ACADEMY Magazine 2015-2016

ACADEMY®
MAGAZINE 2016
DR. DANIEL COHN-BENDIT
‘Dezelfde maximumsnelheid
in heel Europa’
DRS. PIETER COBELENS,
GENERAAL-MAJOOR BD
‘Wat heb ik aan privacy
als ik dood ben?’
DRS. FEMKE HALSEMA
‘De politiek is nu geschiedenis’
CHARLES GROENHUIJSEN
‘Trump is een geniale marketeer’
PRINSES
LAURENTIEN VAN ORANJE EN
PROF. DRS. JEROEN SMIT
‘Kinderen kunnen ons kompas
weer goed zetten’
SPECTACULAIRE FOTO’S
van dr. André Kuipers, Frans Lanting
en Jimmy Nelson
FOTOGALERIE
Selectie van 125 faculty members
prof. dr. Jan Peter
Balkenende
‘Duurzaam bedrijfs-DNA is voordelig
voor alles en iedereen’

INFORMEER NAAR DE
TURN-KEY
CONGRESPAKKETTEN
VOOR 150 TOT 1.000 PERSONEN
Check FokkerTerminal.nl
Fokker Terminal - Binckhorstlaan 249 - Den Haag
Informatie en boekingen: Tim Rosman 06 52038755 en Tom Verhaar 06 20603286

EEN MULTIFUNCTIONELE
CONGRESLOCATIE IN DEN HAAG
• Industriële uitstraling
• Flexibel in te richten
• 17 subruimtes!
• Zeer goede bereikbaarheid
• 380 parkeerplaatsen
FOKKERTERMINAL.NL

360 haalt
Arnon Grunberg | ‘360 is een
waardevolle aanvulling op het
Nederlanse tijdschriftenaabod’
Mathijs van Nieuwekerk | ‘Ik
noem mij pas een man van de
wereld sinds ik 360 lees’ Bas
Heijne | ‘360 - Onmisbaar in
verwarrende tijden’ Adiaan van
Dis | ‘De wereld is ingewikkeld,
maar leesbaar in 360’ Jan Mulder |
‘360? Schit-te-rend!’
4
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

de 100
zonder grijs te worden
360 Magazine – het kleurrijke magazine dat zijn blik op heel
de wereld richt – nadert zijn honderdste editie, die op 2 juni zal
verschijnen. De hoogste tijd voor een nadere kennismaking.
50%
korting
Maak nu voordelig kennis met
360 Magazine en ontvang
5 nummers voor slechts €15
Ga naar: www.360magazine.nl/probeer
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 5

INHOUDSOPGAVE
Voorwoord _____________________________________________ 8
Colofon ________________________________________________ 9
De Kracht van Speakers Academy® _________________________ 10
Marktleider ____________________________________________ 11
Internationaal _________________________________________ 12
INTERVIEWS & ARTIKELEN
prof. dr. Jan Peter Balkenende ___________________________ 14
Duurzaam Bedrijfs-DNA is voordelig voor alles en iedereen
Renée Scheltema ______________________________________ 18
Normal is Over
dr. Daniel Cohn-Bendit __________________________________ 20
Dezelfde maximumsnelheid in heel Europa
Laurentien van Oranje en Jeroen Smit ______________________ 24
Kinderen kunnen ons kompas weer goed zetten
Maurits van Oranje _____________________________________ 28
Als we erin geloven, gaan we tot het gaatje
prof. dr. mr. Geert-Jan Knoops ____________________________ 32
Betere scheiding der machten komt Internationaal Strahof ten goede
ir. homas Rau _________________________________________ 36
Zonde van het geld, zonde van de tijd: Duurzaamheid
prof. dr. Maarten van Rossem _____________________________ 42
Mijn liefde voor Amerika is sterk getemperd
Richard van Hooijdonk __________________________________ 46
De toekomst is bijna te mooi om waar te zijn
Jörgen Raymann ________________________________________ 50
Geluksfactor is gezond virus voor bedrijven
Huub Stapel ___________________________________________ 54
Als dingen leuk zijn kun je alles aan
Arthur Japin ___________________________________________ 58
Het hoofd is een prettige plek om naartoe te gaan
drs. Femke Halsema _____________________________________ 68
De politiek is nu echt geschiedenis
dr. Bernard Bot _________________________________________ 72
Het mooie is dat Europa voor elke
crisis een oplossing vindt
majoor Marco Kroon ____________________________________ 78
Ik heb geen baan als militair, ik bén militair
drs. Ad Melkert _________________________________________ 82
Eenzijdige bezuinigingspolitiek staat groei in de weg
prof. dr. Kees Brunia ____________________________________ 86
De toekomstherinneringen van een jong blijvend brein
prof. dr. Erik Scherder ___________________________________ 90
Bewegen verrijkt ons brein
prof. dr. Damiaan Denys, prof. dr. Jelle Jolles en
prof. dr. Victor Lamme __________________________________ 96
Vrije wil, ictie of non-ictie?
drs. Marianne van den Anker & drs.Rob Oudkerk ___________ 100
'360 graden bereik'
Jandino Asporaat ______________________________________ 104
dr. André
Kuipers
Ik heb van mijn zwakte mijn kracht gemaakt
6
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
MAGAZINE
Philip Freriks _________________________________________ 108
Als je denkt het in Frankrijk te redden met
Engels kan dat best tegenvallen
David Allen___________________________________________ 112
Dingen gedaan krijgen zonder stress
Monique Collignon ____________________________________ 116
Mode van plastic, hoe cool is dat?
Charles Groenhuijsen __________________________________ 122
Trump is een geniale marketeer
dr. Mathijs Bouman ____________________________________ 128
Afscheid van de VAR is vervelend voor zzp’ers en de BV Nederland
Pierre Wind __________________________________________ 132
De grote droom van de Kok des Vaderlands
SPECTACULAIRE FOTO’S VAN DR. ANDRÉ KUIPERS,
FRANS LANTING EN JIMMY NELSON __________________ 135
Ad Broere _______________________________________ 150
Een positieve verandering, door negatieve rente?
Bram Moerland __________________________________ 156
Gnosis en gnostiek, wat is dat?
prof. dr. Willem Vermeend _________________________ 164
Slimme bedrijven denken smart
Innovatie in het bedrijfsleven _______________________ 168
‘Ze zien vliegen’ is in 2017 heel normaal
David Schrooten __________________________________ 188
De vreselijke reis van een jonge Nederlandse hacker
Marcel Messing ___________________________________ 192
Op weg naar de cyborg?
Nick van Ruiten MBA MSc _________________________ 196
Jeugd gebruikt medicijn tegen ‘ictieve ziekte’ als straatdrug
dr. Gábor Lenkei __________________________________ 200
Bent u ziek, of lijkt het maar zo?
Frank Suárez _____________________________________ 204
Herstel de stofwisseling en de kilo’s vliegen eraf
generaal majoor b.d. drs. Pieter Cobelens en
Anouk Vos MA MSc _______________________________ 210
Wat heb ik aan privacy als ik dood ben?
Mary-Jo de Leeuw ________________________________ 214
Nederland aan de rand van de digitale afgrond
FOTOGALERIE __________________________________ 223
Selectie van 125 faculty members
© WALTER KALLENBACH
135 78 154
© WALTER KALLENBACH
majoor Marco
Kroon
© MERLIJN DOOMERNIK
dr. Ad
Verbrugge

MAGAZINE
© STEPHAN VANFLETEREN
drs. Femke
Halsema
68 24 90 132 116
© SUITABLE IMAGES
Laurentien
van Oranje en
Jeroen Smit
© MET DANK AAN ERIK SCHERDER
prof. dr. Erik
Scherder
© MINISTERIE VAN BEELD
Pierre
Wind
© LENS! MARCEL KRIJGE
Monique
Collignon
© MINISTERIE VAN BEELD
Philip
Freriks
46
COLUMNS & SPOTLIGHTS
Hadassah de Boer_________________ 31
De kunst van het luisteren
Marc Sluszny____________________ 35
Het is niet hoe goed je bent, maar hoe
goed je wilt zijn
Jort Kelder______________________ 40
Spotlight on
Annemarie van Gaal______________ 49
Tweespalt
Brenno de Winter_________________ 53
De snelheid waarmee technologie onze
maatschappij heeft overdonderd
prof. dr. Dennis Vink______________ 57
Financieel inzicht: iedereen kan het leren
Sjaak Bral_______________________ 61
Personeel, je beste adviseur
mr. Frank Visser__________________ 62
Conflicten oplossen is mijn specialiteit
prof. dr. Bas Haring_______________ 64
Proefkonijnen
jhr. dr. Walther Ploos van Amstel ___ 66
De consument eist precisie-logistiek
René C.W. Boender & dr. Jos Ahlers__ 67
Generatie Z is aan zet! Bent u klaar voor
de vierde industriële revolutie?
drs. Arend Jan Boekestijn__________ 71
Het volk en de chaos
Ruud Veltenaar___________________ 75
Inspirator van Transformatie
drs. Ed Nijpels___________________ 76
Duurzame energie, bittere noodzaak én
een zegen
Errol van Engelen_________________ 85
Hoe Big Data ons business landschap
verandert
Igor Beuker______________________ 89
Spotlight on
Elfried Klarenbeek________________ 93
Van een systeemgerichte naar een
mensgerichte samenleving
drs. Pieter de Rijk_________________ 94
Impressies van een fake speech van Pieter de Rijk
Shay Kreuger____________________ 99
Ik ben Shay en van alle markten thuis
Peter Pronk_____________________ 107
Westerse ondernemers succesvol ondersteunen
in China
Daniel Seesink__________________ 111
Welk imponeergedrag leidt tot
tevreden klanten?
Bart Chabot____________________ 115
De laatste heipaal
Addy van den Krommenacker______ 119
Een wandelend schilderij
prof. dr. Harald Benink___________ 120
Investeren in Europa
drs. Patrick van Veen_____________ 125
Waarom we klanten moeten vlooien
prof. dr. ir. Mathieu Weggeman_____ 126
Jongeren versus protestgeneratie:
waardestrijd in alle hevigheid losgebarsten
Patrick Petersen MA MSc_________ 131
Bent u klaar voor de revolutie van de
multimarketeer?
Maarten van der Weijden__________ 153
Zowel 10.000 uur in de sport als in het
bedrijfsleven
dr. Ad Verbrugge________________ 154
Behoefte aan fundamentele reflectie
Dieter Möckelmann______________ 161
De impact van technologie op onderwijs
Jeffrey Spalburg_________________ 163
Opgeteld de beste
prof. dr. ir. Hugo Priemus_________ 167
Disruptie in wonen en bouwen
drs. Huub J.B.van Zwieten_________ 172
Het geheim van een inspirerend leven
Saskia Maarse___________________ 174
Hoe overbrug je (zakelijke) cultuurverschillen?
Bob W. Toetenel_________________ 176
Relaties opbouwen is goed voor de business
Generaal b.d. Arie T.Vermeij_______ 178
Inspirerend leiderschap en visie
Eric Arnold_____________________ 180
Droom tot over de horizon
prof. dr. Chris Peeters en
Steven Djohan__________________ 182
Problemen oplossen en voorkomen begint
met het ontdekken van de rode draden
Gerd-Jan Poortman______________ 184
Optimaal gebruik maken van skill en talent
Dutch Dream Foundation _________ 186
Coacht ondernemers die durven te dromen
Eduard Schaepman______________ 191
How does a start-up start?
dr. ir. Koert van Mensvoort________ 195
Welkom in de technosfeer
prof. dr. Vincent Icke_____________ 199
Hoe meer je begrijpt …
prof. dr. Peter Gøtzsche___________ 203
Boekpresentatie
drs. John Consemulder___________ 207
Aspartaam
Jelle Kuiper_____________________ 208
Wat ik zeg klopt, dat maakt het hilarisch
Marc Lammers__________________ 217
spotlight on
Quintis Ristie___________________ 218
Dezelfde taal spreken is niet altijd
hetzelfde bedoelen
MaatschapWij__________________ 220
Een nieuw maatschappelijk initiatief
Pedro De Bruyckere______________ 222
Wanneer kun je een expert geloven?
EN VERDER
Humor is noodzakelijk in het bedrijf_286
Inspirerende vrouwen____________ 287
Sportsprekersinstituut____________ 288
Inspirerende bekende Nederlanders_ 289
© JANITA SASSEN
Huub
Stapel
54
© MINISTERIE VAN BEELD
Arthur
Japin
58
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 7

MAGAZINE
Kennis plus Bewustzijn
zorgt voor een betere wereld
Onze manier van leven is het
resultaat van een tienduizenden
jaren durend gevecht.
Wij, mensen, lopen al miljoenen
jaren op aarde rond en pogen vanaf het
begin de wereld om ons heen beter te begrijpen.
Uit noodzaak, bijvoorbeeld om onszelf
te kunnen verdedigen tegen de gevaren
van het onbekende. Dat doen we eigenlijk
nog steeds. Onze zintuigen zijn beperkt; we
zien en horen nog geen 1 procent van wat
er daadwerkelijk te zien en horen is. Bovendien
weten we misschien maar 1 procent van
1 procent van wat er te weten valt. De mens
is hiermee een tragisch dier op zoek naar
betekenis. Aangewakkerd door onze fantasie
en creativiteit creëren we mythes om
onze onwetendheid te compenseren, irrationele
ideeën, emoties en onze nietigheid te
verklaren en een idee te krijgen van waar we
naartoe gaan. Dat doen we wel steeds minder.
Ook raken velen van ons niet meer in
extase in kerken, synagogen, moskeeën en
tempels, maar vinden we die opwinding eerder
in kunst, muziek, dans, sport, ilms en
seks. Toch verandert onze aard nauwelijks,
zeker als het gaat over onze diepste verlangens
en angsten.
© JULIETTE POLAK EN FLEUR KONING
De biologische evolutie van de mens is
10.000 tot 20.000 geleden nagenoeg afgerond.
De Paleolithische mens (oude steentijd)
leert omgaan met een enorm dilemma:
de dieren, zijn vrienden die hij respecteert,
moet hij doden om te kunnen overleven.
De ontdekking van de landbouw is aan het
einde van die evolutie misschien wel het
belangrijkste moment in onze ontwikkeling.
Wij besefen dan (10.000 jaar geleden)
dat de aarde in overvloed al het voedsel kan
verschafen dat nodig is. De Neolithische
mens (nieuwe steentijd) ervaart dit als een
openbaring. Hij leert de landbouw te verijnen
en transformeert van jager en verzamelaar
in een zelbewustere boer, die zijn eigen
land bewerkt en dieren houdt. Verderop in
de tijd beginnen onze voorouders steden te
bouwen. Ze leren lezen en schrijven en zetten
oude mythes en verhalen op papier. De
geschiedenis begint.
De mens en zeker de stedeling neemt
steeds meer afstand van goden en mythes en
creëert hierdoor een spiritueel vacuüm. Dat
leidt tot een belangrijke revolutie tussen 800
en 200 jaar voor Christus. Karl Jaspers heet
deze periode de Spil-periode genoemd, die
een sterke reactie is op een tijd van spirituele
vernietiging en extreem geweld. Individuele
denkers dragen wereldwijd een nieuw
bewustzijn uit in een sterk veranderende
sociale omgeving. In China ontstaan het
confucianisme en taoïsme, in India het hindoeïsme,
boeddhisme en jaïnisme. Perzië
ziet de geboorte van het zoroastrisme (van
Zarathustra). In het oude Judea laten de eerste
profeten van zich horen en ontstaat het
monotheïsme. In Griekenland komen ilosoie
en rationalisme op. Allemaal tegelijk!
Voor het eerst in de geschiedenis is er aandacht
voor het menselijk lijden en ontstaat
behoete aan spirituele religiositeit, compassie
en rechtvaardigheid. Logos (rationaliteit)
manifesteert zich naast mythologie. Tot
rond 1500 gebeurt er weinig. Vanaf de zestiende
eeuw volgen de gebeurtenissen elkaar
echter zo snel op, dat alles weten niet meer
mogelijk is.
Om u een idee te geven: anno 2016, verdubbelt
onze kennis wereldwijd elk uur.
Volgens sommigen zelfs elke minuut! We
betalen voor dit informatiebombardement
een hoge prijs. Groeiend informatieaanbod,
toename van de welvaart en excessen van het
materialisme laten zien dat de sociale cohesie
afneemt. Mythes en grote verhalen verdwijnen
nagenoeg uit het zicht.
Joseph Campbell, een van ’s werelds grootste
autoriteiten op het gebied van mythologie
geet zijn studenten tijdens een college, vlak
voor zijn dood in 1987, een aantal interessante
antwoorden.
Op de vraag “Professor, wat heet u geleerd
van al die mythologieën, meer dan 6.000?”,
antwoordt hij: “In beginsel gaan alle mythes
over slechts een paar onderwerpen: de strijd
van de mens met leven en dood en het
gevecht tegen zijn eigen demonen.”
Op de volgende vraag: “Kunt u ons een
advies voor de toekomst geven?”, antwoordt
hij: “Het enige advies dat ik kan geven is: volg
je hart (‘follow your bliss’), doe dingen die je
gelukkig maken en verder niets. Dan zul je
een gelukkig leven hebben. Doe wat je hart
je ingeet.” Op de laatste vraag: “Hoe weet ik
wat mijn geluk (‘my bliss’) is?”, antwoordt hij:
“Daar moet je naar zoeken, dat is jouw persoonlijke
reis.”
Het vermogen de wereld om ons heen
te begrijpen (intelligentie) is belangrijk.
Er blijkt aan intelligentie wereldwijd geen
gebrek te zijn. De ene mens is nog intelligen-
8
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

COLOFON
ACADEMY®
MAGAZINE 2016
DR. DANIEL COHN-BENDIT
‘Dezelfde maximumsnelheid
in heel Europa’
DRS. PIETER COBELENS,
GENERAAL-MAJOOR BD
‘Wat heb ik aan privacy
als ik dood ben?’
DRS. FEMKE HALSEMA
‘De politiek is nu geschiedenis’
CHARLES GROENHUIJSEN
‘Trump is een geniale marketeer’
ter dan de ander. Maar vaak mist hij bewustzijn (‘awareness’). En eigenlijk
gaat het uitsluitend om dat laatste. ‘Awareness’ maakt je tot mens.
Onze planeet is prachtig én de enige die we hebben. Kijk naar de
oceanen, bergen, bossen, planten, dieren. Wat is er mooier dan een
vogeltje?
De wereld heet ook een donkere kant. We lijken het respect van
onze voorouders voor de natuur en de dieren verloren te hebben. Het
lijkt erop dat we ook het respect voor de Ander verliezen en, als we niet
oppassen, ook voor onszelf. Het ziet ernaar uit dat deze eeuw zich ontwikkelt
tot de opwindendste en belangrijkste uit de geschiedenis der
mensheid. Wij allen spelen daarin een belangrijke rol. Meer dan ooit
hebben we behoete aan mythes en mooie verhalen om compassie te
ervaren en in evenwicht te komen met pragmatisme, met Logos.
In zijn boek ‘1984’ waarschuwt George Orwell voor de gevaren van
een politiestaat, waarin macht voorbijgaat aan de wet. Een dergelijke
totalitaire staat is dichterbij dan u denkt. Laat u niet programmeren
door een veeleisende samenleving, manipulerende media of gladde
praatjes van politici, en ‘goede bedoelingen’ van vrienden, familieleden
en goeroes. Kijk uit voor valse profeten, blijf scherp, wees kritisch
op het voedsel dat u eet en de medicijnen die u neemt (geneesmiddelen
zijn volgens statistieken 16.000 procent dodelijker dan terroristen!).
Toon bovenal respect voor alles dat leet en is, alles heet bewustzijn.
Per jaar doden wij meer dan 200 miljard dieren (6 miljoen per dag)
en nog eens 100 miljoen dieren oferen we op aan experimenten. Als
we geen actie ondernemen sterven nog meer dieren en planten uit en
bevatten de oceanen binnenkort meer plastic dan vissen (90% procent
van alle grote vissoorten is al uitgestorven). Wilt u in zo’n wereld leven?
Mijn advies: Blijf leren, elke dag van uw leven tenminste een uur. Studeer
wat u wilt en niet wat u moet. Studeer geen rechten als u liever violist
wordt! Draag uw kennis uit. Luister naar de goede raad van Joseph
Campbell: “Volg je geluk en het universum opent deuren voor je, waar
vroeger slechts muren stonden.”
PRINSES
LAURENTIEN VAN ORANJE EN
PROF. DRS. JEROEN SMIT
‘Kinderen kunnen ons kompas
weer goed zetten’
SPECTACULAIRE FOTO’S
van dr. André Kuipers, Frans Lanting
en Jimmy Nelson
FOTOGALERIE
Selectie van 125 faculty members
prof. dr. Jan Peter
Balkenende
‘Duurzaam bedrijfs-DNA is voordelig
voor alles en iedereen’
HOOFDREDACTEUR / EINDREDACTIE Albert de Booij
REDACTIETEAM Celina Schüller | Maarten Pino MSc
Walter Kallenbach (fotograie) | Jacques Geluk (tekst) en het Speakers
Academy ® Team
SPEAKERS ACADEMY ® BEZOEKADRES
Postbus 22307 Schiedamse Vest 67-71
3003 DH Rotterdam 3012 BE Rotterdam
info@speakersacademy.nl Tel.: +31 10 433 33 22
GRAFISCH ONTWERP
Speakers Academy ®
Don de Bruijn &
Alexander Mayrhauser
DRUKWERK
Roularta Printing NV,
Roeselare
België
COPYRIGHT
Copyright © 1997-2016 Speakers Academy ® . Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd
en / of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microilm of op welke
wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Alle rechten
voorbehouden. Speakers Academy ® heeft de grootst mogelijke inspanning gepleegd om de
copyrights van de geplaatste artikelen en foto’s aan de makers daarvan te doen toekomen.
Speakers Academy ® vraagt de auteurs, fotografen en de sprekers copyrightvrije foto’s aan te
leveren. In het geval het foto’s betreft die beschikbaar zijn gesteld door externe fotografen,
vermeldt Speakers Academy ® de naam van de fotograaf op de foto zelf. In een aantal gevallen is
het wellicht niet mogelijk (geweest) de fotograaf te achterhalen. Mocht u menen rechthebbende
te zijn van een of meerdere foto’s, neem dan contact op met Speakers Academy ® via e-mail:
info@speakersacademy.nl
De interviews, artikelen en columns zijn van onafhankelijke auteurs. ACADEMY ® Magazine neemt
een metapositie in ten aanzien van geloof, religie, gender, ras, seksuele geaardheid en aanvaardt
geen enkele verantwoordelijkheid voor de statements die worden gemaakt. ACADEMY ®
Magazine heeft vanuit deze onafhankelijk positie mensen uitgenodigd, die vanuit verschillende
gezichtspunten hun visie naar voren brengen.
FOTOSTOCK
Bedrijven of organisaties die fotomateriaal nodig hebben, kunnen tegen een vergoeding hiervan
gebruik maken. U kunt contact opnemen met de informatiedesk van Speakers Academy ® :
fotostock@speakersacademy.nl
TOESTEMMING HERDRUK / GEBRUIK FOTO’S EN ILLUSTRATIES
Voor toestemming van herdruk van artikelen, interviews, columns, foto’s en illustraties, kunt u
contact opnemen met Speakers Academy ® :
magazine@speakersacademy.nl
COLUMNSERVICE
Veel van onze sprekers zijn tevens goede schrijvers. In een aantal gevallen bestaat de mogelijkheid
om een column te laten schrijven voor uw personeelsblad, huisorgaan, verenigingsblad,
corporate magazine, jaarverslag, website, publiekstijdschrift. Ook kunnen wij op verzoek een
column, kort verhaal of gedicht ter ondersteuning van een congres (laten) verzorgen.
Albert F.T. de Booij
Oprichter Speakers Academy®
MAGAZINE
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 9

De kracht van
Speakers Academy®
MAARTEN
PINO MSC
DIR. MARKETING & COMMUNICATIE
RENÉ
WARMERDAM
DIRECTEUR SALES
NINA KESAR
LL.M.
ADJUNCT DIRECTEUR
WALTER
KALLENBACH
HUGO
DE REUS MA
DESMOND
DE JONG BBA
BARBARA DE
JONGE MSC
FLOOR
RIJKEN
MART
VERHAGE MA
MIRIAM
DE GROOT
DAPHNE
TENGBERGEN
ROBERT
VAN ISPELEN
SAMATAR
OMER
SONJA
DIENER
NICK
LINDEIJER
DON
DE BRUIJN
1
Speakers Academy® heet
een transparant prijsbeleid.
Duidelijkheid vooraf, geen
boekingsfee of verborgen
kosten.
2
Aankondigingen van
congressen, seminars of
andersoortige bijeenkomsten
worden kosteloos vermeld op
onze website.
3
Het consultancyteam van
Speakers Academy® is het
meest ervaren team in de
Europese sprekerswereld. Met
een gezamenlijke ervaring
van zo’n 100 jaar heet het
tienduizenden aanvragen voor
haar relaties in behandeling
genomen.
4
Relaties van Speakers
Academy® ontvangen het
ACADEMY® Magazine
kosteloos en de periodieke
Nieuwsbrief, waarin de laatste
ontwikkelingen worden
besproken alsmede de meest
recente sprekers worden
voorgesteld. Zo krijgt de
relatie up-to-date kennis
van de steeds veranderende
sprekersmarkt.
5
Een internationaal netwerk
dat zijn weerga niet kent en
toegang geet tot meer dan
35.000 sprekers wereldwijd.
6
Speakers Academy® hanteert
een onbesproken ethisch
gedrag naar haar klanten,
medewerkers, toeleveranciers,
Faculty Members en naar
de samenleving, hetgeen
resulteert in een onberispelijke
reputatie en een ongeëvenaard
betalingsgedrag.
7
De boeiende en
inspirerende werkomgeving
op het Speakers Academy®
hoofdkantoor garandeert
optimale professionaliteit en
klantgerichtheid en staat borg
voor het hoogst denkbare
niveau van dienstverlening.
8
Nadat een boeking tot stand
is gekomen stemt Speakers
Academy® de werkbesprekingen
af, controleert de optredens
en evalueert de optredens die
hebben plaatsgevonden.
info@speakersacademy.nl
010-433 33 22
speakersacademy.nl
9
Kosteloos advies. Onze
Knowledge Ambassadors staan
365 dagen per jaar voor u klaar
en zorgen ervoor dat u binnen
24 uur een oferte ontvangt.
10
In geval van ziekte en/of
overmacht draagt Speakers
Academy® te allen tijde zorg
voor een vervangende spreker
of dagvoorzitter. Uiteraard in
overleg met u.
CELINA
SCHÜLLER
ALGEMEEN DIRECTEUR
10
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

Speakers Academy®
als marktleider
Sinds de start in 1997 is Speakers Academy® uitgegroeid tot de
absolute marktleider in de sprekersbranche. Met duizenden
aanvragen per jaar, honderdduizenden bezoekers op de website
en meer dan een kwart miljoen lezers van het eigen ACADEMY®
Magazine, heet Speakers Academy® een unieke positie verworven
als toonaangevend sprekersinstituut.
Speakers Academy® beheert de agenda en verzorgt de boekingen
en inanciële ahandeling voor prominente wetenschappers, politici,
kunstenaars, (oud-)sporters, journalisten en topmanagers uit het
bedrijfsleven. Zij verzorgen lezingen op het gebied van wetenschap,
ilosoie, politiek, Europese integratie, communicatie, motivatie,
duurzaamheid, innovatie, marketing, sport en avontuur, media,
ICT, futurologie, economie et cetera. Uiteraard is een groot aantal
van deze experts ook inzetbaar als dagvoorzitter of discussieleider.
Alle zogeheten Faculty Members zijn autoriteiten op hun
vakgebied en brengen met het grootst mogelijke plezier kennis en
inzichten over op hun toehoorders. Hiermee ontvouwt zich ook de
missie van Speakers Academy®: ‘Bringing Knowledge to the World’.
Binnen 24 uur na indienen van uw aanvraag neemt een van onze
Knowledge Ambassadors contact met u op. Met veel kennis van
zaken staat hij/zij u bij met het maken van de juiste keuze voor de
invulling van uw congres of bedrijfsevenement. De professionele,
zorgvuldige en adequate werkwijze heet geleid tot de sterke
reputatie van Speakers Academy®.
Met meer dan 80.000 aanvragen en 25.000 boekingen in het
korte bestaan van Speakers Academy® is het bewijs geleverd dat
kwaliteit zich altijd een weg baant. Inmiddels beheren wij een
internationaal bestand dat zijn weerga niet kent en dagelijks wordt
aangevuld met sprekers uit de hele wereld. Op onze website tret u
duizenden sprekers aan die van onschatbare waarde kunnen zijn
voor uw bedrijf of organisatie.
Tevens het grootste
sportsprekersinstituut van Nederland
Sport brengt mensen bij elkaar. Zeker tijdens grote evenementen
zoals het EK of WK voetbal of het WK hockey en belangrijke
schaatswedstrijden staat Nederland massaal achter ‘onze’ jongens
en meiden. Sport inspireert ook mensen en niet te vergeten de
ondernemers onder hen.
Het is daarom niet verwonderlijk dat een groot gedeelte van onze
sprekers een sportieve achtergrond heet en Speakers Academy®
inmiddels ook het grootste sportsprekersinstituut van Nederland is.
Voormalig hockeybondscoach Marc Lammers weet dat er meer kans
is op succes wanneer mensen op de werkvloer en in het veld kunnen
meepraten, meedenken en meebeslissen. “Leer buiten de bekende
kaders te denken en je te onderscheiden.”
Gerd-Jan Poortman en Eric Arnold zijn niet de enigen die in deze
editie van ACADEMY® Magazine presteren in de sport als metafoor
gebruiken om ondernemers te helpen hun bedrijven en organisaties
nog succesvoller en beter te maken.
Zelfs buiten dat is het lezen van de verhalen over hun bijzondere
sportieve prestaties en belevenissen een heerlijk tijdverdrijf voor wie
in sport is geïnteresseerd. Op de volgende pagina’s stellen we hen
graag voor of kunt u hernieuwd met hen kennismaken.
‘Sport verbroedert en inspireert’
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 11

Speakers Academy® International
Bringing Knowledge to the World
INTERNATIONAL
Het afgelopen seizoen heet Speakers Academy® honderden
sprekers geboekt in Europa en ver daarbuiten. Steeds meer
internationale bedrijven en organisaties weten Speakers Academy®
te vinden als het gaat om kwalitatieve, inhoudelijke topsprekers
en op menig Europees congres en seminar ontmoet u onze faculty
members. Deze keynote speakers presenteren hun onderwerp met
een diepgaande kennis en met veel enthousiasme. De jarenlange
Abidjan
Brugge
Hamburg
Lima
Aken
Brussel
Ile de la Réunion Lissabon
Amsterdam
Casablanca
Istanboel
Londen
Ankara
Dubai
Keulen
Luxemburg
Antwerpen
Dublin
Kingsland, GA Lyon
Avignon
Düsseldorf
Kitzbühel
Madrid
Bad Kissingen
Edmonton, AB Koblenz
Mallorca
Bad Orb
Essen
Kopenhagen
Marrakech
Barcelona
Freiburg
Lago Maggiore Marseille
Berlijn
Genève
Las Vegas, NV
Melbourne
Bled
Gent
Le Touquet
Milaan
Brest
Graz
Leuven
Montpellier
Bernard
Bernard-Henri
dr. Susan
prof. dr. Peter
Kouchner
Lévy
Neiman
Sloterdijk
Tasha
Virginie
Philippe
Lucy
de Vasconcelos Raisson
Douste-Blazy
Alexander
Jack
Jacques
Jeremy
Boris
Lang
Attali
Rifkin
Cyrulnik
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
ervaring en expertise van deze mannen en vrouwen staan borg voor
een zeer interessante dag of avond. Veelal wordt de mogelijkheid
geboden tot interactie.
Bent u geïnteresseerd in het engageren van een internationale
spreker neemt u dan contact op met onze kantoren in Parijs,
Barcelona of Berlijn.
Faculty members van Speakers Academy® hebben in het afgelopen seizoen opgetreden in onder meer:
© FANNY SCHERTZER
© TASHA DE VASCONCELOS
© GUILLAUME PAUMIER
© ALEXIS DUCLOS
© ROBERT ESPALIEU
© ENITH STENHUYS
© SUSAN NEIMAN
© PHILIPPE DOUSTE-BLAZY
© EVERT-JAN DANIËLS
© ENITH STENHUYSEN
© LUCY ALEXANDER
© BORIS CYRULNIK
Montreal
München
Nantes
Nice
Nordhorn
Oostende
Parijs
Portoroz
Praag
Rome
Rotterdam
Schwerin
© RÜDIGER JÜRGENSEN
Anja
Kohl
© ROY BEUSKER
Dominique
Moïsi
© XAVIER VERDAGUER
Xavier
Verdaguer
Sint- Niklaas
Stavanger
Stockholm
Strassbourg
Strömstad
Taipei
honon-les-Bains
Tours
Vilnius
Warschau
Wenen
Zürich
© GINO DEPINTO
David
Shing
© SIMON NEWBURY
Alastair
Campbell
© JOSCHKA FISCHER
Joschka
Fischer

ONLINE
Europa's grootste
online sprekersinstituut
speakersacademy.com
ROTTERDAM
Schiedamse Vest 67-71
3012 BE Rotterdam
PARIJS
5, Rue de Castiglione
4ème étage, 75001 Paris France
BARCELONA
Gran Via, 630 4ª planta
08007 Barcelona Spain
BERLIJN
Kurfürstendamm 194
10707 Berlin Germany
T: +31 (0) 10 433 33 22
E: info@speakersacademy.nl
T: +33 (0) 1 53 45 10 62
E: info@speakersacademy.fr
T: +34 (0) 934 45 83 35
E: info@speakersacademy.es
T: +49 (0) 30 700 159 665
E: info@speakersacademy.de
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 13

© SUITABLE IMAGES | JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
14
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

ONDERNEMEN EN DUURZAAMHEID
‘Duurzaam bedrijfs-DNA is voordelig
voor alles en iedereen’
prof. dr. Jan Peter Balkenende
Tekst: Jacques Geluk
Jan Peter Balkenende vindt dat iedereen verantwoordelijk is voor de grote vraagstukken van deze tijd, zoals
duurzaamheid, rentmeesterschap, milieu en respect voor mensenrechten. Alles begint bij de ondernemer, die
duurzaamheid in zijn of haar manier van denken en het DNA van het bedrijf moet toelaten, maar de overheid
mag niet aan de zijlijn staan. Nu het bewustzijn groeit – en ondernemers beseffen dat duurzaamheid een hoger
‘return on investment’ kan opleveren – gaat het de goede kant op, maar “er moet nog veel gebeuren.”
In de jaren zeventig, de tijd van de
polarisatie, begon ik na de middelbare
school met mijn studies geschiedenis
en rechten. Ik was buitengewoon geïnteresseerd
in maatschappelijke en politieke
ontwikkelingen en toen al viel mij op dat de
overheid de grote maatschappelijke vraagstukken,
zoals milieu, mensenrechten en de
omgang met werknemers, op haar bordje
kreeg. Alles werd beschouwd als een politiek
probleem. De verzorgingsstaat moest die
zaken regelen door middel van wetgeving,
planning en inanciering. Bedrijven zorgden
voor rendement en continuïteit binnen
de grenzen die de samenleving destijds
stelde. Ze mochten producten en diensten
leveren. Daarmee was hun verantwoordelijkheid
beperkt. Dat schema heet mij nooit
bevallen”, zegt Jan Peter Balkenende, hoogleraar
‘Governance, Institutions and Internationalisation’
aan de Erasmus Universiteit,
in een vergaderkamer van accountancyen
belastingadviesbureau EY, waarvoor
hij zich de afgelopen jaren bezighield met
‘Corporate responsibility’. “Elementen als
maatschappelijke solidariteit en rentmeesterschap
(zorg voor de planeet) behoren ook
tot de verantwoordelijkheid van organisaties,
instellingen, bedrijven én burgers.”
Staat tegenover markt, overheid tegenover
individu. Balkenende heet moeite met
die tegenstelling die mede voortkomt uit het
gepolariseerde klimaat in de jaren zeventig.
Dat is wellicht de reden dat zijn proefschrit
gaat over overheidsregelgeving en
‘Je kunt niet
succesvol zijn in
een wereld die
faalt’
maatschappelijke organisaties. “De Club
van Rome stelde in 1972 de uitputtingsproblematiek
aan de orde in het rapport ‘Grenzen
aan de groei’. Ik geloofde niet zo dat groei
te stoppen is, maar had tegelijk het gevoel dat
groei nooit ongelimiteerd kan zijn. Als secretaris
van een studiecommissie die zich eind
jaren tachtig onder leiding van Jelle Zijlstra
bezighield met economische groei, werd mij
duidelijk dat groei hoort bij het mens zijn.
Maar als je eerst alleen maar groeit en pas
achteraf milieuproblemen die daarvan het
gevolg zijn oplost, is dat niet de goede weg.
Groei moet je dus anders inrichten. Bedrijven
moeten groeien om te kunnen bestaan,
maar het idee dat duurzaam te doen heet
mij altijd zeer aangesproken. Bijvoorbeeld
door verantwoordelijkheid voor de grote
maatschappelijke kwesties te integreren in
een bedrijfsmodel. Het vinden van een antwoord
op de vraag wie verantwoordelijk is
voor wat, is al heel lang echt wel een passie
van mij, die bovendien behoorlijk diep zit.”
‘BUSINESS OF BUSINESS IS
BUSINESS’
Eind jaren zeventig is de staat de oplossing,
enkele jaren later juist het probleem.
Aandeelhouderswaarde is dan het tover-
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 15

ONDERNEMEN EN DUURZAAMHEID
woord. Het Keynesianisme maakt plaats
voor de aanbod- en de neoklassieke economie.
“De markt zou het oplossen, maar we
ontdekten dat die dat niet altijd kan. Interessant
is dat we nu kijken naar nieuwe verhoudingen
en verbindingen. Er is een andere
visie ontstaan op de maatschappelijke ordening.
De overheid is niet meer de klassieke
verzorgingsstaat, maar veel meer de participant
in een relatie van netwerken en allianties.
Bedrijven volgen een nieuwe, scherp
waarneembare weg. Milton Friedman zei in
de jaren zeventig ‘he business of business
is business’: bedrijven leveren producten en
diensten, houden zich netjes aan de regels
en de rest is geen kerntaak. Dat staat haaks
op de moderne rol van bedrijven. Michael E.
Porter spreekt over het creëren van gedeelde
waarden: bedrijven moeten economische én
maatschappelijke waarden genereren door
ook in te spelen op de noden van de maatschappij.
Tegelijk zien we dat ondernemingen
het niet helemaal alleen kunnen. De
waardeketen speelt een grote rol, evenals
het aangaan van nieuwe allianties. De dialoog
met stakeholders, zoals toeleveranciers,
maatschappelijke organisaties, wetenschappers
en overheden over waar ze mee bezig
zijn is belangrijk. Daarnaast is er de noodzaak
van langetermijndenken, gekoppeld
aan het ondernemen van acties op de korte
termijn.”
FUNDAMENTELE VERANDERING
Balkenende wijst erop dat niet gaat om een
hype, maar om een fundamentele verandering.
“We kunnen zaken niet meer op hun
beloop laten, nu we te maken hebben met
de gevolgen van de opwarming van de aarde
en de wetenschap dat we in 2050 tenminste
negen miljard mensen moeten voeden en
grondstofen opraken. Om te voorkomen
dat we de aarde verbruiken, moeten bedrijven
nadrukkelijk hun rol spelen. Secretaris-generaal
Ban-ki Moon van de Verenigde
16
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Naties heet het heel mooi gezegd: ‘Het is de
vraag hoe de private sector, na de Millennium
Ontwikkelingsdoelen, gaat bijdragen
aan de realisering van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen.
Als zij dat niet doen bereiken
we die doelen nooit’. Dat besef groeit enorm.
Niet alleen steeds vaker mondiaal, maar ook
door in het buitenland samen te werken
met lokale partijen.” ‘Corporate responsibility’
betekent volgens Balkenende ook dat
bedrijven eerlijk rapporteren over hun doelstellingen
en hun inanciële en maatschappelijke
prestaties. “Het gaat niet overal goed.
Dieptepunt is dieselgate, waarbij een autofabrikant
een meetmethode heet gemanipuleerd
om groei na te streven, maar niet
op een duurzame manier. Dat is ethisch
slecht en inancieel zeer onverstandig, want
het bedrijf heet nu te maken met een heleboel
claims.” Daaruit blijkt temeer dat de rol
van bedrijven bij het oplossen en beheersen
van de grote maatschappelijke vraagstukken
niet meer is te ontkennen en een
nieuwe verhouding is ontstaan tussen ethiek
en economie. “Volgens Adam Smith, bekend
van de boeken ‘he wealth of nations’ (uit
1776!) en ‘he theory of moral sentiments’
(1766), had de vrije hand in de economie
vooral te maken met morele sentimenten en
kaders. Dat verband leggen we nu opnieuw.
Het is hoopgevend dat het geen ‘business as
usual’ meer is. Bovendien gebeurt dit op een
moment dat de economie zelf verandert, met
de nieuwe werkelijkheid van big data, internet
of things, robotisering en 3D-printen.
Niets blijt hetzelfde.”
DUURZAAMHEIDSBELEID
De grote Nederlandse ondernemingen
hebben inmiddels allemaal een duurzaamheidsbeleid.
“Geen bedrijf kan zich nog veroorloven
geen goede strategie op dat gebied
te hebben. MVO Nederland – het platform
voor duurzaam ondernemen – doet onderzoek
naar de situatie bij het MKB. Ook daar
zijn de meeste ondernemers bezig met duurzaamheid.
Bij familiebedrijven, die vanouds
een sterke worteling in de maatschappij hebben,
is dat meer dan negentig procent. Marlies
van Wijhe van Van Wijhe Verf heet het
idee van de Groene Kikker Contest ontwikkeld,
omdat zij haar medewerkers wilde stimuleren
zelf met ideeën te komen die de
duurzaamheid van het bedrijf versterken.
Gulpener kreeg de MVO Nederland Award,
omdat deze kleine bierbrouwer de granen
die nodig zijn voor het brouwproces lokaal
duurzaam laat produceren, Dolmans Landscaping,
een van de grotere hoveniersbedrijven,
kiest bewust voor het in dienst nemen
van mensen met een beperking. Er gebeurt
dus veel bij kleine(re) ondernemingen.”
DNA
“Het begint allemaal bij de ondernemer
zelf. Als hij kiest voor duurzaamheid zonder
die te verankeren in zijn denken en
het DNA van zijn onderneming, is het niet
meer dan een soort techniek die gemakkelijk
plaatsmaakt voor iets anders. Dus moet
zijn ‘mindset’ eerst veranderd zijn. Ook de
waardencomponent wordt steeds belangrijker.
Waarop spreek je elkaar aan?” Volgens
Balkenende kunnen overheden het nodige
doen om ondernemers te helpen. “Bouwbedrijven
willen best duurzaam bouwen, opereren
en handelen, maar zien niet zelden met
lede ogen dat degene met de laagste prijs er
bij aanbestedingen met de buit vandoor gaat.
Bij de Rijksoverheid is dat niet zo, daar staat
duurzaamheid voorop bij deze procedures,
maar bij provincies en gemeenten is verbetering
mogelijk. Ook in de sfeer van Onderzoek
en Ontwikkeling (R&D) en als het
gaat om inanciering blijven overheden een
belangrijke rol spelen. Zij staan vaak aan het
begin van nieuwe ontwikkelingen.”
Balkenende vindt het belangrijk kinderen
zo vroeg mogelijk bewust te maken van wat
zij kunnen doen om de planeet leebaar te

ONDERNEMEN EN DUURZAAMHEID
houden. Hij ondersteunt ook de vraag van
studenten in Utrecht, die tijdens de Dag
van de Duurzaamheid rectores magniici
en voorzitters van de colleges van bestuur
opriepen duurzaamheid op te nemen in de
curricula van alle studies. Ook het bewustmaken
van volwassenen is belangrijk. De
hoogleraar is blij met een initiatief van Unilever,
dat klanten wil overtuigen van de
noodzaak watergebruik terug te dringen.
“Kishore Mahbubani, een hoogleraar uit
Singapore en een goede vriend, vertelde dat
zijn ontmoeting met Boyan Slat, een jonge
Nederlander die veel doet aan de plastic soep
in de oceanen, de interessantste was tijdens
het World Economic Forum. Door dit soort
zaken, maar ook door ilms en uitspraken
van astronauten als André Kuipers en eerder
Wubbo Ockels, die onze aarde op een heel
andere manier hebben gezien, neemt dat
bewustzijn enorm toe. Een positieve opstelling
is ontzettend belangrijk. Het is de as van
de hoop.”
DUURZAAMHEID LEVERT
MEER OP
“Als vroeger de economie goed draaide
nam de aandacht voor maatschappelijk verantwoord
ondernemen toe, wanneer het
tegenzat ging het om overleven en werd mvo
op een lager pitje gezet. Gelukkig wint het
inzicht dat kiezen voor duurzaamheid kansen
biedt nu terrein. Steeds meer bedrijven
zijn bereid de daarvoor benodigde
cultuurverandering te implementeren en
duurzaamheid te verbinden met hun eigen
bedrijfsmodel. In mijn presentaties vertel
ik vaak over professor Robert Eccles van
‘Het is
hoopgevend
dat het geen
‘business as
usual’ meer is’
de Harvard Business School, die onderzoek
heet gedaan naar 180 ondernemingen tussen
1993 en 2010. Daaruit bleek dat negentig
zeer duurzame ondernemingen het beter
doen in termen van ‘return on investment’,
de aandelenmarkt en reputatie, dan bedrijven
die daaraan minder doen. Er zijn ook
miljarden te verdienen in de circulaire economie,
waarbij sprake is van maximaal hergebruik
van materialen en grondstofen,
zodat (vrijwel) niets verloren gaat. Interessant
is ook de veranderende verhouding
tussen eigendom en gebruik: Philips verkocht
traditioneel lampen en tegenwoordig
verkoopt men licht als dienst. Ik was de
afgelopen jaren voorzitter van de Dutch Sustainable
Growth Coalition (DSGC), een verbond
van acht Nederlandse multinationals,
die het goede voorbeeld geven. Mensen als
Paul Polman(Unilever) en Feike Sijbesma
(DSM) viel het op dat nogal wat Nederlandse
ondernemingen hoge noteringen
halen in de Dow Jones Sustainability Index,
zoals Air France-KLM, al elf jaar nummer 1
in zijn categorie, Philips, Akzo Nobel, DSM
en Unilever. Een prachtige aanleiding om
de krachten te bundelen en ervaringen te
delen met andere ondernemingen en het
debat over duurzame groeimodellen te stimuleren.
DSGC heet vier rapporten uitgebracht
die ondernemers kunnen inspireren,
maar waarmee ook is beoogd het denken
over de volledige integratie van duurzaamheid
en bedrijfsmodellen en -strategieën op
een hoger plan te brengen.”
TOEKOMST
“Je kunt niet succesvol zijn in een wereld
die faalt. Het kiezen voor een perspectief
dat veel verder gaat dan de eigen onderneming
betekent de eigen rol in een veel bredere
context plaatsen. Dat is nu echt nodig,
maar ook ingewikkeld. Ondernemers moeten
uit hun comfortzone treden. Een uitdaging,
die vooral jonge mensen aannemen.
Het besef dat duurzaam ondernemen moet
neemt overal ter wereld toe. De volgende
stap is verdieping en verdere implementatie.
We zitten in een proces van verandering
en transitie. Er moet nog veel gebeuren. Het
gaat de goede kant op, nu komt het aan op
tempo en schaal.” Ook in de autosport, een
andere passie van Jan Peter Balkenende, is
sprake van duurzame transitie. De Formule
E (elektrisch) is in opkomst en in de Formule
1 werkt men aan innovaties die hun weg vinden
naar gewone auto’s. Met een stralende
lach zegt hij: “Ik vind dat Max Verstappen
het geweldig doet, daar geniet ik van. Mensen
die niets met autosport hebben doen dat
ook, vanwege het karakter van zo’n talentvolle
coureur.”
Prof. dr. Jan Peter Balkenende is, gezien zijn betrokkenheid bij EY en DSGC, specialist op het gebied van ‘Corporate
Responsibility’ en hoogleraar ‘Governance, Institutions and Internationalisation’ aan de Erasmus Universiteit
Rotterdam. Verder is bij onder meer voorzitter van de Maatschappelijke Alliantie en de International Advisory Board
van Rotterdam. Eerder was de CDA-politicus onder andere Tweede Kamerlid en minister-president (2002-2010).
janpeterbalkenende@speakersacademy.nl
© SUITABLE IMAGES
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 17

De documentaire die iedereen
gezien moet hebben
Een unieke ilm met talloze oplossingen om de teloorgang van onze planeet te stoppen
Normal Is Over’ is een aangrijpende
en scherpzinnige
documentaire, waarbij tvjournaliste
Renée Scheltema
de ‘big picture’ onderzoekt:
Hoe komt het dat we de planeet steeds
meer vernietigen? Is ongebreidelde economische
groei een van de oorzaken? Zijn er
dieper liggende oorzaken die besloten liggen
in ons systeem?
Na een grondige analyse, suggereert de
ilm diverse oplossingen.
Na 40 jaar ‘groen’ denken en 4,5 jaar
werken aan deze ilm, komt Renée tot de
conclusie dat: het uitsterven van planten
diersoorten; klimaatverandering; het
vluchtelingenprobleem; de inanciële crisis;
steeds meer onbestuurbare naties;
ongezonde voedselproductie, etc eerder
symptomen zijn dan losse onahankelijke
problemen.
Gedurende haar tocht door de wereld
ontmoet Renée veel inspirerende denkers
Renée Scheltema
‘A catalyst for changing
the world, and a must for
every decision maker in
this world’
Professor Michael Braungart
Co-founder Cradle-2-Cradle
en doeners. De ilm onderzoekt ook hoe
ons inancieel-economische systeem deze
ogenschijnlijk losse fenomenen met elkaar
verbindt en biedt alternatieven die niets
te maken hebben met kapitalisme of communisme.
Humor, mooie beelden, inspirerende
mensen en de voldoening te zien hoe
steeds meer puzzelstukjes in elkaar grijpen
zorgen ervoor dat ‘Normal is Over’ niet al te
zwaar aanvoelt. ”We moeten zo snel mogelijjk
naar een system dat geënt is op het verbeteren
van onze planeet”, aldus Renée.
Met:
Prof. Lester Brown, Agricultural Economist.
Prof. Michael Mann, Meteorologist. Prof.
Naomi Oreskes, History of Science. Dr. Vandana
Shiva, Environmental activist. Charles
Eisenstein, Author. Paul Gilding, Social Activist.
Al Gore, Former Vice President. Prof.
Bernard Lietaer, International Finance en
vele anderen.
NORMALISOVERTHEMOVIE.COM
Link naar de trailer:
player.vimeo.com/video/160460909
Link naar de ilmmaker:
normalisoverthemovie.com/the-ilm-maker/
‘Smart, diferent and compelling … An educational journey about money and the
planet we should all go on’ Andy Ridley Co-Founder Earth Hour, and Managing Director
© MET DANK AAN RENÉE SCHELTEMA
Documentaire ilmmaakster Renée Scheltema biedt in haar laatste ilm ‘Normal is Over’ diverse oplossingen
op verschillende niveaus om de teloorgang van onze planeet te stoppen.
Drs in Criminologie en BA Law, Leiden University. M.A. University of California, Berkeley; tv- en
fotojournalistiek. Gedurende 35 jaar werkte Renée voor de Nederlandse televisie als regisseur, producente
en cameravrouw. Sommige van haar documentaires, werden bekroond op Internationale ilmfestivals.
Renée heeft als fotograaf gewerkt voor tijdschriften en kranten in Nederland, de VS en Zuid Afrika. Ze was
lid van Gamma Liaison (wat later werd overgenomen door Getty Images in NewYork).
reneescheltema@speakersacademy.nl
De mogelijkheid bestaat om Renée Scheltema te engageren voor een presentatie
van haar ilm. Ze maakt met u een fascinerende reis over de wereld om de diverse
oplossingen te bespreken. Informeer naar de mogelijkheden.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 19

© GIMP | MET DANK AAN DANIEL COHN-BENDIT
‘Dezelfde
maximumsnelheid
in heel Europa’
20
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

EUROPA
‘Europeanen kunnen
zichzelf best eens verrassen’
dr. Daniel Cohn-Bendit
Tekst: Jacques Geluk
“Ik ben niet meer actief in de politiek, maar ik becommentarieer de politiek actief”, zegt
de Duits-Franse publicist en ex-politicus Daniel Cohn-Bendit. Zo vindt hij dat Franse
politici moeten leren compromissen te sluiten, vraagt hij van Europese landen meer solidariteit
om de vluchtelingenkwestie op te lossen en weet hij zeker dat Europa uiteindelijk
alle hindernissen overwint en verenigd uit de strijd komt.
Europa is niet alleen mijn grote liefde,
maar ook absoluut noodzakelijk. Door de
verdergaande mondialisering verliezen de
afzonderlijke staten steeds meer aan betekenis.
We gaan toe naar een federale Europese republiek.
Dit historische proces voltrekt zich niet van
vandaag op morgen. Ik verwacht dat de vorming van
de Verenigde Staten van Europa over enkele decennia
een feit kan zijn”, zegt Daniel Cohn-Bendit, die in
2012 al eens samen met onder anderen de Belgische
liberale ex-premier Guy Verhofstadt in een manifest
heet gepleit voor een Europa dat niet van de politici
en de elites is, maar van de burgers. Tegenargumenten,
zoals de aanname dat de vele culturen en de
24 verschillende talen in Europa werkelijke integratie
bemoeilijken, werpt hij van zich af en lijken hem
zelfs een beetje boos te maken. “U kunt al die argumenten
opnoemen, maar Europa heet al vele malen
laten zien dat moeilijkheden kunnen worden overwonnen.”
Volgens Cohn-Bendit lijkt het nu, door bijvoorbeeld
de vluchtelingencrisis en de daardoor heringevoerde
(tijdelijke) grenscontroles, alsof de Europese
Unie faalt, maar laat de geschiedenis zien dat het
altijd op en neer gaat. “Nu schijnen we weer te maken
hebben met een blokkade van dat proces. Het is echter
net als met ietsen. Als je stopt met trappen kom
je niet verder, maar als je dan je voeten opnieuw op
de pedalen zet ga je weer vooruit. Europeanen kunnen
zichzelf best eens verrassen”, denkt hij. “Ik ben
ervan overtuigd dat een verenigd Europa op den
duur haalbaar is. Gedurende de eurocrisis is ook
veel bereikt dat eerst onmogelijk leek. Eigenlijk doet
Europa tijdens elke crisis een stap vooruit.” Over
Groot-Brittannië en de dreigende Brexit die Europa
maandenlang in haar greep heet gehouden, is Cohn-
Bendit feller: “De Britten moeten ophouden met die
chantage. Als ze in Europa willen blijven is dat goed,
wanneer ze liever de 51ste staat van Amerika willen
zijn is dat ook prima, maar dat heen-en weer-gedoe
moet stoppen.”
VLUCHTELINGENCRISIS
Het zal geen verrassing zijn dat Cohn-Bendit er
vol van overtuigd is dat er op Europees niveau een
compromis komt voor het oplossen van de vluchtelingencrisis.
Hij noemt de houding van veel regeringen,
die weinig of helemaal geen vluchtelingen
willen opnemen, politiek en moreel onhoudbaar.
Cohn-Bendit vindt dat de Europese lidstaten als
compromis een investeringsprogramma moeten
opzetten om een oplossing van deze crisis mogelijk te
maken. Om dat te kunnen bekostigen moet Europa
niet langer vasthouden aan de eis dat het inancieringstekort
niet meer dan 3 procent van het bruto
binnenlands product mag bedragen en moet ook
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 21

EUROPA
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© STEPHAN RÖHL
opnieuw naar de schuldenabouw worden
gekeken. Ook moet er een compromis met
Duitsland komen over de verdeling van de
vluchtelingen over Europa. “De onderhandelingen
met Turkije zullen bovendien heel
‘De Britten
moeten
ophouden met
hun chantage’
anders verlopen, wanneer de Europeanen in
staat zijn tot onderlinge solidariteit. Dat is
tot op heden niet zo en egoïsme ligt daaraan
ten grondslag. Kijk naar de Oost-Europese
lidstaten die solidair zijn met elkaar,
maar niet met de overige landen als het gaat
om de opvang van vluchtelingen. Het mág
geen eenrichtingverkeer zijn”, aldus Cohn-
Bendit.
KLIMAATPROBLEMEN
Daniel Cohn-Bendit is dan wel niet
meer politiek actief, hij laat wel geregeld
van zich horen. Op radio en
televisie en in zijn boeken geet hij
commentaar. “Ik gebruik de ervaring
die ik in de politiek heb opgedaan om
commentaar te kunnen geven”, zegt
hij. Bijvoorbeeld op hoe de politiek
en de samenleving omgaan met klimaatverandering.
Niet zo vreemd.
Cohn-Bendit, die zowel de Duitse als
de Franse nationaliteit bezit, is tussen 1994
en 2014 voor de fractie van De Groenen lid
geweest van het Europees Parlement, vanaf
1999 in combinatie met de Vrije Europese
Alliantie en sinds 2002 ook als medevoorzitter.
Twee keer namens Duitsland (Bünd-
22
nis 90/Die Grünen) en twee keer namens
Frankrijk (Les Verts/Europe Écologie). “Er
is een nieuwe deinitie van de politiek nodig,
waarbij oriëntatie op de ecologische noodzaak
voorop moet staan. Simpel gezegd
moeten we naar ons groei-ideaal kijken. We
moeten onderzoeken wat schadelijk is voor
het milieu en de planeet en welke vormen
van hernieuwbare energie we moeten ontwikkelen
om de klimaatverandering te kunnen
stoppen. Dat móet gebeuren, ook al
werkt dat economisch misschien niet altijd
even positief uit. In Duitsland, waar ik woon
in Frankfurt am Main, moeten we bijvoorbeeld
het ontbreken van een maximumsnelheid
op delen van het Autobahnnet tegen
het licht houden. Ik pleit voor een Europees
maximumsnelhedenbeleid, zodat bijvoorbeeld
op snelwegen nergens harder dan
120 of 130 mag worden gereden. Voor steden
moet dat 40 of 60 en voor provinciale
wegen 80 km per uur zijn. Daarnaast moeten
overheden de introductie van hernieuwbare
energie ondersteunen en inancieren,
kolenenergie het liefst tot nul reduceren en
kerncentrales langzaam abouwen. In het
algemeen gezegd moeten we met z’n allen
gewoon minder energie consumeren. We
zijn goed op weg, maar soms kan dat nog
veel beter.”
FRANKRIJK
De laatste tijd haalt Daniel Cohn-Bendit
in Frankrijk geregeld de voorpagina’s
en de nieuwsrubrieken
met zijn kijk op
de Franse politiek.
Samen met de journalist
Hervé Algalarrondo pleit hij, onder het
motto ‘Laten we ophouden met die onzin’
voor een revolutionalisering van het Franse
politieke systeem. “Een meerderheidsregering
vormen zal na de volgende parlementsen
presidentsverkiezingen, niet meer zo
gemakkelijk zijn, waardoor Frankrijk dreigt
te blokkeren. Daarom moet Frankrijk leren
coalities te vormen en compromissen te sluiten.”
De situatie in Nederland laat volgens
hem zien hoe moeilijk het is als het kabinet
in een van de Kamers geen meerderheid
heet. “Ik geef toe dat het beeld dat Nederland
laat zien tegenstrijdig is.” Waar hij zich
ook druk over maakt is de werkgelegenheidssituatie
in Frankrijk. “De regering van
François Hollande is te laat met de hervorming
van de arbeidswet (Code du Travail).
Om de lexibilisering van de arbeidsmarkt
naar voren te halen is het noodzakelijk een
vangnet voor de werknemers te creëren en
hen meer zekerheid te bieden. Het lexicurity-model,
zoals dat in Denemarken is geïntroduceerd,
zou hier goed kunnen werken,
maar het voorstel dat er nu ligt biedt te weinig
lexibilisering en onvoldoende zekerheid.
De overheid gaat niet ver genoeg. Dat
komt niet zozeer door tegenstand van de
vakbonden. De traditionele bonden, waaronder
de communistische, zijn conservatiever
en onbeweeglijker, maar er zijn
voldoende vakbonden, zoals de CFDT, die
bereid zijn tot compromissen.” Zou het helpen
als hij in 2017 zou meedoen aan de presidentsverkiezingen?
“Ik word absoluut niet
de nieuwe president van Frankrijk”, zegt hij
stellig, maar zijn standpunten zal hij vol vuur
blijven verdedigen.
Dr. Daniel Marc Cohn-Bendit, kind van joodse ouders die Duitsland in
1933 ontvluchtten, groeide op in Frankrijk, maar bracht zijn middelbareschooltijd
in Duitsland door. Hij studeerde sociologie in Frankrijk en werd
daar persona non grata na de Parijse studentenopstand (1968) waarvan
hij de aanstichter zou zijn. In Duitsland raakte hij betrokken bij de linkse
studentenbeweging. In 1984 werd hij lid van de Groenen en in 1989 loco-burgemeester
van Frankfurt am Main. Van 1994-2014 was hij lid van de fractie van De Groenen. In 2010
was Cohn-Bendit een der medeoprichters van de Spinelligroep, die ijvert voor een federaal
Europa. Op 17 april 2014 beëindigde hij met een toespraak zijn actieve loopbaan als
politicus. danielcohnbendit@speakersacademy.nl

De eerste online
Creative Writing Academy van Nederland
Laat je innerlijke schrijver spreken
chrijven is niet alleen talent, en je hoet ook niet te
wachten tot je zeeën van tijd hebt. Schrijven is een ambacht
met bijbehorende technieken en vaardigheden. Iedereen kan
deze technieken leren en een betere schrijver worden. Ontdek
zelf hoeveel plezier je aan schrijven kunt beleven. Je kunt het doen
waar je ook bent, je hoet alleen maar online te zijn.
Bij EDITIO, de eerste online Creative Writing Academy van
Nederland leer je schrijven aan de hand van succesvolle auteurs
als homas Verbogt, Manon Uphof, Marcel Möring, Auke Kok en
anderen. Schrijvers die ruimschoots bewezen hebben de kunst van
het schrijven te beheersen, leren je de technische knepen van het vak
en dragen hun liefde voor het schrijfvak aan je over.
DE EDITIO KERNPUNTEN
- Interactief taalonderwijs, gebaseerd op de methode van de
University van Oxford;
- een interactieve lesmethode waarbij je leest, leert en schrijt;
- heldere en gestructureerde opdrachten;
- feedback van jouw persoonlijke tutor en van medecursisten;
- de mogelijkheid om zelf te reageren op het werk van anderen,
een waardevolle toevoeging in het leerproces;
- online leeromgeving, wereldwijd beschikbaar;
- een inspirerende online schrijfomgeving met een creatieve
look-and-feel;
- De mogelijkheid om je eigen boek of artikel te publiceren.
Maandelijks starten er cursussen ictie, non-ictie, bloggen, foodbloggen, thrillers, kinderverhalen.
Binnenkort bij EDITIO: cursussen voor communicatie-professionals (zoals bijvoorbeeld longreads en branded content).
© KEKE KEUKELAAR
© GERLINDE DE GEUS
© BOB BRONSHOFF
© MICHIEL VAN NIEUWKERK
Marcel
Möring
Manon
Uphof
Thomas
Verbogt
Auke
Kok
Blijf op de hoogte en meld je aan voor de nieuwsbrief! www.editio.nl
Voor meer informatie: stuur een email naar: contact@editio.nl
Of bel: 020-620 80 56 (tijdens kantooruren)
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 23

© SUITABLE IMAGES | JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
24
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

KINDEREN EN LEIDERSCHAP
‘Kinderen kunnen ons kompas
weer goed zetten’
Laurentien van Oranje en Jeroen Smit
Tekst: Jacques Geluk
‘Nog lang en gelukkig’ heet het voorlees- en werkboek voor leiders die de weg een beetje kwijt zijn, denken dat
alles draait om weten en winnen en vaak privé en zakelijk niet dezelfde persoon zijn. Laurentien van Oranje
en onderzoeksjournalist Jeroen Smit vinden dat ze moeten worden geholpen. Door kinderen, want die kunnen
volwassenen helpen het kind in zichzelf terug te vinden, dat eerlijk en nieuwsgierig is en zich verbonden voelt
met de wereld. Het boek bestaat uit ontwapenende interviews met Nederlandse leiders, verrassende reacties van
kinderen en het prachtige fictieverhaal over Thomas en Giel dat kinderen hun ouders zouden moeten voorlezen.
Kinderen inschakelen om volwassenen
wat te leren. Laurentien
van Oranje heet er ervaring
mee. In 2009 heet de prinses de
Missing Chapter Foundation opgezet, omdat
ze vindt dat het serieus nemen van kinderen
beslissingen toekomstbestendig maakt.
“Strategieën die volwassenen nu bedenken
voor 2050 betekenen helemaal niets, tot ze
tegenover een kind zitten en bedenken dat
die jongen of dat meisje dan veertig is en
ermee aan de slag moet. Door de toekomst
naar het nu te brengen creëren we een heel
andere waarde.” Besluiten over maatschappelijke
kwesties zijn bepalend voor die toekomst.
Waar volwassenen zich al snel laten
beperken door moeilijkheden en onmogelijkheden,
kunnen kinderen met hun open,
intuïtieve invalshoeken, directe vragen en
heldere logica de besluitvormers op scherp
zetten en nieuwe inzichten geven.
“Een jaar voor de Klimaattop in Kopenhagen
plantten de Russen een vlag op de
Noordpool, een plek die symbool staat voor
de kwetsbaarheid van de aarde. Dat heet
mij toen vanuit mijn werk op het gebied van
duurzaamheid aan het denken gezet: waarom
stellen we de waaromvraag niet? Een morele
vraag, omdat die alles te maken heet met
‘Je moet goede
beslissingen
nemen, dat zijn
beslissingen die
voor iedereen
met wie je werkt
goed zijn’
Mika (11 jaar)
hoe besluitvormers en leiders daar inzitten.
Na een zoektocht van anderhalf jaar ben ik
met kinderen, jongeren en jongvolwassenen
gaan praten en ontdekte dat vooral kinderen
tot 12 jaar konden helpen wezenlijke vragen
weer op tafel te krijgen. Simpelweg door
met volwassenen die zich daarvoor durven
openstellen in gesprek te gaan. Daarom heb
ik een kinderboek geschreven om kinderen
de kracht te geven om ons volwassenen een
spiegel voor te houden. ‘Mr Finney’ ontdekt
de wereld door vragen te stellen. Kinderen
die het verhaal lezen of horen stellen die vragen
op hun beurt aan hun ouders, die daarover
dan gaan nadenken.”
Kinderen weten niet alles, maar volgens
prinses Laurentien onderschatten volwassenen
de kennis die zij hebben en wat er in hun
hoofden gebeurt. “Kinderen van 9-12 jaar
met wie wij ook voor ‘Nog lang en gelukkig’
hebben gesproken, denken na over de informatie
die op hen akomt.” Die kan beangstigend
zijn, zoals blijkt uit het verhaal dat
Shell-topman Ben van Beurden vertelt in het
boek over zijn 9-jarige dochter, die beset dat
haar vader in de olie- en gasbusiness zit en
daarvan niet kan slapen omdat ze denkt dat
hij de planeet kapotmaakt. Maar ook heel
hoopvol. “Kinderen in die leetijd zeggen:
‘We denken niet over wat niet kan, maar hoe
we het kunnen oplossen’. Dat is niet naïef,
maar gewoon heel helder.”
HET BOEK
Het eerste deel van het boek heet ‘Leiders
& kinderen’. Daarin vertellen tien leiders
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 25

KINDEREN EN LEIDERSCHAP
van vandaag – Paul Polman (Unilever),
Frans Timmermans (Europees commissaris),
Wiebe Draijer (Rabobank), Merel
van Vroonhoven (AFM), Ben van Beurden
(Shell), Feike Sijbesma (DSM), Neelie Kroes
(speciale gezant StartupDelta), Marc Bolland
(Marks & Spencer), Ahmed Aboutaleb
(burgemeester van Rotterdam) en Herna
Verhagen (PostNL) – openhartig over hun
zorgen en twijfels. “We hebben hen samen
uitgebreid geïnterviewd, met als voornaamste
doel het hebben van een echt gesprek en
het formuleren van hun dilemma’s, waarmee
we naar de kinderen konden gaan. Negentien
basisscholieren, die vrijwel dezelfde
fantasieën hebben over hun toekomst als
de leiders toen zij kind waren, vertellen hen
daarna wat zij moeten doen”, zegt Jeroen
Smit. Laurentien: “De dynamiek van de
gesprekken was dat Jeroen en ik beide kanten
van het leiderschap vertegenwoordigden
en dat die ook naar voren kwamen. Jeroen
als onderzoeksjournalist en ik als degene
die open vragen stelde, zoals kinderen dat
zouden doen, maar zonder de pretentie te
denken als een kind. De kinderen waren vervolgens
intrinsiek gemotiveerd om de personen
met hun hulpvragen te helpen.”
“Laurentien en ik kennen elkaar al 35 jaar.
Twee jaar geleden kwam de gedachte op
samen iets te doen”, zegt Jeroen, die is gefascineerd
door het leiderschap dat in de vorige
eeuw succesvol was, maar in deze eeuw
tekortschiet. “We dreigen vast te lopen en
realiseren ons dat niemand succesvol kan
zijn in een wereld die faalt. Wat maakt het
leiderschap weer los, wat inspireert leiders?
Zijn ze met alles tegelijk bezig, van het tevreden
houden van stakeholders tot het milieu?
Naast Laurentiens werk hebben we beiden
drie kinderen en weten dus ook vanuit ons
ouderschap dat zij iets onder woorden kunnen
brengen op een toon die wij herkennen,
omdat het kind nog in ons zit. Daarom kunnen
kinderen ons inspireren en ons kompas
weer goed zetten. Dat merken we ook
als de Raden van Kinderen, een initiatief
van Missing Chapter en Unicef, tegenover
bestuurders zitten en een kind van 11 vraagt:
26
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© SUITABLE IMAGES | JULIETTE POLAK FLEUR KONING
‘Misschien helpt het
om een tekening
te maken van die
toekomst. Laat
zien hoe de wereld
er zonder bomen
uitziet bijvoorbeeld.
Laat zien wat er kan
gebeuren. Maak dan
een plan voor wat er
nu moet gebeuren om
dat te voorkomen’
Joran (11 jaar)
‘Waarom doe je dat? Bel hem gewoon, dat
is ook iemand met kinderen!’ Als je dat sec
ziet staan zijn het woorden en zinnen, maar
als je de ballonnetjes met kindercommentaren
in het boek leest en ziet hoe oud ze zijn,
sta je versteld!”
Laurentien: “We zijn met deze leetijdscategorie
in gesprek gegaan omdat bij hen ratio
en gevoel nog op één lijn staan. Ook leiders
willen graag ‘aligned’ zijn, maar zodra ze van
huis gaan zijn ze een ander persoon.” Jeroen:
“Ze zeggen dat het geweldig zou zijn als ze
meer naar hun gevoel kunnen luisteren,
beter kunnen samenwerken, maar zijn
meteen weer in de ban van de dagelijkse
aandelenkoersen en concurrentiestrijd.
In hun beleving is de wereld een plek van
markt en strijd, je bent jager of prooi. Ze
zijn aan het overleven. Daardoor kunnen
ze niet één zijn. Daarom hopen we dat leiders
echt met ons boek aan de slag gaan en
letterlijk door kinderen worden voorgelezen.
Laurentien heet het verhaal van homas
en Giel zeer overtuigend geschreven
vanuit het perspectief van een 11-jarige, die
ziet dat zijn vader zowel zakelijk als privé de
weg behoorlijk kwijtraakt. De wijsheid van
dat jochie heet efect heet op de vader. Dat
is een spannend gegeven. Alleen al het feit
dat ouders hierdoor naar hun kind luisteren
– en zich daarin oefenen kan iets bewerkstelligen.”
KINDEREN BREKEN IETS OPEN
Laurentien: “We zijn erg bezig generaties
met elkaar in gesprek te brengen op basis
van wederkerigheid. Kinderen kunnen het
natuurlijk niet allemaal oplossen, maar breken
iets open en brengen alles terug naar
de essentie. Ik geef een mooi voorbeeld
vanuit de Missing Chapter Foundation.
Center Parcs vroeg de leden van de Raad
van Kinderen of zij willen kijken hoe het
bedrijf meer energie zou kunnen besparen.
De kinderen constateerden dat het
water in de vele zwembaden na gebruik
snel akoelde en dat dit link wat energieverlies
opleverde. Hun oplossing: alle zwembaden
afdekken met pingpongballen. Die

KINDEREN EN LEIDERSCHAP
zijn niet gebruikt, want dat zou niet praktisch
zijn, maar Center Parcs heet het idee
wel heel serieus genomen en gaat alle baden
afdekken, zij het met andere materialen.”
Missing Chapter richt zich niet alleen op
jonge kinderen, maar is ook bezig met het
bevorderen van verjonging van besturen en
Raden van Commissarissen om ook op die
manier leiders kennis te laten maken met
frisse ideeën. Laurentien: “Zomaar een jonger
iemand op een lege stoel zetten is niet
genoeg. Met dit boek willen we ook duidelijk
maken dat de andere bestuursleden
eerst moeten oefenen om de andere toonhoogte
van andersdenkende jongeren te
kunnen horen. Er moet aan beide kanten,
maar zeker ook iets met ons gebeuren. Ik
merk dat bestuurders die praten met Raden
van Kinderen in het tweede jaar al heel
andere gesprekken voeren. Wij zien dit echt
als een werkboek voor leiders, waarmee ze
kunnen trainen om de dingen waarmee ze
bezig zijn ook af te stemmen op de denkwijzen
van een nieuwe generatie. Je groeit
door te leren openstaan voor onverwachte
denkwijzen”, aldus Laurentien. “Ik ervaar af
en toe een cynische houding, maar iedereen
moet besefen dat we hier tijdelijk zijn.
Ik zie wat het doet met volwassenen die de
helderheid van kinderen benutten om zich
als leiders te laten inspireren en zichzelf toe
te staan verbindingen te maken.” Jeroen vult
aan: “Ook als ouders moeten zij besefen dat
hun kinderen er niets aan hebben als ze hun
werk als alibi gebruiken om geen tijd aan
hen te besteden als ze het nodig hebben.”
© SUITABLE IMAGES | JULIETTE POLAK FLEUR KONING
LOSLATEN
Laurentien herinnert zich uitspraak van
een 10-jarige jongen, die erg aansluit op het
nieuwe boek. “Toen we het over leiderschap
hadden zei hij: ‘Leiderschap is leren loslaten
te denken altijd de beste te moeten zijn’.
We zijn gaan uitpluizen wat de baas zijn is.
Kinderen zeggen dan: ‘Je bent alleen de baas
als anderen dat ook vinden. Anders ben je
baas van niks’. Altijd het goede doen kan volgens
hen ook niet: ‘Dat is onmogelijk, niemand
is perfect’. Leiders willen juist perfect
zijn, want dan gaat het volgens hen goed.
Dat is helemaal niet zo. Kinderen weten
dat. Daarom hopen wij leiders die zich in
het boek kwetsbaar durven opstellen, weten
waar ze naartoe willen, maar toegeven dat ze
niet alle antwoorden hebben, met dit boek
een gezicht te geven.”
Ze is een rasoptimist en ervan overtuigd dat
wanneer leiders serieus het gesprek met kinderen
aangaan, zij daardoor het kind in zichzelf
weer terugvinden. “De gesprekken met
de leiders in het boek geven dat ook aan. Ik
denk dat zij daar uiteindelijk gelukkiger door
zijn. Zelfs heb ik het gevoel dat ik, sinds ik vijf
jaar geleden de Missing Chapter Foundation
heb opgezet, helemaal thuis ben. Met één
been werk ik in de volwassen wereld, waar
ik vandaan kom, en het andere in de wereld
van kinderen. Ik krijg hier zoveel energie van
en leer iedere dag. Kinderen leren me dat er
geen licht mag zitten tussen wat je denkt,
voelt, zegt en uitstraalt. Ze prikken overal
doorheen dus je hebt geen keus. Je moet echt
jezelf zijn. dat merk je ook bij de leiders. Ze
zijn allemaal geraakt door de eigenheid van
de kinderen”, aldus de prinses. “Alle leiders
zouden elke vrijdagmiddag met een Raad
van Kinderen moeten praten. Iedereen haalt
daar iets uit en ik denk dat geen bedrijfscoach
daar tegenop kan. Wij hopen dat
langzaam een groep van leiders opstaat die
durt zich open te stellen. De vijtig bedrijven
die al met Raden van Kinderen werken
zijn daar de voorvechters van.” Jeroen: “De
boodschap van dit boek kan op veel plekken
in vruchtbare aarde vallen, omdat heel veel
mensen met de waaromvraag bezig zijn. Dat
is een goed startpunt.”
H.K.H. Prinses Laurentien is lid van het Koninklijk Huis. Sinds 2001 zet zij zich in voor de
bestrijding van laaggeletterdheid bij volwassenen en initiatieven rond leesbevordering als oprichter
van de Stichting Lezen & Schrijven, waar zij nu erevoorzitter is. Zij is ook oprichter en
directeur van de Missing Chapter Foundation, waarmee zij zich inzet voor kinderparticipatie
op strategische vraagstukken en maatschappelijke thema’s. Zij is auteur van de ‘Mr Finney’-
kinderboekenreeks, die inmiddels in acht landen vertaald is. Begin 2016 schreef ze samen
met Jeroen Smit ‘Nog lang en gelukkig’.
Jeroen Smit is bedrijfskundige, onderzoeksjournalist, spreker en voormalig hoogleraar journalistiek
aan de Rijksuniversiteit Groningen. Bekend is hij van zijn boeken ‘De Prooi, blinde trots breekt ABN AMRO’, waarvoor hij de Machiavelli-prijs
heeft gekregen, en eerder ‘Het drama Ahold’. Smit presenteerde de documentaireserie ‘Leiders gezocht’.
© SUITABLE IMAGES
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 27

© SUITABLE IMAGES | JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
28
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

BUSINESS DEVELOPMENT
‘Als we erin geloven,
gaan we tot het gaatje’
Maurits van Oranje en Felix van der Houwen
Tekst: Jacques Geluk
The Source is een groeikatalysator, een businessversneller, die startups, scale-ups en corporates helpt te groeien
door hun kracht te koppelen aan nieuwe mogelijkheden en modellen. “We onderscheiden ons door een (deels)
risicodragend businessmodel en een sterke focus op eindresultaat. Daarnaast helpen we bedrijven als het nodig
is ook om besparingen te realiseren die voor groei aangewend kunnen worden”, zegt Maurits van Oranje, die het
bedrijf tien jaar geleden samen met Felix van der Houwen heeft opgezet.
Veel ondernemers zijn zo druk bezig
met de dagelijkse gang van zaken in
hun bedrijf, dat ze eigenlijk geen tijd
hebben na te denken over de volgende
stap: groei. Andere bedrijven zitten in een gewoontemachine
en besefen niet dat anders naar werkwijzen
kijken al voor groei kan zorgen. Maurits van
Oranje, Felix van der Houwen en Michel van Honk
die later als partner is toegetreden, zien dat wel en
helpen bedrijven hun groeidoelen te bepalen en te
bereiken. Ze helpen niet alleen met het (her)schrijven
van businessplannen en strategieën, maar ook
bij de uitvoering. Als het nodig is het hele traject
van idee tot executie.
Daarbij hanteren de managing partners van he Source Group een
disruptief en ondernemend businessmodel, dat voor hen ook risicodragend
is. “We vragen onze klanten vooraf alleen een bescheiden
‘commitment fee’ om de betrokkenheid van de businesspartner te
garanderen. Het bedrijf moet het uiteindelijk hebben van de behaalde
resultaten. Ons verdienmodel zit hem met name in de gerealiseerde
(extra) groei van een bedrijf. Daar krijgen we een percentage van in
geld of aandelen wat we een ‘resultaat fee’ noemen”, zegt Van Oranje.
Als ze met een partij in zee gaan – en daarin zijn ze selectief – beperken
ze zich niet tot het maken van plannen, maar gaan ze tot het
gaatje om partijen echt te helpen het gewenste resultaat te bereiken.
“In tegenstelling tot sommige consultancybureaus gaat het ons er niet
‘Zonodig
doen we het
hele traject,
van idee tot
executie’
om zoveel mogelijk uren te ‘verkopen’, maar willen
we mee ondernemen”, vult Felix van der Houwen
aan. Van Oranje: “he Source helpt maar een zeer
beperkt aantal bedrijven tegelijk, zodat we ons volledig
kunnen focussen en snelheid kunnen maken.
Het bedrijf kent geen traditionele partnerstructuur
met daaronder een piramide met veel mensen. Wij
zitten echt met onze handen in de klei. Het leuke
van ons werk is dat we het zelf doen. Al zitten we op
de Zuidas, we voelen ons niet te goed om meetings
voor te bereiden, presentaties te houden en sales te
doen. Van koie halen tot en met strategie bepalen.”
BEHOEFTE
Van der Houwen: “Bij sommige bedrijven beginnen we helemaal
vanaf nul, andere zitten op 30 procent en hebben al een concept, maar
weten niet hoe ze dat moeten vermarkten of communiceren. Ze hebben
geen idee wat de volgende stap moet zijn. Soms stappen we in als
een bedrijf al op 80 procent zit. Dan is onze rol anders en kijken we of
de gekozen opzet goed is.” Van Oranje: “In algemene zin zijn wij goed
in dingen zelf bedenken, maar ook in het vertalen van bewezen strategieën
in andere markten naar de markt van de klant. Daarbij is het
belangrijk eerst te kijken of er überhaupt behoete is aan de diensten of
producten die hij in de markt wil zetten. Als je kijkt naar B2B zit men
ook daar niet altijd op ideeën te wachten, hoe fantastisch ze ook zijn.
Vaak ondersteunen we zaken waar het bij de klant al aanwezige team
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 29

BUSINESS DEVELOPMENT
misschien niet zo goed in is of geen tijd voor
uitontwikkeld en geïmplementeerd.” Inmiddels
heet het concept zich in de markt fysiek
heet. Dat is breed en maakt het ingewikkeld
om het uit te leggen. De ene keer zijn we erg
bewezen en is de orderportefeuille voor
bezig met marketing, communicatie, distributie
en verkoop. De andere keer gaat het om
wordt een geprefabriceerde schil rond een
renovatie goed gevuld. In slechts vijf dagen
het bedenken en implementeren van disruptieve
businessmodellen en assisteren we veel
mogelijk zijn verwerkt. Het resultaat is mini-
huis aangebracht, waarin installaties zoveel
eerder in de waardeketen”.
male energievraag, maximale energiebesparing
en maximaal wooncomfort.
Aanvankelijk dachten Van Oranje en Van
der Houwen dat ze na een jaartje wel weer
weg zouden zijn bij een bedrijf, maar dat
S2NRG
blijkt niet altijd zo te zijn. De trend is dat
Over duurzaam gesproken: “Uit he Source
de periodes langer worden, tot wel een paar
en uit de samenwerking met een Amerikaanse
technologiepartner is een sepa-
jaar. Is het bedrijf dan altijd succesvol? Nee,
soms blijkt ook dat dingen niet werken,
rate onderneming ontstaan onder de naam
omdat bedrijven het zelf niet (meer) zien zitten
of de marktacceptatie moeilijker ligt dan
energie die overblijt bij de productie van
‘S2NRG’. Dit bedrijf maakt elektriciteit uit
gedacht. Het voordeel is dan dat de investering
van de partner zeer overzichtelijk was
dan gaan om restwarmte, gassen en stoom,
onder andere staal en aluminium. Het kan
(en he Source naar z’n resultaathonorering
maar we kijken naar slimme toepassingen
kon luiten).
in de gehele productieketen. In feite gebruiken
we de industrie als belangrijke bron van
BUILT4U
betrouwbare en goedkope stroom, waardoor
de staal- en aluminiumbedrijven hun
‘Built4U-concept
Heel illustratief voor wat he Source doet is
de renovatiemethode Built4U, die van 0 tot heet zich fysiek
CO₂-uitstoot kunnen verminderen, inkomsten
verbeteren en interessante investerings-
100 procent is uitgevoerd. Van Oranje: “Middenin
de bouwcrisis benaderde een partij
projecten ontstaan. Dit alles als belangrijke
bewezen’
ons met de vraag of we konden helpen met de
aanvulling op de ‘traditionele’ renewables
inanciering en realisering van een energieeiciënt
kozijn. Ze wilden dat toepassen in
den zijn. We zijn momenteel actief in Ame-
zoals solar en wind die niet altijd voorhan-
de nieuwbouw, maar die markt zag er op dat ten dat energieneutraal of -passief renoveren
alleen mogelijk was als dat zo goedkoop andere delen van de wereld.”
rika, maar ontwikkelen ook projecten in
moment slecht uit. Voor de renovatiemarkt
zou het project wel goed zijn en daarom zijn mogelijk kon. Dit kon alleen maar door alle Hoewel de gedreven ondernemers Maurits
we gaan praten met zo’n 30 woningbouwcorporaties,
die voor de uitdaging stonden de bouw geheel te herzien. Door maximale linke risico’s durven nemen en alles doen
traditionele samenwerkingsmethodes in van Oranje en Felix van der Houwen soms
en staan in 2020 20 procent CO₂-reductie te energiebesparing te realiseren ontstaat per wat nodig is om hun doel te bereiken, zijn ze
realiseren. Ook spraken we met partijen die maand een te besteden bedrag. Dit bedrag er na tien jaar nog steeds. Hun bron is nog
deze sector inancieren zoals de Bank Nederlandse
Gemeenten en de Waterschapsbank. renovatie uiteindelijk inancieel haalbaar
zorgt voor extra investeringsruimte die de lang niet opgedroogd.
We wilden geen concept lanceren dat de maakt. Samen met een aantal grote toeleveranciers
in de bouw hebben we dit verder
huurders inancieel zou raken en bedach-
Maurits van Oranje behaalde in 1995 aan de Universiteit Groningen zijn MSc Economie. Daarna vervulde hij verscheidene
managementfuncties bij de Luchthaven Schiphol. Van 2001-2006 werkte hij voor Philips DAP (huishoudelijke
apparaten en persoonlijke verzorging) in Amersfoort. In 2006 richtte hij samen met Felix van der Houwen The
Source op en in 2012 S2NRG waar hij managing director is.
Felix van der Houwen is ondernemer op de gebieden marketing, media en communicatie en heeft veel (nu bekende)
bedrijven en merken helpen opzetten. Hij heeft gedoceerd aan universiteiten, privéscholen en cursussen
gegeven. Samen met Maurits van Oranje heeft hij The Source opgezet.
Michel van Honk was 20 jaar directeur-eigenaar van een gerenommeerde groep van communicatiebureaus in Rotterdam. Sinds 2011 is hij toegetreden
als partner in The Source. Naast het ondernemerschap was en is Michel betrokken bij bij een aantal maatschappelijke doelen, zo was
hij onder andere voorzitter van SIRE. Sinds 2015 is hij ook managing director bij S2NRG.
30 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© SUITABLE IMAGES | JULIETTE POLAK FLEUR KONING
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING

SPOTLIGHT
De meeste mensen kennen Hadassah de Boer waarschijnlijk
van de kunst- en cultuurprogramma’s die ze jarenlang heet
gepresenteerd voor televisie en radio. Zo was ze te zien als
presentator van het North Sea Jazz Festival, de uitreiking van de
Edisons Klassiek en het wekelijkse cultuurmagazine ‘NPS Arena’. Daarnaast
werkte Hadassah ook als programmamaker. Ze regisseerde voor RTL4 de
serie Mannen van een Zekere Leetijd en maakte de documentaire ‘Barry Hay,
Kissing a Dream’. over de frontman van Golden Earring.
“Ik word inderdaad snel in de culturele hoek geplaatst en daarom werk ik
als dagvoorzitter/ presentator veel en graag in de cultuursector. Maar mijn
interesses en werkervaring beslaan een breder terrein.”
Het levert een bont spectrum aan opdrachtgevers op. Als we kijken naar
de laatste maanden, zien we naast culturele spelers als Het Internationaal
Documentaire Festival, de Museumvereniging en Stichting Lezen, ABN
AMRO, het ministerie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid en HBO
Nederland.
De kunst
van het
luisteren
Hadassah de Boer
“In de twintig jaar dat ik als presentator werk, ben ik de discipline van het
dagvoorzitten steeds beter gaan beheersen en waarderen. Men denkt dat
televisie het hoogste podium is dat je als presentator kunt bereiken. Daar ben
ik het niet mee eens. Een dagvoorzitterschap is doorgaans veel uitdagender.
Bij de televisie werk je met een vast team en volgens een vast stramien. Bij
een dagvoorzitterschap kom je steeds in een nieuwe omgeving terecht die je
je in korte tijd eigen moet maken. Je moet iedere zaal opnieuw voor je zien
te winnen. Maar bij al die verschillende zalen en mensen draait het voor een
dagvoorzitter vooral om één ding: De kunst van het luisteren.
Niet alleen moet je goed luisteren naar de mensen die je op de dag zelf
interviewt, maar ook naar hetgeen de opdrachtgever wil bereiken met het
evenement”.
Naast het reguliere modereren, specialiseert Hadassah zich momenteel in de
‘Socratic Design Method’. Ook hier speelt luisteren een prominente rol.
“Het is een methode waarmee vastgeroeste patronen in denken en handelen
worden doorbroken en er ruimte ontstaat voor het creëren van nieuwe
perspectieven. Mensen worden min of meer gedwongen om heel goed naar
elkaar te luisteren en om samen, als groep, kennis te genereren. Interessant
voor bedrijven en organisaties die zoeken naar nieuwe toekomstscenario’s,
maar ook toepasbaar op het individu.
Het is een prachtige aanvulling op alles wat ik al doe. Eigenlijk heb ik het
leukste en meest afwisselende werk dat er bestaat”.
FOTOGRAFIE: MET DANK AAN HADASSAH DE BOER
Hadassah de Boer heeft veel vaste opdrachtgevers zoals MOA, Centre
for Information based Decision Making and Marketing Research, De
Boekman Stichting waarvoor zij jaarlijks de presentatie verzorgt van de
Johannes Vermeer Prijs (de staatsprijs voor de Kunsten) en de stichting
What Design Can Do waarvoor Hadassah een jaarlijkse internationale
meerdaagse conferentie presenteert over de impact en urgentie van design.
Oprichter en directeur van What Design Can Do, Richard van der
Laken: “Hadassah is al vijf jaar presentator van What Design Can Do.
Naast een ravissante verschijning is zij een kundige moderator met een
warm hart en kennis van zaken. Wat ons betreft op naar de volgende vijf
edities!” hadassahdeboer@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 31

© MET DANK AAN GEERT-JAN KNOOPS
32
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

INTERNATIONAAL RECHT
‘Betere scheiding der machten komt
Internationaal Strahof ten goede’
prof. dr. mr. Geert-Jan Knoops
Tekst: Jacques Geluk
“Rechtssystemen bestaan niet alleen om de maatschappij te beschermen tegen individuen, maar vooral om
individuen te beschermen tegen de macht van de overheid. Om die reden is het principe van de scheiding der
machten ontstaan. Het systeem van het Internationaal Strafhof in Den Haag kent echter enkele mechanismen
die met dit principe op gespannen voet staan”, concludeert Geert-Jan Knoops bij de aanvaarding van
het ambt van Bijzonder Hoogleraar van het Internationaal Recht aan de Faculteit der Maatschappij- en
Gedragswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam.
Rechters kunnen, volgens het systeem
van het Internationaal
Strahof, de aard van de verweten
misdrijven of de aansprakelijkheidsvorm
van de verdachte laten
wijzigen zonder dat de aanklager daarom
vraagt. Dat is een van de mechanismen die
niet stroken met het principe van de scheiding
der machten”, aldus prof. dr. mr. Geert-
Jan Knoops tijdens zijn oratie ‘Separation of
powers at the International Criminal Court’
in de aula van de Universiteit van Amsterdam
op 19 november 2015. “Wanneer de
principes van zowel de interne als de externe
scheiding der machten – dus tussen respectievelijk
de organen binnen het hof en de
verdragsstaten zelf en het hof – niet worden
gehonoreerd, verkrijgen uitspraken wellicht
niet de gewenste legitimiteit en kan dit het
imago van het Strahof – dat al kritiek ondervindt
– aantasten.”
Knoops herinnert er aan het einde van
zijn inaugurele rede aan dat de Franse ilosoof
Charles de Montesquieu de scheiding
‘De rechterlijke
macht binnen
deze tribunalen
is (indirect)
betrokken bij het
wetgevend proces’
der machten – waarbij overheid en de wetgevende
en rechtsprekende macht onahankelijk
van elkaar opereren – in 1748 heet
geïntroduceerd om de burger te beschermen
tegen de ongebreidelde macht van de
overheid. Hij denkt dat het de legitimiteit
van het Strahof ten goede komt wanneer dat
dit principe meer zou toepassen. “De scheiding
der machten is het hart van een verijnd
rechtssysteem en belichaamt het principe
van ‘natuurlijke rechtvaardigheid’ dat best
eens de status van een ‘jus cogens’-norm kan
hebben bereikt binnen het internationaal
recht”, aldus Knoops. ‘Jus cogens’ (dwingend
recht) is een term uit het internationaal recht
die verwijst naar regels die (bijna) alle staten
aanvaarden. Het internationaal recht kent
geen strikt onahankelijk wetgevend orgaan,
maar de advocaat merkt op dat de praktijk
van internationale stratribunalen heet aangetoond
dat de rechterlijke macht binnen
deze tribunalen (indirect) betrokken is bij
het wetgevend proces. “Eerlijk gezegd zijn
de doctrines van externe en interne machtsscheiding
niet diep geworteld in het systeem
van het Internationaal Strahof. (…) Zelfs
wanneer het systeem is gebaseerd op waarheidsvinding,
moet men rekening houden
met het feit dat er externe gevolgen kunnen
zijn wanneer men het principe van interne
scheiding der machten niet respecteert.”
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 33

INTERNATIONAAL RECHT
ZES WIJZIGINGEN
De doctrine van de scheiding der machten
is te beschouwen als een exponent van
de zogeheten sociale contract-theorie. “De
redenering daarachter is het voorkomen
van arbitraire beslissingen en het garanderen
van fundamentele vrijheidsrechten.
Daarom zijn de meeste op conlictmodellen
gebaseerde rechtssystemen niet blij met
praktijken waarbij de rechter op eigen initiatief
de tenlastelegging verandert. Dit
laatste idee is van grotere waarde voor de
mensheid, dan welk waarheidvindingsargument
ook.” In die geest heet Knoops het
Strahof zes wijzigingen voorgesteld. Hij
zegt onder andere dat rechters niet zelf –
en in elk geval niet op het laatste moment
– aanpassingen mogen doen, maar dat zij
dit uitsluitend moeten overlaten aan de
aanklagers. De bestaande regelgeving op
dit gebied (Regulering 55) zou Knoops het
liefst afgeschat zien. “Wat de externe scheiding
der machten betret wil ik voorstellen
dat een onahankelijk, uit experts bestaand
orgaan de verantwoordelijkheid krijgt voor
de regelgeving binnen het Strahofsysteem.”
Prof. Knoops denkt dat honorering
van zijn suggesties het Internationaal Strafhof
zal wapenen tegen uitdagingen die het
gevolg zijn van het huidige gebrek aan legitimiteit
en eerlijkheid. Het zal bovendien
het waardevolste recht van de mens, vrijheid,
onderschrijven. Hij besluit zijn oratie
met een citaat van John Quincy Adams,
VOORBEELD KENIA
In zijn oratie geeft prof. dr. mr. Knoops een voorbeeld van rechters van het Internationaal
Strafhof die met quasi-wetgevende activiteiten verder zouden gaan dan het concept van
externe scheiding der machten toelaat . “De Keniaan William Ruto was de eerste zittende
vicepresident van een staat die partij is bij het Strafhof tegen wie een strafzaak is
aangespannen. Hij had te maken met het dilemma dat hij verplicht aanwezig moest zijn in
Den Haag en tegelijk moest optreden als bestuurder van zijn land. De Keniaanse regering
bekritiseerde de wettelijke eis van het Strafhof dat een beklaagde zijn proces moest bijwonen,
tijdens verschillende bijeenkomsten van de Afrikaanse Unie. Op 28 februari 2013
vroegen Ruto en zijn mede-verdachte Joshua Sang of zij fysiek afwezig mochten zijn en
via een videoverbinding aan het proces konden deelnemen. Op 17 april 2013 verzocht de
verdediging van Ruto de Trial Chamber hem niet te verplichten continu aanwezig te zijn,
vanwege zijn publieke verplichtingen, maar een videoverbinding als alternatief te overwegen.
Destijds bestond daarvoor geen voorziening. Desondanks bereidden rechters een
verandering van de regels voor. De Trial Chamber honoreerde Ruto’s verzoek gedeeltelijk.
Hij moest alleen aanwezig zijn tijdens de openings- en sluitingsverklaringen en in persoon
zijn eigen verklaring aleggen en het vonnis en eventueel de bijbehorende verhoren aanhoren.
De Trial Chamber voegde daaraan toe: ‘In bijzondere omstandigheden mag de Kamer
per geval naar eigen discretie volgens artikel 64(6)(f) een beklaagde onthefen van de plicht
continu aanwezig te zijn. Dat geldt ook voor situaties waarbij deze persoon belangrijke
functies moet verrichten’.”
die het twaalf jaar na het einde van zijn presidentschap
in 1841 voor het Amerikaanse
Hooggerechtshof tijdens de Amistad-zaak
opneemt voor gevangenen uit Sierra Leone,
met als doel de afschaing der slavernij:
‘Heren, ik moet zeggen dat ik van mening
verschil met de scherpe geesten van het
Zuiden en met onze president, die kennelijk
hun gezichtspunten deelt. In plaats daarvan
is de natuurlijke staat van de mensheid – en
ik weet dat dit een controversieel idee is –
vrijheid. Het bewijs is de enorme moeite die
een man, vrouw of kind willen nemen om
wat hen is ontnomen terug te krijgen. Hij
zal zijn ketenen van zich afwerpen. Hij zal
zijn vijanden decimeren. Hij blijt het proberen,
tegen beter weten en alle vooroordelen
in, om thuis te komen’.
Geert-Jan Alexander Knoops is bijzonder hoogleraar politiek van het internationaal recht aan de Universiteit van
Amsterdam en visiting professor internationaal strafrecht aan Shandong University (Jinan, China); van 2003-2013
was hij hoogleraar internationaal strafrecht aan de Universiteit Utrecht. Hij promoveerde in 1998 aan de Universiteit
van Leiden (strafrecht) en in 2004 aan de Universiteit van Ierland (internationaal strafrecht). Daarnaast behaalde
hij in 2000 een LLM graad (Master of Law) aan de Universiteit van Leiden op het gebied van het publiek internationaal
recht en internationaal strafrecht. Prof. Knoops praktiseert als advocaat bij Knoops’ Advocaten en treedt
geregeld op als advocaat voor verschillende internationale tribunalen. geertjanknoops@speakersacademy.nl
34 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© MARCO PETERS FOTOGRAFIE

FOTOGRAFIE: EZEQUIEL SCAGNETTI
COLUMN
Marc Sluszny
Toen Sir George Mallory zich in 1924 opmaakte om als eerste Brit
de hoogste berg van de wereld te beklimmen, vroeg een reporter
hem: "Why do you want to climb Mount Everest?" Mallory antwoordde
kort en bondig: "Because it’s there." Dit lijkt een uiterst
eenvoudig antwoord, maar ik heb er jaren over gedaan om te begrijpen wat
hij hiermee bedoelde.
Elk individu beschikt over een bepaalde hoeveelheid energie die het mogelijk
maakt om zijn of haar dromen te verwezenlijken op voorwaarde dat hij
of zij beschikt over genoeg moed, doorzettingsvermogen en focus. Toch zoeken
wij allen het gemakkelijkste en minst zware pad. Waarom afzien? Waarom
pijn of ongemak verduren? Is het niet eenvoudiger om gewoon te doen wat je
altijd hebt gedaan? Onze natuur lijkt ons te dicteren dat we het best in onze
comfortzone kunnen blijven.
Het is niet
hoe goed je
bent, maar
hoe goed je
wil zijn
Met zijn legendarische respons bedoelde Mallory dat niet zozeer de berg
de uitdaging was, maar het feit dat hij een keuze maakte, zich een doel stelde
en zijn eigen pad koos. Daarom had hij zich uitstekend voorbereid en zorgvuldig
de mogelijkheden gecreëerd om deze hachelijke onderneming tot een
succesvol einde te brengen. Het ging niet om geld, roem of glorie, maar om
persoonlijke groei !
Als mens hoef je geen ‘natuurlijk talent’ te hebben om je dromen te verwezenlijken.
Als je echt iets wil bereiken, zijn er een paar vereisten: je moet
je genoeg willen inzetten, je angsten durven overwinnen en gefocust blijven.
Gun jezelf de tijd om (zelf)kennis te vergaren, werk dagelijks bewust aan je
fysieke en mentale ontplooiing en haal het beste uit jouw capaciteiten. Ga op
zoek naar inspiratie en zorg ervoor dat je gemotiveerd blijt. Gooi jezelf in de
uitdaging; geef honderd procent en wie weet waartoe jij in staat bent. Ook in
jou zit een Mallory!
Waarom is dit dan voor velen zo moeilijk? Het antwoord heet: angst. Angst
is het grootste struikelblok op het pad naar de verwezenlijking van onze dromen.
Alles wat ons ervan weerhoudt om onze doelen of objectieven te bereiken,
is gebaseerd op angst. We kampen allemaal met angsten, ze horen bij het
dagelijks leven. Ze bepalen mede wie we zijn, waar we naartoe gaan en hetgeen
we doen. Echter: pas als we onze angsten in de juiste context kunnen plaatsen
en de psychologische herkomst ervan doorgronden, kunnen we deze hindernis
overwinnen. De meeste mensen hebben de neiging onbekende situaties te
vermijden, om zich zo te distantiëren van alle onzekerheden.
Als het je lukt om je geest vrij te maken van angsten en je negatieve gedachten
uit te schakelen, dan kun je een zen-toestand bereiken, waarin je geest één
is met je lichaam. Pas als geest en lichaam harmonieus functioneren kun je je
doel bereiken en je leven ten volle te benutten! Het is niet hoe goed je bent,
maar hoe goed je wil zijn.
marcsluszny@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 35

© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING

VOORBIJ DUURZAAMHEID
‘Zonde van het geld, zonde
van de tijd: Duurzaamheid’
ir. Thomas Rau
Tekst: Jacques Geluk
“Duurzaamheid is niets meer dan het optimaliseren van een ziek systeem. Het is
slechts symptoombestrijding. Bovendien werkt optimalisatie niet, want we liggen
met z’n allen op de intensive care”, zegt architect, innovator en visionair Thomas
Rau. “We moeten voorbij duurzaamheid kijken en de samenleving fundamenteel
anders organiseren. Vanuit het besef dat we tijdelijk te gast zijn op aarde, alleen
consequenties van die tijdelijkheid permanent zijn en alles binnen het gesloten
systeem van onze planeet even belangrijk is.”
“
Als onbekend is wat de toekomst brengt,
is het verstandig eerst te kijken wat de
belemmeringen zijn op de weg er naartoe”,
zegt homas Rau. Denken in oplossingen
bijvoorbeeld. Die gewoonte levert volgens de
architect vooral beperkingen op. “Op bijvoorbeeld
de vraag hoe we het (economisch en eco-) systeem
kunnen veranderen is een multidimensionaal antwoord
nodig. Bovendien moeten we samen achter
bepaalde wetmatigheden gaan staan. De cultuur die
nodig is om zo te kunnen denken en handelen moeten
we met elkaar kweken en accepteren, ongeacht
religie, geslacht, opleidingsniveau, huidskleur en
intelligentiegraad.”
“Zonde van het geld, zonde van de tijd: Duurzaamheid.”
Een opmerkelijke uitspraak van de man die
velen zien als de belichaming van dat woord. “Problemen
moeten we bij de oorzaak aanpakken. In deze
maatschappij bestempelen we het middel – in dit
geval duurzaamheid – echter als doel. Daarmee zijn
we er vanaf en hoeven we er niet meer over na te denken.
Dat zie je aan het SER-energieakkoord. Daarin
gaat het alleen over het middel, maar komt geen
enkele zin voor over het werkelijke doel.” Volgens
Rau zitten we in een impasse en weten we niet goed
hoe we ons op deze planeet moeten organiseren. “De
natuur heet altijd gelijk, dus kun je natuurlijke wetmatigheden
niet loslaten zonder daar achteraf op te
worden afgerekend. Kijk naar het klimaatprobleem.”
Rau vertelt later, in het sober aangeklede kantoorgebouw
van RAU Architects met fantastisch uitzicht
over het IJ, dat hem ooit is gevraagd wat hij verwachtte
van de COP21 Klimaatconferentie in Parijs.
“Het allerergste zou een akkoord zijn. Dat betekent
stilstand. Als ik met mijn vrouw een akkoord sluit dat
ik in 2040 stop met drinken en vanaf 2050 zal proberen
trouw te zijn is dat een waardeloze afspraak.
Precies zo’n overeenkomst is in Parijs gesloten. Daar
is overeengekomen dat de opwarming van de aarde
niet meer mag zijn dan twee graden. Met wie hebben
ze dat afgesproken? Wie kan ik daarover bellen, mailen
of appen? Niemand! Het is ongeloolijk arrogant
te denken dat de mens centraal in de schepping staat.
Dit is voorbij duurzaamheid.”
CONSEQUENTIES ZIJN PERMANENT
Rau is in zijn visie mede geïnspireerd door een
zwartwit-foto van de aarde uit 1968, waarop de
mensheid voor het eerst de plek kon zien waar hij te
gast is. “De gastheer, de aarde, dekt de tafel, niet de
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 37

VOORBIJ DUURZAAMHEID
gast. Die moet zich schikken. Dat is moeilijk, bedacht. Het enige wat je kunt doen is met
maar onze houding tegenover de planeet die een bepaald iets een optie nemen op de toekomst
en zorgen dat dit iets er nog is als je
ons zijn mogelijk maakt is voor mij essentieel.
Ons zijn is bovendien tijdelijk, sterker ermee klaar bent. In een gesloten systeem,
nog: alles op aarde is tijdelijk. Mensen, dieren,
bomen, auto’s, stoelen, gebouwen. Niets het waardevolste dat we hebben, meestal de
waarin alles belangrijk is, mag namelijk niets
verloren gaan. We moeten niet iets voor,
doch mét de toekomst bouwen”, zegt de man
in wiens nieuwe economische systeem we
‘Iedereen kan
producten niet langer bezitten, maar slechts
gebruiken. “Alles verandert al. Niets is het
de petitie voor
nieuwe iets. Airbnb, een der grootste hotelketens
ter wereld, heet geen enkele hotel-
de Rechten van
kamer. Uber, het grootste taxibedrijf heet
het Materiaal
zelf geen enkele auto. En als we dingen bouwen
of maken weet niemand tevoren hoe dat
ondertekenen’
uitpakt, maar wel dat we ze misschien wel
gedurende veertig jaar afschrijven. Totale
waanzin. Daarmee leg je een beperkende
hypotheek op een onbekende toekomst. We
schrijven iets af om er vanaf te komen, maar
is permanent, behalve de consequenties van kinderen, schrijven we niet af. Ook al kosten
ze ongeloolijk veel en zijn ze niet eens
het tijdelijke.” Als voorbeeld geet Rau dat de
gemeenteraad van Caïro nog steeds steggelt jouw eigendom. Dat komt doordat ze voor
over het onderhoud van de piramiden, terwijl jou waardevol zijn. Je schrijt niet op wat ze
niemand aan tafel behoort tot de bedenkers kosten, maar wel waar je met hen op vakantie
was of wanneer ze hun eerste tandjes
ervan. “Het heden is dus een opsomming van
alle permanente consequenties van tijdelijke kregen. Kortom je houdt hun waardeontwikkeling
bij. Hetzelfde geldt voor opties op
beslissingen. Met andere woorden: het huidige
klimaatprobleem komt niet doordat we de toekomst.”
ons nu fout gedragen, het is het gevolg van
tijdelijk gedrag uit het verleden. Wat we ook MENTALE TRANSFORMATIE
moeten besefen is dat de aarde een gesloten
systeem is. Wat er is, is er, wat er niet is, heid en geld, zoals nu de deinitie luidt, maar
De economie is geen relatie tussen mens-
is er niet. Er komt niets meer bij. Dat geldt tussen mensheid en natuur (de aarde). “Daarover
gaat het en niets anders. Het nieuwe sys-
voor alle grondstofen. Daarnaast is alles
even belangrijk. Als ik een goedkoop onderdeeltje
uit een duur apparaat haal, werkt het respectvolle relatie faciliteren. Het gaat dus
teem moet die evenwichtige, wederkerige en
niet meer. De waarde van dingen heet niet te niet over duurzaamheid en circulariteit,
maken met geld, maar met de betekenis binnen
de context.”
onze eigen mentale transformatie.” Dan gaat
die beide slechts middelen zijn, maar over
het niet over kennis delen en transparantie.
“Degenen die het hardst roepen dat we
NIETS IS HET NIEUWE IETS
Een andere wetmatigheid is volgens homas
Rau inderdaad dat niemand de toeste
inhoud. Kennis veroorzaakt geen enkele
alles moeten delen, hebben meestal de minkomst
kent. “Ik zeg soms gekscherend dat de verandering. Als op een sigarettenverpakking
staat dat roken dodelijk is en je blijt
toekomst er vroeger anders uitzag. Niemand
had gedacht dat we in 2016 zouden staan, ondanks die kennis doorroken, ben je zelf
waar we nu staan, maar het kan best zijn dat de enige reden waarom dat niet verandert.
in 1999 ineens iets bestond dat al in 1985 was Omdat je het niet wilt. Als ik niet van plan
38 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING

VOORBIJ DUURZAAMHEID
was geweest dit gesprek te voeren, was ik niet
gekomen. Ik ben hier, omdat ik dat wilde. Als
we de keten, waarvan wij het kleinste onderdeel
zijn, willen veranderen moeten we onszelf
veranderden. Wat roken betret, of een
andere verslaving, is er geen evolutionaire
manier om te stoppen. Het enige dat werkt
is direct stoppen en het oncomfortabele traject
van zweten, koorts, nervositeit en slecht
slapen doormaken. Die eerste stap zetten is
echter heel moeilijk. De kunst is de mensen
een goed gevoel te geven bij deze oncomfortabele
momenten en trajecten. Dat doe ik
tijdens lezingen.” Rau trekt zijn toehoorders
over de streep door ze te raken. Dat werkt.
“Als een dokter tegen een patiënt zegt dat hij
meteen moet stoppen omdat het anders fout
gaat, raakt hij ook een (emotionele) snaar
en ontstaat een fundamentele verandering.
Dan is de kans groot dat de roker stopt, tenzij
de wil ontbreekt. Mensen helpen elkaar
daarbij. Als een zesjarig kindje koorts krijgt,
omdat zijn tanden wisselen, en gaat hoesten
troost ik het door te zeggen dat het grotemensentanden
krijgt. Wanneer een mens
zijn tanden verliest als hij dertig is, heet hij
wel een levensgroot probleem. Hij weet dat
er dan geen nieuwe komen.”
DISRUPTIEF
We kunnen de toekomst niet kennen,
maar wel de wetmatigheden herkennen
waarbinnen die zich ontwikkelt. Een boer
zaait en bewerkt het land en kan daardoor
voorspellen dat hij zijn mais in oktober kan
oogsten. Doordat hij voor- en niet na-denkt
(dan is hij te laat) weet hij dat als hij niets
doet, er niets gebeurt. “Eigenlijk moeten
we allemaal mentaal boer worden en ons
realiseren dat we wat we niet zaaien in ons
bewustzijn, ook niet kunnen oogsten.” We
moeten dus eerst onze geest ontwrichten
om – automatisch – hetzelfde te doen met
de economie, de samenleving en de keten,
waarvan we onderdeel zijn. Rau: “Dat is de
sleutel. Disruptie betekent afscheid nemen
van waar je vandaan komt, zonder te weten
wat daarvoor wanneer in de plaats komt.”
Volgens de architect is er nog een manier
om een andersoortige samenleving te creëren.
In zijn visie wordt daarin ook waarde
gehecht aan dingen die weinig geldwaarde
hebben, maar desondanks cruciaal zijn. “Er
zijn drie niveaus van kapitaalstromen: geld,
(de materieelste), communicatie en liefde.
Voor een goede relatie is liefde heel belangrijk,
maar als het stukloopt en praten niet
meer helpt, moet je dokken. Uiteindelijk is
het belangrijk te realiseren dat iedereen met
niets op aarde komt en met niets weer gaat.
Tussenin is het een grote kermis. We moeten
onze identiteit dus niet baseren op wat
we hebben, want dat is tijdelijk, maar op wie
we zijn. Ons gedrag binnen de context van
de cultuur waaruit te voortkomen weerspiegelt
zich in de economie. Opvallend is dat we
van hetgeen we het meest hebben, vrijheid,
het minst gebruikmaken. Misschien komt
dat doordat we niet aan de vooravond staan
van de vierde industriële revolutie, maar
van de allereerste zijnsrevolutie. Die geet
ons de mogelijkheid bewust en in alle vrijheid
te kiezen voor een andere relatie met de
plek waar we te gast zijn. Dat vraagt om rijpheid
en die komt niet vanzelf.” Volgens Rau
zijn we spirituele wezens op een menselijke
reis, waarin onze spirituele kracht in tegenstelling
tot onze fysieke kracht oneindig is.
“Ieder mens moet zijn eigen verantwoordelijkheid
nemen en besefen dat slechts één
persoon voldoende is om het hele systeem
te veranderen.”
URGENT IS NIET ACTUEEL
Een ander probleem is dat deze maatschappij
draait om de actuele dingen. Niet
om wat urgent is. Rau: “Urgente dingen ontwikkelen
zich langzaam door de tijd heen
Thomas Rau, CEO van Turntoo en RAU Architecten, is architect/ondernemer en in 1960 geboren in het
Duitse Gummersbach. Hij heeft een pedagogische opleiding gevolgd in Bonn, architectuur gestudeerd aan
de Technische Universiteit Aken en dans en architectuur aan de Kunstacademie in Bonn. Sinds 1989 werkt
hij in Nederland. Rau is een internationaal veel gevraagd spreker. thomasrau@speakersacademy.nl
en trekken dan weinig media-aandacht.
Zodra ze actueel en groot nieuws zijn is het
te laat. Neem de vluchtelingencrisis. Wij
hebben het jarenlang genegeerd en nu zijn
we verbaasd dat die mensen, die niets meer
hebben, naar plaatsen gaan waar ze denken
het beter te krijgen. We wisten dat ze eraan
kwamen, niemand heet daarop geacteerd.
En nu is urgent actueel en breekt de pleuris
uit. Daar staan we nu. Eigenlijk is het
super simpel om dat te veranderen, maar
ook hier is de eerste stap zetten moeilijk
omdat dit vraagt om een ander gedragspatroon.
Daarbij maken we nieuwe fouten,
maar daar leren we van.”
UNIVERSELE RECHTEN
VAN HET MATERIAAL
De schending van mensenrechten gaat
vaak samen met de schending van de
natuur en omgekeerd. Om dit aan te pakken
in het nieuwe economische systeem
heet homas Rau samen met zijn team het
initiatief genomen om, analoog aan de Universele
Verklaring voor de Rechten van de
Mens, ‘he Universal Declaration of Material
Rights’ te introduceren. Op de website
http://theuniversaldeclarationofmaterialrights.org
kan iedereen de bijbehorende
petitie ondertekenen. “Als een mens soeverein
is, is een materiaal dat ook. Als materiaal
soeverein is gaan we heel anders over
bouwen nadenken en over hoe we dingen
doen. Deze Verklaring is een bijdrage aan
de mensenrechten en heet dezelfde impact
op het systeem als de mensenrechten op het
huidige. Alles is even belangrijk. Het een
bestaat niet zonder het andere.”
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 39

© MARTE | JAN HIBMA
40
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

SPOTLIGHT ON
Jort Kelder
Kelder laat zich vorstelijk voor optredens betalen. Zijn
gages bewegen zich (in nouveau riche vocabulaire) rond
de ‘5 tot 10k’, variërend van ijzingwekkende redes/voordrachten/monologen
tot proi verzorgde dagvoorzitterschappen
en galavoorstellingen. Wie maken kans op korting?
Weinigen. Want Kelder is een beetje druk, wat in combinatie met
zijn geringe organisatorische vaardigheden leidt tot een chronisch
overspannen agenda. Gelieve hem niet te storen voor warrige businessplannen,
schrijfopdrachten voor corporale almanakken of deelname
aan tv-programma's in de categorie dansen/koken/zingen/
schaatsen/'modderworstelen', al dan niet met sterren. Heus, dat
meent-ie. U wilt ‘m benaderen namens een goed doel? Hij ligt dagelijks
wakker van ziektes, zielige kinderen en andere wereldleed, maar
leent zich uitsluitend en bij uitzondering voor een enkel ‘groen- en/
of goed dierendoel’. Ook het uitschudden van rijkaards behoort niet
langer tot zijn nevenactiviteiten (bemachtig een Quote 500, vink de
suikeromes van uw dromen aan en benader ze zelf).
Waar kunt u de jongeheer Kelder wél voor benaderen?
1. DAGVOORZITTEN, DEBATTEN, GALA’S
Dat doet-ie graag, en naar verluidt niet onverdienstelijk. Hij
bouwde een stevig trackrecord op als spreekstalmeester bij tal van
bedrijven en brancheorganisaties. Kelder alleen nodig als meningmaker
in een forum? Ook goed. Tevens strikt de polderdandy regelmatig
zijn zelbinder voor om gala’s en andere festiviteiten professioneel
knipogend naar een onvergetelijke inale te voeren.
2. RIJK WORDEN: DE REGELS
(VOOR GEVORDERDEN)
Als hoofdredacteur van Quote en tv-presentator bivakkeert JK al
een kwart eeuw in de reservaten der superrijken. Op basis van al die
kennis en kennissen maakte hij een informatieve en amusante presentatie
over de wereld van het grote, het snelle geld, het goede en
het foute geld. Wat zijn de regels van het rijk worden? Hoe haal je de
Quote 500 en, zeker zo belangrijk, hoe blijf je rijk? Tijdsduur: 1 uur,
exclusief leuke en/of lastige vragen.
3. HOE HEURT HET EIGENLIJK?
Jaha, weet u dat eigenlijk wel… hoe het heurt? Onze polderdandy
annex knufelkakker smaakt succes met ‘Hoe heurt het eigenlijk?’,
zijn tv-programma dat al weer vier reeksen bij de AvroTros/NPO1
te zien is. Met Amy Groskamp-ten Have’s gelijknamige etiquettebijbel
(1939) in de hand, trekt hij door de wereld van de oude en nieuwe
rijken. Onuitroeibare tradities, loepzuivere etiquette, smaak en wansmaak;
het komt allemaal aan bod in zijn Nationale Etiquette Test.
Kelder doet deze presentatie eventueel samen met Yvo van Regteren
Altena, connaisseur van luxe trivia en co-auteur van vrijwel alle Kelder
& Co-producties. De presentatie is, zo u wilt, interactief en bij
voorkeur op een passende oud/nieuw geld-locatie. Tip: heeren, neem
uw vrouw mee. Die heet vast ook zo haar gedachten over de manieren
van de man. Tijdsduur: >45 minuten.
4. PITCHES IN DE DRAKENKELDER
(VOOR ONDERNEMERS)
Uw bedrijf is dritig toe aan nieuwe, innovatieve ideetjes? Trommel
uw talenten op naar een happening met een speciaal pitchdecor,
plus catwalk. Een format op maat waarbij de beste vondsten en producten
ten overstaan van een jury gelanceerd worden. Goed voor de
deelnemers, die zich sterk presenteren, en uitstekend voor het bedrijf
dat het beste uit z’n mensen haalt. Eventueel inclusief professioneel
catwalkdecor en een ‘praatje met de baas’. Tijdsduur: 60-90 minuten.
5. KELDERS CARRIÈRE TIPS
(VOOR HIGH-POTENTIALS)
Boekenkasten zijn volgeschreven vol tips & trucs naar de top. Kelder
vertelt hoe-ie zelf eerst een baasje en daarna een bekendheid werd.
Wat zijn de do’s en don’ts om de top te halen, en waarom lukt het de
een wel en de ander niet? Op basis van cases uit de corporate careerjungle
en interactieve testjes per sms stoeit Kelder met de zaal. Doelgroep:
studenten, high potentials & wannabe Q500-leden. Tijdsduur:
30-60 minuten.
Optreden voor (semi-)overheden doet ‘de knufelkakker’ principieel
voor ‘de helt’, danwel in ruil voor een git aan het goede doel
van zijn voorkeur: Het Beloofde Varkensland van de blonde heldin
Dafne Westerhof. Steun de familie Bokont, check hier hun site, en
stort beestachtige bedragen op Giro 469 t.n.v. 'Familie Bokont' in
Amstelveen.
6. NIEUW, NIEUW, NIEUW!
KELDER IS EEN EVANGELIST...
Helaas, helaas, maar de gemeenschappelijke Europese munt is de
grootste ramp van onze generatie, aldus onze presentator en researcher
Arno Wellens in Het Euro Evangelie. De euro zal Nederland honderden
miljarden gaan kosten. Curieus genoeg leest u daar weinig
over. Ach ja, al die getallen. Te moeilijk voor pers en politiek. En is
het altijd populairder naïef euroiel te zijn of dom eurosceptisch, dan
gewoon met gezond verstand en een calculator bij de hand in de cijfers
te vlooien. Kelder & Wellens komen graag een avondje hel en
verdoemis prediken, zoals het echte evangelisten betaamt. Maar er is
ook ruimte voor luim. Want wees nou eerlijk: de manier waarop verschillende
mediterrane miljonairsfamilies de zaak lessen heet het
niveau van een onweerrstaanbare schelmenroman. Don Silvio rules!
Omdat het duo idealistische motieven heet treden ze op voor 50%
van Kelders normale gage en krijgen bezoekers - liefst vooraf- gratis
een exemplaar van Het Euro Evangelie. Boek nu en lig óók wakker!
jortkelder@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 41

© SUITABLE IMAGES
‘Mijn liefde voor
Amerika is sterk
getemperd’

MAATSCHAPPIJ
‘Nederland is
permanent in PANIEK’
prof. dr. Maarten van Rossem
Tekst: Jacques Geluk
Historicus Maarten van Rossem gaat gewapend met humor en onvoorstelbaar veel
kennis in op actualiteiten, maatschappelijke en politieke kwesties tijdens de Speakers
Academy® Theaterlezingen en andere bijeenkomsten in het hele land. À l’improviste.
Elke lezing is een verrassing en gegarandeerd prikkelend en uitdagend. Alle thema’s zijn
mogelijk. Precies zo verloopt het gesprek dat ACADEMY® Magazine met hem heeft aan
zijn stamtafel in het Polman’s Huis in Utrecht.
Het NTR-televisieprogramma ‘Hier
zijn de Van Rossems’ – waarin
geschiedkundige Maarten van Rossem,
broer Vincent (architectuurexpert)
en zus Sis (kunsthistorica)
ieder op hun eigen wijze naar steden kijken – is met
soms wel een miljoen kijkers ongekend populair. Ze
beschikken alle drie over een enorme feitenkennis,
doch zijn het desondanks soms hartgrondig oneens.
“Ik heb veel gezeur gehad van mensen die denken
dat we een toneelstukje opvoeren en alles ingestudeerd
is. Niet zo gek, want veel uitzendingen zijn
oplichterij van de ergste soort, maar dit programma
is volkomen spontaan.” Dat geldt ook voor de heaterlezingen,
waarvan hij er dit jaar elf of twaalf geet.
“Het zijn geen shows of voorstellingen. Een cabaretier
studeert alles in, bij mij is alles volledig geïmproviseerd.
Natuurlijk ga ik uit van het thema waarvoor
ik ben gevraagd, maar ik bereid geen praatje voor.
Het kan alle kanten opgaan. Dat maakt het niet alleen
voor het publiek, maar vooral voor mezelf boeiend.”
Van Rossems feitenkennis is enorm. Het lijkt alsof
hij een complete encyclopedie in zijn hoofd heet.
“Dat is niet zo moeilijk. Ik heb een uitstekend geheugen
voor jaartallen. Dat is een kwestie van oefening.
Als je vraagt wanneer Eisenhower is geboren roep
ik meteen 1890, maar ik noem dit voorbeeld omdat
ik weet dat ik het weet”, lacht hij. Dat geldt voor veel
feiten over net zoveel onderwerpen, die allemaal ter
sprake kunnen komen tijdens zijn lezingen. Amerika
bijvoorbeeld, zijn grote liefde. “Nou die liefde is
sterk getemperd”, zegt hij verrassend. “Halverwege
de jaren zestig werd ik gegrepen door een boek van
heodore White over de campagne voor de presidentsverkiezingen
van 1960. “Ik raakte eraan verslaafd.
Dat was nog eens politiek! Heel wat anders dan
ons geneuzel met politici die op de markt van Zutphen
folders uitdelen. In 1968 heb ik de voorverkiezingen
met rode oortjes gevolgd. Uiteindelijk mocht
ik mij voor de Utrechtse universiteit decennia lang
bezighouden met de Amerikaanse geschiedenis.”
AMERIKA-VERSLAVING IS OVER
“Mijn verslaving is helemaal over. Ik zie de presidentiële
campagnes nu als miljarden verslindend
amusement op hoog niveau, terwijl het eigenlijk zou
moeten gaan over het voeren van politiek beleid en
het levenslot van modale, vaak ongelukkige Amerikanen.
Miljonairs regeren en miljardairs inancieren
de politiek, met als gevolg groeiende inkomensongelijkheid:
0,1 procent van de Amerikanen verdient nu
gemiddeld 6,4 miljoen dollar per jaar, 206 keer meer
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 43

MAATSCHAPPIJ
dan de 90 procent die gemiddeld 31.000 dollar
krijgt bijgeschreven. “Politiek is Amerika
van de rails geraakt. Het gevolg is een treurig
en beschamend schouwspel, met in de
hoofdrol verschrikkelijke Republikeinen die
de meest abjecte lulkoek uitkramen. Hoe dat
is ontstaan? President Franklin D. Roosevelt
is in 1933, om de grote crisis te kunnen aanpakken,
begonnen met het vergroten van de
rol van de federale overheid. De Republikeinen
vinden dit in strijd met de essentie van
Amerika: de vrijheid van het individu. Zo
is die hele mythologie rond het wapenbezit
er ook gekomen. Zij vinden dat iemand
pas echt een individu is als hij een vuurwapen
heet. Dan kan hij al schietend ‘in glory’
sterven. Het gaat zelfs zover dat scholieren
volgens hen een wapen moeten kunnen dragen,
om zich te verdedigen als iemand hen
op school aanvalt. Het recht van de sterkste
heerst al een beetje in Amerika, maar die
situatie verergert als je de rol van de overheid
weer zou reduceren. De overheid moet niet
alleen goed functionerende markten creëren,
maar ook de zwakkeren in de samenleving
beschermen. Dat vinden rechtse
Amerikanen al snel socialisme. Obama is
een geweldige president, maar zij vinden
hem een socialist, waar wij hem een beetje
links-liberaal zouden vinden. Daarom proberen
ze hem politiek te breken.”
ROMEINSE RIJK
Van Rossems laatste boek ‘Het einde van
het Romeinse Rijk’, dat 17 februari is verschenen
gaat over de oorzaken van de neergang
van het Romeinse Rijk. De historicus kijkt
daarin ook naar parallellen met het heden.
Geregeld duiken beschouwingen op waarin
de trage, relatieve atakeling van de Amerikaanse
mondiale dominantie wordt vergeleken
met de ondergang van Rome. “Toch
kun je die parallel niet trekken. Amerika
raakt niet helemaal in verval. Politiek gaat
het slecht, maar economisch en technologisch
juist goed.” Twee dingen moeten hem
nog van het hart. “Jammer is dat het individu
zo’n grote rol speelt, dat er weinig aandacht
is voor de publieke ruimte. Kijk naar de derdewereldachtige
chaos op Kennedy Airport.
44
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Een ander probleem is dat de Amerikanen
zichzelf voortdurend feliciteren. Steeds
roepen dat je ‘A great nation’ of ‘God’s own
country’ bent is niet de beste houding om de
zaken nu eens kritisch aan te pakken.”
Vooruitkijkend naar de komende presidentsverkiezingen
zegt Van Rossem niet te
denken dat de linkse onahankelijke, maar
bij de Democraten aangesloten kandidaat
Bernie Sanders dé oplossing brengt. “Door
de echte rijken aan te pakken, wat toch nooit
lukt, veroorzaakt hij slechts kapitaalvlucht.”
Hij ziet niet gebeuren dat Donald Trump
president wordt, maar een nominatie sluit
hij niet uit. Van Rossem geet ook toe dat alle
deskundigen in het begin van de campagne
over alles ongelijk hebben gehad. Dus is alles
mogelijk en Leiden in last als Trump toch zou
winnen. “Bij populisten is niets zeker. Het is
allemaal retoriek. In eigen land is Geert Wilders
compleet gebakken lucht. Hij wil uit de
Europese Unie, de gulden terug en een hek
om Nederland. De kans dat dit gebeurt is
voorlopig nul. Toch geloven zijn kiezers het
en dat is een van de grote problemen van
een moderne democratie. Iedereen is nu
geëmancipeerd, dus mogen we allemaal twitteren
dat Rutte mag verzuipen of de regering
uit dieven bestaat. De sociale media, waarvan
velen hoog hebben opgegeven, hebben geen
positief efect. Ik doe er niet aan mee, dat is
verreweg het beste.”
PANIEK
“We hadden beter naar Angela Merkel
moeten luisteren”, houdt Van Rossem de
bezoekers van zijn lezingen voor. “Zij heet
moed en bepaalt de juiste richting”, zegt hij
onder meer wijzend op de vluchtelingencrisis.
De reactie van Oost-Europese landen, die
niet willen meewerken, komt doordat zij niet
hetzelfde emancipatieproces hebben doorgemaakt
als wij. Maar ook bij ons gaat het
niet goed. De manier waarop kleine gemeenschappen
reageren op de komst van (veel)
asielzoekers is ‘geen voorbeeld van vrijgeestigheid’.
“Nederland is vrijwel over alles permanent
in paniek. Over de economie, Europa
dat voortdurend instort of juist te groot
dreigt te worden en natuurlijk over asielzoekers.
In 2015 hebben we 55.000 vluchtelingen
binnengekregen, minder dan een derde
deel van een procent van de bevolking. Toch
is het een drama dat we niet aankunnen. We
denken dat vluchtelingen de hele dag het
azc uitrennen om onze lelieblanke vrouwen
te verkrachten of andere verschrikkelijke
dingen te doen. Onterecht, want juist in de
omgeving van die centra blijkt de criminaliteit
helemaal niet te zijn gestegen. Het gekke
is als ik over dit en andere zaken relativerend
zeg dat het wel zal meevallen, veel mensen
boos worden. Zij vinden alles verschrikkelijk.”
Nog niet lang geleden heet Van Rossem
in een lezing gezegd dat veel beveiligingsmaatregelen,
die voortkomen uit overdreven
of paniekreacties op schokkende gebeurtenissen,
lauwekul zijn. “Iedereen weet dat suïcidale
jongens met AK 47-geweren zo over
beveiligingspoortjes heen springen en beveiligers
neerschieten. Daar helpt niets tegen.
Charlie Hebdo werd ook bewaakt. Haal die
poortjes dus maar weg. Al beweert de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding dat
de dreiging substantieel is, de kans dat een
Nederlander wordt doodgeschoten door een
terrorist is ongeveer even groot als de kans
op een hoofdprijs winnen in de Staatsloterij.
Angst is een obsessie in dit land dat tot
de vijf veiligste ter wereld behoort.” In Amerika
is die obsessie na 9/11 volgens de historicus
volledig uit de hand gelopen. “Dat land
heet op een volkomen verkeerde, treurige
manier gereageerd, wat heet geleid tot een
mislukte oorlog in Afghanistan en een nog
veel vreselijker mislukte oorlog in Irak. Als
een land het wereldwijde terrorisme heet
bevorderd, zijn dat wel de Verenigde Staten.
Weet je nog dat we Libië moesten bevrijden
van Ghadai? Dat is nu één grote, gewelddadige
chaos waaruit nog allerlei onbeschrijflijke
ellende kan voortkomen.”
BOZIGHEID
Even is het stil. Snel pakt Maarten van
Rossem, een rasverteller, de draad op.
“Zeventig procent van de bevolking is min
of meer redelijk, maar zo’n 25 tot dertig procent
van de Nederlandse kiezers is, net als

MAATSCHAPPIJ
in de VS, bezeten van een heuse bozigheid.
Dat leidt tot niets.” Direct daarna constateert
hij dat er in een gezin met kinderen
altijd wel één lastpost is die alle aandacht
krijgt. In de politiek is dat precies zo. “Of
het nou gaat over de komst van een azc of
wat anders, die lastpost schreeuwt, gooit
met stenen en bepaalt de stemming. Dat
geldt evenzeer voor de volgens de kiezers
populairste politicus van dit moment. De
ouderen onder ons weten dat wij zelf nog
maar net de fase voorbij zijn waarin homoilie
taboe was, vrouwen lange jurken moesten
dragen en achter het aanrecht moesten
blijven. Eind jaren vijtig is de emancipatie
van onze maatschappij begonnen. Moslims
hebben dat proces niet doorgemaakt,
omdat dat in hun land niet kon.” Vandaar
dat het soms botst, maar in eigen land constateert
Van Rossem een rechtse ‘backlash’
die al vijtien jaar aan de gang is. “Dat heet
te maken met de opkomst van het populisme,
wat ik niet de schone maar de boze
slaapster noem. Pim Fortuyn, die overigens
totaal anders was dan Geert Wilders,
heet een hele roedel slapende honden wakker
gemaakt. Daardoor zitten we nu met de
gebakken peren.”
VRIJZINNIG DEMOCRATISCHE
BOND
Ten slotte gaat het nog even over hemzelf.
College geven doet hij sinds 2010,
twee jaar na zijn pensionering niet meer.
Lezingen des te meer. Maarten van Rossem
vindt bovendien dat ieder fatsoenlijk mens
lid moet zijn van een politieke partij. Zijn
grootvaders stemden op de vooroorlogse
links-liberale Vrijzinnig Democratische
Bond, een soort D66 zonder de rimram van
referenda en gekozen burgemeesters,
die in 1946 is opgegaan in de Partij van
de Arbeid. Van die partij is Van Rossem
nog altijd lid. “Het had in de jaren zestig
best D66 kunnen worden, maar ik was
het niet eens met hun stelling dat onze
democratie slecht functioneerde.Die
functioneerde wel, hoewel niet zoals
ik wilde. Daar wil ik het best over hebben
tijdens een heaterlezing.”
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
PROF. DR.
MAARTEN
VAN ROSSEM
SEP ‘16
OKT ‘16
NOV ‘16
DEC ‘16
JAN ‘17
MRT ‘17
Maarten van Rossem is bekend als auteur van onder andere ‘Nederland volgens
Maarten van Rossem’ (2012) en zijn nieuwste boek ‘Europa volgens Maarten van
Rossem’. Daarnaast verschijnt hij vaak op televisie bij talkshows zoals De Wereld
Draait Door en is hij vast jurylid bij De Slimste Mens. Zijn charme was samen met dat
van zijn broer en zus te bewonderen in het programma ‘Hier zijn de Van Rossems’.
In een avond met Maarten van Rossem leert en lacht het publiek niet alleen veel,
het zal ook versteld staan van de ongelooflijke verhalen waarin hij hedendaagse
gebeurtenissen scherp analyseert en misconcepties blootlegt.
SEIZOENSOVERZICHT 2016/2017
vr 30 GOUDA De Goudse Schouwburg 20.00 u 0182-513750 goudseschouwburg.nl
ma 3 OSS Theater De Lievekamp 20.15 u 0412-648922 lievekamp.nl
wo 12 WAALWIJK Theater De Leest 20.15 u 0416-331751 deleest.nl
do 13 ROOSENDAAL Schouwburg De Kring 20.00 u 0165-555555 dekringroosendaal.nl
di 25 ZOETERMEER Stadstheater 20.15 u 079-3427565 stadstheater.nl
vr 28 TIEL Schouwburg Agnietenhof 20.00 u 0344-673500 agnietenhof.nl
ma 31 HEERLEN Theater Heerlen 20.00 u 045-5716607 parkstadlimburgtheaters.nl
wo 30 MIDDELBURG Schouwburg Middelburg 20.00 u 0900-3300033 (1,00 p/g) zeelandtheaters.nl
di 13 AMSTELVEEN Schouwburg Amstelveen 20.00 u 020-5475175 schouwburgamstelveen.nl
za 14 DEN HELDER Schouwburg de Kampanje 20.15 u 0223-674664 kampanje.nl
di 17 CUIJK Schouwburg Cuijk 20.15 u 0485-314344 schouwburgcuijk.nl
wo 18 HOUTEN Theater Aan de Slinger 20.15 u 030-6351024 theateraandeslinger.nl
vr 20 BARENDRECHT Theater het Kruispunt 20.15 u 0180-615958 theaterhetkruispunt.nl
za 28 DEN HAAG Koninklijke Schouwburg 20.15 u 0900-3456789 (10 cpm) ks.nl
vr 10 WINSCHOTEN De Klinker 20.15 u 0597-700270 indeklinker.nl
za 25 DORDRECHT Schouwburg Kunstmin 20.15 u 078-6397979 kunstmin.nl
Producent: Speakers Academy ®
Tourneeplanning en publiciteitsmateriaal: Senf Theaterpartners
tel. +31 (0)10 592 31 55 of www.senf.nl
WWW.MAARTENVANROSSEMONLINE.NL
Maarten van Rossem, historicus en Amerikadeskundige, was bijzonder
hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Hij is geregeld te gast als
commentator op radio en televisie. Sinds 2008 heeft hij zijn eigen glossy
‘Maarten!’ . In 2012 werd hij enig jurylid in ‘De slimste mens. Van Rossem
heeft een groot aantal boeken op zijn naam staan. Zijn nieuwste
boek is ‘Het einde van het Romeinse Rijk’ (Uitgeverij Nieuw Amsterdam,
ISBN 9789046819081). maartenvanrossem@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 45

© STUDIO OOSTRUM
10
TOP
spreker
‘De toekomst is bijna te mooi
om waar te zijn’
Zelf autorijden is in 2025 verboden. Mensen managen in 2026 dankzij slimme apparaten in en buiten hun
lichaam zelf hun gezondheid. Ondernemers moeten hun volgende bedrijf vast opzetten en daarvoor mensen
met een nieuwe ‘mindset’ inhuren. Niets blijft hetzelfde. Richard van Hooijdonk signaleert niet alleen nieuwe
trends, maar spreekt daarover veelvuldig in binnen- en buitenland en helpt overheden, instellingen en
bedrijven zich voor te bereiden op alsmaar snellere veranderingen. Van Hooijdonk, in 2015 de meest gevraagde
trendwatcher en futurist van Nederland, presenteert elke woensdag ‘Mindshift’ op BNR. Daarnaast is hij
regelmatig te zien op televisie, waar hij zijn visie geeft op de toekomst die te mooi is om waar te zijn.
46
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

TRENDWATCHER/FUTURIST
Richard van Hooijdonk
Tekst: Jacques Geluk
De wereld verandert zo snel,
dat de toekomst ons in feite
inhaalt. “Vannacht is de sotware
van mijn Tesla, die ik nu
een jaar heb, geüpdatet. Als ik nu uitstap
parkeert de auto vanzelf in. Op de snelweg
zit ik nog achter het stuur, maar hoef niets
meer te doen”, zegt dé trendwatcher en futurist
van Nederland, Richard van Hooijdonk,
enthousiast. “Straks brengen auto’s mensen
zelfstandig van hun huis naar hun werk en
weer terug. Sowieso verbiedt de overheid
in 2025, na een overgangsfase met gescheiden
rijbanen voor zelfrijdende en autonome
auto’s, zelf autorijden.” Van Hooijdonk ziet
veel voordelen. “Mensen veroorzaken nu 99
procent van alle ongelukken, dus als je de
mens verwijdert wordt het heel veilig op de
weg. Dat heet grote impact op de autoverzekeraars.
Vrachtwagens rijden in treintjes,
iles verdwijnen en we bezitten geen auto’s
meer maar gebruiken ze. Als ik hem niet
nodig heb, kan een ander ermee weg.”
Fitbits zijn straks verbonden met slimme
spiegels. Ze meten automatisch de hartslag
van degene die ervoor staat, maar via
de slimme spiegel zien ze ook vlekjes op het
lichaam. “Daar maken ze een foto van, die
ze doorsturen naar een slimme computer
die ze in een databank vergelijkt met 300.000
andere vlekjes die kunnen duiden op kanker
of een voorstadium daarvan. Binnen drie
minuten is bekend of iemand kanker heet
en kan de behandeling beginnen.” 3D-printers
printen niet alleen medische apparatuur
en protheses, maar ook de medicijnen
die de digitale arts op basis van de verkregen
informatie voorschrijt. “Het is een van
de vele nieuwe instrumenten en technieken
die ziekten in een vroegtijdig stadium kunnen
opsporen. De huisarts zien we over tien
jaar niet meer en ook de ziekenhuismarkt is
dan met twee derde gereduceerd. We managen
straks zelf onze gezondheid en veel langer
dan nu, want de meeste mensen worden
ouder dan 100”, zegt Van Hooijdonk. “Bedrijven
als Philips gaan zich voor een groot deel
op de preventieve gezondheidszorg richten.
Dat is een miljardenmarkt.”
'Privacy en
dataveiligheid is het
grootste probleem
dat we moeten
aanpakken’
ALLES VERBONDEN
Dankzij het Internet of hings zijn steeds
meer zaken met elkaar verbonden. Dat leidt
tot radicale veranderingen wat betret winkelen
en de inrichting van steden. “Virtual
reality en 3D-printers brengen de detailhandel
echt op de knieën. Met een VR-bril
op loop je als het ware langs een modeshow
en druk je op een toets als je jouw favoriete
kledingstuk ziet. Dat wordt vervolgens
geprint of besteld en komt vervolgens bij jou
thuis. Nu vinden veel mensen winkelen in
de stad of online nog leuk, maar straks vinden
veel meer mensen VR-shoppen leuk.”
Van Hooijdonk denkt dat fysiek winkelen
over enkele jaren alleen nog maar bestaat als
‘shopping experience’ in een paar grote steden.
“Maar ook dan klik je op abeeldingen
van wat je wilt hebben en krijg je die producten
’s avonds automatisch thuisbezorgd. Niemand
wil meer sjouwen.” Steden veranderen
in systemen van systemen, digitale plekken
waarin alles qua voorzieningen, veiligheid,
energie en vervoer aan elkaar is gekoppeld.
“Deze transformatie is een grote uitdaging
voor burgemeesters en wethouders.
DRONES EN SMOG-ETENDE
PANELEN
Ook in de landbouw blijt niets hetzelfde.
Drones brengen het land in kaart en dirigeren
sproeidrones naar exact de juiste plekken,
zodat nooit te veel pesticiden worden
verspreid en de vervuiling wordt teruggedrongen.
De oogst is straks volledig programmeerbaar.
Er komen dit jaar al appels op de
markt waarvan het gen is veranderd, zodat ze
niet meer bruin verkleuren. “Inspectiedrones
maken de bouw veel veiliger en smogetende
panelen op gebouwen houden de
luchtvervuiling in toom. Er is zoveel aan de
hand, maar het duurt wel even voordat weten
regelgeving zijn aangepast op de nieuwste
ontwikkelingen.” De overheid begrijpt het
niet en het onderwijs en bedrijfsleven reageren
te traag, constateert Van Hooijdonk.
“Start-ups veranderen alles wat we gewend
waren. Airbnb had geen verstand van hotels
en is nu groter dan Hilton. Uber wist niets
van de taxiwereld, maar speelt daarin nu ene
leidende rol. Hetzelfde geldt voor Spotify,
dat niets had met muziek en nu die branche
helemaal overneemt. Hoewel we nog helemaal
aan het begin staan, volgen ontwikkelingen
op het bied van robotica, internet
of things, big data, nano- en biotechnologie
elkaar snel op. Het onderwijs leidt onze kinderen
echter nog steeds op voor banen die
over tien jaar niet meer bestaan en houdt
geen rekening met de komst nieuwe, interessante
functies, waarvan we zestig procent
nog niet eens kennen. In elk geval zal aan
data-ontwerpers en cyberdetectives grote
behoete zijn.
‘THE NEXT COMPANY’
Digitalisering van de samenleving levert
heel veel kansen op, maar dan moeten we
daar wel op inspelen. Bedrijven moeten hervormen
en nadenken over ‘the next company’.
Voor veel bedrijven geldt dat het
einde best wel eens dichterbij kan zijn dan ze
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 47

TRENDWATCHER/FUTURIST
denken. Denk aan het bekende Kodak-voorbeeld.
“Dan is het van groot belang langs de en ze in tien dagen klaar te stomen voor de
gevraagd honderd medewerkers te trainen
randen van het huidige bedrijf een nieuw toekomst op basis van gefundeerde informatie,
cijfers en toekomstbeelden. Voor slechts
concept neer te zetten, met jonge ‘mindsets’
aan het roer. Zij moeten de vrijheid krijgen een klein aantal van deze specialisten is die
briljant te zijn, door hen bijvoorbeeld drie toekomst weggelegd.”
maanden hun gang te laten gaan en dan verder
te kijken. Doordat in een wereld die zo deelnemers eerst aan een ‘mindset-test’
Richard van Hooijdonk onderwerpt de
snel verandert, verandering de enige constante
factor is, moet elke onderneming die toekomst te laten kijken. “We behandelen
om hen met de juiste zienswijze naar de
zichzelf serieus neemt echt nu al werken aan alle vooroordelen en angsten die ze hebben,
allereerst door ze erover te laten ver-
dat volgende bedrijf en op die manier een
nieuw fundament creëren. Dat is echt waar tellen. Daarna doelgericht aan de slag met
we naartoe moeten en een belangrijke conclusie
die ik ook tijdens mijn lezingen trek. kelde ‘roadmap for disruption’, een unieke
een speciaal voor de masterclasses ontwik-
Bovendien vertel ik dan dat het bedrijfsleven
als geheel meer moet samenwerken met toekomst manoeuvreert; een combinatie
methode die het bedrijf stapsgewijs naar de
universiteiten, hogescholen en mensen in de van kennis, creativiteit en visie.
cloud”, aldus Richard van Hooijdonk.
DE TOEKOMST GAAT OVER
ZOVEEL MEER
De toekomst gaat over zoveel meer. Wat
te denken van privacy en dataveiligheid. Dat
is de komende vijf tot acht jaar het grootste
'Krachtige workshops
probleem dat we moeten aanpakken. Nu is
over ‘Future
de situatie zo dat tien hackers binnen tien
dagen alle banken in Europa kunnen platleggen,
vliegtuigen van koers kunnen laten
Management’
veranderen en kunnen inbreken in Tesla’s.
Tegelijkertijd ontwikkelt de technologie zich
ook zodanig dat we zellerende algoritmes
krijgen die aanvallen van buitenaf kunnen
pareren. De aandacht voor de bestrijding
van cybercriminaliteit en -terrorisme is
INSPIRERENDE LEZINGEN EN
groot, maar nog niet groot genoeg. Terroristen
die stuwdammen laten doorbreken,
WORKSHOPS
“Samen met Speakers Academy® ga ik een
internet of openbare verlichting platleggen
stuk verder en probeer ik door mijn visie op
en met bio-wapens ons drinkwater besmetten
zijn degenen voor wie we echt bang moe-
verandering te geven tijdens inspirerende
lezingen, een andere manier van denken over
ten zijn. Ik spreek daarover vaak in opdracht
te brengen. Ik doe dat voor zalen met duizenden
toeschouwers, maar ook voor groep-
van Defensie en politie. Ook internationaal.”
Van Hooijdonk verwacht de komende
jes van tien mensen. Vaak zijn dat leden van
tijd bizarre ontwikkelingen, niet alleen wat
raden van bestuur, directies en managers,
beveiligingsvraagstukken betret, maar ook
die niet weten welke richting ze uit moeten.
Ik daag ze uit en neem ze mee in mijn
als het gaat om 3D-printen, (botsende)
visie en bewijsvoering, die vaak jaren vooruit
is. Alles op basis van zorgvuldig onderzoek
en inspanning van mijn researchteam. spreker. Daarnaast adviseert hij multinationals en andere ambitieuze
Richard van Hooijdonk is trendwatcher en futurist, internationaal top-
Daarnaast zijn er krachtige workshops over organisaties. Hij is gastdocent aan diverse universiteiten. Eerder
‘Future management’, waarin we in kleine werkte hij als strategisch adviseur, marketingdirecteur, adviseur en
teams aan de slag gaan met de vraag hoe om lid van de raden van bestuur en directies van diverse banken, verzekeraars,
uitgevers en technologiebedrijven.
te gaan met verandering. Een van de grotere
IT consultancybedrijven ter wereld heet me richardvanhooijdonk@speakersacademy.nl
48 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
drones en zelfrijdende auto’s. Als de wetgeving
helemaal is aangepast en lexibeler is
dan nu om steeds snel te kunnen inspringen
op veranderingen en we gewend zijn aan alle
veranderingen, kan iedereen (burgers, overheden,
ondernemers en onderwijs) daarvan
ten volle proiteren. Wie Van Hooijdonk
goed beluistert weet dat we daarmee niet te
lang moeten wachten.
BUITENLAND, BOEKEN EN
PLATFORMS
Intussen groeit de autoriteit van Richard
van Hooijdonk link. Hij spreekt veelvuldig
in het buitenland en tournees door in
India en Brazilie komen eraan. Sinds ruim
een half jaar presenteert hij elke woensdagochtend
van 10.45-11.00 uur het programma
‘MindShit’ op BNR Nieuwsradio.
“Er komen twee boeken aan. ‘System error’
gaat over hoe de bestaande detailhandels-,
gezondheidszorg-, landbouw-, bancaire en
andere systemen veranderen door de komst
van nieuwe technologie. ‘Terror tech’ gaat
over terrorisme en technologie.” In 2015
bestaat het team van Richard van Hooijdonk
uit 20 specialisten, gevestigd in Sarajevo,
Londen en Amsterdam.
Doordat hij heet gemerkt dat veel ondernemers
niet klaar zijn voor de toekomst en
bedrijven heel beperkt naar de echte toekomst
kijken en nog steeds vooral denken
aan de resultaten en aandelenkoersen van
vandaag, zijn er TrendXS trendportals in
ontwikkeling voor vele sectoren. “Te beginnen
met vastgoed laten we ondernemers
kennismaken met de laatste trends binnen
hun sectoren en laten we zien wat startups,
universiteiten en innovatieve bedrijven
doen, zodat ze actie kunnen ondernemen.”
Richard van Hooijdonk heet de toekomst
al gezien en helpt bedrijven, overheden en
instellingen graag zich daarop voor te bereiden,
voor het te laat is.”
© HIJWEEGE

10
TOP
spreker
FOTOGRAFIE: CARLI HERMES
COLUMN
Tweespalt
Annemarie van Gaal
Meer en meer raak ik ervan overtuigd dat we een tweespalt in
de samenleving hebben. Of liever gezegd; twee verschillende
samenlevingen die elkaar lastig kunnen begrijpen of vinden.
Aan de ene kant heb je de samenleving van de politiek. Dit is de samenleving
van ‘woorden vangen’. Elkaar betrappen op uitspraken die je jaren geleden
onder andere omstandigheden hebt gedaan. Iemand confronteren met een
zinsnede die verkeerd overkomt omdat die gedaan is tijdens een twee uur
durend interview en nu volledig uit zijn verband is gerukt. Dit is de samenleving
van elkaar woorden in de mond leggen, verdraaien en vervormen. Alles om
je eigen gelijk te halen via de woorden van de ander. Ik sprak laatst met oudpremier
Jan Peter Balkenende over hoe hij het ervoer als iemand alleen maar
bezig is met je te vangen op woorden. ‘Ach, dan denk ik; jij speelt jouw rol en
ik de mijne’, antwoordde hij. Een soort spel is het dus. En wie dat spel het beste
beheerst blijt overeind in de samenleving van ‘woorden vangen’. Instituten
doven meningen en persoonlijkheden. Zolang iedereen in het gareel blijt
lopen en zich aan de code van het spreken met één mond houdt, is er niets aan
de hand en ben jij verzekerd van je salaris aan het eind van de maand. Iedere
kleinste loslippigheidje, kan funest zijn voor de gesloten gelederen.
De journalistiek is overigens een mooi verlengde van deze samenleving.
De beste journalisten zijn in staat om van iedere eenvoudige uitspraak een
controversieel artikel te maken en begrijpen als geen ander het belang van
‘woorden vangen’. Dat is hun rol.
Aan de andere kant van deze samenleving staat een compleet andere
samenleving. Dat is er een van ‘daden doen’. Een groep die zich niet bezighoudt
met elkaar afrekenen op woorden, maar zich richt op het eindresultaat.
Denk bijvoorbeeld aan werknemers of ondernemers. Soms begrijp je de
opdrachtgever niet goed of heb je iets niet goed afgesproken, maar dat is geen
reden om meteen elkaars gelijk te willen halen, je probeert elkaar te vinden om
eruit te komen. Het resultaat telt namelijk en dat is in ieders belang. Geen spel,
geen rol, maar vaak bittere noodzaak omdat er veel op het spel staat.
Maar zodra de samenleving van ‘daden doen’ een overlap krijgt met de
samenleving van ‘woorden vangen’, gaat het mis.
Hoe betekenisvoller je bent hoe lastiger je het krijgt. De politiek en
journalisten rekenen je niet af op daden, maar op woorden. Authentiek zijn
is een zwaar zwaard om te dragen en gedrevenheid is lastig. Toch zullen die
samenlevingen bij elkaar moeten komen om onze wereld te verbeteren en
uiteindelijk vooruitgang te boeken.
annemarievangaal@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 49

© MINISTERIE VAN BEELD
is gezond
virus voor
bedrijven’
Vrijwel iedereen kent Jörgen Raymann
(en zijn alter ego Tante Es) als
presentator van ‘Raymann is laat’ en
‘zo: Raymann’. Als motivator heeft
hij ontdekt dat het verspreiden van
de geluksfactor binnen een bedrijf
leidt tot gedragsverandering, die
uiteindelijk winst voor het bedrijf en
alle medewerkers oplevert.
50
‘Geluksfactor
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

MOTIVATIE
Jörgen Raymann
Tekst: Jacques Geluk
Tien jaar geleden ontmoette ik
Stedman Graham, de man van
Oprah Winfrey. Hij is een inspirerende
motivator die mij met
zijn ‘9 Steps to Success’ stimuleerde anders
naar mijn leven te kijken. Ik kwam erachter
dat het motiveren van mensen ook dicht bij
mij ligt. Net als hij wilde ik vanaf dat moment
mijn eigen verhaal vertalen naar methodes
om andere mensen te helpen hun leven te
verbeteren”, vertelt Jörgen Raymann. Eerst
doet hij dat samen met Dionne Abdoelhaiezkhan.
Ze richten de volledig privaat
geinancierde organisatie Hi5 op, die kansrijke
jongeren zonder sociaal netwerk helpt
de omslag te maken van slachtofer- naar
winnaarsmentaliteit, met de hand als kompas
voor de succes. “De duim staat voor
een positieve instelling, de wijsvinger voor
het bepalen van doel en focus, de ringvinger
voor vertrouwen en betrouwbaarheid
en de pink voor bij de pinken zijn. De middelvinger
geet aan dat je met kop en schouders
boven de rest uitsteekt en overzicht
hebt. We hebben de jongeren meegegeven
dat ze ervoor moeten zorgen dat ze ’s avonds
slimmer gaan slapen dan ze ’s morgens zijn
opgestaan en dat er twee keuzes zijn in het
leven: ouder worden of groeien. Het eerste
kan iedereen, het tweede is een keuze waarmee
je je kunt onderscheiden. Met de rond
Hi5 mede door mij ontwikkelde methodiek,
hebben we in vijf jaar tijd 3.500 jongeren
kunnen koppelen aan bedrijven voor een
stage of een baan en bij hen een mentaliteitsverandering
teweeg gebracht. Het was mijn
eerste ervaring met ‘motivational speaking’”,
zegt Jörgen. Hi5 bestaat niet meer. Dionne
is een zakelijker richting opgegaan met het
bedrijf IZI Solutions, waarmee ze bruggen
slaat tussen overheid, jongeren en bedrijfsleven.
Jörgen Raymann is eind 2015 begonnen
met zijn bedrijf, Giray Motivation and
Coaching. “Girai is Surinaams voor raadgever
(de y is van Raymann).”
ZAKELIJKE ANTIBIOTICA
“Er wordt veel gekopieerd in de motivatiewereld.
Het gaat om basisprincipes van verandering
en persoonlijke groei. Ik ben ervan
overtuigd dat een motivator geloofwaardiger
overkomt als hij daaraan zijn eigen verhaal
koppelt en als het ware zelf zijn eigen
bewezen concept is”, weet Jörgen inmiddels.
“Ik ben in Nederland begonnen als
presentator van een comedyshow en heb
dat uitgebouwd tot het langstlopende ‘late
night’-programma bij de publieke omroep.
‘Raymann is laat’ heet 13 jaar, dus 26 seizoenen,
gelopen. Dat is ongekend. Natuurlijk
heb ik dat niet allemaal van de een op
de andere dag bereikt. Ik heb er hard voor
gewerkt, keuzes gemaakt en eigenschappen
en gedachten aangepast om succesvol te
kunnen worden. Succes komt pas wanneer
je begrijpt wat je met je populariteit kunt
doen en je voor continuïteit zorgt bij wat je
doet.” Voor Giray Motivation and Coachting
‘Ph.D staat bij
mij voor Passion,
Happiness en
Drive’
heet Jörgen Raymann intussen twee nieuwe
instrumenten ontwikkeld. Het eerste noemt
hij ‘business antibiotics’, zakelijke antibiotica.
“Grote bedrijven die een HR-probleem
hebben nodigen vaak een van de grote vier
bureaus uit om hun onderneming door te
lichten. Er wordt van alles bedacht, inclusief
nieuwe werkstructuren, maar meestal
begint er pas dertien maanden en vele euro’s
verder iets te gebeuren en dan is nog niet
zeker dat het aanslaat. Mijn aanpak is totaal
anders. Ik praat liever eerst met de eigenaren
en managers zelf. Zij kennen de missie
en het doel van het bedrijf en weten precies
waar het stagneert. Ik kan ze helpen ontdekken
waarom dat zo is. Met een groepje van
vijf tot tien mensen ga ik zes weken lang aan
de slag. De bedoeling is een soort bewustzijnsverandering
in gang te zetten en in
beeld te brengen welke talenten de organisatie
in huis heet en hoe die het beste zijn te
benutten om de onderneming weer vooruit
te helpen. Na die zes weken kunnen zij als
ambassadeurs de volgende stap zetten, bijvoorbeeld
door de communicatie binnen het
bedrijf en de manier waarop zij op hun beurt
mensen motiveren te verbeteren. Daaraan
schort het vaak.” Vaak maken mensen dingen
ingewikkelder dan ze zijn, is de observatie
van Jörgen, die zelf een pragmatische
aanpak voorstaat.
PH.D
Jörgen Raymann heet enige tijd economie
en rechten gestudeerd en weet hoe bedrijven
in elkaar zitten. Bovendien heet hij er
zelf drie. “Mijn aanpak is mede gebaseerd op
hoe, volgens mijn eigen waarneming, dingen
gebeuren en mensen reageren. Het gaat
in bedrijven ook altijd om de mensfactor en
het stimuleren van ondernemerschap binnen
de onderneming. Het is wetenschappelijk
bewezen dat de geluksfactor daarbij
heel belangrijk is.” Jörgen helpt mensen een
Ph.D, normaal de hoogste Amerikaanse universitaire
graad, te halen. “Bij mij staan die
letters echter voor Passion, Happiness en
Drive, want daar staat of valt alles mee. Ik
ken mensen die niet zijn afgestudeerd en
geen hogere studies hebben gevolgd, maar
doordat ze gelukkig zijn in wat ze doen
toch redelijk succesvol zijn. Ze weten wat
hun passie is en hebben daardoor de drijfveer
beter te presteren. Die geluksfactor zie
ik als een virus dat heel het bedrijf moet
infecteren. Dat gebeurt vaak met kleine men-
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 51

© MINISTERIE VAN BEELD
selijke omgangsvormen, waar ik ze ook mee
help.” Jörgen geloot echt in gedragsverandering
van de mens. “Ik zeg ondernemers
niet hoe ze hun bedrijf moeten runnen,
dat weten ze zelf wel. Ik geef
hen de instrumenten om een
betere verbinding met en tussen
het personeel tot stand te
breng en. Ook vertel ik hoe
zij hun medewerkers beter
kunnen motiveren om te
doen wat zij graag willen.”
PERSOONLIJKE
DOORSTART
“Ik noem mijn motivatielezingen
voortaan
‘ignition
speeches’, omdat ik
ze zie als startpunt.
Met één lezing kun
je mensen enthousiast
maken en inspireren,
maar dat is te weinig
voor gedragsverandering.
Dat is een langduriger proces.
Daarom is het tweede instrument
dat ik heb ontwikkeld de persoonlijke
doorstart, gebaseerd op mijn eigen ervaringen.”
Hij vertelt hoe hij in 1996, nadat zijn
restaurant in Suriname is gesloten, in een
zwart gaat valt. “Ik ben op zoek gegaan naar
mijn eigen passie en geluk aan de hand van
de vier O’s: Opstaan na de val, Ontdekken
van jezelf, Overzicht creëren en ten slotte
Ondernemen. Door dat te doen heb ik uit-
Jörgen Raymann is televisiemaker, cabaretier en ‘motivational
speaker’. Hij is bekend van programma’s als ‘The Comedy
Factory’, ‘Raymann is laat’ en ‘zo: Raymann’. In Suriname
heeft hij als 17-jarige zijn debuut gemaakt als quizmaster.
jorgenraymann@speakersacademy.nl
52
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
MOTIVATIE
‘Succes komt pas wanneer je begrijpt
wat je met je populariteit kunt doen’
eindelijk het succes bereikt in Nederland.
Dat instrument wil ik inzetten voor mensen
die in ontslagprocedures of een neerwaartse
spiraal zitten en niet meer gelukkig
zijn. Ik geef voor die groep sessies van een
uur, maar wanneer het (werk)boek dat ik nu
schrijf in september uitkomt ga ik trainingen
geven voor iedereen die ongelukkig is in
de bedrijven, van directieleden tot de mensen
op de werkvloer. Volgens mij kan iedereen
een persoonlijke doorstart maken, als de
manier van denken maar goed is en mensen
zich realiseren dat een schijnbaar uitzichtloze
situatie ook kansen biedt. Ik weet dat er
in eerste instantie obstakels zijn, waaronder
inanciële, waardoor mensen die hun baan
verliezen of het niet naar hun zin hebben in
een dip geraken. Maar dat komt doordat ze
de mogelijkheden door hun angst over het
hoofd zien. Het gaat ook hier om het hervinden
van de geluksfactor en de passie. Met
behulp van het juiste instrument komen ze
vanzelf op dat punt”, aldus Jörgen, die tot
nu toe goede reacties heet ontvangen op de
uursessies.
TELEVISIE
Onder het voorbehoud dat de NPO de
pilot goedkeurt, presenteert Jörgen Raymann
vanaf komend najaar een quiz over
rariteiten in contracten en wetten, zeg maar
de kleine lettertjes. “We spelen elke week
met twee teamcaptains en bekende Nederlanders
onder toezicht van een rechter en
een publieksjury.” Een nieuw praatprogramma
op de late avond zit er voorlopig
niet in na zestien jaar ‘Raymann is laat en ‘zo:
Raymann’. “Ook ik moet mijn passie soms
opnieuw ontdekken door nieuwe dingen te
doen en afscheid nemen van het oude.. Tante
Es komt wel terug, maar als stripiguur. Een
tijd geleden heb ik samen met mijn vrouw
een kookboek uitgebracht ‘Koken met tante
Es’. De recepten gaan we online brengen met
commentaar van de getekende Tante Es.”
© MINISTERIE VAN BEELD

FOTOGRAFIE: SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH
MEDIA & JOURNALISTIEK
Brenno de Winter
Tekst: Barbara Bulten
Op 5-jarige leetijd schreef je je eerste computerprogramma en sindsdien
ben je altijd met informatietechnologie bezig. Wat fascineert je daar zo in?
“Mijn vader nam me als kind mee naar de levensverzekeraar waar hij werkte.
Die grote computers en hun ongekende mogelijkheden vond ik machtig,
vooral als ik er zelf mee aan de slag ging. Al sinds de jaren ’70 zijn bedrijven
ahankelijk van een computersysteem. De gevaren die daarmee gepaard gaan
vind ik beangstigend en intrigerend tegelijkertijd. Daarom ben ik op zoek
gegaan naar oplossingen. Ik probeer altijd voor de realiteit uit te gaan; dat lees
je ook terug in mijn volgende boek ‘Digitale Stormvloed’. ”
Waar gaat het boek over?
“Digitale Stormvloed gaat over de snelheid waarmee technologie onze
maatschappij heet overdonderd. Veel mensen kunnen dat niet bijbenen. Ze zien
wel de gevolgen, maar niet de oorzaak. Het boek schetst hoe de arbeidsmarkt is
veranderd, waarom winkelketens verdwijnen, politiek niet goed functioneert,
bedrijven hun strategie niet op orde krijgen en hackers ons leven lijken te
bepalen. En vooral hoe je bedreigingen in kansen kunt omzetten.”
Wanneer het gaat over
informatiebeveiliging, hackers, digitale
spionage of privacybescherming, dan is
Brenno de Winter een graag geziene gast
in de media en op symposia. Als geen
ander weet hij helder en doeltreffend uit
te leggen wat er aan de hand is en wat
bedrijven en burgers kunnen doen om zich
te beschermen. Wat drijft deze ICT-kenner?
Hoe probeer jij dit soort onderwerpen aan een breed publiek uit te leggen?
“Neem datalekken. Dat is ingewikkeld, maar ik laat mensen de perspectieven
zien. Ik probeer bij een lezing met concrete voorbeelden uit mijn eigen
praktijk de boodschap op een heldere, serieuze, maar ook humoristische
manier over te brengen. Het komt zelden voor dat bij mijn lezingen niet ook
wordt gelachen.
Daarnaast vind ik het leuk om mensen zelf te laten hacken of een incident na te
laten spelen. Ik heb een interactieve serious game ontwikkeld voor bedrijven
en overheden. Onder tijdsdruk moeten deelnemers bepaalde keuzes maken
en komen ze in contact met oiciële instanties en hackers. Tijdens het spel zie
je dat mensen besefen wat er gaande is en dat hun handelen er echt toe doet.”
Waarom is het belangrijk voor bedrijven om zich te wapenen tegen
datalekken?
“Iedere organisatie verwerkt persoonsgegevens en de wetgever stelt daaraan
zware eisen. Sinds begin 2016 staan er serieuze boetes op overtredingen
wanneer een bedrijf een datalek niet meldt. Goede voorbereidingen zijn
essentieel. Bedrijven moeten nadenken over hun visie en ik help daar graag
bij. Iedere organisatie is uniek, dat maakt mijn werk zo afwisselend. Mijn
lezingen en trainingen zijn nooit een standaard verhaal.”
Brenno de Winter (1971) is een expert op het gebied van informatiebeveiliging,
privacy en de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Hij
schreef diverse boeken, is een veel gevraagd spreker, trainer en dagvoorzitter.
Vorig jaar verscheen zijn meest recente titel 'De Rode Hack'.
brennodewinter@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 53

© JANITA SASSEN
‘Als
dingen
leuk zijn
kun je
alles aan’

THEATER, FILM, TELEVISIE
Topacteur ambieert nóg
een carrière: regisseren
Huub Stapel
Tekst: Jacques Geluk
Huub Stapel hoeft zich dit jaar nog op één grote klus te focussen: de rol van de
gehandicapte miljonair Philippe in de theaterversie van de Franse film ‘Intouchables’.
“De laatste tijd heb ik zoveel naast elkaar gedaan. De televisieseries ‘Land van Lubbers’,
‘Zwarte Tulp’(2), ‘Flikken Rotterdam’ en de speelfilm ‘De zevende hemel’ zijn klaar. En ik
heb in januari nog negen voorstellingen gegeven van mijn one man theatershow ‘M/V²’
over relaties en liefde.” Huub weet niet hoe hij het heeft volgehouden, maar had er niets
van willen missen! “Allemaal even leuk.”
De eerste serie voorstellingen van
‘Intouchables’ in het DeLaMar heater
was al elke dag uitverkocht. De reacties
waren zonder uitzondering enthousiast.
Een technicus die in de zaal was gaan kijken,
zei dat hij de ilm al na vijf minuten was vergeten.
En dat terwijl die Franse tragikomedie wereldwijd
door 52 miljoen en in Nederland door 1,2 miljoen
mensen is gezien. De best bekeken Franstalige ilm
ooit!”, zegt Huub Stapel in de artiestenfoyer van het
theater. Zelf heet hij de ilm, waarin de wereld van
de zwaar gehandicapte miljonair Philippe volledig
op z’n kop komt te staan als hij de kleine Parijse
crimineel Driss aanneemt als zijn persoonlijke verzorger,
alweer enige tijd geleden gezien. “Het begon
met een man en een boek, gevolgd door een documentair
portret en een toneelstuk. Nog steeds gebaseerd
op Philippes waargebeurde verhaal, is dat
verilmd en nu is er de Nederlandstalige theaterversie,
waarbij restricties vanuit de producent die
de rechten bezit ervoor zorgen dat we dichtbij het
origineel blijven.” Huub Stapel heet zich terdege
voorbereid, onder meer door de echte Philippe in
Marokko te bezoeken.
“Ik heb er zoveel aan gehad. Door wat hij mij vertelde
en hoe hij erbij lag en zat wist ik hoe ik kon
proberen de kern te raken. Hij kan helemaal niets,
behalve zijn hoofd bewegen en praten. Zijn rolstoel
kan hij via zijn mond bedienen. Hij heet bovendien
oncontroleerbare spasmeaanvallen, die soms
urenlang niet en dan snel achter elkaar voorkomen.
Zo zit ik ook op het toneel. Wat in de ilm en op
het podium niet te zien is, maar wat Philippe wel in
zijn boek beschrijt is dat hij constant enorm veel
fantoompijn heet: 9,5 op een schaal van 1-10. Ook
toen ik met hem praatte verrekte hij van de pijn,
waar hij mee had leren omgaan. Ongeloolijk. Hij
vond het trouwens geweldig dat ik mij zo in hem
verdiepte, voordat ik de rol zou gaan spelen.” Cyriel
Guds speelt in de theaterversie de rol van Driss,
die Philippe introduceert in een voor hem onbekende
wereld, waarin ze op zoek gaan naar spanning
en avontuur. In augustus keert ‘Intouchables’
even terug in het DeLaMar. Tussendoor en daarna
tot eind november zijn er voorstellingen in het hele
land.
‘DE ZEVENDE HEMEL’
De ilm ‘De zevende hemel’ gaat eind dit jaar in
première. Stapel speelt de eigenaar van het gelijknamige
restaurant. Hij heet een vrouw (Henriëtte
Tol) en drie kinderen (homas Acda, Jan Kooij-
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 55

THEATER, FILM, TELEVISIE
man en Halina Reijn), die op hun beurt zijn and Maude’. Doordat Dick Maas’ casting
getrouwd met Noortje Herlaar, Tjitske Reidinga
en Ruben van der Meer. “Er zijn aller-
kreeg ik later de hoofdrol in ‘De lit’. Ik had
director André Sjouwerman in de zaal zat
lei verwikkelingen”, zegt Huub Stapel, die op eerder drie jaar in een fabriek gewerkt,
dat moment nog het prettige vooruitzicht dus ik wist hoe het voelde in een overall te
heet nog een stukje te mogen draaien in lopen.” Daarna speelt hij onder veel meer
Italië. “Ik heb de ruwe, ruwe versie al gezien in ‘Amsterdamned’, ‘Hofmans Honger’ van
en die vond ik behoorlijk indrukwekkend. Leon de Winter en meer contemplatieve
Het is een prachtige, heel goed gelukte tragikomedie.
Het leuke is, dat er ook heel veel
rollen, zoals in ‘Retour Den Haag’ (als Ed
muziek in zit. Het is geen musical, maar we
barsten af en toe in gezang uit. Nederlandstalige
liedjes. Ik zing bijvoorbeeld ‘Zeg me
dat het niet zo is’ van Frank Boeijen. De ‘Ik doe ’t liefst
zang komt naadloos voort uit de scènes.”
alles door elkaar’
In ‘De zevende hemel’ komen twee carrières
van Huub Stapel samen. Acteren en
zingen. Met Dick Maas en Leon de Winter
heet hij ooit in de Director’s Band gespeeld.
“Niet zolang geleden heb ik bij Marco Borsato
in het Gelredome voor 33.000 mensen
‘Wit licht’ gezongen en ‘When the lady van hijn). De lijst met Nederlandse producties
waarin hij op doek en scherm te
smiles’ van Golden Earring. Ik houd van dat
rock idioom. Geweldig om te doen. Weet zien is, is lang. “Ik heb ook de eerste twee
je trouwens dat ik in de originele clip van ‘Flodder’-ilms gedaan, tot Coen van Vrijberghe
de Coningh – die in 1997 bizar vroeg
dat nummer zat? Ik liep daarin een lit uit.
Niet zo gek, want Dick Maas was zowel de is overleden – het overnam.”
regisseur van de clip als van de ilm ‘De lit’, Recent is het wel heel druk geweest
waarin ik mijn ilmdebuut maakte.”
voor de acteur uit Tegelen. In 2015 gaan
op dezelfde avond twee televisieseries in
MEER DAN 140 ROLLEN
première waarin hij een grote rol speelt.
Huub Stapel is, sinds zijn afstuderen Als charmezanger Benno in ‘Goedenavond
dames en heren’ en als Luuk Vonk
als acteur én docent aan de Toneelschool
Maastricht, alweer 35 jaar bezig. Zelfs een in de thrillerserie ‘Zwarte Tulp’. “Seizoen 2
tijdje met het Zwitserleven-gevoel. “Het is ’t is klaar en prachtig geworden. Ik ben nog
leukst alles door elkaar te doen en een breed steeds hartstikke dood, maar in de geest
spectrum aan rollen te spelen. In Nederland, ben ik er weer bij en natuurlijk kan mijn
Duitsland, België, zelfs een keer in Engeland.
Ik kan inmiddels terugkijken op meer Dat verandert wel.” Dan zegt hij, vol ver-
kleindochter mij zien en oma een beetje.
dan 140 fantastische rollen op televisie, het bazing: “Sommige mensen vroegen mij of
witte doek en het toneel”, zegt hij met evenveel
geestdrit als in het begin. “Mijn eerste op tv te zien is anders speelt. Hoe komen
een serie die eerst op Videoland en dan pas
rol was met Mary Dresselhuys in ‘Harold ze op zo’n rare vraag? Alsof ik in het DeLa-
Huub Stapel heeft aan de Toneelschool Maastricht eerst de opleiding docent drama gevolgd en daarna de
acteursopleiding. Hij heeft talloze toneel-, theater- en ilmrollen gespeeld en heeft daarnaast televisieprogramma’s
(waaronder ‘Stapel op auto’s’, ‘TAFKAS, ‘Oberon’ en ‘MAX Monumentaal’). In 2014 heeft hij de Johan
Kaart Prijs gekregen voor de voorstellingen ‘God van de slachting’ en ‘Mannen komen van Mars, vrouwen van
Venus’, mede ‘vanwege zijn scherpe en precieze tekstbehandeling’.
huubstapel@speakersacademy.nl
56
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Mar anders speel dan in de Stadsschouwburg!”
Van ‘Flikken Rotterdam’, dat net als
‘Zwarte Tulp’ op een miljoenenpubliek mag
rekenen en waarin hij het hele seizoen de
rol van Hein Berg speelt, zijn de opnamen
eveneens afgerond. Over ‘Land van Lubbers’,
waarin hij oud-politicus Ruud Lubbers
neerzet, zegt hij: “Dat was fantastisch.”
KRITISCH
Huub Stapel is kritisch op de rollen die
hij krijgt aangeboden ‘en in de positie nee
te zeggen’. “Ik kan dingen afzeggen als ik ze
lauwekul vind of ze er niet bij kan hebben.
Dat is prettig. Het is belangrijk dat dingen
leuk zijn, dan kun je alles aan.” Zelfs met
zoveel producties tegelijk, zoals het afgelopen
jaar, heet hij er ook nu hij ietwat
ouder is geen moeite mee teksten te leren
en te onthouden. Integendeel. “Ik heb het
idee dat het steeds sneller gaat.” Hij heet
nog wel een wens: “Ik wil ook gaan regisseren.
Ik heb dat tot nu toe alleen kleinschalig
gedaan. In Amerika is het heel gewoon
dat acteurs aleveringen van series waarin
ze spelen regisseren. Hier doen Martin
Schwab en Victor Reinier dat. Dat is ook
logisch. Een acteur heet duizenden uren
ervaring op de set. Daar komt geen enkele
regisseur bij in de buurt. Ik kan mensen vrij
snel aan de gang krijgen en weet hoe ik ze
beter kan laten spelen, dus moet het er maar
eens een keer van komen. Ik maak mezelf
wijs dat het wel iets voor me is.” Zelfs als
dat niet op korte termijn gebeurt, kijkt hij
terug op een carrière waarin hij veel verschillende
dingen heet gedaan en de successen
zich blijven opstapelen. “Als het
morgen stopt, kan ik alleen maar blij zijn.”
Maar waarschijnlijk is morgen wel een
beetje te vroeg.
© JORIS VAN BENNEKOM

ECONOMIE & FINANCIËN
Financieel inzicht:
‘iedereen kan het leren’
prof. dr. Dennis Vink
Financieel inzicht is cruciaal voor bestuurders en commissarissen. Prof. dr. Dennis Vink: “Dat lijkt complex,
maar iedereen kan het onder de knie krijgen.” Vink is hoogleraar Finance and Investment op Nyenrode
Business Universiteit. Hij maakt managers vertrouwd met alle facetten van sterk financieel management
waarbij hij nieuwe inzichten koppelt aan de strategische keuzes van de organisatie.
VOORKOM FINANCIEEL
MISMANAGEMENT
“Managers en executives moeten fundamenteel
inzicht hebben in inancieel management
en kritische vragen kunnen stellen ten
aanzien van het verdienmodel van de organisatie.
Vink: ‘Dat is niet langer een keuze, je
moet wel. Anders ben je stuurloos en kun je
verkeerde beslissingen nemen. Dan loop je
het risico failliet te gaan, zoals gebeurde bij
B&O, Imtech en V&D. Als bestuurder kun je
daar persoonlijk voor aansprakelijk worden
gesteld. Ik behandel alle facetten van inanciele
aansturing. Je leert inanciële overzichten
te maken en begrijpen en legt de verbinding
met het verdienmodel. Kortom, je leert jouw
organisatie beter kennen en aansturen.”
WORD EEN EFFECTIEVERE
GESPREKSPARTNER
“Iedereen kent de casus van woningbouwcorporaties,
die gemeenschapsgeld investeerden
in niet-gerelateerde activiteiten. Dat
draaide uit op verlies en had consequenties
voor de hele organisatie. ‘Kennis van inanciele
zaken versterkt je positie als gesprekspartner.
Naar externe inanciers, maar ook naar
de Raad van Toezicht. Je kunt bijvoorbeeld
sterke argumenten geven die overtuigen om
bepaalde investeringen te doen.’ Andersom
werkt het ook: ‘Je weet kritische vragen te
stellen bij een voorstel. Cijfers zijn te manipuleren.
Als een bestuurder bijvoorbeeld per
se een overname wil, kan hij dat proberen
te realiseren door de jaarcijfers optimistisch
voor te spiegelen. Iemand met verstand van
zaken prikt daar doorheen. Simpel gezegd:
niemand kan je meer wat wijsmaken. Dat is
belangrijk, want je wil dat mensen je serieus
nemen als manager.”
BEGRIJP HET FINANCIEEL
KRACHTENVELD
“Vink signaleert dat zijn deelnemers een
grote slag slaan: ‘Mensen ontwikkelen visie op
inancieel management. De tools, – inzicht
in de cash low, het lezen van de balans, een
inanciële strategie bepalen – wij merken dat
mensen die zich eigen maken. Dat zien we
terug in de business cases die mensen schrijven;
daar zitten echt hele goede tussen. Je
merkt dat mensen het spel echt begrijpen.’
Volgens Vink lijkt inancieel management
complex, maar kan iedereen het onder de
knie krijgen. ‘Deelnemers krijgen gaandeweg
het vertrouwen om er zelf mee aan de slag te
gaan en dat is mooi om te zien.”
© THIJS ROOIMANS
Dennis
is
Finance
Vink
hoogleraar
and
Investment op
Nyenrode.
Hij
is ook werkzaam
voor universiteiten
in Kopenhagen, Moskou en
Kaapstad op het gebied van inancial
engineering. Daarnaast is hij betrokken
bij de complexere adviesopdrachten in
de publieke en private sector.
dennisvink@speakersacademy.nl
‘Kennis van inanciële zaken
versterkt je positie als gesprekspartner’
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
57

© GOED VOLK HR CMARC BRESTER
‘Het hoofd
is een
prettige plek
om naartoe
te gaan’
Mensen die hun eigen weg gaan en
ondanks alles iets van hun leven maken.
Arthur Japin voert ze op in zijn romans
en laat zich door hen inspireren. De lezer
komt hen eveneens tegen in de 28 korte
reisverhalen die samen de pas uitgekomen
bundel ‘Goed volk’ vormen. Hoop en
de zelf gekozen dood. Een bijzondere
combinatie, die in werk en leven van
Japin vaak terugkomt en zijn boeken
bijzonder maakt.
58
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

LITERATUUR
Arthur Japin
Tekst: Jacques Geluk
Arthur Japin houdt ervan mensen
te beschrijven die ook tegen
beter weten in hoop in het leven
houden. Over hen gaan de
korte verhalen, soms niet meer dan prachtig
uitgewerkte aantekeningen en notities, in
‘Goed volk’. “Door met die bundel bezig te
zijn, merk ik dat ik op bepaalde mensen let
en kijk hoe ze reageren en wat ze doen. Tijdens
twee lezingen van mijn partner Benjamin
Moser bij Harvard is dezelfde vrouw mij
opgevallen, een academische zwerfster die
van lezing naar lezing gaat om te luisteren,
te leren, wat mee te eten en wat overblijt in
haar tas stopt. Ze heet ons na aloop bedankt
en is een van die wonderlijke mensen, die
een ander soort pad kiezen dan anderen en,
al loopt het anders dan gedacht, toch iets van
‘Wat in je jeugd
gebeurt zet de koers
uit voor je leven’
hun leven maken. Deze vrouw houdt een
soort stijl in stand door te eten uit vuilnisbakken
en daarna een lezing bij te wonen.
Dat ontroert mij. Als ik op het verhaalspoor
kom van iemand uit het verleden blijkt dat
ook vaak zo’n persoon te zijn. Iemand die
heet moeten worstelen om een plek te veroveren
of te behouden in de maatschappij.”
“Het heerlijke van reizen is dat ik veel bijzondere
mensen mag zien en ontmoeten.
Als ze mij frapperen maak ik altijd noties
in een opschrijboekje of op mijn telefoon.
Ze komen later meestal wel ergens terug.
Lange tijd heb ik een schetsboekje en pennetje
meegenomen om contouren te schetsen
van zo iemand, er ogen in te tekenen en
te hopen dat het lijkt. In ‘Goed volk’ schets ik
in woorden wat mij is opgevallen, iets dat je
niet verwacht en dus verrast”, zegt Japin. Dat
gebeurt niet alleen bij zwervers en koninginnen
van de nacht, ook bij schrijvers, vorsten
en politici. In het eerste verhaal ‘Staarten
van de Salamander’ valt minister Eveline
Herkens negatief uit de toon tijdens de viering
van het feest rond de 300-jarige betrekkingen
tussen Nederland en Ghana. Japin
beschrijt beeldend hoe hij vergeefs probeert
haar wat te vertellen over Kwasi en Kwame,
twee Ashanti-prinsjes die in de negentiende
eeuw vanuit het fort in Elmina naar Nederland
vertrokken. En hoe Máxima en Willem-Alexander
een half jaar later dansend de
harten van de lokale bevolking veroveren tijdens
hun eerste buitenlandse reis in oiciele
dienst. “Het eerste met Herkens was erg,
het tweede leuk om mee te maken. Vooral
tijdens het toneelstuk, gebaseerd op mijn
boek over de prinsjes, ‘De zwarte met het
witte hart’, was het geweldig ze erbij te hebben.”
Een ander verhaal gaat over de Amerikaanse
schrijfster en activiste Susan Sontag
(1933-2004). “Ben is sinds vijf jaar haar oiciële
biograaf. In ‘Goed volk’ is te lezen hoe
onze reis, als het uitkomt reizen we samen,
in Sarajevo begint op de plek waar dat gekke
mens tijdens de oorlog in Joegoslavië Samuel
Becketts ‘Wachten op Godot’ uitvoerde, terwijl
de mensen vanaf de heuvels openlijk
werden beschoten. Het verhaal over Susan
is nieuw, net als de helt van de andere verhalen.
De rest is eerder gepubliceerd, zij het
dat fragmenten uit mijn dagboek nu verhalen
zijn geworden.”
VERLIEFDHEID
Vrijwel al Japins boeken zijn historische
romans. “Dat genre bevalt mij goed. Als het
echt om historische iguren gaat kloppen de
feiten van zo’n leven altijd. Zodra de deur
dichtgaat en ik in iemands hoofd invul wat
hij of zij moeten hebben gevoeld of gedacht,
komt de ictie om de hoek kijken.” Japin wil
wel zo dicht mogelijk blijven bij zijn personages.
Het onderzoek dat hij daarvoor doet
vergelijkt hij met verliefd zijn. “Je ontmoet
iemand, gaat uit eten en probeert meer over
hem of haar te weten te komen door te vragen
naar hun verleden, favoriete ilms, boeken,
muziek en landen. Dat soort dingen wil
ik over die historische iguren ook weten
en het is gewoon verrukkelijk om je een
paar jaar lang te mogen onderdompelen in
een hele andere tijd. Ik kom wel steeds uit
op de negentiende eeuw. Die periode voelt
heel natuurlijk en dichtbij, maar dat heet
misschien te maken met het feit dat ik ben
opgegroeid met mensen die in die eeuw zijn
geboren en tussen meubels uit die tijd.” Japin
voegt er meteen aan toe dat de zeventiende
eeuw een grens is. “Als ik daarvoor ga zitten
– of in de toekomst – geloof ik het zelf
niet meer. Dat ligt te ver bij mij vandaan.” Of
toch niet? “Een van mijn favoriete romans
is ‘Hadrianus’ Gedenkschriten’ van Marguerite
Yourcenar. Dat verhaal speelt in de
Romeinse tijd en heb ik totaal geloofd en
geslikt. Misschien is een kleiner verhaal over
die tijd een keer een mooi experiment.”
REALITEIT
Zijn personages passen niet in de wereld
zoals die is, maar hebben volgens de schrijver
toch vooral ook met de realiteit te maken.
“Hun verhaal is mijn manier om iets te zeggen
over de realiteit van vandaag. Kijk naar
de ‘De zwarte met het witte hart’. Dat gaat
over culturen en mensen die uit culturen
geplaatst zijn en daardoor ook over de
Sinterklaasdiscussie. Dingen die ik om mij
heen zie zijn er altijd wel in verwerkt. Ik kijk
goed, vermom mij als het ware in een kostuum
en verplaats me in een ander decor.
Door zo afstand te nemen ben ik minder
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 59

LITERATUUR
betrokken, minder een partij in deze wereld
en kan ik door de ogen van historische iguren
kijken naar vandaag en is er tijd om dingen
te doorgronden en te begrijpen.” Japin
is in zijn jeugd jarenlang gepest en geestelijk
en lichamelijk mishandeld en heet daardoor
al vroeg geleerd dingen van alle kanten
te bekijken. “Wanneer mensen jou pijn en
‘Ik vermom mij
als het ware in
een kostuum en
verplaats me in een
ander decor’
verdriet berokkenen, moet je beginnen met
proberen te doorgronden waarom zij dat
doen. Daarvoor moet je een stap uit jezelf
doen en anders kijken. Dan kun je gebeurtenissen
een plaats geven en misschien begrip
opbrengen voor die ander. Wat in je jeugd
gebeurt zet de koers uit voor je leven. Mijn
boek ‘Schitterend gebrek’ heet niet voor niets
zo. Op een gegeven moment denk je zo mismaakt
te zijn door wat er is gebeurd, dat je
nooit meer kunt deelnemen aan het gewone
leven. Dat is ook zo. Ik kan niet echt functioneren
op dezelfde manier als anderen, maar
het schrijven is een manier om daarmee om
te gaan. Vanuit de achterstand uit mijn jeugd
(het gebrek) is het voordeel (schitterend) dat
ik heb geleerd als beschouwer te zien hoe
mensen in elkaar steken.” Japins vader was
recensent van boeken en toneelstukken. “Ik
mocht vaak mee naar het voorstellingen.
Dat was een soort droomwereld.” Niet zo
gek dus dat hij in eerste instantie denkt dat
hij zich het beste in een ander kan verplaatsen
door te acteren. “Het masker van het theater
opzetten en je daar juist laten zien leek
een veilige oplossing voor mijn diepe verlegenheid
en schaamte, maar ik had er niet
over nagedacht. Op toneel merkte ik al snel
dat dit niet was wat ik bedoelde. Mijn boek
‘Maar buiten is het feest’, dat het leven van
Karin Bloemen beschrijt, gaat daar eigenlijk
ook over.”
Japins schrijversloopbaan begint in 1997
met de roman ‘De zwarte met het witte hart’.
“Ik hoorde dat verhaal tien jaar eerder en
60
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
diezelfde avond wist ik dat het moest vertellen.
Ik heb het als scenario naar verschillende
omroepen gestuurd, maar het was te
duur dit historische verhaal te verilmen”,
aldus de auteur die van diezelfde omroepen
wel andere scenario-opdrachten kreeg. Het
schrijven van boeken is, weet hij nu, voor
hem de prettigste manier om te laten weten
wat hij werkelijk van belang vindt. “Ik kan
alles dan rustig uitdenken. Het hoofd is een
heel prettige plek om naartoe te gaan en je
erin terug te trekken. Dan kun je, op een
andere manier, de wereld schetsen zoals je
die wilt of kunt zien, Dat doe ik graag. Daar
staat geen enkele andere schrijfvorm mee
in verhouding. Als je een scenario schrijt
heb je te maken met de inbreng van andere
mensen, terwijl ik nu mijn eigen regisseur
én hoofdrolspeler ben.” In diep in je eigen
hoofd zitten schuilt wel een gevaar, “want
soms moet je wel iets met de werkelijkheid.
Nadat ik afgelopen winter in Frankrijk had
gezeten moest ik na terugkomst reïntegreren
in de maatschappij en mezelf hervinden.
Wanneer je te lang in je hoofd blijt, bestaat
het gevaar dat je helemaal in verdwijnt en er
niet meer uit kunt komen. Dus moet je zoeken
naar een balans.”
‘DE GEVLEUGELDE’
De roman ‘De gevleugelde’ – over luchtvaartpionier
Alberto Santos-Dumont
(1873-1932) die echt geloot dat de mens
kan vliegen, maar gedesillusioneerd stert
– is vorig jaar goed ontvangen en nu al verkocht
aan Brazilië. Duitsland volgt. Het
thema is zelfmoord, naast hoop een rode
draad in het leven en werk van Japin. “In
de week dat Joost Zwagerman uit het leven
stapte is het boek uitgekomen. Wim Brands
interviewde mij over de dood van Joost en
wilde daar graag over doorpraten omdat ook
in mijn boek zelfmoord wordt uitgelegd. Van
dat vervolggesprek is het niet meer gekomen.
Brands koos in april zelf voor de dood.
Jaren geleden had ik al lange gesprekken met
Joost over zelfmoord, waar hij – denk ik – al
erg mee bezig was en tegelijk erg tegen. Hij
zei dingen die ik toen niet begreep, maar nu
wel heb begrepen.” Heel nabij maakt Japin
als 12-jarige de zelfmoord van zijn vader
mee. “Ik was daar als kind blij mee en dankbaar
dat hij het gedaan had. Het luchtte op
en ik dacht dat het goed was. Eigenlijk had
ik me na de dood van Wim Brands voorgenomen
er wat voorzichtiger over te spreken”,
bedenkt Japin zich. “Het geheim en
drama van zelfmoord is dat je het vaak niet
ziet of merkt dat mensen het van plan zijn.
Iemand die zover is en de werkelijkheid zijn
twee parallelle werelden, die elkaar niet kunnen
raken. Iemand had mij tevoren gezegd
dat hij hoopte dat Joost zijn interview in ‘De
wereld draait door’ zou halen. Toen Joost
twee dagen later dood was, was diezelfde
man verbijsterd. Het kan gebeuren dat een
ernstig depressief persoon om hulp vraagt,
maar anderen dat letterlijk niet horen.”
NIEUWE PROJECTEN
Arthur Japin is met twee nieuwe projecten
bezig. Hij is bij het nieuwe DeLa-
Mar druk bezig met een nieuw toneelstuk
(“ik zit alsnog in het theater, maar nu aan
de andere kant”) en zit middenin zijn volgende
roman, die in het najaar van 2017 uitkomt.
“Dat boek gaat over de gedwongen
zelfmoord van Pjotr Tsjaikovski. Een door
zijn broer Modest opgevoede doofstomme
jongen komt langzaam achter het geheim
van de dood van de componist. Het zou ‘De
Tsjaikovski code’ kunnen heten, want het is
best spannend.” Hoewel ook dit boek zelfmoord
als rode draad heet, staat Arthur
Japin zelf vrolijk in het leven. “Het wisselt
zoals bij iedereen, maar ik zit nu in een optimistische
periode.”
Arthur Japin is een Nederlandse
schrijver, die
met romans als ‘De
zwarte met het witte
hart’, ‘Een schitterend
gebrek’, ‘De overgave’
en ‘Vaslav’ grote literaire
prijzen heeft gewonnen,
waaronder de
Libris- en de NS-Publieksprijs. In 2015
verscheen zijn nieuwste roman ‘De gevleugelde’.
Japin schrijft ook verhalen,
toneelstukken en ilmscenario’s. ‘Goed
volk’ is in april 2016 uitgekomen (Uitgeverij
Magonia, ISBN 978949224078).
arthurjapin@speakersacademy.nl
© HEER CORBINO

FOTOGRAFIE: MARTIJN BEEKMAN
COLUMN
Personeel, je
beste adviseur
Sjaak Bral
Personeel is als kinderen: je neemt ze niet, je krijgt ze. Vervolgens
mag je een vaardigheid zien te verwerven die lang niet iedereen van
nature heet: leiderschap. Toch is je stijl van leidinggeven essentieel
voor het slagen van je onderneming. Vandaar dat er boekenkasten
vol worden geschreven over managementstijlen en miljoenen worden
gespendeerd aan trainingen en cursussen. Terwijl geen enkel boek of cursus
kan tippen aan de beste leerschool: uiteraard, de praktijk. Het allerergste dat
je daarbij kan overkomen is volgzaam personeel. Daarmee loop je geheid in
zeven sloten tegelijk. Goede werknemers zijn een verlengstuk van jezelf maar
bezitten tevens een unieke eigenschap die jou en je onderneming verder helpt.
Omring je daarom altijd met mensen die niet klakkeloos aannemen wat je
zegt en betaal ze naar behoren. Geef ze de ruimte om hun mening te geven -
en neem die ter harte.
Heb ik nooit een blunder begaan waarvoor mijn personeel mij had
gewaarschuwd? Jazeker. Een paar jaar geleden bedacht ik voor mijn
oudejaarsconference een lied op de ukelele, zo’n klein grappig houten
gitaartje. Het leek mij leuk om — na het bespelen van het instrument — dit
achteloos op een kruk te leggen en vervolgens een half uurtje later op die
kruk en dús op de ukelele te gaan zitten. In mijn enthousiasme had ik alvast
vijfendertig ukeleles aangeschat. Iedere avond een nieuw exemplaar. Maar
bij de eerste show ging het al mis. Ik zeeg neer op de ukelele; in plaats van
komische gekraak en de aanblik van een dubbelgevouwen gitaartje gebeurde
er helemaal niets. Het kleine kreng bleek zelfs tegen mijn 120 kilo bestand. Een
van mijn technici is nog in de weer geweest met een zaag om dat vervelende
stuk brandhout vooraf door te zagen maar helaas: hoe ik ook ging zitten, het
instrument overleefde glansrijk de klap van mijn zuignap. “Als je goed kijkt,
valt er altijd iets te winnen”, vertrouwde Joop van den Ende mij eens toe. Hij
had gelijk. Haal winst uit je verlies. De afgelopen jaren hebben mijn familie
en vrienden dan ook een origineel verjaardagscadeau mogen ontvangen: een
met felicitaties beschreven ukelele.
sjaakbral@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 61

© SBS ELVIN
oplossen
is mijn
specialiteit’
62
‘Conlicten
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

RECHTSPRAAK
mr. Frank Visser
Tekst: Jacques Geluk
Als televisierechter lost mr. Frank Visser al ruim twintig jaar conflicten op tussen gewone mensen.
“Op televisie zien mensen hoe ik dat doe en daar willen ze meer over horen”, aldus Visser. Hij geeft
veel lezingen over dit onderwerp en is steeds vaker rechter bij ‘namaakprocessen’, bijvoorbeeld om
duidelijk te maken hoe het oplossen van bepaalde zakelijke conflicten in zijn werk gaat.
Conlicten oplossen tussen burgers
is mijn specialiteit”, zegt mr.
Frank Visser. “Net zoals ik dat tot
twee jaar geleden deed als kantonrechter
in Zaandam, ga ik ook op televisie
heel integer en volstrekt authentiek te werk.
Ik speel geen rol. Bovendien gaat het om
echte civiele zaken tussen echte mensen, die
iedereen kunnen overkomen. De uitspraken
die ik doe zijn bindend, Beroep is niet
mogelijk. Anders dan bij de gewone rechtbank
komen de partijen die tegenover elkaar
staan vrijwillig naar mij toe, maar zodra ze
het contract hebben getekend waarin staat
dat ze mijn uitspraak accepteren, zitten ze
er aan vast. Als ze bij mij winnen of verliezen
is dat ook zo.” Mr. Visser wijst erop dat
arbitragezaken buiten de rechtbank om in de
zakenwereld vaak voorkomen.
“Mensen zien op televisie hoe ik bestaande
conlicten tussen burgers aanpak. Ze krijgen
een idee hoe onenigheid begint, hoe je
er weer uit kunt komen, wat de juridische
mogelijkheden zijn en welke uitspraken te
verwachten zijn. Dat kun je ook vertalen
op zakelijk niveau. Het is ook de reden dat
opdrachtgevers mij vooral vragen lezingen
te geven over conlictoplossing, of het nu
gaat om burenruzies, problemen op de werkvloer
of conlicten tussen burgers of bedrijven
met de overheid”, aldus mr. Visser.
‘HUMAN INTEREST’
Televisierechtspraak met echte rechters
en bindende vonnissen is in 1981 in de Verenigde
Staten geïntroduceerd. “Dat was ‘he
People’s Court. In Nederland zijn we in 1995
begonnen. Aanvankelijk keken slechts een
paar honderdduizend mensen, maar langzaam
aan is het programma steeds beter
aangeslagen. Na twintig jaar was het met
vaak 1,5 miljoen kijkers een groot succes.”
Een antwoord op de vraag wat daarvan de
reden is kan mr. Visser niet geven. “Achteraf
denk ik wel dat het feit dat zo’n programma
is opgebouwd uit meerdere lagen een rol
speelt. De eerste is ‘human interest’: het verhaal
achter het conlict. Ook willen mensen
weten hoe het juridisch zit. Daarnaast
is er het wedstrijdelement. Kijkers willen
‘Naast lezingen,
speel ik steeds vaker
ook processen na’
een winnaar zien. Tel daarbij op de nodige
humor en drama en je hebt een aantal aspecten
die een programma interessant maken.
Kennelijk vinden de mensen mijn persoon
ook leuk, misschien wel doordat humor bij
mij past.”
Mr. Frank Visser is rechter, tv-presentator, spreker en schrijver. Van
1989-2014 was hij kantonrechter in Zaandam en daarvoor onder
meer rechercheur, reclasseringsambtenaar en oicier van justitie.
Twintig jaar lang (1995-2015) presenteerde hij voor de NCRV ‘De
rijdende rechter’. Hij is nu bij SBS 6 te zien in ‘Mr. Frank Visser doet
uitspraak’. Visser heeft ook een aantal boeken geschreven.
frankvisser@speakersacademy.nl
‘MOOT COURT’
‘Moot Court’ is inmiddels een verplicht
vak aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid
in Leiden. Het is een soort oefenrechtbank,
waar studenten bijvoorbeeld kunnen
leren hoe ze een pleidooi moeten opbouwen.
Mr. Frank Visser speelt op verzoek
van opdrachtgevers, die hem naast lezingen
ook daarvoor via Speakers Academy®
kunnen boeken, eveneens steeds vaker processen
na. Dan gaat het bijvoorbeeld over
bedrijven die te maken hebben met een
bepaald type conlict, willen weten wat de
juridische implicaties zijn en hoe een eventuele
rechtszaak eraan toe kan gaan. Wat
een simulator voor piloten in opleiding is,
is het ‘Moot court’ voor juristen en mensen
die bij een conlict betrokken zijn of
kunnen raken. “Je laat aan de zaal zien hoe
het gebeurt. Ik speel de rechter. Twee mensen
uit het bedrijf kunnen, bijvoorbeeld in
het geval van een arbeidsconlict, het dan
opnemen voor respectievelijk de werknemer
en de werkgever. Ik kom ook met een
beslissing, die is toegespitst op de organisatie
die mij heet gevraagd. De casus bedenken
we altijd in overleg”, aldus mr. Frank
Visser, die sinds kort ambassadeur is van
Buurtbemiddeling Nederland. “Overal
in Nederland bestaat buurtbemiddeling
bij burenruzies. Vrijwilligers doen dat.
Zij hebben behoete aan landelijke dagen
waar ze bijeen kunnen komen en iemand
die het belang van hun werk wil uitdragen.
Daarvoor kwamen ze bij uit en ik heb er ja
op gezegd.”
© MET DANK AAN FRANK VISSER
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 63

