Museum Praet juni 1999

princenhaagsmusem

MU§EUM

Pnmffiw

Inkt n* at i e b I a d t' ntt S i i cht i n g P rinc e nlw a g s M us e u n r Extra biibge bii Wiikhlad Princenhage -

iuni 199{

Princenhage een dorp om méér Yan te weten !

LI rvoont in een hijzonder dorp. Een

clorp, dat weiiswaar sinds 19'12 géén

z-elflstandige gemeetlle lnecr is. maar

waaryan cle kern vrijlvel geheel in tact is

gebleven. Een dorp. tr:t in deze eeuw

met cr:Í! grondgebicd dat veel groter was

als dat van buutman Breda. Een dorP

met een l.ristorische ontrvikl'leling van

ruinr 800 jaar, met historische gebouwen

zoals raadhuis. kerken, boerderijert en

landgoederen. En in die wercl. zoals nn.

geleefd en gewet'kt.

Wellicht hebl n eelder kennis gemaakl

met Stichtitlg Princenhaags Museum'

Bijvoorbeeld tijdens tentoonstellingen

in de Martinuskerk: 1998 Vt'rdwenen

maar niet ve rgeten. of een jaar eerder tijilens

een expositie over Princenhaagsc

schitders. Het Princenhaags Museum

probeert niet alleen allerlei zaken uit het

verleclen van Pdi:cenhage te bewaren en

zo nu en da11 te tentoonstellen. maar zo

worden ook de acluele veranderingen in

ons dorp op beeldband vastgelegd. Zoal§

b.v. de projectet HSL en de vemiettwing

van de Ai6/A 58. Beide doorsnijden het

grondgebied van oude Princenhage. Ai

deze ontwikl


7

a0oggeeuf,ge.lrs Anna Cornelia Sterkens

ln rle:e rthrie k komen otul-Princctrhogertttttr.t utnt htí vt'ttitrti, tlic

hebbert nreagemOttkï. De :.e keer t'erÍtlÍ ntevr. Ventteult:tt - Stcrk4t.t,

de ltrrrnt! in Lut:icr. Princerrltrtl4r,op tle grcil.\ \'(t,1 pttrlrtg att t'retlc.

bcn'it,sÍ ht't t'e ruutlcrerttle P rirtt'enhuge

st'hot"e'tt I920, lurur ircrittnerittgÈtt oiltl

De brand van het Lucia Gasthuis van 29 ap 30 October L944

Ne l)ollc L)insclag -iricr irr Prillcc-ltillt-9e

nrisschicn rncer ..Doilt- Ilhandrg"- gebeunlc

er rvtl I r'cl. o.a. strengere rtuelr

van tle t)uitsct': dit nLr vc-el teiler rrPtrar,lcn

ntet r orcict'inge tt ci1 lilTlia's. Í)e

lLrchtlartr,l i ngerr bi.i Arnherrl. ht--r' ile ge -

vtchtttt trni eie ,.col ritlor" irl ( )osi

Brahant. de i-rven'al op dc Vlocitc;,ltr

Ëngelsc r. liegttrigen in tlc ltrchi r.lir: .rllt:

viLrt ile u'eg schoten. gerrtllitttcl ctt trtit

pioÍlirtgerr ili \ierte.-. \'lnai rlc 1'tr lii.ilt'

k§rtt'ttctl :tiei. ()11ht-1r1' h,i .i. rllÍi1'u11

rÀ'aaront l.:-u,attle tr ze rtici-' I rr ec nllt.itt

Ll!'l) riltf Il ze dlitt' in Birirrlc-Nlirsiltl. Dc

i'iur.roristctt tr ist.-n lrel u el: ..I)c ttvee

co|t'rtttandADttltt sllclen tetlct-e avotrd eel,

potje tril.iart in 't crenscil'é e n u ie witlt

rrrag één kilonreter rtxrrttitl"

T'ot eindeliik tegen eind o.totrer kitrttken

rie geluidert dichterbi.i en dc gelLt';htcnstt'(l()nt

niUil toe. Toch ttog l'rtlvÈrrt lcht -

we zaten zaterda! 19 0ctober rritld zcs

rlllr aart taÍèl- een tltlr"erdovr:trilc ktr;tl

tlie tafè1 én stoelen cler-d olrspringen. De

nturen krvattien nalr [rititren. We zagen

clut cle stoele:t u'ci

een hlilr'e metef \'{.111

de taÍ-e I stonden.

aanbevolen hadden. In die kelder voelden

we ons veiliger nu de echte oorlog

hier weer begon. Heel wat mensen hadden

al eerder een schuilkelder gegraven

in de tuin. versterkt met planken en palen

en een houten dak. Dikwijls lagen ze

gecamouÍleerel tussen struiken en planren.