© ROY BEUSKER
‘De wereld is zo
ingewikkeld niet’
64
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

FILOSOFIE
10
TOP
spreker
‘De alledaagse vraag naar
wetenschap’
prof. dr. Bas Haring
Bij de lezingen die ik geef, en ik geef
ze regelmatig, zitten er meestal
wel een paar mensen in het
publiek die me vragend aanstaren:
"Waar ken ik die vent van?" Ik herken dat
gestaar vaak wel en leg dan uit dat het vermoedelijk
komt vanwege het tv-programma
'Proekonijnen', waar ik een klein rolletje in
heb. Het is heel vreemd om vanwege zo'n
programma herkend te worden. Het speelt
maar een kleine rol in mijn leven en wordt
in een paar weekenden opgenomen. Maar
omdat het wekelijks uitgezonden wordt en
ook nog eens link herhaald heet het meer
impact dan ik in eerste instantie vermoedde.
Ik schaamde mij in het verleden een beetje
voor Proekonijnen. Of misschien is het eerlijker
om te stellen dat ik niet zeker wist wat
anderen van het programma zouden vinden,
en daar een beetje onzeker van werd.
Er lopen schaars geklede dames door het
beeld en het wordt gepresenteerd door de o
zo populaire Dennis en Valerio, op wie vele
meisjes en dames verliefd zijn – dat weet ik
vanwege de rijen voor de studio. En ondertussen
beweert BNN dat het hier om een
wetenschappelijk programma gaat. Die voelen
doorgaans een stuk ernstiger. Moet ik
‘Ik realiseer me
tegenwoordig dat
de combinatie
van onbevangen
nieuwsgierigheid
en daadkracht een
mooie is’
hier wel aan meedoen? Heb ik me regelmatig
afgevraagd. Ik ben ook professor aan een
universiteit. Die van Leiden. Hoe zal men
daar aankijken tegen mijn rol in dit showprogramma?
Ondertussen, nu al weer vier seizoenen
verder, voel ik me bijzonder senang bij
'Proekonijnen', vind ik het júíst een wetenschappelijk
tv-programma, en realiseer ik
me dat het programma bijzonder goed bij
me past.
Dennis en Valerio stellen zélf vragen die
ze zélf proberen te beantwoorden. Een mooi
voorbeeld is de vraag of je als man kunt ervaren
hoe pijnlijk een bevalling is. Mooie vraag
toch? In plaats van zich te wenden tot wetenschappers
in labjassen die van alles kunnen
vertellen over de biologische oorsprong van
pijn en over wat er allemaal gebeurt in een
vrouwenlichaam tijdens een bevalling, gaan
Dennis en Valerio zelf op onderzoek uit. In
de onderhavige vraag binden ze een kastje
voor hun buik dat stroomstootjes afgeet.
Als gevolg daarvan trekken de buikspieren
samen en het idee is dat het aan barensweeën
doet denken. Ik weet natuurlijk niet
of dat werkelijk zo is, en dat weten Dennis
en Valerio zelf ook niet, maar ik vind de
houding prijzenswaardig en wetenschappelijk.
"De wereld is zo ingewikkeld niet", lijkt
'Proekonijnen' te zeggen. "Stel vragen, wees
nieuwsgierig en u mag heus zelf op onderzoek
uitgaan."
En precies dat probeer ik met mensen te
bereiken. Bovendien op een luchtige en toegankelijke
manier. Waar ik me voorheen een
beetje schaamde voor mijn link met Proekonijnen,
realiseer ik me tegenwoordig dat de
combinatie van onbevangen nieuwsgierigheid
en daadkracht een mooie is. En ik gun
iedereen iets meer van díe combinatie.
Bas Haring denkt & vraagt, schrijft & spreekt. Op een heldere en prikkelende manier probeert hij wetenschap en
ilosoie betekenis te geven voor UW leven. Dat doet hij door het schrijven van boeken, columns en het maken van tvprogramma's.
Bas Haring is hoogleraar aan Universiteit Leiden waar hij de leerstoel 'publiek begrip van wetenschap'
bekleedt en hij is oprichter van het masterprogramma 'Media Technology' voor creatieve wetenschap.
basharing@speakersacademy.nl
© ROY BEUSKER
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 65

© FOTOGRAFIE: BAS ROZENDAAL
COLUMN
De consument
eist precisielogistiek
jhr. dr. Walther Ploos van Amstel
Steeds meer bedrijven bieden hun klanten opties voor levering. Bestel
je iets bij CoolBlue, dan wordt het vanavond nog geleverd. In de bouw
geldt: vandaag besteld, morgen tussen 7 en 9 afgeleverd op de bouwplaats.
Je kunt er ook voor kiezen om het pakje af te halen bij het pickup-point.
Afspraak is afspraak. Klanten verwachten precisie-logistiek. Hoe
bereik je dat?
Een paar jaar geleden stond internet vol met artikelen over ‘onthaasten’.
Vergeet het maar! Webwinkels bieden ons steeds meer leveropties aan. Vandaag
besteld vanavond geleverd, vandaag besteld morgen tussen 8 en 10 geleverd
of het pakje ophalen bij een door jou gekozen pick-up point.. Het moet
allemaal nog sneller en nog nauwkeuriger. En, afspraak is afspraak. We betalen
er immers voor.
Klanten, zowel consumenten als organisaties, zijn steeds beter gewend.
Mijn Uber-taxi meldt zich 3 minuten voor aankomst met een bericht:
‘Your Uber is arriving now’. Niet alleen handig voor de klant, maar ook voor
de chaufeur die niet hoet te wachten. De aankomstroute en -tijd van de Uber
zijn bovendien te volgen op je smartphone. Dat is handig.
Dergelijke ontwikkelingen maken dat de klant ook meer verwacht van
transporteurs. Maar waar blijt die service? Een simpel bericht met ’Wij zijn
er over 15 minuten. Bent u niet thuis, druk dan ‘graag een andere keer’ of ‘graag
een andere plek’ in’ bestaat nog niet. Of, ‘bezorg bij mijn buren op nummer
68’. Dit zijn uitdagingen waar bedrijven zich de komende tijd mee bezig moeten
gaan houden.
‘Your Uber is
arriving now’
Consumenten verwachten precisie-logistiek. Dit vergt samenwerken met
de beste partners in de keten; zowel in de magazijnen als in de levering. De
partners zullen onderling hun planningen naadloos moeten afstemmen. Die
planning gaat niet over de komende dagen of uren. Die planning gaat over
de komende minuten. En, als het onverwacht fout gaat, moet die informatie
direct naar zowel de klant als de verzender.
Zo kunnen zij samen snel een oplossing bedenken. Wie is er klaar voor?
waltherploosvanamstel@speakersacademy.nl
66 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

ONDERNEMERSCHAP
Generatie Z is aan zet!
Wie nu ahaakt, haakt nooit meer aan!
René C.W. Boender & dr. Jos Ahlers
Wij praten veel over ze, maar
praten we ook met ze?
Z-ers zijn de kids die nu
opgeleid worden. Zij zien
kansen. Ze zijn slim, snel, open en direct.
Zijn multimediaal en hyperactief (met
games). En willen het vooral leuk hebben.
Generatie Z is een generatie die optimistisch
is over de toekomst. Ze zijn pragmatisch en
autonoom. Maar er zijn ook bedreigingen.
Als het niet snel boeiend is, haken Z-ers af.
Zij hebben minder geduld en zijn ongevoelig
voor hiërarchieën. Zij houden van 'learning
by doing' en willen zowel online als
oline in een machtige beweging ervaringen
op doen. Real time, all the time! Uit wereldwijd
onderzoek uitgevoerd door Jos Ahlers
en René Boender blijkt dat zij behoete hebben
aan persoonlijke aandacht en inspirerende
coaching. Ben je niet spot on binnen
3 seconden, dan klikken ze je weg. Daarbij
is inspireren belangrijker dan motiveren.
Pagina na pagina lees je in ‘Generatie Z en de
vierde industriële revolutie’ hoe de toekomst
eruit gaat zien.Hierbij alvast een inkijkje in
de wereld van Generatie Z....
pag 1 binnentitelblad 1 rechts; alleen naam boek
Z
GENERATIE Z
EYE-OPENER
WAT GAAT ER GEBEUREN VANAF 2025?
1 |
Dr. Jos Ahlers
René C.W. Boender
En de Vierde (Industriële) Revolutie
Generatie Z over de toekomst van geld, leren,
werken, geloof, hoop, dood, liefde, seks, de nieuwe
politieke werkelijkheid, het internet of things
en de vierde industriële revolutie.
INTENSIEVE BEGELEIDING IS
LEUK EN VANAF NU EEN
VEREISTE
Generatie Z is geïnteresseerd in korte
termijn gratiicatie. Zoals we al zagen is
Generatie Z opgevoed met externe feedback.
Hierbij is coachende begeleiding een
must. Bezielde werkgevers of sportclubs die
een beleid voeren waarbij Z-ers met kleine
(korte termijn) stapjes hun positie zien verbeteren,
zullen het beter doen dan clubs die
dit soort programma’s niet hebben. Generatie
Z wil weten waarvoor ze het nu doet!
Ze willen waardering en respect voelen. En
precies weten wat ze moeten doen voor de
volgende stap. Ja, Generatie Z-ers hebben al
vroeg een mening. En die laten ze horen.
INVESTEER IN DE ONDERLINGE
RELATIES
Sfeer is voor Generatie Z belangrijker
dan het behalen van topprestaties. Het
is daarom van belang om, als je Generatie
Z-ers wilt binnenhalen of houden, actief te
investeren in de ‘zachte kant’. Het moet leuk
zijn. Netwerkstructuren, variabele teams,
ruimte voor zelfontplooiing en sociale activiteiten
zijn allemaal instrumenten die
Generatie Z-ers willen ervaren. EEC blijkt
daarbij essentieel: energie, enthousiasme
en creativiteit blijkt de sleutel naar succes
bij Z-ers. Echt en oprecht. Generatie Z kan
moeilijk omgaan met abstracte omschrijvingen.
Trainingen in de sport en opdrachten
in het bedrijfsleven moeten speciiek
en helder zijn. Ook de context waarbinnen
wordt getraind, is belangrijk. Z-ers doen
niets ‘omdat het ze nou eenmaal gezegd
wordt’. Denk daarom niet in opdrachten,
maar in speciieke uitdagingen. Communiceer
daarom duidelijk en geef aan waar het
aan bijdraagt, zodat ze weten waarvoor ze
het doen.
SOCIALE NETWERKEN ZIJN DE
TOEKOMST
Generatie Z is een netwerkgeneratie. Z-ers
leven zowel on- als oline! Maak daar dus
gebruik van.
Dus zet je ilter open.Wij (oudere generaties)
hebben vaak de neiging smalend te oordelen
over de generaties die na ons komen. Uit die
houding is nooit veel goeds voortgekomen.
Want, of we er nu positief of negatief tegenaan
kijken: de Digital Natives zijn onder ons.
En over een tiental jaren zullen deze digitale
inboorlingen beginnen de dienst uit te
maken. Dat is de realiteit van de demograische
ontwikkeling. Deze geboren netwerkers
voor wie internet en al zijn toepassingen
zo gewoon zijn als zuurstof, zullen een aantal
ingrijpende veranderingen afdwingen in
de manier waarop we leven en werken. Wie
nu ahaakt, haakt nooit meer aan. Niets doen
is geen optie!
Meer weten? Lees ‘Generatie Z en de vierde
industriële revolutie’! Of beter nog: boek Jos
Ahlers of René Boender voor de enerverende
Generatie Z keynote. Je gaat dan meteen
anders denken! Op naar de nieuwe MVO:
Moreel verantwoord ondernemen.
reneboender@speakersacademy.nl
josahlers@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN RENÉ BOENDER
© MET DANK AAN JOS AHLERS
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
67

© STEPHAN VANFLETEREN
‘De politiek is nu
echt geschiedenis’
Femke Halsema blikt in ’Pluche’ terug op een ‘fantastisch avontuur’. Haar politieke carrière – van nieuwbakken en
onervaren Kamerlid tot bij velen geliefd fractievoorzitter en debater – valt immers samen met een van de turbulentste
perioden in de Nederlandse politieke geschiedenis. De aanslagen van 9/11, de moorden op Pim Fortuyn en Theo
van Gogh, de opkomst van Geert Wilders, de economische crisis en de verruwing van het debat. Ze is openhartig en
eerlijk, ook over zichzelf. “Ik ben geen heilige en heb ook wel eens trucjes uitgehaald.”
68
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

POLITIEKE MEMOIRES
drs. Femke Halsema
Tekst: Jacques Geluk
De opkomst van het populisme
heet mijn politieke
loopbaan erg getekend”, zegt
Femke Halsema, wanneer we
een laatste keer de politiek induiken om
te praten over haar politieke memoires. In
‘Pluche’ beschrijt ze helder en boeiend hoe
de Tweede Kamer tussen 1998 en 2010 verandert
van een besloten sociëteit in een
politieke arena, waar politici soms op het
scherpst van de snede politieke conlicten
uitvechten. Die ontwikkeling begint wanneer
Pim Fortuyn in 2001 de landelijke
politiek betreedt. Femke is dan drie jaar
Kamerlid. Met zijn hyperbolische taalgebruik
en on-Nederlandse machtsambitie
krijgt Fortuyn steeds meer aanhangers. ‘Hij
deelt onomwonden mee dat er nog maar nul
asielzoekers mogen binnenkomen, noemt
de moslims een ‘vijfde colonne’, die het huis
willen overnemen. Zijn stijl en woordkeuze
maken zijn politieke tegenstanders woordeloos’,
aldus Femke in ‘Pluche’. Na de val van
het paarse kabinet Kok II en – enkele dagen
voor de verkiezingen van mei 2002 – de
moord op de LPF-voorman, kan ze ‘het verlangen
naar zekerheid en hardere maatregelen
emotioneel goed begrijpen’. “Ik heb de
manier waarop politici daarmee aan de haal
gingen echter heel zorgelijk gevonden.” Ze
trekt een parallel met het heden: “Na de aanslagen
in Brussel zie je dat de roep om grenzen
te sluiten en privacy in te perken omwille
van de veiligheid weer aanzwelt. Een dader
van de aanslagen in Parijs is echter in Brussel
gewoon dankzij klassiek grondig recherchewerk
gevonden. Dat is veel belangrijker dan
het blijven aantasten van burgerrechten. Het
is zeer zorgwekkend dat politici die daarvoor
zijn zoveel macht krijgen.”
ZIEKTE VAN DE POLITIEK
Ze uit nog maar zelden een politieke
mening. Ruim vijf jaar na het verlaten van
de politiek lijkt het alsof een last van haar
schouders is gevallen. “Door ‘Pluche’ ben ik
er nog een keer mee bezig, maar ik volg de
‘Ik heb voor een
mensenleven
genoeg meningen
uitgedeeld’
politiek nu van vrij grote afstand. De binnenlandse
politiek houdt me ook niet zo bezig,
ik ben meer geïnteresseerd in wat internationaal
gebeurt, zoals in Syrië en het Midden-Oosten.
Ik heb voor een mensenleven
genoeg meningen uitgedeeld, dat hoet niet
meer zo nodig. Als ik me al ergens mee
bemoei is dat om het op te nemen voor mensen.
Zoals Diederik Samsom, die onrechtvaardig
wordt beoordeeld.” Ze schrijt dat
ze na haar vertrek merkte dat ze was gaan
lijden aan de ziekte van de politiek en bijna
alles beschouwde als een wedstrijd. “Dat
was eigenlijk al een tijdje zo en ik was verveeld
geraakt. Toch had ik niet verwacht
dat ik ‘Pluche’ zou ervaren als een deinitieve
afronding van die periode. En als een
kroon! Mijn politieke geschiedenis is voltooid.
Dat is heel prettig.” ‘Het is klaar. De
reden is simpel. Ik heb er genoeg van’, schrijt
Femke over haar afzwaaien, eind 2010. Haar
partij staat dan op tien zetels, maar de euforie
daarover verzwakt snel. De formatie van
een paars+ kabinet mislukt en GroenLinks
wacht wederom een oppositierol. De eerste
twee jaar na haar vertrek als Kamerlid en
fractievoorzitter voelt Femke enkel akeer
als de politiek ter sprake komt. Door de
chaos die na haar afscheid is ontstaan binnen
haar partij slaat de onzekerheid toe en vraagt
ze zich af of de lange jaren van politiek werk
niet voor niets zijn geweest. Na alle ruzies
en blunders verliest de partij snel aan aantrekkingskracht.
Femke trekt zich dat aan.
Ze schrijt: ‘Met het dramatische vertrek van
mijn opvolger Jolanda Sap in oktober 2012
bevrijd ik mij van de laatste aanhankelijkheid
aan GroenLinks. (…) Door Groen-
Links daarna echt naar de achtergrond van
mijn bestaan te verbannen krijg ik lucht
en een realistischer perspectief op de politiek
en mijn bijdrage daaraan. Daarmee
breekt het moment aan dat ik rekenschap
wil gaan aleggen over mijn politieke jaren’.
Ze voegt, inmiddels weer neutraler denkend
over GroenLinks, de daad bij het woord en
begint te schrijven met als resultaat ‘Pluche’,
waarin ze onthult dat het avontuur nog niet
ten einde had hoeven zijn: Lodewijk Asscher
heet haar in 2012 heet gevraagd minister
te worden in Rutte II. Voordat ze ja of nee
kan zeggen blijkt dat coalitiepartij VVD haar
eventuele voordracht blokkeert.
DISCREET
Ze vertelt haar memoires zeer bewust in
de tegenwoordige tijd. “Je kunt het schrijven
als iemand die terugkijkt en zegt ‘met
de kennis van nu hadden we het allemaal
heel anders gedaan’, maar dat lijkt mij minder
interessant. Lezers willen gewoon weten
hoe ik het ervaren heb. Het enige nadeel is
dat deze schrijfvorm de mogelijkheid terug
te blikken, te analyseren en daaruit conclusies
te trekken beperkt, maar ik doe het wel af
en toe. Ik heb per se geen ‘I told you so’-boek
willen schrijven en geprobeerd zo indiscreet
mogelijk over mezelf en zo discreet mogelijk
over anderen te schrijven, zeker als het gaat
om vrienden of kwetsbare medewerkers”,
zegt Femke Halsema. “De moeilijkste passages
gaan over mensen die door iedereen
afgebrand zijn en geraakt, zoals Tara Singh
Varma, die ik niet opnieuw wil beoordelen,
maar wel efect op mij hebben gehad.” Het
boek is heel gedetailleerd. “Je weet hoe het
geheugen werkt. Sommige gebeurtenissen
maken een enorme indruk en die onthoud je
helemaal. Bijvoorbeeld een lunch met Felix
Rottenberg, halverwege de jaren negentig.
Ik herinner me het gesprek bijna woordelijk,
van de rest er omheen niets meer. Ik heb
dus veel onderzoek moeten doen. Al was het
maar omdat ik mij geen slordigheden kan
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 69

POLITIEKE MEMOIRES
permitteren. Om mensen een beter inzicht met onze omgeving moeten omgaan. Ik heb
te geven in de politiek moet het kloppen.” mezelf altijd beschouwd als kind van de jaren
Femke beschrijt uitgebreid hoe ze in zeventig, toen tolerantie hoogtij vierde. Journalist
Henk Holand schreef daarover dat de
de politiek terechtkomt. “Als criminoloog
en wetenschappelijk medewerker van de burger gedekoloniseerd raakte door de staat
Wiardi Beckman Stichting schreef ik een en dat mensen zich ontworstelden aan rangen
boekje over criminaliteit, waarmee de PvdA en standen. Dat vind ik nog steeds heel mooi.”
– de partij waarvan ik voor mijn werk lid
moest zijn – niet zo gelukkig was. Ik ben uiteindelijk
bij de stichting weggegaan, omdat Femke Halsema vertelt dat ze aanvankelijk
COMPROMISSEN
ik mij daar niet thuis voelde. Paul Rosenmöller,
toen fractievoorzitter van GroenLinks, maar later besete dat het ook eervol kan
compromissen sluiten ‘een beetje vies vond’,
vroeg me of ik samen met hem progressieve zijn. “Als je er uitkomt met mensen die veel
politiek wilde vormgeven.” Ze kent, ook vanwege
de reacties van allerlei mensen, een dat een goed gevoel. Dat besef heet me ook
tegenovergestelde opvattingen hebben, geet
moeilijke start, maar leert veel van Paul. gematigder gemaakt.” Met Mark Rutte kan
“Dat moest wel, want voordat mijn politieke ze het goed vinden, maar eens is ze het niet
loopbaan begon, was ik nooit in de plenaire altijd met zijn aanpak. Ook met Alexander
zaal van de Tweede Kamer geweest.” Vier Pechtold en André Rouvoet klikt het, blijkt uit
jaar later al volgt ze hem onverwacht op als ‘Pluche’. “Maxime Verhagen was hard, maar
fractievoorzitter.
wel gezellig. Bij Jan-Peter Balkenende voelde
ik me ongemakkelijk. Ik heb nooit begrepen
dat hij zo’n lange tijd premier kon zijn.”
PROGRESSIEVE DENKER
In haar eerste periode als Kamerlid speelt Ze constateert ook dat de slechte sfeer tussen
PvdA en CDA lang de politieke verhou-
haar (te) grote openheid haar soms parten.
Femke is dan wat naïef, fel en echt boos als dingen heet bepaald. “Ze gunden elkaar het
ze wordt geconfronteerd met onrecht. Dat licht in de ogen niet. Dat leidde tot stilstand,
komt vooral uit haarzelf, heet meestal niets met name na het uitbreken van de crisis. Elke
met politiek te maken, maar is niet altijd even stap die Wouter Bos als minister van Financiën
zette, werd door het CDA om electorale
efectief. Snel merkt ze dat niet alles draait om
de schoonheid van het debat. Het is kortom redenen getorpedeerd.”
allemaal wennen. “Een echte partijtijger ben
ik nooit geweest, meer een passant in de politiek
en een progressieve denker aan de linker-
“Ik heb een geweldige tijd gehad, die ik niet
TROTS
kant van de samenleving.” Soms voelt ze zich ga overdoen. Ik ben blij dat het over is.” Want
een vreemde eend in de bijt, zoals in 2006 tijdens
een bijeenkomst van de JOVD, die haar moorden waren lastig om mee om te gaan,
altijd geweldig was het ook weer niet. “Die
de titel Liberaal van het Jaar verleent voor evenals de electorale nederlagen. De periode
haar manifest ‘Vrijheid eerlijk delen’. “Het was met de LPF en Mat Herben was heel moeilijk.
allemaal wat eclectisch. Eerlijk gezegd denk Als zo duidelijk is dat sommige mensen vinden
dat je niet gewenst bent om wat je denkt
ik dat veel Nederlanders dezelfde opvattingen
hebben als ik en vinden dat het wat rechtvaardiger
en eerlijker mag, we mensen meer kan-
voelde me afgewezen, zeker omdat ik nog heel
en wie je bent, raakt dat je persoonlijk. Ik
sen moeten geven en recht op goed onderwijs, onervaren was. Tegelijk ben ik op die periode
we de vrijheid moeten koesteren en beter ook het meest trots, omdat ik mijn rug recht
Femke Halsema studeerde criminologie in Utrecht, werkte voor de Wiardi Beckman Stichting en maakte in 1998 als
parlementariër de overstap naar GroenLinks, waarvan ze in 2002 fractievoorzitter werd. Tegenwoordig is ze onder andere
schrijver, bestuurder bij de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland en voorzitter van de Weekblad Persgroep.
Ze geeft bovendien lezingen. Femke, die zelf ook programmamaker is (bijvoorbeeld ‘Seks en zonde’ over vrouwen
en de islam en de politieke dramaserie ‘De fractie’) is gehuwd met documentairemaker Robert Oey.
femkehalsema@speakersacademy.nl
70
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
heb gehouden.” Ze heet ook veel moeite met
de problemen rond haar opvolging als fractievoorzitter.
“Over de periode erna, met
al die publieke ruzies, was ik heel aangeslagen.
Ik kreeg een gevoel van vergeefsheid,
maar inmiddels kan ik dat relativeren. Alle
politieke maatregelen hebben immers een
beperkte houdbaarheid.”
Femke schrijt ook uitgebreid over de
invloed die haar politieke carrière heet gehad
op de relatie met haar man Robert, die het er
soms heel moeilijk mee had, en hun in 2003
geboren zoon en dochter. “Ik heb veel niet
beschreven, maar wel dat mijn dochter direct
na de geboorte nogal ziek was. Dat verhaal
was al bekend, maar laat wel zien hoe groot
de druk is waaronder je opereert.
Na de geboorte van de tweeling had ik
twee maanden zwangerschapsverlof. Te kort,
zeker als je kind ziek is. Gelukkig kon ik de
combinatie moederschap-politiek volhouden
doordat mijn partner bereid was zijn
deel te doen, ook in de opvoeding. Ik wilde
iets compleets schrijven en daarbij hoort ook
mijn privéleven.”
LEZINGEN
Als alle publiciteit rond ‘Pluche’ is weggeebt
en de politiek weer naar de achtergrond
is verdwenen, zou Femke graag een roman
schrijven en misschien wel een tijdje met
haar gezin in het buitenland gaan wonen.
Naast haar werk als bestuurder en commissaris
en lezingen die ze geet over internationale
en nationale maatschappelijke
ontwikkelingen, behoorlijk bestuur én politiek.
Femke heet nog een tip voor oudcollega’s.
“Jef Bridges citeert als president
Jackson Evans Napoleon in ‘he Contender’:
‘To get power you need to display absolute
pettiness; to exercise power you need to
show true greatness’, waaraan hij toevoegt:
‘Such pettiness and such greatness are rarely
found in one person’.”
© STEPHAN VANFLETEREN

POLITIEK
Het volk en de chaos
drs. Arend Jan Boekestijn
Referenda maken meer kapot
dan de liehebbers van directe
democratie besefen. Het klinkt
prachtig als de voortdenderende
Brusselse trein een halt toe wordt geroepen.
Het is echter de vraag of de Europese Unie
(EU) er nog wel een crisis bij kan hebben.
Referenda kunnen een nuttige rol spelen als
een natie op een tweesprong staat en de regering
een zware beslissing moet nemen. In
1961hield president Charles de Gaulle een
referendum over de onahankelijkheid van
de Franse kolonie Algerije. Hij werd aan alle
kanten aangevallen. Links verweet hem zijn
bezuinigingen, het centrum zijn anti-Amerikanisme
en zijn kritiek t.a.v. Europese
integratie en de VN. Extreemrechts verweet
hem zijn vredesinitiatieven ten aanzien
van Algiers. De Gaulle besete dat de oorlog
in Algerije niet kon worden gewonnen
en besloot tot een referendum. Een meerderheid
koos voor Algerijnse zelbeschikking
en De Gaulle verstevigde zijn positie.
Een ander voorbeeld is de overdracht van
nationale bevoegdheden aan een supranationaal
orgaan. In het geval van de
Europese grondwet besloot een aantal EUlidstaten
om deze reden het volk te raadplegen.
Ook een controversiële uitbreiding van
de Europese Unie is een goed onderwerp
voor een referendum.
Een referendum over het associatieverdrag
met de Oekraïne is dat niet. Het opent een
doos van Pandora. De negatieve uitslag van
het Nederlandse referendum heet grotere
gevolgen voor de stabiliteit in Europa dan
de meeste Nederlandse kiezers besefen.
De duivel zit niet noodzakelijkerwijs in het
detail, maar vooral in de samenhang.
De Nederlandse negatieve uitslag van het
referendum zou zomaar kunnen leiden tot
een Brexit. Ik geloof niet dat onze matrozenpet,
Jan Roos, in het Verenigd Koninkrijk
veel indruk zal maken, maar Brexit aanvoerder
Nigel Farage, de leider van UKIP, zal
zeker proberen om te surfen op het Nederlandse
momentum. Aangezien de twee kampen
elkaar ongeveer in evenwicht houden,
kan het Nederlandse resultaat zomaar het
nee-kamp in het Verenigd Koninkrijk aan
een meerderheid helpen.
‘Het monster
van de directe
democratie
maakt meer kapot
dan u lief is’
Als dat gebeurt, is dat voor Nederland slecht
nieuws. Den Haag wordt immers vermorzeld
door de Frans-Duitse as als er geen
Nederlands-Brits tegenwicht meer kan worden
geboden. Britse uittreding betekent
bovendien dat het protectionistische zuidelijke
blok in de EU aan kracht wint.
Daar komt nog bij dat Oost-Europa, dat
toch al sikkeneurig is vanwege de EU-dwang
om vluchtelingen op te nemen, veel te verliezen
heet bij een Brexit. Oost-Europa kampt
met een groeiende werkloosheid die enigszins
werd verlicht door migratie, met name
naar het Verenigd Koninkrijk. Die route
wordt straks afgesloten waardoor de werkloosheid
en het populisme zullen toenemen.
Oost-Europa is een netto-ontvanger van
EU-gelden en heet dus goede redenen om
in de EU te blijven - maar populisten hebben
daar geen boodschap aan.
En dat alles komt op een moment dat de
instroom van vluchtelingen van Libië naar
Italië dramatisch toeneemt. Oostenrijk heet
al aangekondigd om paspoortcontrole in te
voeren bij de Brennerpas waar elk jaar twee
miljoen vrachtwagens passeren. Dit zou het
Schengen Verdrag ondergraven en eveneens
de de gemeenschappelijke markt uithollen.
De economische kosten die dit met
zich meebrengen, zullen het populisme verder
doen groeien. Compromissen in Brussel
worden dan nog lastiger.
Stel nu dat de deal met Turkije Griekenland
in rustiger vaarwater brengt. Dan zal Noord-
Europa het misschien aandurven om aan te
sturen op een Grexit. Een Grexit kan echter
niet plaatshebben zonder blijvende Europese
steun aan Athene. De Nederlandse
referendumwet kan deze steun echter van
tafel blazen. Net zoals een trans-Atlantisch
handelsverdrag met de VS in een Nederlands
referendum kan sneven. De instabiliteit
die daar het gevolg van is, biedt de
Russische president Vladimir Poetin een
uitgelezen kans om de Baltische staten nog
meer te destabiliseren zonder dat de verdeelde
NAVO reageert. Te weinig mensen
besefen dat economie belangrijker is dan
soevereiniteit. Een land kan soeverein zijn,
maar geen greep hebben op het beleid van de
handelspartners. Soevereiniteitsoverdracht
is dus verdedigbaar als het onze invloed in
andere staten vergroot. In al dit soort nuances
lijkt niemand meer geïnteresseerd. Het
monster van de directe democratie maakt
meer kapot dan u lief is.
Arend Jan Boekestijn studeerde geschiedenis en politieke wetenschappen aan de Vrije Universiteit. Vanaf 1989 is hij
werkzaam bij de vakgroep geschiedenis van de Universiteit Utrecht. Van 2003 tot 2006 was hij lid van de klankbordgroep
van de Nederlandse minister van Defensie. Vanaf november 2006 tot november 2009 was hij lid van de Tweede
Kamer voor de VVD-fractie met de portefeuilles defensie en ontwikkelingssamenwerking. In november 2009 verscheen
'De prijs van een slecht geweten'. In dit boek wordt de ontwikkelingsindustrie aan de kaak gesteld. In 2013 verscheen
'Een onvolkomen Unie', over Europa en de eurocrisis. arendjanboekestijn@speakersacademy.nl
© ANNEKE HYMMEN / PLAATJE VAN KAATJE
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 71

© JORIS DEN BLAAUWEN
‘Het
mooie
is dat
Europa
voor elke
crisis een
oplossing
vindt’
In ‘Achteraf bezien’, zijn memoires, constateert
dr. Bernard Bot dat nationale belangen, onder
toenemende druk van politiek en media, het
Nederlandse multilateralisme steeds meer naar de
achtergrond drukken. Bot beschrijft die ontwikkeling
aan de hand van een boeiend verhaal over zijn
persoonlijke, diplomatieke en politieke leven, dat tegelijk
een toegankelijk stuk geschiedschrijving is over een periode
die bijna acht decennia beslaat. Hij blikt niet alleen terug,
maar in vrijwel elk hoofdstuk ook vooruit. Vol optimisme.
72
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

POLITIEK EN DIPLOMATIE
dr. Bernard Bot
Tekst: Jacques Geluk
We moeten niet zo pessimistisch
doen. Ondanks het
vele geschetter en door de
vluchtelingencrisis aangewakkerde
scepsis maak ik mij over het voortbestaan
van de Europese Unie niet zo druk.
Een beetje spektakel, overal tegenaan schoppen
en op alles kritiek hebben is een beetje
de ziekte van deze tijd, terwijl we toch in
een gouden eeuw van welvaart leven. Zeker
in Nederland. Tegelijk weten de lidstaten
donders goed aan welke kant de boterham
geboterd is. Natuurlijk is er op onderdelen
ontevredenheid en heerst in sommige Europese
landen dofe ellende, maar de meeste
denken er niet over de Unie te verlaten. Dat
prachtige schild, waarbinnen ze heerlijk
kunnen investeren”, zegt diplomaat en politicus
Bernard Bot, die in zijn decennialange
loopbaan Europa heet zien groeien van
een samenwerkingsverband van zes landen
(de Europese Gemeenschap voor Kolen en
Staal en de Europese Economische Gemeenschap)
tot een Unie met 28 lidstaten. Het
laatst als minister van Buitenlandse Zaken in
de kabinetten Balkenende II en III. In ‘Achteraf
bezien’ illustreert hij die ontwikkeling
met veel persoonlijke details en anekdotes.
Behalve Europa zijn ook Indonesië en het
communisme rode draden in het boek. “Het
communisme heb ik als heel hevig ervaren
tijdens de drieënhalf jaar dat ik in Oost-
Berlijn woonde. Zo’n ervaring wordt heel
bijzonder als je ziet hoe goed de Oostbloklanden
die nu lid zijn van de EU het doen.”
Inmiddels staat hét symbool van de
Unie, het Schengen Verdrag dat vrij verkeer
van personen regelt tussen een groot
aantal lidstaten, onder druk. Sommige staten
controleren de binnengrenzen weer
om vluchtelingen en terroristen te stoppen.
Velen zien dat als het begin van het einde van
de Unie. “Die intensieve controles leveren
vooral veel economische schade op. Gelukkig
zijn er nu publicaties waarin staat dat ze
ons miljarden gaan kosten. Schengen helemaal
opzeggen zou desastreus zijn”, aldus
Bot. Duitsland heet inmiddels aangekondigd
de tijdelijke controles aan de grens met
Oostenrijk te beëindigen. “Als de cijfers op
tafel komen volgt de rest ook. Het mooie
van de EU is dat er voor elke crisis steeds
weer een oplossing komt. Vaak met hangen
en wurgen, maar het lukt steeds weer. God
zij dank zijn we heel creatief.” Overigens
begrijpt hij dat de overheid tijdelijke maatregelen
tret na bijvoorbeeld terreuraanslagen:
“Niemand heet de illusie dat agenten
met stenguns een aanslag kunnen voorkomen,
maar hun aanwezigheid geet de bevolking
wel vertrouwen, die daardoor het idee
heet dat de overheid iets voor hen doet.”
MENSEN EN HUN BIOTOOP
“Tijdens lezingen vraag ik de mensen in
de zaal of zij liever in een land rondom of
in de Europese Unie willen wonen. Vrijwel
niemand kiest voor Rusland, China of het
Midden-Oosten. Dat zegt wat en het brengt
ze weer terug in de werkelijkheid.” Wat Bot
betret is het helemaal niet nodig, zelfs ongewenst,
dat Nederlanders zich bovenal Europeaan
gaan voelen. “Mensen houden erg van
hun biotoop en willen iets te zeggen hebben
over hun eigen leven. Ze zijn nu eenmaal
Spanjaard, Griek of Nederlander. Ontneem
hen dat niet, anders worden
ze ongelukkig en opstandig
en willen ze uit de EU. Om
dezelfde reden ben ik ook
tegen het samenvoegen van
provincies en gemeenten.
Dat is economisch zinnig,
maar dat geldt niet voor het
gevoel van mensen.”
Nederland speelt, zegt
Bernard Bot, als (qua
inwonertal) middelgroot
land altijd een belangrijke
rol als bemiddelaar tussen
degenen die naar een al
te grote Europese integratie streven en
anderen die nieuwe samenwerkingsvormen
prefereren. “We vormen geen bedreiging
voor de grote landen en de kleine landen
zien ons als hun vertegenwoordiger. Zeker
wanneer ons land zoals nu, maar ook al tien
keer eerder, voorzitter is van de Europese
Unie. Bovendien hebben we altijd stevige
commissarissen geleverd aan de Europese
Commissie. Op het ogenblik is de secretaris-generaal
eveneens een Nederlander,
Alexander Italianer. Ook als je kijkt naar
het aantal directeur-generaalposten, zijn
wij boven proportioneel goed bediend. Dat
komt doordat wij voor al die functies toptalent
sturen.” Het belang van Nederland
hangt wel sterk af van de geestesgesteldheid
van de zittende regering. “Ik zou graag willen
dat onze regering Europa enthousiaster
aan het volk verkoopt. Dat kan best krachtiger.
Toch blijf ik optimistisch. Immers 70
procent van de Nederlanders is pro Europa.
Om dat zo te houden moeten we goed luisteren
naar hun problemen en klachten en daar
wat aan doen!”
BREXIT
De Brexit, de eventuele uittreding van
Groot-Brittannië uit de EU, komt ter sprake.
“Voor Nederland zou dat slecht zijn, omdat
we behoren tot de landen die de meeste handel
drijven met het Verenigd Koninkrijk.
Aan de andere kant gaat de handel ook
dan gewoon door, zij het
zeker de eerste jaren met
meer belemmeringen.
De Britten zullen daar het
meest onder lijden.” Het
is niet de eerste keer dat
een land dreigt de Europese
samenwerking op te
zeggen. “Ik herinner me,
dat beschrijf ik ook in mijn
memoires, de lege stoel van
de Franse president Charles
De Gaulle. Frankrijk was al
uit de NAVO gestapt en hij
dreigde ook zonder Europa
verder te gaan. Veel mensen
dachten dat het toenmalige Europa van de
zes wel eens het Europa van de vijf zou kunnen
worden. Als nu een bepaald deel van de
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 73

Unie zich zou willen afscheiden, gaan we
volgens sommigen in Brussel gewoon door
en creëren we met acht of negen krachtige
noordelijke lidstaten snel een nieuwe EU.”
Er zal zeker een doorstart zijn, maar eigenlijk
verwacht Bot totaal niet dat dit scenario
werkelijkheid wordt. “Als puntje bij paaltje
komt wil niemand uit de Unie, dat zou economisch
rampzalig zijn. Veel landen staan
juist te trappelen om erin te mogen.” Op dit
moment is Bot niet voor uitbreiding. “Politici
moeten luisteren naar de sentimenten.
Als ik bij de Europese Commissie in Brussel
ben adviseer ik dat ook. Eerst moeten we de
vluchtelingencrisis achter ons laten en de EU
consolideren, zodat iedereen beset dat lid
zijn goed is voor de portemonnee. Als ook
de economische groei doorzet, kunnen we
daarna weer aan toelating van nieuwe leden
denken.”
TURKIJE
Turkije heet het hart van Bot gestolen,
vooral tijdens zijn periode als Nederlands
ambassadeur in Ankara (1986-1989).
“Ik ben ervoor dat Turkije zich betrokken
blijt voelen bij Europa en wij bij Turkije.
Het moet ons iets waard zijn dat dit land
fungeert als bufer tegen een aantal vervelende
landen ten zuiden ervan. We moeten
voorkomen dat daar ISIS-achtige constructies
ontstaan. Dat zou fataal zijn voor ons.
Er is veel kritiek op Turkije, terecht en dat
blijf ik uitdragen, maar Europa heet wel de
deur opengezet voor het toekomstige EUlidmaatschap.
Waarmee niet per se is gezegd
dat de Turken lid worden. Zolang ze zich
niet aan alle afgesproken condities houden
kunnen ze niet toetreden. Intussen moeten
we het signaal geven dat we in gesprek willen
blijven, waardoor nieuwe vormen van
samenwerking kunnen ontstaan.”
ADVISEUR
Zolang het lijf blijt meewerken en mensen
graag een beroep op hem doen blijt
Ben Bot doorwerken. "Wanneer ik signalen
krijg dat ik moet vertrekken, ga ik mij
weer aan de wielrennerij en andere zaken
wijden. De snelheid neemt wat af, maar ik
klim elk weekeinde nog steeds graag op
de raceiets of de mountainbike.” Doordeweeks
behartigt hij als partner van
adviesbureau Meines Hola & Partners
de belangen van de zakenwereld. “Mijn
74
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© JORIS DEN BLAAUWEN
diplomatieke ervaring komt daarbij goed
van pas. In mijn adviserende functie moet
ik álle partijen goed verstaan en begrijpen
en als een soort trait-d’union bij elkaar brengen.
Bedrijven weten vaak niet hoe zich tot
een overheid moeten wenden. Ik leg uit hoe
ze ervoor kunnen zorgen dat hun voorstellen
worden gewaardeerd en geaccepteerd.
Aan de andere kant waarderen politici het
enorm wanneer ik vertel hoe dingen lopen
en complexe problemen in elkaar zitten.
Diplomatie gaat over verbanden leggen en
invoelingsvermogen. Als je die capaciteit
hebt en kunt overdragen kom je een heel
‘Laten we niet
elke keer met het
opgestoken vingertje
komen’
eind.” Ben Bot noemt de tankdeal met Indonesië,
waarover hij uitgebreid schrijt in
‘Achteraf bezien’. “Laten we ons inleven in die
jonge natie en niet elke keer met het opgestoken
vingertje komen. Ik had er in 2005
voor gezorgd dat de relatie met Indonesië
eindelijk weer goed was en toen ging PvdA-
Kamerlid Frans Timmermans daar in 2011
dwars tegenin door te zeggen dat die tanks
niet mochten worden geleverd, om schending
van de mensenrechten van opstandelingen
te voorkomen. Op dat moment waren
er helemaal geen conlicten! Dus zei Duitsland
de volgende dag: wij gaan wél tanks verkopen
en weg was onze deal. De Indonesiërs
willen goed met ons verder, maar hebben er
een hekel aan als
we steeds belerend vertellen hoe het moet.
Er zijn mentaliteitsverschillen en daarmee
moeten we rekening houden.”
ENTHOUSIASTE REACTIES
De memoires van Bernard Bot zijn
inmiddels al bijna aan het einde van de
derde druk en hebben in de grote steden
langdurig in de boeken top-10 gestaan.
De reacties zijn buitengewoon enthousiast.
“Veel mensen zeggen dat ze dingen
door mijn boek en de gekozen persoonlijke
invalshoek beter zijn gaan begrijpen
en belangstelling hebben gekregen voor
gebeurtenissen die nog steeds doorwerken
in de huidige maatschappij.” In het buitenland
is het gewoon dat politici hun memoires
schrijven, in Nederland nog niet. “Ik
moest een drempel over. Al snel bedacht ik
echter dat het een unieke kans was aan de
hand van mijn levensverhaal – dat begint
in Nederlands-Indië waar ik in Batavia ter
wereld kwam en later, toen mijn vader als
krijgsgevangene naar Birma was overgebracht,
met mijn moeder en zusjes in een
interneringskamp verbleef – op te schrijven
hoe de buitenlandse dienst werkt en wat
dat vraagt van de mensen die in het buitenland
voor ons land werken. Biograieën zijn
vaak saai. Daarom heb ik formaliteit zoveel
mogelijk vermeden en waar mogelijk leuke
anekdotes weergegeven.” Bijvoorbeeld
over een extra brede stoel voor Helmut
Kohl, die Bot – dan Permanent Vertegenwoordiger
in Brussel – bonuspunten oplevert.
Of over Joseph Luns, die nadat hij in
1984 door Lord Carrington was vervangen
als secretaris-generaal van de NAVO, zijn
opvolger ongevraagd van advies bleef dienen.
“Ik moest hem de pijnlijke boodschap
overbrengen dat Carrington daarvan niet
gediend was. Gepikeerd beende hij daarna
voor de hekken van het hoofdkwartier heen
en weer, tot hij begreep dat hij zichzelf daarmee
belachelijk maakte.”
Dr. Bernard Bot (CDA) heeft een lange carrière binnen de diplomatie
en politiek achter de rug, die hem onder meer in Argentinië, de DDR,
Turkije en als Permanent Vertegenwoordiger bij de NAVO en de EU
in Brussel bracht. Van 2003-2007 was hij minister van Buitenlandse
Zaken in de kabinetten Balkenende II en III. Tegenwoordig is hij
partner bij consultancybureau Meines Holla & Partners in Den Haag.
Zijn recentste boek is ‘Achteraf bezien’ (Uitgeverij Prometheus, ISBN
9789035143920). bernardbot@speakersacademy.nl

Inspirator van Transformatie
www.ruudveltenaar.nl
friskijker en doorprikker
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 75
filosoof | TED-spreker | trendwatcher

© EVERT-JAN DANIELS
‘Duurzame
energie,
bittere
noodzaak én
een zegen’
76
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

COLUMN
drs. Ed Nijpels
Parijs herbergde in december 2015 een nog nooit vertoond aantal staatshoofden en regeringsleiders.
Inzet was te komen tot een wereldwijd akkoord over het terugdringen van de uitstoot van CO₂, een van de
voornaamste veroorzakers van het broeikaseffect. Die CO₂ vormt een deken rond de aarde, waardoor onze
planeet niet kan afkoelen. Lekker zou je zeggen, het wordt wat warmer, waar maken we ons druk over?
In zijn column legt drs. Ed Nijpels uit wat er werkelijk aan de hand is.
“
De werkelijkheid is een andere.
Die opwarming van de aarde
heet desastreuze gevolgen
voor de natuur, de mensheid,
de landbouw, kortom voor ons hele ecosysteem.
Een van de gevolgen is bijvoorbeeld de
stijging van de zeespiegel door het smelten
van de ijskappen op de Noord- en de Zuidpool.
Wij in Nederland draaien onze handen
daar niet voor om en leggen al honderden
jaren dijken aan. Wij zijn er in de hele wereld
beroemd om geworden. Maar in andere
werelddelen is die stijging van de zeespiegel
niets minder dan een ramp. Op dit moment
woont meer dan 50 procent van de wereldbevolking
in delta’s. Het is volslagen onmogelijk
die delta’s te beschermen met dijken,
zoals wij dat in Nederland doen. Het gaat
simpelweg om een levensbedreigende situatie
voor miljarden mensen.
Die opwarming veroorzaakt niet alleen
het smelten van de ijskappen. Klimaatzones
verschuiven, vruchtbare landbouwgebieden
verdrogen en verworden tot woestijnen.
Droogte, stormen, orkanen, vloedgolven,
wij worden er de afgelopen jaren steeds
vaker mee geconfronteerd. De zomer van
2015 was de warmste ooit. Negen van de tien
warmste zomers in de afgelopen eeuw zijn na
2000 voorgekomen. Honderd miljoen mensen
zijn anno 2016 door de efecten van die
opwarming al tot extreme armoede veroordeeld.”
EENSTEMMIGHEID
“In Parijs was er tegen de verwachtingen
in een grote mate van eenstemmigheid
over de dramatische gevolgen van het
broeikasefect. De wetenschap is de politiek
voorgegaan. Duizenden wetenschappers uit
allerlei landen hebben onder de vleugels van
de milieuorganisatie van de Verenigde Naties
de afgelopen jaren periodiek gerapporteerd
over de ernst van de situatie. Niet iedereen
is het met die wetenschappers eens. Er is
een kleine groep van ‘klimaatsceptici’, die de
opwarming van de aarde beschouwt als een
steeds terugkerend natuurverschijnsel. Ze
omschrijven de wel bezorgde wetenschappers
als de klimaatmaia en waarschuwen
voor de gruwelijke verspilling van geld om
die uitstoot van CO₂ te beperken. Ik vergelijk
die sceptici wel eens met de geleerden die
in de middeleeuwen bestreden dat de wereld
een bol was. De aarde was plat en als je per
schip naar het randje zou varen dan zou je er
vanaf vallen. We weten wel beter.
Willen wij de meest ernstige gevolgen vermijden,
dan mag de aarde maximaal twee
graden opwarmen. Dat was het uitgangspunt
vóór Parijs. Tot grote verbazing gingen
die staatshoofden een stapje verder: beperking
tot anderhalve graad is wenselijk. En
daarmee werd echt een politieke doorbraak
bereikt, vooral ook omdat de afspraken bindend
zijn voor alle landen.”
ENERGIEAKKOORD
“In ons land wordt het energiebeleid in
Ed Nijpels heeft een belangwekkende politieke carrière achter de rug
waar een duurzame rode draad doorheen loopt. Hij is onder andere
lid van de Tweede Kamer, minister van VROM, burgemeester van
Breda en Commissaris van de Koningin van Friesland geweest.
Nadat hij uit de politiek is gestapt, maakt hij zich sterk voor
duurzaamheid in de Sociaal-Economische Raad, waar hij tot maart
2016 de voorzitter van de Borgingscommissie Energieakkoord
was. ednijpels@speakersacademy.nl
belangrijke mate vormgegeven door het
Energieakkoord. Dat akkoord is in 2012
gesloten tussen 47 partijen, van het kabinet
tot en met Greenpeace, van werkgevers
tot en met de woningbouwcoöperaties. De
bedoeling was een einde te maken aan het
inconsistente en warrige energiebeleid van
de voorafgaande tien jaar. Nederland staat
in de Europese ranglijst van duurzame energie
op de op twee na laatste plaats. Alleen
Malta en Luxemburg doen het nog slechter.
We moeten de komende jaren dus een
geweldige inhaalslag maken. Meer duurzame
energie en energiebesparing leidt tot
minder uitstoot van CO₂ en daar is het allemaal
om begonnen.
In 2050 wil Nederland naar een CO₂arme
opwekking van energie, Europa wenst
tegen die tijd een reductie van 80 tot 95 procent.
De weg die in Parijs is ingeslagen is
onomkeerbaar. De wereld van kolen, olie en
gas voor energieopwekking zal op termijn
verdwijnen, er komt wind, zon, biomassa,
geothermie en getijdebeweging voor in de
plaats. Die transitie naar duurzame energie
geet geweldige kansen voor innovatie, economische
groei en werkgelegenheid. Maar
het zorgt er vooral voor dat de generaties die
na ons komen in een leebare wereld kunnen
wonen. En dat is een zegen.”
© EVERT-JAN DANIELS
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 77

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH
‘Ik heb
geen
baan als
militair,
ik bén
militair’
78
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

LEIDERSCHAP
Majoor Marco Kroon
Tekst: Jacques Geluk
Marco Kroon (2009), Gijs Tuinman (2014) en het gehele Korps Commandotroepen (2016) hebben de Militaire
Willems-Orde ontvangen voor hun buitengewone inzet in Afghanistan. Kroon legt uit hoe belangrijk goed
leiderschap is en waarom het hebben van voldoende draagvlak en het verkrijgen van SA (Situational Awareness) –
weten wie waar is en wat er gebeurt – het verschil kan maken. In zijn vakgebied zelfs tussen leven en dood.
Marco Kroon gaat in 2006
voor de tweede keer als
pelotonscommandant naar
Afghanistan. In Uruzgan
leidt hij de eerste en enige Nederlandse
gevechtseenheid die buiten Kamp Holland
opereert. Tijdens een van de laatste meerdaagse
patrouilles stuit de commandant op
een overmacht aan Talibanstrijders. Na een
langdurig en hetig vuurgevecht vraagt hij
uiteindelijk luchtsteun op de eigen positie.
De Amerikaanse piloot zou later zeggen:
‘You had to do it, there was no other
option. You were overrun by hundreds’.
Kroon laat zijn manschappen in dekking
gaan, terwijl hij en zijn Forward Air Controller
Amerikaanse gevechtsvliegtuigen
naar de vijand loodsen. Later slaat hij vanuit
een huis nachtelijke tegenaanvallen van de
Taliban af. Tijdens de vele gevechten onder
zijn commando sneuvelt, hoe ongeloofwaardig
het ook mag klinken, geen enkele
Nederlandse commando en zijn er slechts
enkele lichtgewonden aan eigen zijde. Deze
acties en zijn algehele optreden als leidinggevende
zijn voor collega’s en meerderen
reden hem voor te dragen voor de hoogste
militaire onderscheiding. Na tweeënhalf
jaar onderzoek slaat koningin Beatrix hem
in 2009 tot Ridder der Militaire Willems-
Orde 4e Klasse ‘voor zijn optreden als leider,
militair en mens tijdens de hele missie’.
Tien jaar later zegt Kroon: “In mijn
optiek verdient iedere krijger, die openlijk
het gevecht aangaat met een andere krijger,
na het brengen van het allerhoogste ofer,
respect. Ongeacht achtergrond, religie of
overtuiging. Hij is gestorven voor zijn ideaal.
Voor terroristen die anderen of zichzelf
met walgelijke aanslagen vermoorden, heb
ik dat natuurlijk niet. Ondanks de weerstand
van mijn mannen zorgde ik dat dit
standpunt daadwerkelijk werd uitgevoerd.
De doden aan Talibanzijde werden bedekt,
zelfs met mijn eigen sjaal. Het maakte me
niet uit dat ‘die vent mij net daarvoor nog
wilde neerschieten’. Eventuele gewonden
zijn door ons eveneens goed verzorgd. Ik
wilde een voorbeeld stellen en zelf doen wat
ik van anderen eiste. Respect tonen. Als wij
dat niet doen zijn we hetzelfde als onze vijanden.
Wij militairen, krijgers, vechten
volgens bepaalde normen en waarden. Een
erecode. Wanneer anderen dat niet doen
is dat hun zaak.” Een commandant is in
© MET DANK AAN MARCO KROON
de optiek van Kroon verplicht zijn gevoelens
opzij te kunnen zetten en objectief te
blijven. “Hoe moeilijk dit soms ook is en
hoe onnatuurlijk dit ook soms zal voelen.
“Indien hij die discipline niet kan opbrengen
zal chaos de overhand krijgen.”
‘LEVENDE SCHADUW’
Kroon is nu docent/ trainer bij het Land
Training Centre van de Koninklijke Landmacht.
Zijn hoofdtaak is het begeleiden,
coachen en adviseren van jonge compagniecommandanten
die zich met hun eenheid
voorbereiden op een eventuele missie
en/of grote internationale oefening. Gezien
de huidige dynamiek in de wereld kan een
dergelijke missie binnen zeer korte tijd en
overal ter wereld, na een gedegen politieke
besluitvorming, worden uitgevoerd. “Gedurende
dit coachings- en begeleidingsproces
heb ik absoluut niets te zeggen. Commandanten
zijn baas over hun eigen eenheid en
uiteindelijk degenen die met hun mannen
en vrouwen het gevecht aangaan. Ik zit dus
niet op hun stoel, maar door vanaf de zijlijn
‘onzichtbaar als levende schaduw’ over
de schouder van de commandanten mee
te kijken, valt er veel meer rendement uit
een dergelijke oefening of andere activiteit
te halen. Vanaf de zijlijn zie ik beter welke
minder goede beslissingen en fouten zijn
gemaakt. Ik kan die jonge, energieke mensen
daardoor een spiegel voorhouden om
te voorkomen dat ze in dezelfde valkuilen
stappen als ik deed. Mijn kracht is dat ik zelf
ook een ‘Japie Krekel’ op mijn schouder heb
gehad en net zo ben beoordeeld en bekeken.
Daardoor weet ik dat relectie goud waard
is en leidinggevenden anderen alleen een
spiegel kunnen voorhouden als ze zichzelf
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 79

© MET DANK AAN MARCO KROON
LEIDERSCHAP
ook openstellen voor kritiek, hoe moeilijk
dat soms is”, aldus Kroon. “Het is nooit leuk
om te horen dat je fouten hebt gemaakt!
Zeker niet als het gaat om leven en dood.
Daarom krijgen mensen bij ons de kans die
fouten te maken tijdens oefeningen. Fouten
maken is niet erg. Er niets van leren wel!“
MEERWAARDE
Het was even wennen voor Marco Kroon
om voor de eerste keer van zijn leven in
een niet-uitvoerende rol te zitten, maar
nu hij merkt dat de commandanten leergierig
en dankbaar zijn, ziet hij ook zelf de
meerwaarde daarvan binnen de organisatie
groeien. “Ik zeg eerlijk dat ik van nature
best eigenwijs ben. En dominantie is een
eigenschap van me die niet snel zal wegebben.
Dat hoet ook niet. Het is een eigenschap
die iedere natuurlijke leider dient te
hebben en mij heet gebracht waar ik nu sta.
Gedurende mijn loopbaan bij Defensie heb
ik ervaren dat mijn dominantie niet negatief
wordt uitgelegd en dat de mannen graag
wat van me aannemen. Nu ik de Willems-
Orde heb mogen ontvangen, is dat draag-
80
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
vlak alleen maar groter geworden, hoewel
mijn karakter niet is veranderd. Het dragen
van de medaille is helaas ook een magneet
voor jaknikkers. Daar baal ik eerlijk gezegd
enorm van. Ook ik heb relectie nodig. Juist
ik, als iemand die denkt dat hij het altijd
beter weet. Ik hoor graag hoe het ook kan,
zeker als ik iets voor het eerst doe.”
KEURIGE PUBER MET EEN DOEL
“Ik heb geen baan als militair, ik bén militair”,
zegt Kroon. Hij sport als jongen en
kiest op school voor Engels en wiskunde.
Een keurige puber met een doel: militair
worden. Dit doel had ik van kinds af aan
voor ogen en ontwikkelde daardoor een
soort innerlijke discipline, die mij later goed
van pas is gekomen.” Als jonge man van 19
mag hij, na zijn opleiding, beginnen bij het
Korps Mariniers. Dat hij van nature eigenlijk
verlegen is, zal menigeen verbazen.
Toch is het zo. Kroon: “Ik heb een mooie
groeicurve doorlopen. Bij de mariniers
heb ik putjes geschrobd met een tandenborstel.
Dat hoort erbij en voldeed precies
aan mijn verwachtingspatroon. Eerst leren
dienen! Iedere leider moet dat doormaken!
Daarna heb ik mezelf ontwikkeld. Ik
werd mondiger, ambieerde bepaalde functies
en leerde overleven, omdat ik overal de
beste in wil zijn. Tegelijk kende ik mijn plek.
Als ik ergens minder goed in was deed ik
een stapje terug, tot ik wist hoe ik het kon
oppakken.” Marco Kroon bevindt zich nu in
een nieuwe fase van zijn leven, waarin het
niet meer belangrijk is waar hij goed in was.
Het gaat er nu om wat hij weet en hoe hij die
kennis kan overdragen. “Uiteraard doet het
wel pijn dat ik, nu ik wat ouder word, letterlijk
niet meer zo hard kan lopen, ook al sport
ik veel. Hoewel ik dat zelf erg vreemd vind,
heb ik er vrede mee dat leetijd nu meetelt.”
Desondanks is hij in 2014 bijna zes maanden
in Mali geweest voor een missie met het
Korps Commandotroepen. “In die verzengende
hitte werd me wel duidelijk dat mijn
operationele tijd over en uit is. Kilometers
lopen met een uitrusting van tenminste 35
kilo bij een temperatuur van meer dan 50°
is topsport. Sterker: nog zwaarder dan topsport
als je de fysieke inspanning combineert
met tekorten aan slaap, eten en water
en de noodzaak constant alert te zijn. Na
alle inspanningen kun je instorten, maar
tijdens een militaire operatie sta je nooit
uit, altijd aan. Als je uitstaat en bijvoorbeeld
tijdens het wachtlopen in slaap valt
is het afgelopen. Dat is, om in sporttermen
te spreken, een rode kaart in het kwadraat,
een fout die je nooit mag maken.” Alles dat
ten koste gaat van de eenheid, het collectief,
is een ‘no go’.
De bevlogen majoor is ervan overtuigd
dat militairen een heilig vuur in zich moeten
hebben. “Toewijding kun je niet spelen.
Dat moet in je zitten, anders kun je
het niet overdragen. Ook al ben je een dag
minder gemotiveerd, mensen moeten altijd
zien dat je echt bent. Anders heb je een probleem,
kijken ze dwars door je heen en
zeggen ze ja en doen ze nee.” Een militair

LEIDERSCHAP
commandant moet zijn toewijding kunnen
overbrengen op zijn mannen en hen
nooit iets vragen dat hij zelf nooit zou doen
of heet gedaan. Een leider in een bedrijf
moet naar mijn mening ook uitstralen dat
iets interessant is om zijn mensen mee te
krijgen.” Goed inspirerend leiderschap is
belangrijker dan ooit, zeker “nu een klaaggeneratie
lijkt op te staan. Dienen is voor
deze generatie een vies woord.”
© WALTER KALLENBACH
PARALLELLEN
Tijdens lezingen vertelt Marco Kroon
graag zijn verhaal. Op maat voor zijn
opdrachtgevers, maar zijn toehoorders
moeten zelf parallellen trekken met het
bedrijfsleven. “Ik ben van nature een stuiterbal
en probeer zo ook op deze zeer eigen
authentieke manier vol toewijding en passie
mijn verhaal over te brengen op de toehoorder.
Een schema hoe ze leiding moeten
geven krijgen ze niet, maar achteraf blijken
ze vaak zelf door mijn verhaal en getoonde
beelden nieuwe inzichten te hebben gekregen.
Aan de hand van een chronologisch,
waargebeurd verhaal trek ik de toehoorders
mee in mijn wereld en probeer ik aan de
hand van eigen ervaringen aan te geven hoe
zij het beste draagvlak bij hun mensen kunnen
genereren. En behouden, want leiderschap
is een continuproces dat nooit stopt.
Een leider moet zichzelf zijn. Wanneer
zijn mannen of medewerkers
zien dat hij ook gewoon de vervelende
dingen doet creëert hij draagvlak.
Dat is een van de belangrijkste
bouwstenen van leiderschap”, aldus
Kroon. “Een leider moet kunnen
schakelen tussen micro en macro
en tegelijk het overzicht houden.
Weten wie waar is en wat
er gebeurt, maar ook of er dingen
in het privéleven van je mensen spelen
die hun functioneren kunnen beïnvloeden,
is in elk geval voor een commandant binnen
mijn tak van sport het allerbelangrijkste
en kan het verschil maken tussen leven
en dood. Dat kan zich ook in een bedrijf
voordoen, maar bij ons is de inzet anders.
De tweede plek in een oorlogssituatie is geen
‘Mijn kracht is dat
ik zelf ook een ‘Japie
Krekel’ op mijn
schouder heb gehad’
zilver, geen goud, maar hout. Dan lig je in
een kist. Dat is een van de grootste verschillen
met het bedrijfsleven, maar ook een van
de grootste drijfveren om personeel gemotiveerd
te houden.”
Majoor Marco Kroon is trainer bij het Land Training Centre van de Koninklijke
Landmacht in Amersfoort. Hij is drager van de Willems-Orde. Zijn
militaire loopbaan: 1989 Korps Mariniers (o.a. Irak en Cambodja); 1994
landmacht; 1995 groepscommandant 17e Pantserinfanteriebataljon (1996
Bosnië); 1998 Korps Commandotroepen (2000 Bosnië); KMA-opleiding;
2003 Pelotonscommandant SFOR-missie Bosnië; 2004 Leidinggevende
functies bij Korps Commandotroepen (Irak en drie keer Afghanistan), 2012
Compagnie- commandant 17e pantserinfanteriebataljon Garderegiment Fuseliers Prinses
Irene; 2014 VN-missie Mali; 3 november2014 bevordering tot majoor.
marcokroon@speakersacademy.nl
DRIEKLEUR DIENEN
Hoe gemotiveerd de majoor zelf is, blijkt
als hij zegt: “Iedereen zal en mag een mening
hebben over onze missies. Maar die mening
maakt voor ons militairen
niet uit als het gaat om het uitvoeren
van onze missie. Dat is namelijk onze plicht,
ongeacht de mening van anderen en onszelf.
Ik ga gewoon naar de plek waar mijn regering
mij naartoe stuurt. Met volle overtuiging,
omdat ik weet dat het merendeel van
onze democratische samenleving mij daar
wil hebben om vrede en veiligheid te brengen
daar waar mensen het keihard nodig
hebben en vrede en veiligheid NIET vanzelfsprekend
zijn. Kroon constateert dat het
draagvlak onder de bevolking voor de militair
en Defensie na Uruzgan ontzettend is
toegenomen.
BESTSELLER
Zijn inzichten en gedachten over leiderschap
beschrijt Marco Kroon in zijn eerste
boek, de bestseller ‘Leiderschap onder vuur’
(2012), waar zijn beproefde wijze van leiderschap
én de daden van zijn peloton als rode
draad doorheen lopen . Zijn tweede boek
‘Danger Close’ (2013) leest als een spannend
jongensboek en gaat over de extreem
gevaarlijke acties van de speciale troepen van
de Nederlandse Special Forces in Afghanistan
onder zijn commando. Tevens rekent
hij af met de laatste stukjes frustratie die zijn
blijven hangen van de rechtszaak waarin
hij ten onrechte werd beschuldigd. Hierin
beschrijt hij de echte feiten en niet de aannames
en insinuaties die gedurende anderhalf
jaar zijn opgesomd in de media.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 81

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH
‘Eenzijdige
bezuinigingspolitiek
staat groei in de weg’
82
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

POLITIEK
drs. Ad Melkert
Tekst: Jacques Geluk
Oud-minister Ad Melkert toetst als staatsraad ‘onze’ begroting en de Miljoenennota aan de Europese regels
en kijkt tegelijk naar de samenhang, bijvoorbeeld met de werkgelegenheid. De man van de Melkertbanen
pleit – mede met het oog op automatisering – voor een bredere kijk en aanpak. Daarnaast wil hij tijdens
lezingen de problemen van vandaag begrijpelijk maken door ze in een historische context te plaatsen en te
vertellen over zijn vele ervaringen in het buitenland.
Over de efecten van robotisering
voor de arbeidsmarkt
ben ik niet somber. Natuurlijk
komen er gigantische verschuivingen.
Banen verdwijnen, maar er
komen nieuwe bij. Dat kan aansluitingsproblemen
opleveren en (her- of bij-)scholing
zal voor veel mensen noodzakelijk zijn. Toch
schept deze ontwikkeling vooral kansen, bijvoorbeeld
voor het anders inrichten van de
manier waarop we arbeid organiseren.” In
een rapport dat een PvdA-commissie eind
2013 onder voorzitterschap van Ad Melkert
schrijt over hoe Nederland uit het dal van de
crisis kan klimmen, staat al het pleidooi voor
het invoeren van een twee keer vierdaagse
werkweek voor stellen. “Vier jaar later zitten
we nog steeds vast in het vaste patroon van
vijf dagen werken en twee dagen weekend,
waarbij vrouwen vaak kleinere banen hebben
dan mannen. Voor buiten de gebaande
paden denken is helaas weinig oor. Jammer.
Met onze oplossing is het bijvoorbeeld ook
makkelijker de kinderen op te vangen of
ouders meer aandacht te geven.”
“De belangrijkste aanbeveling uit dat rapport
– beter gebruikmaken van macro-economische
beleidsinstrumenten om groei
aan te zwengelen – geldt ook nog steeds”,
zegt Melkert, die als commissievoorzitter
zijn eerste binnenlandse klus binnenhaalde
nadat hij in 2002 de nationale politiek had
verlaten. “Rond 2012 waren 80.000 bouwvakkers
werkloos. Tegelijk was toen al duidelijk
dat Nederland binnen de Europese
Unie achterloopt op het gebied van investeringen
in de infrastructuur en klimaatvriendelijke
bouw. Eén van de ideeën was
die twee te koppelen door een enorm programma
voor groene bouw en renovatie
van de grond te tillen. Ik heb nooit begrepen
waarom dat nooit tot actie heet geleid.
We hadden er veel werkloze bouwvakkers
mee kunnen helpen, maar zouden daarmee
nu ook veel schoolverlaters perspectief kunnen
bieden. Die maatregelen kunnen geld
kosten terwijl we natuurlijk moeten voldoen
aan de regels van Brussel. Die bieden echter
ruimte voor tijdelijke afwijkingen wanneer
die de economische groei bevorderen.” In dit
verband wijst Melkert op de gevaren van een
eenzijdige bezuinigingspolitiek. “Dat beleid
staat groei in de weg, waardoor ook de staatsschuld
nauwelijks afneemt en de werkloosheid
hoog blijt”, aldus Melkert, die vindt dat
dit in Europees verband aan de orde moet
worden gesteld. “Onze commissie heet het
idee gelanceerd als bovengrens van de werkloosheid
vijf procent aan te houden. Bij een
hoger percentage moet een land extra economische
en monetaire maatregelen trefen.
Belangrijk blijt het verlagen van de lasten
op arbeid. Als arbeid goedkoper is zal een
werkgever eerder ook mensen met een wat
lagere opleiding of productiviteit aannemen.
Op dit gebied moeten regeringen hun beleid
fundamenteel herzien, ook met oog op de
verdergaande automatisering. Bedrijven
met veel robots moeten, vanuit hun winsten
of kapitaal. bijdragen aan het in stand houden
van een arbeidsmarkt. Sommige menselijke
arbeid is nu eenmaal onvervangbaar.”
MELKERTBANEN
Melkert constateert dat het werkgelegenheidsbeleid
ook in eigen land nog altijd
zoekende is en te veel gericht op de aanbodzijde.
“Het is niet zo dat het vanzelf goed
komt als de economie weer wat op stoom
is en de regels lexibel zijn. Het is evenzeer
nodig vanuit de arbeidsvraag te redeneren
en, ervan uitgaande dat iedereen talenten
heet, te proberen vraag en aanbod beter bij
elkaar te brengen. Bijvoorbeeld met behulp
van belastinginstrumenten en trainingsovereenkomsten.
Soms kan de overheid
banen creëren, zoals ik in de jaren negentig
als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
heb gedaan met de introductie
van de zogenoemde Melkertbanen. Langdurig
werklozen met de grootste afstand tot
de arbeidsmarkt konden dankzij een subsidieregeling
aan het werk bij (gemeentelijke)
instellingen. In de huidige Participatiewet
en bij sommige gemeenten zijn daarvan elementen
terug te vinden.” Volgens Melkert
zijn er meer mogelijkheden dan mensen
vaak denken en staat het buiten kijf dat de
private sector de meeste banen moet scheppen.
De overheid moet daarvoor, zegt hij
stellig, wel de regie voeren en kaders scheppen
om te voorkomen dat er ‘gaten vallen in
het arbeidsgebouw’.
STAATSRAAD
Een deel van het werk dat hij heet gedaan
in het kader van het rapport uit 2012 is relevant
voor de functie die hij sinds begin dit
jaar bekleedt bij de Raad van State. In zijn
nieuwe kantoor in het gebouw van de Raad
aan de Haagse Kneuterdijk, zegt Melkert: “Ik
ben daar samen met enkele collega’s staatsraad
in buitengewone dienst. De Europese
Unie vraagt van elke lidstaat dat de voornemens
die de regering voorlegt aan Brussel
vergezeld moeten gaan van een onahankelijke
toets door een nationaal aangewezen
commissie. Die vormen wij binnen het
kader van de Raad. Zo toetsen wij de voorjaarskaders
en de Miljoenennota aan de
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 83

POLITIEK
Europese regels, die vooral streng zijn als mondiale agenda te volgen en verschillende
het gaat om de reductie van tekorten en de economische stelsels te kunnen vergelijken
staatsschuld. We beschouwen daarbij het op het niveau van de G20, waar Nederland
algemene begrotingsbeleid, mede in relatie via de EU bij betrokken is. Dat heet me veel
tot de macro-economische omgeving en de inzicht gegeven in de grote vragen van werkgelegenheid,
migratie en sociaaleconomi-
daarmee samenhangende werkgelegenheid.
Het is ook onze taak de regeringsstukken sche ontwikkeling en de opties om nationaal,
te becommentariëren en indien nodig van Europees en mondiaal vooruit te komen.”
kritische aantekeningen en aanvullingen te
voorzien als het gaat om de manier waarop
de regering omgaat met bepalingen over het
bevorderen van economische dynamiek en
‘Bedrijven met
groei.” Bij de invoering van de euro is in het
kader van het Groei- en Stabiliteitspact afgesproken
dat landen elkaar moesten kun-
veel robots moeten
bijdragen aan het in
nen aanspreken op hun begrotingsbeleid.
De commissie waarvan Melkert nu deel uitmaakt
is daarvan een uitvloeisel.
stand houden van
een arbeidsmarkt’
CARRIÈRE
Als zelfstandige adviseert Ad Melker regeringen,
bedrijven en niet-gouvernementele
organisaties over allerlei onderwerpen die
verband houden met de rol van multilaterale
instellingen, zoals de Wereldbank en “Mensen volgen grote problemen als
INSPIREREND
de Verenigde Naties, of liggen op het terrein werkloosheid, de toestroom van vluchtelingen
en de oorlog in het Midden-Oosten
van werkgelegenheid en economische ontwikkeling.
Hij probeert kruisverbindingen enorm. Ik merk bij spreekbeurten, waarvoor
te leggen. Zo is hij geregeld in Georgië. De ik graag op pad ga, dat mensen het waarderen
als je verbanden kunt leggen en aan de
helt van de staatsbegroting daar is ahankelijk
van bijdragen van Europa, Amerika en hand van een stukje geschiedenis de dingen
van vandaag en de mogelijke oplossin-
de Wereldbank. De regering dreigt daardoor
haar onahankelijkheid deels te verliezen. gen voor morgen begrijpelijker kunt maken.
“Ik adviseer de minister-president over de Door mijn verblijf in Irak en vele bezoeken
coördinatie van die donorbijdragen, met het aan en ervaringen in landen in het Middendoel
de positie van de regering in het overleg Oosten en met organisaties als de Wereldbank
en de VN kan ik de samenhang der
met de EU en andere partners te versterken
op basis van haar eigen prioriteiten.”
dingen laten zien. Dat is heel belangrijk.
Wanneer ze daardoor kunnen meediscussieren
voelen velen dat als heel inspirerend.”
Werken in en reizen naar het buitenland
is, naast sociale zaken, werkgelegenheid en
inanciën, de tweede constante lijn in Melkerts
carrière. “Europa en het Midden-Oosten
komen op de een of andere manier steeds
Drs. Ad Melkert is zelfstandig adviseur en staatsraad bij de Raad van
State. Hij is lid van de Partij van de Arbeid en was voor deze partij
terug. Ik ben ook nog in de race geweest
Kamerlid, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (1994-
voor de functie van directeur-generaal van
1998) en fractievoorzitter. In 2002 werd hij bewindvoerder van de
de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO).
Wereldbank en in 2006 tweede man bij het Ontwikkelingsprogramma
van de Verenigde Naties. Van juli 2009 tot 1 oktober 2011 was
Dat had in de lijn gelegen. De internationale
functies die ik wel heb mogen vervullen bij
Melkert speciale vertegenwoordiger van de secretaris-generaal der
de Wereldbank en de Verenigde Naties hebben
me altijd de gelegenheid gegeven de
VN in Irak. admelkert@speakersacademy.nl
84
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Het schetsen van de economische en politieke
situatie op een bepaald moment is wellicht
nog belangrijker om de achtergrond
van bepaalde ontwikkelingen te duiden.
“Europa heet het de afgelopen acht jaar economisch
gezien enorm voor de kiezen gekregen,
met een veel te hoge werkloosheid. Veel
mensen zijn onzeker, omdat ze niet weten
of hun kinderen het straks beter krijgen dan
zij. In zo’n klimaat vinden velen het moeilijker
open te staan voor grote groepen vluchtelingen,
waardoor ze defensiever reageren.
Daar heb ik op zichzelf begrip voor. Anderen
laten zich juist niet afschrikken en staan
klaar om te helpen. Het Rode Kruis heet
nog nooit zoveel vrijwilligers gehad. Fantastisch!”
Melkert discussieert daar graag
over. “We moeten erover doorpraten om te
laten zien waar het probleem vandaan komt
en wat de mogelijkheden zijn het bij de bron
aan te pakken, namelijk door politieke initiatieven
in het Midden-Oosten te nemen,
zodat mensen geen aanleiding meer hebben
om te vluchten. Ik wil mensen het grotere
verhaal laten horen, aanknopingspunten
geven en vertellen hoe het eventueel wel kan,
zodat ze kunnen omgaan met allerlei sentimenten
waarmee ze via de (sociale) media in
aanraking komen. Alles wordt uitvergroot,
maar ze weten diep in hun hart ook wel dat
het sluiten van de grenzen geen oplossing is
en dat ze in zo’n wereld niet willen leven.”
Melkert voelt iets van een drang om de
kenniservaring die hij heet mogen opdoen
in Nederland en daarbuiten over te dragen.
“Ik geloof dat we inderdaad in een moeilijke
tijd leven en het van belang is dat mensen
niet de kop in het zand steken, maar juist
open met elkaar de discussie aangaan. Daaraan
kan en wil ik mijn bijdrage leveren.”
© WALTER KALLENBACH

ICT & SOCIAL MEDIA
Hoe Big Data ons
businesslandschap verandert
Errol van Engelen
Big Data wordt steeds vaker
gebruikt door toonaangevende
bedrijven om de concurrentie te
overtrefen. Of het nu gevestigde
bedrijven zijn of startups, ze omarmen datagerichte
strategieën om de concurrentie achter
zich te laten.
Banking en retail zijn 'early adopters' op
het gebied van Big Data. Steeds meer andere
marktsegmenten maken gebruik van Big
Data, zoals productiebedrijven, verzekeringen
en de overheid.
Big Data is niet alleen interessant vanwege
het volume, maar ook vanwege het realtime
karakter waardoor het real-time testen
van businessstrategieën mogelijk wordt
gemaakt. Terwijl het nieuwe groeimogelijkheden
biedt aan bestaande bedrijven, creëert
het ook een nieuwe categorie bedrijven die
data vastleggen en analyseren over producten
en diensten, afnemers en leveranciers en
voorkeuren van consumenten.
WAT KAN BIG DATA ANALYTICS
VOOR U BETEKENEN?
* Optimaliseren van uw Operations
Geavanceerde analyses, in combinatie
met high-end computer hardware, maken
het u mogelijk om data uitgebreider en vaker
te analyseren om daardoor meer inzicht te
verkrijgen. U zit letterlijk op een goudmijn
van transactionele data. Steeds vaker gaat u
mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen
om deze enorme hoeveelheid data te verzamelen
en te gebruiken teneinde betere
managementbeslissingen te kunnen nemen.
© MEINZAHN
‘Big Data analytics
stelt u in staat om
betere zakelijke
beslissingen te nemen
en uit te voeren’
* Sneller reageren
Big Data analytics stelt u in staat om betere
zakelijke beslissingen te nemen en uit te voeren.
Big Data en analytics tools bieden u de
mogelijkheid om met deze data te werken
zonder ingewikkelde technische stappen uit
te voeren.
* Verbeteren van de kwaliteit van uw
dienstverlening
Big Data analytics genereert echte
zakelijke waarde door het combineren van
Errol van Engelen is expert op het gebied van Big Data, Digital Marketing en Technologie. Errol van Engelen is zijn
loopbaan gestart in de ICT, waar hij het traditionele pad heeft gevolgd van developer naar projectmanager. Na zijn
avondopleidingen Marketing Management en Bedrijfskunde is hij de commerciële richting opgegaan met als focus
Business Development (strategisch) en Sales (operationeel). Sinds 2001 werkt hij zelfstandig, de laatste jaren ligt zijn
focus op Social Media en Big Data. errolvanengelen@speakersacademy.nl
analyse, data en verwerking. De mogelijkheid
om meer data op te nemen, diepere
analyses uit te voeren en sneller antwoorden
te verkrijgen kan uw dienstverlening
signiicant verbeteren. Big Data maakt het
mogelijk steeds verder te segmenteren en
daardoor meer op maat gemaakte producten
of diensten te leveren.
* Relevant communiceren met klanten
Technologie kan nu bijhouden waar uw
klanten zich op elk moment bevinden als
zij mobiel surfen en waar ze naar kijken of
wat ze kopen. U kunt daardoor aangepaste
boodschappen naar uw klanten sturen.
Daarnaast zijn er mogelijkheden om strategieën
te testen met een kleine steekproef.
Waar is de gap?
Een succesvol Big Data-initiatief kan
een belangrijke culturele verandering in
uw organisatie vereisen. Naast het bouwen
van de juiste infrastructuur, is het werven
van het juiste talent één van de belangrijkste
investeringen die u kunt maken om uw
Big Data-initiatief te doen slagen. Het hebben
van de juiste mensen gaat ervoor zorgen
dat de juiste vragen worden gesteld - en
dat de juiste inzichten worden gewonnen
uit de data die beschikbaar zijn. Data professionals
zijn schaars en worden al snel
binnengehaald door topbedrijven. Ervaren
freelancers zijn een optie.
© MET DANK AAN ERROL VAN ENGELEN
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
85

© ENITH STENHUYS
‘De vrije wil moet je
niet in dit tijdsdomein
zoeken, maar in hoe je
de toekomst ziet’
De toekomstherinneringen
van een jong blijvend brein
prof. dr. Kees Brunia
Tekst: Jacques Geluk
86 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Al sinds 1964 hangt naast zijn voordeur het bordje C.H.M. Brunia, zenuwarts. Dat was toen. Vóór de
splitsing tussen neurologie en psychiatrie. Kees Brunia woont nog steeds in hetzelfde huis in Breda en geeft
colleges over brein, bewustzijn en gedrag. Dat is nu. In een tijd waarin men toch weer vaker psychiatrische
afwijkingen in breinterminologie vertaalt. De geschiedenis verandert immers voortdurend. In zijn boek ‘Het
Brein van farao tot fMRI’ laat hij lezers kennismaken met iedereen die zich de afgelopen duizenden jaren
heeft beziggehouden met de hersenwetenschap.

NEUROWETENSCHAP
Het IK is nog steeds een groot
mysterie, maar dankzij geavanceerde
technieken is het sinds
25 jaar wel mogelijk te laten
zien wat binnen in het brein gebeurt. Die
ontwikkeling gaat razendsnel. “Op röntgenabeeldingen
van het brein zag je niets.
Nu zorgt de MRI-scan voor een beeld van
de structuur van de hersenen en geet een
functionele MRI (fMRI) hersenactiviteit
weer. Dat is fantastisch, maar betekent dus
niet dat we snappen hoe het brein werkt”,
zegt hersenwetenschapper prof. dr. Kees
Brunia. “De 3D-beelden bewijzen slechts
dat bepaalde gebieden, die herkenbaar zijn
aan een kleurtje, iets te maken hebben met
het uitvoeren van een speciieke taak door
een proefpersoon. We kunnen dat nu laten
zien. “Bij fMRI spreek je over voxels, driedimensionale
pixels van ongeveer 3 mm³, die
zo’n 10.000 cellen bevatten. Bij een kleine
onnauwkeurigheid is zo’n voxel al niet meer
te zien. Wetenschappers onderzoeken of ze
een techniek kunnen ontwikkelen die de
zes cellagen van de hersenschors zo in beeld
brengt dat ze kunnen zien uit welke laag een
bepaalde gekleurde vezel komt. Zover is het
nog niet, maar het gaat de goede kant op. Ik
zie een enorme progressie.” Lachend: “Met
een collega heb ik afgesproken dat we over
vijtig jaar terugkomen om te zien wat ze er
dan van hebben gebakken.”
BILL CLINTON
“Een wetenschapper kon op een gegeven
moment de activiteit van één zenuwcel
of neuron in de motorische cortex meten.
Nadat de ‘single unit’-techniek in het onderzoek
naar de motoriek was uitgegroeid tot
een gebruikelijke techniek, is die ook elders
toegepast.” Bij epilepsiepatiënten plaatst
men elektroden in de temporale hersenschors
om via EEG-onderzoek te registreren
welke cel verantwoordelijk is voor ongecontroleerde
bewegingen. Brunia: “Interessant
is dat sommige cellen reageren op categorieën
en andere op elementen daarvan. Er
zijn neuronen die aanslaan op abeeldingen
van dieren, maar niet op die van huizen of
landschappen. Andere op gezichten en juist
niet op dieren. Ook zijn er cellen die speciiek
op een beeld van één mens reageren. Doordat
één elektrode bij één patiënt net op de
juiste plaats zat, zagen onderzoekers aan de
forse uitslagen dat één cel alleen actief werd
bij drie plaatjes van Bill Clinton. Bij een wiskundige
is zelfs een cel gevonden die alleen
reageerde op de stelling van Pythagoras:
a²+b²=c². Dat vind ik enorm fascinerend.”
Relativerend zegt Brunia: “Rust in het centrale
zenuwstelsel bestaat niet, er gebeurt
altijd wat, maar bij iets speciieks zoals in dit
geval, kan één cel enorm vuren. Het heet,
denk ik, met geheugen in neuronennetwerken
te maken. Onbekend is nog hoe dat
werkt. Dus zijn ontdekkingen als deze een
kwestie van serendipiteit.”
HIËROGLIEFEN
‘Het Brein van de farao’s tot fMRI’ eindigt
met de toekomst. De lezers hebben dan
al een spannende en leerzame ontdekkingsreis
door de geschiedenis van de hersenwetenschap
achter de rug. “In het Egypte van
de farao’s was al bekend dat ons brein en
bewegen iets met elkaar te maken hebben.
Dat staat in een oud document dat Edward
Smith, handelaar in echte en valse voorwerpen
en manuscripten, in de negentiende
eeuw had gevonden. Na zijn dood gaf zijn
dochter het aan de de directeur van het Historical
Institute in New York. Hij haalde de
directeur van het Oriental Institute in Chicago
erbij, die er tien jaar over deed om het
hiërogliefenschrit te vertalen en het in 1930
uitgaf.” Enthousiast: “We weten tegenwoordig
dat een beschadiging in het rechterdeel
van de hersenen een verlamming links tot
gevolg heet. Oorspronkelijk is dat waarschijnlijk
ook goed opgeschreven, maar het
stuk dat Smith te pakken had was een ‘foute’
kopie met ook onjuiste verbeteringen. Dat
die allereerste schrijver een paar duizend
jaar voor Christus beschreef dat een hersenbeschadiging
kan leiden tot motorische
afwijkingen en die waarschijnlijk wel goed
beschreef is echt ongeloolijk.”
FARAO’S
Kees Brunia schrijt zoals hij colleges
geet. “Ik houd ervan anderen enthousiast
te maken over waar ik zelf enthousiast over
ben.” Dat gaat hem uitstekend af. Enthousiast
passeren het brein, het hart en zelfs drie zielen
(Plato), en de mensen die zich daarmee
bezighielden, de revue. “Het is verhelderend
en leuk kunstzinnige, politieke en staatkundige
achtergronden te schetsen van degenen
die door de eeuwen heen hebben geprobeerd
kennis van het brein te vergaren.” In
zijn boek komen ze ook via citaten aan het
woord, waardoor de lezer direct in contact
komt met hun gedachten, conclusies, twijfels
en ambities. Dat én vele biograische
details zorgen ervoor dat deze onderzoekers
‘Fascinerend: één cel
van een wiskundige
reageerde alleen op de
stelling van Pythagoras:
a²+b²=c²’
en ilosofen tijdens het lezen echt tot leven
komen. Brunia’s historische reis, die veel
meer omvat dan dit artikel vermeldt, toont
aan dat alles is begonnen met kijken. “Naar
binnen kijken kon nog niet, tenzij iemand
een enorm gat in zijn kop had. Bovendien
dachten priesters in het oude Egypte dat het
hart het centrum van het leven was. Dat was
ook de reden dat alle ingewanden en organen,
inclusief de hersenen, uit het lichaam
van een dode farao werden gehaald, behalve
het hart. Dat was heilig. Als dat per ongeluk
toch werd verwijderd, moest het, met
het nodige ceremonieel, in een aparte pot
bewaard of teruggeplaatst worden.”
GALENUS
Galenus (131-210 n.Chr.) is docent en
doet secties op dode dieren in de straten van
Rome. Bijna 1500 jaar lang is hij bepalend
voor ‘onze’ anatomische kennis. “Als hij iets
had gezegd was het zo. Hij beschreef hoe het
voorlopige bloed via het rechter hart in de
linkerhelt terechtkwam om vandaar naar
de organen te stromen als de golven van de
zee.” Galenus spreekt ook over een bloedvatkluwen,
een wonderbaarlijk netwerk van
bloedvaten aan de onderkant van het brein
dat ontspringt aan de grote halsslagader. Hij
beschrijt enthousiast hoe de spiritus vitales
hetig rondstromen in dat netwerk en
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 87

88 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
NEUROWETENSCHAP
daardoor veranderen in spiritus animales.
Een anatomische tekening van Leonardo
da Vinci, een van de tweehonderd prachtige
illustraties in het boek, laat de bloedvatkluwen
(rete mirabile) zien. “De bloedcirculatie
was nog niet uitgevonden.” De Brabander
Vesalius, tijdgenoot van Da Vinci, is de eerste
arts in de geschiedenis die sectie verricht
op menselijke overschotten en de vader van
de moderne anatomie. Hij maakt dan ook
een einde aan Galenus’ hegemonie.
Brunia maakt in zijn boek een associatie
met he Circle Line van de Londense
metro, waar reizigers altijd weer op hetzelfde
punt uitkomen. In de zestiende eeuw
worstelt William Harvey, de grondlegger van
de fysiologie, met de vraag hoe het kan dat
bloed heen- en weer terugstroomt. Hij berekent
hoeveel bloed, dat volgens hem in de
lever wordt gemaakt, nodig is om te kunnen
blijven stromen, in ogenschouw nemend
dat het in de periferie voor van alles wordt
gebruikt. Dat levert onmogelijke getallen op.
Uiteindelijk beset hij dat de bloedsomloop
een cirkel moet zijn.
DE VRIJE WIL
Brunia schrijt en praat ook uitgebreid
over de vrije wil. Het IK, dus ook over ‘Ik
denk, dus ik ben’ van Descartes. Wederom
gedetailleerd en uitermate boeiend. De
vraag blijt, schrijt hij: ‘Hoe kan een stel neuronen
in mijn hoofd leiden tot een gevoel of
een gedachte? Gevoelens of gedachten die
IK heb?’ Intrigerende vragen met even intrigerende
antwoorden. Dan zegt hij: “De vrije
wil moet je niet in dit tijdsdomein zoeken,
maar in hoe je de toekomst ziet. Ons werkgeheugen
slaat deze herinnering aan de toekomst
op, die we vanaf dat moment kunnen
gebruiken om de buitenwereld te lijf te gaan.”
Mensen handelen ook voordat ze denken.
Brunia geet als voorbeeld een automobilist
die zonder nadenken remt als een kind
ineens voor zijn wagen opduikt.
ILLUSIES
Als Kees Brunia in zijn boek allang in het
heden is gearriveerd komt het gesprek op
illusies. Hij laat een kubus zien, maar na lang
kijken zijn het er ineens twee. Dan is er de
beroemde tekening waarin zowel een jonge
vrouw als het gezicht van een heks te zien is
en een driehoekje dat niet bestaat, maar wel
op andere iguren (met uitsparingen die zorgen
voor de illusie) lijkt te liggen. “Je kunt
die dingen in de bewuste sfeer nooit tegelijk
zien, omdat elke cel iets anders waarneemt”,
legt hij met veel plezier uit. “Ons netvlies
krijgt steeds dezelfde prikkels die niets met
een bewuste ervaring te maken hebben. Ze
komen daarna terecht in de visuele cortex,
waar nog steeds geen verschil wordt
gemaakt. Pas verderop in het visuele systeem
kun je afwisselend het een of het ander zien.
De stimulus blijt hetzelfde, de interpretatie
verandert. Dat heet allemaal te maken
met het feit dat we aan de basis zitten van
het bewustzijn.”
VAKGENOTEN
Het boek is door zijn verhalende vorm
toegankelijk voor een groot publiek. Tegelijkertijd
heet Brunia voor vakgenoten en
iedereen die verder wil ploegen een zeer serieuze
literatuurlijst en notenapparaat toegevoegd
aan het verhaal dat voortkomt uit zijn
eigen fascinatie, die is begonnen in de laatste
klas van het gymnasium. “Mijn leraar fysica
liet zijn leerlingen een verhaal houden. Het
mijne ging over de metafysica van Aristoteles.
Ik wist er eigenlijk niets van, maar realiseer
me nu dat daar voor het eerst mijn
belangstelling voor de relatie tussen lichaam,
ziel en geest naar voren is gekomen.” Uiteindelijk
specialiseert Brunia zich in neurologie
en psychiatrie. Tijdens die specialisatie
haalt hij zijn doctoraal psychologie. In 1972
wordt hij hoogleraar fysiologische psychologie
in Tilburg. “Ik heb het altijd vreemd
gevonden dat mensen leerden over gedragsafwijkingen,
maar nooit les kregen in normaal
gedrag. Ik heb nooit spijt gehad van de
combinatie psychologie en medicijnen.” Nu
is de wetenschapper volgens sommigen met
zijn 83 jaar een oude man. Hij is echter het
levende bewijs van het tegendeel. Kees Brunia
zwemt elke dag een kilometer en geet
drie keer per week colleges in het kader van
Hoger Onderwijs voor Ouderen (HOVO).
“Mijn laatste heet ‘Brein en bewustzijn’. Ik
heb veel Engelstalige technische publicaties
geschreven, maar nooit een boek als dit,
waarvoor het idee door die colleges is ontstaan.
Uiteindelijk heb ik mijn verhaal efectief
in vijf jaar geschreven. Inclusief al het
onderzoek en veel leeswerk.”
Prof. dr. C.H.M. Brunia, emeritus hoogleraar fysiologische psychologie, was gedurende zijn loopbaan verbonden aan
de universiteiten van Utrecht en Tilburg. Daarnaast werkte hij ruim dertig jaar als zenuwarts in de Hans Berger Kliniek
te Breda. Brunia geeft nog altijd colleges (Hoger Onderwijs Voor Ouderen) in Rotterdam, Utrecht en Tilburg. Zijn boek
‘Het Brein van farao tot fMRI’ (Uitgeverij Eburon, ISBN 9789059729360, te bestellen via de Stichting Verbreding
Breinkennis op keesbrunia.nl) vult een leemte in de kennis van de hersenwetenschap. Met dit ‘hoofdwerk’, waarvan
onlangs een paperbackeditie is uitgebracht, brengt Brunia levenslange studies van het menselijk brein, gedrag en
bewegen samen. keesbrunia@speakersacademy.nl
© ENITH STENHUYS

© PETER BEZEMER
Igor Beuker
In de schijnwerpers is Igor Beuker professioneel publiek spreker en host die met
regelmaat op radio en televisie verschijnt als onahankelijk expert op het gebied
van marketing, media en innovatie.
Achter de schermen realiseerde Igor als ondernemer meerdere exits, is hij actief
als mondiaal marketing strateeg voor merken als Nike, Amazon, Unilever en
trendwatcher voor verschillende Fortune 500s.
Tijdens ruim 800 internationale conferenties en op Twitter werd hij al meerdere
trending topic als ‘Math Man in World of Mad Men’.
In iedere markt en in ieder segment lopen publiek en event planners weg met deze
charismatische, energieke en uitgesproken autoriteit.
igorbeuker@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 89

© MET DANK AAN ERIK SCHERDER
Technologische ontwikkelingen
maken de gemiddelde mens steeds
luier. Ze hoeven bijna nergens hun
stoel meer voor uit en nemen zelfs
de lit naar de eerste of tweede etage
van een gebouw. Die houding verhoogt
niet alleen het risico op allerlei
ernstige lichamelijke klachten, maar
tast ook allerlei cognitieve functies
aan in de hersenen, zoals het geheugen.
Hoogleraar neuropsychologie
Erik Scherder, auteur van het boek
‘Laat je hersenen niet zitten’, ziet het
als zijn missie mensen aan het bewegen
te krijgen. Tenminste een half
uur per dag goed doorstappen is goed
voor lichaam en geest, maar voor
iedereen zover is zijn we tenminste
een generatie verder.
‘Actief en
obees is
beter dan
inactief
en slank’
90
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

NEUROPSYCHOLOGIE
Bewegen verrijkt ons brein
prof. dr. Erik Scherder
Tekst: Jacques Geluk
Onze hersenen hebben verrijking
nodig en impulsen, maar
alleen door te bewegen kunnen
we de motor die onze hersenen
aanstuurt aanzetten. Kauwen op kauwgom
kan al voor betere doorbloeding van een deel
van het brein zorgen. “Een half uur per dag
link doorstappen kan leiden tot een verhoging
van de alertheid, omdat het een stimulerend
efect heet op de hersengebieden
in het ‘Protoreptilian brain’, waar de motor
zich bevindt.” De mate van opwinding die
dit oplevert, prof. dr. Erik Scherder noemt
dat ‘arousal’, bepaalt uiteindelijk de activiteit
van de hersenschors. “Deze buitenste laag,
het bovenste deel van de hersenen, speelt
een grote rol bij intellectuele functies, zoals
beslissingen nemen, empathie en lexibiliteit
tonen, plannen en aan zelfrelectie doen,
waardoor mensen zaken ook van een andere
dan hun eigen kant kunnen bekijken.”
Het brein van iemand die bijvoorbeeld
in een isoleercel is opgesloten ervaart geen
prikkels van buitenaf en verarmt, waardoor
die persoon gaat roepen en schreeuwen om
te voorkomen dat zijn of haar hersenen zelf
gaan hallucineren. “In zo’n geval wil je weten
of je nog leet, hoort en ziet. Gevangenen die
– doordat het bed prominent in hun cel staat
– een groot deel van de dag liggend doorbrengen
en te weinig bewegen, missen de
verrijking die nodig is om hun toch al kwetsbare
impulsen onder controle te houden. Ze
zouden de gelegenheid moeten krijgen hard
te lopen en iets zinvols te doen. Schaken bijvoorbeeld,
want dan zijn ze ook bezig met
hun brein. Zeker als ze het allebei doen verrijken
ze hun hersenen, wat hen in staat stelt
plannen te maken voor als ze uit de bajes
komen en te werken aan nieuwe structuur in
hun leven.” Ook de cognitieve conditie van
patiënten in bijvoorbeeld verpleegtehuizen,
die voornamelijk liggen of zitten, verslechtert.
Degenen die in staat zijn te bewegen
kunnen echter hun brein actief houden en
de kans op geestelijke achteruitgang tijdens
hun verblijf verkleinen of voorkomen.
COMBINATIE
De combinatie met een cognitieve training
van het brein, bijvoorbeeld door te
puzzelen of een andere taal te leren, en
bewegen is volgens prof. Scherder het beste.
“Tijdens de lezingentour die ik samen met
Dick Swaab en Ard Schenk door het hele
land maak, laat Swaab ook zien hoe je mensen
cognitief kunt uitdagen. Er zijn hele
mooie studies naar gedaan, die een heel
positief efect laten zien bij ouderen die aan
nieuwe dingen zijn begonnen. Maar aan
cognitieve training alleen heb je niet zoveel
wanneer er problemen zijn met het hart- en
vaatstelsel. Als je lijdt aan diabetes type 2 of
hart- en vaatziekten is de combinatie van
bewegen en een cognitieve uitdaging ideaal.
Goed nieuws is dat studies laten zien
dat mensen die obees zijn, maar wel lichamelijk
actief, een lagere stertekans hebben
dan niet-actieve slanke mensen. Degenen
met overgewicht die wel willen bewegen,
maar het niet doen omdat ze denken dat
ze toch niet afvallen, moeten zich realiseren
dat lichamelijke activiteit het dus wint
van het gevaar van die extra kilo’s. Bewegen
zorgt voor een daling van de mortaliteit.”
Ook mensen die denken dat bewegen
in een omgeving met verontreinigde lucht
geen zin heet, hebben ongelijk. De activiteit
wint het van de vervuiling wat onze
gezondheid betret.
GOED MOMENT OM DOOR
TE PAKKEN
De afgelopen jaren heet prof. Scherder op
allerlei manieren onder de aandacht gebracht
dat bewegen mensen slimmer en gezonder
maakt. In zijn boeiende en helder geschreven
boek ‘Laat je hersenen niet zitten’, geet
hij aan de hand van vele onderzoeken aan
dat bijvoorbeeld een trainingsprogramma
van acht tot twaalf weken voldoende is om
de hartconditie te verbeteren, waardoor de
bloeddruk kan afnemen. Actieve mensen
hebben ook een betere gewichtscontrole en
het aantal triglyceriden in het bloed neemt
af bij een hogere bewegingsintensiteit. Wat
dementie betret kan bewegen, voor zover
nu bekend, het risico dat je het krijgt verlagen.
Anderhalf jaar na publicatie kan hij niet
zeggen of zijn boek heet geleid tot gedragsverandering.
“Ik moet bescheiden zijn als
u vraagt naar de spin-of ”, aldus Scherder,
die het onderwerp ook aansnijdt tijdens
colleges, lezingen, optredens voor de Universiteit
van Nederland en bijdragen aan
televisieprogramma’s als ‘De wereld draait
door’. Daarnaast is hij onder andere ambassadeur
van het grote nationale programma
Alles is gezondheid. “Dan nog is de vraag
hoe je het gedrag van mensen kunt veranderen.
Onlangs kwam het RIVM met cijfers
die aangeven dat de volgende generaties
ongezonder zullen zijn dan wij. Nog meer
mensen gaan zitten, met meer overgewicht
en diabetes type 2, ook bij jonge mensen,
tot gevolg. Het gaat dus alsnog de verkeerde
kant op, waardoor dit een goed moment is
om enorm door te pakken. Ik doe alles wat
ik kan. Tijdens de gratis publiekslezingen
met Dick Swaab en Ard Schenk zitten telkens
1.000 mensen in de zaal, die het gewel-
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 91