Ook trokken er veel mensen naar de

Rith of r,erder buitenaf. De niet-bestrate

r.vegen troden u'el enige beschernring tegen

militaiie lr3n5pofien. die kwaflen

daal niet langs. Niet zo k§etsbaar \roor

beschietingen a1s langs de grote wegen.

Allecnstaandc oudcren !ingett srrlns

naar 't Lucia. want die hadde rl in ieder

geval een braridvrije{ ii kelder. En. gezelschap

is goed tegen radeloze angst

We installeerden ons voor de komende

nacht in de kelder. Zondag -10 ociober

bleef lret angstig en stil op straat - geen

mensen, soms doodstil. Zelfs geen

Duitsers meer bij de ,,tankvallen". Dat

wa-s de opening tussen de twee zandwalien

voor de weg Rotterdam-

Antwerpen. die in mei 1940 nog niet

verder klaar was, geen wegdek. geen

viaduct, alleen zand dat al vrij hard gemaakt

was. De Duitsers hadden de opening

rvaar't verkeer van Princenhage

naar Etten doorging vernauwd tot één

ri-ibaan. tlus ze konden daar goed controleren.

Terzijde lagen een soort stekeltigulen

r.an kruislings aan elkaar geklonken

spoorrails. z.g. Spaans ruiters,

waannee de n'eg kon rtorden afgesloterr.

In de wallen nat'en zig-zag--uangen

gegraven, zoiets als loopgraven. 't Was

natuurliik verboden gebied.

't Bleef angstig die eondag. Dan hier,

dan daar schieten; ontploflingen te

dichtbij om je buiten te rvagen. In de

stille periodes haalde iemand sonrs bo-

\:en \r'al te eten, \l anl we zaten in de keider

en rekender op een onrustige nacilt.

Laat op de alond hoorden we ineens

stemmen op siraat. ,,Sstl niet laten merken

dat hier beneden iemand is". Als het

Duitsers zijn willen ze misschien naar

en dan van binnenuit gaan schieten en

dan weet je nog niet wat er gebeurl.

Vol ongeior:f keek

ik naal de tnuren

die er rveer rechl en

onberveeglijk bit

stonden... en ik ltad

ze naar binnen zien

bewegertl Was het

echt of .eez,ichtsbedrog

door de luchtdruk'l

We pakten onze

horden op en verdwenen

naal'de kelder.

l)aarin stond

nog alti.jd. mirlden

onder het platbnd.

tle stevi-r:e stut die

de Fransen. die ous

te hulp kwamen oP

zaterda-s I I rnei

19,10. r-'rns dringe nd

Frto; Op dt, pitrttt.s yttrt tle tantt'ollen ligt tru het yiodrtt't bii llesruurunt Print'aville lCollecrie lan n-ooiiens)-

2


'

t Was t'ticet' .gebeur-tl.

Ssti luistLïen ! Dat zijn

gecn DuiÍsct's. 't klinkt

Llageni-[, ills een mtns in

norrd. Dan galn ki_ihen.

hor r-tt lrrtot'clett r'r'e ier-r.urtttl

a:tti lle r,-rrlcleur

kle.ci:ud roepen. De deur

.)pcl Èn daat s'rtlttdett

riric oLtdctc bcrvoners

lrrr hct Lucia-l'asthuis:

r'an \ rocge fi bLtLtrntall.

ren kleinc tiurle tfutne

HÈe\ters cn ec1.l Yer Ftnrilielici;

..i\{ogen u,iJ

binnenkonien. hcel het

l .ircie stuat in irrartd."

i):rT \\il\,..,c1 tc ziert ook.

nitL iret ge boui,' zelf dltt

ricrol de 1'luut'c hocht on-

-richtl-rlal was. tnartt r-lc

ht-le heruel ln dc straaÍ

\r.';ls r.er !icht inct een

ruran jc-t'ocle slocrl. Ert

het kttctter,-le tlooi ril llt stttti.