NEUROPSYCHOLOGIE
dig vinden met ons op de foto te gaan, maar spellen kunnen bedenken waarbij jongeren
ik vraag me af hoeveel van hen de andere dag alleen maar lopend een spel kunnen uitspelen.
overwegen hun leefstijl echt te veranderen.
Als ik vraag hoeveel mensen een half uur
achter elkaar matig-intensief bewegen steken
er maar een paar hun hand op. Daar ligt
‘Ons brein vraagt om
mijn missie. Ik zie bijvoorbeeld ouderen echt een beloning op korte
niet allemaal naar de sportschool gaan, maar
termijn’
doorstappen of ietsen op een stadsiets moet
mogelijk zijn.”
BIJ DE JEUGD BEGINNEN
DE MISSIE
Scherder gunt iedereen zijn comfort van Zijn missie is nog lang niet
harte, “maar het wordt daardoor niet beter. afgelopen. “Ik neig ernaar
Bovendien is het brein zo ingesteld dat we dat we mensen moeten blijven
wijzen op de gunstige
een beloning op korte termijn willen. Webwinkels
zijn een groot succes, doordat mensen
als ze vandaag iets willen, het morgen dat de overheid misschien
efecten van bewegen en
in huis hebben. Mijn verhaal is anders. De ook een stapje moet zetten.
Het feit dat rokers
beloning volgt niet morgen, mensen zien pas
over dertig jaar dat ze er verstandig aan hebben
gedaan hun leefstijl te veranderen.” Hij wen, cafés en restaurants, maar op een win-
niet meer roken in gebou-
heet daarom niet direct een antwoord op de derige hoek komt niet doordat ze dat zelf
vraag of zijn boodschap wel aankomt in het graag willen. Het is opgelegd. Dat geldt ook
deel van de hersenen dat er ook wat mee kan. voor de plastic tasjes die mensen voortaan
Er wordt volgens hem hard nagedacht over zelf meenemen naar de winkel”, aldus Scherder,
die trouwens onze huidige inactiviteit in
de wijze waarop we het besef dat bewegen
nodig is om gezondheidsrisico’s te verkleinen
en de geest scherp te houden kunnen “Ik ben er niet voor alles op te leggen, maar
zijn boek omschrijt als ‘het nieuwe roken’.
vergroten. “Daarover wordt bovendien verschillend
gedacht. Sommigen vinden dat zetten en te laten merken dat sommige din-
er moet iets gebeuren om de volgende stap te
je het niet kunt afdwingen, anderen zeggen
dat je bij de jeugd moet beginnen door gens hem ‘not done’, dat we de hersenen van
gen gewoon niet meer kunnen.” Het is vol-
meer bewegingsonderwijs aan te bieden toch al cognitief kwetsbare mensen in instellingen
of eenzame ouderen thuis verder
en het gebruik van smartphones en tablets
te beperken. Als kinderen opgroeien met laten verarmen, door hen niet te laten bewegen
of mee naar buiten te nemen. Zelf heet
bewegen, gaan ze dat zien als vast onderdeel
van hun leven. Maar er kan wel een generatie
overheen gaan, voordat ze ook thuis op de teit gevraagd het onmogelijk te maken met
Scherder het bestuur van de Vrije Universi-
bank stoppen met gamen en appen.” Scherder
vindt het een goed idee als gamemakers van het hoofdgebouw te gaan, met uitzonde-
de lit naar de eerste of tweede verdieping
Prof. dr. Erik J.A. Scherder is als neuropsycholoog verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij leidt daar het
onderzoeksprogramma Neuropsychologie van neurodegeneratieve ziekten, over de relatie tussen lichamelijke (in)activiteit
en gedrag bij mensen met en zonder dementie. Scherder is gediplomeerd fysiotherapeut en heeft aan de VU de
studie psychologie gevolgd, met als specialisatie neuropyschologie, waarin hij in 1995 is gepromoveerd. In 2002 is hij
benoemd tot bijzonder hoogleraar aan de VU en daarna tot hoogleraar Bewegingswetenschappen aan de RUG in
Groningen. Onlangs is zijn boek ‘Laat je hersenen niet zitten’ heruitgegeven als gebonden ‘feesteditie’ (Athenaeum –
Polak & Van Gennip, ISBN 9789025300685). erikscherder@speakersacademy.nl
92
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
ring van mensen met een beperking die een
speciaal pasje krijgen. “Mijn wens is gehonoreerd.
Voorheen kwamen studenten te laat
op college, doordat ze stonden te wachten
voor de lit, terwijl ze op een of twee hoog
moesten zijn en makkelijk de trap hadden
kunnen nemen. Traplopen is heel gezond. Je
bent it én op tijd. Helaas zijn in veel gebouwen
liten prominent aanwezig en is het zoeken
naar de trap.”
FYSIOTHERAPEUT
Prof. Scherder is als fysiotherapeut
begonnen in de Valeriuskliniek, een neurologisch
en psychiatrisch ziekenhuis in
Amsterdam. Daar is zijn liefde voor de
neurologie ontstaan. Hij kreeg en greep
de kans in de avonduren neuropsychologie
te studeren aan de VU en promoveerde
in 1995. “Neuropsychologen en
bewegingswetenschappers kijken niet naar
elkaars werkveld. Dat is opvallend, omdat
beide beroepsgroepen een geheel vormen.
De Rijksuniversiteit Groningen vroeg mij
daarom als hoogleraar Bewegingswetenschappen
de link te leggen tussen cognitie
en het beweegapparaat. Dat was ontzettend
ijn om te doen, maar wel eenzaam, want
het gezin Scherder was niet mee naar Groningen.”
Scherder werkt nu aan een boek
over muziek en het brein. “En, hoewel ik 65
word, ga ik ook voltijds door met mijn werk
bij de VU. Ik denk dat ik aan het begin sta
van een hele mooie periode, waarin ik misschien
het momentum mag meemaken dat
we een stap kunnen maken. Studies laten
zien dat als je 65 bent en denkt dat alles
alleen maar achteruit gaat, je dan ook slechter
presteert. Je moet dus niet leven naar je
leetijd, maar leven naar zoals je je voelt en
waar je zin in hebt.”
© MET DANK AAN ERIK SCHERDER

MENS EN SAMENLEVING
Van een systeemgerichte naar een
mensgerichte samenleving
Elfried Klarenbeek
Kunt u zich een toekomst voorstellen
waarin de medische wetenschap
preventief genetische ingrepen
doet om u een maximale gezondheid te
garanderen? Waarin energie nagenoeg gratis
is en u assistentie krijgt van een computer -
al of niet in de gedaante van een robot - die
slimmer is dan de mens, met een ontwikkeld
emotioneel en empathisch vermogen?
Waarin überhaupt het manuele werk uit
handen is genomen door robots en u in
zelfsturende auto’s op afroep wordt vervoerd
naar de gewenste plek van bestemming?
Waarin een nieuwe virtuele wereld versmelt
met uw werkelijke omgeving?
Mijn lineair en extrapolair ingerichte
brein heet daar grote moeite mee. Toch
is deze toekomst nabij, voorspelbaar en
onvermijdelijk.
Wij leven in een spannende tijd. De
wereld om ons heen verandert in een
razend tempo. Niemand kan nog overzien
wat er allemaal gebeurt binnen de vele,
soms samenwerkende vakgebieden in de
complexe buitenwereld. Evolutie van de
maatschappij waarin deze veranderingen
plaatsvinden, blijt achter. Bestaande
instituties en organisaties kraken in hun
voegen. Ons denkkader, ons handelen en
onze systemen zijn aan groot onderhoud toe.
EEN UPDATE VAN HET
BESTURINGSSYSTEEM IS
NOODZAKELIJK
De transitie die gaande is, gaat op iedere
organisatie een grote impact hebben. De
context waarin organisaties functioneren,
verandert immers drastisch. Dat stelt eisen
aan hun adaptatievermogen, ofwel de wijze
waarop zij op die veranderingen zullen
inspringen.
Het besturingssysteem van de meeste
organisaties vindt zijn wortels echter in
de vorige eeuw; vaak nog traditioneel en
hiërarchisch georganiseerd en gericht op
groei en controle. Niet aansluitend op de snel
veranderende realiteit van vandaag: waarin
innovatie en engagement van medewerkers
een noodzaak zijn om te overleven.
Voor veel bedrijven betekent dit dat zij
zich opnieuw zullen moeten uitvinden.
Veel organisaties zijn dan ook zoekende
naar andere manieren van ontwikkelen, van
organiseren en samenwerken.
NIEUW LEIDERSCHAP
Echte vernieuwing moet van binnenuit
komen, met een nieuwe vorm van leiderschap
als voorwaarde. Leiderschap gestoeld op
andere waarden; waarbij de mens centraal
staat en waarin het geluk van mensen weer
telt. Die mensen de vrijheid geet te doen
waar ze goed in zijn zodat ze waarde kunnen
creëren op manieren die niet kan binnen
traditioneel georganiseerde bedrijven. Van
optimaliseren voor groei naar optimaliseren
voor mensen kortom.
TIJD VOOR HR DIT TE OMARMEN
EN TE GAAN TREKKEN
Uiteindelijk zal mensgericht organiseren
een noodzakelijke voorwaarde worden
voor organisatiesucces op langere termijn.
HR heet daarom bij uitstek de rol om
bedrijven door deze transformatie heen
te helpen. Maar dan moet ook HR op een
andere manier naar zichzelf gaan kijken.
Niet instrumenteel en reactief zijn; HR moet
echt gaan begrijpen wat er aan de hand is en
vandaar stoutmoedig te werk gaan.
Elfried Klarenbeek is gepassioneerd vernieuwer. Hij beweegt zich op het kruispunt van
mensen, technologie en business. Hij observeert, denkt, adviseert en onderneemt.
Elfried heeft ruime ervaring als primus inter pares in multidisciplinaire teams die vernieuwende
digitale producten en diensten creëren. Dit doet hij in opdracht van grote ondernemingen,
maar ook als medeoprichter van nieuwe bedrijven zoals de start-up harver.
com. Harver maakt game changing HR applicaties die ver over de landsgrenzen verkocht
worden. Meer weten? elfriedklarenbeek@speakersacademy.nl
HR-TECH
Een speciale rol is weggelegd voor
HR-tech. We zien veel nieuwe HR-tech
start-ups op het toneel verschijnen. Jonge
bedrijven die technologie maken om op
een andere manier de juiste mensen aan
te trekken, samen te werken of het werk te
organiseren. Bedrijven die leunen op big
data, algoritmes en artiiciële intelligentie.
Deze ontwikkeling kan bij uitstek een
wezenlijke bijdrage leveren aan nieuwe
vormen van organiseren en samenwerken,
waarbij de mens centraal staat.
Het is een uitdagende periode voor
organisaties. Een periode waarin velen
bedreigingen zullen ervaren, maar voor
wie het kan zien ook heel veel kansen. De
manier waarop we met elkaar samenwerken,
waarop het nieuwe leiderschap zijn vorm
vindt en de rol die HR in dat proces kan gaan
innemen, zijn daarbij belangrijke sleutels.
Niet alleen voor het succes van individuen
en organisaties maar juist ook voor de
samenleving die we met elkaar creëren.
© MET DANK AAN ELFRIED KLARENBEEK
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 93

Impressies van een fake speech van Pieter de Rijk,
1. Heel soms ben ik zo belangrijk dat ik bewaking nodig heb.
3. Wie ben ik vandaag ook alweer? De CEO van Siemens Mobility?
Nee, dat was gisteren.
94
5. De zaal zet zich schrap. Dit kon weleens zwaar worden. 6. Lichaamstaal: Een halfuur in het Duits? Pff.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
2. Wachten naast strak afgerokte tafels. Daar staan
straks de borrelhapjes op.
4. Vandaag ben ik Daniel Ruhe, de Duitse
staatssecretaris voor Verkeer.
Fotograie: met dank aan Pieter de Rijk

één van Nederlands meest komische sprekers!
10
TOP
spreker
7. Ik ga over op Bernhard-Nederlands. Een dankbare eerste lach.
8. Dit wordt wel heel erg geestig, zie je ze denken. En dat
voor een Duitser.
9. Ja, wij Duitsers geven het voorbeeld. 10. De stemming is nu opperbest. Verrast met topcabaret, wat wil je nog meer!
11. Ik praat nog even na met opdrachtgevers en prospects. 12. Tot slot een persconferentie. Maar niet heus. Naar huis!
pieterderijk@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 95

NEUROWETENSCHAPPEN
Vrije wil,
ictie of non-ictie?
prof. dr. Damiaan Denys, prof. dr. Jelle Jolles en prof. dr. Victor Lamme
Tekst: Jacques Geluk
© DANNY SCHWARZ
© JUDITH IJKEN
© WALTER KALLENBACH
prof. dr. Damiaan
Denys
prof. dr. Jelle
Jolles
prof. dr. Victor
Lamme
Drie gerenommeerde neurowetenschappers, Jelle Jolles, Damiaan Denys en Victor Lamme, gaan in op
vragen over onze vrije wil, impulsief gedrag en robotisering van ons brein. Ze breken zich het hoofd over de
vraag of criminelen thuishoren in gevangenissen of meer baat hebben bij bijvoorbeeld stimulatie van hun
hersenen. De antwoorden zijn verrassend, lijken soms ver uit elkaar te liggen, maar komen vaak overeen.
96
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

NEUROWETENSCHAPPEN
Mensen zijn vrij in het maken
van hun keuzes, maar dat is
niet in alle gevallen vanzelfsprekend
en ook de mate
waarin verschilt. Neuropsycholoog Jelle Jolles
en neurowetenschapper, ilosoof en psychiater
Damiaan Denys verschillen daarin
van mening met neurowetenschapper Victor
Lamme. Hij zegt dat wetenschap en psychologie
al lang laten zien dat allerlei zaken
de keuzes van mensen beïnvloeden, buiten
hen om en vaak zonder dat ze het zelf doorhebben
en er veel controle over kunnen uitoefenen.
Jolles: “De mens kan zijn eigen
keuzes te maken. De discussie of de vrije
wil al dan niet bestaat is onnodig gepolariseerd.
De mate van vrijheid die een persoon
heet om zelf te kiezen voor een handeling,
een gedachte, een actie hangt echter af van
de aard daarvan. Ik vergelijk het menselijk
handelen vaak met een ijsberg. Een klein
stukje steekt boven water: ‘het bewustzijn’.
Het grootste deel blijt onder water en staat
voor het enorme aantal handelingen dat we
automatisch verrichten. Bijvoorbeeld tijdens
het autorijden. Dat geldt ook als een
medeweggebruiker plots uitwijkt. Dan heet
het lichaam, aangestuurd door de hersenen,
al een beslissing genomen, maar de automobilist
denkt dat hij een bewuste keuze heet
gemaakt. De conclusie: veel relatief simpele,
doch levensbelangrijke beslissingen zijn
voorbewust gemaakt en daarin zijn we niet
erg vrij. Gelukkig, want daardoor kunnen
we eiciënt functioneren en de vele ‘dingen
van de dag’ goed uitvoeren.” Volgens Jolles
geldt dat voor zaken waarmee we ervaring
hebben, maar er zijn ook situaties die zich
niet eerder hebben voorgedaan. Een adolescent
die moet kiezen voor een studietraject
kan de verkeerde keuze maken, doordat eerdere
ervaringen onvoldoende zijn en sprake
is van nieuwe prikkels. Maar het is wel zijn
eigen keuze.
Damiaan Denys betoogt dat de mens weliswaar
beschikt over een vrije wil, maar dat
die tot stand komt via wederzijdse interactie
met de maatschappij waarin hij leet. “Dat
betekent dat mensen hun gedrag kunnen
aanpassen en zelfstandig kunnen beslissen
of ze wel of niet iets doen, met als beperking
dat zij ahankelijk zijn van de omgeving
waarin ze zitten. Die bepaalt mede hoe
hun dag er uitzag.” Gedrag is volgens Denys
dus niet volledig het product van de vrije wil,
maar van de samenhang van die vrije wil met
‘De discussie
of vrije wil al
dan niet bestaat
is onnodig
gepolariseerd’
de context van dat moment. “Dat zijn andere
mensen, de omgeving en de ruimte waarin
iemand zich bevindt. Ook kleuren zijn van
invloed. “ Victor Lamme bestrijdt dat de
mens vrij is in zijn eigen keuzes, doordat
hij van alle kanten van buitenaf wordt beïnvloed.
Hedonistische principes van menselijk
gedrag spelen een grote rol. “Veel
mensen lijden, door gerichte marketingactiviteiten,
modeverschijnselen en sociale
ontwikkelingen en gedreven door hebzucht
en onbewuste emoties en angsten, aan kuddegedrag.
Dat zit allemaal diep verankerd in
hun brein en daardoor rennen ze makkelijk
achter elkaar aan. Interessant is dat steeds
meer onderzoek laat zien dat hersenscans
beter aangeven of iemand bijvoorbeeld echt
wil afvallen of stoppen met roken, dan de
persoon zelf, die het vaak niet weet.”
IMPULSIVITEIT
Over wat vrije keuze en impulsief gedrag
met elkaar te maken hebben, zegt Denys:
“Impulsiviteit is een afwijking, die leidt tot
onnadenkend handelen, maar die we allemaal
kennen in ons normale leven. Tijdens
een impulsieve handeling hebben we onszelf
even niet onder controle. Wanneer wij
een kroket, een stukt taart, een glas wijn
of een sigaret niet kunnen weerstaan is de
zin groter dan onze weerstand. Er zijn ook
impulsieve stoornissen die leiden tot disfunctioneren,
bijvoorbeeld een verslaafde
die de impuls heroïne te gebruiken nooit kan
weerstaan en daardoor werkt aan zijn eigen
destructie.” Jolles noemt
impulsiviteit een woord dat beschrijt
dat voorgebakken reactiepatronen vrijwel
direct leiden tot gedrag , zonder tussenkomst
van een bewuste keuze. Veel mensen reageren
op die manier op prikkels. “Toch kunnen
mensen nadenken over zichzelf, hun gedrag
bijstellen én leren vrijere keuzes te maken!”
Lamme komt met een voorbeeld: “Niet lang
geleden is er die rechtszaak geweest van de
man die per ongeluk, dus impulsief, op de
knop drukte in ‘Miljoenenjacht’ van Linda
de Mol en daardoor een enorme bedrag misliep.
Op het moment dat hij drukte was zijn
hele brein, zijn hele lichaam, erop gericht
voor zekerheid te gaan. Achteraf denkt hij
wat anders. Dat kan ik me voorstellen. Het
is een voorbeeld van cognitieve dissonantie,
maar zijn actie liet zien wie hij werkelijk is.”
HET GEVANGENISDILEMMA
De kennis van de werking van het brein
neemt snel toe, wat de vraag oproept of
gevangenisstraf nog wel de juiste manier is
om, naast het strafelement, het gedrag van
criminelen te beïnvloeden of veranderen.
Jolles: “Opsluiting zorgt voor een beperking
van de sociale en fysieke omgeving
van de gevangene, wat desastreus is voor
diens mentale ontwikkeling. Medegevangenen
zijn het enige rolmodel, want vooral
jonge criminelen kan aansporen tot kopieergedrag.
Door zijn het perspectief van de
gevangene te verbreden door zijn brein te
‘vullen’ met nieuwe relevante kennis en zinvolle
ervaringen, zoals het leren van nieuwe
vaardigheden, kan zijn bestaan waardevoller
en socialer worden en verkleint de kans
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 97

NEUROWETENSCHAPPEN
op recidive. We moeten dus gevangenen maatschappelijke afwijking en niet als een tie die ik toepas. Dat gaat allemaal verder
de kans geven hun brein te ontwikkelen en stoornis. Dan behandel je in feite gezonde evolueren. Apparaten komen op de markt
te leren denken. Daar heet ook de samenleving
baat bij, ook al is dat strijdig met de we tot nu toe alleen bij zieke mensen gebrui-
denkproces overnemen. Een goede ontwik-
mensen met een zeer invasieve methode die die zelfstandig nadenken, een deel van het
opvatting dat we gevangenen moeten straffen.”
vindt dat intenties, gedachten en meningen naar de ethische consequenties. Er is nood
ken. Ethisch ligt dat best moeilijk.” Lamme keling, mits voortdurend wordt gekeken
niet zoveel invloed hebben op ons gedrag aan strikte normen en regels om gevaarlijke
en vraagt zich mede daarom af waarom er situaties te voorkomen.” Lamme constateert
onderscheid is tussen moord en doodslag dat nu al robotarmen, kunstmatige ogen en
bij de bepaling van de strafmaat. “Waarom andere middelen worden aangesloten op het
‘Waarom krijgt
krijgt iemand een andere straf als hij iets brein. “Het kan een oplossing zijn voor mensen
met beperkingen. Stroomstroompjes
met voorbedachten rade doet of vanuit een
iemand een
impuls? In beide gevallen gaat het om een die door het brein lopen kunnen iemands
andere straf
brein dat niet helemaal voldoet aan wat de gemoedstoestand of concentratievermogen
maatschappij verwacht.” Hij is het eens met beïnvloeden, maar ook het gedrag. Moderne
als hij iets met
Jolles als hij zegt: “De gevangenis is meestal marketingmethoden en propaganda is echter
veel efectiever als het gaat om gedrags-
voorbedachten
een hele slechte omgeving om van crimineel
gedrag af te komen en versterkt het beïnvloeding. De (sociale) media kunnen
rade doet of
zelfs, omdat je dan juist in een sociale context
belandt waar criminaliteit heel gewoon over moeten we ons drukker over maken
ons gedrag extreem manipuleren. Daar-
vanuit een
en zelfs stoer is. Laten we eens wat anders dan over de nieuwe technologische mogelijkheden.”
impuls?’
verzinnen dan gevangenisstraf. We moeten
iets doen aan de werking van die breinen
en, wanneer het gaat om psychopathische Jolles: “Gerichte onderdelen van het brein
moordenaars of pedoielen, daar een fysieke zijn met behulp van technische hulpmiddelen
tot betere actie aan te zetten. Dat is geen
schil omheen leggen of bijvoorbeeld vrijheid
Denys: “Gevangenissen hebben een dubbele
functie. Enerzijds om mensen op te logieën, zoals enkelbanden.”
we met neurale protheses kunnen doen.” Net
beperken met behulp van moderne techno-
ictie, dat gebeurt al. We weten alle drie wat
sluiten die een gevaar vormen voor de maatschappij
en anderzijds om hen tegen zichzelf ROBOTISERING VAN HET BREIN blinden en doven om weer (grove waarne-
als Denys noemt hij mogelijkheden voor
te beschermen omdat ze de controle kwijt Robotisering van het brein is ictie zegt mingen) te zien en beter te horen, maar zegt
zijn. In principe is een aantal gevangen te Jelle Jolles. Non-ictie roepen Damiaan ook dat gedachten een stuk techniek kunnen
behandelen met nieuwe technologieën, zoals Denys en Victor Lamme. In beide gevallen
is enige nuancering op zijn plaats. “Het beweging te brengen. “Dat is een soort robo-
aansturen om verlamde ledematen weer in
diepe hersenstimulatie. Via geïmplanteerde
elektroden kunnen we het brein zodanig stimuleren
dat de gevangenen de controle over elektroden, je kunt implantaten inbren-
principe een soort ‘Robocop’ mogelijk is en
kan. Hersenen zijn te manipuleren met tisering, maar als het gaat om de vraag of in
zichzelf terugkrijgen en bepaalde agressieve gen”, zegt Denys. “Technologie maakt het dan zeg ik ‘nee’. Daar zijn de hersenen oneindig
veel te ingewikkeld voor. Het hele brein
handelingen niet meer uitvoeren. Moderne mogelijk blinden (enigszins) te laten zien
technologie kan dus opsluiting vervangen,
maar de vraag is of we diepe hersen-
doven te laten horen via implantaten. Neulijk.
Dat laat onverlet dat computers/robots
door chips op de retina aan te brengen en vervangen door robothersenen is onmogestimulatie
op hen mogen toepassen als we rologische of psychiatrische patiënten zijn veel beter kunnen zijn dan de mens in geïsoleerde
taken.”
hun criminele gedrag beschouwen als een te genezen door de diepe hersenstimula-
Prof. dr. Jelle Jolles is hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en leider van het Centrum Brein & Leren. Prof. dr.
Damiaan Denys is verbonden als hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam en afdelingshoofd Pyschiatrie van het AMC. Prof.
dr. Victor Lamme is hoogleraar cognitieve neurowetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en partner in Neurensics.
jellejolles@speakersacademy.nl | damiaandenys@speakersacademy.nl | victorlamme@speakersacademy.nl
98 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

FOTOGRAFIE: MINISTERIE VAN BEELD
COLUMN
Shay Kreuger
Shay heeft haar eigen radioshow en is bovendien uitstekend
inzetbaar als presentatrice, debatleider en dagvoorzitter. Ze
staat voor alles open en is breed inzetbaar. Wat M&M’s daarmee
te maken hebben legt ze zelf uit in haar eigen column.
Valt
Matthijs van
Nieuwkerk
op structuur,
schoonheid,
inhoud of alle
drie?
Ik kan een optreden in ‘De wereld draait door’ aan mijn lijst toevoegen!
Zouden ze mij hebben uitgenodigd, omdat ze met mij aan tafel een
inhoudelijke en geanimeerde spreker in huis hebben gehaald, die ook
nog eens een knappe verschijning is? Misschien wel om elk van deze drie
redenen. Ik heb nu eenmaal jong geleerd een open vizier op de wereld te hebben
en ben daardoor breed inzetbaar om over allerhande thema’s te praten.
Of zou het feit dat ze weten dat ik mijn M&M’s op kleur scheid, omdat ik
van structuur houd, de doorslag hebben gegeven? Want daardoor spring ik in
een verhaal over Beyoncé niet van de hak op de tak. Ze kunnen natuurlijk ook
enthousiast geworden zijn tijdens het luisteren naar mijn radioshow ‘Morad
& Shay’, waarin ik zo switch van een onderwerp als de vluchtelingenproblematiek
naar een topic over vrouwen die masturberen tijdens de bevalling.
Het maakt niet uit of ik een boekpresentatie aan elkaar praat, bij een multinational
als ING de rol van debatleider op mij neem of artiesten af- en aankondig
tijdens het North Sea Jazz Festival. Op al die plekken voel ik mij als
een vis in het water. Wel altijd met de nodige objectiviteit en kennis van zaken,
want ik weet heel goed dat ik de schakel ben tussen de organisatie die mij heet
gevraagd en het publiek.
Terug naar ‘De wereld draait door’: na uren van voorbereiding, gezonde
zenuwen en éénwording met het onderwerp, zat ik dus aan tafel bij Matthijs
van Nieuwkerk. Mijn eerste televisieoptreden in een talkshow was het logische
gevolg van mijn harde werk, jarenlange ervaring en deskundigheid. Ik
zie het als een van de volgende stappen in mijn carrière. Net als deze samenwerking
met Speakers Academy®. Zij geloven – net als ikzelf – in talent. Ik ben
Shay en van alle markten thuis.”
Shay Kreuger is behalve dj op het radiostation
FunX (‘Morad & Shay’, elke maandag
t/m donderdag 16.00-19.00 uur online en
in de vier grote steden via de ether), ook
presentatrice en dagvoorzitter.
shaykreuger@speakersacademy.nl
© MINISTERIE VAN BEELD
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
99

© LILIAN VAN ROOIJ
‘360 graden bereik’
100
MAATSCHAPPIJ
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Marianne van den Anker & Rob Oudkerk
Rob Oudkerk en Marianne van den Anker trekken na de zomer van 2016 het land in.
Met de 'straat' als metafoor presenteren ze hun 360 graden-theorie (verzeker, vind, luister, voel, sta,
communiceer en draag), die is gebaseerd op wetmatigheden in de zin van succesvolle formules en strategieën,
maar ook van bizarre, kromme, soms zelfs van lachwekkende aard. "Inzicht daarin helpt overheden,
bedrijven, instellingen zonder en met winstoogmerk en instanties bij het laten landen van hun begrijpelijke
en goede instanties bij hun doelgroep."

MAATSCHAPPIJ
De succesvolle presentatoren
van het voormalige dagelijkse
radioprogramma '1-op-straat'
en het huidige programma
'Kwesties' (NPO1, iedere zondagavond
vanaf 20.00 uur) Rob Oudkerk en Marianne
van den Anker gaan – gewapend met hun
zeer brede ervaringen – na de zomer van
2016 het land intrekken. Oudkerk was
huisarts, publicist, politiek commentator,
parlementslid en wethouder en is nu naast
radiopresentator strategisch adviseur
van proit en non-proitorganisaties. Van
den Anker was wetenschapper, auteur,
strategisch adviseur, raadslid en wethouder
en is naast radiopresentator nu vooral
moderator en daarnaast toezichthouder.
Oudkerk & Van den Anker geven lezingen
over hun politieke ervaringen, maatschappelijke
belevenissen en analyses uit hun radioprogramma.
“Een waarachtig, humoristisch
maar ook hard verslag van de rauwe, ongecensureerde
waarheid van en met de betrokkenen
zelf ”. Zij diepen in hun programma
'Kwesties' een onderwerp tot op het bot uit
en geven aan waar het debat werkelijk over
zou moeten gaan. Ze slaan framing aan larden
en gooien heilige huisjes omver.
Hebt u een bijeenkomst waar u werkelijk
tot-de-kern van problemen en oplossingen
wil komen en stappen vooruit wilt zetten,
dan zijn Oudkerk & Van den Anker uw ideale
partner.
Zij hebben in hun diverse werkkringen en
de laatste 2 jaar dagelijks op Radio 1 de goede
intenties van de tekentafel met de rauwe
ongecensureerde werkelijkheid geconfronteerd.
Als geen ander weten zij hoe de kloof
tussen de intenties en waar het moet gebeuren
kan worden gedicht. Communicatie is
hierbij , simpel gesteld, de sleutel, maar o zo
weerbarstig om te doen
“Beleid maken, uitvoeren en handhaven?
Een strategie doorvoeren? Een nieuw product
op de markt zetten? Duurzame kostenbesparingen
realiseren? Dat kan alleen
vanuit waarachtigheid, zonder beperkingen,
zonder ego, volledig geïnformeerd,
authentiek en oorspronkelijk!”
© M ET DANK AAN ROB OUDKERK
WAT IS JULLIE WERKWIJZE?
Wij gaan uit van de ‘straat’ als metafoor,
als symbolische plek waar werelden samenkomen.
De ‘straat’ als landingsplaats, de plek
waar je ziet of gelukt is wat je wilt bereiken.
De ‘straat’ als spiegelplaats, “klopt het?”.
De ‘straat’ wordt vaak gezien als ‘eind van
de pijplijn’ maar is juist de vindplaats van
ideeën, expertise en energie. De ‘straat’ is
voor ons het symbool van het geluid dat juist
óók gehoord moet worden. De ‘straat’ is dus
die leraar voor de klas die opeens 5 zorgleerlingen
in zijn klas krijgt, dat bedrijf dat plots
een dijk van een imagoprobleem ziet opdoemen,
die organisatie die opeens overgeslagen
lijkt te worden in de samenwerking, het
instituut dat 30% van zijn omzet moet inleveren,
dat dorp dat opeens 750 vluchtelingen
gaat opvangen of een windmolenpark in de
achtertuin krijgt, die ambtenaar met gewetensbezwaren
of die burgemeester die durt
te zeggen dat zijn gezag wordt ondermijnd
door criminelen. De ‘straat’ zit vol waarachtige
experts, met geluiden, ideeën en
weerstand, divergerende belangen, 'niet-inmijn-achtertuin'-emoties,
irrationele overwegingen:
zij zullen er altijd gelijktijdig zijn.
Het is een kwestie van deduceren en analyseren,
om te weten waar je uit kan en wil
komen.
Wij putten daarnaast uit een oneindig lijkend
aantal praktijkvoorbeelden op basis
van onze ervaring na jaren werkzaam te zijn
geweest in de politiek, binnen de politie en
de zorg, en na honderden radio-uitzendingen,
in alle hoeken en gaten van het land over
de meest uiteenlopende kwesties.
De betrokkenen staan in onze aanpak centraal:
of dat nu uw werknemers zijn, klanten,
relaties of stakeholders zijn, of het veld, de
kwestie of de samenleving in brede zin.
JULLIE HEBBEN EEN EIGEN
THEORIE GEFORMULEERD
GEBASEERD OP WETMATIG-
HEDEN, WELKE ZIJN DAT?
Onze theorie is gebaseerd op wetmatigheden
in de zin van succesvolle formules
en strategieën, maar ook wetmatigheden
van bizarre, kromme, soms zelfs van lachwekkende
aard. “Zo dus niet”! Inzicht in
deze wetmatigheden helpt U bij het ontwikkelen
en uitvoeren van hoe U als overheid,
bedrijf(stak), proit of non-proit-instelling
of instantie begrijpelijke en goede intenties
laat landen bij uw doelgroep, die overigens
echt niet altijd bezig is met het grotere
geheel.
Wij geven ook een toelichting op onze
managementtheorie en -ilosoie. Want de
gebruikelijke theorieën volstaan niet. Die
zijn te plat, te tweedimensionaal. Die pakken
maar een deel van de werkelijkheid. De
blik van de top blijkt veel te beperkt en er
is bij de top een grote informatieachterstand
waar te nemen van de dagelijkse praktijk en
context. Beleid is te vaak gebaseerd op vooral
de papieren werkelijkheid. De top benut ook
de expertise en kennis van uitvoerders niet
voldoende. Zo blijt de onderstroom daar
waar hij is, en verwijdert steeds verder van
de mainstream. Het klassieke systeem van
hiërarchie blokkeert dat uitvoerders durven
te zeggen wat er gezegd moet worden, soms
overigens niet alleen in het veld zelf, maar
ook in de (sub)top.
Er is niet veel fantasie nodig om je te realiseren
dat de maatschappij en de onderstroom
– ook vanwege de invloed van sociale
media en internet – op een heel andere wijze
omgaat met de top van de samenleving dan
voorheen. Er is veel opstand en weerstand.
Omdat iedereen met iedereen kan communiceren,
overal, altijd en op elk gewenst
moment is echter de kracht om zaken niet
alleen te agenderen maar ook te veranderen
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 101

MAATSCHAPPIJ
onvergelijkbaar met de conservatieve wegen nen in het instituut politiek, het instituut wagen als meest pregnante voorbeelden van
om mensen te mobiliseren. De onderstroom overheid. In het private domein gelden de vervreemding tussen top en maatschappij.
krijgt bij slim opereren meer kennis en dus bankencrisis of de recente crisis rondom de Er is een vrij grote vertrouwens- en loyaliteitscrisis.
potentieel meer invloed, maar in plaats van vluchtelingen of de Fyra of rondom Volks-
het feit dat de top gebruik maakt van die kennis
en kunde, reageert ze te vaak behoudend
en conservatief. Toch zitten er vele voordelen
aan onderstroom mainstream maken.
DE 360 GRADEN THEORIE
Om dat te mitigeren, te veranderen, kleiner te maken hebben Oudkerk en Van den Anker
Neem de muziekindustrie, waar sinds op
een conceptueel kader gemaakt. Globaal bestaat dat kader uit de volgende elementen:
internet muziek kon worden uitgewisseld
de platenindustrie gedwongen werd haar
conservatieve manier van werken – haar
VERZEKER je van een goede informatiepositie,
verzeker je ervan dat je weet wat neer die niet meteen weg, wals het niet
leidend is. Hoor ook de weerstand, rede-
systeemwereld – te veranderen. Opeens hadden
ze niet meer het monopolie op de verkoop,
maar moesten ze na gaan denken hoe
je moet weten, vertrouw niet op papier plat vanuit ratio, papier en omdat je zelf
alleen, ga de haarvaten in van je organisatie,
de werkvloer, de gebruiker, de samen-
consequenties van wat je wil bovenop het
vindt dat het zo’n goed plan is. Doorleef de
ze hun industrie toch levend konden houden.
Zonder internet was dat nadenken niet
leving. Dat is de basis van alles. Weten gebruikelijke feit dat je zaken goed doorberekent,
risico’s in kaart brengt etc.
eens gebeurd. Ook bij multinationals krijgen
door waarachtig te doorgronden. Dan
aandeelhouders steeds meer macht, omdat
hoor je ook het geluid van al die experts
ze via internet veel meer informatie krijgen
die de samenleving en jouw organisatie VOEL en herzie zo nodig wat je vindt.
dan vroeger, toen de top van zo’n concern
rijk is, waardoor goede ideeën, invalshoeken
en analyses tot je komen die je anders STA ervoor en handel vanuit opgebouwd
die kennis niet deelde of wilde delen. Een
beter geïnformeerde aandeelhoudersvergadering
zegt geen ja en amen maar (be)stuurt
zou missen, niet hoort of hoort uit frustratie
(ze luisteren toch niet). En hoor je
draagvlak.
mee. De revolutie in Egypte die begon op het
ook waar het in de uitwerking/uitvoering COMMUNICEER duidelijk, open en
Tahirplein was zonder facebook ook nooit
verkeerd gaat.
transparant (ook en vooral over hoe je de
van de grond gekomen.
belangen hebt afgewogen, waar de dilemma’s
zaten en hoe je daarin tot (ethische)
VIND (essentie beetpakken, kern benoemen).
Alle beweging, verandering komt keuzes hebt gemaakt.
Leiders, hoe goed ze ook zijn en welke
goede intenties ze ook hebben, genieten in
immers voort uit ‘iets vinden’. Eerst moet
het huidige tijdsgewricht niet langer en niet
je dus ‘ergens iets van vinden, een mening DRAAG de volle verantwoordelijkheid
vanzelfsprekend meer het voordeel van de
hebben, een oordeel hebben.
en wimpel deze niet af (voorbeeld: een
twijfel. Het gat tussen maatschappij en top
burgemeester die niets anders kan dan
moet efectiever gedicht worden en daar
LUISTER: doe dat 360 graden om je heen, de COA/minister zijn zin geven dat er
springen Oudkerk en Van den Anker op in.
dus ook en vooral naar de betrokkenen. 1500 asielzoekers op een relatief kleine
Er zijn voorbeelden zat om dat “gat”
Dus niet doordrukken, arrogant zijn en gemeenschap komen: ‘ik kan dit besluit
serieus te nemen. Neem de opkomstcijfers
menen dat de macht die je hebt als overheid,
burgemeester, minister, grote instan-
dat je het niet wil tegenhouden, omdat je
niet tegenhouden’, terwijl de essentie is
bij lokale verkiezingen: In maart 2014 nog
geen 50%. Heb je dan mandaat? Nee, eigenlijk
maar 1 agenda die je mag, kunt en moet
tie, speler op de markt, top van een bedrijf immers later nog een baantje nodig hebt).
hebben als politiek: vertrouwen terugwin-
Oudkerk & Van den Anker zijn uw dagvoorzitters en werken samen met u dat ideale 360-graden-programma
uit. “Vooruit met dat waar het werkelijk om gaat.” Het vermogen om de essentie direct beet te pakken, veel en
snel te schakelen en focus aan te brengen met een kwinkslag, maken dat uw bijeenkomst anders eindigt dan
hij begon. U wilt immers dat de moeite die u doet om mensen op één plek samen te brengen al wordt benut.
mariannevandenanker@speakersacademy.nl | roboudkerk@speakersacademy.nl
102 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© LILIAN VAN ROOIJ

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 103

© MARTIKA DE SANDERS
‘Ik heb
van mijn
zwakte,
mijn
kracht
gemaakt’
De carrière van Jandino Asporaat
(35) gaat als een komeet. Hij heeft
een eigen show, presenteert diverse
televisieprogramma’s en vorig jaar
kwam zijn eerste film uit. Wat maar
weinig mensen weten, is dat achter die
Antilliaanse bravoure, een betrokken
man schuilt, die zich inzet voor
probleemjongeren. ‘Je hebt altijd de
keuze om iets van je leven te maken’.

THEATER, FILM, TELEVISIE
Humor is mijn wapen
Jandino Asporaat
Tekst: Floor de Booys
Vanuit zijn kantoor in het Nieuwe Luxor
heater heet hij een prachtig uitzicht
op de Erasmusbrug en de Kop van
Zuid. . “Dit is een geweldige plek. Rotterdam
is echt mijn stad. Hier voel ik me thuis.” En
dan vertelt hij met pretoogjes: “Ik heb in dit theater
gewerkt toen ik studeerde, als bijbaantje in de
avond uren. Maar ik werd na een tijdje ontslagen
omdat ik niet geschikt zou zijn. Dat ik hier nu mijn
kantoor heb, geet me dagelijks een goed gevoel.
Mijn uitzicht is mooier dan dat van de directeur.
Hoezo, niet geschikt?”
Een vechtersmentaliteit heet hij zeker. “Ik kan
er heel slecht tegen als mensen er met de pet naar
gooien. Als mensen kansen laten liggen.” Daarom
maakt hij in zijn overvolle agenda graag tijd vrij om
in jeugdgevangenissen, tbs-klinieken en achterstandswijken
met probleemjongeren in gesprek te
gaan. “Eerst doe ik een paar stukjes uit mijn show, ze
mogen ook lachen. Daarna gaan we in gesprek. Dan
zeggen ze tegen mij ‘jij hebt makkelijk praten want
jij bent beroemd en rijk’. Dat klopt, zeg ik dan, maar
daar heb ik keihard voor moeten werken.”
BUENA VISTA
Jandino Asporaat heet weinig in het leven
cadeau gekregen. Hij werd geboren in Willemstad,
Curaçao. De wijk Buena Vista – een van de armere
in Willemstad met relatief veel criminaliteit – was
het decor van zijn jeugd. Hij herinnert het zich nog
goed. “We woonden in een krot van vier bij vier.
Het geld was altijd eerder op dan de maand en dan
hadden we honger.” De woonomstandigheden werden
beter toen het gezin begin jaren negentig naar
Rotterdam verhuisde, maar de rammelende maag
kwam ook in Nederland nog regelmatig voor. “De
voedselbank bestond toen nog niet.” Kort na aankomst
in Nederland verliet zijn vader het gezin en
stond moeder Mariska er alleen voor. “Ze had drie
baantjes, maar het bleef sappelen. Ik probeerde haar
altijd op te beuren door te zeggen dat ze een ondernemer
was en daar trots op moest zijn. Maar daar is
mijn moeder veel te bescheiden voor.”
Daar heet Jandino geen last van. “Ik was me al
jong bewust van mijn sterke kanten, van mijn kwaliteiten.
En wist die ook goed in te zetten en daarmee
mijn doel te bereiken.” Op de basisschool was hij het
perfecte pestmateriaal. “Ik had x-benen, mijn bril
was kapot en werd met plakband bij elkaar gehouden.”
Er waren genoeg redenen om het pispaaltje
van de klas te worden. Maar hij wapende zich met
humor. “Ik was altijd al rap van de tongriem gesneden.
En wist van mijn zwakte mijn kracht te maken.”
Dat werkte. “Ik kreeg de mooiste meiden en de grote
jongens op het schoolplein hadden ontzag voor me.”
En die tactiek werkt nog steeds. Jandino weet zelfs
Gordon – toch ook niet op zijn mondje gevallen –
op zijn plek te zetten.
Hij is er ver mee gekomen. In Nederland heet
Jandino zo’n beetje alles bereikt wat er te bereiken
is. Hij heet zijn eigen programma ‘Dino Late
Night Show’ en presenteert goed bekeken televisieprogramma’s
als ‘Alles mag op zaterdag’ samen met
Gordon en Gerard Joling en ‘Dance, Dance, Dance’
met Chantal Janzen. Zijn eerste ilm ‘Bon Bini Holland’
was eind vorig jaar zo’n groot succes dat hij
nu al aan het schrijven is aan een vervolg. En de
kledingzaak die hij in 2014 in Delt opende, loopt
ook als een trein. “Ik heb zelf een tijdje als verkoper
in een kledingwinkel gestaan. Een van mijn vele
bijbaantjes. Ik vond vooral het contact met klanten
altijd leuk. Als ze waren geslaagd en stralend de
winkel uitliepen. Ik vind het zelf ook belangrijk om
goed gekleed te zijn. Helaas ben ik zo druk, dat ik
niet veel tijd meer heb om zelf in de zaak te staan.
Dat doet mijn goede vriend en compagnon Marcel
Rocha. Maar ik ben wel betrokken bij alle inkoop.
Er hangt alleen kleding die ik zelf ook draag.”
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 105

106 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
THEATER, FILM, TELEVISIE
DUITSE HUMOR
Ook de toekomst ziet er stralend uit voor
de getalenteerde grappenmaker. Hij gaat
zijn geluk buiten de landsgrenzen beproeven.
“We hebben al wat shows in België
gedaan. Dat is relatief gemakkelijk want
hetzelfde taalgebied. Maar we gaan het nu
ook in Duitsland proberen. Ik ben druk
bezig met een taalcursus. Maar wat misschien
nog wel belangrijker is, ik verdiep
me in de Duitse humor. Waar mensen om
moeten lachen, verschilt enorm per land
en cultuur. Humor zit in de volksaard. Dus
dat is belangrijk om te weten als je grappen
gaat maken in het buitenland. Ik vind
het een enorme uitdaging. Heb veel plezier
in de voorbereidingen. Maar mijn leven
hangt er niet vanaf. Als het niet lukt, is het
jammer. Maar dan heb ik het in elk geval
geprobeerd. Ik heb niets te verliezen.” Jandino
zit strak in zijn tijdschema en wordt
door zijn management goed afgeschermd.
Maar als hij eenmaal tegenover je zit, is hij
uiterst bescheiden, vriendelijk en vol aandacht.
“Ik kan heel goed focussen, in het
hier en nu leven. Wat ik straks moet doen,
daar maak ik me nu nog niet druk over.
ontzettend trots. “Ze komt naar elke show
en geniet enorm van mijn succes.”
Toen Jandino dertien, veertien jaar was,
keek veel naar de show van Oprah Winfrey.
“Als ik thuis kwam van school, dan ging de
televisie aan. Mijn moeder was veel aan het
werk om het gezin draaiende te houden.
Oprah was mijn tweede moeder. Ze was
echt een voorbeeld voor me. Een zwarte
vrouw, die het zover brengt. Ik herken in
haar ook die vechtersmentaliteit. Ik heb een
groot respect voor wat zij bereikt heet.”
BINNENHUISARCHITECT
Zijn naam heet niet iedereen meteen
paraat, maar als je hem omschrijt als ‘die
Antilliaanse grappenmaker met die grote
mond, dat kale hoofd en die bril’, dan weet
iedereen wie je bedoelt. Zijn gezicht vergeet
je niet snel. Toch was Jandino niet altijd van
plan om stand-up comedian te worden. Hij
droomde van binnenhuisarchitect, maar
dat was te hoog gegrepen dus volgde hij een
schildersopleiding “Er was een studietraject
mogelijk waarbij je dan de assistent van
een binnenhuisarchitect
kon worden.
Daar hoopte ik op.” Maar dat mislukte
en hij belandde in de bouw. “Ik verdiende
behoorlijk goed, maar gelukkig werd ik er
niet van. Ik voelde dat er een ander leven
op me lag te wachten.”
Daarvoor moest Jandino wel een sprong
in het diepe wagen. Na lang wikken en
wegen durfde hij zich aan te melden bij
de Stichting Kunstzinnige Vorming Rotterdam
(SKVR) en werkte twee jaar voor
hun project Young Stage. “Dat is een fantastisch
project voor en door leerlingen. Ik
heb daar veel plezier gehad en veel geleerd.
Ik verdiende nog geen vijhonderd euro per
maand, maar ik wist dat ik de goede keuze
had gemaakt.”
Natuurlijk is het ijn dat hij nooit meer
geldzorgen heet. Al vraagt hij zich soms
af of hij zijn kinderen niet te veel verwent.
“Ik ben zo ver gekomen, omdat ik weinig
gewend was. Het is ijn om een Mercedes te
kunnen rijden, maar met een Suzuki Alto
kom ik er ook. Geld is kortom, niet het doel.
Het gaat om de vrijheid de dingen te kunnen
doen die je belangrijk vind. Ik hoop dat
ik mijn kinderen dat mee kan geven.”
Als ik iets gedaan heb, laat ik het meteen
los. Ik verlies geen energie aan tobben of
piekeren. Dat scheelt enorm. Zo kan ik
alle ballen in de lucht houden en blijf ik
toch uitgerust ook al slaap ik regelmatig
maar vier uur per nacht.” Jandino heet
een jong gezin, waaraan hij ook tijd wil
besteden. Hij is getrouwd met Shirley
en het stel heet een zoon, Elijah (5), en
een dochter Amy-Lee (1,5). “Zij willen ook
met hun vader naar het park om de eendjes
te voeren. Daar wil ik tijd voor maken.”
Presentator en stand-up comedian Jandino Jullian Asporaat werd
op 9 januari 1981 geboren in Willemstad, Curaçao. Hij groeide op in
de arme wijk Buena Vista. Begin jaren negentig verhuisden ze naar
Rotterdam, waar moeder Mariska het gezin in haar eentje draaiende
moest houden. Jandino begon als schilder, werkte later ook nog in de
bouw, maar volgde toen toch zijn hart. Hij ging werken bij Young Stage,
een theaterproject voor en door scholieren. In 2005 stond hij in de
inale van het ca- baretfestival Cameretten. Hij werd tweede en won de persoonlijkheidsprijs.
Zijn eerste avondvullende theatervoorstelling ‘Antilliaanse Pot’ ging in september
2006 in première. ‘Buena Vista’ was de opvolger van zijn eerste theaterprogramma. Op
televisie brak hij door met ‘The Comedy Factory’ en hij speelde zijn eerste rollen in ilms
Zelf groeide Jandino grotendeels op
zonder vader. Hij schreef er het prachtige,
gevoelige liedje ‘Pappa’ over. Het contact
met zijn vader is hersteld. “Hij woont
op Curaçao en als ik daar ben dan zien we
elkaar. Maar wat ik gemist heb, kunnen we
nooit meer inhalen. Ik neem het hem niet
meer kwalijk. Ik weet nu hoe moeilijk het is
(‘Deuce Bigalow’, ‘Staatsgevaarlijk’). Sinds 2011 heeft hij zijn eigen televisieprogramma:
‘De Dino Show’. In 2013 werd de show genomineerd voor het Europese festival voor
amusementsprogramma's op televisie de Gouden Roos (Rose d'Or). Tegenwoordig is hij
elke zaterdagavond te zien in ‘Alles mag op zaterdag’ dat hij samen met Gerard Joling en
Gordon presenteert. Zijn eerste eigen ilm ‘Bon Bini Holland’ was eind vorig jaar een groot
succes. Hij schrijft aan een vervolg. Jandino Asporaat is getrouwd met Shirley en het stel
heeft samen een zoon Elijah (5) en een dochter Amy-Lee (1,5).
jandinoasporaat@speakersacademy.nl
om een goede vader te zijn.” Zijn moeder is
© MARTIKA DE SANDERS

ONDERNEMEN
Westere ondernemers succesvol
ondersteunen in China
Peter Pronk
De enige Nederlander ooit in dienst
van een ‘triple A security’ Chinees
staatsbedrijf.
Geboren en getogen ‘serial entrepreneur’
Peter woont al 9 jaar in China, waar hij zijn
18e bedrijf runt. 1421 Consulting Group
(1421), een bedrijf opgericht om Westerse
ondernemers te ondersteunen in China. Deel
van het succes zijn de unieke ervaringen die
hij heet opgedaan bij zijn enige baan ooit.
Peter werd al op jonge leetijd ondernemer,
op zijn 23ste startte hij een groothandel in
vlees. Naast zijn sterk groeiende groothandel
begon hij een investeringsbedrijf om
beginnende ondernemers een kans te
bieden. Naast inanciële hulp werd de
startende ondernemer ondersteund
met boekhouding, coaching, business
development en marketing.
“Peter his sharp presentation on the
diferences between China and the West were
beneicial to me in understanding Western
people when doing business. His enthusiasm
and respect for both cultures helped to grasp
the essentials. Especially his case studies
show great insight in culture diferences and
understanding of Chinese business culture.”
Mr. Han Shuwang – CEO China Energine
In 1997 verkocht Peter zijn groothandel
om zich te focussen op consultancy en
investeringsprojecten. Via verschillende
consultancy-werkzaamheden kwam
Peter uiteindelijk uit bij het Nederlandse
© MET DANK AAN PETER PRONK
windturbinebedrijf EWT en kreeg hij zijn
eerste opdracht naar Azië af te reizen voor
het vinden van een geschikte partner voor
de Chinese markt.
‘U krijgt te horen
wat je moet weten
om te slagen in
China’
In 2005 begon Peter als werknemer, zijn
eerste baan ooit, als directeur Azië bij EWT.
In de jaren die volgden reisde Peter vaak
naar Azië en leerde daar de ijne kneepjes
van het zaken doen in China. In 2007
coördineerde hij een huwelijk tussen EWT
en de Chinese Aerospace Group (China
Academy of Launch and vehilce Techology)
welke resulteerde in de verkoop van het
eerste windmolenpark van 55 turbines, de
opzet van twee productie joint ventures en
een marketing en sales joint venture.
Zowel de Chinese als Nederlandse
partner vroegen Peter naar China te gaan
om daar de CEO van de sales joint venture
en boardmember van de productie joint
ventures te worden. Een doel én droom die
werkelijkheid werden. Daar werken met
voeten in de aarde voor een Chinees (staats)
bedrijf was uniek. Daar leerde Peter dat
hij eigenlijk helemaal niets wist. Alles ging
anders en alles was anders.
In 2011 ontstond de mogelijkheid
om, zonder gezichtsverlies, het Chinese
staatsbedrijf te verlaten en een eigen
onderneming te starten. Met het
windturbinebedrijf als startende klant
begon 1421 Westerse ondernemers in
China te begeleiden. In 5 jaar tijd is 1421
snel gegroeid. Meer dan 22 man personeel
heet al meer dan 75 klanten begeleid in de
Chinese markt. Basis van het succes? Een
stevig netwerk in China door Peter zijn tijd
bij het Chinese staatsbedrijf en een ilosoie
over hoe je zaken hoort te doen in China.
Peters ervaringen en praktische kennis
worden ondersteund door talrijke verhalen,
business cases en ervaringen. U krijgt te
horen wat u moet weten om te slagen in
China.
peterpronk@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 107

© MINISTERIE VAN BEELD
‘Als je denkt het
in Frankrijk
te redden
met Engels
kan dat best
tegenvallen’
108
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

FRANKRIJK
Philip Freriks
Tekst: Jacques Geluk
“Zijn die Fransen niet verschrikkelijk arrogant en vervelend? Tijdens mijn lezingen,
die vaak over Frankrijk gaan, leg ik uit dat dit allemaal ontzettend meevalt en
negen van de tien misverstanden voortkomen uit taalkwesties. Natuurlijk zijn er ook
cultuurverschillen, maar het is onzin te zeggen dat die een onneembare barrière vormen.
Het is voldoende ze te onderkennen en er rekening mee te houden”, zegt journalist,
schrijver en presentator Philip Freriks vanuit Parijs, waar hij samen met zijn Franse
vrouw Lili al vele jaren woont.
We hebben het er nooit over, maar
de overeenkomsten die wij hebben
met de Fransen zijn vaak
groter dan de verschillen. Zij hebben
veelal met dezelfde dingen te maken als wij”,
zegt Philip Freriks, die dit jaar exact 50 jaar – met
enkele onderbrekingen – in Frankrijk woont en weet
waarover hij het heet. Het loont, bijvoorbeeld voor
ondernemers, de Fransen zoveel mogelijk in hun
eigen taal aan te spreken. “De Fransen hebben het
gevoel dat ze voor gek staan als ze een buitenlandse
taal spreken. Doordat ze er, in tegenstelling tot de
Nederlanders, van overtuigd zijn dat ze het niet kunnen,
durven ze het ook niet. Dus wanneer je denkt
het met Engels te kunnen redden in Frankrijk, kan
dat best tegenvallen. President François Hollande
spreekt ook maar drie woorden Engels en slaagt erin
die ook nog verkeerd uit te spreken.” Freriks relativeert
dat beeld enigszins door te zeggen dat bij grote
bedrijven als Renault, waar veel buitenlanders werken,
Engels de voertaal is aan de top en dat ook jongeren
steeds vaker het Engels beheersen. Hij neemt
het ook op voor zijn tweede vaderland: “In de tegenwoordige
tijd wordt Frankrijk vaak afgeschilderd als
de zieke man van Europa, een land dat op instorten
staat. Dat is natuurlijk een beetje onzin. Het is nog
steeds de vijfde economie ter wereld. Er valt best veel
op- en aan te merken, maar dit land gaat zeker Griekenland
niet achterna.”
‘BENT U IN NEDERLAND?’
Veel mensen kennen Philip Freriks als presentator
van het NOS-Journaal (1996-2009), het ‘Groot dictee
der Nederlandse taal’ en de quiz ‘De slimste mens’.
Daarnaast is hij voor diverse omroepen en kranten
jarenlang correspondent in Frankrijk geweest. “Ze
vragen mij nog steeds af en toe om commentaar op
actuele gebeurtenissen. Na de aanslagen van november
2015 in Parijs ben ik een aantal avonden achter
elkaar te gast geweest in ‘Pauw’.” Geregeld is de eerste
vraag die programmamakers stellen: ‘Bent u in
Nederland?’ en als hij antwoordt ‘Nee, in Parijs’ gaat
het vaak niet door. “We zijn nu bezig met een documentaire
televisieserie die zich in Parijs afspeelt,
maar daar kan ik nog niets over zeggen”, kondigt
Freriks voorzichtig aan. Waar komt dat gevoel voor
Frankrijk vandaan? “Dat heet te maken met de
‘Frankrijk werd een
soort fata morgana, een
droom’
generatie waartoe ik behoor. In de periode dat ik als
ongeveer 12-jarige naar de HBS ging, rond 1957, was
Parijs wat later New York en Londen zijn geworden.
Het was de dominante stad waar het gebeurde, al wist
je niet precies wat dat was. De radio draaide evenveel
Franse chansons als Engelse en Amerikaanse nummers.
De sfeer was Frans georiënteerd. Bekende Vijftigers,
de Remco Camperts en zo, schreven erover.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 109

FRANKRIJK
Het leek allemaal avontuurlijk. Er gebeurden
dingen die in Nederland niet konden of andere methoden en zienswijzen. Bovengen
elders gebeuren en maken kennis met
mochten en daar kreeg je rode oortjes van. dien ontdekken ze dat die vaak meer resultaat
opleveren, dan wanneer ze waren blijven
Jongens en meisje konden er ook vrij gemakkelijk
naartoe, met de trein of voor een habbekrats
met viswagens die vanuit IJmuiden
ronddraaien in hun eigen kringetje.”
naar Parijs reden. Naar Amerika gaan was
in de jaren vijtig volstrekt ondenkbaar. Dat
kostte een fortuin. Er zaten wel veel Amerikanen
in Parijs, onder wie veel jazzmusici
‘Dit land gaat zeker
Griekenland niet
die daar na de Tweede Wereldoorlog waren
blijven hangen.”
achterna’
KOETERWAALSEN
Freriks leert op school de drie moderne
talen. “Als je in Frankrijk kwam en je had
een beetje je best gedaan op de middelbare
school kwam je een heel eind. Tijdens LIEFDE VOOR TAAL
vakanties pikte ik straattaal op en koeterwaalste
ik me er altijd wel doorgeen. De velen Philip Freriks toedichten. Terecht,
Liefde voor de taal is een eigenschap die
Fransen vonden het toen al prachtig als je maar het ligt allemaal wel wat genuanceerder.
“Op de middelbare school moesten we
hen in hun eigen taal aansprak. Frankrijk
werd een soort fata morgana, een droom, van een leraar Nederlands, die ook dichter
maar toen ik er eenmaal zat – ik studeerde was, geregeld opstellen schrijven. Hij maakte
politieke wetenschappen in Parijs – bleek daar ook een competitie van. Ik schreef ook
het wel minder romantisch te zijn dan ik in voor de schoolkrant, maar dat dit bewust
Utrecht had bedacht. Ik wist toen nog niet voortkwam uit mijn liefde voor de taal geloof
dat ik vijf jaar later correspondent zou worden.
Ik was niet zo’n carrièreplanner, maar ik kon me er een beetje mee manifesteren.
ik niet. Journalistiek was leuk om te doen en
had wel al jong het idee dat ik een tijdje naar Pas in de loop der tijd ben ik gaan spelen
het buitenland moest. Ik had het gevoel dat met taal en begonnen met het schrappen van
ik daarvan wat kon opsteken, zonder precies overbodige woorden. Met name bij de krant
te kunnen deiniëren wat het me zou opleveren.
Nu ik dat wel weet raad ik jongeren ker, doordat ik in een hele korte tijd moest
en later het NOS-Journaal werd dat nog ster-
ontzettend aan dat te doen, want mensen die samenvatten welk nieuws ik wilde overbrengen.
Bovendien werd ik steeds kritischer op
een tijdje in het buitenland hebben gezeten
hebben iets extra’s en zijn in staat verder te mezelf.” Freriks maakt zich niet zo druk over
kijken dan hun neus lang is. Ze blijven niet hoe anderen met de taal omgaan. “Taal is een
steken in ‘nombrilisme’, navelstaren, maar levend iets, dat haar eigen leven leet. Mopperen
op taalgebruik is ook van alle tijden,
kijken over hun grenzen heen, zien hoe din-
Philip Freriks begon zijn journalistieke loopbaan tijdens zijn middelbare schooltijd bij de Utrechtse editie van Het
Parool. In 1966 vertrok hij naar Parijs om politieke wetenschappen te studeren. Vanaf 1971 was hij correspondent
voor diverse kranten en omroepen en van 1996-2009 nieuwslezer bij het NOS-Journaal. Verder heeft hij
tv-programma’s gepresenteerd als ‘Lopend vuur’, ‘Groot dictee der Nederlandse taal’, het boekenprogramma
‘Passages’, ‘Lekker weertje’ samen met Erwin Kroll en (nog steeds) ‘De slimste mens’. Verder heeft hij succesvolle
theatertournees door Nederland gemaakt en was hij verteller in kameropera’s. Daarnaast heeft hij
boeken geschreven, waaronder ‘Les chats de Lili’, ‘De Mitterrand route’, ‘Gare du Nord’ en de ‘Meridiaan
route’. philipfreriks@speakersacademy.nl
110
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
dat is net zoiets als zeggen dat vroeger alles
beter was of klagen over die jeugd van tegenwoordig.
Daar kun je niet veel mee.” Toch
ergert Freriks zich wel eens. “Het woord gaat
duikt op in vrijwel elke zin: het gaat gebeuren,
het gaat dit of dat. Als ik eindredacteur
was zou ik dat woord uit alle zinnen halen.
Dat maakt de tekst een stuk mooier. Hij klimt
echter niet in de pen om met een opgeheven
vingertje vlammende ingezonden brieven te
schrijven tegen de verloedering onzer taal.
“Ik houd van een goed geschreven stuk of
boek, maar dat is altijd een kwestie van eigen
smaak. Er zijn boeken waar critici of kenners
enorm mee weglopen en ik niet zoveel mee
heb. En omgekeerd.”
Wat taal betret: Philip Freriks heet het
‘Groot dictee der Nederlandse taal’ naar
Nederland en Vlaanderen gebracht. “Toen
ik correspondent was in Frankrijk was het
dictee daar een soort nationale hype. Ik
heb, in een speciale afdeling voor buitenlanders,
meegedaan om een reportage te
schrijven voor de Volkskrant. Ik kreeg daar
zoveel positieve reacties op en de vraag of
we dit niet konden doen in Nederland. Dat
hebben we bij de NOS oude stijl aangeboden
en uiteindelijk is het van de grond gekomen
en uitgegroeid tot het dictee zoals we
dat nu kennen.” Ten slotte goed nieuws voor
trouwe kijkers: Philip Freriks en Maarten
van Rossem, het enige jurylid, blijven voorlopig
te zien in de quiz ‘De slimste mens’ van
KRO-NCRV. “Het is een ontzettend leuke
klus. Aanvankelijk dachten we dat we het
één zomerseizoen zouden doen, maar het
was meteen al een kijkcijferkanon. Inmiddels
zijn we vier jaar verder en geniet ik van
de opnamen, waarvoor ik twee keer per jaar
naar Nederland kom.”
© MINISTERIE VAN BEELD

COMMUNICATIE
Welk imponeergedrag leidt tot
tevreden klanten?
Daniel Seesink
Bewust Zoo! - de bioLOGISCHE kijk op communicatie
De alfa-man, ofwel de mannelijke leider van een familie chimpansees - laten we hem voor het verhaal Mikkie noemen - zet
zijn haren rechtop, maakt zich breed en rent luid krijsend tussen de leden van zijn familie door, hier en daar een rake tik uitdelend
aan vrouwtjes en jonge mannen. Meteen daarna gaat hij zitten alsof er niets aan de hand is. Sommige vrouwtjes en jonge
mannen komen op de leider afgelopen, rustig en met het hoofd naar beneden gebogen, ondertussen zachte geluidjes makend.
De alfa-man neemt deze blijken van onderdanigheid op zijn gemak in ontvangst. Iedereen kent zijn plek in de groep. En dat
mag wat de leider betret waarschijnlijk nog wel een tijdje zo blijven.
© S.A. MEINDERTSMA
BRUTE KRACHT OF
POLITIEK CORRECT?
Wat maken wij wetenschappelijk gezien
op uit dit soort waarnemingen? Onderzoek
dat sinds de jaren zestig in de natuurlijke
leefomgeving en in dierentuinen en onderzoekscentra
met chimpansees plaatsvindt,
laat ons zien dat het vertonen van imponeergedrag,
zoals onze alfa-man Mikkie dat liet
zien, een belangrijke rol speelt in het verkrijgen
en behouden van een leidende positie.
Het voorbeeld van chimp Mikkie laat zien
dat uiterlijk vertoon van kracht de andere
apen in de groep dwingt tot onderdanig
gedrag. Er zijn echter ook voorbeelden van
leiders die hun macht op een meer subtiele
manier verkrijgen en behouden door het
bedrijven van politiek. De Nederlandse primatoloog
Frans de Waal heet dit zeer beeldend
beschreven in zijn boek ‘Chimpansee
Politiek’, gebaseerd op zijn jarenlange onderzoek
naar de chimpansees in het Arnhemse
Burgers’ Zoo. Het aangaan van verbonden
met concurrerende (jonge) mannen, het op
subtiele wijze steun verlenen aan hooggeplaatste
vrouwen,
het kwetsbaar durven opstellen in de
groep, heet betrouwbare leiders opgeleverd.
Wetenschappelijk onderzoek heet zelfs aangetoond
dat de leiders die door het bedrijven
van politiek aan de macht komen, langer hun
positie behouden en op meer steun kunnen
rekenen, dan de leiders die met brute kracht
en agressie hun leiderschap opeisen.
T=R-V
Imponeergedrag kent dus meerdere verschijningsvormen.
Imponeren op basis van
inhoud en kennis blijkt een goede tegenhanger
te zijn van imponeren op basis van uiterlijk
vertoon en brute kracht. En het mooie
is, beide vormen kunnen leiden tot tevreden
klanten. Het is daarom goed om te begrijpen
welk efect de twee vormen van imponeergedrag
bioLOGISCH gezien op potentiële
klanten heet. De vertaling is even simpel als
efectief en in een formule te vatten: Tevredenheid
is gelijk aan het Resultaat minus de Verwachting,
ofwel T = R - V. Tevredenheid staat
voor het goede gevoel dat we ergens aan over
houden, onze motivatie om bepaald gedrag te
vertonen. Wanneer we in staat zijn het resultaat
positief te sturen, danwel de verwachting
goed te managen, lukt het om positieve
tevredenheid te realiseren. Wanneer imponeren
door uiterlijk vertoon en brute kracht niet
leidt tot een tevreden (interne) klant , probeer
het dan eens minder opvallend en meer op
inhoud en kennis. Dus ontdek de Mikkie in
jezelf of laat hem juist even los. Je zult verrast
zijn door het efect.
Daniel Seesink, oud-biologiedocent, gedragscoach en oprichter van Bewust Zoo! maakt mensen door zijn lezingen en
masterclasses (in de dierentuin) bewust van de gedragsbioLOGISCHE basis van hun gedrag. Door hen via de apen naar
gedrag te laten kijken, houdt hij zijn klanten een spiegel voor die hen haarijn laat zien wat zij over zichzelf kunnen leren. Dit
onder het motto ‘If you don’t understand apes you don’t understand yourself’. danielseesink@speakersacademy.nl
© JANE GOODALL INSTITUUT NEDERLAND
Een gedragsbioLOGISCHE onderbouwing
voor succesvolle communicatie
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 111

© MET DANK AAN DAVID ALLEN
Dingen
gedaan krijgen
zonder
stress
112
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

ORGANISATIEMODEL
David Allen
Tekst: Jacques Geluk
‘Getting Things Done’, wereldwijd bekend als ‘GTD’, is een door David Allen ontwikkelde methodologie om efficiënt
te werken en leven zonder stress. Mede aan de hand van een vijfstappenplan beschrijft hij in de hernieuwde,
geactualiseerde versie van zijn gelijknamige boek hoe mensen hun privé- en professionele leven zo kunnen
organiseren dat direct duidelijk is wat ze waar en wanneer kunnen doen. “Alleen als het hoofd leeg is en ideeën
georganiseerd zijn kan iemand productief zijn zonder stress en zijn creativiteit laten werken.”
David Allen omschrijt zijn boek
als ‘een goudmijn van ideeën
die zijn lezers meer energie én
ontspanning geven en hen helpen
meer te bereiken met minder inspanning’.
Mensen kunnen pas geconcentreerd
werken als ze een overzicht hebben van wat
ze kúnnen doen en alles zo organiseren dat
ze zich niet meer hoeven laten aleiden door
wat ze nog moeten doen. Een belangrijk
voordeel: wie zijn leven prettig en eiciënt
indeelt, direct zaken rubriceert en ahandelt
en daarna de volgende stap zet, kan geregeld
stressvrij genieten van even helemaal niets
doen.
Hoe dat praktisch kan legt Allen mede
uit aan de hand van een vijfstappenplan, dat
begint met het verzamelen van alle kleine en
grote dingen die de aandacht trekken, privé
of werk-gerelateerd. Dat levert een doelijstje
op. Bekijk daarna (stap 2) per onderdeel
of het nodig is meteen of later actie te
ondernemen. Zo niet: weggooien of opslaan
als referentie, zodat die onderdelen je niet
meer aleiden. Zo ja: besluiten wat het volgende
actiepunt is en dat opvolgen of delegeren.
Stap 3 is organiseren, bijvoorbeeld door
actieherinneringen op de juiste lijstjes te zetten
(telefoontjes plegen, e-mails verzenden
of boodschappen doen). De vierde stap is de
lijstjes regelmatig doorkijken en controleren
of de gekozen actiepunten nog kloppen. Dat
houdt het hoofd helder en stimuleert creativiteit.
Het laatste punt: simpelweg doen!
Hier kunnen mensen hun eigen systeem
gebruiken om concrete acties vol zelfvertrouwen
te ondernemen.
Allen leet volgens zijn eigen methodologie.
“Het is een op wetenschappelijke inzichten
uit de cognitieve psychologie gebaseerde
leefstijl, die mensen in staat stelt hun leven
levenslang te managen.” ‘Getting hings
Done: de kunst van stressvrije productiviteit’
is het eerste boek dat daarop focust. “Degenen
die zich het meest aangetrokken voelen
tot de methodologie, hebben die eigenlijk
het minst nodig. Zij zijn vaak al gecommitteerd,
productief, ambitieus, proactief en
soms visionair. Alle andere geïnteresseerden
willen we de kans geven op elk niveau
mee te doen. Daarnaast kan men kiezen voor
één-op-één coaching, het bezoeken of organiseren
van seminars, ‘in-house’-trainingen
en straks digitaal met een opgewaardeerde
e-learning-trainingsmethode.”
BAANTJES
Allens methodologie is niet ineens ontstaan,
maar een direct vervolg op de leefstijl
die vrijwel altijd de zijne is geweest. Voor zijn
35ste heet hij 35 betaalde baantjes gehad,
variërend van ober, karateleraar, tuinman,
vitaminedistributeur, draaibankbediener bij
een glasblaasbedrijf, benzinepomphouder
tot verkoper en restaurant-kok. “Doordat
ik meer geïnteresseerd was in de spirituele
en immateriële wereld dan de materiële,
had ik geen echte ondernemersambities. Ik
moest wel de rekeningen betalen, dus kwam
ik terecht bij ondernemende vrienden in
mijn netwerk. Tijdens al die banen zocht ik
steeds naar de makkelijkste manier om het
werk te doen en vertelde mijn collega’s dan
hoe ze dat moesten aanpakken. Nu zouden
ze dat procesverbetering noemen. Als ze dat
eenmaal deden en alles op de automatische
piloot ging, begon ik me te vervelen en zocht
ik een andere baan, waar dat proces zich herhaalde.
Uiteindelijk ontdekte ik dat er een
naam was voor wat ik deed – consultant – en
bedrijven daarvoor wilden betalen.” In 1981
begint Allen een adviespraktijk. Hij komt
snel tot de conclusie dat het een stuk makkelijker
zou zijn een model te vinden om mee
te werken. Hij gaat aan de slag als trainer persoonlijke
groei en vindt al snel een ervaren
mentor. “Die man had een vijfdaags organisatorisch
verandermodel ontwikkeld en
ontdekt dat veel organisaties die willen veranderen
met een heleboel oude business zitten,
die ze moeilijk kunnen loslaten. Ik pakte
een stapel wit papier en schreef alles op dat
in me opkwam, elk onderdeel op een nieuwe
pagina. Dat werkte verbazingwekkend goed.
Mijn mentor ried me aan die stapel door te
bladeren en als ik iets tegenkwam waarmee
ik verder wilde de volgende stap te bepalen.
Zo ontstonden de kernelementen van mijn
methodologie.” Allen ontdekt dat het proces
zich via de CEO al snel via de hele organisatie
verspreidt en de oude business uiteindelijk
uit ieders hoofd verdwijnt. “In 1982
kreeg iedereen een eigen in-bakje, werd elk
memo opgepakt en beoordeeld wat de volgende
stap moest zijn. Dat was fase 1, waarmee
wel negentig procent van alle bestaande
problemen werd opgelost. Bewustwording
inbouwen in organisatorische veranderingen.
Ik vond dat zo iets krachtigs dat ik het
wilde inbouwen en gebruiken in mijn eigen
netwerk. Het mislukte nooit en werkte voor
iedereen. Elke keer was het resultaat hetzelfde:
een groter gevoel van helderheid,
controle en perspectief.” Al snel benadert het
hoofd personeelszaken van Lockheed Allen,
die vervolgens een organisatieontwikke-
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 113

ORGANISATIEMODEL
lingstrainingsprogramma schrijt. “De pilot te zetten. De meeste mensen passen dit een
voor de leiding en de managers sloeg aan. Ik beetje toe. Dat helpt wel, maar de echte verandering
die je wilt komt er niet. Het is een
vond het een gave baan, de eerste die me niet
zou vervelen. Na 25 jaar had ik ontdekt wat ik verschil van lichtjaren wanneer je de GTDmethode
volledig toepast.”
had ontdekt en dat het uniek was. Niemand
had dit eerder gedaan en nu had ik eindelijk
genoeg zelfvertrouwen om verder te gaan.” STRESSVERSLAVING
“Het harde nieuws: de grootste barrière
BOEK
om mijn methodologie te implementeren
Allen koopt de twee partners met wie is stressverslaving. Mensen zijn vaak bereid
hij samenwerkt uit en reconigureert zijn dat gevoel te tolereren. Ik voel ook wel eens
bedrijf. “Een verkoopteam werkte niet. Ik stress, maar blijf er niet in hangen. Onderzoek
waar het vandaan komt en probeer er
was de vlaggendrager van de methodologie.
Bovendien was het gemakkelijker mezelf te vanaf te komen. In het Engels kennen we de
verkopen als persoon dan als proces. he akorting FEAR (Fantasized Experiences
David Allen Company bestaat nu uit mijn Appearing Real). Mensen maken zichzelf
vrouw Kathryn en mijzelf.” Rond 1996-1997
besteedt de pers voorzichtig al aandacht aan
zijn methode. Hij krijgt het advies een boek ‘Fase 1:
te schrijven. Het kost hem een jaar om uit
Iedereen zijn eigen
te zoeken hoe dat moet. “Het zelfvertrouwen
dat ik nodig had, kreeg ik na het implementeren
van mijn methodologie in een van
in-bakje’
de moeilijkst denkbare omgevingen: een
grote inanciële irma waar ik ongeveer honderd
managing directors en partners had gek met ‘wat als’-gedachten of ze denken –
gecoacht. Dat was een geslaagde test. Het feit en dat is typisch Nederlands – dat ze in de hel
dat het daar viraal ging gaf mij de bevestiging belanden als ze even niets doen. Dus: Richt
dat ik zelf de enige was die mijn levenswerk alle bewuste aandacht op één ding. Negeer
in een boek zou kunnen beschrijven. Na vier de rest op dat moment. Mediteer, dat helpt.
jaar lag de eerste versie, nu ruim vijtien jaar Deze methodologie is niet aangeleerd en
geleden, op de plank.” In zijn huidige woonplaats
Amsterdam legt de Amerikaan uit dat is simpel, niet simplistisch. Hele eenvou-
vereist wat cognitieve paardenkracht. Het
de wereld sinds de publicatie van zijn boek dige dingen – antwoord geven op vragen als
aan zijn deur klopt. “Gelukkig kwam ik met wat proberen we te bereiken, wat is de volgende
stap en wie doet het – kunnen een hele
mensen in aanraking die ervaring hebben
met het wereldwijd opbouwen van een franchiseorganisatie,
ook juridisch. Wij beheren eerst en vul dan het doe-lijstje in, anders cre-
bedrijfscultuur veranderen. Committeer je
zelf ons intellectuele eigendom en zijn verantwoordelijk
voor het certiiceren van onze
eer je net zoveel stress als je loslaat.”
meestertrainers, die op hun beurt trainers Ten slotte het grote geheim: “Dingen voor
certiiceren die in hun eigen regio en taal lesgeven.
Er is inmiddels een netwerk ontstaan elkaar te krijgen. Het gaat erom dat je naar
elkaar krijgen doe je niet door dingen voor
van mensen op wie ik kan bouwen.” Het behoren betrokken bent bij wat je doet in je
boek is een handleiding, waarin Allen voor
het eerst ingaat op alle implicaties en applicaties.
“Ik heb niets achtergehouden. Het is David Allen is algemeen directeur van de David Allen & Co en heeft
een beschrijving van de hele methodologie. meer dan twintig jaar ervaring als managementconsultant, ‘executive
coach’ en opleider. Hij wordt een van 's werelds invloedrijkste
Het mooie is dat ik die niet heb verzonnen,
ik herkende alleen wat we altijd al doen en denkers genoemd op het gebied van productiviteit. Artikelen van
hoe belangrijk het is eerst orde in de chaos zijn hand zijn onder andere verschenen in Fast Company, Fortune
te scheppen om daarna met een ‘opgeruimd en de Los Angeles Times. Allen is ‘minister’ van de Movement
hoofd’ en zonder stress de volgende stappen of Spiritual Inner Awareness. davidallen@speakersacademy.nl
114 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
leven en op je werk. Maak steeds af wat je
wilt afmaken, anders word je ’s nachts zwetend
wakker, en bepaal dan de volgende stap.
Je kunt pas eiciënt zijn als je ontspannen
bent, maar dat ben je pas als je deze methodologie
toepast.”
FILOSOFEN
Als we even napraten, zegt David Allen
dat hij altijd geïnteresseerd is geweest in de
manier waarop het onzichtbare het zichtbare
beïnvloedt. “Hoeveel tijd heb je?”,
vraagt hij. “Als je kunt ontdekken wat er echt
gebeurt in het universum en er kunt binnengaan,
word je leven een stuk gemakkelijker
zonder hard te moeten werken.” Hij groeit
op in Louisiana, acteert vanaf zijn elfde,
wordt staatskampioen debatteren en verblijt,
via een uitwisselingsprogramma, een
jaar bij een Zwitsers gezin. Allen bezoekt in
Zürich het Real Gymnasium en krijgt een
andere kijk op de wereld, met meer belangstelling
voor mensen. Zijn halbroer, een
schrijver uit New York, introduceert hem
in de wereld der denkers. Hij studeert ilosoie
aan een onahankelijk ‘college’. “Ik was
vooral geïnteresseerd in de ilosofen zelf.
Waarom ze dachten hoe ze dachten.” Het
lezen van Osward Spenglers ‘he Decline of
the West’ bevestigt zijn fascinatie voor grote
modellen als structuren om dingen beter en
begrijpelijker te maken. Op de Universiteit
van Californië, Berkeley, gaat zijn afstudeerproject
over de geschiedenis van het Amerikaanse
denken. “Daarna werkte ik aan mijn
eigen verlichting en probeerde korte tijd elke
drug die voorhanden was. Niet om erin te
vluchten, maar om te ontdekken of er een
andere realiteit bestond.” Door het beoefenen
van oosterse gevechtskunst – hij heet
de zwarte band karate – leert hij mediteren
en zijn hoofd leegmaken. En daarmee heet
hij misschien wel de basis gelegd voor zijn
huidige succes.
© MET DANK AAN DAVID ALLEN

Bart Chabot
FOTOGRAFIE: MINISTERIE VAN BEELD
"
SPOTLIGHT ON
Wat we willen", zei Tibor van het Evenementenbureau, "is
een losse sfeer, ongedwongen."
Door de grote vensters van het grand café kon je een
stukje van de binnenstad van Den Haag zien, winterkoud.
"Kijk," vervolgde Tibor, "het gaat om de laatste heipaal die de grond in
gaat, aan de Turfmarkt. Dat is een feestje waard. Het is een gigaproject, twee
ministerietorens, elk dik honderdveertig meter hoog, een soort "Chicago aan
de Turfmarkt", zo-moet-je-het-zien. Er is een budget mee gemoeid van ver
boven de driehonderd miljoen… Hoe dan ook, jij doet een welkomstwoord,
niet te lang, kort en bondig, en je vraagt de wethouder, Marnix, en de directeur-generaal
van de Rijksgebouwendienst, Peter, het podium op en interviewt
hen, snappy. Geen speeches. Dat wordt stijf, formeel, en dat willen we
nou juist niet."
"En de architect," vroeg ik, "is die er ook bij?"
"Ja," zei Tibor, "die komt er speciaal voor naar Den Haag. Een Duitse architect.
En nee, die wil ik niet op de bühne hebben, een Duitser. Alles goed en wel,
maar we gaan de boel hier niet nodeloos ingewikkeld maken, begrijp je? Dus
die mag toekijken, die komt niet aan het woord."
Toen ik een week later bij de bouwput aankwam, lag er een heipaal klaar
waarop de genodigden hun handtekening mochten zetten. "Is dit nou de laatste
paal?", vroeg ik.
"Welnee," antwoordde een bouwvakker. Hij wees naar de bouwput, in de
diepte. "De paal dáár, bij die heimachine…"
"Bart," zei Tibor in de partytent, "zo werken die dingen. Het gaat om de
symbólische "laatste paal". Er moeten er na vanmiddag nog honderdveertig
de grond in."
Na de interviews liepen Marnix, Peter en ik naar buiten en zetten onze
naam op de "laatste paal". Terwijl we terugliepen naar de partytent, ging de
heimachine dreunend aan het werk.
"Nee!!" schreeuwde Tibor naar de man in de cabine. "Wacht!!"
De heimachine staakte zijn werkzaamheden.
"Ze drukken éérst op de rode knop," riep Tibor, "binnen, in die tent! En
dán pas heien!"
Binnen telde ik af.
"Dames en heren, het grote moment is bijna aangebroken… De laatste
paal… Marnix, Peter, zijn jullie er klaar voor? Goed, handen boven de knop…
Drie, twee, één…!"
De bewindspersonen drukten vol overgave op de knop.
Maar de afstand van de heimachine tot de partytent was te groot om uit
te maken of de knop wel of niet werd ingedrukt, dat viel vanuit de cabine met
het blote oog niet vast te stellen. En de heimachine kwam niet in werking.
Bart Chabot is dichter, schrijver en podiumdier. Wie aan Chabot denkt, denkt aan beweging. Achter zijn bril sprankelen
een tomeloze energie en verbeelding, die zijn vastgelegd in zijn poëzie, verhalen en biograieën. Chabot beleefde
zijn literaire doorbraak naar het grote publiek met zijn vierdelige biograie over Herman Brood. In 2007 ontving hij de
Johnny van Doornprijs voor de gesproken letteren. In 2011 verscheen Diepere lagen, eind oktober 2013 verscheen
Triggerhappy, waarmee Bart Chabot debuteerde als romanschrijver. bartchabot@speakersacademy.nl
© MINISTERIE VAN BEELD
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 115

© MARCEL KRIJGER
Mode van
plastic, hoe
cool is dat?
116
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

MODE/MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN
Monique Collignon
Tekst: Jacques Geluk
Modeontwerpster Monique Collignon is helemaal terug. Haar gedwongen sabbatical heeft haar alleen maar
sterker gemaakt. Ze onderscheidt zich door maatschappelijk verantwoord te ondernemen, wat zich in bij haar
onder andere vertaalt in een bijzondere ‘Conscious Collection’. Het gaat ook goed met haar ‘startup’. Monique
denkt zelfs aan het binnen twee jaar openen van een flagship store.
De nieuwe confectielijn van
Monique Collignon is voor
meer dan 70 procent vervaardigd
uit gerecycled plastic. Het
is begin februari als zo’n duizend goed verpakte
jurken, maar ook jumpsuits en overjassen,
op pallets in de hal van haar nieuwe
pand in Amsterdam-Zuidoost arriveren. De
topontwerpster is benieuwd en haalt er snel
een uit de doos. “Het is spannend. Dit is de
eerste Couture Light – Conscious Collection’,
maar die ziet er goed uit. Na het reconditioneren
en stickeren leveren we zo snel
mogelijk uit aan gerenommeerde winkels,
die enthousiast zijn over het concept en de
bijzondere stofen die we gebruiken. In juli
volgt de wintercollectie, een complete confectielijn
bestaande uit jurken, broeken, rokken,
blouses, colberts en mantels.”
Na een moeilijke periode, is Monique
helemaal terug. Als startup, maar met
behoud van haar naam, kennis en ervaring.
“Mijn visie op ontwerpen en zakendoen is
nu een belangrijke drijfveer. Daarbij leg ik
de nadruk op maatschappelijk verantwoord
ondernemen. Mijn zakenpartner Monique
Maissan is eigenaar en CEO van het bedrijf
Waste2Wear, dat vanuit Sjanghai, China, de
wereld verovert met innovatieve, duurzame
stofen. Ik ken haar heel lang en heb de afgelopen
acht jaar mogen meekijken hoe ze
die stofen ontwikkelt. Ze is bijna een halve
wetenschapper. Daar raak ik creatief opgewonden
van, zeker nu ik ze gebruik als basis
voor mijn confectiecollecties.”
FLESJES
Monique Collignons man Jan Henny Holvast,
is vrijwilliger bij de Plastic Soup Foundation.
“Plastic afval zit overal in, zelfs in ons
eten, maar dat besefen we niet. We moeten
er wel wat aan doen, zodat generaties na ons
ook nog van deze mooie planeet kunnen
genieten. Dan bedoel ik niet de mensen op
straat, die moeten we informeren. Het begint
bij producerende bedrijven en ontwerpers
die iets bedenken om te laten zien dat het
anders kan. Dat geldt dus ook voor mij als
modeontwerpster.” Het plastic uit de oceanen
is vooralsnog niet te gebruiken om stoffen
van te maken. Er zit te veel troep in. Aan
het plastic dat aanspoelt op de stranden hebben
Monique en Monique ook niets. Dat is
geschikt om tapijten en andere ruigere producten
van te maken. “Waste2Wear gebruikt
'Ik ben geen
wereldverbeteraar,
maar veranderen
begint wel bij mezelf'
plastic lesjes waarin bijvoorbeeld limonade
heet gezeten. Die worden gestript. Doppen
en etiketten eraf. Verhitten en dan kunnen
we er de draden uittrekken die Monique
Maissan gebruikt om de stofen van te
maken. Natuurlijk zijn die ook te combineren
met andere, liefst duurzame materialen.”
Plastic gebruiken als grondstof is niet zo
gek als sommige mensen denken. En angst
voor transpireren is ook niet nodig. Vrijwel
iedereen heet in zijn kast kleding hangen die
voor een groot deel of helemaal is gemaakt
van polyester, net als plastic een olieproduct
en weer helemaal hip, ook in sportkleding.
‘CRADLE-TO-CRADLE’
“Ik ben geen wereldverbeteraar, maar veranderen
begint wel bij mezelf. Dat betekent
dat ik niet poeslief hoef te zijn, maar wel fair.
Een bitch, in de betekenis van een ‘babe in
total contral of herself ’”, lacht Monique. Ze
wil er bijvoorbeeld zeker van zijn dat als ze
kleding in het buitenland laat maken, de
arbeidsomstandigheden goed zijn. Werknemers
moeten voldoende verdienen om,
volgens ter plaatse geldende maatstaven,
behoorlijk te kunnen leven. Als jurkjes hier
12 euro kosten, inclusief invoerrechten
en transportkosten, is er volgens haar iets
waar over nagedacht moet worden. Bovenal
is ze mode. “Ik wil creëren en elk seizoen
een nieuwe collectie presenteren. Tegelijk
geloof ik in ‘slow fashion’ en wil ik overbrengen
dat het onzin is een kledingstuk na één
keer dragen weg te doen. Ik stap zo weer in
een pakje uit mijn haute couturecollectie
van twaalf jaar geleden en dan zeggen al die
jonge mensen ook nog eens dat het mooi is.
Cool. Couture is niet trendvolgend, hooguit
trendsettend, een op zichzelf staand instituut.
Daarvan wil ik mijn confectie aleiden
en ook een jurkje uit die collectie moet bij
wijze van spreken na twee jaar nog steeds
leuk uit de kast te dragen zijn. Monique
Maissan en ik kijken of we in de nabije toekomst
zelfs ‘cradle-to-cradle’ kunnen gaan.
Klanten kunnen hun gedragen kleding weer
inleveren, zodat wij het kunnen hergebruiken.
Dat is ontzettend inspirerend. Ik wil
ook een eigen stof ontwikkelen.” In juli 2015
mag Monique Collignon de Fashion Week
openen met haar haute couturecollectie,
drie dagen voor haar eerste confectieshow
met kleding van gerecycled plastic, overigens
met een prachtige sote afwerking. “Ik
stond daar zo achter dat ik dat ook in mijn
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 117

118 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
MODE/MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN
haute couture wilde verwerken, zeker nu ik
weet wat je er allemaal mee kan. Iedereen
dacht dat ik een grapje maakte, omdat mijn
couture-kledingstukken altijd uit de meest
luxueuze materialen bestaat. Nu valt iedereen
ervoor, ook mondiaal. Het gaat leven bij
de mensen en vooral bij degenen die wat in
de melk te brokkelen hebben.” Monique realiseert
zich dat het omgekeerde, elementen
van haar couture doorvoeren in de confectielijnen,
niet altijd mogelijk is. “Maar ik kan
er wel iets mee en soms heel dichtbij komen.
Dat maakt me verschrikkelijk enthousiast.”
‘THE CONSCIOUS COLLECTION’
Ze hoopt dat de winkeliers het ‘plastic verhaal’
doorvertellen aan hun klanten, want
het is niet zomaar een collectie. “Ze hebben
een mooie doos gekregen met informatie,
een video en een verhaal over de collectie,
de gedachtegang erachter en de stofen.
Aan de kleding zelf is een lesje met een
eigenlijk heb je geen moment stilgestaan’.
Dat is zo. Je kan niet stilstaan, want dan komt
er niets meer. Zelfs mijn leveranciers kwamen
langs om te knufelen en hun nieuwe
collectie te laten zien. Ze wisten gewoon dat
ik opnieuw zou beginnen. Hoe cool is dat?
Ik werk nog steeds met hen samen.” In diezelfde
periode vroeg het ‘Holland Casino’ me
voor hun nieuwe bedrijfskleding. Het ging
hen om mij. Nu is bedrijfskleding een onderdeel
van de onderneming en staat het nieuwe
grote project alweer voor de deur: Het Prinses
Máxima Centrum in Utrecht. Ik heb
nooit getwijfeld. Dit is mijn vak, mijn leven.
Ik heb dit gewild, sinds ik negen jaar was. Het
beste ga ik nog laten zien, als ik maar de tijd
krijg om dat neer te zetten zoals ik het voor
ogen heb en de steun krijg van mensen die
het grote geheel zien.” In negativiteit heet
Monique absoluut geen zin, het is dan ook
uitsluitend positiviteit die ze uitstraalt. “Als
de basis van je bedrijf en jezelf goed is, komt
het allemaal goed en kunnen we alles waarmaken.”
Volgens Monique kunnen humor
en een beetje zelfspot daarbij helpen.
en buitenland kennismaken met mijn visie
en manier van werken. Ik kan er dingen uitproberen,
tussencollecties presenteren, zien
wat wel en niet loopt en personeel trainen.
Daarnaast kijken we hoe we eerst de Duitse
en daarna de Belgische markt het beste kunnen
bedienen.”
MINERALEN
Terug in de hal zijn Moniques medewerkers
nog steeds druk met het uitpakken van
de dozen met de allereerste ‘Waste2Wear’-
confectiecollectie. De poppen met haar
haute couturecollectie ‘Earth Delight’, waarmee
ze de Fashion Week 2015 heet geopend,
zijn even opzij geschoven. “Bij het ontwerpen
van die collectie was ik getriggerd door
de mineralencollectie van een vriend.
Op een gegeven moment komt dat eruit,
ga ik nadenken over hoe ik kan weergeven
wat ik in mijn hoofd heb, door stobewerking,
borduren. Vanuit de stof iets creëren.
Aan een van de jurken uit de collectie is alleen
al zes weken lang met de hand geborduurd.
Hier in het atelier. Dan snap je dat zo’n kledingstuk
25.000 tot 30.000 euro moet kosten
en dat er dan nog steeds niet veel winst
'We kijken of we in
FLAGSHIP STORE
de nabije toekomst
De vooruitzichten voor dit jaar zijn alvast op zit.” Enthousiast zegt Monique: “Begin dit
goed. “Ik verwacht het jaar mooi te kunnen
afsluiten, ondanks de hobbels die bij tijdens de Amsterdam Fashion Week in het
jaar mocht ik deze collectie ook laten zien
zelfs ‘cradle-tocradle’
kunnen gaan' een startup horen. Het kan zelfs een meer DeLaMar heater, samen met een ensemble
dan leuk jaar worden, wanneer we ook voet
aan de grond krijgen in Azië. Voor 2017 verwacht
ik een stijgende lijn en uiterlijk in 2018
hoop ik een lagship store te kunnen openen
van het Nederlands Philharmonisch Orkest.
Couture Ensemble heette dat en er waren
driehonderd mensen, meer dan verwacht,
op afgekomen. Fantastisch!”
in Amsterdam, die geheel volgens mijn
Moniquestrikje bevestigd. Daaraan kunnen
mensen herkennen dat het Waste2Wear is.
eigen inzichten is ingericht. In de wereld
van Monique kunnen mensen uit binnen-
Op het etiket staat Collignon Couture Light
met daaronder de tekst ‘he Conscious Collection’
en ten slotte zie je hoeveel lesjes zijn
gebruikt om dat ene kledingstuk te maken.”
Volgens Monique is er internationaal grote
belangstelling voor het concept, met name
vanuit Maleisië, waar ze ook de haute couturecollectie
willen zien, alsmede in Singapore.
“Ik blijf met twee benen op de grond
staan, maar ben er wel helemaal klaar voor.
Met Monique (Maissan) en haar kennis aan
mijn zijde.”
Monique heet veel van haar gedwongen
sabbatical geleerd. Ze staat er weer. “Iemand
zei: ‘Je bent continu in ontwikkeling en
Monique Collignon is een succesvolle Nederlandse modeontwerpster
en ondernemer. In 1990 heeft ze haar eerste
haute couture-collectie ontworpen. Haar eerste prêt-àporter
lijn inclusief accessoires, MC by Monique Collignon
(later Couture Light), dateert uit 2008. Monique kleedt vele
nationale en internationale sterren, onder wie Carly Steel,
Giuliana Rancic, Becly Baeling Lythgo, Carice van Houten,
Thekla Reuten, Pia Douwes, Lieke van Lexmond, Katja Herbers en Hind. Zowel het
Amsterdams Historisch Museum als het Haags Gemeente Museum hebben stuks uit de
haute couturecollectie opgenomen in hun collectie. In 2010 ontving Monique ‘The Designer
Of The Year Award’ en in 2012 werd ze ‘Best Foreign Designer’(Duitsland). Monique is
ambassadrice van Stichting Kunstweek en Stichting Kika.
moniquecollignon@speakersacademy.nl
© MARCEL KRIJGER

MODE
Een wandelend schilderij
Addy van den Krommenacker
Toen ik in april vorig jaar 65 werd,
kreeg ik geregeld de vraag of ik
het nu eindelijk wat rustiger aan
zou gaan doen. Het kwam niet
eerder in mij op. Ik ben misschien een laatbloeier,
na vele jaren in de mode durfde ik pas
in 2002 mijn couture aan het grote publiek te
tonen. Ik begin pas net, waarom zou ik rustiger
aan gaan doen? Nu de volgende verjaardag
wel erg dichtbij komt, kan ik wel zeggen
dat – bewust of onbewust – de trein onverminderd
is door blijven denderen. Er zijn
per slot ideeën genoeg, ze komen als vanzelf.
Zo’n jaar geleden sprak ik onder anderen
met Ton Rombouts, de Bossche burgemeester,
over het toen nog aanstaande zijnde Jheronimus
Bosch jaar. Intussen kan niemand
er meer omheen, maar toen was het nog een
grote verrassing hoe het 500ste sterjaar van
de bekendste kunstenaar van Den Bosch zou
worden herdacht. De stad zou er veel aandacht
aan gaan schenken en de vraag werd
bij me neergelegd om te kijken wat ik rondom
dat jubileumjaar zou kunnen betekenen. Ik
ben me toen gaan verdiepen in de Middeleeuwse
artiest. Duistere beeltenissen combineerde
hij met lielijke taferelen, waarin de
vreemdste, naargeestige fantasieën werkelijkheid
werden. Hoe zou ik dat gaan vertalen
naar de mode? Wie mijn werk een beetje kent,
denkt al gauw aan romantiek, vrouwelijkheid
in optima forma, zeker niet aan monsterlijke
wezens. Ik ben de Tuin der lusten compleet
gaan ontleden en heb mijn best gedaan om
er verschillende, nieuwe kunstwerken van te
maken. Het ene heb ik laten weven op een
intussen museaal weefgetouw, waarop vroeger
gobelins werden gemaakt. En zo komt het
ander, afgebeeld op een brokaatzijde met laklaag,
nu tot leven als een wandelend schilderij.
Toeristen van over de hele wereld komen
de voorbije maanden – nadat ze de tentoonstelling
met de werken van Bosch hebben
gezien - langs in de winkel voor mijn Boschvertaling
in shawls op linterdun Italiaans
zijde. Keer op keer zijn ze uitverkocht. Ik had
‘Zesenzestig is wat mij betret het nieuwe
drieëndertig!’
niet durven dromen dat het zo’n vaart zou
lopen en dat de shawls mee in de kofers zouden
gaan, naar verre bestemmingen, zoals de
schilderijen van Bosch ook ooit de stad hebben
verlaten. Onvermoed was ook dat ik met
mijn Bosch-jurken de halve wereld over zou
gaan reizen. Een staande ovatie in New York
tijdens de Couture Fashion Week, lovende
kritieken in het Zwitserse Lugano en nog
meer bestemmingen in het verschiet; ze doen
alle hoofdbrekens over het werk van Bosch
vergeten. Zesenzestig is wat mij betret het
nieuwe drieëndertig: vol energie en inspiratie
ga ik door met ontwerpen, de lust van
mijn leven. “Doe waar je passie ligt, dat houd
je jong!”
Addy van den Krommenacker is een toonaangevend Nederlands couturier. In 2002 lanceerde
hij zijn eerste eigen ontwerpen, waarna zijn carrière in een stroomversnelling
kwam. Hij heeft verscheidene fashionevenementen verrijkt met zijn
ontwerpen en heeft naast Tyra Banks als jurylid gefungeerd bij America's
Next Topmodel. Ook hier werden zijn ontwerpen veelvuldig getoond.
Hij is wereldwijd beroemd geworden met zijn ontwerpen, die
gedragen worden door nationale en internationale beroemdheden
op grote evenementen als de Oscar uitreikingen, de Emmy Awards
en het Eurovisiesongfestival.
addyvandenkrommenacker@speakersacademy.nl
© ADDY VAN DEN KROMMENACKER
© ADDY VAN DEN KROMMENACKER
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 119

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH
Investeren in
Europa
Het jaar 2016 is turbulent begonnen. Aandelenmarkten gingen wereldwijd fors onderuit,
niet alleen door een lagere economische groei in China maar ook door een groeivertraging in
de VS. Olieprijzen en de prijzen van grondstoffen zijn gekelderd, hetgeen de grondstoffen- en
olie-exporterende landen hard heeft geraakt. Opkomende economieën, zoals in Rusland,
Latijns-Amerika en het Midden-Oosten, vertonen tekenen van economische stagnatie.
120
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

CATEGORIE
Harald Benink
In Europa dreigt een desintegratie van
het Europese project. In veel landen,
zoals Frankrijk, Italië en Spanje, blijt
de groei te laag en de werkloosheid te
hoog. Populistische partijen roeren zich met
een anti-euro en anti-Europa agenda. De
vluchtelingencrisis zet het Europese integratieproces
verder onder druk. Rondom de
zomer van 2016 zullen de Britten een referendum
houden over het lidmaatschap van
de Europese Unie. Een eventuele Brexit zal
gevolgen kunnen hebben voor de Franse
presidentsverkiezingen in het voorjaar van
2017. En als Frankrijk een anti-Europese
president kiest, komt het Europa-project
onder zware druk te staan.
De eurozone heet dringend behoete
aan economische hervormingen, maar ook
aan een groeistimulans. Vele internationale
organisaties, waaronder het Internationaal
Monetair Fonds en de OESO, hebben tot
een forse investeringsimpuls in de Europese
infrastructuur aanbevolen. Daarbij moet het
gaan om publieke investeringen die ook het
groeipotentieel van de Europese economie
versterken. Denk bijvoorbeeld aan bruggen,
transportinfrastructuur, duurzame energie
zoals zonne-energie, elektriciteitsnetwerken
die de stroom van Zuid- naar Noord-Europa
kunnen transporten, glasvezelnetwerken die
snel internet mogelijk maken, en hoogwaardig
onderwijs en onderzoek. Door de slechte
staat van de overheidsinanciën in de meeste
landen in de eurozone hebben deze landen
helaas nauwelijks ruimte om deze publieke
investeringen te verrichten. Duitsland, en tot
op zeker hoogte ook Nederland, hebben die
begrotingsruimte overigens wel maar lijken
vooralsnog niet genegen om tot een publieke
investeringsimpuls over te gaan.
Jean-Claude Juncker, voorzitter van de
Europese Commissie, heet onlangs voorgesteld
om een fonds onder auspiciën van de
EIB op te richten, waaruit met een kapitaalsbasis
van 21 miljard euro aan Europees belastinggeld
via het aantrekken van fondsen bij
private beleggers voor een bedrag van ruim
300 miljard euro aan nieuwe infrastructuurprojecten
zou kunnen worden geinancierd.
Dit plan is een belangrijke stap in de goede
richting, maar lijkt wat betret de omvang te
mager. Bovendien gaat het plan-Juncker uit
van co-inanciering door de private sector,
hetgeen voor lange termijn investeringsprojecten
vaak een belemmering kan zijn.
Beter zou het zijn om voor een groter
bedrag, zeg 1000 miljard euro, een investeringsagenda
voor de komende 5 jaar uit te
zetten. Onder de paraplu van de Europese
Investeringsbank wordt een nieuw investeringsfonds
opgezet dat voor dit bedrag
nieuwe investeringsprojecten gaat uitzettem.
In tegenstelling tot het Juncker-fonds
is co-inanciering door de private sector
niet nodig. Wel heet het nieuwe fonds een
kapitaalsbasis vanuit de Europese belastingbetaler
en gaat op basis hiervan obligaties
uitgeven op de kapitaalmarkt. Dit plan heet
verschillende voordelen.
Ten eerste zal een investeringsimpuls van
1000 miljard euro in de nabije toekomst
de vraag in de economie stimuleren en
de werkloosheid naar beneden brengen.
Belangrijk is dat alleen al de aankondiging
van zo’n substantiële economische
impuls een positieve invloed zal hebben
op het vertrouwen in de economie
van zowel consumenten als bedrijven.
Dit vergroot de kans dat zij meer gaan
consumeren en investeren.
Ten tweede zullen hogere, gerichte investeringen
in de Europese infrastructuur de
aanbodzijde van de economie versterken,
waardoor de concurrentiekracht en het
groeipotentieel van Europa op de langere
termijn wordt versterkt.
Ten derde zal het zo zijn dat de obligaties
die het nieuwe investeringsfonds gaat
© WALTER KALLENBACH
uitgeven en die op de kapitaalmarkt zullen
worden verhandeld, ook door de Europese
Centrale Bank (ECB) als deel van haar programma
van monetaire verruiming (quantitative
easing ofwel QE) kunnen worden
gekocht. De aankondiging van een omvangrijke
monetaire impuls die, anders dan de
huidige QE waarbij vooral obligaties van
euro-landen worden opgekocht, daadwerkelijk
in bestedingen zal neerslaan, zal de
inlatieverwachtingen voor de langere termijn
verhogen. De neerwaartse beweging
van inlatieverwachtingen zal worden
gekeerd waardoor het risico op een delatoir
scenario (prijsdalingen) in de eurozone
aanzienlijk wordt ingeperkt. Deze eliminatie
van de delatiespook zal het vertrouwen
en economische groei positief beïnvloeden.
Kortom, het is tijd voor investeren in
Europa. De huidige negatieve spiraal van
afnemend vertrouwen en crisissentiment
dient te worden doorbroken. Europa moet
haar plaats in de wereld innemen die het
toekomt op basis van haar cultuur, historie
en ontwikkeling die wereldwijd worden
gewaardeerd. Alleen dan zal ze ook een
invloedrijke rol op het wereldtoneel kunnen
blijven spelen.
Harald Benink is
hoogleraar
Banking
& Finance aan
Tilburg
University
en Associate Member
van de Financial
Markets Group van
de London School of
Economics. Tevens is hij voorzitter van
het European Shadow Financial Regulatory
Committee. Deze groep van
hoogleraren uit een tiental Europese
landen geeft regelmatig beleidsadviezen
inzake regulering en toezicht op
inanciële instellingen en markten.
haraldbenink@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 121

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH
‘Trump is
een geniale
marketeer’
122
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

AMERIKAANSE VERKIEZINGEN
Charles Groenhuijsen
Tekst: Jacques Geluk
Amerika-kenner Charles Groenhuijsen denkt dat Donald Trump de Amerikaanse presidentsverkiezingen zou
kunnen winnen, maar geeft voorlopig Hillary Clinton het voordeel van de twijfel. In zijn boek ‘Donald Trump:
iedereen houdt van mij’ en tijdens lezingen laat Groenhuijsen zijn publiek kennismaken met het fenomeen
Trump, de eigenzinnige miljardair die zijn kiezers wil helpen de verloren Amerikaanse droom terug te vinden.
Elke vier jaar moet ik de dag na de
Amerikaanse presidentsverkiezingen
‘Cold Turkey’ akicken.”
Amerika-kenner Charles Groenhuijsen
is ernstig verslaafd aan dit periodiek
terugkerende politieke circus in de Verenigde
Staten. “De strijd tussen Ronald Reagan
en Walter Mondale (1984) heb ik vanuit
Nederland gedaan voor de NOS. De eerste
verkiezing die ik in Amerika vanaf de ‘primaries’
heb gevolgd, was die tussen George
Bush Sr en Michael Dukakis (1988).” Deze
eeuw heet het spektakel al voor de tweede
keer een extra dimensie. “2008 was fantastisch,
omdat de dynamiek van de race tussen
Barack Obama en John McCain zo anders
was dan daarvoor. Obama’s uitspraak ‘Yes,
we can’ ging de wereld rond. Ik zie nu al een
beetje op tegen 2020. Dat wordt nooit zo leuk
als 2016. Dit is een piekmoment.” Groenhuijsen
zou het liefst zien dat er geen einde komt
aan deze groter dan grootste show op aarde,
maar verheugt zich op de vele televisiedebatten
tussen Hillary Clinton (Democraten) en
Donald Trump (Republikeinen) die nog volgen
in de aanloop naar de verkiezingen van
november. Hij voorspelt nog hogere kijkcijferrecords
dan tijdens de voorverkiezingen
en gigantische reclame-inkomsten voor de
televisienetwerken. “Hillary doet het in haar
broek”, voorspelt hij.
‘IEDEREEN HOUDT VAN MIJ’
Charles Groenhuijsen, die Hillary consequent
bij haar voornaam noemt en Trump
bij zijn achternaam, acht intussen de kans
reëel dat de eigenzinnige multimiljardair
de presidentsverkiezingen kan winnen,
maar denkt nog wel dat Hillary uiteindelijk
aan het langste eind trekt. Had hij Trumps
opmars voorzien? “Het is een beetje keepersgeluk,
maar wel gebaseerd op enige ervaring.
In 2015 kondigde Trump zijn kandidatuur
aan. Dat had hij al eerder gedaan en toen
bleek het een publiciteitsstunt voor zijn boek
te zijn. Die zomer zag je hem in de peilingen
behoorlijk stijgen en dat vond ik vrij bijzonder.
In augustus begon het te kriebelen en in
september kreeg ik een brainwave: ik moest
een boek over die man schrijven. Op zaterdagochtend
ben ik volgens een vast schema
(zes uur op, vijf over zes beginnen) eerst alles
over hem gaan bestuderen en lezen, waaronder
al zijn boeken, biograieën en krantenartikelen,
en vervolgens gaan schrijven. Een
aantal weken lang, zeven dagen per week.”
Het resultaat is ‘Donald Trump: iedereen
houdt van mij’, waarin Amerikakenner
Groenhuijsen op 120 pagina’s beschrijt wie
en wat Trump is en waar hij vandaan komt
en vooruitblikt op wat er gebeurt als hij de
verkiezingen wint of verliest. Het boek is zo
geschreven dat het een tijdje meekan, maar
inmiddels werkt hij aan een geactualiseerde
uitgave.
“Ik heb allereerst zijn jeugd vrij uitgebreid
beschreven. Als je daarvan niets afweet
snap je hem niet. Hij groeit op als zoon van
de New Yorkse vastgoedondernemer Fred
Trump, die grote bakstenen woontorens
bouwt in Brooklyn. Al snel nadat hij bij de
zaak komt, merkt hij dat het burgermansbestaan
niets voor hem is. Hij gaat aan de slag
in Manhattan en richt zich op het allerhoogste
segment. Dat is hij blijven doen, met wisselend
succes. Met zijn casino’s gaat het mis,
andere zaken leveren hem veel op.” Groenhuijsen
herinnert zich een anekdote: “Wanneer
hij als jongen met een van zijn broers
met legoblokken speelt vraagt hij of hij een
paar blokjes van hem mag lenen om zijn
gebouw te kunnen afmaken. In plaats van ze
terug te geven aan zijn broer lijmt hij de blokjes
vast. Typisch Trump: altijd zijn eigenbelang
voorop en dat slim spelen.”
AMERIKAANSE DROOM
VERVLOGEN
Peilingen waaruit blijkt dat ruim driekwart
van de Amerikanen vindt dat het niet
goed, zelfs fout gaat met hun land, zijn een
belangrijke reden voor Groenhuijsen door
te gaan met schrijven. Daardoor kan hij de
achtergronden schetsen die Trumps opmars
verklaren. “De snelgroeiende, door de Republikeinen
aangeblazen ongelijkheid, erkenning
van het homohuwelijk en legalisering
van marihuana in een aantal staten en ontkerkelijking
dragen bij aan die ontevredenheid.
Voeg daarbij dat de Verenigde Staten
internationaal steeds meer kritiek krijgen,
vooral industriële banen naar het buitenland
verdwijnen en de overheid steeds meer
bezuinigt op onderwijs, gezondheidszorg en
infrastructuur. Bovendien worden de rijken
rijker en staat een voor Amerikaanse begrippen
vrij linkse president aan het roer. Het
trotse Amerika dat ze kennen, hun Amerika,
bestaat niet meer. Vervolgens staat iemand
op als Trump, die zegt dat hij het volk de vervlogen
Amerikaanse droom wil teruggeven.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 123

124 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
AMERIKAANSE VERKIEZINGEN
Hij beloot hen dat hun kinderen het beter
zullen hebben dan zij.” Dat is de crux waarvan
Trump het uiteindelijk moet hebben en
die hem zoveel steun oplevert van mensen
die dachten dat ze geen toekomst meer hadden.
woeden, denkt hij dat Trump de debatten zal
winnen, puur op lair en stijl. “Hij zet Hillary
baf in de hoek.” Tijdens zijn boeiende lezingen,
die hij vanuit zijn enorme kennis over
Amerika en de Amerikaanse politiek geet
en rijkelijk illustreert met beeld, geluid en
soms hilarische voorbeelden, vertelt Groenhuijsen
proberen. Als hij een muur wil bouwen tussen
Mexico en de VS om illegale immigranten
tegen te houden moet hij eerst naar het
Congres, want dat gaat over het geld. Het
zit er niet in dat Mexico die muur betaalt.
Ook zijn plannen om illegalen te deporteren
maken geen kans. Dat gaat zo’n 100 mil-
zijn toehoorders dat de politieke jard dollar kosten, omdat je die mensen ook
‘Ik zie nu al een
marketing van Trump absoluut GENIAAL moet opsporen. Bovendien zit Amerika niet
is. “Dan roepen ze vanuit de zaal meteen ‘ho te wachten op televisiebeelden van spartelende
kinderen en radeloze ouders. Ik denk
beetje op tegen 2020’
ho ho’. Dan zeg ik dat ik nooit op Trump zou
De Republikeinen zijn er medeverantwoordelijk
voor dat de bevolking bang is dat
het nog veel erger wordt. “Iedereen heet de
afslag naar de 21ste eeuw genomen, alleen
de Republikeinen hebben hem gemist. Ze
doen alsof ‘het goeie ouwe Amerika’ nooit
is weggeweest. In werkelijkheid wordt Amerika
nooit meer wat het was. Over een kwart
eeuw is meer dan de helt van de Amerikanen
niet blank. In een aantal staten is dat nu
al (bijna) zo. Sommigen zijn bang dat een
groeiende groep ‘vermaledijde’ immigranten
ervoor zorgt dat hun ideaal verdwijnt.
Ze hoeven maar uit het raam te kijken om te
zien dat banen voor een deel naar deze mensen
gaan, die vaak bereid zijn voor 5 of 6 dollar
per uur te werken. Te veel om dood te
gaan, te weinig om van te leven. Daar komt
bij dat de invloed van de kerk snel afneemt
en dat is voor veel Amerikanen een gruwel.
Het blijt in vergelijking met het in Amerikaanse
ogen ‘heidense’ Nederland een zeer
religieus land. Toch sluiten jaarlijks duizenden
kerken hun deuren, net als fabrieken,
scholen en ziekenhuizen. De symbolen
van wat was verdwijnen steeds sneller. Daardoor
neemt het aantal mensen dat ‘pissed’,
nijdig, is snel toe. Door de sociale ellende,
ongezond leven en zelfs mislukte levens
stemmen. Altijd Democratisch. Maar dat je,
ook als je tegen zijn opvattingen bent, vanuit
een marketingoogpunt naar hem moet
kijken en dan moet constateren dat hij het
briljant doet. Hij is op geen enkele manier
met Hillary te vergelijken, niet qua persoonlijkheid,
ook niet wat herkomst politieke stijl
en ideeën en de wijze van debatteren betret.
Trump is geen intellectueel, maar zeker niet
dom. Met humor weet hij zijn soms verschrikkelijke
of zelfs discriminerende uitspraken
meestal recht te breien. Hillary
daarentegen heet haar goede momenten,
maar is zo geprogrammeerd. Ze draait altijd
een riedeltje af over vrouwenrechten en
minderheden, zonder te verrassen. Mensen
vinden haar aardig, maar houden niet van
haar. Ze is populair, niet geliefd. Dat is een
cruciaal verschil.”
HANDELSVERDRAGEN
Mocht Trump winnen, dan heet dat ook
voor het Nederlandse en Europese bedrijfsleven
gevolgen. “Hij zal proberen bestaande
handelsverdragen, zoals het omstreden
TIPP, eenzijdig op te zeggen of bij te sturen,
maar kan dat meestal niet in z’n eentje
beslissen. Uiteindelijk is hij totaal ahankelijk
van anderen. Elke keer dat hij aankondigt
als president bepaalde dingen te gaan
doen, betekent dat niet meer
dan dat hij het gaat
dat de negatieve efecten wel mee zullen vallen,
omdat Congresleden en Afgevaardigden
zich voortdurend zullen afvragen of ze
wel willen meewerken aan Trumps plannen.”
Groenhuijsen denkt dat Trump op den
duur serieuzer wordt genomen. Dat is ook
gebeurd met Ronald Reagan. Die was echter
een heer, strak in het pak en nooit een
onvertogen woord. “Trump is wilder, scheldt
op iedereen, gebruikt het F-woord en uitdrukkingen
als ‘bull shit’. Kinderen worden
van school gestuurd als ze dat doen! Ik
denk dat hij inbindt als president, maar de
Republikeinen kunnen er niet tegen dat hij
een enorme pragmaticus is. Ideologie is voor
Trump niet zo belangrijk, als het inancieel
en zakelijk maar goed gaat met Amerika.
Zijn partijgenoten hebben echter de laatste
decennia alleen maar op ideologie gehamerd
– God en Vaderland. Hij is als een aal in een
emmer, die ze niet te pakken krijgen en dat
frustreert de Republikeinen.”
Charles Groenhuijsen geniet nog even,
maar kijkt al vooruit naar de Nederlandse
verkiezingen van 2017. Ook daar kan hij – net
als over hoe technologie en innovatie (drones,
3D-printen) onze levens ingrijpend veranderen
– boeiend over spreken. “Ik maak
er een show van”, zegt hij. Dat is dan meteen
de enige overeenkomst tussen hem en het
onderwerp van zijn laatste boek.
neemt de levensverwachting binnen deze
groep, vooral onder mannen, zelfs af. Zij
juichen voor Trump, want ze denken dat
Amerika-kenner Charles Groenhuijsen is schrijver, columnist, programmamaker,
consultant, spreker en een veelgevraagd moderator
hij naar hen luistert en zal doen wat hij
beloot.”
en dagvoorzitter. Hij is sinds 1974 actief in de journalistiek, waarvan
EINDSTRIJD
23 jaar bij de publieke omroep. Hij heeft vele publicaties op zijn naam
staan, waaronder het boek over Donald Trump (Uitgeverij Balans, ISBN
Vooruitkijkend naar de eindstrijd,
9789460030987). charlesgroenhuijsen@speakersacademy.nl
die tussen september en november zal
© WALTER KALLENBACH

KLANTVRIENDELIJKHEID
Lief zijn
Waarom we klanten moeten vlooien
Wat is er toch aan de hand
dat ik organisaties voortdurend
hoor praten over
klantgerichtheid, burger
centraal, gastvrijheid en patiëntgericht? Het
lijkt wel alsof er niets belangrijkers is dan
het koesteren van onze ‘cashcow’. Jawel, die
klant, burger, patiënt, bewoner en cliënt die
ervoor zorgen dat ik en de rest van werkend
Nederland brood op de plank krijg.
Maar hoe is het dan toch mogelijk dat wanneer
ik aan de klanten-kant van de balie
sta de huterigheid toeneemt, een simpele
begroeting een lijdensweg is geworden, procedures
mijn leven verzieken en ik steeds
vaker het gevoel heb gereduceerd te zijn tot
een nummer dat op zijn beurt wacht?
Hoe kan ik als gedragsbioloog die gewoon is
te observeren, negeren dat klantvriendelijkheid
steeds verder weg lijkt te staan terwijl
organisaties het steeds hoger op de agenda
plaatsen en er grote investeringen plaatsvinden
om de klant te binden? Waarom zie ik
steeds vaker signalen waarbij ik mij afvraag
of er werkelijk niemand is geweest die het
eens vanuit mijn perspectief heet bekeken?
Mogelijk maken we het te complex.
Als ik chimpansees observeer valt het mij
altijd weer op dat het ze geen moeite lijkt
te kosten om aardig te zijn naar diegene die
met eten in zijn of haar handen zit. Ze lipsmakken,
vlooien en bieden hun diensten
aan, ze weten precies wat ze moeten doen
drs. Patrick van Veen
om de ander te verleiden. Ze snappen blijkbaar
beter dan mensen dat aandacht belangrijk
is: zonder dat ze vlooien hebben, vlooien
ze uren met elkaar, bouwen vertrouwen op
en zorgen dat er relaties ontstaan. En ook al
Patrick van Veen is een gedragsbioloog met een missie: wetenschap en maatschappij dichter bij elkaar brengen. Hij
combineert onderzoek naar gedrag van mensen en apen en vertaalt deze kennis naar maatschappelijk belangrijke
thema’s: sociaal gedrag op de werkvloer, klantgerichtheid, oerinstincten van de liefde en pestgedrag bij kinderen.
Hij schreef onder andere bestsellers als ‘Help, mijn baas is een aap!’ en ‘Dierbare Collega’s’.
patrickvanveen@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN PATRICK VAN VEEN
‘Klantgerichtheid
begint bij
incompetente
managers die leren
aandacht en liefde
te hebben voor
medewerkers’
is het niet altijd oprecht, ze geven elkaar het
gevoel dat de ander op dat moment de liefste
van de wereld is.
Maar misschien helpt het ook dat apen geen
managers hebben die controleren of procedures
worden nageleefd en die sturen op
output en resultaat. Of die zelf het foute
voorbeeld geven zoals in een restaurant waar
de stropdas medewerker over een vertrapt
koekje stapt alsof hij het niet ziet, maar even
later een schort medewerker aanspreekt dat
ze troep op de vloer moet opruimen. Hoe
kan ik klantgerichtheid verwachten als de
manager medewerkers niet vertrouwt, geen
ruimte geet en voortdurend controleert?
Waarom zou een medewerker mij fatsoenlijk
te woord moeten staan als diezelfde
medewerker al maanden wacht op een fatsoenlijk
gesprek met zijn leidinggevende?
En waarom zou een medewerker mij attent
moeten opmerken als de manager iedereen
in de organisatie negerend voorbijloopt?
Klantgerichtheid is niet zo lastig maar het
wordt lastig door de organisatie die we om
de klant heen bouwen. We bedenken regels,
procedures en systemen om de klant tevreden
te stellen en het makkelijk te maken.
Maar, wat de klant wil zit gewoon in onze
natuur, daar hebben we geen systeem voor
nodig: een beetje aandacht, liefde en op het
juiste moment even belangrijk gevonden
willen worden.
© MET DANK AAN PATRICK VAN VEEN
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 125

© SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH
10
TOP
spreker
Jongeren versus
protestgeneratie:
waardenstrijd
in alle hevigheid
losgebarsten
126
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

BEDRIJFSCULTUUR
prof. dr. ir. Mathieu Weggeman
Tekst: Jacques Geluk
De waardesystemen van de protestgeneratie, die vaak nog aan het roer staat, en jongeren botsen binnen
organisaties en zijn zelfs totaal niet compatibel. Hoogleraar Organisatiekunde Mathieu Weggeman legt
tijdens lezingen en in dit interview uit waarom hij denkt dat leidinggevende babyboomers, althans degenen
die in het oude denken zijn blijven hangen, uiteindelijk moeten inbinden.
© WALTER KALLENBACH
“Jonge mensen die bij
een organisatie gaan
werken vragen eerst wat
het nut is van die club”
De protestgeneratie drijt nog
steeds op geld, status en macht.
Deze babyboomers fuseren
graag, want dan zijn ze baas
van iets groters en krijgen ze meer status en
macht. Ze zijn materieel ingesteld en hechten
veel waarde aan bonussen of betaling in
opties van aandelen als het om beursgenoteerde
ondernemingen gaat en protesteren
tegen de Balkenendenorm”, zegt hoogleraar
Mathieu Weggeman. “Het waardesysteem
van de jonge generatie vormt daarmee een
enorm contrast. Zij vinden niet drie maar
vier P’s belangrijk: People, Planet, Proit én
Pleasure. Jongeren hechten aan het welzijn
van collega’s, klanten en de inwoners van de
stad of het dorp waar de organisatie is gevestigd.
Ze schamen zich als mensen moeten
stoppen met barbecueën als vieze lucht uit
het bedrijf waar zij werken overtrekt. Ze
vinden ook dat de toestand van de planeet
beter moet zijn als ze hem verlaten dan toen
ze erop kwamen. Natuurlijk willen zij uiteindelijk
wel iets in hun zak steken, maar
die winst niet gebruiken om een Bentley,
Porsche Panamera, Audi A6 of een tweede
huis met zwembad te kopen.” Deze jongeren
hebben volgens Weggeman meer
belangstelling voor de laatste gadgets
van Apple of Samsung of een mountainbike.
Ze zien ook de wereld als hun
huiskamer en vliegen graag met een
goedkope luchtvaartmaatschappij
voor een weekendje naar Barcelona.
“De materiële wensen van deze twee
generaties zijn dus heel verschillend.”
Leden van de protestgeneratie willen
dat het leven betekenisvol is. “Zij
willen door hard werken stenen verlegd hebben
en het verschil gemaakt hebben. Plezier
hoet daarbij geen rol te spelen. Generatie Y,
de jongeren, wil dat het leven naast betekenisvol
ook aangenaam is. Daarom hebben zij
de P van Pleasure toegevoegd. Deze groep
wil wel naar politici luisteren, maar dan op
Lowlands of strijden voor betere bestrijding
van hiv, maar dan met U2 erbij. Onderzoeksgeld
inzamelen voor ALS combineren
ze met een ‘ice bucket challenge’.”
HET GROTE WAAROM
“Jonge mensen die bij een organisatie gaan
werken vragen eerst wat het nut is van die
club. Ze vragen naar wat Simon Sinek noemt
‘the big why’, het grote waarom. Waarom
worden bepaalde producten gemaakt, waar
komen de winsten vandaan en wie worden
daar blij van? De protestgeneratie vindt dat
wat zweverig en denkt vooral aan de aandeelhouderswaarde
van de bedrijfsactiviteiten.”
Weggeman citeert CEO Paul Polman
van Unilever uit een
interview met Scope:
‘De jonge mensen die hier tegenwoordig
binnenkomen vragen niet meer wat Unilever
hen kan bieden, maar wat onze waarden
zijn en wat wij in de wereld bereiken’.
“Hij zei verder zoiets als ‘Dat moet niet gekker
worden’. Ik heb echter veel bewondering
voor Polman. Hij vindt het lastig en raar,
maar heet die verandering wel gezien en is
zich daartoe aan het verhouden. Veel protestgeneratiemensen
merken dat helemaal
niet op. Dat komt doordat wie de macht heet
en eigenaar is van de assets, niet vindt dat
hij zich hoet aan te passen aan degenen die
geen macht hebben. Deze leiders geven toe
dat de jongere generatie anders denkt, maar
zeggen daar meteen achteraan: ‘Dat zal allemaal
wel, maar wij doen het hier zo. Als het
ze niet bevalt gaan ze maar. Dat is echter op
termijn niet vol te houden, want dan gaan
er te veel.” Mathieu Weggeman: “Het contrast
is het grootst tussen generatie Y en de
babyboomers. De generaties daar tussenin
laten we even buiten beschouwing.” Hij is
optimistisch over de jongeren. “Zij kunnen
goed samenwerken, pluggen zonder dat dit
opvalt meteen in op nieuwe groepen doordat
ze prima kunnen hechten en onthechten,
zijn resultaatgericht en delen alle kennis en
verwachten dat ook van anderen. Kennis is
voor hen geen macht, maar een middel.”
Prof. dr. ir. Mathieu Weggeman is hoogleraar Organisatiekunde (specialisatie
Innovatiemanagement) aan de TU Eindhoven, strategisch partner
van Squarewise en bestuursadviseur. Weggeman focust op het begrijpen
en verklaren van innovatieprocessen in technologie- en kennisintensieve
organisaties, met bijzondere aandacht voor leidinggeven aan professionals
en het Rijnlands-model. In 2001 kreeg hij de œuvreprijs van de Orde
van Organisatiekundigen en -Adviseurs voor zijn bijdragen aan de managementvakliteratuur.
Zijn boek ‘Leidinggeven aan professionals? Niet doen!’ is in 2008 uitgeroepen tot
Managementboek van het Jaar. mathieuweggeman@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 127

© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
‘Afscheid van de VAR is
vervelend voor zzp’ers
en de BV Nederland’
De Verklaring Arbeidsrelatie (VAR), waarmee de zelfstandige zonder personeel zijn opdrachtgevers kon
vrijwaren van eventuele naheffingen van de belastingdienst en de Sociale Verzekeringsbank, is niet meer.
In plaats daarvan zijn er nu modelovereenkomsten waarin zzp’ers en opdrachtgevers tevoren door de
belastingdienst goedgekeurde afspraken kunnen maken die aantonen dat geen sprake is van loondienst.
De bedenker, staatssecretaris Eric Wiebes, ziet alleen maar voordelen voor de zzp’er. Econoom Mathijs
Bouman ziet slechts nadelen, voor de zelfstandigen, opdrachtgevers en de economie, die door de nieuwe
regels minder flexibel en dus minder veerkrachtig wordt.
128
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

ECONOMIE
dr. Mathijs Bouman
Tekst: Jacques Geluk
10
TOP
spreker
Staatssecretaris Wiebes zag het als een
nadeel voor zzp’ers dat zij een aanslag
konden verwachten, wanneer achteraf
zou blijken dat ze in feite toch
in loondienst – en dus geen ondernemer –
waren. Bovendien konden ze dan hun recht
op ondernemersatrek verliezen. Daarom
heet hij de VAR vervangen door een nieuw
systeem van modelovereenkomsten, waarbij
de zzp’er probeert samen met zijn opdrachtgever
tevoren door de belastingdienst goedgekeurde
afspraken te maken, waarin
duidelijk staat dat hij wel degelijk ondernemer
en geen werknemer is. De belastingdienst
kan na aloop kijken of iedereen zich
daaraan goed heet gehouden en, indien dat
niet zo is, alsnog beide partijen – dus ook de
opdrachtgever – belasten met vooral sociale
werknemerspremies. In de oude situatie was
de zzp’er in de gelukkige omstandigheid zijn
opdrachtgever te kunnen beloven dat er geen
claims zouden komen. Dat vermogen is hij nu
kwijt. Dat leidt ertoe dat bedrijven zich gaan
indekken, omdat ze niet graag het risico van
een claim achteraf willen lopen, hoe klein dat
ook is. Hoe dat in de praktijk uitpakt weten
we niet, maar het lijkt erop dat veel opdrachtgevers
ervoor kiezen geen opdrachten meer
te geven aan zzp’ers”, zegt zzp’er Mathijs Bouman.
Tijdens zijn verhelderende lezingen
en bijdragen aan onder andere het vernieuwende
nieuwsprogramma ‘Z Today’ op de
ambitieuze nieuwszender RTL Z heet hij het
al eerder gezegd en nu herhaalt hij het: “Dat
is niet alleen voor de zzp’er, maar ook voor de
BV Nederland heel vervelend.”
BRIEF
Wiebes schrijt in zijn brief aan zzp’ers
onder andere dat het ‘in veel gevallen
duidelijk is dat een zzp’er niet in loondienst
werkt. Denk aan een schilder die steeds voor
verschillende particulieren werkt. U hoet
in deze gevallen geen modelovereenkomst
te gebruiken. Bij twijfel kunt u met uw
opdrachtgever gebruikmaken van een
modelovereenkomst, maar dit is niet
verplicht’. In alle andere gevallen raadt
hij zzp’ers aan op de internetsite van de
belastingdienst ‘de modelovereenkomst te
zoeken die past bij de manier waarop hij
en zijn opdrachtgever willen werken’. In
de bijlage schrijt Wiebes: ‘De positie van
zzp’ers wordt versterkt, omdat ook zij nu
‘Ik voorspel dat veel
opdrachtgevers zelfs
preventief proberen
van zzp’ers af te komen’
zekerheid vooraf hebben. Daarnaast kan de
zzp’er, als achteraf blijkt dat toch sprake was
van loondienst nu wél aanspraak maken op
uitkeringen…’ En, wat veel zzp’ers dus niet
als voordeel, maar als het inleveren van
hun wisselgeld zien: ‘Beide partijen zijn nu
verantwoordelijk voor de eigen belastingen
premieverplichtingen’. Het meeste lijkt te
mooi om waar te zijn en dat is het volgens
Bouman ook.
“De brief is verhullend en zeer teleurstellend.
Gedaan wordt alsof de rechtspositie van de
zzp’er is versterkt. De bijlage, met vragen en
antwoorden, beslaat ruim een half A4-tje.
Totaal lachwekkend. Op een willekeurige
zzp-website vind je soms tientallen pagina’s
met problemen die mensen opwerpen.
In werkelijkheid is de onderhandelingspositie
van de zzp’er erg verslechterd en krijgt hij
geen opdrachten meer omdat opdrachtgevers,
met name middelgrote en grote bedrijven,
op advies van hun juristen, zelfs geen
klein risico willen lopen dat ze een aanslag
krijgen omdat ze een schijn-zzp’er hebben
aangenomen. Dat de VVD dit doet is opmerkelijk.
Ik heb er met Wiebes, een leuke, vriendelijke
en analytische man, over gesproken
en hij denkt echt dat het een probleem was
voor zzp’ers dat ze achteraf konden worden
aangeslagen en de opdrachtgever, die minstens
zoveel schuld had, niet. Analytisch
klopt dat, maar hij vergeet dat er de afgelopen
jaren zoveel schijnzelfstandigen zijn bijgekomen
doordat de belastingdienst geen
mensen om te controleren of al die zzp-contracten
wel klopten. Dat had niets te maken
met de VAR. Wat hij nu doet is in plaats van
beter controleren dreigen met een zware
straf om schijnzelfstandigen en opdrachtgevers
die deze mensen aannemen af te schrikken.
Ten koste van alle andere zzp’ers.”
ONZEKERHEID
Het allerbelangrijkste is de extra onzekerheid
die nu is ontstaan bij alle betrokkenen.
Er is een nieuw soort lexcontract bedacht,
dat naast een algemeen model per beroepsgroep
verschillend is en daarbinnen ook
nog varianten kent. Volgens Bouman weet
niemand hoe en of het geldig is en waaraan
hij of zij zich moet houden. Houvast uit de
VAR-tijd is verdwenen. Nergens staat dat
het aantal opdrachtgevers dat iemand heet
een bepalende factor is om als zelfstandige
te worden gezien, terwijl dat dat altijd een
voornaam criterium is geweest. Bijkomende
onzekerheid komt voort uit het feit dat de
belastingdienst van de vele modelcontracten
die ter goedkeuring zijn voorgelegd, nog
slechts een klein percentage heet goedgekeurd.
“Ik voorspel dat veel opdrachtgevers in
2016 en 2017, wanneer de overgangsperiode
aloopt, zelfs preventief proberen van zzp’ers
af te komen. Of door payroll-constructies en
lexcontracten aan te bieden aan deze mensen,
die liever zelfstandig zijn. Fundamenteel
hierbij is de in het economisch verkeer
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 129

ECONOMIE
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
onuitgesproken vraag, die bij het afsluiten
van contracten altijd vaag wordt gehouden:
‘Wie is de baas?’. In de nieuwe constructie is
dat het deiniërende, maar eigenlijk niet te
deiniëren element dat ze gaan gebruiken als
beslissingsfactor of iemand zelfstandige is of
werknemer.
In de jaren negentig zaten ze ook met die
vraag en dat is toen afgedekt met de VAR,
een soort ‘Verlaat de gevangenis zonder betalen’-kaart:
‘Als je die kunt tonen doen we niet
moeilijk over de gezagsrelatie, die valt toch
niet te deiniëren’. Wiebes heet besloten dat
het wel kan en gooit de VAR weg, waarmee
een fundamenteel probleem uit de jaren
negentig, dat net was opgelost, weer helemaal
terug is.” Bouman vindt ook dat schijnzelfstandigen
snel een eerlijk contract moet
krijgen, zoals de postbodes van PostNL, maar
“dat zijn heel andere mensen dan freelancers
in de journalistiek, interim managers of masseurs,
die precies weten wat hun vaardigheden
zijn en die proberen te vermarkten. Dat
onderscheid is heel belangrijk, maar wordt nu
niet gemaakt.” Bouman wijst erop dat Wiebes
continu is gewaarschuwd door de Raad van
State en Kamerleden dat hij dingen wil deiniëren
die niet deinieerbaar zijn. De wet is
uiteindelijk aangenomen, omdat een eerder
voorstel van Wiebes ‘nog dramatischer was’.
“Daarbij moest je bij elke opdracht opnieuw
130
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
onderhandelen met de opdrachtgever en
samen een internetformulier moest invullen
om erachter te komen of je wel of geen zzp’er
was.” Is er nog wat te doen tegen het uitschakelen
van de zzp’er. Bouman: “Onlangs heet
Pieter Omtzigt (CDA) Kamervragen gesteld,
waarin hij uiteindelijk tot de kern kwam: hoe
gaat de belastingdienst om met die modelcontracten?
Met andere woorden: hoe deinieert
de belastingdienst werknemerschap
en ondernemerschap? Die fundamentele
vraag uit de jaren negentig is dus opnieuw
in de Tweede Kamer gegooid en zolang we
die niet beantwoorden is geen echte oplossing
mogelijk.
FLEXIBILITEIT UIT DE ECONOMIE
Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek
telt Nederland zo’n miljoen zzp’ers
op zeven miljoen werkenden. “In goede en
slechte tijden fungeren ze als een heel belangrijke
bufer. Aannemend dat de CBS-cijfers
kloppen, verwacht ik dat de economie door
de nieuwe regeling verstart, omdat die de
rubberen laag – zoals ik de bufer zie – van de
arbeidsmarkt afpelt. Juist in een tijd waarin
bedrijven toch al angstig zijn over ontwikkelingen
rond de Chinese economie, technologie,
robotisering, een mogelijke ‘Brexit’, een
nieuwe eurocrisis, een Amerikaanse recessie
en de gevolgen voor Europa en de immigratiecrisis
en de extra kosten daarvan. Bedrijven
willen graag lexibiliteit, maar door de
zzp’ers in deze positie te brengen zijn economische
schokken minder gemakkelijk
op te vangen en kunnen ondernemers minder
gemakkelijk inspelen op snelle veranderingen
in de buitenwereld. De economie zal
wel blijven groeien, zeker als we alle conjunctuurgolven
achter elkaar leggen, maar minder
proiteren van goede tijden en meer last
Dr. Mathijs Bouman is econoom, journalist, commentator RTL Z en
geeft lezingen. Na zijn promotie in 1998 was hij onderzoeker en docent
aan de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit en de
Universiteit Leiden. Vervolgens was hij adjunct-hoofdredacteur van
FEM Business. Tussen 2003 en 2005 werkte hij voor De Nederlandsche
Bank. Boeken van Bouman zijn onder andere: ‘Hollandse
Overmoed, waarom de beste economie van de wereld ontspoorde’
(2006) en ‘De elektrische spijkerbroek en andere avonturen in de
economie’ (2010). In 2013 won hij de ‘Gouden Stier’ voor beste
inanciële commentator. mathijsbouman@speakersacademy.nl
‘Het komt goed
als iedereen zich
realiseert dat het
niet zo interessant is
of iemand zzp’er is of
werknemer’
hebben van slechte tijden. Voor de individuele
zzp’er kan deze nieuwe ontwikkeling uitlopen
op een klein drama, omdat hij niet weet
of hij volgend jaar nog wel een opdrachtgever
heet en in het slechtste geval theoretisch met
een koopkrachtdaling tot wel 100 procent te
maken kan krijgen.”
Bouman, tot besluit: “In onzekere economische
omstandigheden, zoals we de afgelopen
jaren hebben gehad, is dus juist veel
lexibiliteit nodig. Een groep mensen wil
dat in vrijwilligheid en met plezier aanbieden
en dan komt er uit Den Haag een oekaze
die dat onmogelijk dreigt te maken. Dat is
eigenlijk onverdraaglijk. Het komt goed als
iedereen zich realiseert dat het niet zo interessant
is of iemand zzp’er is of werknemer.
Dat verschil is toch al difuus. Het gaat er
alleen maar om dat men wil weten wie onder
de werknemersverzekeringen moet vallen,
maar dan moeten we terug naar de vraag
waarom we die verzekeringen hebben. Pas
als we de sociale zekerheid inrichten op een
manier die mensen aan de onderkant van de
samenleving beschermt en mensen aan de
bovenkant hun eigen gang laat gaan – zzp’er
of werknemer maakt niet uit – is het probleem
opgelost.”
© JULIETTE POLAK EN FLEUR KONING

COMMUNICATIE & PR
Bent u klaar voor de revolutie
van de multimarketeer?
Patrick Petersen MA MSc
Marketing, nieuwe marketing
en digitale marketing.
Het lijken modewoorden.
We zijn van marketeer naar
‘marcommer’ vervolgens snel door naar
een interactieve en multichannel marketeer
gegaan en doorgroeiend naar de marketeer
van interactieve communicatie. We hebben
nog even online communicatiespecialist
gehad, en dat gaat momenteel via social pr
naar ‘contentstrateeg’. Het lijkt vooral op een
hoge snelheid van de ontwikkeling van het
vakgebied. De veelvoud aan noodzakelijke
disciplines lijkt de herboren professional in
verwarring te brengen. De eigen identiteit
moet met ‘zomaar’ een virtuele functieomschrijving
vastgelegd worden. Het beestje
moet een naam hebben, toch?
REVOLUTIE EN RELEVANTIE
Beheer jij diverse kanalen in de sociale
media, waarin jij vooral vragen beantwoordt,
dan ben je een puike community
manager. Noem jezelf dan geen ‘contentstrateeg’.
Hopelijk zijn jouw competenties
op gebied van service en relatiebeheer
sterker dan het uitzetten van strategische
lijnen met de hulp van branded, curated en
user generated content. Laten we de strateeg
hierbij óók de noodzakelijke competentie
toedichten dat hij of zij de ervaren inzichten
bevat om organisaties van laag tot hoog
te doen overtuigen in hun veranderingen.
Zijn online professionals verworden tot de
ultieme transformers? De werkloze twitteraars
die zich na een jaar intensief twitteren
spontaan ‘social media strateeg’ noemen
vormen dé Optimus Primes van de virtuele
marketingwereld. Bijna komisch is hun
motto dat ‘social media marketing’ draait om
het centraal stellen van de klant en gebruiker.
Had nu maar die gedegen basiscursus marketing
gedaan, dan had je het al veel eerder
‘beter’ geweten.
© MET DANK AAN PATRICK PETERSEN
Patrick Petersen studeerdeerde BK aan de EUR en Marketing
en Strategic Digital Marketing aan de London Business
School. Petersen is bestseller auteur van onder andere het
‘Handboek Online Marketing’, ‘Handboek Engaging Content’,
‘Handboek ContentStrategie’ en ‘Handboek Social
Business’. Daarnaast is hij columnist voor Adformatie, Marketingtribune
en CustomerTalk. Bovendien schrijft hij voor
zijn eigen SocialMedia.nl platform.
patrickpetersen@speakersacademy.nl
VIRTUELE LEIDERS EN
TRACKRECORD
Feit is dat we virtuele leiders kennen die
geen échte leiders zijn. Het humane principe
van ‘door aantoonbare ervaring omhoog
klimmen’ lijkt in de huidige virtuele wereld
over boord te zijn gegooid. We maken virtueel
in een moordend tempo carrière. De
vraag is of dit voorbeelden zijn van zelfoverschatting
of een inlatie van de moderne vormen
van marketing. Waar je ooit nog wel
eens harde onderzoekscompetenties in huis
diende te hebben, incluis een trackrecord
van succesvolle marketingcampagnes en
creatief denken, lijkt nu niets meer dan een
leuke eendaagse training Content Management
nodig te zijn om jezelf te upgraden tot
‘online marketeer’. Staat ‘online marketeer’
te lang op jouw Facebookpagina dan maken
we hier ‘strateeg’ van. Door leuke voorbeelden
van succesvolle campagnes aan te halen
lijk jij – wederom virtueel – een trackrecord
van ervaring op te bouwen. De luchtballon
gevuld met zelbenoemde moderne marketeers
krijgt zijn mand maar nauwelijks de
lucht in. Er is gelukkig wii aan boord.
EEN INSTANT STRATEEG,
SPONTANE INFLATIE OF LEF?
Waar ik mijzelf pas na ruim tien jaar
online marketingcampagnes draaien
‘online strateeg’ durfde te noemen, lijkt de
term ‘strateeg’ een múst in een beetje Twitter-bio.
Ik brand hiermee niet mijn gerespecteerde
collega’s af, maar ik vraag mij
wél hardop af hoe zo’n virtuele carrière op
hoge snelheid daadwerkelijk verloopt. Het
lef van de virtuele carrièremakers verdient
wederom waardering. Toch mogen de ballen
indalen en mag de oververhitte zelfperceptie
bekoelen. Stop met nutteloze sociale
proof als het geen aantoonbare ervaring
betret waar jij echt bij betrokken bent
geweest. Stop met het schreeuwen langs
de zijlijn als je nog nooit hebt gevoetbald.
Hulde aan alle ervaren marketeers die op
een gedegen en eerlijke manier het nieuwe
tijdperk betreden en glashard door het
hyperig gedrag heenkijken.
© WALTER KALLENBACH
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 131

© MINISTERIE VAN BEELD
‘De grote droom
van de Kok des
Vaderlands’
Kookoloog Pierre Wind spreekt tijdens lezingen en
workshops over alles dat met eten te maken heeft,
maar schrijft zijn zienswijzen ook op in columns en
vertelt erover als deskundige op televisie. “Als ik iets
niet weet verdiep ik mij erin”, zegt de grondlegger der
smaaklessen. “Geen enkele presentatie is hetzelfde,
maar altijd op maat. Ik heb zelfs voor een klant een
hele culinaire theatershow gemaakt.”
132
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

VOEDING
Pierre Wind
Tekst: Jacques Geluk
Samen met onder andere de Wageningen
Universiteit hebben we met
onze didactische smaaklessen al
3.600 scholen bereikt. Mijn grote
droom is – en daar vecht ik voor – dat basisscholen
straks verplicht zijn voedingslessen
te geven. Apart of geïntegreerd in bestaande
vakken, dat moeten ze zelf weten. Ook moeten
ze in alle vrijheid kunnen bepalen hoe
ze het doen, want ik houd niet van het belerende
vingertje”, zegt Pierre Wind. “Ik wil
geen koks van die kinderen maken, maar
ze wel op een leuke manier kennis meegeven.”
Dat is hard nodig. “Als ik voor de klas
een courgette laat zien, denken ze dat het
een komkommer is. Laatst hebben we daarvan
opnamen gemaakt om te bewijzen dat
die reacties niet gespeeld zijn. Ze weten ook
niet wat een aubergine is. Koolsoorten herkennen
ze al helemaal niet. Veel basisscholen
hebben op vrijdagmiddag een soep- of theeuurtje.
Dat is een mooi moment om de kinderen
te laten proeven en ruiken.” Volgens
Pierre is het belangrijk op de basisschool te
beginnen. “Dan creëer je een nieuwe cultuur,
die later doorwerkt in de volgende schakels.
Hoopgevend is dat de kinderen enthousiast
zijn en onderzoek bewijst dat voedingslessen
werken. Om dat te versterken moet er
natuurlijk wel een vervolg komen. Als een
kind leert rekenen, maar daarna nooit meer
oefent wordt hij nooit een rekenwonder. Dat
geldt hiervoor ook.” Op middelbare scholen
is voedingsleer vaak onderdeel van het vak
burgerschap, maar zou er “veel meer moeten
gebeuren.”
Op vele manieren probeert Pierre mensen
ervan te overtuigen gezonder te eten, maar
altijd zonder belerend te zijn. “Ik vertel ze
bijvoorbeeld dat ze bloemkool kunnen schaven
over hun carpaccio. Dan hoef je geen
kaas te gebruiken en maak je het gerecht,
ook als je wilt afvallen, veganist bent of een
lactose-intolerantie hebt toch pittig.” Hij
heet als een van de eersten het suikerprobleem
onder de aandacht gebracht. “Ik heb
het boekje ‘WAM’ (Wind Afval Methode) als
pamlet tegen suiker uitgebracht om aan te
geven dat overtollige kilo’s snel verdwijnen
als mensen suiker en light-producten radicaal
van het menu schrappen. Nu is dat een
nationale discussie. Kikkûh. Van een suikerverslaving
akomen duurt twee weken.
Daarna ga je de zoetheid in natuurlijke producten
ontdekken. Koie is bijvoorbeeld van
zichzelf heel zoet. Het probleem is dat suiker
vaak onderdeel is van een totaalproduct.
Een stukje taart lacht naar je, want daar heb
je goede herinneringen aan. Dat is de verleiding.
Maar ook een wortel kan tegen je
lachen! In principe kun je alles eten, maar
met mate. Gewoon keuzes maken, zo simpel
is het. Ik veroordeel echter niemand en vertel
mensen hooguit waarop ze moeten letten.”
‘Voedingslessen
verplicht op alle
basisscholen. Daar
vecht ik voor’
PRACTOR
De Haagse kookoloog probeert voortdurend
nieuwe dingen te ontdekken en te signaleren.
“Dingen die eraan komen, maar er
nog niet echt zijn.” Hij verslindt ook onderzoeken.
“Dat is mijn kennis. Daar kan ik
op innoveren. Daarom ben ik trots dat ik
ben benoemd tot practor ‘food innovation
& concepts’ bij de Internationale Hotel- en
Managementschool ROC Mondriaan in
Den Haag. Een soort lectoraat, zoals je dat
op hogescholen en universiteiten ziet, maar
dan praktischer. Vanaf september ga ik
samen met excellente studenten aan de slag.
We stellen eerst een onderzoeksvraag. Op
basis van de antwoorden formuleren we een
conclusie. Van daaruit werken we aan praktische
oplossingen en bedenken we nieuwe
creaties, concepten en formules, die we uittesten
en daarna presenteren. Daar maken
we een e-magazine van, dat we elk half jaar
aan zoveel mogelijk ‘vrienden’ willen sturen.
Die kunnen er de dingen uithalen die hen
aanspreken en als ze meer willen weten de
pdf van het oiciële onderzoek downloaden,
inclusief bronnen. Dit een moderne manier
om wetenschap bij de brede consument te
brengen. Moeilijke dingen op eenvoudige
wijze voorschotelen, zodat je het bij mensen
kunt laten landen of wegvliegen. Ik hoop dat
dingen die ik zeg of doe, ook tijdens presentaties,
mensen aanzet tot nadenken en dat ze
daarna zelf beslissen wat ze ermee doen.”
HORECA ALS METAFOOR
Eén van Pierre’s taken als Kok des Vaderlands,
een titel die hij sinds 2014 draagt, is
ervoor zorgen dat mensen – vanaf zo jong
mogelijke leetijd – meer groente en fruit
gaan eten. Pierre vertelt dan ook enthousiast
over een broccolicongres in Madrid. “Er
zaten zo’n duizend mensen uit de hele wereld
in de zaal. Mij was gevraagd iets te vertellen
over bestaande en niet-bestaande technieken
om broccoli, een van de allergezondste
groenten, populairder te maken. Wat kun je
er meer mee doen dan koken? Ik heb daar
broccolisap, gerechten met broccolistelen
en broccoli rauw in kleine stukjes gepresenteerd.
De mensen waren mega enthousiast.
Een nieuwe trend is dat je poeder van zelf in
de oven of magnetron gedroogde broccoli en
andere verse groenten over een broodje kunt
strooien voor de kleur en de smaak. Straks
heet iedereen zijn eigen poedertjes.” Wat
broccoli betret schiet hem nog een bijzondere
presentatie te binnen. “Soms vragen ze
me de horeca te gebruiken als metafoor als
ik spreek voor mensen uit een heel andere
beroepsgroep. Dan vraag ik wat tijd om de
presentatie goed voor te bereiden en een
originele kwinkslag te bedenken. Tijdens
een bijeenkomst over klantvriendelijkheid
voor een niet-culinair publiek heb ik de zaal
broccolistronken laten knufelen. Dat heb
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 133

VOEDING
‘Als je je laat
wegzinken in een dip
kom je nooit verder’
ik maar één keer gedaan, speciaal voor die
klant. Al mijn presentaties zijn op maat en
wat het budget betret komen de opdrachtgever
en ik er altijd samen uit. Dat geldt ook
voor de inhoud. Ik luister eerst altijd goed
naar de wensen van de klant. Hij kent zijn
publiek het beste. Natuurlijk krijg je automatisch
mijn verhaal en zienswijze te horen,
maar wel altijd aangepast aan de zaal. Het is
nooit hetzelfde. Laatst ben ik gevraagd door
het wandelwezen. Dan zoek ik eerst helemaal
uit wat wandelaars het beste kunnen
eten. In maart was ik op de Gezondheidsbeurs,
die tijdens de Gezondheidsweek op
alle Texelse basisscholen is gehouden.”
Een van de visies die Pierre graag naar
voren brengt gaat over consumenteninformatie.
“Als ik minister van het ministerie
van Voedsel zou zijn, zou ik een zienswijze
formuleren over het voedsel- en dierenpaspoort”,
zegt Pierre Wind, die wil dat consumenten
bij alle versproducten een duidelijk
leesbaar ‘paspoort’ aantrefen met daarop
antwoorden op een aantal basisvragen over
de plaats van herkomst, het aantal kilometers
dat een product heet afgelegd, het
gebruik van antibiotica, maar ook over de
hoeveelheid water die in een kipilet zit.
“Verder wil ik weten hoeveel kilocalorieën
er bijvoorbeeld in een wortel zitten. Met die
informatie, die misschien ook via een QRcode
oproepbaar zou kunnen zijn, kan de
consument echte keuzes maken.”
SCHIJF VAN VIJF
Tijdens de presentatie van de nieuwe
Schijf van vijf in maart door het Voedingscentrum
heet Pierre een speciaal Schijf
van vijf-hapje gepresenteerd: de volledig
daarop gebaseerde pizza 5.0. “Ik denk dat
met deze nieuwe Schijf een enorme stap
vooruit is gezet. Deze is minder belerend
dan de vorige. Op de vijf vlakken
staat wat wetenschappelijk gezien de
juiste verhouding moet zijn tussen de
verschillende voedingsmiddelen. Daar
134
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© MINISTERIE VAN BEELD
staan allerlei tekentjes bij. Mensen van elk
geloof, elke cultuur of dimensie, kunnen hun
eigen keuzes maken. Het is geen moeten. Ik
zou er graag een beweegschijf omheen hebben,
zoals in België het geval is. Voor degenen
die al veel van eten weten is zo’n schijf
in principe niet nodig, maar voor anderen is
het een goed houvast. Ik ben het ook niet met
alles eens wat het Voedingscentrum zegt.
Roomboter is, vind ook ik, bijvoorbeeld
beter dan margarine, want dat is een bewerkt
product. Dat betekent niet dat ik alles wat ze
zeggen of zelfs de hele organisatie afwijs,
zoals sommigen doen. Ze doen veel goed,
bijvoorbeeld mensen laten zien hoe ze hun
koelkast het beste kunnen indelen. Ruzie
maken is niet de oplossing, het is beter te kijken
naar wat je bindt en mensen te blijven
vertellen wat er aan de hand is.” Pierre Wind
geloot in onahankelijke voorlichting. “Ik
ben ambassadeur van de stichting Natuur &
Milieu. Ik merk daardoor dat het in de visindustrie
beter kan. Bij het MSC-keurmerk
is bijvoorbeeld wel naar het milieu gekeken,
maar niet naar dierenleed. Ook in de vleesindustrie
zijn veranderingen nodig. Ik heb
inmiddels geleerd dat je geduld moet hebben.
Wel blijven vechten en hameren, maar
niet in een dag resultaat willen zien.” Hoe het
ook zij, hij denkt altijd positief en in oplossingen.
“Daarom ben ik waarschijnlijk ook
altijd heel vrolijk. Als je je laat wegzinken
in een dip kom je nooit verder. Als je wordt
meegezogen met de drang naar voren te gaan
kom je ook verder. Ik heb wel gemerkt dat ik
met sommige ideeën te vroeg ben. Daarom
zet ik ze nu eerst in de koelkast, om ze er op
het goede moment pas uit te halen.”
BEELD EN GELUID
Pierre doet veel, acht dagen per week. Hij
is niet alleen kookdocent, spreker en deskundige,
maar maakt ook programma’s over
gezond koken en eten, is geregeld te zien
in ‘Kassa’ bij voedsel-
en smaaktesten en in andere tv-shows
en nu bezig met opnamen voor de nieuwe
AVROTROS-jeugdserie ‘Bij Ron in het pension’
van Ron Boszhard, waarin hij een rol
speelt. “Ik doe geen dag hetzelfde en vind het
ook leuk zelf of met anderen ‘high’- en ‘low’-
producties te doen. Soms maak ik voor weinig
geld zelf een productie, omdat die anders
niet gemaakt kan worden. Op mijn website
zijn aleveringen te zien van de serie ‘Slim
Oud’, waarmee ik ouderen wil helpen gezonder
te leven. TV West heet die serie uitgezonden.
Met sommige dingen ben ik jaren
bezig, met andere een dag.” Ook bij serieuze
presentaties laat hij graag ilmpjes zien.
“Die maken je geest open en daar krijg je een
glimlach van. Er ontstaat helderheid en dat
creëert een soort balans.” Het mooiste dat
Pierre kan overkomen is een staande ovatie.
“Ik leef op applaus, want in mijn vak is dat
een compliment. Dan ga ik met mijn hoofd
in de wolken naar huis.”
HOFTRAMMM
Wie zich wil laten verrassen door de
kookkunsten van Pierre Wind kan terecht
in de Haagse Hotrammm. Wel eerst minimaal
anderhalve maand tevoren reserveren.
“Bobby van Galen is de culinaire baas
en wij hebben afgesproken dat de gerechten
50 procent herkenbaar en 50 procent Pierre
Wind-innovatie zijn. Denk aan een rookworst
met trufel- of erwtensoepsmaak of
een hartige tompouce met gele room. Bijzonder
is de smaakpil. Een capsule met
vijf huisgedroogde kruiden en bloemetjes,
die je 30 seconden voor je gaat eten in je
mond doet. Dat trekt door naar je hoofd en
dan geet elke hap een andere smaaksensatie.
Met een smaakhengeltje en daaraan een
zakje eveneens huisgedroogde kruiden kunnen
gasten bouillon op smaak maken. Nergens
ter wereld hebben ze dat. Kikkûh. We
zijn 11 mei 2014 begonnen en nu zit het elke
dag vol. Ik ben zo blij.”
Pierre Wind is (televisie-)kok, kookdocent, practor aan de Internationale
Hotel & Managementschool ROC Mondriaan in Den Haag, ‘executive
chef’ van tramrestaurant Hoftrammm, voedselstilist, columnist
en schrijver van culinaire boeken. Hij verzorgt workshops, kookentertainment
en lezingen op maat en ontwerpt en fabriceert digigraie,
websites, i-books en video’s in eigen beheer of samen met anderen.
pierrewind@speakersacademy.nl

© ESA NASA
Spectaculaire
foto’s van
André Kuipers,
Frans Lanting en
Jimmy Nelson
___
Aurora borealis – ofwel het noorderlicht – is vanuit de
ruimte prachtig te zien als golvende, groene gordijnen
boven het noordelijke poolgebied.
dr. ANDRÉ KUIPERS
135

© ESA NASA
136

___
Op 21 december 2011 verlaat André Kuipers in
een Sojoezraket de aarde vanaf het cosmodrome in
Baikonour, Kazachstan, voor een verblijf van ruim zes
maanden in het internationale ruimtestation ISS.
dr. ANDRÉ KUIPERS
137

© ESA NASA
___
Het Sojoez-ruimteschip vastgekoppeld aan het
internationale ruimtestation ISS boven West-Europa bij
nacht. De heldere stad onder het linker zonnepaneel is
Parijs. Links van dit paneel is België goed zichtbaar als een
oranje vlek. Nederland ligt linksboven.
dr. ANDRÉ KUIPERS
138

139

RUIMTEVAARTCOLLEGE
EEN UNIEKE KIJK
IN HET LEVEN VAN
EEN ASTRONAUT
André Kuipers nodigt u uit om samen met
hem zijn reis door de ruimte te beleven.
Een college vol humor, verbazing en
wonderbaarlijke feiten
140
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
A S
T R O N A U T
V
A
N
D
&
E
A M B A S
A
A
R
D
E
S A D E U R

PROGRAMMA 2016
SEP ‘16
OKT ‘16
NOV ‘16
do 15 APELDOORN Schouwburg Orpheus 055-5270300 orpheus.nl
vr 16 VELDHOVEN Theater De Schalm 040-2533578 deschalm.com
za 17 EIBERGEN Openluchttheater Eibergen 0545-474568 openluchttheatereibergen.nl
zo 18 LEEUWARDEN Stadsschouwburg De Harmonie 058-2330233 matinee harmonie.nl
vr 23 OSS Theater De Lievekamp 0412-648922 lievekamp.nl
za 24 HELMOND Theater Speelhuis 0492-587000 theaterspeelhuis.nl
zo 25 ALPHEN AD RIJN Theater Castellum 0172-429292 matinee theatercastellum.nl
ma 26 HEERLEN Theater Heerlen 045-5716607 parkstadlimburgtheaters.nl
vr 30 PAPENDRECHT Theaters De Willem 078-6158226 theaterdewillem.nl
vr 7 BERGEN OP ZOOM Schouwburg De Maagd 0164-280555 demaagd.nl
za 8 VEENENDAAL Schouwburg De Lampegiet 0318-540141 lampegiet.nl
zo 9 ZOETERMEER Stadstheater 079-3427565 matinee stadstheater.nl
wo 12 AMSTELVEEN Schouwburg Amstelveen 020-5475175 schouwburgamstelveen.nl
do 13 ASSEN Theater De Nieuwe Kolk 088-0128550 dnk.nl
vr 14 STEENWIJK Rabo Theater De Meenthe 0521-514004 demeenthe.nl
ma 24 DEN BOSCH Theater aan de Parade 0900-3372723 (lok. tarief) theateraandeparade.nl
do 27 VENLO Theater de Maaspoort 077-3207222 maaspoort.nl
za 29 EMMELOORD Theater ‘t Voorhuys 0527-699907 theater-voorhuys.nl
zo 30 EMMEN ATLAS Theater 0591-850855 matinee atlastheater.nl
vr 4 ROERMOND TheaterHotel De Oranjerie 0475-391491 theaterhotelroermond.nl
za 5 HENGELO Rabotheater Hengelo 074-2556789 rabotheater.nl
zo 6 GRONINGEN MartiniPlaza Theater 050-5222797 matinee martiniplaza.nl
vr 11 ZEIST Figi Theater 030-6927400 figi.nl
za 12 HARDENBERG Theater De Voorveghter 0523-280350 voorveghter.nl
zo 13 VLISSINGEN CineCity XL 0900-24632489 (45 cpm) matinee cinecity.nl
vr 18 ALMELO Theaterhotel Almelo 0546-803000 theaterhotel.nl
za 19 ZAANDAM Zaantheater 0900-3344553 (30 cpm) zaantheater.nl
zo 20 ZWOLLE Theater De Spiegel 0900-1435 (45 cpm) matinee zwolsetheaters.nl
di 22 DOETINCHEM Schouwburg Amphion 0314-376000 amphion.nl
DEC ‘16
JAN ‘17
FEB ‘17
vr 9 EINDHOVEN Parktheater Eindhoven 040-2111122 parktheater.nl
za 10 HOOFDDORP Schouwburg De Meerse 023-5563707 demeerse.com
di 13 OSS Theater De Lievekamp 0412-648922 lievekamp.nl
vr 16 DEN HELDER Schouwburg de Kampanje 0223-674664 kampanje.nl
zo 18 DEN HAAG Koninklijke Schouwburg 0900-3456789 (10 cpm) matinee ks.nl
di 27 TIEL Schouwburg Agnietenhof 0344-673500 agnietenhof.nl
wo 28 BARENDRECHT Theater het Kruispunt 0180-615958 matinee vtheaterhetkruispunt.nl
do 29 GOES Theater de Mythe 0900-3300033 (45 cpg) zeelandtheaters.nl
vr 30 AMSTERDAM De Meervaart 0900-4107777 (1,00 pg) meervaart.nl
di 3 ROTTERDAM Oude Luxor Theater 010-4843333 matinee luxortheater.nl
vr 6 ALKMAAR TAQA Theater De Vest 072-5489999 theaterdevest.nl
za 7 BUSSUM Spant! 035-6913949 spant.org
zo 15 LEIDEN Stadsgehoorzaal 071-5163881 matinee stadspodia.nl
wo 18 VELDHOVEN Theater De Schalm 040-2533578 deschalm.com
vr 20 MEPPEL Schouwburg Ogterop 0522-254242 schouwburgogterop.nl
wo 25 OOSTERHOUT Theater de Bussel 0162-428600 theaterdebussel.nl
vr 27 WAALWIJK Theater De Leest 0416-331751 deleest.nl
za 28 VALKENSWAARD De Hofnar, cultuurcentrum 040-2074020 hofnar.nl
wo 8 CUIJK Schouwburg Cuijk 0485-314344 schouwburgcuijk.nl
vr 10 ZUTPHEN De Hanzehof 0575-512013 hanzehof.nl
di 14 RIJSWIJK De Rijswijkse Schouwburg 070-3360336 rijswijkseschouwburg.nl
WIJZIGINGEN VOORBEHOUDEN | FOTO • SPEAKERS ACADEMY® - WALTER KALLENBACH
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 141

© FRANS LANTING
___
De ijngebouwde bonobo's, die oorspronkelijk pygmee-chimpansees werden genoemd, komen uitsluitend voor in de donkere wouden van Centraal Congo. Ze zijn
lange tijd over het hoofd gezien door onderzoekers en natuurbeschermers. Deze primaten leven volgens een heel andere sociale ordening dan andere mensapen.
Samenwerking tussen vrouwtjes vormt het hart van hun leefstijl. Competitie tussen mannetjes speelt nauwelijks een rol. Vrouwtjes domineren de mannetjes en
conlicten worden vaak opgelost door seks te hebben. Het vrouwtje op de foto is een van de weinige bonobo's die in gevangenschap leven. Het lot van de soortgenoten
in het wild is zeer onzeker vanwege de (menselijke) spanningen in hun leefgebied.
FRANS LANTING
142 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© FRANS LANTING
© FRANS LANTING
___
"Ik was gefascineerd toen ik de veelkleurige tentakels van een gestreepte
bloemhoedkwal zag, die door het oceaanwater zweet, maar zich ook
over de bodem beweegt. De voorouders van de kwal behoorden tot de
eerste dieren met een structureel georganiseerde lichaamsvorm, met
groepjes cellen die samen het weefsel vormen dat verantwoordelijk is
voor verschillende lichaamsfuncties."
FRANS LANTING
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
143

© FRANS LANTING
___
Wanneer de kuikens van de keizerspinguïn een maand oud zijn, gaan hun
ouders naar zee op zoek naar voedsel. De kuikens verzamelen zich in een
soort crèche en wachten daar af. Ouders en kinderen herkennen elkaar
vooral aan het geluid dat ze maken. Volwassenen die terugkeren met voedsel
roepen hun jongen door een trompetgeluid te maken, die antwoorden met
luid gepiep. Aan de rand van de crèche wacht een ouder tot hij wat hoort.
FRANS LANTING
144

145

___
Aan de oever van de heilige Ganges, hoog in het Indiase deel van het
Himalayagebergte, in de buurt van Haridwar, is Jimmy begonnen met het
in kaart brengen van de volgende 35 iconische inheemse culturen, voor
het tweede deel van zijn visuele odyssee. Hij begint met de Sadhus.
JIMMY NELSON
146

147

© JIMMY NELSON
___
Ver weg in het verborgen hart van Afrika, na een dagenlange rit over landweggetjes
en vele wegversperringen, komt Jimmy aan bij het legendarische Mundari-volk.
De meeste Mundari hebben nog nooit blanken gezien en zijn dus niet eerder
gefotografeerd. Tussen honderden koeien, nog veel meer vliegen, verzengende hitte
en heel veel stof op alle denkbare plekken, probeert Jimmy bijna obsessief de visuele
perfectie te bereiken.
JIMMY NELSON
148 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 149

© PETRA VAN VLIET
Negatieve rente is onmogelijk binnen het huidige
financiële stelsel en zal nooit leiden tot groei van de
economie. Toch staan plannen om de rente zo negatief
te maken als nodig is om de bestedingen te vergroten
op de agenda van onder andere de Europese Centrale
Bank. Ook wordt in dit verband gesproken over het
afschaffen van contant geld om daarmee de vluchtroute
af te grendelen. Het lijkt erop dat de voorgenomen
maatregelen het definitieve faillissement van het
huidige financiële stelsel slechts dichterbij brengen.

FINANCIËLE WERELD
Een positieve verandering
door negatieve rente?
Ad Broere
Tekst: © Ad Broere
Economielessen hebben ons geleerd dat
geld drie functies heet. Geld is een ruilmiddel,
een rekeneenheid en een oppotmiddel.
Rente vragen over het uitlenen
van geld is vooral in de westerse wereld een vanzelfsprekendheid.
Immers: het is logisch dat de bank jou
een vergoeding geet voor het uitlenen van jouw geld
aan een onbekend iemand.
Voor degenen die ervan overtuigd zijn dat het systeem
zo werkt, is de wereld door elkaar geschud,
want negatieve rente staat haaks op deze overtuiging.
Betalen voor het geld dat je spaart…? Dat kan
niet kloppen! Het klopt ook niet in een systeem dat
ervan uitgaat dat geld een oppotmiddel is en mensen
tenminste terugkrijgen wat ze op hun spaarrekening
hebben gezet. Bovendien betalen ze belasting
over hun spaargeld, omdat de overheid uitgaat van
een rentevergoeding van 4%, waarvan de Belastingdienst
– boven de franchise – 30% wil ‘meepikken’.
Waarom dan negatieve rente? Omdat inanciële
autoriteiten, voor Nederland de Europese Centrale
Bank (ECB), de geldeconomie willen sturen op twee
doelstellingen: de prijzen van goederen en diensten
stabiel houden en de inlatie net onder de 2% handhaven.
Hiervoor gebruikt de ECB rente als belangrijkste
stuurmiddel.
HAPERENDE ECONOMIE?
In september 2008 viel het doek voor de Amerikaanse
zakenbank Lehman Brothers. Er ging een
schokgolf door de wereld. De bankencrisis volgde en
in veel landen kwamen banken en verzekeringsbedrijven
zwaar onder druk te staan. Er volgden meer
faillissementen. De inanciële sector zou zonder de
omvangrijke en wereldwijde steun van overheden,
waarschijnlijk voorgoed zijn gecrasht. Ook burgers
betaalden fors mee, onder meer in de Verenigde Staten,
Groot-Brittannië, Japan en de eurolanden, waaronder
Nederland. Erkentelijkheid hiervoor naar de
belastingbetalers zat er bij de inanciële sector, die
zelfs zijn eigen rol bij het ontstaan van de crisis niet
heet erkend, niet in. Banken en verzekeringsbedrijven
hebben hun eigen straatjes schoongeveegd,
door hun balans zo goed mogelijk op orde te brengen
en burgers te strafen voor hun onverantwoorde
leengedrag. De drempel om te kunnen lenen werd
verhoogd door hogere eisen en voorwaarden te stellen
aan de kredieten en leningen vragende bedrijven
en particulieren. Het werd daardoor moeilijker
voor bedrijven – vooral het midden- en kleinbedrijf
(MKB) – om te investeren en voor particulieren
om bijvoorbeeld een hypotheek te krijgen. De
Nederlandse economie werd nog ahankelijker van
het buitenland en in het bijzonder multinationals.
Het aantal faillissementen onder lokale en regionale
MKB-bedrijven steeg. De koopkracht van burgers
daalde, terwijl tegelijk meer werd besteed bij multinationale
ondernemingen die hun winsten grotendeels
uitkeren aan de eigen aandeelhouders ‘aan de
andere kant van de wereld’.
Vanzelfsprekend zorgde en zorgt ook het internet
voor een verandering in het koopgedrag. De onlinemarkt
is goed voor ongeveer 20% van alle bestedingen.
De consument is mede verantwoordelijk voor
het deels verdwijnen van de lokale middenstand.
Ook na de crisis blijt bovendien de consumptie
teruglopen. Dat geldt vooral voor duurzame goederen.
Mensen sparen meer. Volgens De Nederlandsche
Bank is ‘ons’ spaartegoed gegroeid met 25% tot
€ 396 miljard eind 2015. Deze ontwikkelingen rechtvaardigen
de conclusie dat er bestedingsweerstand is.
Komt dit voort uit angst voor de toekomst, verzadiging
bij kopers of een veranderende houding tegenover
consumptie?
NEGATIEVE RENTE
Wat heet het bovenstaande te maken met negatieve
rente? De inanciële autoriteiten beschouwen
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 151

152 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
FINANCIËLE WERELD
het als hun ‘Hoge Missie’ de economie te sturen
via het geld. Dat lijkt maar niet te lukken.
Een reeks van renteverlagingen en kwantitatieve
verruimingen door nieuw geld in de
markt te brengen, heet niet geleid tot een
overtuigende weg omhoog.
wen is in de toekomst. Bovendien zakken
de prijzen door delatie, dus levert uitstel
van koop voordeel op. De groep rijken zal
niet meer besteden onder druk van negatieve
rente. Het is voor deze groep eerder
een aansporing om andere wegen te zoeken
voor het verder vergroten van hun vermogen.
verminderd tot € 950, doordat knaagdieren
het hebben aangevreten en een deel door
schimmel verloren is gegaan. Geld, als uitdrukking
van waarde, ‘stert’ dus geleidelijk.
Oppotten is, aldus Gesell, zinloos. Wanneer
mensen hun geld nu uitgeven kunnen ze er
meer voor kopen dan dat ze het eerst een jaar
Kortom, negatieve rente werkt contra-
in de kluis stoppen.
NIEUWSBERICHT 10 MAART 2016:
productief .
‘Het belangrijkste rentetarief van de
Speciaal voor die middengroep hebben Rond 1932 had in het Oostenrijkse
ECB, de rente die banken betalen als ze
sommige economen bedacht dat het goed Wörgl een economisch experiment
voor meer dan één dag geld lenen bij de
zou zijn contant geld af te schafen. Dan is er plaats dat tot op de dag van vandaag
centrale bank in Frankfurt, gaat van 0,05
niet meer de mogelijkheid geld van de bank monetaire hervormers inspireert. Zich
naar 0 procent. De Europese banken
te halen en in een kluis te stoppen. Behalve baserend op de economische theorie
kunnen voortaan dus geheel gratis geld
dat een kluis ook geld kost, is de gedachte dat van Silvio Gesell voerde de toenmalige
burgemeester Michael Untergug-
lenen bij de ECB.
dit zou helpen om de bestedingen te vergroten
ridicuul. De reden om niet te besteden is genberger een nieuwe lokale munt in
De depositorente daalt van -0,3 procent
naar -0,4 procent. Dat betekent dat het
immers het ontbreken vertrouwen in de toekomst.
Zolang die niet is weggenomen, zal werkloosheid drastisch te verminde-
en wist daarmee in zeer korte tijd de
banken nog meer geld gaat kosten om
grote geldreserves aan te houden in
dwang geen resultaat hebben.
ren. Het succes vond echter geen navolging
omdat de regering van Oostenrijk,
Frankfurt. De nieuwe verlaging van de
depositorente zal de banken in de eurozone
naar schatting 1,4 miljard euro
SILVIO GESELL, VRIJE ECONOOM op advies van de nationale bank, verdere
experimenten verbood.
Binnen het kader van het huidige inanciele
stelsel gaat negatieve rente tegen de bewe-
(Bron: inancieel.info.nu)
per jaar extra kosten. Tot slot gaat ook
de rente op de marginale leenfaciliteit
ging van het systeem in, wat leidt tot grotere
omlaag. Dat is de rente die banken betalen
voor noodkredieten van 24 uur bij de
problemen. Het stelsel is gebaseerd op positieve
rente, omdat geld met geld verdienen er CONCLUSIE
ECB. Dat tarief daalt van 0,3 naar 0,25
onverbrekelijk mee verbonden is. Het klopt De crisis heet, behalve dat zij veel angst
procent’. (Bron: De Volkskrant)
niet als de bank mij € 95 teruggeet voor de heet gegenereerd, ook een ontstellend
Wat begrijpen de bankiers niet, waardoor
ze blijven doorgaan op een al doodlopende
weg? Het lijkt hen te ontgaan dat
de economie geen machine is, die harder
of minder snel gaat lopen door aan wat
knoppen te draaien. Emoties drijven de
economie, waarvan angst en hebzucht de
krachtigste zijn. Als mensen geen vertrouwen
hebben in de toekomst, maar wel
hun hebzucht kunnen bevredigen, ontstaat
het vreemde verschijnsel dat het
vermogen van een relatief klein aantal
mensen zeer snel toeneemt en bij een
relatief groot aantal anderen een steeds
€ 100 die ik een jaar eerder op mijn spaarrekening
heb gezet. Silvio Gesell (1862-1930)
beweerde juist het tegenovergestelde. ‘Planten,
dieren, bomen, mensen, alles stert’, zei
Gesell. Datzelfde geldt ook voor bijvoorbeeld
auto’s, tv’s, computers of een huis.
Waarom zou geld dan eeuwig zijn? Geld
moet volgens hem, parallel aan het natuurlijke
proces en ‘de gang der dingen’, sterven.
Volgens Gesell is geld een waardedrager: op
het moment dat de
boer graan opslaat
in zijn pakhuis is het
€ 1.000 waard. Een
jaar later is de waarde
gebrek aan inzicht bij de inanciële autoriteiten
aangetoond over wat geld is. De experimenten
om de economie weer aan de praat
te krijgen missen daarom doel. Er is een herziening
nodig van geld en waarde. Het oude
paradigma, waarin geld centraal staat in het
economisch handelen, moet worden vervangen
door een nieuw paradigma, waarvan de
waarde die de mens produceert door goederen
en diensten voort te brengen de centrale
kern is. Als de autoriteiten het vertrouwen
van de burgers zouden willen terugwinnen,
moet het huidige inanciële systeem zo snel
mogelijk worden vervangen door een op het
nieuwe paradigma gebaseerd stelsel.
groter tekort optreedt.
Bevordert negatieve rente de koopbereidheid?
De velen die te weinig geld
hebben om na de betaling van hun
vaste lasten geld aan andere zaken te
besteden komen er niet door in beweging.
De middengroep met wat spaargeld
zal eerder het geld van de bank halen dan
het uit te geven, omdat er geen vertrou-
Econoom en vrijspreker Ad Broere is meer dan veertig jaar actief in het
bedrijfsleven en op het gebied van banken, advisering en onderwijs.
Door zijn brede en langjarige ervaring is hij als geen ander in staat op
een begrijpelijke en eenvoudige manier de werking van het inanciële
systeem en de daarmee samenhangende economie te verklaren. Ad Broere is de auteur
van ‘Een Menselijke Economie’, ‘Ending the Global Casino’, ‘Geld komt uit het Niets’ en
‘Hanneke de Vries leent geld bij de bank’. adbroere@speakersacademy.nl
© PETRA VAN VLIET

FOTOGRAFIE: CASPER VAN AGGELEN
SPORT
Maarten van der Weijden
Al als klein kind wil Maarten van der Weijden zijn tijden verbeteren.
Op zijn achtste verbreekt hij zijn eerste zwemrecords. In
2001 krijgt hij de diagnose acute lymfatische leukemie en moet
hij de controle over zijn leven grotendeels uit handen geven. Zijn
motto is ook dan beter worden. Mede dankzij een goede behandeling lukt dat.
Hij pakt zijn sport weer op, traint hard, denkt na over zijn kansen en behaalt
uiteindelijk in 2008 goud op de Olympische Spelen in Peking. Daarna gaat
hij op zoek naar nieuwe doelen waarbij hij zichzelf kan verbeteren en wordt
onder meer een succesvol spreker en inancieel manager.
Zowel
10.000 uur
in de sport
als in het
bedrijfsleven
SNEL EN FLEXIBEL
Op de website beter.nu staat een groot aantal blogs van Maarten, die net
als zijn lezingen een goed beeld geven van de manier waarop hij de sport als
voorbeeld neemt om ondernemers te inspireren en motiveren zichzelf te blijven
verbeteren. Zoals de afgelopen zomer, als hij schrijt: “In een omgeving
die snel verandert, moet je snel mee veranderen en lexibel zijn. Dit geldt voor
jezelf, bedrijven, maar ook voor de sport. Voor openwaterzwemmen geldt dit
bij uitstek, omdat dit onderdeel pas op het Olympisch programma staat sinds
2008 en moeite heet zichzelf te verkopen.” En onder het kopje ’10.000 uur in
sport en bedrijfsleven’: “In zijn boek ‘Uitblinkers’ legt Malcolm Gladwell ons
uit dat we ongeveer 10.000 uur nodig hebben om het beste uit onszelf te halen.”
En: “Een bredere blik kreeg ik door het geven van ongeveer 250 bedrijfspresentaties.
Ik begrijp die markt wel. Bekende sporter heet succes gehad,
bedrijf wil ook succes. Bekende sporter vertelt hoe hij dit succes bereikt heet.
Bedrijf probeert te doen wat sporter ook deed en wacht op succes. Na 10.000
uur in zowel het bedrijfsleven als in de sport wordt het makkelijker om de
overeenkomsten en de verschillen te benoemen. Ik zie veel verschillen. Sporters
hebben hun droom glashelder, terwijl het bedrijfsleven vaak langer moet
nadenken over het echte doel. Sporters kunnen zo’n enorme tunnelvisie hebben
dat ze niet meer in de gaten hebben wat er buiten hun specialisme gebeurt.
Het risico dat sporters durven te nemen is groter en daarom slagen ze er wel
in om innovatiever te zijn dan het bedrijfsleven. Ik zie ook overeenkomsten
en gelukkig zijn er in beide werelden genoeg mensen die
wel elke dag BETER willen worden. De 10.000 uur in het
bedrijfsleven laat mij de link tussen sport en bedrijfsleven
steeds beter begrijpen en zo word ik BETER in het
geven van bedrijfspresentaties.”
Maarten van der Weijden is geboren in Alkmaar en
woont in Rotterdam. Hij heeft wiskunde gestudeerd
aan de Universiteit Utrecht en heeft, onder leiding
van coach Marcel Wouda, topprestaties geleverd
als openwaterzwemmer (5, 10 en 25 km). Hij is voormalig inancieel
manager bij Unilever en is als vrijwilliger actief voor KWF Kankerbestrijding
en Swim to Fight Cancer.
maartenvanderweijden@speakersacademy.nl
© WALTER KALLENBACH
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 153

© MERLIJN DOOMERNIK
‘Behoete aan
fundamentele relectie’
FILOSOFIE
We leven in woelige tijden.
Europa worstelt met
de vluchtelingencrisis,
op veel plaatsen spelen
nationalistische en religieuze sentimenten
op en ieder moment kan de onrust over
de euro weer losbreken. Het is duidelijk
154
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
dr. Ad Verbrugge
“Ik merk dat er bij veel mensen een grote behoete bestaat om op een fundamentele manier na te
denken over zaken die hen aan het hart gaan: hun kinderen, buurt, stad, bedrijf, werk, school, land
e.d. – en dat het liefst zonder al te veel moralisme of politieke correctheid.”
dat de inanciële crisis nog niet voorbij is,
het beleid van centrale banken wordt in
toenemende mate ter discussie gesteld,
de pensioenen staan onder druk en in
zowel de publieke als private sector ligt
het ‘rendementsdenken’ onder vuur.
Bovendien lijkt er sprake te zijn van een
erosie van de representatieve democratie
met haar partijpolitieke structuur. Men
spreekt inmiddels over een meervoudige
crisis op verschillende gebieden die elkaar
beïnvloeden en versterken. Tegelijkertijd
zijn er technologische ontwikkelingen
gaande die een ‘disruptieve’ werking hebben

FILOSOFIE
op allerlei terreinen: de opkomst van ICT en
robotica die traditionele verdienmodellen
van veel bedrijven ontwricht of de enorme
bloei van sociale media en de nieuwe vormen
van zelforganisatie door consumenten en
burgers.
Zulke ontwrichtende ontwikkelingen versterken
de behoete aan fundamentele relectie:
onze gangbare manier van denken lijkt te
kort te schieten om te begrijpen wat er aan
de hand is, een nieuwe benadering van problemen
is geboden. Dan is het bij uitstek tijd
voor ilosoie. Daarin worden namelijk radicale
vragen gesteld en nieuwe perspectieven
ontwikkeld op de mens en zijn plaats in de
wereld. Ik beschouw het als mijn roeping een
bijdrage te leveren aan deze fundamentele
relectie op onze eigen tijd en de vragen die
nu op ons akomen. In de loop der jaren ben
ik mij als ilosoof dan ook steeds meer gaan
toeleggen op het duiden van maatschappelijke
ontwikkelingen en onderstromen – en
het zoeken van antwoorden op de vraag hoe
daar het beste op in te spelen.
Na mijn promotie in 1999 ben ik naast
mijn academische werk aan de universiteit
begonnen met het verzorgen van lezingen
voor een breder publiek – ook voor de
overheid en het bedrijfsleven. Teruggrijpend
en voortbouwend op inzichten van
verscheidene grote denkers ging ik allerlei
maatschappelijke en politieke vraagstukken
uitdiepen en verhelderen. Daarbij heet
ook de opkomst van Pim Fortuyn een rol
gespeeld. Hoewel ik het niet eens was met
al zijn opvattingen, beschouw ik hem nog
steeds als een van de meest inzichtrijke en
inspirerende Nederlandse politici van deze
eeuw.
In 2002 ben ik aangesteld aan de Vrije
Universiteit te Amsterdam voor sociale en
culturele ilosoie (enkele jaren geleden is
daar trouwens ook ilosoie van de economie
bij gekomen). Daar heb ik ook een verdere
invulling gegeven aan mijn maatschappelijke
proiel.
In 2004 werd een uitzending van VPRO’s
'Tegenlicht' gewijd aan mijn denkwereld en
verscheen mijn boek 'Tijd van Onbehagen',
een bundel ilosoische essays over een cultuur
op drit. De thema’s die ik daarin aankaart
variëren van zinloos geweld en het
doorgeslagen marktdenken tot de grondwet
van de Europese Unie en terrorisme – alles
geanalyseerd vanuit een ilosoisch perspectief.
Vanaf dat moment ben ik ook met regelmaat
artikelen gaan schrijven in landelijke
kranten en opinieweekbladen.
In die periode heb ik samen met wat
andere mensen het thema van ‘beroepseer’
op de kaart gezet in Nederland; gericht tegen
de oprukkende managementcultuur, de
ondoelmatigheid en bureaucratie van veel
moderne organisaties. In 2006 heb ik met
enkele geestverwanten de vereniging Beter
Onderwijs Nederland opgericht, waarvan
ik tot op de dag van vandaag voorzitter ben.
De kwaliteit en de positie van de docent, de
uitdijende overhead en bureaucratie, maar
ook de ondermijning van vakmanschap en
ambachtelijk onderwijs vormen de speerpunten
van onze vereniging.
Ik merk dat er bij veel mensen een grote
behoete bestaat om op een fundamentele
manier na te denken over zaken die hen aan
het hart gaan: hun kinderen, buurt, stad,
bedrijf, werk, school, land e.d. – en dat het
liefst zonder al te veel moralisme of politieke
correctheid. Het verwoorden en begrijpen
wat veel mensen ergens wel aanvoelen, maar
waarvoor ze niet de woorden kunnen vinden
beschouw ik als een van mijn talenten.
Ad Verbrugge is ilosoof, schrijver, publicist en presentator-commentator
voor radio en televisie. Bekend zijn onder meer 'Het Filosoisch
kwintet' en 'OBAlife bij Human' met onderwerpen over samenleving,
cultuur, politiek, ethiek en wetenschap. Verbrugge neemt in Nederland
een onafhankelijke en zelfstandige wijsgerige positie in waarbij
hij nadrukkelijk en kritisch relecteert over de tijdgeest. Hij werpt licht
De laatste tien jaar geef ik bij Comeniusleergangen
seminars over wijsheid, zingeving
en leiderschap. Sinds 2011 verzorg
ik samen met Clairy Polak het televisieprogramma
'Het Filosoisch Kwintet' van
HUMAN. Daarnaast ben ik de laatste jaren
begonnen met consultancy-werk, zowel
voor de overheid als het bedrijfsleven. Het
gaat daarbij vooral om complexe vraagstukken
die niet meer vanuit één wetenschappelijke
discipline kunnen worden beantwoord,
maar die een meer integrale en normatieve
analyse vereisen.
Om die reden heb ik met verscheidene
collega’s als Gabriel van den Brink en Govert
Buijs aan de VU Centrum Èthos opgericht
waarin we hedendaagse maatschappelijke
transformaties vanuit een sociaal-cultureel,
technologisch, economisch en ilosoisch
perspectief bestuderen. Sinds 2016 verzorgen
we van daaruit ook een tweejarige
masteropleiding Filosoie van cultuur en
bestuur, die mede wordt geinancierd vanuit
het bedrijfsleven.
Ik hou ervan te spreken in het openbaar –
zowel in grote als kleine groepen – en ik ben
een ‘leraar’ in hart en ziel. Zowel in Leiden
als Amsterdam had ik de eer tot beste universitaire
docent te worden verkozen.
Mijn laatste boek 'Staat van Verwarring
– Het ofer van Liefde' verscheen in 2013.
Momenteel bereid ik een boek voor over
radicalisering en terrorisme, getiteld 'Schaduwen
van de vrijheid'.
op de vaak verhulde onderstromen binnen de samenleving op zowel cultureel,
economisch als sociaal-maatschappelijk terrein. adverbrugge@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN AD VERBRUGGE
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 155

KENNIS
Gnosis en gnostiek,
wat is dat?
Door Bram Moerland
In het kader van de slogan van Speakers Academy® die luidt 'Bringing Knowledge to the World' vragen
wij in elke uitgave van ons magazine ACADEMY® aandacht voor Kennis. Gnosis is het Griekse woord
voor kennis. Daarom in deze editie, als eerste in een reeks, een artikel van de hand van de filosofoof
Bram Moerland over Gnosis en Gnostiek.
KERNTHEMA GNOSTIEK:
'STA OP EN HERINNER
JEZELF'
De gnostiek is een vroegchristelijke
stroming uit de eerste eeuwen
van onze jaartelling. Kernthema van
de gnostiek is dat de mens vergeten
is wie hij in werkelijkheid is. Jezus is
in de gnostische teksten een boodschapper
die de mens oproept zichzelf
te herinneren: "Sta op en herinner
jezelf."
Gnosis is het Griekse woord voor
kennis, en betekent hier kennis van je
ware zelf. Omdat je als mens met je
ware zelf deel bent van de ware werkelijkheid,
is kennis van je ware zelf
tegelijkertijd ook kennis is van de
ware werkelijkheid. Gnosis als zelfkennis
is kennis van 'het Al'. Wie zichzelf
kent, kent het Al.
156
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© MARLIES TERSTEGGE
De gnostiek als christelijke stroming
dient te worden onderscheiden
van het traditionele, kerkelijke christendom
zoals dat bij het concilie van Nicea
in 325 werd geïnstitutionaliseerd. Volgens
de verzoeningsleer die bij dat concilie werd
uitgeroepen tot de zaligmakende waarheid
van het christendom, zou Jezus de eniggeboren
zoon van God zijn, zelf ook God, die met
zijn lijden boet voor de zonden van de mensheid.
Niets daarvan tret men aan in de gnostische
teksten. Vanaf het concilie van Nicea
werd de gnostiek door de kerk van Rome met
steun van de Romeinse keizers fel bestreden.
GNOSTISCHE GESCHRIFTEN
De gnostiek is opnieuw onder de aandacht
gekomen door de vondst, in 1945, van
gnostische geschriten, de zogenaamde Nag
Hammadi-geschriten uit de eerste eeuwen
van de westerse jaartelling. Vóór de
vondst van deze geschriten was de
algemene opvatting van de kerkhistorici
dat de gnostiek diende te worden
beschouwd als een ketterij, dus
als een afwijking van de hoofdstroom
van het christendom. De gnostici
werden daarom door de kerk fel
bestreden. Maar steeds meer hedendaagse
historici neigen ernaar de
gnostiek een vooraanstaande positie
te verlenen in de wordingsgeschiedenis
van het vroege christendom.
Een van de meest tot de verbeelding
sprekende teksten uit de gnostieke
Nag Hammadi-geschriten is
het Evangelie van homas. Dat is een
verzameling uitspraken van Jezus,
die door de meeste huidige historici
van het christendom worden geacht
ouder te zijn dan de evangeliën uit
het Nieuwe Testament, en vergelijkbaar
met de veronderstelde verzameling
uitspraken Q (van 'Quelle'), die
aan de nieuwtestamentische evangeliën
van Mattheüs en Lukas ten grondslag
zouden hebben gelegen.
VERWANTSCHAP GNOSTIEK MET
KATHAREN EN HERMETISME
Als een opzienbarende ontdekking als
resultaat van de teruggevonden Nag Hammadi-geschriten
geldt de verwantschap van

KENNIS
de gnostiek met de katharen uit de twaalfde
en dertiende eeuw. Ook die werden steeds
voorgesteld als een ketterij binnen het christendom,
en als een incidentele, geïsoleerde
gebeurtenis in Zuid-Frankrijk. Nu is duidelijk
geworden dat er een onderbroken continuïteit
moet zijn geweest tussen de katharen
en de gnostici uit de eerste eeuwen.
De katharen werden door de kerk van
Rome in de 13de eeuw bloedig vervolgd.
Ook de strijd van Rome tegen de katharen
bleek nu geen uitzondering, maar een voortzetting
van de vervolging van de gnostici uit
de begintijd van het christendom.
In 1321 werd de laatste kathaar verbrand.
Daarmee was de gnostiek als spirituele traditie
uit de geschiedenis verwijderd. Maar in
onze tijd geniet de gnostiek opnieuw grote
belangstelling. Veel hedendaagse christenen
ervaren de teruggevonden gnostische teksten
als een welkome bron van inspiratie, en
als een kans op vernieuwing van het kerkelijk
christendom.
Uit de vondst bij Nag Hammadi blijkt ook
een grote verwantschap van de christelijke
gnostiek met de zogenaamde hermetische
gnosis. Daarin is niet Jezus de hoofdpersoon,
maar Hermes Tresmegistos. Dat maakt
duidelijk dat de gnosis als gedachtegoed in
de oudheid niet alleen maar christelijk was,
maar ook voorkwam ‘onder de heidenen’.
Als we in deze tijd de gnostiek bestuderen,
zoals die ons is overgeleverd in de teksten
die werden gevonden bij Nag Hammadi,
kunnen we die proberen te verstaan binnen
het grotere kader van de klassieke oudheid,
dus als verwant met de heidense gnosis. De
'heidense' gnosis is een vorm van ilosoische
spiritualiteit. waarin geestelijke vrijheid
en persoonlijke ontplooiing een grote
rol spelen.
GNOSIS
De gnostici stelden de innerlijke gnosis
boven elk uiterlijk gezag. Het woord gnosis
is verwant aan het Nederlandse woord geweten.
De gnostici verkondigden dat Jezus hen
had geleerd dat liefde de kernkwaliteit is van
de gnosis. De gnosis is het innerlijk weten
van de liefde. De gnosis als het weten van
de liefde is een goddelijk weten, want het is
verbonden met de goddelijke bron van het
bestaan waaruit alle mensen voortkomen.
In elk mens schuilt een goddelijke vonk,
leerden de gnostici. Maar de meeste mensen
zijn daar onwetend van. Als spirituele traditie
biedt de gnostiek een weg om de mens
in staat te stellen zich weer met die innerlijke
vonk te verbinden. Wie die verbinding
Hermes Tresmegistos
heet hersteld, beschikt ten gevolge daarvan
over gnosis.
Om de gnosis in zichzelf te kunnen vinden
moet een mens zich innerlijk vrijmaken, zich
bevrijden van alle morele slavernij. Alleen
wie zich vrij heet gemaakt van alle uiterlijke
morele dwang kan de gnosis in zichzelf ontdekken,
kan de goddelijke bron van zichzelf,
in zichzelf vinden, kan de goddelijke liefde
in zichzelf realiseren. De grote nadruk van
de gnostiek op de bevrijding uit morele slavernij
was aanleiding voor de kerkvaders om
de gnostiek amoreel of immoreel te noemen.
Door de gnosis is de individuele mens
voor zichzelf de hoogste morele autoriteit.
De gnosticus is zijn eigen wetgever,
maar ook zijn eigen hoogste rechter. Morele
gedragsregels voor de samenleving worden
door vrije mensen onderling afgesproken,
niet door een externe autoriteit opgelegd,
vonden de gnostici. Nooit kunnen die maatschappelijke
conventies boven de innerlijke
autoriteit van de individuele mens geplaatst
worden. Er is in de gnostiek dan ook geen
centraal kerkelijk leergezag, zoals de kerk
van Rome dat is voor de rooms-katholieken.
De afwijzing van een centraal leergezag
leverde de gnostiek het verwijt op dat het zou
leiden tot sociale chaos en anarchie.
Het standaardverwijt tegen de gnostiek
is dat het egoïstisch en narcistisch zou zijn.
Maar misschien wel de belangrijkste boodschap
van de gnostiek is dat alleen een vrij
mens in staat is tot waarachtige liefde.
GNOSIS EN DWALING
Mensen kunnen vergeten wie ze zelf in
werkelijkheid zijn. De onverloste mens is
'zichzelf kwijt'. Het gevolg daarvan is dat zo
iemand het contact met zijn innerlijk weten,
de gnosis, verliest. Wie zichzelf kwijt is, leet
als een slaaf van onpersoonlijke machten.
Deze staat van vervreemding van het ware
zelf wordt in de gnostische teksten met velerlei
verschillende termen beschreven, zoals
slavernij, vergetelheid, slaap, dronkenschap,
blindheid, de dood. De meest algemene term
die daarvoor vaak wordt gebruikt is 'de dwaling',
in de betekenis van 'verdwaald zijn'.
Daarbij past het volgende verhaal, het Lied
van de Parel.
Het verhaal vertelt over een koningszoon
die door zijn ouders naar een ver land
gestuurd wordt. De koningszoon krijgt de
opdracht in het verre land een parel te zoeken.
Als hij in dat land aangekomen is, vergeet
hij echter zijn opdracht. Hij neemt de
zeden van het vreemde land aan en wordt zo
een 'zoon van het land'. Daardoor vergeet hij
ook wie hij van oorsprong is, waar hij vandaan
kwam en wat zijn opdracht was. Maar
dan komt er een boodschapper van zijn
ouders. Die herinnert hem aan zijn akomst.
Nu weet hij weer wie hij is en hij herinnert
zich ook zijn opdracht. Hij slaagt erin de
parel te vinden en hij keert terug naar zijn
geboorteland en wordt daar koning. Het Lied
van de Parel verbeeldt de staat van de mens
die verdwaald is geraakt in een vreemde werkelijkheid,
zichzelf vergeten is en vervolgens
door een boodschapper namens zijn ouders
weer aan zijn ware aard herinnerd wordt en
zo leert zichzelf en zijn bestemming te hervinden.
In de gnostische teksten is Jezus die
boodschapper.
GNOSIS EN HERSTEL
De verlossing uit de dwaling kan de mens
dus verkrijgen door zich zijn oorspronkelijke
aard te herinneren, door zich te verbinden
met zijn ware zelf. Dat proces wordt
beschreven als bevrijding, wakker worden,
weer nuchter worden, de genezing
van blindheid, de opstanding uit de dood.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 157

KENNIS
De algemene term daarvoor is 'het herstel'.
Het woord herstel dient te worden verstaan
in de zin van genezing. In het Nieuwe
Testament wordt verteld hoe Jezus wonderen
verrichtte. Hij genas zieken en wekte
zelfs doden weer tot leven. Voor de gnostici
waren dat geen feitelijke gebeurtenissen; het
zijn geen wonderen. Het zijn symbolische
beschrijvingen van het herstel door Jezus als
de verlosser uit de dwaling. De gnostische
Jezus geneest mensen van de dwaling, hun
zelfvergetelheid. Hij leert ze zichzelf herinneren.
Een gnostische tekst uit de vondst
bij Nag Hammadi formuleert het zo: 'Sta op
en herinner jezelf '. Hier zien we heel kort
samengevat de kern van de gnostiek: de
opstanding is geen verrijzenis uit de lichamelijke
dood, maar een spiritueel proces,
gericht op het weer tot leven wekken van het
ware zelf.
Wie zichzelf hervindt zal niet alleen weten
wie hij is, maar ook zijn bestemming kennen.
Ook dat weten behoort tot de gnosis.
Daarover handelt een tekst uit het Evangelie
van de Waarheid, ook een van de teksten
die gevonden werden bij Nag Hammadi,
geschreven door de gnosticus Valentinus:
Wie zo gnosis heet, weet waar hij vandaan
gekomen is en waar hij heen zal
gaan. Hij weet dat hij, zoals iemand die
dronken was, en weer nuchter is geworden
en, tot zichzelf gekomen, zijn zaken
weer op orde heet gesteld.
GNOSTIEK EN VROUWEN
De gnostiek kent geen principieel onderscheid
tussen mannen en vrouwen. Bij de
gnostieke vieringen konden ook vrouwen
sacramentele functies verrichten. Dat treffen
we ook aan bij de latere, gnostische
katharen. Dat was in de kerk van Rome
wel anders. De kerkvader Tertullianus,
fel bestrijder van de gnostici, schreef over
vrouwen:
Jullie zijn de poorten van de duivel. De
toorn van God rust op jullie geslacht tot
in deze tijd, zoals ook jullie schuld noodzakelijkerwijs
voortleet.
158
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Waar slaat dat op? In het eerste boek van
het Oude Testament wordt verteld hoe Eva
door de slang werd verleid om te eten van
de boom van kennis van goed en kwaad,
‘In de gnostiek
is de vrouw de
gelijke van de
man’
hoewel God dat streng verboden had. Eva
verleidde daarna haar man Adam om ook
van de boom van kennis van goed en kwaad
te eten. Sedertdien verkeren alle mensen in
een staat van erfzonde, leerde de kerk en dat
is de schuld van Eva. Alle vrouwen na Eva
delen in haar schuld.
In de Bijbel staat een soortgelijke lering in
een brief die (ten onrechte) is toegeschreven
aan Paulus (1 Timoteüs 2:11-14, NBV):
Een vrouw dient zich gehoorzaam en
bescheiden te laten onderwijzen; ik sta
haar dus niet toe dat ze zelf onderwijst
of gezag over mannen heet; ze moet
bescheiden zijn. Want Adam werd als
eerste geschapen, pas daarna Eva. En niet
Adam werd misleid, maar de vrouw; zij
overtrad Gods gebod.
In de gnostiek wordt de zondeval echter
niet als leerstelling erkend en wordt het eten
van de verboden vrucht in het paradijs veelal
gezien als een symbolische vertelling over
het verwerven van gnosis: de mens neemt
kennis van goed en kwaad, daartoe uitgenodigd
door Eva, een vrouw. Dat gaat samen
met een geheel andere perceptie van de rol
van de vrouw in de gnostiek, namelijk als de
gelijke van mannen, zelfs als verlosser van
het mannelijke.
Als in het conlict tussen de kerk en de
katharen in de twaalfde eeuw een delegatie
van de paus een gesprek aangaat met
een delegatie van de katharen blijkt er bij de
katharen een vrouw deel van het gezelschap
te zijn. De vertegenwoordiger van de paus
roept ontsteld en verontwaardigd uit: ‘Vrouw,
keer terug naar uw spinnewiel!’ Hij weigerde
te onderhandelen met een vrouw. Het zou
Esclarmonde de Foix betrefen, een kathaarse
parfaite, en zus van de graaf van Foix.
BREUK MET DE GOD DER WRAKE
VAN HET OUDE TESTAMENT
De christelijke gnostiek, met Jezus in de
hoofdrol, is van oorsprong een Joodse beweging.
Het is een protest binnen het Jodendom
tegen Jahweh als de jaloerse god der wrake.
Het kerkelijk christendom ziet Jezus als
de vervulling van het Oude Testament. In de
gnostische teksten wordt Jezus voorgesteld
als iemand die radicaal met de god der wrake
van het Oude Testament breekt. Jezus wordt
gezien als de inspirator van een andere godsbeeld,
een god van liefde.
Dat contrast wordt in de gnostische teksten
gewoonlijk beschreven alsof er twee
goden zouden zijn, namelijk de god van
liefde die Jezus ‘mijn Vader’ noemt, en Jahweh.
Jahweh heet dan de Demiurg, de Heer
van het Kwaad.
Dat leidt in de gnostische teksten voordurend
tot een omkering van de betekenis van
de oudtestamentische verhalen.
Zo is er een geheel andere interpretatie
van het paradijsverhaal. Ook in dat verhaal
herkennen de gnostici Jahweh als de Heer
van het Kwaad.
Het verhaal gaat als volgt.
Jahweh schiep de kosmos en alles wat leet.
De aarde bevond zich aanvankelijk in een
paradijselijke staat. In dat paradijs woonden
Adam en Eva, de eerste mensen.
Jahweh verbood hen te eten van de boom
van kennis van goed en kwaad.
Jahweh:
Ten dage dat gij daarvan eet (van de
boom van kennis van goed en kwaad) zult
gij zeker sterven.
Maar dan komt de slang. De slang is volgens
de gnostici een voorloper van Jezus.