Nudal hct Jr"ictll itt rle k.-lticr'\\.ts gelrllcl-ri.

rirrrcrr nrl.rn htLre r tti it kiiken rt1

\!'!- k()ndcn heIpert. DLrizcrltle'It vonken

rilutlilcir orcr tL' ltele sttaitl tleer. \\'c

sl,.rege ir ze ove rtl r an de klcr"crt. mitar 't

hiclp er rtict arrt. de lueht \\'its ft'\r-11

nrec. \'laat hr.rc diclrtcr ra'i.i irij dc irrl:ltl

krrrirnen. hoe rnindet \'onkr.n ct. i iclrtt

irr rr i-j hcl'r'ltttttcttlctl Lrtts ul llirl ltlec l

om. \À'e zat:en tle yliirrrncrt hoor itpsti,jgerl

cn ue hoolden cle llau'ttrten- Htcl

de linkerl'lcr-tgcl ri'as vui"ir. \'laar de

r r-ror--irrg:rng \Àrils n()g gaaí'tc zien e n tlc

rechtcr ingang ler-k tlotrkcr, Langs dc

t'celttr'r ztj-tnr.:ltttl,:ittrctt tt,r'-: i,'rt--.'

nlensen in en Lrit.

r\nna Rr.jnen drocs een patiiinte. zo opgr:pakt

Lrit l"rt'd. in dekens en lakctt" ge -

v,ikkeld. over de strAut. nitar 't p.ixd-ic

r ln dr ntuldcr'. tDat w'as iinks l llrt dc

nrolcn.) Dc patiënte rvar cigenli.jk t*

/\\'alir vix)r een persoon en tlreigcle te

zlkken. lk tililc re !ïrL'e op cn Iiep achtclr.rit

lieL paii in. Na slechts cnkele piLssu'n

tuirreldc ik aclrlerovc'r eeti kLril in ert

tlilk de andelen ureel E.en granailttreLthter'!

GclLrkkig u as het zud losge',r'ot'lcl.

dus z-oitder ictsel kropcn we - tttct rle pa-

Iiënten - iueer otlhor:g.

De deur \Ln llln tie l{eijt :tottd u.'agenli,ijd

open- rnaar claiu"\À'arcn er al teveel

l-rinnerrgeL-rr;rcht. rlus naar-'t voigetrde

hr.ris ook vol. Llari het \.olgcntle illlis.

claar uirrg het nos. allettraal clicht naast

clkaitr op cr:n stuk.ie vlocr. Iederee n irt

de huurt hlti zi.jn dcttr opettstaan.

al'onclklok ol niet" icrlereen licp op

Foto: uit tle u;llectie run Jan Nooíjens tLtrrio +1935)

\tfJiil r)il] te helpeir. F,n .illn \\acl taltis

nrar ilc Zu:tcr- in cl,.- t'ce hleir lcttuci lr:ti

het 1-irci.r.

J oen alie patiëntcrr tvcg rt liren k:-c,rl;l

t'ij non ecll Iririi]lg irtki'tt. lil .lek;r-Lr

nree ciie u i.j irt Llc l,trtk.-:l '. iill Lir' lllLllrl(l

ogt écltt ltr,i,it !rx;iql.'1,. \\'cLr lcit-rL. [,re n

1rt:p ik Antoon Gi'ilerr tirlctl t li.lL. De

zLlster nilnr on\ irlce ]]i-llr !lc kiLpcl die

tanrelijk r ri.j rttrnrl. Vlcetnd d,.rnkr'L u.a:

lrct claarbinnctt. na itl riat lieht huiten.

Auloon st$k een kaals aan en ik iichtte

bil. 't Vreemdt r att de sitrtltir- cltottg itteens

t()t rre clooL. Dc- Zuster tiiilc r-litt

hi.i ecn groot Lrccld nreettattr. Ongrtwi.itirld

ecn rvaarclerol stLrk in norrnalc ti.itleit

r:il irllc'r ri ill ge red \\'cÍal. \\ i-t: r)tccscll()ttlcl1.