KENNIS
Ook de slang is een brenger van gnosis. De
slang zegt tegen Eva:
Gij zult geenszins sterven, maar Jahweh
weet dat tendage dat gij daarvan eet uw
ogen geopend zullen worden, en gij God
zult zijn, kennende goed en kwaad.
Eva eet van de boom van kennis van goed
en kwaad en deelt daarvan ook met Adam.
Jahweh ontdekt dat en zegt:
Zie de mens is geworden als een onzer.
Voor gnostici is dat alles duidelijke taal.
Jahweh wilde de mens bewust onwetend
houden van zijn ware aard, die goddelijk is.
Maar zijn plan lijkt mislukt. Daarom verdrijt
hij hen uit het paradijs en onderwerpt
hij hen aan zijn goddelijke toorn. Daardoor
wordt de schepping een wereld van angst.
Jezus wil de mens van die angst bevrijden
en en hen oproepen het koninkrijk op aarde
te vestigen, dat wil zeggen de schepping te
herstellen in zijn oorspronkelijke glorie, het
koninkrijk als een wereld van liefde.
In die andere interpretatie past ook een
heel andere waardering voor Eva. Zij is niet
de oorzaak van de erfzonde, zoals in het kerkelijke
christendom, maar de eerste verloste
mens.
GNOSTISCHE
SCHEPPINGSMYTHE
In de oudtestamentische traditie schiep
God op één enkel tijdstip, namelijk 'in den
beginne', de gehele kosmos. Die kosmos
bestaat sedertdien geheel op zichzelf. Maar
de gnostiek heet een geheel andere scheppingsmythe.
In de gnostiek wordt de wereld
op elk moment nieuw geschapen. Zoals het
licht steeds weer opnieuw uit de zon straalt,
zo vloeit in een nooit eindigend scheppingsproces
de werkelijkheid voort uit de
oerbron van het zijn. Men noemt dat permanente
wordingsproces van de werkelijkheid:
een emanatie.
De werkelijkheid zoals we die om ons
heen ervaren is een emanatie van de bron
van alle zijn.
Met die opvatting is verbonden de Aramese
versie van het Onze Vader, die begint
met:
Bron van zijn, die ik ontmoet in mijn ontroering
om al wat is,
Ik geef u een naam opdat ik u een plaats
kan geven in mijn leven.
gnothi seauton (ken uzelf)
OORSPRONKELIJK GELAAT
In de traditionele christelijke godsvoorstelling
is er een onoverbrugbare afstand
tussen de mens en God. Mens en God zijn
wezensongelijk. Maar in de gnostiek is dat
anders. Wij zijn als mens rechtstreeks met
de bron verbonden. Zoals een lichtstraal verwant
is aan de zon, zo is ook de mens verwant
aan de Bron. Wij hebben 'de gelaatstrekken
van de Vader'. Wij zijn 'de erfgenamen van
de Vader'. Dat zijn uitdrukkingen in gnostieke
teksten om weer te geven dat wij als
mens verwant zijn met de Bron zoals een
kind met zijn ouders. De beeltenis van God,
die elk mens in zich draagt, zoals een kind
op zijn ouders lijkt, is het 'oorspronkelijk
gelaat' van de mens. Maar, je kunt als mens
de innerlijke ervaring van die verwantschap
kwijtraken. Dan heb je daar geen weet meer
van. Je bent dan een 'onwetende' geworden.
Doel van de gnostiek als spiritueel pad is om
die verwantschap weer ervaarbaar te maken.
Dan ben je een ‘wetende’ en beschik je dus
over ‘gnosis’.
GNOSIS EN
CHRISTUSBEWUSTZIJN
Wij hebben als mens twee naturen.
De ene natuur is de persoonlijke natuur,
waarbij men zichzelf ervaart als in de tijd
geplaatst, met een geboorte en een dood.
Dat is de mens met een geschiedenis en een
persoonlijke identiteit. Bij deze persoonlijke
natuur hoort het 'persoonlijk bewustzijn'.
De tweede natuur van de mens is zijn tijdloze
goddelijke kern. Deze tijdloze goddelijke
kern van de mens heet in de gnostiek
'de Christus'. Als bijvoorbeeld in de brief aan
de Kolossenzen in het Nieuwe Testament
gezegd wordt: 'Het geheim is dit: Christus
woont in u,' dan is dat voor een gnosticus
duidelijk verstaanbaar. Ja, dat is het geheim
waar het in de gnostiek over gaat. Ook wordt
over Paulus verteld dat hij de Christus in
een visioen ontmoette. Precies, de Christus
is geen historische persoon die men 'in het
vlees,' als een ander mens, kan tegenkomen.
De Christus is geïncarneerd, vleesgeworden,
in elk van ons, niemand uitgezonderd.
In het Nieuwe Testament wordt verteld
dat Jezus door Johannes de Doper in de Jordaan
gedoopt werd. Op dat moment, zo gaat
de vertelling, daalt de Heilige Geest op hem
neer. De Jordaan staat hier symbool voor de
stroom van het zijn die voortvloeit uit de
oerbron, het levenswater. (Zie 'Scheppingsmythe'
hierboven.) De historische mens
Jezus wordt hier dus met zijn persoonlijke
natuur symbolisch ondergedompeld in de
oerstroom van het zijn, en ervaart op dat
moment zijn tijdloze Christusbewustzijn.
Hij is een Christus geworden en zal voortaan
zijn discipelen leren hoe ook zij een Christus
kunnen worden, dat wil zeggen, zich bewust
worden van de Christusnatuur die reeds in
hen, en in alle mensen, aanwezig is. En zijn
discipelen kunnen op hun beurt die blijde
boodschap weer doorvertellen aan iedereen
die het horen wil, en: 'Wie oren heet die
hore'.
In oecumenische zin zijn gnostiek, boeddhisme
en hindoeisme en vele andere spirituele
tradites slechts variaties op hetzelfde
thema. Ze kunnen elkaar aanvullen en verrijken.
Alleen wie meent in het exclusieve
bezit te zijn van de enige zaligmakende
waarheid plaatst zich buiten dat spirituele
deelgenootschap.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 159

KENNIS
DUALISME EN NON-DUALISME
IN DE GNOSTIEK
Het is lang gebruikelijk geweest om de
gnostiek als dualistisch te bestempelen, alsof
dat het hoofdkenmerk van de gnostiek zou
zijn. Met dualistisch wordt dan bedoeld dat
de geestelijke ziel van de mens gevangen zou
zijn in een verachtelijk stofelijk lichaam, en
dat de hele stofelijke werkelijkheid een duivelse
schepping zou zijn. Maar die tegenstelling
tussen een verheven geestelijke
werkelijkheid en een verachtelijke stofelijke
wereld is niet kenmerkend voor de gnostiek.
Het lichaam als kerker van de ziel bijvoorbeeld
stamt als idee van de Griekse ilosoof
Plato. Zie Dualisme van Plato. En er zijn vele
andere dualistische stromingen in de bloeitijd
van de gnostiek, waaronder ook het traditionele
christendom. Het celibaat van de
rooms-katholieke priester is erop gebaseerd.
Bovendien bleek dat na de vondst van de
Nag Hammadi-geschriten niet alle stromingen
binnen de gnostiek dualistisch zijn.
Daarom zochten wetenschappers naar een
nieuwe deinitie die de verschillende stromingen
van de gnostiek kon samenvatten.
Men ziet nu als bindend en deiniërend element
van de gnostiek de ‘co-substantialiteit’
van de ziel van de mens met God. Daarmee
bedoelt men dat de ziel van de mens van
dezelfde substantie is als Gods wezen. Die
visie is het helderst uitgedrukt in logion 108
van het homas-evangelie. Die luidt:
Jezus zei:
Wie uit mijn mond drinkt
zal zijn zoals ik en ik zoals hij;
en wat verborgen was zal hem geopenbaard
worden.
Het gaat hier dus om de gelijkheid van het
wezen van de mens met het wezen van God.
Dat is het overkoepelende aspect van de verschillende
gnostische stromingen. Daarom,
en dat is een tweede kenmerk van de gnostiek,
is kennis van het ware zelf ook godskennis.
Dat zelkennis ook godskennis is, geldt
in de gnostiek als een ervaarbaar inzicht. De
gnostiek als spirituele traditie in zijn verschillende
vormen street naar die ervaarde
godskennis.
Ook de mystiek street overigens naar
160
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
ervaren godskennis. Het verschil met de
gnostiek is dat in de mystiek een ik-Gij relatie
gehandhaafd wordt. God blijt daarin
de Ander. De mystiek beschrijt de ervaren
ontmoeting met het goddelijke als een
liefdesrelatie van twee niet-identieke partners,
zie bijvoorbeeld het Geestelijk Hooglied
van de mysticus Juan de la Cruz. In de
gnostiek is God echter niet de gans Andere,
Bram Moerland is naast auteur van 'De Katharen, de overwinning van
de vrijheid', ook auteur van 'Het evangelie van Thomas' en 'Gnosis
en Gnostiek'. Alledrie deze boeken worden uitgegeven bij AnkhHermes.
Bram Moerland was docent ilosoie aan de School voor de
Journalistiek in Utrecht. Met zijn ontdekking van de katharen begon
voor hem een historische en steeds persoonlijker wordende speurtocht
naar de verborgen spirituele traditie van de gnosis.
brammoerland@speakersacademy.nl
maar identiek aan het zelf en daarmee geheel
samenvallend, co-substantieel dus. In de
geloofsbelijdenis van Nicea zoals die in 325
werd vastgelegd wordt gezegd dan Jezus één
in wezen is met de Vader. Voor gnostici geldt
dat voor elk mens. En dat is het fundamentele
verschil tussen de traditioneel christelijke
opvatting en de gnostiek: niet alleen
Jezus is wezensgelijk aan de Vader, maar elk
mens.
Het wezen van God in de mens doet zich
kennen in de vorm van liefde. De liefde is de
inwoning Gods in de mens.
In hoeverre is de gnostiek nu toch dualistisch?
Men onderscheidt binnen de gnostiek
drie hoofdstromingen: de homas-gnostiek,
de Sethiaanse gnostiek, en de Valentiniaanse
gnostiek. Alle drie stromingen
zijn dualistisch in die zin dat ze een transcendente
geestelijke werkelijkheid veronderstellen
naast de daarvan onderscheiden
alledaagse werkelijkheid van het menselijk
bestaan. Maar hun houding daartegenover
is geheel verschillend.
Het evangelie van homas is overwegend
non-dualistisch, dat wil zeggen dat het
street naar de opheing van de afgescheidenheid
tussen die twee aspecten van het
menselijk bestaan, het aardse en het transcendente,
en die met elkaar te verbinden. Zo
zegt logion 106 dat we pas waarachtig mens
zijn als we die twee aspecten in onszelf met
elkaar verbinden:
Als jullie de twee één maakt,
zul je een zoon van de mens worden
De Sethiaanse gnostiek is de meest platoonse
in de radicale afwijzing van het
lichaam en de stofelijke werkelijkheid, en
is dus streng dualistisch. We vinden die
vooral verbeeld in het Geheime boek van
Johannes uit de Nag Hammadi-geschriten.
Daar vinden we ook de meest nadrukkelijke
afwijzing van de materiële schepping. De
schepper uit Genesis in het Oude Testament
wordt daar zelfs voorgesteld als de boosaardige
Demiurg.
De Valentiniaanse gnostiek ziet het dualistische
onderscheid van materie en geest
als niet-reëel. Wat we gewoonlijk voor de
werkelijkheid houden is slechts een illusie
waar men zich van kan bevrijden. De Valentiniaanse
gnostiek lijkt daarmee veel op het
boeddhisme.
© MARLIES TERSTEGGE

ONDERWIJS
De Impact van
Technologie op Onderwijs
Dieter Möckelmann
Het is goed dat het onderwijs van
nature behoudend is. Want
onderwijs is in essentie het
overdragen van onze cultuur
van de ene generatie op de andere. Het borgt
wie we zijn. Het is een zegen dat het onderwijs
niet om de paar jaar wordt herschreven.
Goed onderwijs is tijdloos.
Maar de wereld verandert in snel tempo.
Technologie speelt hierin een belangrijke
rol en het onderwijs ondervindt hiervan
de gevolgen. Want hoewel het onderwijs
zelf een behoudende cultuur kent, wordt
nieuwe technologie als eerste omarmd door
de jongste generatie. Onze kinderen.
Wij moeten onze kinderen klaarstomen
voor de wereld van morgen. Het spanningsveld
tussen tijdloos onderwijs en de snel
veranderde wereld is de spagaat van veel
leraren vandaag de dag. Het kan ongemakkelijk
gaan voelen wanneer de belevingswereld
van het kind te ver af komt te staan van
het aanbod dat het kind op school krijgt.
Wie kent niet het beeld van de kleuter die in
plaats van een pagina om te slaan, gaat swipen
op de pagina van een tijdschrit? Tablets
kennen we pas sinds 2010, maar zijn niet
meer weg te denken. En hoewel het voor veel
leraren een noviteit is, kinderen gebruiken
tablets al heel hun leven.
Welke leraar kan het moordende tempo bijbenen?
Ben je net gewend aan Hyves, is het
al weer vervangen door Facebook! Van Twitter
tot Snapchat en van Pinterest tot Instagram,
Vine en YouTube. Via de mobiele
telefoon leven jongeren in een aaneengesloten
chat vanaf het moment dat ze wakker
worden totdat ze naar bed gaan. Games worden
steeds geavanceerder en realistischer
en de integratie met virtual reality lijkt een
kwestie van tijd. Via de gsm, smartwatch of
smartbril komt ‘t het klaslokaal in: een technologietsunami.
Het stelt het onderwijs voor uitdagingen.
We moeten kinderen opleiden om het goed
te gebruiken en te begrijpen. Denk bijvoorbeeld
aan het aanbieden van lessen over
coderen. Maar ook moeten we kinderen
© MET DANK AAN DIETER MÖCKELMANN
leren er veilig mee om te gaan en de zogenoemde
'future work skills', moeten hen
worden bijgebracht. Maar als we deze
'21st century skills' zo belangrijk vinden,
van wie moeten ze het leren? Is de leraar voldoende
toegerust?
En wat te denken nieuwe interactieve en zelfs
adaptieve lesmethoden. Prachtig natuurlijk,
maar welke vragen roepen ze op met
betrekking tot de gegevens die deze technologie
genereert: de zogenoemde big data.
Vraagstukken waarvoor we niet zijn opgeleid
op de lerarenopleiding…
Iedere school wil dat leerlingen na de opleiding
goed voorbereid zijn, maar weinig
scholen weten technologie, waaronder
ICT duurzaam in te bedden in het primaire
en secundaire proces. De werkdruk
is hoog: “Moet ik dit er ook nog bij gaan
doen?” is een veelgehoorde klacht. Maar
ICT inzetten op school kan ontzettend inspirerend
zijn en juist tijd besparen.
Dieter Möckelmann richtte samen met
Hans Hoornstra Like to Share op en staat
middenin de onderwijswereld. Vanuit zijn
bedrijf Dieter.nl begeleidt hij scholen en verzorgt
lezingen en studiedagen over de veranderende
wereld en hoe ICT in het onderwijs
kan worden ingebed. Als geen ander weet
Dieter de leraar te inspireren en het onderwijsteam
met een frisse blik te laten kijken
naar de kansen van de impact van technologie
op onderwijs. Het wordt weer leuk!
"Oorspronkelijk ben ik geschiedenisdocent en werkte jarenlang voor Kennisnet als sectormanager primair onderwijs. Sinds 1 januari 2010 heb
ik mijn eigen bedrijf, Dieter.nl. Vanuit dit bedrijf verzorg ik trainingen en consultancytrajecten voor het onderwijs, waarbij de efectieve inzet van
ICT de rode draad is. De laatste jaren ben ik een veelgevraagd spreker en dagvoorzitter en soms word ik ‘trendwatcher in het onderwijs’ genoemd.
Daarnaast heb ik een eigen label ‘Like to Share’. Onder dit label organiseer ik evenementen die gaan over de impact van technologie op
onderwijs en ben ik hoofdredacteur van het Like to Share magazine. Geschiedenis heeft nog steeds mijn passie. Tijdens mijn opleiding tot leraar
ben ik ik aanraking gekomen met het internet. Direct zag ik de kans voor geschiedenisleraren (en geïnteresseerden) om het internet te gebruiken.
Dat heeft geleid tot het huidige Historien.nl." dietermockelmann@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
161

Bringing Interaction to the World
POWERED BY:
Bent u nieuwsgierig geworden? 010-4333322
162
PresentersWall heeft speciaal voor de relaties van Speakers Academy ® een
unieke nieuwe applicatie ontwikkeld: 'Bringing Interaction to the World'
Uw gasten kunnen via hun smartphone vragen stellen en stemmen.
Een realtime communicatiemogelijkheid tijdens uw congres, seminar of
bedrijfsevenement. De mobiele pagina wordt volledig opgemaakt in úw
huisstijl. Later kunnen de programma’s nog eens worden bekeken en de
applicatie kan tevens worden gebruikt als evaluatietool. Een revolutionaire
ontwikkeling, nu beschikbaar voor u en uw relaties.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

FOTOGRAFIE: MET DANK AAN JEFFREY SPALBURG
COLUMN
Jefrey Spalburg
Wie ben jij, vroeg me laatst iemand? Goeie vraag! Even voorstellen:
Jefrey Spalburg, gediplomeerd acteur, presentator, columnist en
nu alweer zo’n tien jaar actief als cabaretier.
Vond ik het vroeger nog wel eens lastig om uit te leggen wie ik ben, tegenwoordig
lukt me dat steeds beter. Geboren en getogen in het Twentse Hengelo
met Surinaamse roots. Nogal twee extremen zou je denken, maar niets is
minder waar. Voor mij gaan die twee hand in hand. Ik weet niet beter. Ik heb
daarom gelukkig ook nooit hoeven kiezen. Net zoals ik zowel acteer, presenteer,
zing of een conference doe. Ik maak gebruik van wie ik ben en wat ik kan.
Het bekende spreekwoord luidt; ‘Kiezen of delen’. En als ik kan kiezen, deel
ik liever. Delen is een groot onderdeel van mijn werk. Als podiumpresentator
ben ik eigenlijk niet meer dan een doorgeeluik tussen het verhaal wat je wil
vertellen en de mensen in de zaal. Ik deel de hele dag. Net als iedereen tegenwoordig.
We leven in een tijd dat we ons hele hebben en houwen op Facebook
delen, onze muziek met elkaar delen via Spotify en elke maatschappelijke
discussie niemand meer uitsluit. We leven nou eenmaal allemaal hier op dit
kleine stukje aarde, dus zit er niets anders op dan te delen.
Waarom zou je je beperken tot één ding? Ik neem mijn eigen telefoon altijd
als voorbeeld. We noemen het nog steeds telefoon maar 90% van de tijd is
iedereen met voorovergebogen nek met hele andere dingen bezig. Wie belt er
nou nog? Die van mij is van levensbelang; het zijn mijn vrienden, mijn platencollectie,
mijn routeplanner en m’n zaklantaarn ineen. Dat betekent in ieder
geval dat ik samen met mijn vrienden, onder begeleiding van goede muziek
nooit meer de weg kwijtraak in het donker. Als dat geen eensgezindheid is. Als
een voorwerp al niet meer één ding is, waarom wij mensen dan wel?
Opgeteld
de beste
Máxima had toch gelijk toen ze zei dat ‘dé Nederlander’ niet bestaat. Het zou
toch ook zonde zijn om jezelf terug te brengen tot maar één ding? Je bent nooit
één ding alleen. Je bent een mix. Een optelsom van alles samen. Net als ons
Koningshuis. De Oranjes zijn Duits-Nederlands-Argentijns. De naam oranje
zegt het al; dat is ook een mixkleur van geel en rood.
Dus wie ik ben? Aangenaam; Jefrey Spalburg, vader, Surinamer, Tukker,
cabaretier en binnenkort misschien ook de spreker op uw event.
jefreyspalburg@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 163

© PATRICIA BÖRGER
'SLIMME
BEDRIJVEN
DENKEN
SMART'
164
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

SMART INDUSTRY/INTERNET OF THINGS
prof. dr. Willem Vermeend
Tekst: Jacques Geluk
Nieuwe productiemethoden en digitale technologieën zorgen voor radicale veranderingen in alle
bedrijfssectoren. Honderdduizenden banen verdwijnen. Slim inspelen op nieuwe ontwikkelingen, zoals
Internet of Things, kan het tij keren. Smart Industry is de toekomstige groeimotor en banenmachine van
Nederland, maar vooral het MKB wil nog niet aanhaken en het onderwijs blijft studenten opleiden voor
banen die er straks niet meer zijn. Willem Vermeend: “Winnaars van morgen passen hun businessmodel snel
aan en zijn bereid tot vergaande samenwerking.”
Honderden miljarden euro’s
gaan de komende tien jaar
naar het Internet of hings.
Een recente technologische
ontwikkeling, die steeds meer apparaten
en machines digitaal via het internet met
elkaar verbindt. Door deze voorwerpen slim
te maken door elektronica in te bouwen –
zoals sensoren en geheugenchips – kunnen
ze enorme stromen informatie verzamelen,
verzenden en uitwisselen. Bedrijven kunnen
dankzij deze en andere ontwikkelingen,
denk aan (de analyse van) big data en robotisering,
hun bedrijfsprocessen eiciënter
maken. Gunstig bijefect is dat ze tegelijk een
grote bijdrage leveren aan het beperken van
de uitstoot van broeikasgassen, zoals tijdens
de Klimaattop van december 2015 in Parijs is
afgesproken. Er is wel een probleem: Nederland
loopt achter, reageert niet snel genoeg.
Ook de bereidheid tot samenwerking, cruciaal
om voordelen van het Internet der Dingen
optimaal te kunnen benutten, ontbreekt
te vaak.
“Bedrijven die niet snel genoeg inspelen
op de razendsnelle ontwikkelingen, aangeduid
als Economie 4.0, overleven het niet.
In sommige sectoren gaat het om een kwart
van alle ondernemingen. Driejarenplannen
en zelfs driemaandenplannen zijn niet meer
van deze tijd. Zodra je iets opschrijt is het
al verouderd”, constateert internetondernemer
en -investeerder prof. dr. Willem Vermeend.
Elk bedrijf, in welke sector dan ook,
heet of krijgt met Internet of hings (IoT)
te maken. “Dat geldt voor alle businessmodellen
en het zorgt voor een revolutie in de
wereldeconomie. Wie niet meegaat verliest
het van bedrijven en startups die de stap wel
op tijd zetten.” Toch besefen veel ondernemers
niet dat ze nu en niet pas morgen in
‘Nederland loopt
achter, reageert
niet snel genoeg’
actie moeten komen. “Slechts 26 procent
van de Nederlandse bedrijven is serieus met
alle nieuwe ontwikkelingen bezig. Bij het
midden- en kleinbedrijf ligt dat percentage
nog lager. Veel directeuren zeggen dat ze de
nieuwe technologieën binnen drie jaar willen
invoeren, maar doen het vaak niet. Of
ze denken dat met name IoT niets voor hun
bedrijf is. Het gaat toch goed, waarom veranderen?
Natuurlijk moeten ze geen oude
schoenen weggooien voordat ze nieuwe
hebben. Tegelijk zeg ik: innovatie moet. Elke
dag. Bedrijven die niet constant vernieuwen
vallen om. Kodak, Free Record Shop en
V&D, om enkele voorbeelden te noemen,
zijn niet tijdig met innovatieve producten en
diensten gekomen en verloren het daardoor
van de concurrentie die dat wel had gedaan.
KPN heet het wel goed opgepakt en is met
de introductie van zijn ‘low frequency’-netwerk
een gunstige uitzondering.”
DRIE STRATEGIEËN
Volgens Vermeend moet elk bedrijf zijn
bestaande businessmodel onder de loep
nemen en aanpassen aan de nieuwe economie.
In dat model moeten drie strategieën
worden ingebouwd. De eerste is een integrale
internetstrategie voor álle bedrijfs- en
productieprocessen, dus niet alleen voor de
marketing. Zoveel mogelijk digitaal levert
meer eiciëntie en kostenbesparing op. De
tweede strategie is erop gericht te ontdekken
welke nieuwe technologieën of ontwikkelingen
invloed kunnen hebben op
het bestaande businessmodel. Bijvoorbeeld
3D-printen, IoT, big data, cloud computing
en robot- en nanotechnologie. Van sommige
hebben ondernemers gehoord, van
andere niet, maar ze moeten over al die technologieën
en de betekenis ervan voor hun
bedrijfsprocessen nadenken. Ook al denken
ze dat het niet nodig is. De concurrent doet
dat tenslotte ook. Anno 2016 zijn wereldwijd
vijf miljard apparaten met elkaar verbonden.
In 2025 zijn dat er 25 miljard. “IoT zien we nu
al in de logistieke en de energiesector. Steeds
meer andere sectoren volgen. Wereldwijd
verwachten we een spectaculaire groei in
de medische en gezondheidssector. Eigenlijk
gaat het om simpele technologie. Het
zijn steeds slimmer wordende bandjes met
drie sensoren, waarvan ik er als sporter ook
een heb, die 24 uur per etmaal de gezondheidstoestand
van de drager bijhouden. Ze
kunnen alles meten – hartslag, longcapaciteit
en of bijvoorbeeld je conditie is verbeterd
of verslechterd – en preventief waarschuwen,
zodat je op tijd naar de dokter kunt.
Dat levert niet alleen besparingen op in de
gezondheidszorg, maar stimuleert mensen
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 165

SMART INDUSTRY/INTERNET OF THINGS
ook gezonder te leven.” Vermeend begrijpt kunstmatige intelligentie en robottechnologie
verdwijnen vele honderdduizen-
dat sommige mensen bang zijn dat techniek
straks alles overneemt, doch weerlegt den banen. Slimme sotware vervangt veel
dat meteen: “Je bepaalt alles zelf. Sterker: je werk dat nu nog door accountants, juridische
medewerkers en boekhouders wordt
monitort je eigen gezondheid. Dat is toch
prachtig.”
gedaan. Vermeend beset dat dit voor veel
mensen een angstig vooruitzicht is. Maar hij
DUURZAAMHEIDSSTRATEGIE heet ook goed nieuws. Er komen ook veel
Een strategie hebben om honderd procent banen bij. Bijvoorbeeld op het terrein van
duurzaam te zijn is eveneens heel belangrijk
en cruciaal voor het bedrijfsimago.
het ontwikkelen van sotware, big data-analisten,
technische functies op alle niveaus,
“Investeerders, zoals Black Rock, wegen
duurzaamheid steeds vaker mee in hun ‘Je monitort je eigen
investeringsbeleid. Bedrijven in de fossiele
gezondheid. Dat is
sector kunnen daardoor moeilijker inanciering
vinden. De komende jaren worden kapitalen
geïnvesteerd in hernieuwbare energie
toch prachtig!’
en slimme oplossingen om bijvoorbeeld de
CO₂-uitstoot te reduceren en bedrijfsprocessen
energiearm te maken. Dankzij Internet
of hings kunnen bedrijven, hoewel ze maar ook onderhoudsmonteurs voor robots
dat vaak nog niet inzien, (vlieg)reizen sterk en in de ICT. Daar kan best tijdverschil in zitten.
Op de lange termijn komt er een balans
verminderen. Vergaderen gaat net zo goed
en eiciënter via video-internetverbindingen.
In de logistiek zijn er tracktechnolo-
maar op de korte termijn kan de werkloos-
tussen het verdwijnen en creëren van banen,
gieplatforms waar aanbod en vervoersvraag heid oplopen. In landen die vooroplopen,
door verschillende vervoerders op elkaar al veel hebben geautomatiseerd, robots
worden afgestemd. Trucks hoeven daardoor
nooit meer leeg terug te rijden.” In hun gebruiken is de uitkomst positief. Daar laat
inzetten en snel slimme sotware zijn gaan
boekje ‘Internet of hings: technologie die de werkgelegenheid zelfs al een plus zien.
de wereld op zijn kop gaat zetten’ (interactief
als digitaal, 24/7 geactualiseerd smart nen arbeidsplaatsen naar het buitenland, die
Waar die ontwikkeling achterloopt verdwij-
book via www.internetot.nl en op papier) maar moeilijk terug te halen zijn.
geven Willem Vermeend en Harvard-econoom
Jan Willem Timmer, naast alles wat er SMART INDUSTRY
te weten valt over IoT, een overzicht van tal Internet of hings is een belangrijk en
van praktische toepassingen.
onmisbaar onderdeel van de Smart Industry,
die niet alleen de maakindustrie maar alle
ONDERWIJS EN ARBEIDSMARKT bedrijfssectoren omvat. Het gaat er immers
Het valt Vermeend op dat het Nederlandse om alle bedrijven in Nederland zo snel
onderwijs, van basisschool tot universiteit, mogelijk heel slim en dus eiciënt te maken
totaal niet is voorbereid op de economie door te digitaliseren en nieuwe technologie
4.0. “Nieuwe technologie, van 3D-printen
tot IoT, is niet in de lesprogramma’s opgenomen,
terwijl iedere student er straks mee
Prof. dr. Willem Vermeend is internetondernemer en -investeerder
en als hoogleraar Economie 4.0 verbonden aan de
te maken krijgt. Net als in Engeland zou
Open Universiteit . Hij maakt deel uit van de nationale stuurgroep
Smart Industry, de stuurgroep toekomstverkenning
je op de basisschool al les moeten geven
in 3D-printen en programmeren, anders
Big Data en het dagelijks bestuur van de IoT Academy. Vermeend
is tevens commissaris bij verschillende bedrijven
komen studenten met een achterstand op
de arbeidsmarkt terecht.” Die verandert,
en auteur van economische, iscale en inanciële bestsellers.
Van 1994-2002 was hij staatssecretaris van Financiën en minister van
een beetje ahankelijk van het tempo waarin
bedrijven inzien dat zij hun strategie moeten
Sociale Zaken en Werkgelegenheid. willemvermeend@speakersacademy.nl
aanpassen, sowieso. Door automatisering,
166
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
te gebruiken. “Wanneer je Smart Industry
goed inzet, is dat de groeimotor en banenmachine
die uiteindelijk leidt tot 1 procent
extra economische groei op jaarbasis
en uitbreiding van de werkgelegenheid. We
zien dat grote bedrijven dat oppakken door
internationale invloeden en concurrentie,
maar zoals gezegd blijt het MKB achter.
In tegenstelling tot het midden- en kleinbedrijf
in Duitsland en Engeland dat ons
voorbijstreet. In ons tweede boek, ‘Smart
Industry: de groeimotor en nieuwe banenmachine
van onze economie’ (www.smartindustryboek.nl)
geven Jan Willem en ik
een overzicht van de aanpak in Nederland en
het buitenland. In ons land worden in elke
regio zogenoemde ieldlabs opgericht die
bedrijven helpen en in contact brengen met
onderwijsinstellingen in hun werkgebied.
Dat levert de innovatiekracht op die ze nodig
hebben. Maar vooral moeten ze samenwerken.
Niet alleen met kennisinstellingen, ook
met andere bedrijven en klanten. Daar zijn
Nederlanders niet goed in. Ze denken nog te
veel in het oude concurrentiemodel en zijn
bang dat de concurrent er met hun ideeën
vandoor gaat. Samen data analyseren, ontwikkelingen
delen en producten en diensten
ontwikkelen en in de markt zetten. Dat
is het kenmerk van de Smart Industry. Zover
zijn we nog niet, maar ik zie positieve signalen.
Er komen ieldlabs, de media besteden
er meer aandacht aan, hbo-instellingen zoeken
Smart Industry-lectoren en het aantal
bedrijven dat informatie aanvraagt groeit.
Langzaam vinden we weer aansluiting bij
de voorlopers, maar om aan kop te gaan is
het cruciaal dat ons onderwijs snel inspeelt
op de nieuwe technologieën en de banen die
daarbij horen.”

ECONOMIE
Disruptie in wonen
en bouwen
prof. dr. ir. Hugo Priemus
Het bouwen en wonen werd van
oudsher geprogrammeerd op
basis van demograische en
economische modellen. Maar
de oude regelmatigheden verdwijnen.
Allereerst is de ICT-revolutie 'game changer'
in het wonen. De communicatie van bewoners
met vrienden, buurtgenoten, leveranciers
en verzorgers verandert drastisch. De
woning is niet alleen een fysiek centrum
voor consumptie, maar ook een digitaal
knooppunt waar men kan telewerken, telebankieren,
webshoppen en leren.
De ICT-revolutie ligt ook aan de basis van
robotisering, the Internet of hings, big
data en AirBnB. De verschillen in inkomen
en vermogen nemen toe: we bewegen in de
richting van een ‘winner takes all’-economie, waarbij de top 10%
proiteert en huishoudens met lagere- en middeninkomens erop
achteruitgaan.
Een tweede disruptieve ontwikkeling is het beteugelen van klimaatverandering
en het versnellen van de energietransitie van fossiele
naar hernieuwbare brandstofen. Elektrische ietsen, scooters
en auto’s vergen laadpalen in en bij de woning, waardoor de positie
van de woning in energienetwerken (smart grids) blijvend verandert.
Een derde disruptieve ontwikkeling is de ontwikkeling van migratiestromen
van het Midden-Oosten en Noord-Afrika naar Europa.
De ICT-revolutie speelt ook hier een cruciale rol: de vluchteling
© JAAP OLDENKAMP
beschikt over een iPhone, kent de weg en
communiceert met landgenoten die hem
voorgingen. We zullen rekening moeten
houden met sterk luctuerende migratiestromen,
op een blijvend hoog niveau. Vergrijzingsprobleem
opgelost.
Een vierde ontwikkeling omvat de toenemende
participatie van burgers. Via digitale
platforms en matching sites kunnen vragers
op de woningmarkt steeds efectiever een
passend aanbod vinden. Dat verandert de
positie van klassieke intermediairs als makelaars
en woningcorporaties.
De gevolgen voor bouwen en wonen zijn
omvangrijk. De woningvoorraad zal lexibeler
moeten zijn: minder bouwconstructie en meer woninginrichting.
Kantoren, bedrijfsgebouwen, en agrarisch vastgoed zullen
vaker tot woningen worden getransformeerd. Het juridisch verschil
tussen woningen en recreatiewoningen wordt betekenisloos.
Het bouwen wordt gedigitaliseerd (met 3D-geprinte componenten).
De stad (smart city) wordt als woon- en werkmilieu steeds populairder.
De vraag naar dure huurwoningen neemt toe, evenals de
behoete aan goedkope woonruimte: voor studenten en statushouders.
Al zijn er veel onzekerheden, toch is het evident dat een disruptie
van bouwen en wonen voor de deur staat.
'Klimaatmaatregelen, energietransitie en
ICT-revolutie: 'game changers' in het wonen'
hugopriemus@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 167

INNOVATIE
‘Ze zien vliegen’ is in 2017
heel normaal
Tekst: Jacques Geluk
Innovatie gaat vooral over vernieuwing van goederen, diensten en processen op manieren die
nooit eerder zijn toegepast, revolutionair kunnen zijn en soms aan het begin staan van grote
veranderingen in ons aller leven. Op de volgende pagina’s vertellen vijf gedreven ondernemers
waar ze mee bezig zijn en wat wij daarvan merken.
PAL-V LAAT EEN DROOM
UITKOMEN
Veel mensen dromen er al een eeuw
van: de vliegende auto. Nu is het zover. Het
Nederlandse bedrijf PAL-V Europe levert in
2017 de eerste ‘Personal Air and Land Vehicles’
af aan voornamelijk particuliere kopers
in eigen land. Uiteindelijk zijn er van de pionierseditie
45 bestemd voor Europa en 45
voor klanten daarbuiten. Kosten: € 500.000
per stuk.
De ontwikkeling van de vliegende auto
begint in 2001 met het uittesten van potentiële
technologieën en het creëren van een
groot aantal concepten. In 2008 komt bedenker
John Bakker terecht bij ir. Robert Dingemanse,
mede-oprichter en algemeen
directeur van het huidige bedrijf. “Ik ben
altijd gefascineerd door dingen die een revolutie
teweeg kunnen brengen of echt nieuw
zijn. Toch geloofden we hier niet meteen
in. Tot we gingen begrijpen dat dit concept
alle puzzelstukjes bij elkaar brengt waar we
al honderd jaar naar zoeken”, zegt Dingemanse.
“Na succesvolle proefvluchten en
-ritten met het prototype – waarmee is bewezen
dat de basistechnologie van de vliegende
auto in orde is en voldoet aan de bestaande
regelgeving en certiiceringseisen – zijn
we in 2012 begonnen met het ontwikkelen
168
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
ir. Robert
Dingemanse
van een commerciële variant. Deze gyroplane
lijkt minder op een gestileerde helikopter
dan het prototype, maar meer op een
tweezitsvoertuig waarin je naast elkaar kunt
zitten. Hoe het ontwerp van een gespecialiseerd
Italiaans bureau er precies gaat uitzien
maken we in de tweede helt van 2016
bekend.”
Doorbraken
Vanaf 2017 kunnen de eerste Nederlanders
met de PAL-V op een comfortabele
manier van deur tot deur reizen. Zowel in de
lucht als op de weg haalt de vliegende auto,
© MARCO DE SWART
met Euro 95 als brandstof, een snelheid van
180 km/uur. “Om zover te komen zijn heel
wat doorbraken nodig geweest. Allereerst
moesten we de lichtgewichttechniek zover
ontwikkelen dat het mogelijk werd een rijfunctionaliteit
toe te voegen aan een vliegtuig.
Ook wegstabiliteit was een uitdaging.
Een goed vliegtuig is een driewieler en
staat hoog op zijn poten, wat niet handig is
op de weg. Een auto rijdt op vier wielen en
dat levert voor een vliegtuig bijvoorbeeld
mechanische en start- en landingsproblemen
op. Hier is de kanteltechniek van het
Nederlandse bedrijf Carver, die wij exclusief
toepassen om vliegtuigen op de weg te
zetten, de grote doorbraak.” Dingemanse
denkt dat sommige kopers niet direct met
de PAL-V gaan vliegen, maar de eerste vliegende
auto zien als een investeringsobject.
Wie wel rijden en vliegen wil combineren, en
gebruik wil maken van de ruimte die er nog
is in het Nederlandse luchtruim, heet een
rijbewijs en een autogyro-vliegbrevet nodig.
“Ik wil nog een misverstand uit de weg ruimen.
Een vliegende auto is absoluut geen
helikopter (de moeilijkste, duurste en onveiligste
manier van vliegen). Een gyrocopter is
stabiel en veilig. Het toestel is uitgevoerd met
cruise control en doet als de motor uitvalt
vanzelf de goede dingen. De rotor blijt dan
draaien. Voor het opstijgen heet het toestel

INNOVATIE
ongeveer 130 meter nodig om de noodzakelijke
voorwaartse snelheid te bereiken, voor
landen is 30 tot 60 meter voldoende.” (Meer
informatie: www.pal-v.com).
KEYLOCKER: VERSLEUTELD IS
OOK ECHT OP SLOT
Het bedrijf KeyLocker heet twee met
elkaar verbonden oplossingen ontwikkeld.
De eerste is sleutelmanagement op de chip,
zodat niemand – behalve de rechtmatige
gebruiker – bij de sleutel en dus de informatie
kan. De tweede is een hardwarematige
voorziening in de cloud, op basis van speciaal
beveiligde infrastructuur die eveneens
ontoegankelijk is voor derden.
“Voor waterschappen hebben we een sensor
beveiligd met sterke encryptie, waarvan
de sleutels niet uitleesbaar zijn. Die beveiliging
is nodig omdat de data in de sensoren
van bijvoorbeeld sluizen en waterzuiveringsinstallaties
cruciaal zijn maar vaak wel onbeschermd
zijn opgesteld. Stel dat iemand de
sensoren in de sluis hackt en de sluis opengaat
op een verkeerd moment. De gevolgen
zijn dan niet te overzien”, zegt Carel Mackenbach,
medeoprichter van KeyLocker. “We
hadden geluk dat we tegen een klant aanliepen
in de watersector, omdat het in dat segment
mogelijk is op relatief bescheiden en
eenvoudige schaal een zeer complexe oplossing
te testen.” Volgens Mackenbach is versleutelen,
of ‘encrypten’ zoals hij dat noemt,
een vak apart. “Inmiddels hebben wij veel
verstand van hardware waarmee digitale
sleutels te beveiligen zijn. Door een cryptoprocessor
op een chip in de sensor te
plaatsen hebben we een vorm van sleutelmanagement
uitgevonden die het hackers
heel moeilijk maakt in te breken. Dat is super
interessant voor legio toepassingen, ook kritische,
zoals water, energie en Defensie.”
Beveiliging
Het is een feit dat beveiliging bij de
opkomst van internet in de jaren negentig
nadrukkelijk geen issue was. “De geschiedenis
herhaalt zich, want bij Internet of hings
gaat men ook nu pas aan beveiliging denken.
Wij zijn daar al wel enige tijd mee bezig. Als
‘endpoint’-bescherming brengen we allerlei
aanvullende beveiligingen aan in de chip,
waardoor de communicatie met het apparaat
bijna niet meer is uit te lezen. Normaal
gebeurt dat via symmetrische encryptie
waarbij de geheime sleutel gedeeld wordt. In
onze oplossing gebruiken we asymmetrische
encryptie, waarbij de sleutels niet uitleesbaar
zijn.” KeyLocker heet een onderzoeksontwikkelingsproject
voor het waterschap
gedaan en inmiddels belangrijke verbeteringen
doorgevoerd. “Bij drones speelt hetzelfde.
We praten met een consortium van
dronebedrijven over het feit dat drones
niet beveiligd zijn wat betret de besturing
en de data die ze verzamelen. Het is nu vrij
gemakkelijk een drone vanop afstand over te
nemen. Ook door criminelen. Dat is gevaarlijk,
zeker als het om politiedrones gaat. Er
zijn 1001 toepassingen om in de ingebouwde
chip voorzieningen te trefen die zo’n overname
voorkomen”, aldus Mackenbach.
Sleutelbeheer in de cloud
“Deel 2 van onze oplossing is ook het sleutelbeheer
in de cloud goed te regelen, zodat
onbevoegden ook daar niet bij de data kunnen.
Veel Amerikaanse providers bieden
encrypties in de cloud, maar ze kunnen wel
allemaal bij de sleutels. Een groot probleem,
want ook al zeggen ze dat ze netjes met de
data omgaan, zij opereren binnen een ander
wettelijk kader. De consequenties zijn dat
(ongewenste) buitenlandse mogendheden
bij de sleutels kunnen komen. Daarom hebben
wij ook in de cloud een hardwarematige
voorziening gebouwd op basis van speciale
computers waar niemand anders dan de
klant bij de sleutels kan. Grote klanten, zoals
overheden of bedrijven, willen ook niet dat
een medewerker als enige in de organisatie
bij die sleutels kan. Ook daarvoor hebben wij
een goede oplossing bedacht. Verschillende
mensen hebben een stukje van de sleutel.
Een organisatie kan bijvoorbeeld zes mensen
op de lijst van bevoegden zetten en er telkens
drie willekeurig aanwijzen om bij een
virtuele sleutelceremonie aanwezig te zijn
om de ‘master key’ te kunnen bedienen. Dat
is niet zo gek, want meer dan vijtig procent
van alle cyberdreigingen komt van binnenuit.
Fouten of kwade bedoelingen zijn alleen
te voorkomen door meer dan een persoon
verantwoordelijk te maken. De sleutels moeten
in een speciale, gecertiiceerde computer
worden aangemaakt en beheerd, waar niemand
zomaar in kan.” Mackenbach ziet als
trend dat alles dat te versleutelen is, versleuteld
wordt of zelfs moet worden. “De overheid
zal dat eisen, ter beveiliging van de
burgers en haarzelf, maar tegelijk het overzicht
eisen ten aanzien van die sleutels in de
strijd tegen de boeven in deze wereld. Dat is
een ongeloolijke puzzel.” (Meer informatie:
www.keylocker.eu).
CUBICCO: IJZERSTERKE
LICHTGEWICHT WONINGEN
VOOR ALLEENSTAANDEN
Alleenstaanden maken een derde deel
uit van onze bevolking, maar worden vaak
driehoog achter weggestopt in ongezellige
appartementen. Voor hen zijn er nu betaalbare,
comfortabele Cubicco-woningen. Alle
materialen worden goed verpakt aangeleverd
en in zeer korte tijd vakkundig tot op de
millimeter nauwkeurig geassembleerd. De
lichtgewicht woningen zijn bestand tegen
de zwaarste aardbevingen en dat is best een
innovatie.
“De standaardperceptie in Nederland is
het gezin als hoeksteen van de samenleving,
maar die bestaat voor 35 procent uit alleenstaanden.
Gezinnen krijgen een bepaald
comfort aangereikt, denk aan doorzonwoningen
met een voor- en achtertuintje in een
groene omgeving. Alleenstaanden stoppen
we weg. Driehoog achter in een latgebouw,
waar ze – na lang op de wachtlijst te hebben
gestaan – voor een slecht onderhouden
appartementje een hoge huur moeten betalen”,
zegt Randy Riteco, eigenaar en bedenker
van Cubicco. “Het gaat niet om statistieken,
maar om mensen. Daarom moeten we als de
samenleving verandert de manier waarop we
steden inrichten en wonen mee veranderen.
Alleenstaanden hebben ook recht op licht,
ruimte en groen. Ook veiligheid en welzijn
zijn belangrijk voor hen, omdat beide aspecten
samenhangen met hun gezondheid.”
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 169

INNOVATIE
Randy
Riteco
Riteco is ervan overtuigd dat wonen voor
niet gezinsgebonden huishoudens betaalbaar,
gezond en zonder wachtlijsten mogelijk
is, dankzij een gepatenteerde, duurzame
bouwmethode. Alleenstaanden kunnen,
doordat de comfortabele, ruime en lichte
woningen veelal in hojes worden gebouwd,
onderdeel worden van een gemeenschap,
zonder hun vrijheid te verliezen. Riteco:
“Iedereen moet tegenwoordig duurzaam
bouwen, maar ook de gevestigde bouwpartijen
pakken de kern niet aan. Dat komt
misschien omdat er sinds de crisis te weinig
vakmensen zijn, zoals timmermannen en
metselaars en men toch voortborduurt op
de oude aanpak. Wij komen met alternatieven
voor de conventionele bouw, waarbij we
ons realiseren dat wanneer je kleiner bouwt
toch dezelfde installaties nodig zijn om datzelfde
comfort te bereiken. Dat maakt het
voor die bouwbedrijven duurder, maar wij
hebben de oplossing.” De fundering – een
betonplaat of holle palen – is veel minder
kostbaar en bepalend, doordat het gebouw
veel lichter is dan normaal. Alle ‘kwalitatief
onberispelijke’ elementen komen keurig
verpakt op de bouwplaats aan om daarna
te worden geassembleerd door goed opgeleide
montagepartners ‘die tekeningen kunnen
lezen’ en kunnen samenwerken met
lokale mensen uit de bouw of jongeren in
opleiding. Dat gaat tot op de millimeter
nauwkeurig.
170
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Enveloppewoning
De appartementen zijn een soort enveloppes.
Kopers of huurders kunnen met behulp
van tekeningen een keuze maken uit een
aantal ‘modellen’. Het dak, de vloer en de zijmuren
bepalen de kracht van de constructie,
die zo ijzersterk is dat de Cubicco’s aardbevingen,
stormen en hevige regenval kunnen
weerstaan. “Dat kunnen we als eerste
modulaire bouwer garanderen.” De voor-,
achter- en binnenzijde zijn aanpasbaar,
zodat de woningen voor iedereen geschikt
te maken zijn. “Velen verbazen zich erover
dat we zo’n hoge mate van stevigheid en eiciëntie
kunnen bereiken met eenvoudige
natuurlijke en ‘hergroeibare’ materialen.
Riteco benadrukt de dat de woningen voldoen
aan alle bouwvoorschriten en wettelijke
regels. “Het stukje ontwerp, zoals je dat
ziet bij onze enveloppewoningen, draagt bij
aan het welzijn dat daarbij hoort. We bouwen
geen betondorpen, maar verbinden de
woningen met de natuurlijke omgeving met
behulp van een tien meter brede glaspui van
extreem goede kwaliteit. Je zou het bijna
sociale woningbouw kunnen noemen. Door
zo te investeren in mentale, fysieke en sociale
gezondheid van mensen en daarmee
belangrijke vraagstukken aanraken maken
we mensen blij.”
In Nederland is de eerste modelwoning
begin dit jaar geopend. In Amerika is dat
ruim een jaar geleden gebeurd. “Daar zijn de
© WWW.NICKFRANKEN.COM
eerste bouwvergunningen binnen en kunnen
we aan de slag. We hebben in Key Largo,
Florida, ook een kantoor neergezet, voor het
dolijnenonderzoekscentrum, dat alle orkanen
kan weerstaan. Dat gebouw is onlangs
opgeleverd, nadat de kant-en-klare materialen
twee weken eerder met diepladers naar
de plek waren gereden.” (Meer informatie:
www.cubicco.nl).
LED UP: JE KOOPT GEEN
LAMPJE, MAAR HUURT ‘10 JAAR
LICHT’
LED UP adviseert en handelt in duurzame
verlichting en biedt klanten extra’s, zoals
een besparingsscan en een speciaal verlichtingspanel.
Dat op zich is niet nieuw of innovatief.
De manier waarop het jonge bedrijf
zijn klanten ontzorgt is dat wel. “Wij verkopen
geen LED-verlichting meer, maar leasen
licht. Dat betekent naast het voorkomen van
een hogere initiële investering ook lange tijd
zekerheid voor onze klanten, want de risico’s
zijn voor LED UP.”
“We kwamen op het idee, nadat we hadden
uitgezocht waarom sommige ofertes
uiteindelijk geen opdrachten werden”, zegt
Hugo
Breuers
Hugo Breuers, die samen met Kim Cobelens
eigenaar is van LED UP. “Vaak kregen we
het antwoord dat onze oferte er prima uitzag,
maar dat de klant op dat moment geen
© MET DANK AAN HUGO BREUERS

INNOVATIE
investeringscapaciteit had. Anderen antwoordden
dat ze het aanbod op papier goed
vonden, maar twijfelden aan de beloofde
lange levensduur van LED-verlichting.
Eigenlijk een stukje wantrouwen richting
een relatief nieuw product. Dit daagde ons
uit met wat slimmers te komen. Een vorm
van lease zou een in ieder geval een oplossing
zijn voor ontbrekende investeringscapaciteit
van de klant. Wij doen met diverse
leasemaatschappijen zaken”, aldus Breuers.
“In de praktijk blijkt echter dat sommige
bedrijven die willen leasen dat niet kunnen
omdat ze volgens de leasemaatschappij niet
kredietwaardig genoeg zijn. Degenen die wel
geaccepteerd worden door de leasemaatschappij,
kiezen na doorrekenen vaak alsnog
voor aanschaf van het product uit eigen
middelen.”
Licht als een service
“Daarom verkopen we nu ook, in plaats
van de lampjes, licht als een service. We
spreken met de klant, bijvoorbeeld een
woningcorporatie, af dat we gedurende een
afgesproken termijn – tegen een overeengekomen
vergoeding – een bepaalde hoeveelheid
licht (lux) leveren voor de verlichting
van gangen en galerijen in een latgebouw.
Lampjes kapot, vernield of storingen: ons
probleem. Wij zorgen ervoor dat defecten
en klachten meestal binnen 48 uur zijn
opgelost. Dit is ook een ideale oplossing
voor bijvoorbeeld kantoor- en schoolgebouwen.
Klanten die moeite hebben met de
investering of nog geen vertrouwen hebben
in het product kunnen wij op deze manier
volledig ontzorgen.” (Meer informatie:
www.ledup.nl).
PBSIM BV DRAAGT BIJ AAN
STEEDS EFFICIËNTERE
PILOTENTRAINING
De vraag naar piloten en daarmee ook
naar geavanceerde trainingsmogelijkheden
neemt wereldwijd toe. PBSIM BV
heeft afgelopen jaren als toeleverancier
een scala aan vluchtsimulatorinstrumenten
ontwikkeld, voor zowel de civiele als
de militaire luchtvaart.
“De simulator-luchtvaartmarkt is sterk
aan het veranderen. Het kostenaspect vraagt
om betere en goedkopere oplossingen, de
zogenoemde ‘total cost of ownership’ moet
en kan omlaag. Eenvoudig gezegd: er moet
meer getraind worden tegen lagere kosten,
waardoor de ‘light safety’ toeneemt. Daar
doen we het voor”, aldus Martin Schoonderbeek
CEO van PBSIM en piloot. “Vroeger
trainde iedere professionele vlieger in
een ‘Full Flight Simulator’ (een bewegende
simulator). Tegenwoordig is het mogelijk
ruim 75 procent van de vliegeropleiding
te volgen op een statische simulator. Dat
scheelt aanzienlijk in de kosten: nu kan er
meer worden getraind tegen dezelfde of zelfs
lagere kosten. PBSIM werkt met de modernste
technologie om deze doelstelling te kunnen
realiseren. De simulatoren worden 24/7
gebruikt en vragen om de hoogste kwaliteit
en betrouwbaarheid. Het bedrijf investeert,
ontwikkelt en levert moderne systemen,
zoals beeldschermen en instrumenten. De
beeldschermen worden in de civiele markt
toegepast in diverse simulatoren voor zowel
Boeing als Airbus en in de militaire markt
onder andere voor de Hawk, A-10, Blackhawk
en F-16.”
Realistisch
Om trainingen zo realistisch mogelijk te
maken moeten alle meters en beeldschermen
voldoen aan strenge speciicaties van
de vliegtuigfabrikant. PBSIM biedt standaard
displays en instrumenten die niet
verschillen van het originele ontwerp en
speciiek zijn ontwikkeld om te voldoen aan
de behoete van de vlieger. De beeldschermen
zijn voorzien van een zeer hoge kwaliteit
LED-technologie, die de werkelijkheid
volledig kan nabootsen zowel qua kleur als
llichtopbrengst. Hierdoor ziet de piloot geen
verschil tussen het vliegen in een echt vliegtuig
of in een simulator. Inmiddels staan er
wereldwijd diverse ‘light simulators’, die
gebruikmaken van PBSIM-technologie.
“We hebben simulatoren geleverd aan de
Australische Luchtmacht en de Royal Air
Force, maar ook Boeing 737 simulatoren
voor Airways Aviation (he Global Educator
In Aviation). Zo heet bijvoorbeeld European
Pilot Selection & Training simulatoren
staan voor zowel Boeing 737 als Airbus
A320. Naast vliegscholen zien nu ook luchtvaartmaatschappijen
dat het allemaal slimmer
en goedkoper kan. Zo heet Ryanair
gekozen voor enkele Boeing 737-NG simulatoren
die onderdeel gaan uitmaken van de
piloten training en heet Wizz Air gekozen
voor de Airbus A320 simulator die in Boedapest
zal worden geïnstalleerd.”
Het bedrijf reageert samen met zijn partners
snel op nieuwe ontwikkelingen in de
sector en de vraag van zijn klanten. Schoonderbeek:
“In combinatie met een groot netwerk
in de luchtvaartsector en een hart voor
‘Aviation’ zijn wij in staat om de wensen van
onze klanten nauwkeurig in te vullen, waardoor
men ons ziet als een betrouwbare partner.
Ons nieuwe pand op Breda International
Airport geet daarbij een perfect uitstraling
die duidelijk maakt waar wij voor staan: ‘Passion
and quality for Aviation’. (Meer informatie:
www.pbsim.aero)
Martin
Schoonderbeek
Voor nadere informatie 010 - 433 33 22
© PBSIM MARTIN SCHOONDERBEEK
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 171

© ELSE KRAMER
THE
DREAMJOB-GUY
EN AVONTUURLIJK
ONDERNEMER GEEFT
ZELF HET GOEDE
VOORBEELD
172
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

ONDERNEMERSCHAP
Het geheim van een
inspirerend leven
drs. Huub J.B. van Zwieten
Tijdens mijn internationale
corporate carrière bij Randstad,
ontdek ik in 2000 een
geheim wat ik met de wereld
moet delen: Neem met minder
dan een droombaan geen genoegen,
want via je werk kun je een geweldig leven
creëren!
Die boodschap is de vonk voor het ontstaan
van TalentFirst, waar 25 stevige franchisenemers
aan verbonden zijn. Bevlogen
trainers en coaches die ons geheim via talentenprogramma’s
delen met zoveel mogelijk
professionals, bij de Aholds, INGs en Heinekens
van deze wereld.
Als voorman schrijf ik columns en boeken,
inmiddels negen titels waarvan we er
meer dan 100.000 verkochten. Ik hield honderden
lezingen en seminars, van de lokale
bibliotheek, via het bedrijfsevenement tot
volle theaterzalen.
‘Embrace life through work’ is de boodschap
waarmee we zowel oline als online
een mooi publiek bereiken.
Maar naast het schrijven en vertellen over
droombanen en de directe link naar een
droomleven, zoek ik steeds naar inspiratie in
mijn eigen leven. De theorie in de praktijk
brengen en laten zien dat het echt kan, een
geweldig leven creëren door de juiste keuzes
in je werk. Immers, als het mij zelf niet lukt,
hoe geloofwaardig is dan mijn boodschap op
het podium of in de corporate talentenprogramma’s?
Dus daag ik mezelf uit om elk jaar minimaal
één ding te doen waar ik echt trots op
‘Embrace life
through work’
was en waar ik impact en een verschil mee
maakte voor anderen. En dat lukt bijna
elk jaar, waarbij mijn privé-leven volledig
samenvalt met mijn werk.
De boeken schrijf ik steevast op exotische
plekken. Op een Maleisisch eiland met
mijn vrouw samen het boek ‘Een onweerstaanbaar
CV’. Met vriend Mark in Zwitserland
het boek ‘Het merk IK ®’, inmiddels al in
de 19e druk!. In Costa Rica mijn inspiratie
koietafelroman 'Marijn Is Klaar Met Werken’,
waarin ik 40 geïnterviewde inspirators
opvoer als mijn romanpersonages.
Het boek is ook de oorsprong van het
DroomBaanHotel, wat ik middels crowdfunding
van een miljoen, realiseerde in
het Amsterdamse grachtenpand van onze
woning. Een bijzondere retraiteplek voor
onze intensieve begeleidingstrajecten.
Op zoek naar innovatieve manieren om
mensen te bereiken, hebben we online programma’s,
waar 5000 deelnemers tegelijk een
online DroomBaanReis meemaakten. Met
als apotheose de theatershow ‘hank God
It’s Monday’, waar ik bijzondere rolmodellen
op het podium presenteer, in combinatie
met dans, zang, poëzie en muziek. Magische
avonden in diverse theaters, met een uitverkocht
Carré vol 1300 geïnspireerde gasten
als absoluut hoogtepunt.
Dat het creëren van een droombaan een
nooit eindigend proces is, is de rode draad in
de afgelopen 15 jaar. En misschien is het wel
de essentie. Door continu open te staan voor
nieuwe mogelijkheden, te luisteren naar je
intuïtie en in actie te komen, creëer je blijvend
de magie die het leven bijzonder maakt.
In 2015 vertrokken we met mijn gezin
voor een half jaar naar Kaapstad, op zoek
naar nieuwe avonturen. Dat daar een nieuwe
business uitrolde – we verspreiden schone
kooktoestellen in de townships – waardoor
de Kaap nu gedeeltelijk mijn woonplaats is,
wist ik van tevoren ook niet. En waar dat de
komende jaren toe leidt is ook nog gissen.
Maar dat werk en leven een groot geweldig
avontuur is, staat wel vast!
Avontuurlijk ondernemer van Talentenbureau TalentFirst in Nederland en de Clean Cooking Revolution in Zuid Afrika. Bedacht 9 bestselling
boeken over droombanen, het DroomBaanHotel en de ‘Thank God It’s Monday’ theatershows. huubvanzwieten@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 173

© JOSETTE ALKEMA
“Doe niet
zo raar!”
“Geef die
mevrouw
eens netjes
een hand!”
174
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

MENS EN SAMENLEVING
Hoe overbrug je (zakelijke)
cultuurverschillen?
Saskia Maarse
Hoe leuk zou het zijn als we de wereld opnieuw konden ontdekken, zoals jonge kinderen dat doen:
nieuwsgierig en onbevooroordeeld. Hoe mooi zou het zijn om op ongedwongen wijze (zakelijk) contact te
leggen met wie we maar willen – ongeacht leeftijd, kleur, gender, geloof en afkomst.
Op het moment dat we elkaar als volwassenen ontmoeten,
hebben we – door onbewuste vooroordelen – vaak al
direct een plaatje in ons hoofd van de ander. We hebben
een natuurlijke neiging om alleen samen te willen werken
en te leven, met mensen die op ons lijken. Zij bevestigen namelijk
onze meningen en standpunten. Dat schept vertrouwen; en dat vertrouwen
geet ons een goed gevoel – over onszelf.
Als kind daarentegen ondergaan we zulke ontmoetingen heel anders:
onbevangen en spontaan. Alleen op heel jonge leetijd kunnen we de
ander eindeloos observeren en denken: “Jij bent anders; wat leuk!”
Daarna gebeurt er iets opmerkelijks. Onze omgeving gaat invloed
uitoefenen: “Doe niet zo raar!” “Geef die mevrouw eens netjes een
hand!” “Eet je bord eens leeg!” Gaandeweg krijgen acties, gedrag en
voorwerpen een betekenis die we vanaf dat moment als ‘normaal’
gaan beschouwen. Dat noemen we cultuur. Maar wat is normaal? En
wie bepaalt wat normaal is?
Voor mijn boek ‘Tutti frutti’ reisde ik ruim twee jaar door Nederland:
om ondernemers met verschillende culturele achtergronden te
interviewen en te portretteren. Dankzij de boeiende gesprekken die
ik met hen voerde, kwam ik veel te weten over andere culturen en des
te meer over mijn eigen cultuur. Want al die Nederlandse symbolen,
rituelen en waarden – die ik als vanzelfsprekend had beschouwd –
hadden vaak een heel andere betekenis voor de wereldburgers die ik
ontmoette. Ik leerde door hun ogen opnieuw naar Nederland en de
rest van de wereld kijken.
Tijdens mijn lezingen – en in mijn nieuwe boek ‘Onder de zeespiegel’,
dat volgend jaar verschijnt – neem ik je mee op (zaken)reis. Op
reis door de Nederlandse (zakelijke) cultuur, zoals mensen uit andere
landen en culturen die zien en ervaren. We gaan af en toe terug in
de tijd om te kijken waar bepaalde Nederlandse eigenschappen vandaan
komen.
Tegelijkertijd laat ik je zien wat we kunnen leren van en over andere
culturen op het gebied van communicatie, leiderschap en omgangsvormen.
Dankzij de – vaak hilarische – anekdotes van de deelnemers
uit mijn boeken kunnen we Nederland, en de rest van de wereld,
opnieuw ontdekken. En inzien dat het niet ingewikkeld hoet te zijn
om op ongedwongen wijze (zakelijk) contact te leggen met andere
culturen: zolang we onze nieuwsgierigheid maar meenemen en onze
vooroordelen thuis laten.
Saskia Maarse schrijft, blogt en spreekt over de Nederlandse (zakelijke) cultuur in relatie tot andere culturen.
Van jongs af aan fascineren andere culturen haar. Zowel haar toeristische werkervaring in het buitenland als
de wereldreis die ze maakte hebben haar kijk op de wereld en haar bewoners verbreed. De mix aan culturen
in Nederland bracht haar op het idee voor het boek ‘Tutti frutti’, waarvoor ze veel media-aandacht kreeg.
Momenteel werkt ze aan haar nieuwe boek: ‘Onder de zeespiegel - samenwerken en samen leven met de
Nederlanders’. (Verwachte uitgave: voorjaar 2017.) saskiamaarse@speakersacademy.nl
© JOSETTE ALKEMA
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
175

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH
176
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

MANAGEMENT
‘Relaties opbouwen is
goed voor de business’
Bob W. Toetenel
Bob W. Toetenel is dé Executive Relations-adviseur van de BV Nederland. Deze succesvolle specialist in
het opbouwen en beheren van langdurige klantrelaties heeft de afgelopen 42 jaar een uniek relatienetwerk
opgebouwd bij commerciële, non-profit- en belangenorganisaties. Na zijn (feestelijke) afscheid als directeur
Executive Relations bij Koninklijke KPN, zet hij zijn talenten nu in als onafhankelijk adviseur.
Relatiemanagement begint met
aandacht hebben en geven. Het
beginpunt is nooit een verkoopverhaal,
maar altijd de echte wens
om zakelijke partners te willen (leren) kennen.
Hún business snappen, hún dilemma's
kennen. Mensen verbinden en contacten
delen zijn heel belangrijk om zaken tot stand
te kunnen brengen”, vertelt Bob Toetenel, die
in januari zijn eigen bedrijf als Senior Executive
Relations-adviseur is begonnen, na
een succesvolle loopbaan bij Koninklijke
KPN te hebben afgerond. “Mijn werk vereist
buitengewone contactuele eigenschappen,
doortastendheid, vasthoudendheid,
enthousiasme en een beetje ‘brutaliteit’.
Plus het talent om commerciële vraagstukken
te analyseren en te vertalen naar concrete,
omzetgroei bevorderende projecten.
Bovendien moet je een klankbord én een
coach kunnen zijn voor zowel de opdrachtnemer
als -gever.”
DEUREN OPENEN
Het doel van het opbouwen van langdurige
relaties met de top van (corporate)
Bob Toetenel is onafhankelijk Senior
Executive-adviseur en bestuurslid van
onder ander VNO-NCW Den Haag en
WTC-IBC Den Haag, St. Wassenaarse
Cultuurprijs en ‘M4B’ (“bestuursfuncties
houden mijn netwerk actueel”).
Daarvoor was hij achtereenvolgens
Directeur Externe Relaties- Overheiden
Executive Relations bij Getronics en
KPN (1993-2015). Daarvoor werkte hij
als algemeen manager bij de Content
Group, verkoopmanager bij de Samas
Group en productmanager bij Toetenel
Technische Installaties.
bobtoetenel@speakersacademy.nl
bedrijven en organisaties zonder winstoogmerk
is natuurlijk het bevorderen van de
business. Toetenel: “Ik werk nu voor een
aantal commerciële klanten, waaronder
Consultingbedrijf Policy Research Corporation
uit Rotterdam en Koning & Hartman
uit Amsterdam, een technologiebedrijf met
ruim 700 medewerkers dat oplossingen
levert op het gebied van telecom, industrie
en infrastructuur. Het is mijn werk ervoor te
zorgen dat bedrijven en organisaties binnenkomen
bij de directies en raden van bestuur
van voor hen interessante partijen waarmee
ze een relatie willen aangaan.
Doordat ik een bestaand netwerk heb en
heel veel bedrijven ken, kan ik deuren openen,
die voor anderen vaak lastig te openen
zijn. Als de afspraak is gemaakt bereid ik
mijn klanten voor op het gesprek dat volgt
en hoe ze ervoor kunnen zorgen dat ze ook in
de toekomst aan tafel kunnen blijven zitten
en onderdeel worden van het netwerk van de
topmensen met wie ik ze in contact breng.”
De netwerker pur sang benadrukt dat zijn
klanten de business zelf moeten doen. “Daar
bemoei ik mij niet mee.”
‘TOUT-NL’
Bob Toetenel heet een ‘grote’ staat van
dienst, steeds in commerciële management-
en netwerkfuncties, en kan bogen
op een brede ervaring. Daardoor kent hij
zoveel mensen dat hij de bijnaam ‘Tout-NL’
heet gekregen.
“Mensen verbinden en contacten delen zijn heel belangrijk
om zaken tot stand te kunnen brengen”
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 177

© FOTOBURO MARTIN DROOG GOUDA NL
178
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

LEIDERSCHAP
Inspirerend
leiderschap en visie
Generaal b.d. Arie T. Vermeij
Als voormalig adviseur van de NAVO-top voor Afghanistan, IS, Rusland/Oekraïne en de Noordpool
kan ik mij momenteel behoorlijk verbazen over de manier waarop onze media en soms ook onze
politici met deze vraagstukken omgaan. Gebaseerd op mijn persoonlijke ervaringen en feiten lijk ik
soms een tegendraadse mening te hebben, maar die is dan wel gebaseerd op mijn ervaringen.
Het alleen maar bevechten van
IS met wapens zal niet leiden
tot een oplossing. Laten
we eens nadenken over een
bredere aanpak; dus naast het gebruik van
geweld, ook bestrijden met diplomatieke
en communicatieve middelen. Zo kunnen
we ervoor zorgen dat de IS inkomsten
opdrogen, die voor 90% bestaan uit illegaal
opgepompte olie die via Turkije wordt verhandeld.
Diplomatieke druk op president
Erdogan zal deze geldstroom laten stoppen.
Daarnaast moeten we ervoor zorgen
dat onze jongeren niet uit frustratie naar IS
vertrekken. Wij moeten ons inspannen voor
een beter toekomstperspectief voor deze
jongeren in Nederland. Overigens is wereldwijd
de werving van IS al teruggelopen van
6000 per maand in 2014 naar 30 per maand
nu. Ook de verheerlijking van het martelaarschap
moet in de media worden bestreden;
als het al zo zou zijn dat zo’n martelaar
80 maagden van Allah krijgt, laten wij dan
benadrukken dat daar dan ook 80 schoonmoeders
bij horen...
RUSLAND
Als we kijken naar de relatie van West-
Europa met Rusland en de pogingen van het
Westen om de banden met de Oekraïne te
versterken, moeten we eens dieper nadenken
over de toekomst. Oekraïne past veel beter
bij Rusland en de Eurasian Economic Union
dan bij de EU qua cultuur, waarden en normen
en volksaard. Stop dus met ruziën met
Rusland en los het conlict aan de onderhandelingstafel
op en bouw verder aan een sterke
Europese relatie tussen de EU en Rusland,
waar heel Europa sterker van zal worden.
‘Als het al zo zou zijn
dat zo’n martelaar 80
maagden van Allah
krijgt, laten wij dan
benadrukken dat
daar dan ook 80
schoonmoeders bij
horen...’
NOORDPOOL
Weinig mensen volgen momenteel de
ontwikkelingen in 'he High North', waarbij
vooral China een bedenkelijke rol speelt,
hetgeen op termijn tot een conlict kan leiden.
China versterkt zijn monopoliepositie
op bepaalde schaarse grondstofen door
het kopen van mijnrechten op 'smeltend'
Groenland. Hiervoor gaan op termijn circa
80.000 Chinese mijnwerkers naar Groenland,
op een bevolking van 58.000. Bovendien
maakt China momenteel samen met
IJsland plannen om in Noordwest IJsland
een Center Parcs voor de ontspanning van
die mijnwerkers te bouwen. Dit zal ook
van grote invloed zijn op de 360.000-koppige
bevolking van IJsland. Bovendien werken
China en IJsland aan plannen voor een
'EUROPOORT' in Noordoost IJsland, waar
de nu al ijsvrije zeeroutes (zomers) bij elkaar
komen. Dit zal op termijn veel overslag en
bedrijvigheid weghalen uit Rotterdam, Antwerpen
en Hamburg. Afwachten en korte
termijn denken, betekent het verlies van veel
werkgelegenheid in de regio Rotterdam en
geopolitiek het verlies van onze sterke Europese
positie aan China.
INTERNATIONAAL EN
MULTICULTUREEL LEIDERSCHAP
Ten slotte ga ik graag in discussie met
mijn publiek over internationaal en multicultureel
leiderschap. Dit zijn boeiende thema’s
waar ik de afgelopen jaren veel ervaring
mee heb opgedaan. Ik vond het een schitterende
uitdaging om leiding te geven aan
een organisatie waarin Amerikanen, Oekrainers,
Fransen, Duitsers, Grieken, Turken
en nog circa 30 andere nationaliteiten zij
aan zij mochten werken. Hoe pak je dat aan
als Nederlandse leidinggevende; hoe inspireer
je zoveel verschillende mensen met
verschillende achtergronden en culturen?
Deze uitdaging is ook actueel voor veel leidinggevenden
van onze multinationals.
arievermeij@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 179

EEN OUDE LEESMAP BIJ
DE KAPPER
Het begon op mijn negentiende bij de
kapper. In een oud tijdschrit las ik over de
Mount Everest en was meteen geïntrigeerd.
Met niet meer dan een grote droom begon
mijn grote avontuur bij de start, een beginnerscursus
klimmen. Tien jaar na de cursus
heb ik meer dan de helt van de bergen in de
Alpen beklommen en wordt het tijd voor de
echt grote bergen in de Himalaya. Na jaren
van sponsors werven om de tienduizenden
euro’s kostende expeditie te inancieren
besluit ik dat het tijd is om de Mount Everest
te gaan beklimmen.
‘De top bereiken is optioneel.
Terugkeren is een prioriteit.’
Dus reisde ik in 2012 voor het eerst af naar
Nepal om de Everest te beklimmen. Slechts
250 meter voor de top moest ik terugkeren.
De top leek op een steenworp afstand, maar
was tegelijkertijd mijlen ver weg. Het weer
was verschrikkelijk en mijn oog en vingers
waren bevroren. Aan een oog had ik daardoor
geen zicht meer, zou het tweede oog
volgen? Verschillende klimmers kwamen
om, ik overleefde ternauwernood mijn
poging. Drie á vier uur klimmen is het nog.
Kort op een droom van tien jaar. Maar op
de top start niemand het Wilhelmus in en is
er geen meisje die bloemen uitdeelt. De weg
terug naar een veilige plek kan niet langer
zijn. Zuurstotekort, kou en angst doen mij
besluiten om te keren. Ondanks mijn bevroren
vingers haal ik nog een keer mijn camera
uit mijn rugzak, de zon komt op en de schaduw
van de Everest valt letterlijk tot over de
horizon. Onvoorstelbaar!
SPORT & EXPEDITIES
‘Droom
tot over de
horizon’
Eric Arnold
© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH
DE DEATH ZONE
De Mount Everest beklimmen is voor
weinig bergbeklimmers weggelegd, de top
bereiken nog voor minder. Slechts twintig
Nederlanders tot nu toe. Vanaf 7.500 meter
komen klimmers in de 'death zone' terecht.
Door de combinatie van extreem koude
temperaturen tot -35 en slechts 6% zuurstof,
wordt ademen alleen al een heuse opgave.
180
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

SPORT & EXPEDITIES
Een niet aan de hoogte aangepast lichaam
overlijdt binnen een kwartier als het vanuit
het niets op de top zou staan. Een klimmer
verliest gemakkelijk 10 kg lichaamsgewicht
tijdens een expeditie.
BOTTE PECH DOOR EEN
SCHERPE SCHAATS
In 2013 staat een nieuwe poging op de
Mount Everest in de planning. Naast dagelijks
sporten (ietsen, zwemmen, lopen en
krachttraining), kies ik voor innovatie in
de klimsport en verblijf twaalf uur per dag
in een speciale hoogtetent die de extreme
hoogte nabootst. Daar wen ik aan het zuurstofverschil
en maakt mijn lichaam extra
rode bloedlichaampjes aan. Nadat ik diverse
wetenschappelijke publicaties heb doorgespit
ben ik de eerste klimmer die erachter
komt dat Duindoornjam aantoonbaar de
acclimatisatie bevordert. Lekker smaakt het
niet! In maart 2013 sta ik op het punt weer
richting Nepal te gaan, maar kort voor vertrek
loop ik een zware blessure op de schaatsbaan
op. In 2012 vermeed ik alle risico’s. Ik
ging zelfs niet voetballen. Nu besloot ik tóch
met vrienden mee te gaan. Iemand gleed
onderuit op het ijs en sneed met zijn schaats
m’n achillespees inaal doormidden. Geen
expeditie. Negen maanden keiharde revalidatie
volgden.
DRIEMAAL IS SCHEEPSRECHT…
Nog net op tijd ben ik weer it voor een
nieuwe Everest expeditie. Na twee maanden
revalideren denk ik: “ik vergeef het mezelf
nooit als ik opgeef.” Dat is de weg van de minste
weerstand kiezen, het pad dat het meeste
bewandeld wordt. Bang ben ik niet. Het is
een gecalculeerd risico dat ik neem. Het is
geen poging tot zelfmoord, de voorbereiding
is tot in de ijnste details uitgedacht.
Ieder scenario is doordacht, beheersmaatregelen
zijn genomen. Iedereen kan in de problemen
komen op de Mount Everest, maar
ik wil de allerlaatste zijn bij wie dat gebeurt
op een dag dat alles tegenzit. In april –mei
2014 volgt een nieuwe achtweekse expeditie
naar de Himalaya. Ook dit keer beslist
het lot anders. Een gigantische grote lawine
tret en verwoest de klimroute. Ik ben op
dat moment in het basiskamp van de Everest.
Zestien mensen komen om. Het betekent
natuurlijk het einde van alle expedities.
Terwijl ik wegloop uit het basiskamp neem
ik het besluit om in 2015 opnieuw terug te
gaan.
7,9 OP DE SCHAAL VAN RICHTER
Op 25 april 2015 bevind ik mij in het basiskamp
van de Everest en sta op het punt om
met de beklimming te starten. Om precies
11.50 begint de aarde woest te trillen en te
schudden. Aardbeving! De aardbeving in
Nepal van 7,9 op de schaal van Richter verwoest
een groot deel van het basiskamp
van de Everest. Meer dan de helt van het
kamp is totaal vernietigd. Tenten, slaapzakken
en persoonlijke spullen liggen honderden
meters verspreid over de gletsjer. Slechts
tweehonderd meter van mijn tent vandaan
vallen diverse slachtofers door rondslingerende
stenen. Ik ben een van de weinige
klimmers die nog kan e-mailen en wordt
overvallen door media-aandacht over de
gehele wereld.
VAN WAAKVLAM NAAR
HEILIG VUUR
Aangeslagen keer ik in mei 2015 terug
in Nederland. Zo lang de emotie nog overheerst,
wil ik geen beslissing nemen over
een nieuwe expeditie. Na alle inspanningen
en moeite voel ik mij totaal uitgeknepen in
Eric Arnold is een expeditieklimmer, hij beklom tientallen bergen de
Alpen en ondernam vele expedities naar de Himalaya. Eric’s verhalen
kwamen uitgebreid in de media, o.a was hij te gast bij 'Hart van
Nederland', 'Pauw & Witteman' en 'RTL Late Night'. AD, Telegraaf,
Gers!, Trouw, Panorama, De Volkskrant, NRC Handelsblad, ANP,
RTV Rijnmond, Radio 1 en 2, Geenstijl, Psychologie Magazine, Quest,
Nederland. Als een ballon waar alle lucht
uitgelopen is. De waakvlam gaat alleen nooit
uit. De passie voor de bergen blijt en het heilige
vuur laait op als nooit tevoren. Ondanks
ahakende sponsors vecht ik mij terug. Ieder
vrij uurtje gaat in de voorbereiding van de
2015 expeditie zitten. Tegen beter weten in
leef ik en handel ik alsof alles al geregeld
is voor een 2015 expeditie. Kort voor vertrek
zijn alle problemen pas echt opgelost.
2016 gaat het jaar worden dat ik mijn lang
gekoesterde droom laat uitkomen. Let maar
op, rond 20 mei 2016 sta ik op het dak van
de wereld.
ALLEEN DE TOP TELT..
OF DE WEG DAAR NAARTOE?
Vijtien jaar klimmen en vijf Himalaya
expedities hebben mijn leven inmiddels
structureel en ingrijpend veranderd. Van
gemeente-ambtenaar ben ik professioneel
spreker en avonturier geworden. Na de Everest
volgen expedities naar de Zuidpool en
de Kanchenjunga, de zelden beklommen
3e berg van de wereld. Versneld en geconcentreerd
heb ik geleerd wat nodig is om de
allerhoogste doelen te bereiken, van focus
tot innovatie. Van obsessie voor de details
tot groepsdynamica. Ik kan een stuk beter
relativeren en weet wat mij vitaal en gelukkig
maakt. Het begon allemaal met niets meer
dan een droom!
Powned en diverse online media publiceerden over zijn expedities. Tot slot was er media
aandacht buiten de landsgrenzen, The Washington Post, Daily Mail, Le Monde en kranten
uit landen als Zweden, Brazilie, India en Australie publiceerden over Eric zijn expedities. Eric
is de auteur van het boek 'Leef je droom', Eric is ambassadeur van ALS Project MinE. Eric
zijn expedities zij te volgen via www.ericarnold.nl ericarnold@speakersacademy.nl
© WALTER KALLENBACH
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 181

BEDRIJFSVOERING/PROJECTMANAGEMENT
Problemen oplossen en voorkomen begint
met het ontdekken van de rode draden
prof. dr. Chris Peeters en Steven Djohan
© MET DANK AAN CHRIS PEETERS
Bij overheden doen zich vaak problemen voor in bedrijfsvoeringsprocessen en projectmanagement, met als
gevolg uitloop van tijdsplanningen, overschrijding van budgetten en onvoldoende beleidsresultaten. Dat blijkt
uit onderzoek van prof. dr. Chris Peeters en Steven Djohan, respectievelijk senior partner en manager bij Policy
Research. Zij hebben ontdekt dat bepaalde oorzaken – rode draden – vaker terugkomen en concluderen dat alleen
een samenhangende aanpak werkt om de problemen op te lossen.
De oorzaken van problemen
in de bedrijfsvoering en bij
het projectbeheer zijn veelal
gestapeld en versterken elkaar,
waardoor doorgaans geen snelle reparatie
mogelijk is. Het wegnemen van oorzaken
vergt een samenhangende aanpak met
doorzettingsvermogen van bestuurders.
De aanbevelingen van Policy Research,
dat gespecialiseerd is in het leveren van
managementoplossingen op maat, hebben
hun meerwaarde in binnen- en buitenland
bewezen. Ook daarin zijn rode
draden heel herkenbaar”, aldus Chris Peeters
en Steven Djohan. Zij zijn al jarenlang
nauw betrokken bij vele raadsonderzoeken
en -enquêtes, rekenkameronderzoeken en
parlementaire onderzoeken om bedrijfsvoering
en projectmanagement bij overheden
te evalueren. Onder meer hebben zij de
organisatie van de inanciën in Amsterdam,
de besluitvorming bij grote projecten in
Delt en de uitvoering van de vernieuwing
van ICT in Almere geëvalueerd. Ook hebben
zij de commissie-Elias ondersteund bij
het parlementair onderzoek ‘ICT-projecten
bij de overheid’.
182
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

BEDRIJFSVOERING/PROJECTMANAGEMENT
Volgens Peeters en Djohan komt uit deze
en andere onderzoeken naar voren dat de
problemen in bedrijfsvoeringsprocessen en
projectmanagement bij overheidsorganisaties
leiden tot uitloop van tijdsplanningen,
overschrijdingen van budgetten en onvoldoende
beleidsresultaten. Als administraties
of ICT-infrastructuur gebrekkig zijn, is
de kans op fouten groter. Dat leidt tot herstelwerkzaamheden,
onterechte betalingen of
ineiciëntie in beleidsuitvoering. Bovendien
kunnen knelpunten in de bedrijfsvoering
leiden tot aantasting van de bevoegdheden
van bijvoorbeeld gemeenteraden, colleges
van B&W en ambtenaren. Beperkt zicht op
kosten en opbrengsten kan ertoe leiden dat
over- of onderschrijdingen pas laat worden
ontdekt. Dat bemoeilijkt adequate bijsturing
door bevoegde organen.
NAAST ELKAAR
Dat bepaalde oorzaken vaker terugkomen,
blijkt wanneer door Policy Research
ondersteunde onderzoekprojecten naast
elkaar worden gelegd. Deze rode draden zijn
interessant voor besluitvormers en managers,
die hierdoor wellicht lessen kunnen
trekken voor hun eigen organisaties.
Policy Research constateert dat cruciale
fouten bij projectmanagement in veel gevallen
al in de beginfase ontstaan. Eén daarvan
hangt samen met planningsoptimisme,
dat vooral bij (semi-)publieke organisaties
nogal eens voorkomt. In de politieke context
maakt men dikwijls plannen, zonder voldoende
kritische relectie. Dit leidt tot overdreven
ambitieuze plannen die niet binnen
de geplande tijd of het vastgestelde budget
te realiseren zijn. Hier is daarom vaker dan
gemiddeld sprake van budgetoverschrijdingen
en uitgestelde deadlines.
De gevolgen van planningsoptimisme
zijn bijvoorbeeld goed waarneembaar bij
de bouw van de Noord/Zuidlijn in Amsterdam.
Oorspronkelijk zou die al in 2011 zijn
afgerond en zou het de gemeente € 317 miljoen
kosten. De openingsdatum is diverse
keren uitgesteld en zelfs de actuele deadline,
oktober 2017, is volgens het huidige
college moeilijk haalbaar. De kosten
voor de gemeente Amsterdam zijn inmiddels
€ 1,4 miljard hoger dan oorspronkelijk
begroot. Het bestuur en de politiek hebben
bovendien onvoldoende aandacht voor de
bedrijfsvoering. Bij het recente onderzoek
naar de inanciële organisatie van Amsterdam
is gebleken dat verschillende Amsterdamse
oud-bestuurders een beperkte
drijfveer hadden om de bedrijfsvoering te
verbeteren. Men stak tijd in het ontwikkelen
van grote, nieuwe plannen, terwijl de
aandacht voor het uitvoeren van bestaande
verbetertrajecten beperkt bleef. Het gebrek
aan aandacht vanuit de top werkt door in de
ambtelijke organisatie en is vaak gerelateerd
aan onduidelijkheden in taken, rollen, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van
organen en functionarissen.
AANBEVELINGEN VOOR
VERBETERING
In de aanbevelingen van Policy Research
is altijd aandacht voor governance-elementen:
verbeteringen in sturing en toezicht
op en uitvoering van projecten en processen.
Bestuurlijke aandacht voor bedrijfsvoeringprocessen
is in overheidsorganisaties te
verankeren door een duidelijke ‘systeemverantwoordelijkheid’
aan één speciieke
bestuurder toe te kennen. Transparantie is
een terugkerend thema in de aanbevelingen
voor gemeenten. Bedrijfsvoeringprocessen
zijn bijvoorbeeld te verbeteren door
betere informatievoorziening over de prestaties
met behulp van prestatie-indicatoren.
Controlerende organen zoals gemeenteraden
en parlement kunnen met behulp van
deze informatie adequater bijsturen bij dreigende
ontsporingen van overheidsprojecten.
Tijdelijke externe expertcommissies
bij projecten kunnen zorgen voor een frisse
blik en daardoor bijdragen aan het ontwikkelen
van nieuwe kennis binnen overheidsorganisaties,
het toevoegen van realistisch
perspectief en het tegengaan van wensdenken
bij bestuurders. Verder zijn aanbevelingen
gedaan om cruciale randvoorwaarden
als personeelsbeleid en ICT op orde te brengen.
Ook cultuur is een belangrijke pijler die
van invloed is op de kwaliteit van bedrijfsvoering
en projectmanagement.
‘Cruciale fouten ontstaan
vaak al in de beginfase’
De projecten van prof. dr. Chris Peeters
en Steven Djohan en hun teams bieden
waardevolle lessen voor toekomstige
projecten en bedrijfsvoering bij overheden
en andere organisaties. Een goede invulling
van bedrijfsvoering en projectmanagement
is een randvoorwaarde voor goede beleidsuitoefening
en ontwikkeling in publieke en
private organisaties.
Prof. dr. Chris Peeters is president-directeur van het internationale managementadviesbureau Policy Research Corporation,
met kantoren in Antwerpen en Rotterdam. Aan de Universiteit Antwerpen doceert hij Openbare en Internationale
inanciën en Algemene en maritieme transporteconomie. Hij geeft veel lezingen. Steven Djohan is manager bij
Policy Research en is opgeleid aan de Rotterdam School of Management (Erasmus Universiteit).
chrispeetersenstevendjohan@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN CHRIS PEETERS
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 183

© SANDER VAN DER BORCH
‘ik heb
100% uit
mezelf
en uit jou
gehaald, ik
respecteer
je en heb
hoop snel
weer met je
te kunnen
zeilen’
184
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

SPORT & EXPEDITIES
Optimaal gebruik maken van
'skill' en talent binnen een
high performance Volvo Ocean Race Team!
Gerd-Jan Poortman
De Volvo Ocean Race is een race
van 150 dagen in 9 maanden,
32000 mijl tegen de beste zeilers
van de wereld. Deze editie
was anders dan alle voorgaande edities
van de Volvo Ocean race. Alle boten waren
namelijk voor het eerst in de geschiedenis
identiek.
Het ging dit keer niet om het materiaal
maar om de mensen en hoe deze presteren
als high performance team. Interessant maar
hoe doe je dit nu? Team Brunel werd 2de in
de grootste zeilrace te wereld door te focussen
op de mensen binnen het team en het
team als eigen identiteit.
Doordat het team dit keer zo belangrijk
was heet Schouten Globel de weg als
© STEFAN COPPERS / TEAM BRUNEL / VOLVO OCEAN RACE
sub sponsor in de Volvo Ocean Race al snel
gevonden. Schouten Globel was niet alleen
sponsor, maar bezorgde ons ook een business
coach. Iets nieuws voor ons topsporters
maar het heet er mede toe geleid dat
ondanks tegenslagen in het midden van de
race Team Brunel zich terug gevochten heet
naar een hele nette 2de plek.
In deze race waren zoals altijd talent en
'skills' enorm belangrijk, maar dit zijn factoren
die elk team in principe kan binnen
halen. Het is belangrijk dit talent en deze
vaardigheden te optimaliseren en ervoor
te zorgen dat deze kwaliteiten er ook uitkomen!
Met behulp van Schouten Globel (Anje-
Marijcke van Boxtel, director Coaching
Schouten Global) is er begonnen om samen
kernwaarden samen te stellen. Door middel
van het praten met elkaar over peak experiences
zijn we er van elkaar achter gekomen
wat iemand belangrijk vindt binnen
een team en wat iemand slecht vindt binnen
een team. Deze kernwaarden nadat ze zijn
samengevat en verenigd vormen een hele
goede basis van hoe een team met elkaar
omgaat en hoe er gewerkt wordt naar een
top prestatie. Een paar van onze values zijn
motivatie, ego, focus 'on own job irst', verantwoordelijkheid
en respect.
Een zin die we samen gemaakt hebben en
wat een leidraad werd in alles wat we deden
binnen het team was ik wil in Göteburg aankomen
en elkaar in de ogen kunnen kijken,
de hand schudden en kunnen zeggen ik heb
100% uit mezelf en uit jou gehaald ik respecteer
je en ik hoop snel weer met je te kunnen
zeilen.
‘Dit is iets wat we hebben kunnen doen en
daar ben ik trots op! ’
In de presentatie wordt verder ingegaan
op teamcommunicatie, 'developing stages
of high performance teams', verantwoordelijkheid
voor gezondheid en veiligheid op de
prestatie. Verder zal de presentatie enorm
motiverend zijn om weer aan de slag te gaan om
nog meer uit het bestaande team te halen.
gerdjanpoortman@speakersacademy.nl
© STEFAN COPPERS / TEAM BRUNEL / VOLVO OCEAN RACE
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
185

DIVERSITEIT/INNOVATIE
Dutch Dream Foundation coacht
ondernemers die durven te dromen
mr. Zehra Dogan
Tekst: Jacques Geluk
De Dutch Dream Foundation koppelt jaarlijks topmanagers van grote Nederlandse bedrijven aan twintig
veelbelovende bi-culturele en sociale ondernemers en innovators, die na een intensieve één-op-één
begeleiding de kans krijgen en grijpen om hun dromen waar te maken. Sinds 2010 heeft de stichting al 130
vooral nieuwe en startende ondernemers geholpen. Vanuit het hart.
Bedrijven van ondernemers die via
het eenjarige Dutch Dream Coachingsprogramma
door topmanagers
zijn begeleid groeien 30 tot
35 procent harder! Soms kunnen ze al binnen
dat jaar extra personeel aannemen. Doordat
zij sneller excelleren dan andere ondernemers
leveren ze een positieve bijdrage aan
de groei en bloei van de samenleving. Ons
concept werkt. Niet alleen economisch en
inancieel, maar – heel belangrijk – ook sociaal
en maatschappelijk. Het creëren van die
extra waarde bereiken we door mensen van
verschillende achtergronden samen te brengen
en elkaar te laten inspireren”, vertelt mr.
Zehra Dogan gedreven. Zij is directeur van
de Dutch Dream Foundation (DDF) en zet
letterlijk met hart en ziel haar ervaring als
ondernemer en adviseur in om anderen te
helpen hun dromen waar te maken.
DDF is in 2006 opgericht door Zehra’s
man, de Turks-Nederlandse ondernemer
Atilla Aytekin, en door hen samen geïnitieerd.
“Hij wilde, als cadeautje aan Nederland,
uit eigen ondervinding laten zien dat
wie het tij wil keren tegenslag en weerstand
kan omzetten in kracht en doorzettingsvermogen.”
Zehra: “Wij opereren in een multiculturele
nichemarkt. Tachtig procent van
de ongeveer twintig ondernemers uit diverse
branches die wij jaarlijks een platform bieden
Zehra Dogan en Jort Kelder
‘Dare to have
a dream’
en toelaten tot het coachingsprogramma,
heet een niet-Nederlandse achtergrond. De
overige twintig procent bestaat uit Nederlanders,
die wel wat extra’s te bieden moeten
hebben, bijvoorbeeld op sociaal en innovatief
gebied. Zij kunnen overal terecht. De
© ORHAN SAHIN FOTOGRAFIE
meeste ondernemers die wij intensief begeleiden
zijn twintigers en dertigers, maar we
laten ook veertigers en een enkele vijtiger
toe. Wij discrimineren niet op leetijd,
maar kijken vooral naar talent.” Inmiddels
heet de Dutch Dream Foundation dankzij
de NTR-serie ‘Hart voor de zaak’ landelijke
bekendheid. Ondernemers die willen deelnemen
komen voor het grootste deel binnen
via het eigen netwerk van de stichting, maar
ook partners en vrienden die jonge ondernemers
het succes gunnen. Een van de criteria
voor toelating is dat de ondernemers niet
alleen uit moeten zijn op zoveel mogelijk
winst maken, maar tevens bereid zijn maatschappelijk
verantwoord te ondernemen en
een bijdrage te leveren aan de samenleving.
PERSOONLIJKE ONTWIKKELING
Volgens Zehra is persoonlijke ontwikkeling
van de ondernemers het uitgangspunt
en draait het tijdens coachingssessies
en trainingsdagen (Dutch Dream Days) om
vier thema’s: leiderschap, ondernemerschap,
diversiteit en innovatie. Tijdens de jaarlijkse
inspiratiereis naar het buitenland (dit jaar
Roemenië) staan bovendien teamwerk en
het leggen van verbindingen met een andere
cultuur en manier van zaken doen centraal.
“Elk jaar verversen we het programma op
basis van de terugkoppeling van coaches en
186
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

DIVERSITEIT/INNOVATIE
deelnemers. Tegelijk blijven we de coaches
uitdagen. Dit jaar door voor hen een sessie
te organiseren met Fons Trompenaars, goeroe
op het gebied van cultureel leiderschap.”
De slogan van DDF is ‘Dare to have a dream’.
Zehra: “Dromen waarmaken door verbinding
en verdieping is zo belangrijk. Als dat
lukt bereiken de ondernemers een balans
tussen privé en zakelijk, wat een voorwaarde
is voor succes. ” DDF denkt dat het bieden
van gelijke kansen aan ondernemers van
verschillende achtergronden leidt tot culturele
kruisbestuiving en dus tot groei en een
betere samenleving. Bijbehorende succesfactoren
zijn inspireren, verbinden en kennis
delen. Dat laatste realiseert DDF onder
meer door het openstellen van haar netwerk
met daarin zo’n 5.000 ondernemers en topmanagers.
“Elk jaar reiken we de DDF Award
uit aan de ondernemer die het coachingsprogramma
het succesvolst heet afgerond.”
Doordat de Dutch Dream Foundation een
kleine organisatie is met een beperkt budget
en een klein kernteam is er een directe, zeer
persoonlijke binding met ondernemers en
topmanagers. De stichting kan kostendekkend
werken dankzij donaties van sponsorende
ondernemingen van de topmanagers
en bescheiden bijdragen van deelnemende
ondernemers. Die kleinschaligheid wil DDF
graag behouden. Wel wil men op termijn de
coaching uitbreiden van één naar drie jaar.
“We beginnen nu met het aanbieden van een
tweede jaar met nieuwe modules aan onze
130 alumni. Als het allemaal lukt gaan we van
merk naar kenmerk en willen we, in samenwerking
met de kennisinstellingen, diploma’s
of certiicaten uitreiken. Daarnaast
doen we onderzoek naar ondernemerschap,
op dit moment speciiek naar familiebedrijven.
Een conclusie daarvan is bijvoorbeeld
dat onze bi-culturele ondernemers hoger
scoren wat betret inlevingsvermogen, creativiteit,
lexibiliteit dan Nederlanders. Dat
komt doordat ze extra inspanningen hebben
moeten doen om te overleven.”
Atilla Aytekin met Koningin Máxima der Nederlanden
ZEHRA’S VERHAAL
Zehra heet zelf nooit coaching en begeleiding
gehad en alles zelf moeten doen. “Daardoor
ben ik een doorzetter, maar ook een
laatbloeier.” Als oudste van vijf kinderen is
ze door haar liefdevolle oma opgevoed in het
dorpje Sivas in Midden-Anatolië en op haar
elfde, als laatste kind samen met haar broertje,
in het kader van de gezinshereniging
naar Nederland gegaan. “Daar heb ik mijn
ouders echt leren kennen. Ik moest zelf proberen
te overleven en heb binnen drie maanden
Nederlands geleerd. Na de middelbare
school heb ik in Nijmegen rechten gestudeerd,
omdat ik niet wist wat ik wilde. Dankzij
deze reis door het leven heb ik ontdekt
wie ik ben en wat ik wil.” Aanvankelijk heet
Zehra moeite met de zakelijkheid en afstandelijkheid
van de westerse cultuur, maar dat
is voor haar ook dé uitdaging om mensen
en culturen te verbinden. Besmet met het
ondernemerschap is ze sinds zij, haar zus en
Atilla de Turkse vestiging van Baan Sotware
Company hebben opgezet in Istanboel. Op
haar 28ste zit ze samen met hen en met Jan
en Paul Baan in de raad van bestuur. “Daar
heb ik ontdekt dat diversiteit in een professioneel
team heel verfrissend kan werken.”
© ORHAN SAHIN FOTOGRAFIE
© ORHAN SAHIN FOTOGRAFIE
‘We kijken
vooral naar
talent’
Zehra Dogan en dr. Lodewijk Asscher
Zehra Dogan is jurist, ondernemer,
gecertiiceerd ‘co-active’ CTI-coach,
adviseur culturele diversiteit en sinds
2011 directeur van de Dutch Dream
Foundation.
zehradogan@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 187

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH
‘Ik zag van
alle kanten
mannen
met politiepenningen
op
mij akomen’

CYBERMISDAAD
De vreselijke reis van een
jonge Nederlandse hacker
David Schrooten
Tekst: Jacques Geluk
David Schrooten leidt als jonge volwassene twee levens. In de echte wereld is hij overdag
webdeveloper voor een zorgverzekeraar en studeert hij Communicatie en Multimedia
Design. ’s Avonds gaat hij online met de verkeerde mensen in zee en raakt hij als hacker
betrokken bij een omvangrijke creditcardfraude. De Roemenen arresteren hem. Na
zijn uitlevering ervaart hij ook in Amerika de hel van het gevangenisleven. Haat en
willekeur, eenzame opsluiting en uitzichtloosheid dwingen hem bijna tot het uiterste.
Terug in Nederland gaat het goed met hem en vertelt hij in zijn boek ‘Alias Fortezza’ zijn
verhaal. Gedetailleerd en persoonlijk. Als een ander en sterker mens.
Mijn alter-ego was een stuk gevaarlijker
dan ikzelf ’, zegt David Schrooten
als hij net weer vrij man is. Ruim twee
jaar heet hij dan, vanwege online
creditcardfraude, onder vaak vreselijke omstandigheden
vastgezeten in gevangenissen in Roemenië,
de Verenigde Staten en Nederland. Weer een
jaar later zit hij tegenover mij. David lijkt in de verste
niet op de zware misdadiger waarvoor de Amerikaanse
Secret Service hem hield. Hij is schuchter,
kiest zijn woorden zorgvuldig en maakt meteen duidelijk
dat het nooit zijn bedoeling is geweest mee te
doen aan criminele activiteiten. “Ik was jong en naïef
en heb foute keuzes gemaakt”, vertelt de Spijkenisser,
die als basisscholier al programmeert en online
games speelt en op fora tips en trucs deelt met gelijkgestemden.
Op zijn elfde kan hij hacken en weet hij
hoe gamers elkaars computersystemen kunnen platleggen.
“Het was maar een spel. In de pubertijd, wanneer
je als 16-, 17-jarige wilt experimenteren, loopt
het uiteindelijk echt uit de hand en laat je je meeslepen
door anderen. Het was als een soort ‘Command
& Conquer’, een real-time strategisch computerspel
dat ik toen speelde”.
“Ik heb ‘Alias Fortezza: de Amerikaanse jacht op
een jonge Nederlandse hacker’ vooral geschreven om
mijn verhaal te kunnen doen en mijn kant van de
zaak te belichten, zonder mezelf vrij te pleiten. Het
is geen klaagzang, maar een verslag van wat er daadwerkelijk
is gebeurd, hoe ik dat heb ervaren en welke
fouten ik heb gemaakt. Hoewel ze allemaal aan bod
komen, ga ik niet te diep in op de technische aspecten.
Dat zou te eentonig zijn. Om het verhaal goed te
kunnen vertellen is het wel nodig persoonlijke dingen
door te geven.” Freke Vuijst, correspondent van
Vrij Nederland in Amerika, completeert Davids verhaal
met wat er buitenaf allemaal speelde, zoals de
jacht door de Amerikaanse Secret Service.
OORLOGSMODUS
Zijn ouders, broer, klasgenoten en vrienden: niemand
weet wat David achter de computer uitspookt.
Het gaat fout wanneer de eigenaar van een website
die gestolen creditcardnummers, sotware en andere
data aanbiedt hem en zijn online vrienden vraagt of
ze een concurrent digitaal willen aanvallen. Ze bouwen
een eigen forum, een broeinest van criminelen
volgens de Amerikaanse media. Om een lang
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 189

190 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
CYBERMISDAAD
‘Zelf heb ik nooit een gen voor een misdaad die op dat moment beveiligde particuliere gevangenis terechtkomt
tussen voornamelijk buitenlanders en
in Nederland niet eens strabaar was. Mijn
creditcard gehad’
wereld stortte in. In ruil voor een schuldbekentenis
mensen uit Washington D.C. David moet
verhaal kort te maken: de Secret Service
arresteert zijn online partner Christopher
Schroebel, alias Pookie, en ziet in Fortezza,
Davids bijnaam die de agenten op de website
vinden, het vermoedelijke brein achter
een grote creditcardfraude. De geheime
dienst, die zich voordoet als Pookie, denkt
dat David hem heet geholpen bij het hacken
van creditcard machines in winkels en
horecagelegenheden. Ze vragen de Roemeense
autoriteiten hem aan te houden en
uit te leveren. “Ik kwam aan op het vliegveld
van Cluj, waar ik mijn toenmalige vriendin
zou ontmoeten. Net toen ik haar kuste zag ik
van alle kanten zo’n 27 mannen met politiepenningen
op mij akomen. Dat was enorm
schrikken. Ik was IT-student en nooit eerder
met politie of justitie in aanraking geweest
en dan dit.” David verblijt enige tijd onder
beroerde omstandigheden in een Roemeense
cel voordat de autoriteiten ingaan
op het uitleveringsverzoek.
DERTIG JAAR TOT LEVENSLANG
“In ‘Alias Fortezza’ vertel ik heel gedetailleerd
over mijn reis, van de aanhouding,
de aanklacht en het proces in
Roemenië over mijn uitlevering
kon ik strafvermindering krij-
gen, maar die ‘plea bargain’ hield wel in dat
ik zonder proces twaalf jaar moest uitzitten.
Op advies van mijn advocaten besloot
ik daarop in te gaan, omdat verdachten die
er tegenin gingen vaak langer de cel in moesten.
Direct na aankomst moest ik praten met
getrainde mensen van de Electronic Crimes
Task Force van de Amerikaanse Secret Service.
Ik vertelde onder meer dat ik de anderen
wel had gefaciliteerd, maar zelf nooit die
creditcardnummers had gebruikt. Ik heb
zelf nog nooit een creditcard gebruikt. De
rechter heb ik alleen gezien toen hij de ‘plea’
moest bekrachtigen.”
In Seattle komt David terecht in een zwaarbeveiligde
gevangenis. Wanneer hij met toestemming
van de rechter zijn advocaat wil
mailen, wordt het hem door zijn bewakers
onmogelijk gemaakt dat te doen. Als hij daar
bezwaar tegen maakt wordt hij beticht van
insubordinatie en komt hij vervolgens “drie
maanden lang in de isoleercel terecht.” Zijn
ouders zoeken hem op en trefen een angstige,
terneergeslagen en zelfs suïcidale zoon
aan. Zij doen er alles aan hem uitgeleverd
te krijgen aan Nederland om daar het restant
van zijn (naar Nederlandse maatstaven
omgezette) straf uit te zitten.
ONGESCHONDEN, OP HET
NIPPERTJE
Na uiteindelijk zes maanden isoleercel
gaat Davids reis verder naar North Carolina,
waar hij in een minder zwaar
daar zeker een jaar wachten tot er zekerheid
is over zijn uitlevering. “Nederland had toezeggingen
gedaan, maar het is wel een nogal
bureaucratisch proces.” Hij schaakt, leest
veel en ontmoet er zowel goede als slechte
mensen. “Ik ben er ongeschonden doorheen
gekomen, hoewel dat soms op het nippertje
was. Op den duur kun je heel veel hebben.”
David wordt er snel volwassen. “Toen
ik met foute dingen bezig was, was ik met
19 jaar volwassen en tegelijk nog een kind.
Hacken en die ‘carderfora’ waren een soort
tweede leven. Ik had niet het idee dat ik in
de echte wereld bezig was, maar dat was uiteindelijk
natuurlijk wel zo.” Eenmaal terug in
Nederland komt de dan 24-jarige David na
een paar maanden, in december 2014, vrij.
“Als ze de straf omzetten moet er iets van
overblijven.” Inmiddels is hij aan het werk
als sotwareontwikkelaar. “Ik werd meteen
aangenomen, ook al was ik gezien mijn achtergrond
best pessimistisch.”, zegt David, die
wel snapt dat er nog een bepaald stigma aan
hem kleet.
Hoewel hij sterker uit de strijd zegt te zijn
gekomen, zou David Schrooten het, als alles
over kon, niet nog eens doen. Zijn boek,
dat hij eerst in het Engels heet geschreven
omdat hij zich daarin beter kon uitdrukken,
en de lezingen die hij geet houden hem,
naast zijn werk, de komende tijd bezig. En
hoewel hij er niet van houdt in de belangstelling
te staan, houdt hij wel rekening met een
aantal interviews.
en alles daar omheen
tot alles wat daarna in Amerika
en Nederland is gebeurd.
In de Verenigde Staten kreeg
ik niet alleen de aanklacht
te horen, ook dat ik dertig
jaar tot levenslang kon krij-
David Schrooten is programmeur, web- en softwareontwikkelaar. Door uit de hand
gelopen hackersactiviteiten heeft hij van 2012-2014 , als zoals de Amerikanen
het stellen, ‘meest gezochte hacker ter wereld’ gevangen gezeten in Roemenië,
de VS en Nederland. Zijn boek ‘Alias Fortezza’ verschijnt Mei 2016 bij Uitgeverij
Balans (ISBN 9789460030666). davidschrooten@speakersacademy.nl
© WALTER KALLENBACH

FOTOGRAFIE: PEEK RECLAME-FOTOGRAFEN
BLOG
Eduard Schaepman
Eduard Schaepman is een ervaren CEO, met een achtergrond
in Strategie/Marketing/Innovatie. Eduard is de bedenker en
oprichter van Tribes, een succesvolle onderneming. Door zijn
jarenlange ervaring als CEO ziet hij kansen in elke organisatie
waar het draait om mensen en laat hij zich niet afschrikken
door concurrenten. Zijn talent om te inspireren gebruikt hij
zowel voor zichzelf als voor anderen.
STAMBOOM
Toen iemand tegen me zei: ‘waarom start je niet gewoon iets voor jezelf?’,
werd ik getriggerd. Maar voordat ik echt wilde starten, wilde ik zeker zijn van
een sterk concept dat haarijn aansluit bij de wensen van deze tijd. Het idee
voor Tribes is uiteindelijk uit onverwachte hoek gekomen: toen mijn vader
overleed, ben ik de stamboom van de familie gaan updaten. Ik had mijn vader
beloofd om dit te doen, om zo weer met de Schaepmannen in het Patricische
boekje te komen.
NOMADEN
Tijdens mijn bijzondere speurtocht ontdekte ik dat de oude Schaepmannen
door Oost-Nederland en West-Duitsland achter hun schapen aan trokken. Net
als de Masaï, de Kazakh en andere oude stammen, leidden ze een nomadisch
bestaan. De mobiele werkers van nu, reizen de hele wereld over voor zaken,
en doen dus eigenlijk hetzelfde. Eigenlijk zijn zij ook nomaden. Ik signaleerde
dus dat de mobiele werkers de nieuwe stam vormen, de 35th Tribe.
How does a
start-up start?
‘Dat is de basis van een
succesvolle onderneming:
ken jezelf door en door.’
THE 35TH TRIBE
Er zijn nog 34 oude nomadische stammen over de wereld, en wij zijn de
nieuwe tribe, de 35e stam. Er zijn wereldwijd 1,7 miljard mobiele werkers,
en in Nederland zijn dat er 1,3 miljoen. Ik wilde deze groep een thuis geven,
een plek om geïnspireerd te raken en een plek om elkaar te ontmoeten. Ik
wilde me gaan richten op wat mensen verbindt: communicatie, bijzondere
gebruiken, een gemeenschappelijke drive en de creativiteit die business
drijven überhaupt mogelijk maakt.
INSPIRERENDE ONTMOETINGSPLEKKEN
Het idee voor Tribes was geboren: een netwerk van inspirerende
ontmoetingsplekken voor Business Nomads, de moderne mobiele werkers
van nu. Er zijn nu 6 vestigingen geopend en mijn doel is meer dan 2000
wereldwijd. Elke vestiging geet een kijkje in de levenswijze van de oude
stammen, zoals de Masaï, de Maori en de Kazakh. Een onderneming is een
persoonlijk risico, maar ik heb er vertrouwen in, want ik ken mezelf. Alleen
dan weet je welke mensen je om je heen nodig hebt om het te laten lukken.
Dat is de basis van een succesvolle onderneming: ken jezelf door en door.
eduardschaepman@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 191

© ENITH STENHUYS
‘Transhumanisten
hebben niet veel
op met begrippen
als ziel, geest, vrije
wil, goddelijke
inspiratie’
192
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

TRANSHUMANISME EN ETHIEK
Op weg naar de Cyborg?
Lezing van Marcel Messing
In een wereld vol oorlog, geweld, crises en
chaos zijn slechts weinig mensen ervan op de
hoogte dat binnen de wetenschap en de technologie
ontwikkelingen plaatsvinden die ons
mens-zijn volledig dreigen te veranderen, met zelfs
het risico van het einde van de menselijke soort.
Talloze topwetenschappers werken momenteel aan
de zogenaamde verbetering van de mens, aan een
nieuw type mens, een soort übermensch, een kruising
van mens en machine, de cyborg. Geïnspireerd
door de ideologie van het transhumanisme trachten
zij de beperkingen van de mens te overstijgen.
Transhumanistische wetenschappers zijn van
mening dat binnen enkele decennia het punt wordt
bereikt van singulariteit: een indrukwekkende
sprong in de menselijke evolutie naar iets totaal
anders.
De vraag die gesteld dient te worden is: wie of wat
is de mens? Wie of wat zijn we eigenlijk? Wat is trans
en wat is human? Met gebruikmaking van onder
andere artiiciële intelligentie, nanotechnologie,
robotica, informatica, genetica, biotechnologie
en neurowetenschappen werken wetenschappers
samen om de transhumanistische ideologie op
korte termijn te realiseren. Wie de feiten hieromtrent
leert kennen, zal meer dan verwonderd, verbijsterd
of geschokt zijn. Is er nog een weg terug?
Waarom wordt er over deze essentiële materie niet
met spoed een openbare discussie in gang gezet?
Wat wordt er trouwens verbeterd? Rekenkracht?
Intellect? Brein? Spieren? Zenuwen?
Met de kennis om bijvoorbeeld het menselijk
genoom te manipuleren, de technologie om stamcellen
te exploiteren, designbaby’s te ontwerpen en
via 3D-technologie organen op bestelling te kunnen
printen, met de uiterst geavanceerde kennis van
elektronica (chips) en het binnenkort kunnen kopieren,
uploaden en downloaden van de inhoud van
het brein, is de wetenschap straks in staat superintelligente
mensachtige machines, zogeheten
cyborgs, te creëren, die aangesloten zullen worden
op het artiicieel wereldbrein van internet. Ontelbare
dingen zullen dan kunstmatig met de cyborgs
verbonden zijn, een huiveringwekende mogelijkheid
tevens tot totale controle van de mensheid,
waarbij de ‘nieuwe mens’, de cyborg, een volmaakte
slaaf dreigt te worden.
© MARCELMESSING.NL
Transhumanisten hebben niet veel op met
begrippen als ziel, geest, vrije wil, goddelijke inspiratie.
In hun ilosoie is niets te lezen over liefde,
mededogen, vriendelijkheid, empathie. Het transhumanisme
tracht via spitstechnologie eerst ín het
menselijk lichaam te komen om de mens daarna
van binnenuit te veranderen. Deze materialistische
ideologie staat haaks op de visie dat het lichaam
een tempel is van de geest, dat bewustzijn geen bijproduct
is van het brein en dat het lichaam een
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 193

© MARCELMESSING.NL
194 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
TRANSHUMANISME EN ETHIEK
instrument is om zich geestelijk te ontwikkelen,
om tot realisatie van het hoogste innerlijk
potentieel te komen, eeuwenlang door
grote wijzen en mystici voorgeleefd.
lijdende mensheid sprake van een cadeaubon
van irma Supertechnologie? Zijn er
maatstaven te vinden voor wat heilzaam en
niet heilzaam is bij deze ontwikkelingen?
Antropoloog-ilosoof Marcel Messing,
Het transhumanisme beloot ons een
technologisch paradijs, waarin de ‘mens’
lichamelijke onsterfelijkheid heet bereikt
en artiiciële intelligentie centraal zal staan.
Echter, de mens werd al eens eerder uit een
paradijs verdreven, toen hijzelf begon na te
denken, een trauma dat diep in het collectief
auteur van vele boeken en artikelen, bekend
van talloze lezingen en themadagen, zal
op kritische wijze ingaan op de antropologische,
ilosoische en vooral ethische
aspecten van het transhumanisme (met
powerpointpresentatie). In zijn bestseller
Worden Wij Wakker? Over de verborgen
onbewuste schuilt. Reden tot argwaan, krachten achter het wereldtoneel waar-
en vooral een oproep tot kritisch en ethisch
denken. Wordt met het transhumanisme de
doos van Pandora geopend of is er voor de
schuwde hij al voor bepaalde ontwikkelingen
binnen de technologie. Sinds kort
woont hij weer in de Franse Pyreneeën.
© MARCELMESSING.NL
De lezing zoals gehouden op 9 mei 2016 in
de TU te Delt is in zijn geheel te lezen op de
website van Marcel Messing:
marcelmessing.nl

FOTOGRAFIE: SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH
COLUMN
dr. ir. Koert van Mensvoort
Nog geen duizend jaar geleden waren de nachten op Aarde gitzwart.
Op een incidentele bosbrand of een bliksemschicht hoog
in de wolken na, was de Aarde in de afwezigheid van zonlicht
volledig verduisterd. Wie vandaag vanuit het heelal naar het
nachtelijk deel van de aarde kijkt ziet een goud glanzend netwerk van steden,
snelwegen, maar ook vissersboten en boorplatformen oplichten. Miljarden
jaren was het donker, opeens is het licht aangegaan. Is het lente op Aarde?
De foto’s die NASA van de nachtelijke Aarde publiceerde stralen ambivalente
schoonheid uit. Terwijl we onze steden op een grondniveau als puur
culturele artefacten kennen, tonen ze zich vanuit de ruimte als glinsterende
organische mosachtige structuren die de planeet in bloei zetten. Maar schoonheid
bedriegt. Tegenover het betoverende weefsel van oplichtende steden dat
we vanuit de ruimte kunnen waarnemen, staat de energieverslindende verbranding
van steenkool en olie, het gebruik van insecticiden in de landbouw,
de uitputting van mijnen, plastic eilanden in de oceanen, radioactieve straling
en miljoenen hectaren gekapt regenwoud. Wat moet Moeder Natuur hier
van denken? Zal ze weemoedig zijn over een zieke koortsige planeet, die lijdt
aan humanitus? Of zal ze juist verheugd zijn over de verlichting van de bol, in
de gedachte dat op aarde een interessant evolutionair experiment plaatsvindt?
Welkom
in de
Technosfeer
‘We hebben de
technosfeer
nooit geplant of
bedacht. Net als de
biosfeer lijkt ze te
willen groeien en
overleven.’
Het beeld van de oplichtende nachtelijke Aarde is de meest tastbare verschijningsvorm
van de Technosfeer. Voortbouwend op de biosfeer, waaronder
we de optelsom van al het organisch leven verstaan, bestaat de technosfeer
uit de optelsom van alle technologieën op aarde. Denk aan het Internet, het
inanciële systeem, artiiciële intelligentie, maar ook oudere technologieën
zoals riolering, wegen en mechanische klokken zijn er onderdeel van. We hebben
de technosfeer nooit geplant of bedacht, maar dit betekent niet dat ze weer
weg gaat. Net als de biosfeer lijkt ze te willen groeien en overleven.
Ook de biosfeer is ooit begonnen met de eerste levende cel die zich miljarden
jaren geleden vormde, lang voordat complex meercellig leven ontstond.
Wist u dat de atmosfeer van de Aarde niet altijd zuurstof bevatte? Dat we op
Aarde niet met een zuurstotank moeten rondlopen, zoals op de maan, hebben
we te danken aan cyanobacteriën. Ze behoren tot de oudste levensvormen
op aarde. Als deze cyanobacteriën niet waren geëvolueerd, had geen mens of
dier zich kunnen ontwikkelen. Dit leert ons dat de natuur altijd voortbouwt
op eerder bereikte complexiteit. Is de mens misschien een uitvinding van de
Natuur om zich verder te kunnen ontwikkelen en ontplooien? En als dat zo
is. Wat gaan we nog meemaken? Wilde systemen, genetische verrassingen,
nano-robots, autonome machines en oogverblindend prachtige zwarte bloemen.
Natuur verandert met ons mee.
Koert van Mensvoort is kunstenaar en ilosoof. Hij is oprichter van het
Next Nature Network, een nieuwe natuurbeweging die niet terug maar
vóóruit naar de natuur wil. www.nextnature.nl
koertvanmensvoort@speakersacademy.nl
www.mensvoort.com
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 195

© PHOTOSTUDIO MARTENS
Jeugd gebruikt medicijn tegen
‘ictieve ziekte’ als straatdrug
Nick van Ruiten realiseert zich pas op het einde van zijn medische studie dat een bestaan als arts hem
niet past. Wat hij in de praktijk tijdens zijn coschappen ervaart verwart hem en maakt hem onzeker. Een
sluimerend gevoel zegt hem dat iets niet klopt. Hij zoekt de oorzaak aanvankelijk vooral bij zichzelf, tot hij
jaren later de reden ontdekt: de reguliere medische wereld kijkt naar symptomen en niet naar onderliggende
oorzaken. Nick concludeert dat daardoor geen genezing plaatsvindt en wil die visie in dit artikel graag delen.

GEZONDHEID
Nick van Ruiten MBA MSc
Medici, die veelal worden
gezien als de autoriteiten op
het gebied van gezondheid
blijken weinig te weten over
gezondheid. Zij focussen zich op het onderdrukken
van ziektesymptomen met medicijnen
of besluiten te opereren. Voor het
vinden en behandelen van de oorzaak van
ziektecondities hebben ze weinig tot geen
aandacht”, zegt Nick van Ruiten, die na het
behalen van zijn MBA zeven jaar als consultant
werkt bij de Boston Consulting Group
en daarna het medische veld weer opzoekt.
Onder andere zijn jarenlange ervaringen
met hoogtechnologische elektronische
implantaten bevestigen zijn visie. “Zolang
mensen zelf niet op zoek gaan naar de oorzaak
en de daarbij behorende oplossingen
zullen zij levenslang patiënt en afnemer
blijven van de medische/farmaceutische
industrie.”
In 2009 ontmoet Nick dr. Gábor Lenkei
en leest zijn bestseller ‘Censuur – Wat u niet
mag weten over uw gezondheid’. “Door zijn
heldere en confronterende analyse van de
medische en farmaceutische industrie vielen
de laatste puzzelstukjes op hun plaats.”
Hij realiseert zich ook dat veel mensen hun
eigen lichaam niet goed genoeg kennen
en niet weten hoe het echt gesteld is met
hun gezondheid. “Dat komt mede doordat
zij verblind worden door een foute aanname
dat de medische wereld alle kennis op
dit gebied bezit. Ook de aanname dat het
lichaam en alle biochemische processen
die daarin plaatsvinden enorm complex
zijn, zet mensen op het verkeerde been.”
Nick verlaat de regulier medische industrie
en richt zich op echte gezondheid en
het verspreiden van voor iedereen begrijpelijke
en bruikbare kennis. Hij laat de boeken
van dr. Lenkei vertalen in het Nederlands,
begint met het geven van presentaties en
begeet zich op het terrein van voedingssupplementen
zoals vitaminen en mineralen.
Recent is hij ook in zee gegaan met
Frank Suárez, schrijver van de internationale
bestseller ‘De kracht van uw metabolisme’.
Positieve terugkoppeling en wonderbaarlijke
resultaten die mensen ervaren
motiveren Nick enthousiast op de ingeslagen
weg verder te gaan. Hij ontdekt dat wanneer
mensen begrijpen welke beperkingen
het medische systeem heet en tegelijkertijd
basiskennis opdoen over de werking
van hun lichaam, zij in staat zijn belangrijke
verbeteringen aan te brengen in hun
gezondheid en kwaliteit van leven.
ADHD
Een van de onderwerpen die hem het
meest hebben geraakt in de huidige medische
praktijk is ‘de afschrikwekkende aanpak’
van kinderen met het etiket ADHD
(Attention Deicit Hyperactivity Disorder)
of ADD (Attention Deicit Disorder), die
worden behandeld met zware, verslavende
psychotrope medicatie; chemische substanties
die in dezelfde chemische klasse
vallen als morine, amfetamine en cocaïne.
In Nederland krijgt inmiddels zo’n 5 procent
van de kinderen deze gevaarlijke medicatie
. Dat aantal groeit nog steeds, hoewel
er geen enkele objectieve medische test
bestaat om de diagnose te kunnen stellen.
ADHD is een label voor ‘verminderde aandacht
en impulsieve hyperactieve symptomen
die problematisch zijn’. ADHD is geen
ziekte maar een combinatie van een aantal
gedragscriteria. Kinderen met dit etiket zijn
lichamelijk niet anders dan ‘normale’ leeftijdgenoten.
Dit is een ultiem voorbeeld van
het behandelen van in dit geval zelfs subjectieve
symptomen, zonder dat naar de
onderliggende oorzaken is gekeken. Die
oorzaken worden dus niet gevonden, noch
aangepakt. In plaats daarvan verdoot men
deze jonge ‘patiënten’ met middelen die
veel gevaarlijke bijwerkingen hebben en
niets genezen. Het gedrag dat deze kinderen
vertonen kan vele oorzaken hebben,
die, wanneer onderkend veelal eenvoudig
zijn aan te pakken. Het kan aan de voeding
liggen (tekort aan water, vitaminen, mineralen
of de aanwezigheid van gifstofen en
allergenen in de voeding), familiale problemen
(scheiding, inanciële problemen,
ouders die moeite hebben met kinderen,
etc.), overbelasting door alle media (sociale
media, smartphones, internet, games,
etc.) of door school (kind is intelligent en
verveelt zich of heet problemen met leren
en kan juist niet goed volgen).
VITAMINETEKORT
Nick benadrukt dat vitaminetekorten
grote gevolgen kunnen hebben. “Door
overmatig suikergebruik kan een tekort
aan vitamine B1 ontstaan. Dat kan symptomen
veroorzaken als prikkelbaarheid,
emotionele instabiliteit, angst, verwardheid,
inactiviteit, onverschilligheid en zelfs
zelfmoordneigingen. Al snel denkt een arts
dan aan ADHD, dat vergelijkbare symptomen
kent. Een probleem bij tekorten aan
vitaminen, mineralen en spoorelementen is
dat overheden niet erkennen dat de kwalitatieve
inhoud van onze voeding de afgelopen
decennia ernstig is teruggelopen. Oiciele
instanties zetten mensen daardoor op
het verkeerde been. Zo weten ouders vaak
niet dat hun kinderen mogelijk met opgebouwde
tekorten leven, die fysiek maar ook
zeker mentaal hun sporen kunnen nalaten.
Door niet de oorzaak aan te pakken, maar
wel medicatie voor te schrijven, stelt men
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 197

198 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
GEZONDHEID
veelal volledig gezonde kinderen bloot aan
gevaarlijke chemische stofen die hen fysiek
ziek en zelfs verslaafd kunnen maken. Hierdoor
dreigen ze levenslang klant te worden
van de farmaceutische industrie. Er is zelfs
afdoende bewijs dat Ritalin onder kinderen
en jongeren tot het vaker voorkomen van
zelfdoding leidt en het een factor is in de
schiet- en slachtpartijen op Amerikaanse
scholen. Inmiddels wordt ADHD-medicatie
zoals Ritalin als straatdrug verhandeld
op schoolpleinen. In Amerika is Ritalin
onder andere bekend onder de naam
‘Kiddie Cocaine’. Zoals eerdere psychiatrische
medicijnen heet ook Ritalin helaas
de weg naar ‘de straat’ gevonden. Of zoals
een ‘gebruiker’ het verwoordt: ‘Ritalin kan
zeker als partydrug gebruikt worden. Zelf
heb ik in m’n puberjaren best veel drugs
gebruikt, waaronder amfetamine (speed).
Ook kreeg ik een keer drie Ritalin-tabletjes
en het voelde gewoon exact hetzelfde
als speed’. Ook gebruiken veel studenten
inmiddels dit soort medicijnen. Ze denken
dat ze zich daardoor beter kunnen concentreren,
zonder zich bewust te zijn van de
gevaren waaraan zij zich blootstellen.”
MILJARDENBUSINESS
“Enerzijds voert de overheid een beleid
om jongeren van de illegale drugs af te
houden”, constateert Nick, “terwijl anderzijds
de overheid een programma ondersteunt
waarbij kinderen volledig legaal
aan medicijnen worden gezet die qua chemische
samenstelling en werking vergelijkbaar
zijn met morine, amfetamine en
cocaïne. Deze markt is inmiddels een miljardenbusiness
voor de farmaceutische
industrie en via belangenverstrengeling
ook voor de psychiatrie, die er samen alles
aan doen hun inanciële en commerciële
belangen te bewaken en te versterken. Dit
ondanks het feit dat psychiater en autismepionier
dr. Léon Eisenberg, de ‘uitvinder’
van ADHD, op zijn sterbed zou hebben
toegegeven dat ADHD in feite een ‘ictieve
ziekte’ is. ADHD was slechts een theorie. In
2013 werd het document ‘ADHD: making
the invisible visible’ in het Europees Parlement
gelanceerd. Deze volledig door de farmaceutische
industrie geinancierde ‘white
paper’ moest Europarlementariërs aanzetten
regelgeving aan te nemen die ervoor
zou zorgen dat nog meer Europese kinderen
gediagnosticeerd en gemedicaliseerd
zouden worden. Het Finse parlementslid
Satu Hasi veroordeelde deze lobby van de
farmaceutische industrie. Zij organiseerde
een hoorzitting in samenwerking met de
internationaal opererende stichting CCHR
(Citizens Commission of Human Rights)
om tegenwicht te bieden aan de farmaceutische
en psychiatrische druk en Europarlementariërs
onahankelijke informatie te
geven over deze bedreiging van de geestelijke
gezondheid van vele Europese kinderen.”
Nick van Ruiten is als spreker voor deze
hoorzitting uitgenodigd. Tijdens zijn presentatie
werpt hij een onahankelijke blik
op het ontstaan van deze ‘ziekte’, de redenen
waarom zoveel controverse bestaat over dit
onderwerp en de veelal voor ouders en kinderen
helaas onbekende gevaarlijke bijwerkingen
van de voorgeschreven medicatie.
Hij maakt helder dat de wetenschap allang
de praktijk heet ingehaald waardoor deze
diagnose en de gebruikte medicatie volledig
achterhaald zijn. Inmiddels heet Nick
deze presentatie al meerdere keren en op
verschillende locaties gegeven. Hij probeert
op deze manier ouders, leraren, professionals
en beleidsmakers de feiten te
geven over ADHD en Ritalin. Hij heet al
veel mensen laten inzien dat er beter oplossinen
zijn en dat we andere wegen moeten
bewandelen met onze kinderen.
WEEFFOUT
“Gelukkig slaan in toenemende mate
professionals en academici alarm over de
medicalisering van onze jeugd. Ook de
politiek lijkt de waanzin rond ADHD en
Ritalin langzaam maar zeker in te zien en
heet de de-medicalisering van de jeugd als
belangrijkste speerpunt meegenomen in
het Nederlandse jeugdbeleid.” Het is volgens
Nick essentieel dat we doorgaan met
het bewustmaken van ouders, opvoeders en
instanties over deze waanzin, zodat jongeren
gevrijwaard blijven van deze medicatie.
“Zij verdienen het en hebben het recht serieus
genomen te worden. Als zij problemen
hebben moeten we tijd en aandacht investeren
om te achterhalen wat de oorzaak
daarvan is en die aanpakken. Onze kinderen
zijn de toekomst van onze samenleving.
Door hen te drogeren op basis van
subjectieve symptomen bewijzen wij hen
en onszelf een zeer slechte dienst. Het hele
drama rond ADHD en Ritalin legt een grote
weefout bloot over hoe onze overheid de
gezondheid van de bevolking bewaakt.
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport zit verstrikt in hetzelfde web
waarin ziekenhuizen en artsen zitten en
staan onder sterke invloed van de farmaceutische
industrie. Het zou goed zijn om
een echt ministerie van Gezondheid te creeren
dat op basis van alle moderne wetenschappelijke
informatie een beleid bepaalt
dat ons aller gezondheid waarborgt.”
Nick van Ruiten studeerde geneeskunde aan de Universiteit van Antwerpen (bachelor) en de Erasmus Universiteit
in Rotterdam (master). Hij is gezondheidsadviseur en medeoprichter van Free Choice (aanbieder van multivitaminesupplementen)
en Yoepy (een onlineplatform waar basisschoolkinderen in de leeftijdsgroep van 6 tot 13 jaar in een
beschermde omgeving leren omgaan met sociale media). Hij is getrouwd en heeft vier kinderen.
nickvanruiten@speakersacademy.nl
© PHOTOSTUDIO MARTENS

COLUMN
prof. dr. Vincent Icke
Hoe meer je
begrijpt...
FOTOGRAFIE: SANDER PARDON
“Meneer, hoeveel water moet er in?”
Ik pak de fietspomp uit mijn rugzak. Voor me staan twee meisjes van de
Weekendklas, waar ik die zondagochtend al les gaf over de ruimte buiten
ons zonnestelsel. Nu, na de lunch, maken de leerlingen waterraketten van
versierde petflessen, die we in een parkje gaan afschieten.
De jongens in de klas zijn druk bezig hun flessen te voorzien van vinnen,
kleuren en opschriften. Aangeplakte kanonnen zijn voorbereid op
interstellaire gevechten. Aan de gesprekken in de klas is te horen dat de
leerlingen goed hebben opgelet. “Nee joh, we gaan eerst naar de planeten,
de sterren zijn veels te ver.” De Weekendklas is de Leidse versie van de
Weekendschool, bedoeld voor kinderen in achterstandswijken, waar
ze soms te weinig gezond hersenvoedsel krijgen. Een bont en boeiend
programma met onder anderen een jurist, een arts, een wijkagent. En
vandaag mag ik over natuurkunde. Want zoals Simon Stevin al opmerkte:
hoe meer je begrijpt, hoe mooier het wordt.
Terwijl dit allemaal door mijn hoofd dwarrelt, staan de meisjes nog steeds
rustig te wachten. Zeer beleefd, zoals vrijwel alle kinderen die aan de
Weekendklas meedoen. Ik zet de fietspomp tegen de muur en sta op.
“Zo, dat is een hele goede vraag. Laten we er eerst even over nadenken.
Hoeveel water kan er in jullie fles?” De kleinste kijkt even op het etiket.
“Anderhalve liter, meneer.” “Mooi zo. Wat zullen we doen? Wat denk je,
helemaal vol?” Ze lachen een beetje onzeker; misschien mogen ze thuis
wel helemaal niet tegen mannen praten. “Nee hè, maar helemaal leeg ook
niet natuurlijk. Wat denken jullie?” “Nou er een beetje tussenin. Een halve
liter?” “Hier hebben jullie een viltstift. Begin met een beetje water en zet
een streep tot waar het water is. Daarna steeds meer. En goed opletten bij
welk streepje de fles het hoogste schiet.”
Buiten op het grasveld is het al gauw een dolle boel. Uiteraard: water,
zon, buiten na een paar uur in de klas. Gejuich als er weer een fles met
spattende knal omhoog schiet. Daar komen de jongedames weer aan. Hun
eerste schot was niet erg hoog, maar nu gaat er meer water in. Streep
bij het waterniveau, ventiel aan de pomp. Pats, zo te zien wel anderhalf
maal hoger dan de eerste keer. Van de raketten van de jongens is na een
enkel schot weinig meer over; die kanonnen geven flink wat weerstand en
scheuren eraf.
Ik geef mijn kleine onderzoekers een kans voor een derde schot. Meer
water, en splats – nu minder hoog dan daarnet. “Wat denken jullie, wat is
de beste?” “Nou meneer, de middelste natuurlijk. Waren wij het hoogste?”
“Ik heb het niet gemeten, maar het kan best. En nu je hebt gesnapt hoe het
werkt kunnen jullie het vast nog verbeteren, later.”
Ik hoef het niet eens voor ze te herhalen, aan hun lach is te zien dat ze het
helemaal door hebben. Hoe meer je begrijpt, hoe vaker je wint.
vincenticke@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 199

© MET DANK AAN GABOR LENKEI
Veel mensen lijken ziek, terwijl ze dat eigenlijk niet zijn. Artsen
verwarren hun symptomen met een echte ziekte. De Hongaarse
arts dr. Gábor Lenkei vindt dat eerst moet zijn voldaan aan
de fundamentele voorwaarden voor een normale werking van
het lichaam, vooraleer een medische behandeling mag worden
overwogen. Tekorten aan water, zuurstof, vitaminen, mineralen en
overige voedingsstoffen kunnen lichamelijke klachten veroorzaken die
op een ziekte kunnen lijken. "Een echte ziekte verdient een medische
behandeling", zegt Lenkei, "een toestand die er op lijkt absoluut niet."
200
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

GEZONDHEID
Bent u ziek, of lijkt het
maar zo?
dr. Gábor Lenkei
‘Het wordt tijd
te breken met
de opvatting
dat ‘elke
ongunstige
fysieke
toestand een
ziekte is’
Het is tijd te breken met de ouderwetse,
schadelijke en toch diepgewortelde
opvatting dat elke ongunstige fysieke
toestand een ziekte is”, schrijt dr. Lenkei
in zijn nieuwste boek ‘Toestanden die op ziekte
lijken’. “We moeten ook afstappen van de slechte
gewoonte om als oplossing voor elke lichamelijke
klacht medicijnen te slikken”. Hij stelt als belangrijkste
regel: “Voor we mensen als ziek bestempelen
en hen mogelijk tot zeer langdurig medicijngebruik
of een levenslange behandeling veroordelen, moeten
we helemaal zeker zijn dat wat we zien een echte
ziekte is.”
Als eerste voorbeeld beschrijt Lenkei in zijn boek
wat er gebeurt als mensen lijden aan een watertekort.
“Veel, misschien wel de meeste mensen houden hun
lichaam gevangen in een staat van chronische dorst,
waardoor het in meer of mindere mate voortdurend
uitgedroogd is”. Een tekort aan water kan uiteenlopende
mentale en fysieke symptomen veroorzaken.
“Daarvan zijn er heel wat die we, onterecht, als
‘echte’ ziekte zouden kunnen identiiceren. Een van
de symptomen van watertekort is hoge bloeddruk.
“Deze mensen krijgen waarschijnlijk bloeddrukverlagers,
terwijl hun hoge bloeddruk uitsluitend
het gevolg is van watertekort”. Een ander symptoom
van uitdroging is depressie. “Die zouden we kunnen
behandelen met antidepressiva, wat een gigantische
blunder zou zijn, want deze uitgedroogde mensen
hebben dorst, al merken ze dat zelf niet”.
Ook kan hoofdpijn een gevolg zijn van uitdroging.
“Onder invloed van de niet-alatende stroom farmareclame
is de kans groot dat deze mensen pijnstillers,
die zogenaamd wonderen doen tegen hoofdpijn,
gaan slikken. Dat zou bijzonder schadelijk zijn. Ook
al besefen ze dat niet. Ze hebben geen pijnstillers
nodig , maar water. Belangrijk hierbij om te weten
is dat chronische dorst ons dorstgevoel vermindert.
Daardoor zullen mensen na een tijdje de hoeveelheid
vocht die ze nodig hebben niet eens meer willen
opnemen”.
SCHEURBUIK
Verderop in het boek legt dr. Lenkei uit dat zeelieden
vroeger op lange tochten stierven aan scheurbuik.
“Ze hadden niet het gevoel dat ze honger
hadden, toch verhongerden ze. Tot ze er zelfs aan
stierven. Hun voeding bevatte van verschillende
voedingsstofen waarschijnlijk minder dan ideaal
zou zijn geweest. Van één stof was het tekort zo ernstig
dat het de stoere zeebonken heet klein gekregen.
Hun immuunsysteem gaf het op en ze werden kwetsbaar
voor allerlei infecties. Hun bloedvaten vielen
uiteen en ze kregen overal in hun lichaam bloedingen.
Uiteindelijk stierven ze aan scheurbuik. In hun
voedingspatroon was er een extreem gebrek aan een
bepaalde voedingstof, die we tegenwoordig kennen
als vitamine C. Een tekort daaraan leidt dus tot een
zeer ernstige en mogelijk zelfs dodelijke toestand die
op een ziekte lijkt. Die toestand noemen we in de
geneeskunde scheurbuik.”
En scheurbuik is de meest extreme vorm van een
tekort aan vitamine C. Ook een ‘normaal’ tekort aan
vitamine C kan al schade aanrichten, zo redeneert
dr. Lenkei. “De hoeveelheid vitamine C waarmee we
met zekerheid de fundamentele voorwaarden voor
een normale werking kunnen naleven, bedraagt
minimaal 30 milligram per kilogram lichaamsgewicht.
Volgens de oiciële gegevens krijgt de gemiddelde
mens met een beetje geluk dagelijks zo’n 80
milligram vitamine C binnen.” Dr. Lenkei betoogt
vervolgens dat tekorten aan andere voedingstofen,
met name microvoedingstofen (vitaminen, mineralen
en spoorelementen), heel veel lichamelijke en
mentale symptomen kunnen veroorzaken. “Mogelijk
bestaan er geen ziektes die niet na te bootsen zijn
door toestanden die op ziektes lijken”.
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 201

GEZONDHEID
‘Ik sta bij veel mensen bekend als de dokter
die de handschoen heet opgenomen tegen
de farma-maia.’
Als ander voorbeeld geet dr. Lenkei de
situatie met vitamine B1. “Zo krijgen we
tegenwoordig bijvoorbeeld met onze voeding
zo’n 5 milligram vitamine B1 binnen,
terwijl dagelijks minimaal 100 tot 200 milligram
nodig is om ons zenuwstelsel rustig
en evenwichtig te laten werken. Klachten die
door het opbouwen van een tekort aan vitamine
B1 kunnen ontstaan zijn onder andere
zenuwachtigheid, angst, prikkelbaarheid,
neurologische en emotionele instabiliteit,
gemoedsstoornissen, depressie, paniekaanvallen,
verminderd concentratievermogen,
verstrooidheid, een toestand die op ‘hyperactiviteit’
lijkt, nare dromen en slaap die geen
rust biedt. Is het bij klachten zoals deze misschien
de moeite waard eerst te kijken wat
het oplevert als we voldoende vitamine B1
opnemen? Voordat we beginnen aan medicijnen
– slaapmiddelen, kalmeermiddelen,
antidepressiva, angstremmers enzovoort –
waarvan algemeen bekend is dat ze gewenning
en verslaving veroorzaken?”. Ook haalt
hij vitamine E aan als voorbeeld. “Iedereen
zou moeten weten dat vitamine E ook noodzakelijk
is voor de gezondheid van ons hart
en onze bloedvaten. Voor een gunstig efect
zouden we dagelijks minimaal zo’n 400 tot
600 IE nodig hebben. Een gemiddeld voedingspatroon
verzekert in het beste geval
slechts 10 IE. Als ik hierover nadenk, roept
dat bij mij de vraag op hoe het zou komen
dat ‘hartziekten’ worden beschouwd als de
meest voorkomende ziekten?”
Elke vitamine en elk mineraal draagt bij
aan een brede waaier aan levensprocessen.
Een tekort aan één van deze stofen kan leiden
tot vele dozijnen symptomen. “Nu begrijpt u
dat heel wat symptomen en toestanden die
op ziektes lijken, kunnen worden behandeld
en verholpen door voldoende vitaminen en
mineralen te nemen”, schrijt Lenkei. Hij is
zeker niet tegen medische behandelingen:
“Ik zeg niet dat medische behandelingen niet
202
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
nodig zijn. Ze zijn wel degelijk nodig, telkens
bij confrontatie met een echte ziekte. Een
toestand die op een ziekte lijkt, vereist echter
geen medische behandeling. Die maakt
de situatie alleen maar erger. Een toestand
die op een ziekte lijkt, is over het algemeen
gemakkelijk te behandelen en kan gewoon
op korte termijn worden verholpen.”
Dr. Lenkei waarschuwt bovendien
voor de gevaren van onnodig medicijngebruik.
“Zelfs als het gebruik van medicijnen
gerechtvaardigd is, komen er mogelijke
ernstige gevaren bij kijken. Al in 1995 bleek
dat op de lijst van vaakst voorkomende
doodsoorzaken de derde plaats (na kanker
en hart- en vaatziekten) is weggelegd voor
sterfgevallen waarbij mensen niet sterven
ten gevolge van hun ziekte, maar ten gevolge
van de bijwerkingen van de medicatie die ze
kregen voorgeschreven.”
VERRADEN
Gábor Lenkei haalt in 1986 summa cum
laude zijn graad in de geneeskunde en mag
de eed van Hippocrates aleggen. Zes jaar
lang werkt hij binnen de reguliere geneeskunde,
waarvan twee jaar als onderzoeker,
twee jaar als arts in een algemene kliniek
en twee jaar in een gynaecologische praktijk.
“Daar kwam ik in aanraking met de
kennis die mijn leven overhoop gooide. Ik
besete opeens dat ik verraden was, dat ik
verblind was geweest door mijn opleiding
die mij één kant van de zaak had onderwezen
en de wereld van de alternatieve geneeskunde
aan mijn blik onttrokken had. Ik kon
dit inzicht niet verenigen met het voortzetten
van mijn geneeskundige praktijk en dus
nam ik in 1992 ontslag. Op dat moment was
de aidsgekte op zijn hoogtepunt. Als onderzoeker
had ik enige tijd in de microbiologie
gewerkt: een medisch kennisgebied dat
zich met bacteriën en virussen bezighoudt.
Aids is een virusziekte. Toen ik mijn kennis
van de reguliere geneeskunde naast
de informatie legde die ik uit alternatieve
geneeskunde had gehaald, begreep ik dat
behandeling mogelijk was. Samen met een
collega, ook een voormalige reguliere arts,
begon ik met het ‘behandelen’ van drie patienten
met hoge doses vitamines en andere
natuurlijke methoden. Later begrepen wij
dat de doses nog niet hoog genoeg waren
geweest. Inmiddels staat buiten kijf dat de
activiteit van alle virussen deels of geheel
te blokkeren is met behulp van natuurlijke
behandelmethoden, zoals het innemen
van vitamine C. Destijds was ik niet
goed voorbereid op de (negatieve) reacties
van de media, maar het tij is gekeerd en er
is geen beter moment voor verandering dan
nu. Meer dan ooit vind ik dat we de kennis
moet delen. Ik sta bij veel mensen bekend als
‘de dokter die de handschoen heet opgenomen
tegen de farma-maia’. Daar zit iets in.
Ik heb mijn hand in het wespennest gestoken.
En daarna goed geschud. Opmerkelijk
is dat ik deze stunt ook heb overleefd. Volgens
mij was dat juist de echte attractie: ook
tijdens de hetigste aanvallen overeind blijven.
Anderen omschrijven me als ‘de dokter
die mensen de ogen opent’. Deze omschrijving
is naar mijn gevoel veel beter. Ik voel
mij vereerd als mensen zo over mij denken.
Het is een titel die ik met veel trots draag.
Ik werk inderdaad hard
om mensen de ogen
te openen. Maar dat is
geen doelstelling op
zichzelf.”
Dr. Gábor Lenkei
is een Hongaarse
arts, die in 1986
summa cum laude
slaagde voor zijn medische universitaire
opleiding. Na zes jaar verliet hij
het reguliere circuit. Zijn nieuwste boek
is ‘Toestanden die op ziektes lijken’.
Eerder schreef hij de bestseller ‘Censuur
– wat u niet mag weten over uw
gezondheid’.
gaborlenkei@speakersacademy.nl
© PHOTOSTUDIO MARTENS

BOEKBESPREKING
Winnaar British Medical
Association's Book Award
‘Niemand heeft het probleem van Big Pharma zo onweerlegbaar, systematisch en nietsontziend op tafel
gelegd als de Deense hoogleraar Peter Gøtzsche. De farmaceutische industrie maakt zich schuldig aan
misdadige praktijken op systematische schaal. De grote farmaceuten verdoezelen onderzoeksresultaten,
verzwijgen bijwerkingen, kopen artsen om, infiltreren nascholingen, corrumperen patiëntenorganisaties,
plaatsen leugenachtige advertenties en bedriegen tijdschriftredacties via ghostwriters. Ze verdienen
miljarden met hun dubieuze pillen door te liegen over de kosten van ontwikkeling en productie.’
– Bert Keizer in het voorwoord
prof. dr. Peter Gøtzsche
Medicijnen zijn na kanker
en hart- en vaatziekten de
belangrijkste doodsoorzaak.
Dat zou aanleiding
moeten zijn voor een nationaal gezondheidsalarm
en een parlementaire enquête
over de overheid die de gezondheid van burgers
heet uitgeleverd aan de farmaceutische
industrie. In plaats daarvan overleggen ambtenaren
van het ministerie ‘met de benen op
tafel’ met vertegenwoordigers van de industrie.
Ministers tekenen contracten waarin
zij beloven de ingrediënten van medicijnen
geheim te houden. De Deense arts en
onderzoeker Peter Gøtzsche, die zelf jarenlang
werkzaam was in de farmaceutische
industrie, laat zien dat deze industrie niet
alleen patiënten, maar ook artsen voor de
gek houdt met frauduleuze praktijken.
‘Net als tabaksondernemers beseffen
managers van farmaceutische bedrijven
dat ze handelen in de dood. Dat roken
een belangrijke doodsoorzaak is, konden
tabaksproducenten niet langer verborgen
houden, maar dat geneesmiddelen eveneens
een belangrijke doodsoorzaak zijn,
heet de farmaceutische industrie verrassend
goed weten te verheimelijken. In dit
boek beschrijf ik hoe farmaceutische bedrijven
de dodelijke bijwerkingen van hun
geneesmiddelen moedwillig verzwijgen.
Daarbij gedragen ze zich frauduleus, zowel
in hun research als in hun marketing.’
- Peter Gøtzsche
© WWW.COCHRANE.DK
Prof. dr. Peter Gøtzsche voltooide zijn universitaire studie in de biologie en de scheikunde in 1974, en zijn opleiding
tot arts in 1984. Hij specialiseerde zich in de interne geneeskunde. Van 1975 tot 1983 werkte hij in de farmaceutische
industrie, waar hij zich bezighield met klinische onderzoeken en regelgeving, en van 1984 tot 1995 in ziekenhuizen in
Kopenhagen. In 1993 richtte hij samen met andere onderzoekers de Cochrane Collaboration op, een internationaal
netwerk dat zich bezighoudt met de efecten van gezondheidszorg. In 2010 werd hij aan de universiteit van Kopenhagen
hoogleraar Opzet en Analyse van Klinisch Onderzoek. Gøtzsche won met zijn boek Dodelijke medicijnen en georganiseerde misdaad de
British Medical Association’s Annual Book Award 2014. Citaat uit het juryrapport: ‘Verplichte lectuur voor studenten geneeskunde en aankomende
artsen. Waar het allemaal om draait, is dat we ons moeten richten op patiënten. Hun veiligheid behoort belangrijker te zijn dan winst.’
petergotzsche@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 203

GEZONDHEID
‘Herstel de stofwisseling
en de kilo’s vliegen eraf’
Frank Suárez
Tekst: Jacques Geluk
In Mexico is 70,3, in de Verenigde Staten 69,8
en in Puerto Rico 68,3 procent van de bevolking
(veel) te zwaar. Het percentage Nederlanders
met overgewicht is gestegen van 25 procent in
1990 naar 52,5 procent nu. Puerto-Ricaan Frank
Suárez betoogt dat een trage stofwisseling ervoor
zorgt dat mensen niet afvallen, futloos zijn en
diverse kwalen hebben. In zijn boek ‘De kracht
van uw metabolisme’ leert hij mensen hoe zij hun
metabolisme kunnen herstellen en versnellen.
© MET DANK AAN FRANK SUÁREZ
Verslaving aan geraineerde suikers en koolhydraten
zorgt – naast uitdroging, schimmelinfecties,
verteringsproblemen en voeding die een
negatieve invloed heet op het zenuw- en hormonale
stelsel – voor een vertraagd metabolisme. Een conditie
die verhindert dat mensen afvallen. Ook stress en gebruik
van bepaalde medicijnen kunnen bijdragen aan dat efect.
“Een studie van de Universiteit van Californië met ratten
toont aan dat koolhydraten tot acht keer verslavender zijn
dan cocaïne en dat akicken vele malen pijnlijker is”, vertelt
de Puerto-Ricaan Frank Suárez, die mensen met overgewicht
en obesitas succesvol helpt blijvend af te vallen. “De wetenschappers
ontdekten bovendien dat drugs en koolhydraten
dezelfde plek van het brein stimuleren. Suikers blijken ook
een pijnstillend efect te hebben, dat verslavend kan zijn. Nu
weten we waarom vrouwen die menstruale pijn ervaren chocolaatjes
en zoet voedsel kopen.”
“Het gaat niet om de koolhydraten die van nature in groenten
zitten. Patiënten die hun lichaam willen ontgiten moeten
wel een einde maken aan hun verslaving aan bewerkte
koolhydraten, zoals brood, chocolade, cola en zelfs melk.
“Lactose in melk, een natuurlijke suiker, werkt verslavend,
waardoor het in de vrouwenborst baby’s aanzet tot drinken.
Voor mijn boek ‘De kracht van uw metabolisme’, dat onlangs
in het Nederlands is uitgebracht, heb ik uitgezocht hoe die
gewoonte binnen 48 uur te doorbreken is. De verslaafde moet

GEZONDHEID
weer de baas worden over zijn lichaam en
zijn lichaam zodanig trainen dat het zelf om
water vraagt en niet meer om suiker. Eerst
heb je je lichaam aangeleerd slechte dingen
te willen, nu doe je het omgekeerde”, legt hij
uit. Over het wetenschappelijk mechanisme
erachter, zegt hij: “Bijvoorbeeld zoete drankjes
en pizza’s stimuleren de productie van
zeer verslavende ß-endorines in de pijnappelklier,
waardoor mensen in feite verslaafd
raken aan hun eigen hormonen. Twee dagen
nadat de suikerconsumptie is afgesneden is
de verslaving voorbij.”
ENERGIE
De slanke man tegenover mij straalt
gezondheid en energie uit. Suárez ziet er veel
jonger uit dan zijn geboortedatum (1950)
aangeet. Hij heet dat helemaal aan zichzelf
en zijn onderzoekende geest te danken en is
een levende reclame voor zijn eigen afslankmethode.
“Als kind leed ik aan obesitas en
werd ik uitgescholden op school. Jarenlang
volgde ik diëten. Ik viel af, maar na een tijdje
kwamen de verloren kilo’s er gewoon weer
bij. Ik voelde me gevangen in mijn dik zijn.
Na vele mislukte afvalpogingen woog ik op
mijn veertigste 24 kilo meer dan nu. Ik was
heel ziek en voelde me zwak en depressief.
Mijn bloeddruk, cholesterol- en triglyceridenwaarden
waren niet in orde en ik stond
op het punt diabetes te ontwikkelen. Voor
alles moest ik medicijnen slikken.”
Rond zijn twintigste gaat Suárez, die gek is
op wetenschap, onderzoeken waar zijn ernstige
overgewicht en gezondheidsklachten
vandaan komen en of er oplossingen voor
bestaan. “Doordat er geen andere informatiebronnen
waren, bestudeerde ik medische
boeken om meer te weten te komen
over metabolisme en wat er in de cellen
gebeurt. Ik kwam een referentie tegen naar
onderzoek waaruit bleek dat water gecombineerd
met ATP, een ribonucleotide die in
de celstofwisseling een sleutelrol vervult als
drager van chemische energie, iemand veel
energie geet.” Suárez tekent hoe het werkt.
“Elke ATP-molecuul telt 600 joules. Door de
combinatie met water vermenigvuldigt die
energie met een ruime factor tien tot 6.200
joules (1.481,8 calorieën).” Op dat moment
realiseert hij zich dat hij best eens zou kunnen
afvallen als hij water zou gaan drinken,
in plaats van de light drankjes die zijn metabolisme
vertragen. Hij beset dat stofwisseling
een belangrijke rol speelt bij het al dan
niet hebben van overgewicht, leert de oorzaken
en negatieve efecten van een vertraagde
‘Suiker is acht keer
verslavender dan
cocaïne’
werking kennen en probeert op zichzelf uit
hoe hij zijn metabolisme kan versnellen.
“Doordat ik steeds meer kennis opdeed verloor
ik voor het eerst van mijn leven al mijn
overgewicht. De kilo’s zijn nooit teruggekomen.
Mensen, die ik soms al mijn hele leven
kende, vroegen hoe ik dat voor elkaar had
gekregen. Sommigen herkenden mij niet
eens.”
NATUURLIJK SLANK
Frank deelt zijn kennis en vooral vrouwen
zijn geïnteresseerd. Wekelijks luisteren zij
alleen of met anderen naar zijn praatjes over
metabolisme. “Veel vrouwen met een trage
stofwisseling worden ervan beschuldigd
dat ze te veel eten. Dat is niet zo. Ze drinken
wel limonades, maar eten juist weinig
en komen desondanks veel aan. Dat maakt
hen emotioneel, omdat vrouwen met een
Latijns-Amerikaanse achtergrond er goed
willen uitzien en altijd letten op de gezondheid
van hun gezin.” Sommige vrouwen
raken Suárez recht in het hart en uiteindelijk
begint hij daardoor een kleine praktijk
in Puerto Rico. “Een gek idee. Ik ben geen
arts, maar iemand die de wetenschap bestudeert.”
Een ervaringsdeskundige met een
sterke persoonlijke overtuiging. “Ik noemde
mijn praktijk Natural Slim, natuurlijk afvallen.
Nu zeventien jaar later opereren we in
verschillende landen en behandelen we,
verdeeld over alle vestigingen, duizenden
mensen.” Met zijn in vele talen ondertitelde
YouTube-kanaal bereikt hij maandelijks
wereldwijd 1,2 miljoen kijkers. “Mensen
die een oplossing zoeken voor hun overgewicht,
gewoonten willen doorbreken en een
andere leefstijl ambiëren, kunnen de verantwoordelijk
daarvoor alleen nemen wanneer
ze de oorzaak kennen en begrijpen.
Daarom gebruik ik begrijpelijke niet-wetenschappelijke
taal.” De laatste vijtien jaar is
Suárez dagelijks op televisie te zien in het
kleine Puerto Rico. Iedereen kent en erkent
hem. “Wanneer het in praatshows over obesitas
gaat, bellen ze niet alleen dokters, ook
mij.” De meeste tijd besteedt hij echter aan
onderzoek en het voorlichten van mensen.
Hij ontwikkelt, nu er ook vestigingen zijn
of komen in Mexico, Panama, Costa Rica,
Colombia, Texas en Florida, een eigen trainingsprogramma
voor degenen die zijn speciieke
methode daar uitvoeren. “Sinds 2006
kreeg ik veel brieven van mensen van buiten
Puerto Rico die hulp zochten. Voor hen heb
ik ‘De kracht van uw metabolisme’ vooral
geschreven. De Spaanstalige en Engelstalige
versies zijn bestsellers. In 2013 is een Franstalige
uitgave gepubliceerd. De Nederlandse
editie is gecontroleerd door en afgestemd op
Nederlanders en wat zij eten. Het gaat overigens
niet om een dieet. Het is een leefstijl.” Na
het lezen van zijn boek zijn mensen soms wel
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 205

GEZONDHEID
40 of 50 kilo kwijtgeraakt. “Ze sturen vooren
na-foto’s en schrijven dat hun arts heet
bevestigd dat ze geen insuline meer nodig
hebben. Anderen geven aan dat hun seksuele
potentie of gezichtsvermogen zijn verbeterd.
Dat toont meer weer eens aan dat het
lichaam een enorm herstelvermogen heet.”
EERST HERSTELLEN,
DAN BEWEGEN
Als hij het boek schrijt heet Frank Suárez
al 10.000 mensen geholpen (inmiddels ruim
100.000) en weet hij dat mensen met een
trage stofwisseling zo zwak en futloos zijn
dat ze niet aan het begin van een afvaltraject
kunnen gaan bewegen. “Ze moeten eerst hun
stofwisseling ‘repareren’ en lichaamsfuncties
herstellen die zorgen voor meer energie.
Dat betekent ook beginnen met hydrateren
en aanpassing van hun eetpatroon. De combinatie
van een verbeterde leefstijl en een
sneller metabolisme is een totale winsituatie.
Pas als je weer energie hebt, kun je die ook
inzetten. Wie gelijk begint met bewegen is
al snel uitgeput.” Het belangrijkste is volgens
Frank hydratatie. “Zelfs wanneer iemand
goed eet, gebeurt er niets positiefs als hij
onvoldoende water binnenkrijgt. Wij hebben
een formule ontwikkeld, die inmiddels
‘Wie 70 kilo weegt
moet dagelijks 2,5
liter water drinken’
door 100.000 patiënten succesvol is toegepast,
waarbij we het aantal kilo’s dat iemand
weegt delen door zeven. De uitkomst is gelijk
aan het aantal glazen water van 250 ml dat
iemand moet drinken. Wie 70 kilo weegt
moet dus tien glazen, otewel 2,5 liter water
drinken. De praktijk leert dat daardoor alles
206
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
verbetert. De huid wordt binnen enkele
weken zacht. Barstjes en droogheid verdwijnen.
De kleur van de urine wordt licht en de
geur verdwijnt. Bij uitgedroogde mensen zit
de urine, die bovendien dikker is, vol ammoniak,
wat tot nierstenen kan leiden. Het
seksleven van mannen en vrouwen die voldoende
drinken verbetert enorm. Bij mannen
het meest, omdat hun bloed weer gaat
vloeien door hun seksorgaan, dat het best is
te vergelijken met een hydraulisch systeem.”
WATER GENEEST
“Een baby drijt na te zijn verwekt negen
maanden lang in een meer van water in
moeders buik. Een pasgeboren baby bestaat
voor 78 procent uit water en heet daarom
een zachte, veerkrachtige huid. Gezonde
volwassenen bestaan voor 65 procent uit
water. In Amsterdam hebben we, ter gelegenheid
van de introductie van het boek, het
vochtgehalte van mensen gemeten. De uitkomsten
waren verontrustend, sommigen
kwamen niet verder dan 38 tot 48 procent
en hadden daardoor problemen.” Suárez
haalt een boek aan van dr. F. Batmanghelidj:
‘Your body’s many cries for water’. “Daarin
staat hoe hij mensen genas van astma en
hoge bloeddruk door ze veel water te laten
drinken. Dat is cruciaal, maar je leest er
niet over, omdat er geen geld mee te verdienen
valt. Ik nam zijn aanbevelingen
over en zag wonderen gebeuren. Het
lichaam gebruikt puur water niet alleen
om te hydrateren, maar ook om zuurstof
te krijgen en af te komen van alle giftige
stofen. Water drinken is de enige
manier waarop het lichaam zichzelf kan
reinigen. Te weinig drinken levert een
zuur lichaam met een zuurstotekort
op, een omgeving waarin bijvoorbeeld kanker
kan loreren.”
PRO-GEZONDHEID
BOODSCHAP
Obesitaspatiënten krijgen in Zuid-Amerika
zware medicatie. Dat is goed voor
farmaceutische bedrijven, maar een andere
leefstijl kan hetzelfde gezondheidsefect
© MET DANK AAN FRANK SUÁREZ
hebben zónder gevaarlijke bijwerkingen.
Veel mensen hebben jarenlang te horen
gekregen dat margarine goed en roomboter
slecht is voor de gezondheid. Dat is goed
voor de voedselproducenten. Volgens Frank
Suárez en inmiddels vele medestanders
zijn juist bewerkte en light producten uit
den boze. “Gelukkig zijn steeds meer mensen
zich daarvan bewust en dankzij de sociale
media is het te laat om de waarheid nog
tegen te houden. Van mijn boek zijn al meer
dan 600.000 exemplaren verkocht en maandelijks
gaan er 12.000 over de toonbank.
Artsen en bedrijven blijven echter oppositie
voeren en proberen correcte informatie
te onderdrukken, want hoe onwetender
de mensen, hoe beter het met hen gaat.” In
Zuid-Amerika is een kentering aan de gang.
“Artsen beschouwden mij als kwakzalver,
maar op den duur zagen ze dat hun patienten
door mijn methode beter werden. Er
waren zelfs artsen met overgewicht die naar
mijn praktijk kwamen. Nu verwijzen sommige
dokters hun patiënten zelfs naar mij
en gebruiken sommige universiteiten mijn
video’s tijdens colleges.”
Frank
Suárez
geeft in steeds
meer landen voorlichting
over ge-
zondheidsvraag-
stukken die te
maken met afvallen
en diabetes en richt zich in het bijzonder
op de stofwisseling. De Puerto Ricaan
heeft bedrijfskunde gestudeerd
en twintig jaar gewerkt als vice-voorzitter
van het goederendistributiebedrijf
van zijn vader. Hij heeft boeken
geschreven en post geregeld nieuwe
video’s op zijn YouTube-kanaal.
franksuarez@speakersacademy.nl

Drs. John Consemulder is neuropsycholoog en bio/bewustzijnswetenschapper, onderzoeksjournalist en auteur. Als
spreker geeft hij lezingen en presentaties over diverse onderwerpen op het gebied van gezondheid, nieuwe wetenschap,
duurzaamheid, zingeving en bewustzijn. Soms fungeert hij als moderator of dagvoorzitter bij congressen en symposia.
johnconsemulder@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 207

© SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH
‘Wat ik zeg
klopt,
dat maakt
het hilarisch’
208 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

FAKE SPEECHES | DAGVOORZITTERSCHAPPEN
Jelle Kuiper
Eigenlijk is Jelle Kuiper afgestudeerd
kleinkunstenaar. Bedrijven
en andere organisaties huren
hem vaak in om als ‘deskundige’
een praatje te houden. "Vooraf krijg
ik te horen wat het onderwerp moet zijn.
Daarna schrijf ik een ‘fake speech’ op maat.
Wanneer ik optreed voor een zorginstelling
ben ik zogenaamd een arts of verpleegkundige,
maar ik kan evengoed een communicatie-
of sotwaredeskundige zijn. Ik neem
altijd een ouderwetse overheadprojector
mee. Zo'n ding doet het altijd. Zelf begin
ik een beetje verlegen en stuntelig. Ik zet
het publiek voortdurend op het verkeerde
been. Net als de mensen gaan lachen, omdat
ze denken dat ik ze in het ootje neem, word
ik inhoudelijk en gebruik ik hun jargon.
Doordat wat ik zeg klopt gaan ze twijfelen.
Aan het eind wordt het hilarisch en duidelijk
dat het een grap was."
Steeds meer bedrijven en instellingen vragen
Kuiper of hij hun congressen en bijeenkomsten
wil leiden. "Een dagvoorzitter
moet of alles of niets afweten van het onderwerp
van het congres. Alles er tussenin is
gênant. Op een congres komt de inhoud
vaak van de sprekers en niet van de dagvoorzitter.
Ik ben als dagvoorzitter graag
een gastheer", zegt Jelle. "Ik begin met een
leuk welkom en zorg ervoor dat de zaal loskomt.
Natuurlijk geef ik na iedere spreker
een korte samenvatting, maar daarna ren ik
met veel plezier de zaal in om vragen te stellen.
Serieus en toch los en beweeglijk, waardoor
er lucht in het congres komt."
© SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH
‘Wij kijken met veel plezier terug
op de ‘ fake speech’ van Jelle Kuiper.
Van de boeking tot zijn optreden
op ons lustrumevenement: het was
zeer prettig om met hem te werken.
Moeiteloos kroop hij tijdens zijn
speech in de rol van prof. Dries Peters,
hoogleraar in professionalisering. Na
initiële verwarring in de zaal volgden
al snel de lachsalvo’s, die de perfecte
aanleiding vormden voor de afsluiting
en de borrel. Een mooie feestelijke
bijdrage aan ons inhoudelijke
programma!’
Willem Janssen, Nederlandse
Vereniging voor Aanbestedingsrecht.
‘Jelle kwam zeer serieus over bij de
voorbereiding en liet zich zeer goed
informeren. De samenwerking is
als heel prettig ervaren en hij heeft
heel goed opgepakt wat er in de
voorbespreking aan de orde kwam. De
reacties uit de zaal waren geweldig,
het werd als enorm leuk ervaren.
Een eerste reactie was waarom wij
zo nodig een adviesbureau hadden
uitgenodigd om iets te zeggen, later
werd dat ingeruild voor een bulderen
lachen.
George Kruithof, directeur
Stichting Ooi.
© WALTER KALLENBACH
Theatermaker Jelle Kuiper maakte verschillende cabaretvoorstellingen waarmee hij succesvol door Nederland
toerde. Hij zet bezoekers van bedrijfsbijeenkomsten met 'fake speeches' vakkundig op het verkeerde been,
maar leidt als dagvoorzitter congressen in goede banen. Bovendien maakt de 'beste trouwambtenaar van
Nederland' onvergetelijke spektakels van huwelijksceremonies. jellekuiper@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
209

© SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH
‘IP-adressen
schafen we
af, straks heet
iedereen zijn eigen
beveiligde stukje in
de cloud’
210
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

CYBERMISDAAD
‘Wat heb ik aan privacy
als ik dood ben?’
drs. Pieter Cobelens en Anouk Vos MA MSc
Tekst: Jacques Geluk
‘Cyberspace’, het internet dus, is na grond, water, lucht en ruimte inmiddels een volwaardig vijfde domein.
Bij internationale conflicten speelt cyberoorlogvoering een steeds grotere rol. Cybermisdaad bedreigt vooral
het bedrijfsleven, maar dat is zich daarvan nog te weinig bewust. Pieter Cobelens (oud-directeur van de
Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst MIVD en strategisch directeur bij adviesbureau Policy Research
Corporation) en Anouk Vos (leider van het PRC-Cyberteam) maken, ook tijdens gezamenlijke lezingen,
duidelijk dat wie morgen pas actie onderneemt te laat kan zijn.
De media zeggen voortdurend
dat ‘we’ steeds digitaler worden.
Het frustrerende is dat vrijwel
niemand beset dat dit al dertig
jaar zo is. Daarom kijken we allereerst
naar technici om problemen met digitale
onveiligheid op te lossen, maar juridische,
economische en sociale aspecten zijn even
belangrijk. Om gevaren te voorkomen en
bestrijden moeten ondernemers de rol van
ICT in hun organisatie op strategisch niveau
beoordelen, zodat ze weten hoe kwetsbaar ze
zich digitaal kunnen opstellen”, zegt Anouk
Vos. Pieter Cobelens: “Leden van Raden van
Bestuur van bedrijven die ik bezoek durven
meestal niet te zeggen dat zij niets weten
van cyber-IT. Ze willen niet overkomen als
domme bestuurders. In feite zijn het echter
veelal keizers met doorzichtige kleren,
want meestal blijkt dat ze niet zijn voorbereid
op de gevaren in cyberspace. Vaak is er
geen speciale CIO die zich ermee bezighoudt
en doet de inanciële topman het ernaast. Bij
problemen haalt hij het hoofd IT erbij. Dan
weet je dat het niet goed zit. Als er wel een
CIO is, blijkt die minder stemrecht te hebben
dan de overige bestuursleden.” IT is, zegt
Cobelens, niet te beschouwen als ondersteunend,
want als computers een uur lang niet
werken loopt de hele wereld piepend en krakend
vast. Het bedrijfsleven moet, in navolging
van overheid en particulieren, snel
anders gaan kijken naar digitale veiligheid
en nadenken over de vraag wanneer privacy
ondergeschikt is aan veiligheid. Het aantal
‘Ik vertrouw de
overheid.
Per deinitie’
cybercrimegevallen (denk aan het hacken
van websites en het buitmaken van e-mailen
gebruikersgegevens) neemt immers
exponentieel toe.
VIJFDE DOMEIN
Na grond, lucht, zee en ruimte is cyberspace
het vijfde domein. De beveiliging van
deze nieuwe dimensie verschilt in essentie
niet van die van de andere domeinen: het
is altijd een afweging tussen de ernst van de
bedreiging en de kosten van bescherming.
Toch ziet Vos grote verschillen. Dit domein
is niet statisch en volop in ontwikkeling.
Bovendien is het geen natuurkracht, maar
een geconstrueerd domein met een infrastructuur
die voor ongeveer 85 procent in
handen is van het bedrijfsleven. Cobelens:
“Overheden hebben voor de andere domeinen
veel zaken geregeld. Met cyberspace is
dat niet het geval. Internet is van niemand.
Iedereen heet toegang. Saskia Stuiveling, tot
mei 2015 president van de Algemene Rekenkamer,
plaatste onlangs een ongeloolijk verstandige
opmerking. Zij constateerde dat we
er vierhonderd jaar over hebben gedaan
regels te bedenken, zodat we vreedzaam
kunnen samenleven. Het kan volgens haar
niet zo zijn dat we in de virtuele wereld al die
regels overboord gooien.” Als het om veiligheid
gaat ziet Pieter Cobelens het, naar eigen
zeggen, zwartwit. Prof. dr. ir. Erik Huizer, die
aan de wieg van het wereldwijde web stond en
nu deeltijd hoogleraar internettoepassingen
is, presenteert volgens hem internet als een
speelplaats waar geen regels gelden en iedereen
vanaf moet blijven. “Natuurlijk moeten
we tegen terrorisme en pedoielen zijn, zegt
ook Huizer, maar hij wil dat we daarover met
elkaar in gesprek gaan. Daar slaat hij de plank
mis. Internet is er al heel lang. Het kan geen
nieuwe wereld meer zijn zonder wetten en
regels en zeker geen vrijplaats. Ik ben, indien
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 211

© ROGIER BOS
goed samen.” Cobelens neemt graag nog wat
‘misverstanden’ over het aantasten van onze
privacy weg. Zijn vertrouwen in de overheid
betekent ook het afwijzen van de bewering
dat autoriteiten terrorismedreiging
als drogreden gebruiken voor het invoeren
van allerlei privacy-beperkende maatregelen.
“Het is onzin dat iedereen wordt
afgeluisterd, pingedrag wordt bijgehouden
en al onze gegevens worden bewaard. Ons
land telt zeventien miljoen inwoners, onder
wie negen miljoen volwassenen. Zij maken
dagelijks per persoon meer dan 150 digitale
bewegingen. Hoeveel mensen denk je
dat de inlichtingendiensten in dienst moeten
hebben om die allemaal één op één te
kunnen opvolgen in steeds beter beveiligde
systemen? Heb je een idee hoeveel dat kost?
Daarvoor zijn ook bijzondere bevoegdheden
en toestemmingen nodig. Dus gebeurt
het alleen wanneer het echt noodzakelijk is.”
nodig, voor het koppelen van databanken,
aluisteren en meer van dat soort zaken. Als
het om veiligheid gaat komt privacy voor
mij op de tweede plaats.” Tijdens gezamenlijke
lezingen verkondigt Cobelens als ‘ouwe
kerel’ ‘alle fouten ideeën’ en verdedigt Vos,
als vertegenwoordiger van de nieuwe generatie,
‘de privacy tot op het bot’. De bedoeling
is dat het publiek met die tegenstelling
achterblijt en erover nadenkt. Dat is nodig,
want de bewustzijnsfase mag dan voorbij
zijn, lang niet iedereen heet door wat zich
in de cyberruimte afspeelt. Cobelens: “Er is
nog zeker een generatie die niet is meegegaan.
Ook Anouks generatie, die al heel ver
is, is zich nog niet van alle gevaren bewust en
soms heel onveilig bezig.”
212
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
PRIVACY VERSUS VEILIGHEID
Op televisie vraagt Cobelens zich geregeld
af wat hij aan privacy heet als hij dood
is. “Ik wil voorkomen dat ze me opblazen of
pedoielen mijn kleinkinderen benaderen.
Bovendien vertrouw ik de overheid. Per
deinitie, ook nu een nieuwe wet de politie
de bevoegdheid geet smartphones en computers
vanop afstand te benaderen. Het is
gek dat andere mensen, ondanks alle controlemaatregelen,
dat vertrouwen niet hebben.”
Als veiligheid goed is georganiseerd, zijn
er volgens Vos geen privacy-problemen.
“De tegenstelling tussen die twee wordt
bijna kunstmatig in stand gehouden en blijt
voer voor debat. Volgens mij gaan beide juist
FACEBOOK
“Bovendien zetten dezelfde mensen die
klagen over het aantasten van hun privacy,
hun hele hebben en houwen op sociale
media als Facebook en laten ze door het
invullen van bijvoorbeeld enquêtes of prijsvraagformulieren
zelf allerlei gegevens achter.
Ze besefen niet dat het bedrijfsleven
op die manier veel meer van ons te weten
komt dan de overheid.” Vos: “Bijna iedereen
is online met iedereen verbonden en
wil tegelijkertijd de illusie hebben in een
privédomein te opereren. Als er iets misgaat
wijst iedereen naar de overheid, terwijl
bedrijven en particulieren natuurlijk ook
een eigen verantwoordelijkheid hebben als
het gaat om cyberveiligheid. Veel mensen
beveiligen zich onvoldoende en hebben bij
wijze van spreken nog steeds wachtwoorden
die bestaan uit vier nullen.” Aanslagen,
zoals die in Parijs, zorgen ervoor dat
meer mensen zich onveilig voelen en de
weerstand tegen het aan elkaar plakken
van databanken vermindert. “Tegenstanders
daarvan verwijzen dan naar wat klokkenluider
Edward Snowden aan het licht
heet gebracht over aluisterpraktijken en
andere vermeende schendingen van de privacy
door de overheid. Hij is geen heilige,
maar een boef. Hij heet dingen gedaan die
niet mogen en de veiligheid juist in gevaar

CYBERMISDAAD
gebracht. Als hij zaken had willen veranderen had hij in Amerika
een rechtszaak moeten beginnen.”
DIGITALE BRANDWEER
Anouk Vos pleit voor het oprichten van een digitale brandweer.
“Als ergens brand uitbreekt bellen we 112 en rukken brandweer, politie
en ambulancediensten uit. Wanneer het digitaal misgaat is er geen
brandweer en weet niemand wie verantwoordelijk is. Dan roepen we
de hulp in van een slim vriendje. Dat is vreemd, want een digitale aanval
kan veel chaos en
schade aan zowel de
virtuele als fysieke
infrastructuur veroorzaken.
Ook hier
is ‘awareness’ alleen
niet genoeg en moeten
de overheid en
het bedrijfsleven,
dat dit gekunstelde
domein heet opgestart,
verantwoordelijkheid
nemen.
‘Anouk vos pleit
voor het oprichten
van een digitale
brandweer’
En hoeveel verantwoordelijkheidsgevoel, kennis en kunde moet de
burger nu en straks hebben?” Vrouwen moeten bij het beantwoorden
van die vraag een even grote rol spelen als mannen. Niet alleen
als consument – “we zijn evenveel online” – maar ook professioneel.
“Er zijn verschrikkelijk weinig vrouwen werkzaam in de cyberbeveiliging.
Daarom heb ik mede aan de wieg gestaan van het online/oline
netwerk Women in Cyber Security, dat contacten tussen de schaars
vertegenwoordigde vrouwen in de verschillen domeinen wil stimuleren.”
TOEKOMST
Naar de toekomst kijkend zegt Pieter Cobelens: “Gegevens en
applicaties staan straks in de cloud. Iedereen kan daarvan een stukje
gebruiken. IP-adressen schafen we af, waarvan ik een groot voorstander
ben, waardoor we de beveiliging van de cyberspace kunnen concentreren
en daardoor versterken. Dan zijn het geen amateurs, zoals
wij nu allemaal zijn, maar professionals die de boel in de gaten houden.
Straks heet iedereen een (zwevend) toetsenbord om beschermd
verbinding te maken met zijn gegevens. Dat zijn er dan zoveel dat een
computer van nu dat niet eens meer zou aankunnen. Ik hoop dat veel
organisaties al halverwege zijn op weg naar deze nieuwe omgeving.
Big data zijn ook een zegen voor de inlichtingdiensten. Nu halen die
60 à 70 procent van hun informatie uit het openbare domein, maar
het aantal gegevens kwadrateert gemiddeld elke week. Dat betekent
dat een gewone sterveling niet meer aan die data kan komen en ze
dus ook niet kan manipuleren. Alleen mensen met veel meer ervaring
en kennis op dit gebied zullen in staat zijn uit al die bronnen de
gegevens te halen die nodig zijn voor analyses en prognoses. De veiligheid
gaat dus omhoog.”
CYBEROORLOGVOERING
Ook in conlicten tussen landen of groeperingen is cyberspace een
belangrijk vijfde domein. “Niet alleen persoonsgegevens en communicatielijnen,
ook vitale infrastructuur, zoals luchtverkeersleiding,
pijpleidingtransport en banken, zijn grotendeels aan internet gekoppeld.
Dat maakt dat ofensieve cybercapaciteiten op afstand militaire
operaties met fysieke gevolgen in gang kunnen zetten. Nederland
kan zich in de internationale wapenwedloop onderscheiden door
niet alleen te investeren in de nieuwste digitale technologieën, maar
vooral de toepassing ervan. Cyberwapens verschillen van fysieke
wapens doordat ze meestal eenmalig inzetbaar zijn, voor één doel
zijn ontwikkeld en een beperkte levensduur hebben. Opvallend is
dat men deze wapens vaak op conventionele wijze inzet en reacties
op cyberaanvallen net zo traditioneel zijn.” Cobelens wijst erop dat
focus op strategie, naast investeren in technologie, militair pionieren
voorkomt.
Een nieuwe doctrine voor cyberwapens kan bijdragen aan een
open en veilig internet en fysiek militair optreden en humanitaire
interventies ondersteunen. “Op internet komen de werkelijke en
virtuele wereld bij elkaar, dus is iedereen het wel eens dat we een
cyberverdediging moeten opbouwen. Nederland kan daarin veel
betekenen. Positief is dat de overheid inmiddels meer geld voor dit
doel vrijmaakt.”
Anouk Vos MA MSc leidt het Cyberteam van de Policy
Research Corporation en is mede-oprichter en president van
de netwerkgemeenschap Women in Cyber Security. Eerder
was ze onder meer senior beleidsadviseur cyberveiligheid van
het ministerie van Veiligheid en Justitie.
© ROGIER BOS
Drs. Pieter Cobelens, generaal-majoor b.d. (bestuurskundige)
was plaatsvervangend commandant Operatiën van de
Groep Geleide Wapens, hoofd Militaire Opleidingen en
Vorming aan de KMA en directeur van de Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Nu is
hij verbindingsoicier van de organisatie
Military Talent for Business Solutions (M4B)
en strategisch adviseur bij advieskantoor
Policy Research Corporation.
© WALTER KALLENBACH
anoukvos@speakersacademy.nl
pietercobelens@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 213

CYBERCRIME
‘Nederland aan de rand
Mary-Jo de Leeuw
(dit artikel verscheen eind februari in eGovernment / Binnenlands Bestuur)
fors is gestegen. We lijken niets te hebben geleerd van de DigiNotar-affaire."
DigiNotar was een Nederlands
bedrijf dat veiligheidscertiicaten
verstrekte aan bijvoorbeeld
banken en webwinkels,
maar ook aan een groot aantal
websites van de Nederlandse overheid. Overheidswebsites
zoals DigiD, de Belastingdienst
en de Rijksdienst Wegverkeer (RDW) maken
gebruik van veiligheidscertiicaten. Zo kunnen
ze bezoekers van websites garanderen in
een volledig veilige internetomgeving terecht
te zijn gekomen. Tot bekend werd dat digitale
inbrekers erin waren geslaagd om grote aantallen
valse DigiNotar-certiicaten uit te geven.
Toen waren die garanties, samen met die digitale
inbreker, spoorloos verdwenen. DigiNotar
‘Hebben we iets
trok vervolgens alle uitgegeven certiicaten in.
Hierdoor waren vele overheidswebsites dagenlang
onbereikbaar met totale chaos en miljoenen-
DigiNotar-afaire?’
geleerd van de
claims tot gevolg.
GROOTSCHALIG FALEN
De Tweede Kamer, bezorgd over de vele veiligheidsincidenten,
dwong een onderzoek naar de afaire af. De
uitkomsten waren niet mals: de overheid had geen capaciteit op
het gebied van informatieveiligheid en nam op geen enkele wijze
verantwoordelijkheid. Om die reden moest er een speciale Taskforce
worden opgericht om het onderwerp hoog op de bestuurlijke
agenda te zetten. Een dergelijke afaire zou daarmee voor altijd tot
214
"Nederland loopt internationaal gezien voor op het gebied van computerbeveiliging’, zo liet
staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) begin januari aan de NOS weten. Toch opvallend in een
jaar waarin in Nederland het aantal cyberincidenten op computersystemen van bedrijven en overheden
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
© MET DANK AAN MARY-JO DE LEEUW
het verleden behoren. Uit het onderzoek bleek
verder dat de overheid zes maanden voor de
uiteindelijke ramp gewaarschuwd werd voor
het lek. Ze waren dat ‘alleen even vergeten te
melden’ aan derden. De inschatting was dat dit
lek de overheid op geen enkele wijze zou raken.
En daarmee werd de trend van grootschalig
falen ingezet!
TASKFORCE BID
In februari 2013 werd door minister Plasterk
(Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties)
de taskforce Bestuur en Informatieveiligheid
Dienstverlening (taskforce BID) in het leven
geroepen voor een periode van twee jaar. Een
taskforce suggereert brute kracht en een guerrilla-aanpak
om de taakomschrijving , zet het
onderwerp informatieveiligheid bij bestuurders
hoog op de agenda, uit te voeren. Helaas was een
Wob-verzoek nodig om antwoord te krijgen op
een paar simpele vragen over de kosten en de
opbrengsten van een dergelijke taskforce. Uit de
antwoorden blijkt dat er bijna vijtig mensen in
twee jaar aan het werk zijn geweest, dat er miljoenen euro’s zijn uitgegeven
aan overwegend externe bureaus en aan het opleveren van
negen producten. Producten zoals een zogenaamde dialoogsessie,
een risico-bewustzijnsessie, een verankersessie en een app iVeiligheid.
Het is aan te raden om deze app eens te bekijken in de appstore
of in de Google Playstore. Oordeelt u zelf!

CYBERCRIME
van de digitale afgrond’
DIGICOMMISSARIS
Betrouwbaar zaken doen online met de overheid is, met in het
achterhoofd de DigiNotar-afaire, een uitdaging op zich. En daarom
werd er aangedrongen op het benoemen van een Digicommissaris:
een stevige overheidsbrede regisseur die alles in goede banen moet
leiden. Zo’n belangrijke taak staat of valt met de kennis en ervaring
die iemand meeneemt om een dergelijke functie uit te voeren.
Dan verwacht je een ‘echte’ sollicitatieprocedure zoals bij andere
(belangrijke) overheidsfuncties het geval is. Je verwacht dat de persoon
die dit belangrijke werk gaat doen, gezien de complexiteit van
de opdracht minstens iemand is met een gedegen trackrecord op
het gebied van informatieveiligheid, ICT of cybersecurity. Toch?
Ineens was daar op 1 augustus de Digicommissaris. Het kabinet
besloot, blijkens de aanstellingsbrief die minister-president Mark
Rutte naar de Tweede Kamer stuurde, iemand aan te stellen die ‘eerder
langjarig burgemeester is geweest’ na in het bedrijfsleven en
de advieswereld functies te hebben vervuld. De redder in nood die
door het kabinet voor vier jaar werd aangesteld, is iemand zonder
gedegen (en aanwijsbare) ervaring met de thematiek en complexiteit
van het onderwerp waarvoor hij verantwoordelijk is.
Miltenburg nam het rapport in ontvangst. Niet wetende dat haar
microfoon aanstond, wist ze met een volgende blunder geschiedenis
te schrijven. Van Miltenburg gaf namelijk ruiterlijk toe dat zij
‘nog even de betekenis van ICT moest opzoeken’. En er leek daarbij
een heuse triomfantelijke glimlach op haar lippen te verschijnen.
‘Het is niet de vraag óf zich een
volgende cyber-afaire gaat
aandienen, maar wanneer!’
BLUNDERS
Hoe kun je veiligheid garanderen als bestuurlijk Nederland worstelt
met ICT? De commissie-Elias deed in 2013 en 2014 onderzoek
naar de lange reeks ICT-blunders en liet geen spaan heel van
het overheidsbeleid. De combinatie Belastingdienst en ICT kostte
de belastingbetaler de afgelopen jaren enkele honderden miljoenen.
Blunders bij de uitkeringsinstantie UWV, miljarden door het
afvoerputje bij het ministerie van Defensie en dan nog veel mislukte
ICT-projecten bij de Politie.
De commissie-Elias gaf in haar eindoordeel aan dat een deel van
de blunders voortkomt uit totale desinteresse van politici maar ook
door pure onkunde. De dag dat het eindrapport van de commissie-
Elias aan de Kamer werd aangeboden, was een zoveelste voorbeeld
van gebrek aan ICT-kennis. Voormalig Kamervoorzitter Van
GEEN VERSTAND VAN ZAKEN
Door het inrichten van instituties als de taskforce BID en het in
het leven roepen van de Digicommissaris is de indruk gewekt dat
informatieveiligheid hoog op de agenda staat. In hoeverre dat tot
genomen verantwoordelijkheden heet geleid, is niet te zeggen Het
is niet de vraag óf zich weer een volgende cyber-afaire gaat aandienen,
maar wanneer! Beleggen we de verantwoordelijkheden
voor informatieveiligheid voorlopig buiten onze eigen organisaties
of gaan we daadwerkelijk de mouwen opstropen en een barricade
opwerpen op het gebied van ICT in het algemeen en cybersecurity
in het bijzonder?
Mary-Jo de Leeuw is vicepresident van Women in Cyber Security Foundation. Daarnaast is zij oprichter van de
denktank ‘Internet of Toys’ die onder andere bestaat uit volksvertegenwoordigers, wetenschappers en vertegenwoordigers
van fabrikanten. De denktank doet onderzoek naar risico’s van speelgoed op het gebied van
cybersecurity en privacy. Mary-Jo publiceert hier regelmatig over in o.a. de Volkskrant, NRC, de Telegraaf en
Datanieuws (België). Zij houdt van pittige discussies en geeft graag een kritische schop tegen de maatschappelijke
(wan)orde. Ook in het Engels! maryjodeleeuw@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN MARY-JO DE LEEUW
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 215

10
weken
voor
15 euro!
Houd de
journalistiek
onafhankelijk!
PROBEER DE AANBIEDING
WWW.GROENE.NL/SPEAKERSACADEMY
216
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

FOTOGRAFIE: ROY BEUSKER
SPOTLIGHT ON
10
TOP
spreker
Marc Lammers
Marc Lammers is het schoolvoorbeeld van een modern
type coach. Hij staat bekend om zijn innovaties
en gebruikt veel hedendaagse technologieën bij
het coachen. Zo werkte hij onder andere met
een ‘videobril’, ‘analysesotware’, ‘nieuwe hockeysticks’, ‘GPS’ en
‘oortelefoontjes’. Vanwege zijn innovatieve ideeën is er zelfs een
werkwoord naar hem vernoemd: ‘lammeren’.
Van november 2012 tot en met juli 2014 was Marc Lammers coach
van de Belgische mannenhockeyploeg. Hiermee behaalde hij tijdens
het EK in Boom (augustus 2013) een zilveren medaille. Tegenwoordig
houdt Marc zich bezig met het coachen en inspireren van teams
en teamleiders. Van multinational tot scholengemeenschap, van
MKB-er tot internationale top-sportclubs, aan de hand van een eltal
eigenschappen toont Marc de route naar teamlow. Een onbewuste
staat van euforie, die leidt tot prestaties die hoger zijn dan ooit
verwacht. Gaat u mee voor Goud?
Niet alleen Marcs coachingtechnieken zijn innovatief: zijn presentaties
zijn eveneens zeer vernieuwend. Door middel van visuele en
interactieve middelenvideo en interactie zijn de presentaties levendig
en emotioneel. Coachen is de laatste tijd heel erg veranderd. Marc
heet daar een hele duidelijke visie op.
marclammers@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 217

© MINISTERIE VAN BEELD
‘Dezelfde
taal spreken
is niet altijd
hetzelfde
bedoelen’
Acteur en presentator Quintis Ristie
inspireert graag mensen en laat zich
ook door hen inspireren. Vooral jonge
nieuwe Nederlanders en jonge vaders,
die net als hij zelf zonder vader zijn
opgegroeid, wil hij motiveren. Met
humor bereikt hij diepgang en die stijl
slaat aan. Tijdens presentaties hangt
het publiek al snel aan zijn lippen.