N,iaii| nlr'-l

Wcer br-riten l-receÍie ik iireen: dut ik

rtiiin hir,er irt ul ,lir tiirl rri.r tttcct ':tzittt

had. Hij u:rs met arderc.ioneeltri hezig

ge\\'cest cle vocx-raaclkclclet' r'an iret grote

sesticlrt leeg tc halen. Zij legdeu alle s

l"ri.j van Hapet'en. die er achtet' woottrle.

op het gras. Ik lertelde hen dat alle

ntL'nse n er ttiÍ u'a|en etl ook al het becldcgoed

voor zover rlog bereikbaar en

clirl ik er aan dachl ont ecns naar huis te

siun. Daal laten ze natuurli.ik o{)k te

rvrchte;r op nicur.vs. ..lk blilf nog." zci

nrijn bror'l'. ,.als ik niets tneer lroor. r intlen

ze het gocdl"-

Latel hebben 1c nog ueplobeei:d. rtret

zi.jn trveeën kruipencl lanss de huizcn

lriu de l-iesboschstraat cn doelen (!u1

ecn blandspuit tc halen bij hct Hi:,oiti

lrrn die Dienst. Zc kl'egr'n 'rtt niet - rlaar

bleven ze lang kwaad over. Maar met

het u'ater uit de brandkuil. die iedere

boer had in die dagen, hadden ze zo'n

bland ook niet kunnen blussen. De v;aterleiding

(en 't gas én de electriciteit)

valt toch uit ills 't oorlog is, dat wisten

11.e nog u'el r an 10 mei 1940. Maar als

ze een spuit hadden gehad, dan hadden

ze ieÍs kunnen doen!

Later stonden ze uret z'Ít tweeën op hel

platte dak van de ,.Annabouw". die

stond achteraan rechts van het Lucia.

helemaal vrij. Ze probeerdÈn daar met

dekens de lonken van het gebouw afte

houden, een bijna onbegonnen werk.

Maar Sint Anna is geblevenl De voogdi

jkinderen (de bewoners yalt Sinr

Anna) waren ai lang van tevot'eu saar

Breda geëvacueerd. Ze zijn niet ilteer in

Princenhage teruggekeerd.

Op het trottoir vooí de tuin van Van de

Rei-jt ontmoette ik Willem Romme.

onze overblrurman. ,,Hoe is het bii iLrllie'l"

We praaiten wat.

Onverwacht een zwaíe ontploÍfing en

een verblindend vuur 't was. Schrikll

vlucht! hij links- ik rechts. maar Wiilenr

trok me, achter het huis, duwde nre op

de grond: ,,Liggen!". Weer zo'n ontplotïing

-,,geraaktl".

,,'t Is maar zand." zei hij. We lagen in

het zand van de tuin en de kluiten wzu'en

ons om de oren gevlogen. Toen had ik

het te pakken - Weg hierl lk zag iemand

achterom bij Speek binnen vluchten en

ik er achteraan. lk wilde de deur openduwen.

Ik vond géén deur maar een gat.

Als een nachtmefliiel


Toen begleep ik dat al 't glas er uit was

en ik vond de rancl. Binnen was 't pikdonker

m*aÍ ergens zag ik een deur

opengaan en even een lichtflits. zo

kwam ik in de kelder'

Ik kr-eeg een stoel en daar nienrand me

wat vroeg. zaten we stil te luisteren naar

de reeks ontploftingen en daarna weer

die stilte...

De spanning zakte en toen het na een

poos geruime tijd stil was vertrok er iemand.

Ik ging ook naar huis' Goed en

wel op straat vielen er weeÍ granaten -

achter me- voor me. Ik zette het op een

lopen. Naar huisl Lopenl 't Was of miju

benen niet nteer vooruit wilden...

Eindeliik thuis. De kelder in. Daar voelde

je jezelf 't veiligst.

Tegen de morgen werd het schieten

minder eil tcnslotte trleef 't sti1. Toen

het licht werd begonnen we de kapotte

dakpannen en ruiten in een oude zinken

einmer te laden en achter in de tuin de

rnestkuil te gooien.

Na een poosje groot geraas in de verte.

We zeider-r tegen elkaat: .,Hoor ze eens

rijden aan de Roskam" claar koml wat

aan!" Opeeus geloep van de voorkant

van het huis: .,Ze komen eraanll De

Engeisen!1" We lieten ons werk in de

steek en renden naar voot'. Daar kwamen

grote tanks om de htlek met veel

geraas van de ruPsbanden. Ze reclen

langzaarn, voorzichtig steeds met de

ven:ekijkers de weg atiLrlend. Ze zagen

de tankvallen lred: bij het huidige restaurant

Princeville). Ze reden over het

zeer brede Íietspad (dat ook voor langzaam

verkeerbedoeld was). Over de beschadigde

jonge boomples. die half

over de weg lagen . Bij het draaien naar

de grote weg, wat nogal moeizaam ging

met clie zware tanks, reden ze met hun

rupsbanden de klinkers uit de weg.

HalÍ' er boventtiï stond ecn matl in

Engels uniform met een zwarte baret.

heel geconcentreerd door een verrekijker

te kiiken. Wij er op af.

,,Are you Canadians?" We wisten van

de Engelse zenderdat 't Canadese leger

onderi;r'e-e was naar Ïy'est-Brabant.

.No, Polesl" We stonden verbluft, nog

nooit in ons ieven een Pooi gezien en nu

bevrijd dcor Polenl

Ze wilden almaar weten of er bij de

tankvallen nog Duitsers ivaren. Maar de

wachtpost daar leek al dagenlang weg.

Toch blet'en ze alert: 't waren lronttroepenl

Voor ons leek de oorlog

afgeiopen. HeI rr'as 30 oktober 1944.

Voorzichti-e speurend reden de Shermantanks

r,erder. Geen Duitser te zieÍl"

Pas bij het Liesbosch hoordr-n rvii schieten.

Een groepje Duitse solclaten dekte

daar de achterhoede. Later ku.-anlen ze

onder bewaking van een stel ..ondergrondsen".

die met een band om de arm

als herkenning en met geweren gewapend.

te voet langs - op weg naar krijgsgevangenschap.

Foïo: Frttns lttngen. I'oolse Mi!itctire Begru*fplaats bií de Ettensebocrn ( 1991)

We gingen eens kijken in Princenhage.

Van 't Lucia-gasthuis was niet veel

meer over dan een grote vlakte rnet

zwart geblakercle ruïnes. Daarachter

stond. nog helemaai gaaf de Crote

Kape1. Nog nooit zo duidehjk te zien

gerveest. Hei vuur leek uitgewoed...

Niet voor lang want toen we temg vail

't dorp kwamen stegen overal de vianrmen

weer op, torenhoog naar de henrel.

1/eel rnensen stonden er naar te kiiken.

zwijgend. rnachtelnos - géén pomp.

géén water. Niets kon je doen. Was het

vuur onderlangs dcorgekropen ?

Iedereen dieje die tegen ku'am had zo

zijn eigen verhaal. al het ..kieine" menselijke

nieuws van de oorlog. Sy'ie er

gewond waren en waaÍ zelli een dode

gevallen rl'as. We hoorden van twee

meisjes van de llaagw'eg. die gisteren al

hadden horen vertellen dat de bevrijders

al in Breda zaten aaÍ de Haagpoort. Ze

dachten: we gaan ze iegemoet. Bij de

Haa-epoort werden ze aangehouden

door een wachtpost. Ze vertelden rvat ze

kwamen doen. Toen hoordel ze ,JaI de

bevrijders vanlvege de vallende avond

niet verder -eingen. Ze mochten niet

meer terug! Velbeeld je. uaren ze

spionnen? Maar de Polen walen niet ongevoeiig

voor hun eerlijke smeekbeden

en 't lukte hen om terug te keren.

4


:

I

I

i

De Por:lse tauks waren na 't Liesbosch

«ioorgereden in noordelijke lichting.

's Avonds kwamen ze terug oP tle

Liesboschlaan. daar konden ze z-ich

goed veràergen vool aanvallen van

vliegtuigen, oncler dc grote bomen langs

de u'eg. Ze hadden b5 de ..big river" gevochten.

't Bleek dc Miirk te zijn achter

Overveld .,op de Beek". zo werd Beek

NB genoemd voor Den Haag het

..Prinsenbeek" noentde. Ook al waren

rvc bei'rijd, we waren ntlg niet van de

problernen af-

't Begon ai dezeilde dag.

De rrensen r,an 't I-ricia klegen veel

hirlp en o.a. onderdak in de vroe-eere

,.Joden-kolonie" achtel het Liesbosch"

zo u,ercl ccn vacalrtie-htris voor stadskinderen

genoemd. Er rvaren tneer

\'rcantie-kolonics votlr stadskinderen

bit de.,gezondc boslucht" r'an het

Liesbosch. 't Slond ntt toch lecg. de

,.Grijze Duiven" rvarcn iang r"oor het

gevaarliik rvercl lertrokken. {Hct uas

rloor de l)ttitsers gerordeltl sc\\ee\t

voor hun Vrottrr,'en Hulpkolps. dic hadden

een gr-i.is unilbrrri;. Vcel becllcgerige

werdett er ondergebracht nlet de

hulpverlenendc zusteÍs. Maat' er rvaren

te weinig dekens. Kapelaan Koopmans

en Dorninee Coolsrna zetten sillren Lrcn

actie 0p tou\\' van Katholiek en

Protestant Prilcenhage. Dekens gaan

vragen voor rle leniging vlitl cle eerste

nood van de hitlpbehoevellde tt vttt-t

Lucia. Dat lvas nog:ii w'l'rt. tle Incleste

lnensen zaten zelf krap na'1 jaar oorlog.

-foch iverd cr gocd gegeven. Sonin'ri-i:e

rlret de uitdrukkelijke vottlrvaarde. dat

ze dekens terugkreqen els het ging vriez,en.

Ieder meisie dat op pacl ging kree-u

een jongen ntec rnet een duwkll'r'etje en

daarntee koncien de clekens nog dez.elfdr'

dag naar het Liesboseh gcbracht

u, otden.

We ll'ar-ett tocn nog zo olltitni\li\ch (of

u-as 't rraïef?) dat we gelooldetl tlat nii

de bevrijding alles lveer -{oed

ztrtl rvor'

dcn cn cr gccn \r'hJJr\le 1n.'11 7, '11

Tiip

We n-rerkten al gaurv dat ^t heel aniler-s

was. De ,,oorlo-{" u'as voot-lopi{ rl,-r-l

niet voorbrj.

ln Nur,emher" begon het tc vriezen. Er

kwlrncn cnkele rerzoeken om tertt-ggave

\:iin hun dekens. l\{et Riet

Bakkercn. cle hootdleidster van al het

Jeirgdnerk in Pril.rcenhage. al l'ool de

oorlog. altijd beschikbaar, altijd tpgewckt.

ging ik naar het Lieschbtlsch. De

clilccnice claiu' wlts niet zo vrienileiijk.

toen zc hoorde \.\'aitl'voor wij kwanen.

Zc n'atrr ons tnee uaar cle -grote

zaal \\'ilar

bed naast bed cle patiënten 1asen. lcdcr

ondel ccn deken. sonts een cltttlne...

.,ZegL l.j 't zeif tttaar. u,ie ntoet ziln dcken

algcl cn l''. We stonclen zoncler. Wat

moesten wij nu. dit hier'. of onze belotie

brckcn'l Die :urdere Ínensell hadclen ze

ook nodig....

Minder opgcrvekt krvartlel.i we bij

Kapelaan Koopt'nans. die stelde ons -selr.rct:

..Ik maiLk hct rvel in orde". We rva

relr een illusic rrmcr': er ku'atli -eeetr

spoeclige verbetering na clc bcr.rijding.

Ht't Lucia GasrhLris rvcrd ttiet nleet'her-

'l-.o,.rucl.

Na ecn cittclcloos lange tiid

k.,\!Lnr daar elc Lr-rcil SLichting: Ceen

CristhLris meer. hecl anclcrs.

PrilrrceÍ,rha:ag§e §ehfllderss Bart f{ooren

Burt No(trrt1

bi.j ten turt

:ijtt lautste

br':trckett itt

Netlerlud.

Op de in oktober 1995 in de

Martinuskerk gehouden tcntoonstelling

..Schilderachtig Princenhage" w:Ls werk

te zien van de Princenhaagse schilder

Bart Nooren. In deze eerste aflevering

\:an een reeks over schilders die op één

of andcrc manier mct Princenhage verbonclen

waren slaat Bart Nrtoren centriral.

Hij werd getroren op l3 april 1909

cn \À/as cc,r zoon van Arnolclus Nooren

en Anna r.an der Pas. Vader Nooren exploiteerde

een bouwbedrijf aan de Dreef

op nurrmer 13. en hct was danook bijna

zeket', voot'al in die tijd, of Bzrrt zou irr

het bedrljf van z'rt vader gaan werken.

Bart had inmiddels de anrbachtsschocil

al doorlopen. N{aar hi-i had ook aanleg

voor tekenen en sc:hilderen. Met \r'a1

verl en een piiar penseien ku'lnr zijtt

eerste \\erk gc-reecl. In 19-1 I ging hii

cursussen lolgen aatt ,-ie lecrgattgen irl

Tilburg. Hij kreeg diiai o.a. lcs ian l)itr

Rovers. Intussen ilas hij ook cigcnattt'

van het bouwbedrijf

gervorden.

In de oorlogsjar-en

ll,erkte hfr uaLlw

sanlen met Ds.

Coolsma en bracht

hij radiobrxxlschappcll

over aan cle landelijk

bekende vetzetsgroep

viitr Koos

van tler Poel aan de

Liesboslaan. Zijn

eerste erkenning als

kunstschilder

hestond Lrit het tèit.

dat hij rverul toegelatcn

als rverkend leid

van cie Bledase

Kunstkling. Deze

kring rvas al in 1933

opgericht cloor Paul

Windhausen. Dio

Rovers, Cerrit de

\{orée en Jan Strube.

ln 1947 rverd

dcze kring ondcrgcbracht

bij ile Noorcl-

IttIteetnst h('v (tottste r vut Atr.struIii;

Brabantse Vcreniging van Beeldende

Kunslenlats. \\'aitrviltl Niel Steenberg

tle c'ersle vorlrzitter "las.

f)e plaats van

slui.lr'nkt-.rrrst \\ras aant'ankelijk lret

alelicr rzur Ccrrit de \ior.ée. dat tocn op


het Stadsed was en later vel"huisde meil

uaar St. Joost in de Ginlekenstraat.

Tijdens de ooriog is het bouwbedriif

van Bart Nooren door een voln'ef1'er geraakt

en door aile ongemakken liep het

niet goed É1et de zaak.

Bat, inniddels getrouwd met Annie

Dingemans, had een zoon en een dochter.

In december' 1948 zlin z1j geérnigreeld

naar Australië.

Terwijl hij in zrjn Princenhaagse tijd

voornarnelijk stillevens en landschappen

schilderde, legde hii zich in zijn

tweede vaderland toe op het maken van

podretten. Helaas overkwerm hem in

1974 een ongeluk tt'aardoor hij gerleeltelijh

vedarnd raakte. Na ziin herstel

heeÍt hij toch nog kunneu schilcleren en

gaf hij teken- en schilderles'sen. Hij

overleed in 1989 op S0-iarige leettiid.

Met hem ging een tnarkante figutir lieen

eil z-eer zeker ook een i'erdienstelijk

sclrilder. (Met tlcutk ttut Mwt*r Bet'er)

À

,l:l

SchiÍderiiett van Barï Nooretr uiÍ tlt

periotle t'óór 1948

A: Gang, ut'hter Bqkkerij t'. tl. Bogaett

B: Princenhage in de nintur

C: Stillevett nrcÍ kersen

L-

t)

t,

&.

kr

§-\,

I

6


T']J T i]J TÏ

Il e i Plin g el.ril1lÍrgi tvl us e ull '!u'èl\ï.

Stichting Princenhaags Museum komt

voort uit een rverkgroep viin de

KontaktKornrnissie Princenhage. De

oprichtingsakte passeercle op 23 mei

1995. De stichting werkt onder auspiciën

van de K.K.P.

Het bestuur wordt gevrtrmd doar:

Boudewiin van de Calseijde - voorzitter

Frank Nusselein - secretaris

Frits de Zwart - penningmeester

en de leden:

Adriaan van Beek

Frans Langen

Kees r.an Oosterhout

Ab r,an Olphen

Peter Schoenmakers

Louis de Weelt

I.eden intemiewgroep:

Loui,s de Weert - coördinatot'

Hans Coossens

Jo Kint

Cerard de Rr-ros

.Jolanda rlc \\'eert

Stg. Princenhuags lluseum werkt

nauw sqnten met tle K,K.P.-y'erkgroep

Moruunenten bestaantde uít:

Hans Goossen,s

Frank Nusselein

Ab van Olphen

Kees van {)ersterhout

Marieke Visser

Hans van Zalinge

Het Princenhaags IVluseun.t

zoekt r'0or de erpositie over

I()() -jitlr (rndclneilterr irr

Princenhrgr::

. n0ta's Lrit de pct-rocle

1900 - l9-50 (lcvclinqen

1r\\\ el \ itll i.tl5 Jat) ()n(l('1.

nelltf rs )

. li)to's van w'irrkcls enloÍ'

rr irrkclicrs ol- kllnt.,rr hii

dc rvinkel

. re'clametolders

. krantenknipsels

. andeLe bi.jzondcle

(locunlenten of ntaterialcn

?'l/n ,,...

-*"-J

.&4*/ 4.lr*-r p4. d^aààé .1 r5 t Z*l

À r. l, ,r-* /4t - "\ /ar= l,4rl

r"i-r

ii"!i-l

'*V:Zf;i

I

,1 'iIÀïJ Iïí!FEF\Í

Wilt U voorwerpen in

bruikleen geven voor deze

tentoonstelling, neem dan

contact (}p met:

Ab van Olphen,

Haagweg 415,

Telefoon 5210680

Afgebeelde .factwren. zi.ln

ctJkomsÍig vttil tle ï{tnte

vrut rle beraenttle sthilder

VitrettÍ vun Cogh, vroeger

vvoctnathtig in Huize

Mertersem.

(Collectie Princexhaags

Museum)

Secretariaat:

Dreef 36

48 I 3 EC Bredzr,/Princenhage

Telefoon; 076 - 51401?l

Bankrelatie:

Rabobank Princenhage

lekeningnr. I 8.21.42.154

ln,schr. KvK: S 106685

lYilt U msterinlefl schenken aan het

Princenhaags Museum, neem dan

coiltqct op flrel:

Ab i,an Olphen, Haagweg 415

teiejbon 076 - -5210680

C o ördinatie Mus eumpraet :

Boudewijn van de Calseijde

Frans Langen

+ n"Ïo Yltra

Telephoou l8O.

71' /

tefi),;,*/*,t,..

,a:?

................""1*-,/--zz:***zi../,k

Wegene B,IJIOON.

,uo B.

tí-'r,';"

-

,utÏ3"o

I

./1.í ./

í / /./:

_' ,/,",

GIJZEN_YÀN DE HEIJNING,

Marki. Prjnsenlraqe,

I

/lz*

:13- z

.zlt z

e1 i:-

Technische uitvoertng

Drukkerij v.d. Wijngaard

Zonder toesíemming van Stichting

Princenhaags Museum mag niets

worden vermenigvuldigd of elders

worden gepubliceerd.

I


IVJuse,uun'lYÍrr,kel

In ortze tnltscttmrvinkel vinclt ti aanbicciingen

vatt artikclcn die tlcrgens anders

rneer kunt r er"krijgen.

IitlL t,ltrtt,I Pt itt, tttIttt\t"\0(t Jtttt!'

Op t'an ltiinu nee ttttr durerttlt' t irltol',t'rtl

kttril tt ltt't iitltilcttttt.ittttt' 1t(t< L'r'tt.\

hrlet'en. L balerÍi turnuvtl lQQl\ 1t1t'

tlit'.utr'. Dt' lti.storisc'he :etkuntp. Je

Prítt.ttnrit. tle presantulie vttn lu:Í lttttk

t'«tt Rinie Mturs, tle kortttnrtttriít"sÍLtlirt

l;ornatt opnieu\r lol lei'ett- ilíi.;.trliit'tr

herkent u u;.el.t tijdctt.s tle ut rtttdviar-

Itta,q.st oi' ttw kind ti.idtns |rc't kitttlt'r'

v'aekerrd.

Dr::.t' r'irlertbrrtrc! kLutï tr he.trallt'n bi.i

Lottis rla l\Iet'rt. Lit.tbo.titiurt )Lt

teletitrttr: 52 1ó0 l9

Pri.is. ll. 17.50

Volgencle artikelen zijn

verkri.i ghaar bij Bachinan.

Haagsen-rerkt l9

.--**-y;;L-*,$,i***

i,., t *

Vier ansrchtkaarten. exclusicl

g.e ptoLllllggfJ r uor Stiihtittl

Priricenhaags Museutn. r,an dc

se hiicierijen l'an Jtn ï'hcr-tns.

Pri-is: tl. 1.50 per stuk

Zrr rrr{-i,r it ilrt\i.htk0trlctl uil

dc vijttiger jaren.

Llitgai, c:

I)rlci:tcrij WcdLru e El:t.

Priis: 11. 2"-50 per stuk

Kwartetspel ovel' Princenhage.

rnet o.a. historische boercieriien.

lilla's en nronumenlen.

Liitgave KNOV Princenhage .

Plijs: fl. 5-t)0

H:,1§ïil':ï';;;;"er r'1{i!b'6

tlo.Íc !t'r ilont

l{oF€ Prl

il.'.r.

('P Br!\(rl

\ urkeilDurg

i

)

I

I

I

More magazines by this user
Similar magazines