MOTIVATIE
Quintis Ristie
Tekst: Jacques Geluk
Recent heb ik voor mediabedrijf
Open Rotterdam de reeks ‘Onbekende
bekende Rotterdammer’
afgerond. Daarin heb ik Rotterdammers
geportretteerd die in het buitenland
succesvol zijn, maar in hun eigen stad
nauwelijks opvallen. Ik wil ook graag weer
landelijk programma’s maken, waarbij ik
mij – net als in mijn ‘motivational talks’
– richt op nieuwe Nederlanders. Jongeren
die tussen verschillende culturen inzitten,
geen richting kunnen kiezen en tussen
de wal en het schip dreigen te vallen”, zegt
Quintis Ristie gedreven. “Ze moeten beseffen
dat het niet meer gaat om wat de maatschappij
voor hen doet, maar wat zij voor de
samenleving kunnen betekenen. Ik wil hen
helpen een ‘unique selling point’ te creëren
en zichzelf belangrijk te maken. Wanneer ze
naar mijn presentaties komen zitten ze eerst
languit, met de benen gestrekt en een capuchon
op. Na vijf minuten hangen deze jongvolwassenen
aan mijn lippen en willen ze dat
ik doorga.”
Daar houdt het niet op. “Een nieuw speerpunt
is dat ik mij hard maak voor jonge
vaders. Van vader tot vader. Veel jongens
die zijn groot geworden zonder vader, weten
niet hoe ze zelf vader moeten zijn”, zegt
Quintis die in Suriname is opgegroeid terwijl
zijn vader in Nederland zat. “Nu ben ik
zelf vader en op mijn 43ste zelfs grootvader.
Ik heb twee volwassen kinderen (een
dochter van 22 en een zoon van 18) en een
dochter van 10. De jongste twee wonen in
Suriname. Ik ben dus ook niet bij hen, maar
spreek ze dagelijks. De kracht van communicatie
is heel sterk en door de afstand kan
ik zelfs meer druk uitoefenen in de opvoeding.
Doordat ik niet zie wat ze doen, spelen
kleine dingen geen rol en concentreer ik mij
op de hoofdpunten. Ik geef opdrachten en
begeleid ze daarbij. Ik merk aan mijn jongste
dochter dat het werkt. Ze is super gedreven.
Maar we missen elkaar wel heel erg.”
INTEGREREN
Quintis Ristie komt begin 2004 naar Nederland
om ervaring op te doen. Hij verzorgt dan
vanuit Suriname al drie jaar lang ‘Groeten uit
Paramaribo’ voor de tv-show ‘Raymann is laat’
van cabaretier Jörgen Raymann. “Mijn eerste
rubriek voor dat programma was ‘Quintis
integreert’. Integratie en acceptatie zijn
mooi, maar ik wilde laten zien dat je om dat te
bereiken veel onderzoek moet doen, bijvoorbeeld
naar de Nederlandse normen en waarden.
Communicatie is heel belangrijk, maar
ik heb wel gemerkt dat dezelfde taal spreken –
wat een voordeel lijkt – niet betekent hetzelfde
bedoelen. Je hoort mensen grappen maken,
maar begrijpt ze niet. Dat komt doordat we
een andere culturele achtergrond hebben.
Als iemand tegen mij zegt dat het kut is wat
ik heb gemaakt is dat door het woordgebruik
een grove belediging voor mij. Wanneer die
persoon zou zeggen dat het uitermate teleurstellend
is, is er nog ruimte voor communicatie
en discussie.” In 2007 werkt Quintis mee
aan ‘Camping Pernis’, een zesdelige komedie
van Martin van Waardenberg. “Ook die ging
over integratie, maar de satire schuurde voor
mij tegen het randje. Stiekem moest ik soms
wel lachen om die typische Hollandse cultuur,
maar ik wil me niet proileren door constant
tekortkomingen van mensen te laten zien,
zonder hen adviezen te geven of te helpen hun
kracht te vinden.”
‘Lekker, lekker’. Veel Nederlanders roepen
dat nog steeds als ze Quintis Ristie ergens
tegenkomen, ook al is de reclame voor Lassie
rijst, waaruit die kreet akomstig is, al jaren van
Quintis Ristie is acteur, presentator en motivatiespreker. Hij is bekend
van zijn medewerking aan ‘Raymann is laat’. Als acteur was hij te
zien in ‘Van Speijk’ en ‘SpangaS’ en als presentator in ‘Meisjes in de
jungle’. Ristie ontving de Kleurenaward 2008 van de stichting Eenheid
is Kracht, voor het vergroten, promoten en waarborgen van de
(culturele) diversiteit. quintisristie@speakersacademy.nl
het scherm. Hij vindt het niet erg en ziet het
als waardering voor de wijze waarop hij het
product heet gepresenteerd. “De eerste grote
serie waarin ik heb gespeeld was ‘Van Speijk’.
Tijdens de auditie, waarvoor ik was gevraagd,
vergat ik de tekst en moest ik improviseren.
Na twee pogingen werd ik weggestuurd, maar
in de trein terug naar Rotterdam belde mijn
management om mijn beschikbaarheid te
controleren. Dat had ik niet meer verwacht.
Daarna was ik onder meer te zien in de jeugdserie
‘SpangaS’ en ‘Meisjes in de jungle’.” En
dat allemaal terwijl hij, op wat toneelspelen
in Suriname na, geen acteerervaring had.
Presenteren is een ander verhaal. “Ik maak
al vanaf mijn tiende radio. Dat is eigenlijk
mijn ding, mijn passie, mijn alles. Iets visueel
maken via audio. Dat vind ik geweldig.”
Als jurylid heet hij meegewerkt aan ‘Sterren
springen’ van SBS 6. “Veel mensen vroegen
zich af wat ik had met schoonspringen. Als tiener
was ik zweminstructeur en trainer en heb
ik kinderen lessen watergewenning gegeven.
Bovendien heb ik zeven marathons gezwommen.
Dus wilde ik laten zien wat ik zelf in huis
heb. In een jury zitten, mensen akraken en
zelf nooit laten zien wat je kunt is niet mijn
stijl. Daarom sprong ik, 180 kilo zwaar, van
de tien meter hoge duikplank.” Inmiddels is
Quintis 70 kilo afgevallen. “Ik schrijf daarom
een verhaal over de kracht van verandering.
Wat ik ermee ga doen weet ik nog niet, maar ik
gebruik het wel in motivatielezingen aan jongeren
en drop-outs. Gewoon omdat ik veel
geef om mensen, hen wil inspireren, maar me
ook door hen laat inspireren.”
© MINISTERIE VAN BEELD
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 219

220 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
De vereniging De Publieke Zaak heet in de afgelopen bijna 14 jaar allerlei initiatieven ontwikkeld variërend van de Slinger – met
Slingersteden, Kidsslinger, SlingerTV en nog veel meer– en de jaarlijkse Burgerschapslezing tot en met de Fact Club, die achter alle
programma’s van fact checken tijdens de laatste verkiezingen – Nieuwsuur, FD, BNR e.d. – zat. Ook werden talloze publicaties verzorgd,
waaronder het boek 'Meer Waarde', waarin 26 topondernemers hun visie geven op Maatschappelijk Actief Ondernemen.
De voornaamste conclusie, die wij getrokken hebben uit deze jarenlange excursie in het oerwoud van wereldverbetering is, dat we alleen dan
een fundamentele heroriëntatie van onze samenleving, die nu meer nodig is dan ooit, verkrijgen als we een breder groep van prominente
spelers bijeen zouden kunnen brengen, die zich gezamenlijk inzetten voor deze cultuurverandering in de ruimste zin van het woord.
Daartoe hebben we ons de laatste twee jaar in het bijzonder ingespannen om een dergelijke groep van spelers bijeen te brengen onder het
thema ' '. Dit is wonderwel gelukt en we treden nu met dit initiatief naar buiten.
WIJ SAMEN VOOR ELKAAR
In een tijd, waarin alles steeds sneller verandert,
worden geheel nieuwe eisen gesteld aan
ons 'samen leven'. Talloze individuen, clubjes,
verenigingen, maatschappelijke organisaties
en ondernemingen zetten zich al in
ons land in om een bijdrage te leveren aan
een betere en mooiere 'samen leving'.
Wat zou het mooi zijn als al die initiatieven
beter zichtbaar worden en elkaar versterken,
en daarmee steeds meer mensen en organisaties
inspireren om hun steentje bij te dragen?
Dat is het uitgangspunt van MaatschapWij.
De overheid kan de verantwoordelijkheid
voor deze 'betere samenleving' niet alleen
dragen. Wij zullen het met zijn allen moeten
doen en als burgers, naast consument
ook producent in deze maatschappij moeten
worden. Dat betekent zelf verantwoordelijkheid
nemen voor het wel en wee in
onze ‘samen leving’. Verbinding en zichtbaarheid
van goede initiatieven kunnen
andere mensen en organisaties inspireren,
om zélf initiatief te nemen voor een grotere
maatschappelijke bijdrage. Samenleven
is een werkwoord; daar moet je energie
in steken. Samenwerken staat daarbij centraal,
dat maakt onze levens zoveel mooier
én waardevoller.
OVER MAATSCHAPWIJ
MaatschapWij is een open samenwerkingsverband
voor een groeiende groep mensen
en organisaties die zich inzetten voor een
betere maatschappij. 1 Het doel van MaatschapWij
is het inspireren van de overtuiging
bij alle Nederlanders, dat ‘rekening
houden met iemand anders’, ‘iets voor
iemand anders doen’ ‘zelf initiatief nemen’
en ‘samenwerken’ centrale voorwaarden
voor een goed functionerende ‘samen leving’
zijn. Dit bereiken we door te inspireren, te
faciliteren en te vieren.
Door te inspireren wordt de groep van
actieve spelers, die hun steentje bijdragen
ir. Mickey
Huibregtsen
dr. Steven
van Eijck
drs. Adjiedj
Bakas
Albert
de Booij
drs. Maurice
de Hond
© MET DANK AAN MICKEY HUIBREGTSEN
© EVERT-JAN DANIELS
© MET DANK AAN ADJIEDJ BAKAS
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
© MARCEL KRIJGER

aan een gezonde maatschappij, groter. We
faciliteren mogelijkheden om initiatieven
en samenwerkingsverbanden te versterken.
Het vieren van succesvolle initiatieven zorgt
voor erkenning en trots en daarmee ook
voor nieuwe inspiratie. Zo is de cirkel rond.
De Ampersand - het & teken – is gekozen
als het symbool voor deze beweging en is
bedoeld als teken van herkenning voor alle
mooie maatschappelijke initiatieven, of deze
nu genomen worden door een individuele
burger of een grote organisatie. Partners in
MaatschapWij worden &Ablers genoemd.
&Ablers laten zien dat zelf maatschappelijk
initiatief nemen bijdraagt aan een mooiere
‘samen leving’ en zijn daardoor de inspiratiebronnen
die nodig zijn om te laten zien
welke kansen de veranderende ‘samen
leving’ biedt. Om de inzet van & aan te jagen,
is gestart met een diverse groep organisaties
en mensen die een groot en divers bereik
hebben in de samenleving. 2 Zij zijn volledig
vrij in hun acties, maar tonen hun verbondenheid
door regelmatig dit teken in hun
programma’s aan te halen.
MEEDOEN
&Abler kun je worden door een goed initiatief
aan te melden en zelf het &-teken in
te zetten bij een bestaande of nieuwe maatschappelijke
activiteit. Iedere organisatie,
die mee wil doen, kan zich aanmelden op
de gemeenschappelijke website: www.wijsamenvoorelkaar.nl
. De initiatieven worden
op gepaste momenten genoemd in de
externe communicatie via diverse (social)
mediakanalen. Nieuwe &Ablers ontvangen
een inspiratiekit zodat zij weer een katalysator
voor anderen kunnen zijn.
WIN-WIN
Vanuit het MaatschapWij netwerk ontstaan
oproepen voor samenwerkingsverbanden,
bijeenkomsten en andere initiatieven. Door
het &-teken te laden, werken we in gezamenlijkheid
toe naar een ‘wij’ maatschappij.
Daarbij wordt ‘exposure’ voor eigen activiteiten
gegenereerd in een breed netwerk en
input voor nieuwe samenwerkingsmogelijkheden
verkregen. Een win-win dus.
Speakers Academy® steunt
Wij Samen voor Elkaar.
Doet u ook mee? Ga naar:
www.wijsamenvoorelkaar.nl
_______________________________________
1
De organisatiestructuur is informeel en niet geïnstitutionaliseerd. Vereniging De Publieke Zaak dient voorlopig als servicebureau.
2
De huidige groep ‘Leading &Ablers’ bestaat uit o.a. Capgemini, FrieslandCampina, Nederlandse Spoorwegen, Koninklijke Nederlandse Gymnastiek
Unie, Koninklijke Nederlandse Hockey Bond, Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond, Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond, de Consumentenbond,
Hartstichting, Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk, het Nederlandse Rode Kruis en de Zonnebloem. Daarnaast is een diverse groep
mensen en organisatie aangesloten die vanuit verschillende wijken en thema’s bijdragen (bottom up).
© ORRIN VAN JAARSVELD
© MET DANK AAN PIETER VAN DEN HOOGENBAND
© MET DANK AAN KARIN PANNEKOEK
© MET DANK AAN ANNICK MANTOUA
© MET DANK AAN HALA NAOUM NÉHMÉ
Marc
de Hond
Pieter
van den Hoogenband
Karin
Pannekoek
Annick
Mantoua
Hala
Naoum Néhmé
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 221

10
TOP
spreker
ONDERWIJS | COMMUNICATIE & PR
Wanneer kan je
een expert geloven?
Pedro De Bruyckere
Groot nieuws: elke dag een glas rode wijn drinken zou goed zijn voor ons lichaam. Je haalt al een les wijn
boven voor deze avond tot je opeens je iets herinnert. Las je niet vorige week in de zelfde krant dat rode wijn
drinken helemaal niet goed voor je is? In november verschenen berichten in de media dat een nieuwe OESOrapport
zou stellen dat meer computeren zou samengaan met minder leren op school. In februari van dit jaar
kwam er dan weer een bericht van Kennisnet met aanwijsbare positieve efecten van tablets op school.
Ik snap perfect dat als je dergelijke,
ogenschijnlijk tegenstrijdige berichten
leest, je kunt gaan twijfelen. Het is
ook waarom, als ik over mythes in onderwijs
begin, ik regelmatig opmerkingen krijg:
maar wetenschap zegt zoveel.
Daarom ben ik zo blij dat ik de kans kreeg
om het boek van Daniel Willingham 'When
can you trust the experts?' te hertalen voor
ons taalgebied. Daniel Willingham is een
bekende professor cognitieve psychologie
aan de universiteit van Virginia. Met zijn
boek wil hij aan niet-wetenschappers tonen
hoe en wanneer je een expert kan vertrouwen
(en vooral: wanneer niet).
In vier stappen wil hij zo niet-wetenschappers
helpen om de waarde van wetenschappelijke
claims zo correct mogelijk in te
schatten. De vier stappen zijn:
Strip it en lip it: wat wordt hier gezegd los
van emotionele taal en andere opsmuk, en
draai de stelling om: zeggen dat ham ‘90 procent
vetvrij!’ is, klinkt helemaal anders dan
zeggen dat het ‘10 procent vet’ is!
Trace it: wie zegt dit?
Analyze it: waarom word je vraagt iets te
geloven?
En op basis hiervan: Doe ik het of doe ik
het niet?
Die laatste vraag is natuurlijk de belangrijkste,
maar misschien meer verbazend: de
tweede vraag is de minst belangrijke. Het
autoriteitsargument, je moet me geloven
want ik heb veel boeken geschreven, veel
diploma’s, veel… is er eentje waar je mee
moet opletten. Het is niet omdat iemand
slim is op een domein dat hij of zij altijd gelijk
heet. Dat levert natuurlijk nu een enorm
© SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH
probleem op voor zowel Daniel Willingham
en mezelf. We hebben beiden verschillende
boeken geschreven, spraken in binnen- en
buitenland,… Probeer na het lezen van het
boek dus ook eerst en vooral ook in te schatten
in welke mate je ons kan vertrouwen.
En o ja: over het efect van rode wijn op ons
leven kan ik helemaal niks zeggen, ik heb
nauwelijks expertise op dit vlak. Ik las wel
beide rapporten over technologie op school
en de conclusie van de OESO luidde helemaal
anders dan wat de media er te vaak
van maakte: de organisatie voor economische
samenwerking besloot dat veel technologie
op school niet optimaal gebruikt werd.
Het Kennisnet rapport toonde net hoe dit
wel kon. De twee ogenschijnlijk tegengestelde
rapporten bleken elkaar zo perfect
aan te vullen.
De vertaling van 'When Can You Trust he
Experts' van Daniel Willingham verschijnt in
juni 2016 bij LannooCampus.
Pedro De Bruyckere is pedagoog en onderzoeker. Hij is een actieve mythbuster die samen
met Paul Kirschner en Casper Hulshof graag claims in onderwijs factcheckt. Samen schreven
ze ook “Urban Myths about Learning & Education!” Pedro blogt zeer actief in het Nederlands
op XYofEinstein.be en in het Engels op TheEconomyOfMeaning.com.
pedrodebruyckere@speakersacademy.nl
Het is niet omdat iemand slim is op een domein
dat hij of zij altijd gelijk heet
222
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

125
TOP
Selectie van 125 Faculty Members
© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH
De no. 1 spreker van de afgelopen jaren
dr. André Kuipers
André Kuipers is de eerste Nederlander met twee ruimtemissies op zijn naam. Zijn tweede missie brak het record
van de langste Europese ruimtevlucht tot dan toe. In totaal bracht de ESA-astronaut 204 dagen in de ruimte door: 11
dagen tijdens missie DELTA in 2004 en 193 dagen tijdens missie PromISSe. Na jaren van training in Houston, Moskou,
Keulen, Montreal en Tokio werd André, samen met een Russische en Amerikaanse collega, op 21 december
2011 voor de tweede keer gelanceerd met een Russische Soyoez-raket. Twee dagen later arriveerde hij in het internationale
ruimtestation ISS om daar een half jaar te wonen en te werken.
andrekuipers@speakersacademy.nl
speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 223

© FRANK DOORHOF © ROY BEUSKER
“Ik vind het prettig om dicht tegen de
hartenklop van de samenleving aan te
werken.”
prof. dr. Hans Achterhuis
Hans Achterhuis is emeritus hoogleraar Wijsbegeerte aan de Universiteit
Twente. Hij is vooral bekend geworden als een ilosoof die niet
aarzelt zich buiten zijn vakgebied als publieke intellectueel over maatschappelijke
en politieke vraagstukken te buigen. De nadruk in zijn
werk ligt op de sociale ilosoie, waarbij hij zich heet gericht op thema’s
als ontwikkelingshulp, welzijnswerk, schaarste en technologie.
Eind 2008 verscheen van zijn hand het boek ‘Met alle geweld’.
hansachterhuis@speakersacademy.nl
“Ik voel me vrijer dan ooit in het maken
van muziek.”
Ali B
Ali B is een rapper, entertainer, tv-persoonlijkheid en theatermaker.
Het grote publiek leert hem kennen door de nummer 1 hit 'Wat zou je
doen' met Marco Borsato. Intusen is hij bekend van tv met programma's
als 'he Voice of Holland' en 'Ali B en de 40 wensen'. Ook is Ali B
veel in het theater te zien, waar hij onder andere 'Ali B geet antwoord'
en 'Je suis Ali' presenteert.
alib@speakersacademy.nl
224 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© AVI GOODALL
“Ondernemers moeten steeds hun doelen
herijken en zichzelf regelmatig opnieuw
uitvinden.”
drs. Adjiedj Bakas
Trendwatcher Adjiedj Bakas beschrijt in zijn boeken en lezingen
hoe de samenleving, de economie en het leven van mensen zullen
veranderen op basis van de trends die hij signaleert. In 2009 werd
Bakas verkozen tot Trendwatcher van het Jaar. Het jaar ervoor werd
hij Zwarte Zakenman van het Jaar. Adjiedj Bakas is provocerend en
altijd positief. Hij maakt mensen blij en ziet overal kansen. Uniek aan
zijn lezing is ook dat hij economische en spirituele thema's op een
energieke manier verbindt.
adjiedjbakas@speakersacademy.nl
© HANS MARCEL BECKER
“Als ik kritische succesfactoren
benoem dan zijn dat toch wel één
echt goed verhaal hebben en dit
doorlopend, consistent en eerlijk blijven
communiceren.”
prof. dr. Hans Marcel Becker
Prof. dr. Hans Marcel Becker studeerde economie aan de Erasmus
Universiteit en was daar 25 jaar docent aan de economische faculteit.
In 1992 werd hij voorzitter van de Raad van Bestuur bij de Stichting
Humanitas. Hans Becker is oicier van Oranje-Nassau en is drager
van de hoogste onderscheiding van de provincie, de Gouden Lis. Hij
is in Rotterdam onderscheiden met de Erasmusspeld en de Wolfert
van Borsselen-penning. Op zorggebied was Becker nationaal 'zorgmanager
van het jaar'.
hansmarcelbecker@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
225

© SJOERD GEUKE
“Ik wil nooit uitgeleerd raken.”
Vivianne Bendermacher
Als zelfverklaard Techionista spot Vivianne Bendermacher alle
trends op het gebied van innovatieve technologie. Inmiddels doet ze
dat als entrepreneur binnen haar eigen bedrijf Aim for Moon en via
haar techsite Techionista.com. Ze heet vooral bekendheid gekregen
als hoofdredacteur van de populairwetenschappelijke merken KIJK
en Know How en vrouwenmerk VIVA.
viviannebendermacher@speakersacademy.nl
© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Het is tijd voor investeren in Europa.”
Harald Benink
Harald Benink is Hoogleraar Banking & Finance aan Tilburg University
en Associate Member van de Financial Markets Group van de
London School of Economics. Tevens is hij voorzitter van het European
Shadow Financial Regulatory Committee, een groep van hoogleraren
uit een tiental Europese landen die geregeld beleidsadviezen
geet inzake regulering en toezicht op inanciële instellingen en markten
haraldbenink@speakersacademy.nl
226 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Een cursus in de meteorologie.”
Reinier van den Berg
Reinier van den Berg is meteoroloog, werkzaam bij weerinstituut
MeteoGroup Nederland. Hij is bekend van RTL 4 waarvoor hij
vanaf de start van commerciële televisie, in 1989, het weer presenteert.
Vanwege zijn tomeloze inzet op het vlak van duurzaamheid
staat Reinier sinds 2012 ook in de duurzame top 100 van Trouw. Reinier
is betrokken met de planeet en alles wat daarop leet komt ook
tot uiting in zijn diverse ambassadeurschappen, voor organisaties als
Trees for All, Wereldnatuurfonds en Light for the World.
reiniervandenberg@speakersacademy.nl
© PLAATJEVANKAATJE.NL
“Europa wordt geteisterd door vier crises.”
drs. Arend Jan Boekestijn
Arend Jan Boekestijn studeerde geschiedenis en politieke wetenschappen
aan de Vrije Universiteit. Vanaf 1989 is hij werkzaam bij de
vakgroep geschiedenis van de Universiteit Utrecht. Van 2003 tot 2006
was hij lid van de klankbordgroep van de Nederlandse minister van
Defensie. Vanaf november 2006 tot november 2009 was hij lid van de
Tweede Kamer voor de VVD-fractie met de portefeuilles defensie en
ontwikkelingssamenwerking. In november 2009 verscheen 'De prijs
van een slecht geweten'. In dit boek wordt de ontwikkelingsindustrie
aan de kaak gesteld. In 2013 verscheen 'Een onvolkomen Unie', over
Europa en de eurocrisis.
arendjanboekestijn@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
227

© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
“Wij willen altijd nummer één zijn.”
Frank de Boer &
Ronald de Boer
Frank de Boer is coach en voormalig profvoetballer. Hij werd in
december 2010 hoofdtrainer van AFC Ajax. Als speler kwam De Boer
onder meer 10,5 seizoen uit voor AFC Ajax en 4,5 voor FC Barcelona.
Daarnaast speelde hij 112 interlands voor het Nederlands voetbaleltal,
waarvan hij ook een tijd aanvoerder was. Ronald de Boer is
bekend van zijn succesvolle voetbalcarrière. De absolute hoogtepunten
die waren in 1995 toen won hij met Ajax de Champions League.
In 1998 schopte hij het met het Nederlands eltal tot de halve inale tijdens
het WK in Frankrijk.
frankdeboerronalddeboer@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN ROELF DE BOER
“Een van de grootste verschillen tussen
het bedrijfsleven en de politiek is dat het
bedrijfsleven winst moet maken en altijd
moet zorgen voor continuïteit.”
Roelf de Boer
Roelf de Boer. voormalig vice-premier en minister van Verkeer en
Waterstaat, zat namens de LPF als minister in het eerste kabinet Balkenende.
Voordien was hij werkzaam in het watervervoer, onder
meer als directeur van Lehnkering en EWT Holding. In 2001-2002
was hij voorzitter van de Kamer van Koophandel van Rotterdam. Per
2008 is Roelf de Boer algemeen voorzitter van de RAI Vereniging.
roelfdeboer@speakersacademy.nl
228 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Er moet automatisch geld gaan naar
landen die het moeilijk hebben.”
dr. Mathijs Bouman
10
TOP
spreker
Dr. Mathijs Bouman is econoom, journalist, beurs- en economisch
commentator bij RTL Z en geet lezingen. Na zijn promotie in 1998
was hij onderzoeker en docent aan de Universiteit van Amsterdam,
de Vrije Universiteit en de Universiteit Leiden. Vervolgens was hij
adjunct-hoofdredacteur van FEM Business. Tussen 2003 en 2005
werkte hij voor De Nederlandsche Bank. Boeken van Bouman zijn
onder andere: 'Hollandse Overmoed, waarom de beste economie
van de wereld ontspoorde' (2006) en 'De elektrische spijkerbroek en
andere avonturen in de economie' (2010).
mathijsbouman@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN JACQUES BRINKMAN
“Wederzijds vertrouwen is de basis van
alles.”
Jacques Brinkman
Jacques Brinkman was jarenlang de hockeyer met de meeste interlands
achter zijn naam. In totaal speelde hij 337 interlands voor het
Nederlands team waarin hij 84 goals maakte en was van 1988 tot 2000
vier keer aanwezig op de Olympische Spelen. Naast olympisch kampioen
in 1996 en 2000 werd Jacques twee keer wereldkampioen, eenmaal
Europees kampioen en won hij drie keer de Champions Trophy.
Tijdens zijn sportcarrière als actief hockeyer begon Jacques ook als
zelfstandig ondernemer.
jacquesbrinkman@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
229

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Leerkrachten gaan vaak op zoek naar
nieuwe methodes als leerlingen iets niet
onder de knie krijgen.”
Pedro De Bruyckere
Pedro De Bruyckere is onderzoeker en pedagoog aan de Arteveldehogeschool
in Gent en verdiept zich al jaren in de leefwereld van jongeren
en is een zelfverklaarde verslaafde aan populaire cultuur. Hij
doctoreert aan de universiteit van Antwerpen over authenticiteit in
het onderwijs. Samen met Bert Smit schreef hij 'Is het nu generatie
X, Y of Einstein?', 'De jeugd is tegenwoordig' en 'Ik was 10 in 2015'.
10
TOP
spreker
pedrodebruyckere@speakersacademy.nl
© FRITS VAN ELDIK
“Als ik een probleem tegenkom, los ik het
op. Een probleem is een uitdaging.”
Tom Coronel
Tom Coronel is ondernemer en autocoureur, bekend als autocoureur
in verschillende raceklassen. Hij heet meegereden in races als
de DTCC, Dakar, 24 hrs Nurnburgring, het ETCC, WTCC en de Le
Mans Series. Naast autocoureur is Tom Coronel succesvol ondernemer.
Hij heet Create2Fit opgericht, wat het moederbedrijf is van vele
elektronica gerelateerde bedrijven. In 2011 werd hij door Emerce verkozen
tot E-Commerce man van 2011.
tomcoronel@speakersacademy.nl
230 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH © ROGIER VELDMAN
“De opkomst van duurzaamheid is niet
meer te stuiten”
dr. Jacqueline Cramer
Jacqueline Cramer studeerde in 1976 af als biologe aan de Universiteit
van Amsterdam. Sinds oktober 2010 is ze hoogleraar Duurzaam
Innoveren aan de faculteit Geowetenschappen van de Universiteit
Utrecht. Daarvoor was ze hoogleraar Milieumanagement in organisaties
aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam, hoogleraar aan
de Katholieke Universiteit Brabant en bijzonder hoogleraar milieukunde
aan de Universiteit van Amsterdam. Cramer maakt zich al haar
leven lang hard voor een beter milieu. In de jaren tachtig als milieuactivist,
later als wetenschapper, en van 2007 tot 2010 als minister
van VROM.
jacquelinecramer@speakersacademy.nl
“Bij mij binnen is het donker, buiten
schijnt de zon.”
Jules Deelder
Jules Deelder is een Nederlandse dichter, voordrachtskunstenaar
of performer en schrijver en staat ook bekend als de 'De nachtburgemeester
van Rotterdam'. Naast dichter en schrijver is Deelder een performer,
(jazz-)drummer, en verstokt fan van de voetbalclub Sparta.
Zijn liefde voor voetbal vlamt op als zijn vader hem meeneemt naar
een voetbalwedstrijd van Sparta. Zijn passie voor jazz ontwikkelt zich
tot een verbazingwekkende kennis over deze muziekstijl. In 1988 ontving
Deelder de Anna Blaman Prijs voor zijn gehele oeuvre. In 2005
werd hem de Tollens-prijs toegekend.
julesdeelder@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
231

© ANNALEEN LOUWES © OLAF KRAAK
“Ik ontwerp vanuit mijn eigen levensvisie
en streef ernaar om het zelfvertrouwen
van vrouwen te vieren en te accentueren.”
Marlies Dekkers
Marlies Dekkers is een Nederlandse modeontwerpster die internationaal
doorbrak met haar lingerielijn Undressed. De ontwerpen van
Marlies Dekkers worden internationaal als baanbrekend, trendsettend
en innovatief gezien. Zij is onderscheiden als Zakenvrouw van
het jaar 2007 en heet meerdere prijzen gewonnen voor haar producten.
marliesdekkers@speakersacademy.nl
“Met elk boek dat iemand leest, wordt
zijn of haar wereld een beetje groter. Een
betere reden om te lezen is er niet.”
Midas Dekkers
Midas Dekkers is een Nederlandse bioloog en schrijver van ictie en
non-ictie voor kinderen en volwassenen. Op televisie heet hij meerdere
programma's gemaakt, zowel voor volwassenen als voor kinderen.
Naast drie Zilveren Grifels en twee Vlag en Wimpels, werd
hij onder andere benoemd tot Mercur Columnist van het jaar 2002,
won hij samen met het programma 'Vroege Vogels' de Prins Bernhard
Cultuurfondsprijs voor Natuurbehoud in 1994 en de Eureka Wetenschapsprijs
2003.
midasdekkers@speakersacademy.nl
232 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH © SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Wie met andere ogen zou kijken, zou
andere waarnemingen doen.”
Johan Doesburg
Johan Doesburg is debatexpert, spreker en moderator. Hij vertegenwoordigde
Nederland tweemaal op de wereldkampioenschappen
debatteren, was oprichter en directeur van het Nederlands Debat
Instituut en presenteerde onder meer NCRV Nachtlicht en AVRO De
Nacht - dienst op radio 1. Hij presenteert congres - sen, fora en debatten,
modereert besloten bijeenkomsten en traint onder meer politici,
bestuurders en diplomaten. Als moderator staat Johan Doesburg
garant voor een hoge mate van interactie, verrassende wendingen en
snelle perspectiefwisselingen.
johandoesburg@speakersacademy.nl
“Zingeving is onmisbaar voor echte
innovatie.”
Harm Edens
Harm Edens is presentator van 'BNR Mediazaken', hét radioprogramma
over van reclame, marketing en media. Bij het grote publiek
is Harm bekend als presentator van het programma 'Dit was het
nieuws', 14 jaar bij de TROS, en een 6 jaar bij RTL 4. Ook schrijt hij
columns voor de Linda! en Broadcast Magazine. Eerder schreef hij
mee aan comedyseries als 'Het zonnetje in huis', 'Sam Sam' en 'In de
Vlaamsche Pot'.
harmedens@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
233

© MBIS 2013 © EVERT-JAN DANIELS
“Volgens mij moeten we niet van boven
naar beneden werken, maar van
beneden naar boven.”
dr. Steven van Eijck
Dr. Steven van Eijck is door de regering Balkenende-II benoemd tot
commissaris jeugd- en jongerenbeleid. Van Eijck was van 1 augustus
2006 tot 1 augustus 2014 onahankelijk bestuursvoorzitter van de
Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV). Eerder werkte Van Eijck
voor de Erasmus Universiteit en het Instituut Fiscale Kennisoverdracht
en was hij docent economie aan de Hogeschool voor Economische
Studies en namens de LPF staatssecretaris van Financiën in
het eerste kabinet Balkenende. De stad Rotterdam heet hem in 2007
de Wolfert van Borselenpenning toegekend.
stevenvaneijck@speakersacademy.nl
“Het adequaat beveiligen van informatie
en het beheersen van risico's vereist
dat je dit meeneemt in elk onderdeel
van je bedrijf en hiervoor processen en
structuur aanbrengt.”
Don Eijndhoven
Don Eijndhoven is expert op het gebied van Cyber Security, digitale
geopolitiek, informatiebeveiliging en oorlogsvoering in het digitale
domein. Hij is oprichter van de Dutch Cyber Warfare Community,
een platform voor iedereen die werkt binnen de Nederlandse sector
van digitale oorlogsvoering. Hij schrijt periodiek voor diverse websites
en tijdschriten en staat geregeld als spreker op het podium voor
onderwerpen als digitale spionage en oorlogsvoering, misdaad via
het internet, identiteitsfraude en de internationale politiek rondom
cyber.
doneijndhoven@speakersacademy.nl
234 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© MET DANK AAN BRIAN FARLEY © MET DANK AAN JORUS EVERAERD
“Niemand kan de toekomst voorspellen.
Maar als je lijn schept in de wirwar aan
technologische ontwikkelingen om ons
heen, wordt de richting opeens super
duidelijk.”
drs. Jorus Everaerd
Techwatcher Jorus Everaerd leert je sneller te denken dan je concurrent,
enthousiasmeert en roept op tot actie. Na een carrière bij grote
'corporates' en als oprichter van een succesvolle start-up in huisautomatisering,
besloot Jorus te gaan studeren aan de prestigieuze Singularity
University in Silicon Valley.
joruseveraerd@speakersacademy.nl
“Stay in control of those things you have
within your control and let the rest go,
stay in the moment, develop yourself
to the best of your ability and compete,
compete, compete!”
Brian Farley
De uit Methuen (Massachusetts) akomstige Brian Farley werd als pitcher
met een fastball van 92 mijl in de zesde ronde gedrat door de
St. Louis Cardinals. Vanaf 2000 raakt Farley betrokken bij het Nederlands
nationale team. In 2010 werd Farley aangesteld als bondscoach
van het Nederlands honkbalteam. Hij leidde het team naar een historische
prestatie, na twee keer winnen van Cuba behaalden zij een
gouden medaille. Door deze unieke prestatie werd Farley in 2011
benoemd tot de ridder in de Orde van Oranje-Nassau en Coach of
the Year.
brianfarley@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
235

© ROY BEUSKER
“De Tweede Kamer zou een afspiegeling
van onze samenleving moeten zijn.”
Annemarie van Gaal
10
TOP
spreker
Annemarie van Gaal is ondernemer en investeerder. Zij is bekend
van televisieprogramma's als 'Dragon's Den' (KRO), 'Ten einde raad'
(NCRV) en 'Dubbeltje op zijn kant' (RTL 4). Daarnaast schrijt zij
wekelijkse columns in het Financieele Dagblad over ondernemerschap
en het snijvlak tussen politiek en de economie, Annemarie van
Gaal praat gepassioneerd over alle aspecten van het ondernemerschap,
waarbij lef en innovatie altijd een grote rol spelen.
annemarievangaal@speakersacademy.nl
© MARCEL KRIJGER
“Haal het optimale rendement
uit uw team!”
Robin van Galen
Robin van Galen nam als coach deel aan de Olympische Spelen in
2008. Hij begeleidde het Nederlandse damesteam naar de Olympische
titel. Na aloop kreeg hij uit handen van Erica Terpstra de medaille
voor beste Nederlandse coach op de Olympische Spelen. Robin van
Galen is in zijn 25-jarige loopbaan onder meer coach geweest bij HZC
De Robben, GZC/Donk en UZSC en diverse malen bondscoach van
verschillende vertegenwoordigende teams.
robinvangalen@speakersacademy.nl
236 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© MET DANK AAN QUINSY GARIO
“Het gaat mij om het aanzwengelen van
het intercultureel dialoog in alle lagen
van de samenleving.”
Quinsy Gario
Gario is in het nieuws gekomen met zijn kunstproject 'Zwarte Piet
is racisme'. Bewapend met brede kennis over het onderwerp en zijn
lach zorgde hij ervoor dat mensen stelling namen over iets waar ze
tot dan toe onverschillig over leken te zijn. Het project heet nationaal
en internationaal veel teweeg gebracht. In 2011 won hij MC heater's
heatermakersprijs. Vanaf september 2014 presenteert hij een
eigen actualiteitenprogramma genaamd 'Tijd Met Quinsy' op televisiezender
RTV-7.
quinsygario@speakersacademy.nl
© STIJN GHIJSEN
“Patiënten willen worden behandeld,
maar alle mensen willen worden gezien.”
Jacobine Geel
Jacobine Geel is sinds 1 september 2013 bestuursvoorzitter van GGZ
Nederland, de brancheorganisatie van de geestelijke gezondheidszorg.
Geel studeerde theologie aan de Vrije Universiteit. In de afgelopen
jaren combineerde zij haar werk als presentator voor de NCRV
met diverse bestuurlijke en maatschappelijke functies. Zo was zij
onder andere voorzitter van het Burgerforum Kiessstelsel en onafhankelijk
voorzitter van de commissie Nieuwe Woorden, Nieuwe
Beelden van het CDA. Sinds mei 2014 is zij ook voorzitter van Oikocredit
Nederland, een beleggingsfonds dat zich richt op eerlijke inanciering
in ontwikkelingslanden.
jacobinegeel@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
237

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Kies voor verandering van buiten.”
drs. Yuri van Geest
Yuri van Geest is auteur van het boek 'Exponential Organizations'
(2014). Hij is professioneel innovator, oicieel ambassadeur voor
Nederland van de Singularity University, oprichter van Singularity
University Netherlands sinds 2015, internationaal keynote spreker en
mede-oprichter van Quantiied Self Europe, Lean Startup Nederland
en TEDx Amsterdam. In 2010 was hij als eerste Nederlander alumnus
van de Singularity University in Silicon Valley. Yuri van Geest neemt
zijn rol als innovator serieus en deelt zijn kennis met talloze startups.
yurivangeest@speakersacademy.nl
© NICO KROON
“Wij zijn nog niet misbaar in de
sportjournalistiek.”
Jack van Gelder
Vanaf 1976 tot medio 2015 is Jack van Gelder werkzaam voor de
NOS als radiosportverslaggever. In het NOS radioprogramma 'Langs
de Lijn' doet Jack Van Gelder onder andere verslag van de voetbalwedstrijden
van het Nederlands eltal. Jack van Gelder is daarbij
bekend om zijn unieke, zeer enthousiaste manier van commentaar
geven. Tegenwoordig doet Jack van Gelder verslag bij de televisiezender
Sport1. In 2014 won hij de heo Koomen-award voor beste radioverslag
van een sportwedstrijd.
jackvangelder@speakersacademy.nl
238 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© BO GORT © ED VAN DE POLL
“Alles wat je zelf in de hand hebt, draagt
bij aan het behalen van succes. Dat wat
je niet kunt controleren, moet je geen rol
laten spelen in het succes.”
Toon Gerbrands
Toon Gerbrands heet veel successen achter zijn naam staan, zowel
in de topsport als in diverse managementfuncties. Zijn visie en werkwijze
heet hij beschreven in een aantal succesvolle boeken: 'De
Lerende Winnaar', 'Inspiratie, coachen en presteren' en zijn recente
succesvolle uitgave: 'De Succescrisis'. Na 12 succesvolle seizoenen
bij AZ maakte hij in 2014 de overstap naar Eindhoven als algemeen
directeur bij de voetbalclub PSV. Ook daar was hij direct succesvol
en won in zijn eerste jaar direct het landskampioenschap met de club
uit Eindhoven.
toongerbrands@speakersacademy.nl
“Het enige dat telt is immers genieten van
het leven. En dat doen we het liefst buiten.
Aan de lange tafel onder de platanen, met
goeie vrienden, lekker eten en mooie
wijn.”
Ilja Gort
Ilja Gort is componist van reclametunes voor onder andere Nescafé,
Randstad, KLM en Heineken. Bekender is hij als wijnboer in Frankrijk
en schrijver. Van zijn hand verschenen boeken als: 'Leven als Gort
in Frankrijk', 'Met Gort de Boer op' en 'Het Wijnsurvivalboek'. In
juli 2008 publiceerde Gort zijn eerste roman: 'Het Merlot Mysterie',
wederom een bestseller. In 2015 kwam 'Château Fatale' uit, een wijnthriller.
iljagort@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
239

© NICK VAN ORMONDT © SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Als ik me over één ding boos maak, is het
ongelijkheid.”
Charles Groenhuijsen
Charles Groenhuijsen werkt vanuit Nederland en de VS als schrijver,
columnist, consultant en spreker.Hij is al 35 jaar actief in de journalistiek
waarbij hij brede ervaring opbouwde bij geschreven media. Ook
werkte Charles 23 jaar bij de publieke omroep als presentator en correspondent.
Hij schreef naast talloze columns de bestsellers 'Amerikaanse
Zaken' en 'Amerikanen zijn niet gek'.
charlesgroenhuijsen@speakersacademy.nl
“Ik moet mezelf steeds opnieuw
uitvinden.”
Angela Groothuizen
Angela Groothuizen is zangeres, presentatrice en actrice. Ze werd
bekend bij het grote publiek als zangeres bij de Dolly Dots en is sindsdien
(co)presentatrice van vele televisieprogramma's als 'Wie is de
mol?' en 'X-Factor' en zangcoach bij he Voice of Holland. Sinds 2007
is Angela Groothuizen ambassadeur van vrouwenfonds Mama Cash.
Groothuizen werd in 2012 onderscheiden als Ridder in de Orde van
Oranje-Nassau.
angelagroothuizen@speakersacademy.nl
240 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© ROY BEUSKER
“Mijn motto is: doe mooie dingen met je
leven.”
Pieter Jan Hagens
Pieter Jan Hagens is als presentator van de televisieprogramma's 'Een
Vandaag', 'Buitenhof ' en 'Gesprek met de minister-president' het
journalistieke gezicht van de AVROTROS. Eerder maakte hij voor
deze omroep de bekroonde biograiereeks 'Hoge Bomen' en presenteerde
hij vier seizoenen lang het populaire 'Wie is de Mol?. Zijn
omroeploopbaan begon in december 1981 bij de VARA, waar hij een
reeks uiteenlopende radioprogramma's presenteerde, zoals 'Woensdageditie',
'Verrukkelijke Vijtien' en 'Spijkers met Koppen'.
pieterjanhagens@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN BORIS VAN DER HAM
“Eerlijkheid is uiteindelijk toch de beste
politieke 'spin'.”
Boris van der Ham
Boris van der Ham studeerde geschiedenis en voltooide de Toneelacademie
Maastricht. Hij was daarna tien jaar lang een spraakmakend
Nederlandse politicus voor D66. Hij werd meerdere malen met voorkeurstemmen
gekozen en diende vele initiatiefwetsvoorstellen in. In
2012 besloot hij tot een politieke 'time out' om een frisse neus buiten
de politiek te halen. Hij bekleedt nu meerdere bestuurlijke functies,
en is schrijver. In 2012 werd Van der Ham gekozen tot voorzitter van
het Humanistisch Verbond.
borisvanderham@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
241

© HEIDI DE GIER
“Niet stoppen met vragen stellen!”
prof. dr. Bas Haring
10
TOP
spreker
Bas Haring denkt & vraagt, schrijt & spreekt. Op een heldere en
prikkelende manier probeert hij wetenschap en ilosoie betekenis te
geven voor UW leven. Dat doet hij door het schrijven van boeken,
columns en het maken van tv-programma's. Bas Haring is hoogleraar
aan Universiteit Leiden waar hij de leerstoel 'publiek begrip van
wetenschap' bekleedt en hij is oprichter van het masterprogramma
'Media Technology' voor creatieve wetenschap.
basharing@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN GERDA HAVERTONG
“Kinderen willen geleid worden. Maar ze
willen ook atasten. En die gelegenheid
moeten ze krijgen.”
Gerda Havertong
Gerda Havertong, actrice en zangeres, is bij het grote publiek bekend
van haar rol in 'Sesamstraat'. Met haar rol in 'Sesamstraat' is ze dicht
bij haar educatieve wortels gebleven. Gerda Havertong is heet Stichting
Wiesje opgericht, met als doelstelling het verbeteren van de zorg
voor dementerenden in Suriname.
gerdahavertong@speakersacademy.nl
242 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© EVERT-JAN DANIELS
“Een conlict is een niet-uitgesproken
verschil van mening.”
Tom van 't Hek
Tom van 't Hek is radiopresentator en gastspreker, voormalig tophockeyer
en oud-bondscoach van het Nederlands dameshockeyeltal.
In oktober 1994 volgde hij bondscoach Bert Wentink van de Nederlandse
vrouwenselectie op, die was opgestapt. Onder zijn leiding won
de nationale ploeg een aantal onderscheidingen, waaronder brons bij
de Olympische Spelen in 1996 en 2000. Vanaf 2013 presenteert Van 't
Hek het ochtendprogramma bij BNR Nieuwsradio.
tomvanthek@speakersacademy.nl
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
“Het is echt ouderwets journalistiek
handwerk om zaken terug te brengen
tot wat ze zijn en ze ook voor mensen die
geen experts zijn begrijpelijk te maken.”
Roelof Hemmen
Roelof Hemmen is anchorman van het RTL Nieuws en presentator bij
BNR Nieuwsradio. Hij begon zijn carrière als politieverslaggever bij
de Haagsche Courant, werkte voor de Telegraaf en vond daarna zijn
stek bij het RTL Nieuws, als parlementair en algemeen verslaggever
en de laatste jaren als presentator. Hij is door zijn ruime ervaring en
kennis op vele terreinen inzetbaar voor het leiden van bijeenkomsten
en gesprekken over vrijwel alle onderwerpen.
roelohemmen@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
243

© MET DANK AAN GERRIT HIEMSTRA
“Als de winter dichterbij komt, krijgen
we drie vragen die we nooit meer willen
horen.”
Gerrit Hiemstra
Gerrit Hiemstra is sinds de voltooiing van zijn studie Landbouwtechniek
aan de Landbouwuniversiteit Wageningen in 1986 werkzaam in
de meteorologie. Na zijn studie begon hij in 1986 als meteoroloog
bij Meteo Consult. In 1995 werd hij hoofd van de operationele meteorologische
dienst van het KNMI op Schiphol. In 1996 begon hij bij
DLV Adviesgroep te Wageningen met de ontwikkeling van meteorologische
advies- en consultancy-activiteiten voor de groene sector
onder de naam DLV Meteo. Eind 2001 zijn deze activiteiten ondergebracht
in de nieuwe onderneming MeteoVista. Naast de weerpresentaties
bij het NOS Journaal werkt Hiemstra als meteorologisch
adviseur mee aan verschillende meteorologische projecten.
gerrithiemstra@speakersacademy.nl
© ENITH STENHUYSEN
“Het leven is een synoniem voor geluk
hebben.”
Myrthe Hilkens
Myrthe Hilkens is journalist, schrijfster, columniste en voormalig lid
van de Tweede Kamer voor de Partij van de Arbeid. Ze heet onder
andere gewerkt voor BN De Stem en De Pers en meegewerkt aan vele
televisieprogramma's, bijvoorbeeld als tafeldame bij 'De wereld draait
door'. In 2008 schreef zij 'McSex, de pornoicatie van de samenleving'.
myrthehilkens@speakersacademy.nl
244 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© MET DANK AAN JEROEN OERLEMANS
“Wat is muziek? Alles is muziek waar wij
als muziek naar luisteren.”
prof. dr. Henkjan Honing
Henkjan Honing studeerde in Utrecht, Stanford en Londen en is als
KNAW-Muller hoogleraar muziekcognitie verbonden aan de Universiteit
van Amsterdam. Hij heet zich laten kennen als een gepassioneerd
voorvechter van dit nieuwe interdisciplinaire vakgebied, dat
ons fundamentele inzichten verschat in de rol van perceptie, emotie,
geheugen, aandacht en verwachting in het luisteren naar muziek. Tot
1992 had Honing zijn eigen jazz-kwartet, ook was hij onder andere
lid van het gamelanensemble Gending.
henkjanhoning@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN STUDIO OOSTRUM
“Op naar 2030... ben jij er klaar voor?”
Richard van Hooijdonk
Trendwatcher en futurist Richard van Hooijdonk neemt je mee naar
een inspirerende toekomst die leven, werken en ondernemen drastisch
gaat veranderen. Nieuwe technologie zal impact hebben op alles
wat we doen. Richard van Hooijdonk begon zijn carrière bij banken,
uitgevers en technologiebedrijven. Daar werd hij strategisch adviseur
en onderdeel van management teams, directies en Raad van Bestuur.
10
TOP
spreker
richardvanhooijdonk@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
245

© FRANS JANSEN
“Het is een startpunt voor creativiteit
vind ik, je kwetsbaar op durven stellen.”
Carice van Houten
Carice van Houten is actrice, zangeres, radiopresentatrice en ambassadeur
van het Wereld Natuur Fonds. Ze is winnaar van vijf Gouden
Kalveren, zes Rembrandt Awards en tal van andere prijzen. Haar met
een Gouden Kalf bekroonde rol in 'Zwartboek' (2006) betekende de
start van een internationale carrière. Op 1 december 2014 won zij
in Ierland een Angela Award. Vanaf 2012 vertolkt zij de rol van Melisandre
in de wereldwijd bekeken serie 'Game of hrones'.
caricevanhouten@speakersacademy.nl
© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Haal eruit wat erin zit. Het leven is één
groot cadeau en je moet er zelf iets moois
van maken!”
Aldith Hunkar
Aldith Hunkar is 'global freestyle multimedia journalist'. Ze is vooral
bekend als tv-presentator bij NOS Journaal, Jeugdjournaal, NOS
Actueel en tal van sociaal-culturele radio- en televisieprogramma's
bij andere omroepen. Sinds 1997 werkt zij zelfstandig en combineert
zij haar verschillende competenties en passies in haar bedrijf HunkarT.
Aldith wordt veel gevraagd als dagvoorzitter of presentator op
het gebied van gezondheid, jongeren, onderwijs, cultuur, milieu en
ontwikkeling.
aldithhunkar@speakersacademy.nl
246 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© TEDX DELFT
“Wat wil je later worden? Uitvinder!
Zolang genoeg kinderen dat blijven
roepen komt het wel goed met de wereld.”
dr. ir. Rolf Hut
Rolf Hut is wetenschapper aan de TU Delt en lost zijn problemen
met een 'MacGyver-instelling' op. Hij maakt meetapparatuur van
consumentenelektronica. Hij zoekt nieuwe inzichten in bestaande
openbare databronnen en motiveert studenten om te leren door te
ontdekken, te bouwen en te doen. Daarnaast is hij duizendpoot en
heet hij een brok energie die hij gebruikt om evenementen op te zetten.
Hut is publiek spreker over techniek en wetenschap en schrijt
een maandelijkse column in de Volkskrant over techniek voor in huis.
rolhut@speakersacademy.nl
© KRISTIAN AARTUN
“Het Engelse FAIL is niet voor niets een
akorting: First Attempt In Learning.”
prof. dr. Paul Louis Iske
Paul Iske is hoogleraar Open Innovation & Business Venturing aan
de School of Business and Economics van de Universiteit Maastricht.
Hij houdt zich hier vooral bezig met diensteninnovatie en sociale
innovatie, met als specialiteit 'Combinatoric Innovation'. Hij was tot
medio 2015 verbonden als Chief Dialogues Oicer bij ABN AMRO.
Hij legt verbindingen om daarmee mogelijkheden voor innovatieve
en duurzame waardecreatie te creëren. Paul is oprichter van het Instituut
voor Briljante Mislukkingen, met als doel begrip te kweken voor
de complexiteit van innovatie en ondernemen.
paullouisiske@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
247

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Innovatief ondernemerschap brengt
Nederland groei en concurrentiekracht.”
mr. drs. Jan Kees de Jager
Jan Kees de Jager is een Nederlands politicus en econoom. Na zijn
werkzaamheden bij het Innovatieplatform werd hij door toenmalig
minister-president Jan Peter Balkenende gevraagd als staatssecretaris
van Financiën in het kabinet Balkenende IV. In februari 2010 werd hij
minister van Financiën, om aansluitend in het kabinet Rutte I terug te
keren in deze functie. Jan Kees de Jager is, na zes jaar bewindspersoon
in crisistijd te zijn geweest, weer zelfstandig ondernemer en is sinds 1
november 2014 werkzaam als CFO bij KPN.
jankeesdejager@speakersacademy.nl
© LOEK VAN DER KILS
“Charme is het beste wapen.”
heo Jansen
Sinds 1990 construeert kunstenaar heo Jansen 'strandbeesten' van
ordinaire pvc-buizen. Deze beesten zijn dus niet gemaakt van eiwit
zoals de bestaande vormen van leven, maar van een ander oermateriaal:
elektriciteitsbuizen van pvc. De daarvan gemaakte skeletten zijn
in staat te lopen. Naast het schrijven van boeken en de wereldwijde
exposities met zijn strandbeesten, verzorgt heo Jansen tot ver over
de nationale landsgrenzen lezingen over zijn creaties.
theojansen@speakersacademy.nl
248 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© KAREN SCHEFFERS
“Wetenschap is een manier van kijken
naar de wereld. Het is de meest
betrouwbare manier om iets te begrijpen.”
Diederik Jekel
Diederik Jekel legt op onnavolgbare wijze bètawetenschappen uit op
radio, televisie, internet en in een boek. In 2014 schreef hij het boek
'Bèta voor Alpha's'. Ook schreef hij vele artikelen voor de wetenschappelijke
site Noorderlicht van de VPRO en heet meerdere televisieprogramma's
gemaakt en gepresenteerd. Waaronder: 'Met de kennis van
nu', 'Huisje Boompje Beestje', NOS Journaal en 'De Nationale Wetenschapsquiz
Junior'. Als wetenschappersjournalist is hij vaak te zien bij
'De wereld draait door'.
diederikjekel@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN STINE JENSEN
“Denken is van mening durven
veranderen.”
dr. Stine Jensen
Stine Jensen is ilosoof, schrijver en programmamaker bij HUMAN.
Ze studeerde literatuurwetenschap en ilosoie in Groningen, waarna
ze verder ging aan de Universiteit van Maastricht en promoveerde.
Zij is auteur van boeken als 'Dokter Jazz', 'Dus ik ben' en 'Turkse
Vlinders'. In 2015 werd haar kinderboek 'Lieve Stine, weet jij het?'
bekroond met de zilveren grifel. Zij is vaak geziene gast bij praatprogramma's
als 'Het hoogste woord' en 'Jinek', maar maakt ook haar
eigen programma's bij HUMAN.
stinejensen@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
249

© NICK VAN ORMONDT
“Je kunt veel vragen aan mensen, als je
dat maar vanuit goede intenties doet.”
Astrid Joosten
Astrid Joosten is Nederlands presentatrice, schrijfster en actrice.
In 1983 maakte zij haar debuut op de Nederlandse televisie als
omroepster bij de VARA. Ook schreef zij de boeken 'Verboden liefdes',
'Dat zoeken we op', 'Gek op wijn' en 'Vrouwen gek op wijn'. Ze is
al bijna 25 jaar het vertrouwde gezicht van de kennisquiz '2 voor 12' en
presenteert ze de satirische consumentenrubriek 'Kanniewaarzijn'.
astridjoosten@speakersacademy.nl
© ANNEMIEKE VAN DER TOGT - TOGTSTRIP FOTOGRAFIE
“Op het moment dat je niet meer wil,
moet je juist gaan!”
Geraldine Kemper
Geraldine Kemper is televisiepresentatrice van BNN. Ze won haar
baan bij BNN door de talentenjacht ‘Sterretje gezocht’ te winnen. Ze
bewees in dit programma dat ze een durfal is en liet in één klap aan
heel Nederland zien wat ze in haar mars heet. Ze mocht zichzelf bij
BNN vervolgens bewijzen als presentatrice van het programma 'Try
before you die'.
geraldinekemper@speakersacademy.nl
250 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© ROY BEUSKER
“De vrolijke exuberantie van de
opkomende rijken en het melancholieke
verval van de oude families fascineren
mij.”
Jort Kelder
Journalist en presentator Jort Kelder is een van de meest (terug)
gevraagde dagvoorzitters. Logisch. Kelder combineert journalistieke
scherpte met lichtvoetigheid, waardoor ogenschijnlijk zware onderwerpen
soepel worden geserveerd. Kelders specialismes zijn economie
en inanciën, politieke, de oude en nieuw elites, tradities en
etiquette. Dat laatste vooral vanwege zijn rol als bedenker van het succesvolle
tv-programma 'Hoe heurt het eigenlijk?’. Naast dagvoorzitterschappen
en debatten verzorgt Jort Kelder presentaties over geld
(Rijk worden - de regels) en carrière maken.
jortkelder@speakersacademy.nl
© EVERT-JAN DANIELS
“Wat schaars is, krijgt weer waarde.”
drs. Herman Konings
Herman Konings is licentiaat in de theoretische psychologie en zaakvoerder
van het Antwerpse trend- en toekomstonderzoeksbureau
Pocket Marketing/nXt. Herman Konings promoveerde cum laude in
theoretische psychologie aan de KU Leuven. Naast zijn eigen werk en
onderzoek is Herman verbonden aan vele binnen-en buitenlandse
onderzoeksbureaus over trends en socio-culturele veranderingen.
Herman Konings heet ook een aantal boeken geschreven, waaronder
het meest recent 'Sub Rosa'.
hermankonings@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
251

© PICASA
“Alle dieren bevrijden uit de voedselketen.
Dat heet alleen maar voordelen.”
Jaap Korteweg
Jaap Korteweg, biologisch akkerbouwer en negende generatie boer, is
oprichter en directeur van de Vegetarische Slager. Sinds 2007 werkt
hij met een enthousiast team aan een Vegetarische Revolutie die de
wereldvoedselvoorziening een ander aanzien zal geven. Het grote ideaal
is om met de Vegetarische Slager vleeseters te laten beleven dat ze
helemaal niets hoeven te missen als ze het vlees één of meer dagen
per week achterwege laten. In 2015 werd Jaap Kortweg uitgeroepen
tot ondernemer van het jaar.
jaapkorteweg@speakersacademy.nl
© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Ik begin met een leuk welkom en zorg
ervoor dat de zaal lacht en loskomt.”
Jelle Kuiper
heatermaker Jelle Kuiper maakte verschillende cabaretvoorstellingen
waarmee hij succesvol door Nederland toerde. Hij zet bezoekers
van bedrijfsbijeenkomsten met 'fake speeches' vakkundig op het verkeerde
been, maar leidt als dagvoorzitter congressen in goede banen.
Bovendien maakt de 'beste trouwambtenaar van Nederland' onvergetelijke
spektakels van huwelijksceremonies.
jellekuiper@speakersacademy.nl
252 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Het zijn de onbewuste, instinctieve
processen in de diepere structuren van
ons brein die ons gedrag bepalen.”
prof. dr. Victor Lamme
Prof. dr. Victor Lamme is hoogleraar Cognitieve Neurowetenschap
aan de afdeling Psychologie van de Universiteit van Amsterdam. Hij
publiceerde circa 90 internationale artikelen en hoofdstukken over
de werking van het brein, visuele waarneming en vooral bewustzijn.
Ook schreef hij verscheidene boeken over dit onderwerp. Daaronder
zijn vele publicaties in toptijdschriten als Nature en Science. Hij staat
internationaal bekend als expert op het gebied van visuele waarneming
en bewustzijn en is de meest geciteerde cognitieve wetenschapper
van zijn generatie in Nederland.
victorlamme@speakersacademy.nl
© ROY BEUSKER
“Winnaars hebben een plan, verliezers
een excuus.”
Marc Lammers
10
TOP
spreker
Marc Lammers is vanaf 2001 acht jaar lang bondscoach geweest
van het Nederlands dameshockeyteam, waarmee hij in 2008 goud
behaalde tijdens de Olympische Spelen in Peking. Daarvoor heet hij
als hockeyspeler zelf vijf interlands gespeeld en het Spaanse damesteam
gecoacht, dat als vierde eindigde tijdens de Olympische Spelen
van Sydney in 2000. Lammers, Mastercoach van de Internationale
Hockeyfederatie (FIH), was vervolgens coach van Den Bosch Heren
1 en tot vorig jaar zomer van het Belgische herenhockeyteam. Nu is
Lammers consultant voor het bedrijfsleven, het onderwijs en voetbalclubs.
marclammers@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
253

© BRENDA DE VRIES
“Zou jij geen mensen op Mars willen zien
lopen?”
Bas Lansdorp MSc
Bas Lansdorp is een geboren ondernemer met een passie voor ambitieuze
projecten. Hij laat zich hierin niet tegenhouden door obstakels
en ziet mogelijkheden waar anderen deze niet zien. Hij is medeoprichter
en CEO van Mars One, de Nederlandse stichting die in 2027
de eerste mensen op Mars wil laten landen.
baslansdorp@speakersacademy.nl
© WWW.PEPIJNLEUPEN.NL
“Mobile is here to stay, dus je kunt er maar
beter meteen mee aan de slag gaan.”
drs. Brechtje de Leij
Brechtje de Leij is dé mobiele expert van Nederland en wordt wel
‘Lady Geek’ genoemd; altijd bezig met de laatste technologische innovaties
en gadgets. Bekend van haar succesvolle mobiele strategie bij
NU.nl en baanbrekende innovaties als een Google Glass & Smartwatch
app. Tegenwoordig werkt ze als 'Digital & Mobile Strategist'
voor haar eigen bedrijf B-Digitized. Als 'social inluencer' domineert
ze geregeld de 'trending topics'. Ze is door Quote dan ook bestempeld
als 'Heersende twitteraar'.
brechtjedeleij@speakersacademy.nl
254 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© NICK VAN ORMONDT
“Onder alle omstandigheden vind je
lichtpuntjes.”
Helga van Leur
Helga van Leur is vooral bekend vanwege haar ontspannen en spontane
weerpresentaties op RTL 4. Na haar universitaire studie Bodem,
Water, Atmosfeer in Wageningen, is ze sinds 1994 werkzaam als meteoroloog.
Ze werkte bijna vijf jaar voor MeteoConsult en is sinds 1998
zelfstandig ondernemer. In 1998 werd ze door vakgenoten uitgeroepen
tot beste weervrouw ter wereld. In 2007 won ze het televisieprogramma
'Dancing with the Stars' met haar danspartner Marcus van
Teijlingen. In 2008, 2010 en 2012 werd ze verkozen tot Weervrouw
van het Jaar.
helgavanleur@speakersacademy.nl
© BEN KLEYN
“Onahankelijkheid schrijf ik met een
hoofdletter.”
Frénk van der Linden
Frénk van der Linden, freelance journalist, werkt voor de NTR-radio
(Kunststof), KRO/NCRV-televisie (Brandpunt) en de Volkskrant. Hij
publiceerde sinds eind jaren zeventig talloze interviews, reportages
en documentaires. 'Schoolvoorbeelden van prestaties op zeer hoog
niveau', oordeelde de jury die hem de Prijs voor de Nederlandse Dagbladjournalistiek
toekende voor vraaggesprekken in NRC Handelsblad.
frenkvanderlinden@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
255

© TITIA HAHNE
“Mijn regel is: neem jezelf niet te serieus,
maar je werk wel.”
Arjen Lubach
Arjen Lubach is schrijver, radio-, tv- en theatermaker. Na een drietal
studies aan de universiteit van Groningen scoorde Arjen samen met
Janine Abbring een nummer 2 hit in de Nederlandse top 40 met het
nummer 'Jelle'. Als schrijver debuteerde Arjen in 2006 met de roman
'Mensen die ik ken die mijn moeder hebben gekend', in 2008 gevolgd
door 'Bastaardsuiker'. Zijn derde roman, 'Magnus' werd bekroond
met de publieksprijs van de Dioraphte Jongerenliteratuurprijs. Vanaf
2014 heet Arjen Lubach zijn eigen humoristische nieuwsprogramma
bij de VPRO: 'Zondag met Lubach'.
arjenlubach@speakersacademy.nl
© ERIK KOTTIER
“Veranderen is leuk voor veranderaars,
maar niet altijd voor de doelgroep.”
Annemarie Mars
Annemarie Mars is een bevlogen veranderexpert die al bijna 25 jaar
middenin de weerbarstige veranderpraktijk staat én die bekroonde
boeken schrijt over de inzichten die ze daar opdoet. Zij schreet boeken
als 'Hoe krijg je ze mee?' en won daarmee de GIDS-prijs. Daarna
schreef ze 'Jongleren met loyaliteiten' dat genomineerd werd voor de
Boek van het Jaarprijs van de Orde van Organisatieadviseurs. In 2015
verscheen 'Vat op verandering'.
annemariemars@speakersacademy.nl
256 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© WRISTER MEIRESONNE
“Crisis is de ultieme kans om een nieuwe
stap te maken, om te transformeren.”
André Meiresonne
André Meiresonne is opgeleid als bestuursjurist en verdiende zijn
sporen in communicatie, marketing en strategie. Hij geloot in potentieel
en helpt mensen en merken om er weer bovenop te komen. Hij
publiceerde twee boeken over persoonlijk groei: 'ZIN! Leidinggeven
aan jezelf en anderen' en 'VRIJ! Leef je eigen leven'. Goed ontvangen
door managers en wetenschappers. In een wereld die steeds transparanter
wordt werkt het echt niet meer om wie dan ook voor de gek te
houden, jezelf noch een ander. De sleutel naar het aanboren van je
potentieel heb je zelf in handen.
andremeiresonne@speakersacademy.nl
© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Technologie is de nieuwe en steeds weer
volgende natuur.”
dr. ir. Koert van Mensvoort
Dr. ir. Koert van Mensvoort is als kunstenaar, technoloog en ilosoof
het meest bekend vanwege zijn Next Nature-ilosoie, die draait om
het idee dat onze technologische omgeving zo complex, alomtegenwoordig,
intiem en autonoom wordt dat we deze als een natuur op
zich zelf gaan ervaren. Het is zijn doel om onze co-evolutionaire relatie
met technologie beter te begrijpen en een pad naar de toekomst
uitstippelen dat zowel bevredigend is voor de mensheid als voor onze
planeet als geheel.
koertvanmensvoort@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
257

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Het is belangrijk dat mensen weten dat
politici geen oplichters en domoren zijn.”
Ferry Mingelen
Ferry Mingelen heet eind 2013, op negen maanden na, dertig jaar
lang de politiek geduid voor de NOS. Hij werkte onder andere voor
Den Haag Vandaag, NOVA, Nieuwsuur en gaf politiek commentaar
bij Pauw & Witteman. Op de verkiezingsavonden was hij altijd te zien
als live verslaggever vanuit Den Haag. In 2011 schreef hij het boek
'Graven rond het Binnenhof ' over de geschiedenis van het politieke
centrum in Den Haag.
ferrymingelen@speakersacademy.nl
© ENITH STENHUYS
“De ultieme bevrediging: kampioen
worden én zelf goed spelen.”
mr. Fatima Moreira de Melo &
Raemon Sluiter
Fatima Moreira de Melo is professioneel pokerspeelster, presentatrice
en actrice. Ze geet pokerclinics en treedt op als dagvoorzitter bij congressen.
Zij heet tot 2009 met het Nederlands dameshockeyteam 257
interlands gespeeld en 35 keer gescoord. Partner Raemon Sluiter heet
sinds 1996 vele wedstrijden gespeeld op ATP-, Davis Cup- en grand
slam-toernooien waaronder Roland Garros, Wimbledon, de US en
de Australian Open. Na beëindiging van zijn loopbaan was hij toernooidirecteur
van de Tennis Masters en jeugdcoach bij de KNLTB.
Sinds september 2015 is hij persoonlijke coach van Kiki Bertens.
fatimamoreirademelo@speakersacademy.nl raemonsluiter@
speakersacademy.nl
258 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
“Als er iets op mijn graf zou moeten staan,
dan de spreuk: liever staand sterven dan
geknield leven.”
mr. Bram Moszkowicz
Bram Moszkowicz trad met trots in de voetsporen van zijn vader en
zette zijn baanbrekende werk voort in het bekende advocatenkantoor
te Amsterdam. Door de pers op de voet gevolgd vanwege zijn
lamboyante optreden, maar nimmer te ongeduldig of arrogant om
rustig tekst en uitleg te geven. Hoewel Bram zijn toga deinitief aan
de wilgen heet moeten hangen, kan hij bogen op diepgaand inzicht
en jarenlange ervaring van formaat. Zijn charismatisch karakter en
bevlogen manier van spreken maken hem zeer gewild voor radio- en
televisie-optredens.
brammoszkowicz@speakersacademy.nl
© GHISLAINE VINK
“Men onderschat de impact die woorden
kunnen hebben.”
Chazia Mourali
Chazia Mourali is een Nederlands televisiepresentatrice, bekend van
de programma's 'De zwakste schakel', 'Achmea Kennisquiz', 'Char',
'Kat in de zak' en 'In je recht'. Mourali schreef het toneelstuk 'De
vrouwen van Moermansk'. Naast televisieoptredens heet zij ook veel
gewerkt voor de radio, aan programma's als 'Met het oog op morgen',
NCRV's 'Lunch op Radio 1' en 'Een goede morgen met'.
chaziamourali@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
259

© MARTE VISSER
“Je moet tevreden zijn met hoe het loopt.”
Jan Mulder
Jan Mulder, tegenwoordig vooral bekend door zijn vaak gepassioneerde
optreden als tafelheer bij 'De wereld draait door' en de VRT,
is ex-voetballer, columnist, schrijver en televisiepersoonlijkheid. Als
columnist heet hij sinds 1978 tot en met de jaren ´90 onder andere
voor de weekbladen De Tijd en Elsevier gewerkt. Voor Humo en Dagblad
van het Noorden is hij nog altijd actief. In de Volkskrant schreef
hij tot juli 2006 samen met Remco Campert de column CaMu op de
voorpagina. Met ingang van oktober 2008 is Mulder analist voor het
programma 'Studio Voetbal' van de NOS. Eén keer in de twee weken
schuit hij aan in dit voetbal-praatprogramma.
janmulder@speakersacademy.nl
© PIROSCHKA VAN DE WOUW
“Als je niet in staat bent iets met je idee te
doen, dan is het niets.”
Michiel Muller
Michiel Muller bouwde op jonge leetijd met oprichter Marc Schröder
de benzineketen Tango uit tot een internationaal succes. Na de
verkoop van Tango richtte hij met Schröder 'Route Mobiel', 'Bieden
en Wonen' en 'Vault79' op. Muller is ook als investeerder en coach
voor ondernemers en bedrijven actief. Een van zijn bedrijven werd
beloond met de award 'Beste start-up 2011'. In 2015 startte hij de
nieuwe supermarkt Picnic. Michiel Muller schreef in 2010 het boek
'Ervaringen van een serial entrepreneur' en in 2015 'Ondernemen is
een ABC'tje'.
michielmuller@speakersacademy.nl
260 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© BNN PRESS
“Wie dan leet, wie dan zorgt. Angst is een
waardeloze raadgever.”
Ruben Nicolai
Ruben Nicolai is cabaretier en televisiepresentator. In 2004 gaat Nicolai
bij BNN aan de slag, waar hij start met 'De Lama's'. Hij zal in de
opvolgende jaren nog veel andere succesvolle programma's presenteren.
In 2009 begint hij bij de AVRO met het (co)presenteren van verscheidene
shows, om in 2015 te starten bij RTL4. Met 'De Lama's' won
Ruben in 2006 de prestigieuze Gouden Televizier-Ring. In 2009 won
Ruben de Zilveren Televizier-Ster als beste televisieman.
rubennicolai@speakersacademy.nl
© EVERT-JAN DANIELS
“lk ben ervan overtuigd dat het heel
goed werkt om de wetenschap en het
bedrijfsleven bij elkaar te hebben.”
drs. Ed Nijpels
Ed Nijpels heet een belangwekkende politieke carrière achter de rug
waar een duurzame rode draad doorheen loopt. Hij is onder andere
lid van de Tweede Kamer geweest, minister van VROM, burgemeester
van Breda en Commissaris van de Koningin van Friesland
geweest. Nadat hij uit de politiek is gestapt maakt hij zich sterk voor
duurzaamheid in de Sociaal-Economische Raad, waar hij tot maart
2016 de voorzitter van de Borgingscommissie Energieakkoord was.
ednijpels@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
261

© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
“Besturen zat me al vroeg in het bloed”
mr. Ivo Opstelten
Ivo Opstelten is voormalig burgemeester van Dalen, Doorn, Delfzijl,
Utrecht en Rotterdam. Van 1987 tot 1992 was hij directeur-generaal
Openbare Orde en Veiligheid op het ministerie van Binnenlandse
Zaken. Ivo Opstelten was van 14 oktober 2010 tot en met 9 maart 2015
minister van Veiligheid en Justitie. Hij geet lezingen over de meest
uiteenlopende onderwerpen en hij vervult graag de rol van dagvoorzitter.
ivoopstelten@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN MANON OSSEVOORT
“Dromen moet je dóen!”
Manon Ossevoort
Manon Ossevoort is professioneel actrice en theatermaakster. In
2004 begon ze met het uitwerken van een theatraal concept dat het
motto 'Visie, durven, doen!' integreerde in een verhaal dat in de werkelijkheid
uitgezet zou worden, en niet in de theaterwereld. In bijna
4 jaar reisde Manon ruim 38.000km, in haar eentje op 'n oude tractor
met slechts een hond als gezelschap. Op 9 december 2014, 9 jaar na
vertrek, kwam Manon met haar trekker aan op de Zuidpool. Haar reis
beschrijt zij in haar boek 'Op De Tractor Naar De Zuidpool'.
manonossevoort@speakersacademy.nl
262 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© EVERT-JAN DANIELS
“Wat ik doe, doe ik uit mezelf. Je ziet mij
zoals ik als ondernemer ben: streng en
zakelijk.”
Aad Ouborg
Aad Ouborg is succesvol ondernemer, onder andere bekend van
Babybliss, maar ook als oprichter van het bedrijf Princess. Hij kreeg
een eervolle vermelding als sales manager van het jaar 1997 en in 2002
de Guts And Glory Award voor zijn vindingrijke en gedurfde aanpak
als ondernemer. In 2005 ontving hij de vakjuryprijs TM Awards Echie
voor het sterkste merk in de Benelux. Zijn succesverhalen vertaalt hij
in zijn boeken 'Ondernemen is Entertainen', 'Anders Ondernemen'
en 'Internationaal Ondernemen'.
aadouborg@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN RONNIE OVERGOOR
“Ik vind het zonde om de lessen voor
mezelf te houden.”
Ronnie Overgoor
Ronnie Overgoor is een interviewer met een eigen stijl. Hij is voorbereid,
nieuwsgierig en schakelt razendsnel tussen serieuze vragen
en scherpe humor. Hij houdt van open en echte gesprekken, waarbij
hij degene die hij interviewt altijd in zijn of haar waarde laat. Hij
heet inmiddels meer dan tien jaar ervaring in het interviewvak, op
het podium voor live publiek als ook voor de tv camera’s van bijvoorbeeld
7 Ditches TV.
ronnieovergoor@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
263

© BAS ROZENDAAL © EVERT-JAN DANIELS
“Het familiebedrijf is door de eeuwen
heen voor de Nederlander de meest
ideale bedrijfsvorm. We moeten het
hebben van onze ideeënrijkdom.”
prof. dr. Herman Pleij
Prof dr. Herman Pleij studeerde Nederlandse Taal- en Letterkunde
aan de Universiteit van Amsterdam. Hij promoveerde in 1979 en werd
in 1980 hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Op 29 februari
2008 ging hij met emeritaat. In 2000 kreeg hij van de Katholieke
Universiteit Brussel zijn eredoctoraat. Bij zijn afscheid van de universiteit
werd hij koninklijk onderscheiden als Ridder in de Orde van de
Nederlandse Leeuw. Herman Pleij is vooral geïnteresseerd in volksliteratuur
en -cultuur en van de Nederlandse identiteiten in het algemeen.
Herman is onder andere regelmatig te zien in het programma
'De wereld draait door'.
hermanpleij@speakersacademy.nl
“Big data maakt de supply chain beter.”
jhr. dr. Walther Ploos van
Amstel
Walther Ploos van Amstel is verbonden aan de Hogeschool van
Amsterdam. Hij is meer dan 25 jaar werkzaam als organisatieadviseur
op het gebied van stedelijke distributie, e-fulilment, supply chain
management en internationale distributie. Walther Ploos van Amstel
is verbonden aan de Hogeschool van Amsterdam, maar doceert aan
vele andere universiteiten en hogescholen.
waltherploosvanamstel@speakersacademy.nl
264 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© JORGEN CARIS
“De natuur is uitvinder van
duurzaamheid.”
Ylva Poelman
Ylva Poelman studeerde in 1990 af zowel als natuurkundige als sterrenkundige
aan de Rijksuniversiteit te Groningen. Sinds die tijd heet
ze zich ontwikkeld tot specialist op het gebied van innovatie, bionica
en peoplemanagement. Ylva is oprichter van YNNOVATOR,
een adviesbureau voor strategische innovatie met als overtuiging dat
innovatie een voorwaarde is voor het overleven, en beter nog, de groei
en bloei van bedrijven in de huidige dynamische omgeving. Daarnaast
ontplooit Ylva eigen initiatieven zoals ‘De Expeditie naar de
Toekomst’ om mensen aan een baan en/of opleiding te helpen.
ylvapoelman@speakersacademy.nl
© JAAP OLDENKAMP
“Om het mogelijke te realiseren moet je
vaak het onmogelijke nastreven.”
prof. dr. ir. Hugo Priemus
Hugo Priemus is opgeleid als bouwkundig ingenieur aan de TU Delt
en als econoom aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Sinds 1965 is
hij verbonden aan de Technische Universiteit Delt, waar hij in 1977
werd benoemd tot hoogleraar 'Volkshuisvesting'. In 1989 werd hij
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw en in 2004 werd hij
benoemd tot eredoctor aan de Universiteit van Uppsala. In 2007 ontving
hij de Onderscheiding van Aedes. In 2008 ontving hij de Gouden
Penning van de TU Delt, in 2010 de Hudig Penning.
hugopriemus@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
265

© MET DANK AAN ANNE-MARIE RAKHORST
“De uitdaging zit in het zien en grijpen
van kansen. Positieve impact hebben op
de omgeving waarin we leven.”
Anne-Marie Rakhorst
Anne-Marie benut als ondernemer kansen die zich voordoen, vooral
gericht op de duurzame markt. Sinds ze in 2000 Zakenvrouw van het
jaar werd, deelt ze haar kennis en enthousiasme ook actief met een
breed publiek. Ook is ze ambassadeur van verschillende duurzame
initiatieven. Anne-Marie werkt als duurzaam ondernemer en eigenaar
van Duurzaamheid.nl, een onahankelijke kennisinstelling op
het gebied van duurzaamheid. Ze helpt bedrijfsleven en overheid met
het verduurzamen van hun businesscase en inspireert hen door kennis
te delen.
annemarierakhorst@speakersacademy.nl
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
“Verander je perspectief en je creëert
nieuwe inzichten.”
ir. homas Rau
homas Rau is ondernemer, architect, innovator, inspirator en visionair.
Zijn motto is 'guided by the future'. Hij laat zich in al zijn handelen
leiden door wat er in de toekomst nodig is en niet door wat op dit
moment haalbaar is. Hij werd uitgeroepen tot Architect van het Jaar
2013 en ontving van vakblad De Architect de ARC13 Oeuvre Award
voor zijn inzet in de afgelopen 20 jaar om duurzame architectuur in
de volle breedte te promoten én realiseren.
thomasrau@speakersacademy.nl
266 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Mensen willen warm onthaald worden.”
Willem Reimers
Willem Reimers is befaamd hotelier. Hij startte zijn carrière in
Nederland door het Strandhotel Prinses Juliana in acht jaar van een
seizoensbedrijf tot een jaarbedrijf te maken. Daarna was hij achtereenvolgens
directeur van Novotel Schiedam, Soitel Den Haag en
Novotel Amsterdam. Hij sloot zijn actieve hotelcarrière af als directeur
van he Grand in Amsterdam. Hij is bekend van enkele televisieprogramma's
zoals 'Herrie in het hotel', 'Mijntent is top'en 'Herrie
XXL'. Reimers heet sinds 2012 ook zijn eigen televisieprogramma
'Knallen in de horeca'.
willemreimers@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN HENNES DE RIDDER
“De wereld vraagt juist nú om
innovatieve duurzame oplossingen.”
prof. dr. ir. Hennes de Ridder
Hennes de Ridder was in de periode van 1995 tot 2012 Hoogleraar
Integraal Ontwerpen aan de Technische Universiteit Delt. In 2011
publiceerde hij het boek 'Legolisering in de bouw' als verdere uitwerking
van het Living Building Concept. Hierin staan de principes
van evolutionaire bouw als voorwaarde voor 'levende bouwwerken'
samen met de benodigde veranderingen om de bouwsector zover te
krijgen.
hennesderidder@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
267

© GERARD-JAN VLEKKE
“Bedrijven zijn als de natuur: ze komen
en gaan.”
prof. dr. Wim de Ridder
Wim de Ridder was van 2002 tot 2015 hoogleraar Toekomstverkenning
en Toekomstonderzoek aan de Universiteit Twente. Hij begon
zijn carrière bij de vakgroep Financiering en belegging van de Erasmus
Universiteit te Rotterdam, vervolgens was hij hoofd Economisch
Bureau en Planning van de NMB-Bank, de rechtsvoorganger van de
ING Bank. Van 1983 tot 2007 was hij directeur van de Stichting Maatschappij
en Onderneming, kenniscentrum van het bedrijfsleven.
wimderidder@speakersacademy.nl
© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Ik kruip in de huid van een ander en kom
daar glansrijk mee weg.”
drs. Pieter de Rijk
Pieter de Rijk is een cabaretier die uitblinkt in het fenomeen van de
zogenaamde 'fake speech'. Pieter de Rijk won in 1993 de Publieksprijs
van het Leids Cabaretfestival. Hij toerde met theaterprogramma's en
trad veelvuldig op voor radio en tv. Pieter de Rijk maakt op die manier
aangepast cabaret, waarbij in principe alle creaties en onderwerpen
bespreekbaar zijn.
10
TOP
spreker
pieterderijk@speakersacademy.nl
268 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© MET DANK AAN CARL ROHDE
“Serieuze studie geet een basis waarop je
echt kunt trendwatchen.”
dr. Carl Rohde
dr. Carl Rohde is gespecialiseerd in de studie van toekomstontwikkelingen.
Waar gaat het met onze samenleving en planeet, met onze
burgers en consumenten naar toe? In samenwerking met twintig universiteiten
en hogescholen op vier continenten met meer dan drieduizend
studenten doet Carl Rohde onderzoek. Dit onderzoek was
aanleiding om hem te verkiezen tot Trendwatcher en Lector van het
Jaar. Bovendien benoemde de stad Shanghai hem tot de eerste professor
Trendwatching & Innovatie in China.
carlrohde@speakersacademy.nl
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
“Als ik niet lees dan slaap ik - ik slaap
alleen als ik niet lees.”
prof. dr. Maarten van Rossem
Prof. dr. Maarten van Rossem studeerde geschiedenis in Utrecht en
ging daarna naar het 'Institut für Europäische Geschichte' in Mainz.
Van Rossem werd in november 1997 benoemd tot Bijzonder Hoogleraar
met als leeropdracht 'de Nederlandse cultuur in internationale
context'. Door het Historisch Nieuwsblad werd Van Rossem gekozen
tot 'historicus van het jaar 2003', omdat hij 'Nederlanders met
veel humor historisch verantwoord door dit nare oorlogsjaar heet
geloodst'. Hij is het enige jurylid van de KRO-NCRV-quiz 'De slimste
mens'. Verder heet Van Rossem zijn eigen magazine 'Maarten!'.
maartenvanrossem@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
269

© GERARD TIL
“Zorgaanbieders zijn óók verzekerden.”
mr. André Rouvoet
André Rouvoet, bestuurder en oud-politicus, is sinds februari 2012
voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland (ZN). Hij is vele jaren
actief geweest in de Tweede Kamer onder meer als fractievoorzitter
van de ChristenUnie, minister voor Jeugd en Gezin en vicepremier.
Als fractievoorzitter kreeg hij veel waardering. Hij ontving in 2003
de horbeckeprijs, een prijs voor politieke welsprekendheid en werd
in 2004 door de parlementaire pers uitgeroepen tot politicus van het
jaar.
andrerouvoet@speakersacademy.nl
© MALOU VAN BREEVOORT
“Een beter inzicht in de hersenen, is een
beter inzicht in onszelf.”
prof. dr. Margriet Sitskoorn
Margriet Sitskoorn is hoogleraar klinische neuropsychologie aan de
Universiteit van Tilburg. Haar onderzoek richt zich op de relatie tussen
hersenen en gedrag en spitst zich toe op hoe gedrag en omgeving
invloed op de hersenen uitoefenen. Naast haar wetenschappelijke
werk schrijt zij columns voor verschillende bladen en is zij een graag
geziene gast bij tv programma's. Ook verschenen van haar hand de
bestsellers 'Het maakbare brein', 'Passies van het brein' en 'Ik wil iets
van jou, jij wilt iets van mij'.
margrietsitskoorn@speakersacademy.nl
270 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© YPE-DRIESSEN
“Wiskunde leert je dingen helder te
krijgen”
prof. dr. ir. Ionica Smeets
Ionica Smeets is wetenschapsjournalist, wiskundige en vanaf
2015 hoogleraar communicatie aan de Universiteit Leiden. Voor de
Volkskrant maakt ze columns onder de naam Wiskundemeisjes. Ook
was zij (mede) auteur van boeken als 'Ik was altijd heel slecht in wiskunde'
en 'Vallende kwartjes'. In 2014 was zij te zien bij 'Zomergasten',
waar zij liet zien hoe leuk wiskunde kan zijn. In december 2015
presenteerde ze het VPRO-televisieprogramma de 'Nationale Wetenschapsquiz'.
ionicasmeets@speakersacademy.nl
© JULIETTE POLAK & FLEUR KONING
“Men voelt zich net zo veilig bij delen als
bij bezitten.”
prof. drs. Jeroen Smit
10
TOP
spreker
Jeroen Smit is onderzoeksjournalist en auteur van de boeken 'Het
drama Ahold' en 'De Prooi: Blinde trots breekt ABN Amro'. Beide
boeken wonnen verscheidene prijzen. Daarnaast was hij tot september
2015 docent Postdoctorale Opleiding Journalistiek aan de Erasmus
Universiteit, en werkte hij in verschillende hoedanigheden mee
aan televisie- en radioprogramma's. In 2014 presenteert hij het televisieprogramma
'EZ' (Economische Zaken) bij de VARA.
jeroensmit@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
271

© NATASJA NOORDERVLIET
“Duurzaam onderscheidend vermogen
wordt niet gecreëerd door wat je zegt,
maar door wat je doet.”
Marius Smit
Marius Smit is een man met een bijzonder verhaal, een uniek beroep
en een uitdagende missie. Hij is de oprichter van Plastic Whale; de
eerste professionele 'plastic ishing company' ter wereld. Zijn beroep
is professioneel plasticvisser. De missie van Plastic Whale is om 's
werelds wateren plasticvrij te maken, te beginnen met de Amsterdamse
grachten. Het doel van de onderneming is om 'out of business'
te gaan. Marius geloot namelijk dat als Plastic Whale zichzelf
overbodig kan maken in Amsterdam, zij overal ter wereld business
kan vinden.
mariussmit@speakersacademy.nl
© SUZAN VAN DE ROEMER
“Een positieve houding, openstaan
voor veranderingen en grenzen willen
verleggen hebben mij gebracht waar ik
nu ben.”
Lou Snoek
Lou Snoek raakt in de vroege ochtend van 01-01-2001 voor het leven
getekend na de brand in de Volendamse bar De Hemel. Tegen de verwachting
in ontwaakt hij in een Brussels ziekenhuis uit zijn coma.
Meteen daarna kijkt hij al naar wat hij nog wel kan en dat is veel.
Tijdens lezingen vertelt Lou dat acceptatie, doorzettingsvermogen
en een positieve houding nieuwe kansen opleveren en dat zijn persoonlijke
verhaal tegelijk een metafoor is voor organisaties die vanuit
zwaar weer in rustiger vaarwater terecht willen komen.
lousnoek@speakersacademy.nl
272 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© MET DANK AAN MIRJAM STERK
“Het belangrijkste is dat je van de bank
akomt en ervaring opdoet en contacten
legt.”
Mirjam Sterk
Mirjam Sterk is een Nederlands politica. Ze was van 2002 tot 2012
lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal namens het CDA. Bij
haar vertrek uit de Tweede Kamer op 19 september 2012 werd Sterk
benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. In november en
december 2013 presenteerde Sterk het televisieprogramma 'Jij bent
Sterk' , waarin zij mensen voor het voetlicht bracht van wie de mensenrechten
worden geschonden, en actie voor hen voerde. Mirjam
Sterk werd in april 2013 de nieuwe 'ambassadeur jeugdwerkloosheid'.
mirjamsterk@speakersacademy.nl
© ROY BEUSKER
“Dat je een keuze maakt, wil nog niet
zeggen dat het een vrije keuze is.”
prof. dr. Dick Swaab
Dick Swaab is een internationaal werkend hersenonderzoeker, die
een team leidt in het Nederlands Herseninstituut in Amsterdam en
een team in China. Hij was hoogleraar neurobiologie aan de Universiteit
van Amsterdam en dertig jaar lang directeur van het Nederlands
Instituut voor Hersenonderzoek. Hij schrijt voor een breed scala aan
kranten en tijdschriten: van Nature tot en met NRC Handelsblad.
Swaab publiceerde ook de bestseller: 'Wij zijn ons brein“ (Uitg. Atlas-
Contact, 2010, 450.000 exempl. verkocht), die nu vertaald is in 12
talen. Een kinderversie van dit boek ('Jij bent je brein') is in 2013 verschenen
en in het Russisch vertaald
dickswaab@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
273

© MET DANK AAN FARID TABARKI
“Oud en nieuw moeten elkaar versterken.”
Farid Tabarki
Farid Tabarki is de oprichter van Studio Zeitgeist. Hij doet sinds 2000
onderzoek naar de (Europese) tijdsgeest. Onderwerpen waar hij met
zijn studio onder andere onderzoek naar doet zijn: radicale decentralisatie,
radicale transparantie, (sociale) media, Europa, het nieuwe werken,
de toekomst van inanciële dienstverlening, energie(opwekking),
onderwijs, open data, privacy, voedsel(productie), 3D printen, marketing/PR
en de kernelementen van het nieuwe economische en
maatschappelijke systeem. Farid is in 2012 uitgeroepen tot Trendwatcher
of the Year 2012-2013.
faridtabarki@speakersacademy.nl
© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“We moeten het onderwijs strenger
organiseren.”
Doekle Terpstra
Doekle Terpstra was vele jaren het boegbeeld van de vakcentrale
CNV, waar hij actief was als districtsbestuurder en dagelijks bestuurslid
met als portefeuille cao-coördinatie. In 2005 stapte hij over naar
het hoger beroepsonderwijs. Gedurende vijf jaar was hij voorzitter
van de HBO Raad. Tussen juni 2009 en september 2013 was hij tevens
bondsvoorzitter van de Koninklijke Nederlandsche Schaatsenrijders
Bond. Sinds 1 mei 2014 is Terpstra is aanjager van het Nationaal
Techniekpact 2020, om het techniekonderwijs in Nederland naar een
hoger plan te tillen.
doekleterpstra@speakersacademy.nl
274 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© JUST CLICK
“Als je gelukkig bent, moet je proberen dat
nog diezelfde dag met een ander te delen.”
Erica Terpstra
Erica Terpstra is een Nederlands voormalig zwemkampioene, sportjournaliste,
staatssecretaris en Tweede Kamerlid. Van 2003 tot 2010
was zij voorzitter van de sportkoepel NOC*NSF. Erica Terpstra heet
voor haar prestaties verschillende onderscheidingen ontvangen: In
1968 werd zij Ridder in de Orde van Oranje Nassau, gevolgd door het
Erekruis Huisorde van Oranje Nassau in 1973. Daarnaast is ze onderscheiden
als Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw en Olympic
Order Internationaal Olympisch Comité.
ericaterpstra@speakersacademy.nl
© DAVID BRANIGAN | OCEANSPORT
“Succes behaal je zelden alleen.”
Tom Touber
Tom Touber trad hij begin jaren negentig in dienst van Brunel International
NV. Gedurende de Volvo Ocean Race 2005/2006 was Tom
'shore operations director' van het winnende team ABN AMRO. In
deze rol was hij verantwoordelijk voor het scheppen van de voorwaarden
voor het team om tot prestatie te komen. Na het vervullen van
zijn droom om in 2006 de Volvo Ocean Race te winnen, heet Tom
de combinatie topsport en bedrijfsleven verder opgepakt als ondernemer.
tomtouber@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
275

© ROB KEERIS
“Culturele diversiteit is niet alleen
een grote uitdaging, maar ook een
kritieke succesfactor voor wereldwijde
opererende bedrijven en hun leiders.”
prof. dr. Fons Trompenaars
Fons Trompenaars reist stad en land af als één van 's werelds meest
gevraagde management consultants. Fons Trompenaars is de auteur
van het boek `Riding the Waves of Culture, understanding cultural
diversity in business', `he Seven Cultures of Capitalism' en van
`Mastering the Ininite Game'. In oktober 2000 verscheen het boek
`Building Cross-Cultural Competence'. Hij helpt Fortune 500 leiders
en professionals al meer dan 25 jaar met hun zaken- en cultuurgerelateerde
problemen om zo mondiale efectiviteit en prestaties te verhogen.
fonstrompenaars@speakersacademy.nl
© VROONPHOTOMATION.NL
“Volg de passie vanuit je hart, maar toon
lef en daadkracht op de werkvloer.”
Sabine Uitslag
Voormalig Tweede Kamerlid voor het CDA, Sabine Uitslag, heet
gewerkt voor het Wetenschappelijk instituut van deze partij. Zij
heet zich in de Tweede Kamer altijd sterk ingezet voor zorggerelateerde
thema's.Ze is verpleegkundige en gezondheidswetenschapper
en heet gestudeerd aan de Rijksuniversiteit Limburg en de Erasmus
Universiteit Rotterdam. Tegenwoordig is Uitslag bestuurder van
enkele zorginstellingen en daarnaast voorzitter van de Nederlandse
Vereniging van Huidtherapeuten.
sabineuitslag@speakersacademy.nl
276 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© MET DANK AAN PATRICK VAN VEEN
“Evolutie is een proces van grilligheid, dat
soms snel gaat, maar vaak miljoenen
jaren duurt.”
drs. Patrick van Veen
Patrick van Veen is een gedragsbioloog met een missie: wetenschap
en maatschappij dichter bij elkaar brengen. Hij combineert onderzoek
naar gedrag van mensen en apen en vertaalt deze kennis naar
maatschappelijk belangrijke thema's: sociaal gedrag op de werkvloer,
oerinstincten van de liefde en pestgedrag bij kinderen. Hij schreef
onder andere bestsellers als 'Help, mijn baas is een aap!' en 'Dierbare
Collega's'.
patrickvanveen@speakersacademy.nl
© EVERT-JAN DANIELS
“Het paradigma voor onderwijs zou
moeten zijn: autonomie, eigenaarschap
en relevantie.”
em. prof. dr. Wim Veen
Wim Veen is hoogleraar Educatie en Technologie aan de TU Delt,
Sectie Systeemkunde van de Faculteit Techniek, Bestuur en Management.
Hij ontwikkelt met een interdisciplinair team van medewerkers
onorthodoxe leerconcepten en leeromgevingen voor de publieke
en private sector. Zijn onderzoek betret de ontwikkeling van nieuwe
concepten voor leren en opleiden. Zijn laatste boek is 'Homo Zappiens,
leren, leven en werken in een digitaal tijdperk.'
wimveen@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
277

© UNIVERSITEIT ANTWERPEN
“Alles wat wij bereikt hebben, hebben we
te danken aan ons groepsleven, door de
samenwerking met zoveel mensen.”
dr. Kris Verburgh
Kris Verburgh is arts en onderzoeker. Dr. Verburgh's onderzoeksinteresses
zijn veroudering, voeding, metabolisme. Verburgh schreef zijn
eerste wetenschapsboek toen hij 16 was en was auteur van drie boeken
op 25-jarige leetijd. In zijn derde boek, 'De voedselzandloper', benadert
Verburgh gezondheid en gewichtsverlies. Kris heet artikelen en
recensies geschreven voor verscheidene kranten en tijdschriten.
krisverburgh@speakersacademy.nl
© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Nederland moet over de dijken
heenkijken.”
drs. Maxime Verhagen
Maxime Verhagen heet een uitgebreide carrière als CDA-politicus
achter de rug. Eerst was hij medewerker van de Tweede Kamerfractie
en gemeenteraadslid in Oegstgeest. Van 1989 tot 1994 was hij
lid van het Europees Parlement. Na acht jaar lid te zijn geweest van
de Tweede Kamer, werd Verhagen in 2002 fractievoorzitter van het
CDA. In 2006 droeg hij het voorzitterschap over aan Jan Peter Balkenende.
Hij werd vervolgens minister van Buitenlandse Zaken in het
kabinet Balkenende-IV en minister van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie in Rutte-I. Sinds juni 2013 is hij voorzitter van
Bouwend Nederland.
maximeverhagen@speakersacademy.nl
278 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© MET DANK AAN WILLEM VERMEEND
“Digitalisering staat in toenemende mate
aan de basis van de wereldeconomie.”
prof. dr. Willem Vermeend
Prof. dr. Willem Vermeend is specialist op inancieel, sociaaleconomisch
en iscaal terrein, hoogleraar Europees iscaal recht en iscale
economie aan de Universiteit Maastricht en bestuurslid van diverse
organisaties. Van 1994 tot 24 maart 2000 was hij staatssecretaris van
Financiën in het eerste en tweede kabinet-Kok. Op 24 maart 2000
werd hij benoemd tot minister van Sociale Zaken in het tweede kabinet-Kok.
Hij heet talloze boeken over economische en inanciële
onderwerpen geschreven.
willemvermeend@speakersacademy.nl
© HERMIEN LAM
“Een winnend team kan niet zonder een
duidelijke aanvoerder.”
drs. Jack de Vries
Jack de Vries, die als beroepsmilitair voorlichter en journalist is
geweest bij de Koninklijke Landmacht, staat bekend om zijn strategische
mediakennis. Hij verkreeg zijn bekendheid met zijn rol als CDAcampagneleider
voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 en
later als coördinator als projectleider voor de 100 dagen tour van het
kabinet Balkenende IV. Tegenwoordig is De Vries strategisch adviseur
op het gebied van communicatiestrategie, reputatiemanagent en
campagnes bij Hill & Knowlton.
jackdevries@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
279

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH © PAUL DIJKSTRA
“De realiteit is dat het Nederlandse
beursgenoteerde bedrijfsleven een veel
betere inanciële positie heet dan vijf of
tien jaar geleden.”
drs. Peter Paul de Vries
Drs. Peter Paul de Vries is grootaandeelhouder en bestuursvoorzitter
van Value8 en heet uitgebreide ervaring op het gebied van beursgenoteerde
ondernemingen. Op dit moment is Peter Paul de Vries naast
zijn rol binnen Value8 ook lid van het Market Participants Panel van
de pan-Europese beurstoezichtorganisatie CESR, lid van het Comité
van Aanbeveling van de Stichting CRC en de Stichting Juliana Kinderziekenhuis.
peterpauldevries@speakersacademy.nl
“Je moet geen leiding geven aan
professionals.”
prof. dr. ir. Mathieu Weggeman
10
TOP
spreker
Prof. dr. ir. Mathieu Weggeman is hoogleraar Organisatiekunde,
in het bijzonder Innovatie Management aan de Faculteit Industrial
Engineering & Innovation Sciences van de Technische Universiteit
Eindhoven. Daarnaast voert hij een eigen praktijk als bestuursadviseur.
Voor zijn bijdragen aan de vakliteratuur ontving hij in 2001
de oeuvreprijs van de Orde van Organisatiedeskundigen en in 2005
werd hij door collega's gekozen in de top-10 van de meest invloedrijke
Nederlandse adviseurs. In 2008 won zijn boek 'Leidinggeven aan professionals?
Niet doen!' de Managementboek van het Jaar Prijs.
mathieuweggeman@speakersacademy.nl
280 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Altijd beter worden.”
Maarten van der Weijden
Maarten van der Weijden is een voormalig Nederlands open wateren
marathonzwemmer en won in 2008 een gouden medaille op de
Olympische Spelen in Peking (10 km open water zwemmen). In
2001 kreeg Maarten de diagnose leukemie en zijn overlevingskansen
waren gering. Na een behandeling in het ziekenhuis van een half
jaar, waarbij Maarten vier chemotherapieën, operaties en een stamceltransplantatie
onderging, had Maarten het geluk te herstellen en
begon hij aan zijn revalidatie.
maartenvanderweijden@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN FRITS WESTER
“We leven met z'n allen in een
gezegend landje.”
Frits Wester
Frits Wester is journalist. Hij is parlementair verslaggever voor RTL
Nieuws. In 1985 trad Wester in dienst bij de CDA-Tweede Kamerfractie,
als voorlichter. Van 1990 tot 1994 was hij hoofd voorlichting van
de CDA-Tweede Kamerfractie. Wester ontwikkelde zich tot een journalist
die veel primeurs brengt. Zo slaagt hij er vrijwel elk jaar in het
embargo op de Miljoenennota te omzeilen en de begroting al voor de
oiciële presentatie op Prinsjesdag te publiceren.
fritswester@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
281

© MET DANK AAN HANS WIEGEL
“Mijn opvatting is: laat mensen zelf
beslissen waar ze hun geld aan besteden.”
Hans Wiegel
Hans Wiegel is voormalig politicus van de VVD. Hij was van 1995 tot
2012 voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland en heet tijdens zijn
politieke carrière verscheidene functies gehad. Zo was hij minister
van Buitenlandse Zaken en Commissaris van de Koningin van Friesland.
Hans Wiegel heet verschillende onderscheidingen mogen ontvangen
voor zijn inzet; hij is onder andere Ridder in de Orde van de
Nederlandse Leeuw en Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau.
hanswiegel@speakersacademy.nl
© ROY BEUSKER
“Ik houd ervan dingen van de grond te
tillen en te bouwen.”
prof. dr. Rob de Wijk
Prof. dr. Rob de Wijk is één van de meest gevraagde commentatoren
op het gebied van geopolitiek en veiligheidsvraagstukken. Hij is
oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies en
hoogleraar internationale betrekkingen aan de Campus Den Haag
van de Universiteit Leiden. Na een journalistieke periode, werkte hij
van 1989 tot 1998 op het Ministerie van Defensie waar hij zich onder
meer bezighield met de herstructurering van de krijgsmacht na de
Koude Oorlog. Vervolgens was hij enige jaren verbonden aan het
Instituut Clingendael en hoogleraar aan de KMA.
robdewijk@speakersacademy.nl
282 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© EVERT-JAN DANIELS
“De inanciële sector moet de kans grijpen
om maatschappelijk relevanter te
worden.”
prof. dr. Sweder van
Wijnbergen
In 1975 en 1977 behaalde prof. dr. Sweder van Wijnbergen zijn doctoraal
natuurkunde en econometrie. Aan het Massachusetts Institute of
Technology promoveerde hij in 1980 op het vakgebied van economie.
Tot 1999 was prof. dr. Sweder van Wijnbergen secretaris-generaal bij
het ministerie van Economische Zaken. Hij lanceerde in die hoedanigheid
veel originele ideeën over de staatsschuld, de nieuwe economie,
het nieuwe belastingstelsel, marktwerking en privatisering. Hij is
hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam.
swedervanwijnbergen@speakersacademy.nl
© SPEAKERS ACADEMY ® - WALTER KALLENBACH
“Denk 1 minuut per dag na hoe je je
gegevens beschermt.”
Brenno de Winter
Brenno de Winter houdt zich al tientallen jaren bezig met ICT en
schrijt met name over privacy- en beveiligingsgerelateerde onderwerpen,
onder andere voor Webwereld.nl en Nu.nl. Het initiatief om
Lektober te organiseren en iedere dag een privacylek te presenteren,
leidde tot een landelijke discussie over het falen van gegevensbescherming
in Nederland. Zijn werk leidt in menige bestuurskamer, raad,
parlement of andere bestuurstafel tot discussies. Vooral zijn werk
rond aanbestedingen, de OV-chipkaart en DigiNotar gaven hem landelijke
bekendheid. Journalistenvakblad Villamedia riep Brenno de
Winter uit tot journalist van het jaar 2011.
brennodewinter@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
283

© MET DANK AAN CHRIS ZEGERS
“Er is niets mis met hard werken, mits je
maar het gevoel hebt dat het ergens toe
leidt.”
Chris Zegers
Chris Zegers is onder andere presentator, acteur en muzikant. Hij'uit
zijn liefde voor reizen in '3 op Reis' en de vele andere reisprogramma's
die hij al sinds 2001 presenteert. Naast presentator bij BNN is Chris
ook acteur en heet hij in vele series en ilms gespeeld, zoals 'Onderweg
naar morgen', 'All Stars', 'Lotus' en 'Alles is familie'.
chriszegers@speakersacademy.nl
© JUSTA VAN BERGEN
“Ik ben iemand van extremen.”
Emmelie Zipson
Emmelie Zipson is een veelzijdige presentatrice, zangeres en
actrice. Haar studies aan de Amsterdamse Toneel & Kleinkunstacademie
en de Central School of Speech and Drama in Londen, brachten
haar op de meest uiteenlopende podia. Van toneel tot televisie,
van modern tot klassiek. Op televisie debuteerde Emmelie in de soap
'Goudkust'. Kort na haar debuut werd ze gevraagd voor de politieserie
'Blauw Blauw' en speelde ze een prominente rol in de documentaire
serie 'Finals'.
emmeliezipson@speakersacademy.nl
284 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016

© MET DANK AAN JOHN VAN ZWEDEN
“Je moet gewoon nooit vergeten waar je
vandaan komt, je moet gewoon jezelf
blijven.”
John van Zweden
John van Zweden, is de hoofdpersoon in zijn eigen jongensboek
genaamd 'Behangkoning in de Premier league'. Hij is directeur/eigenaar
van Behangparadijs John van Zweden, directeur/mede eigenaar
van John van Zweden reclame en directeur/mede eigenaar bij Swansea
City, een betaald voetbalclub in de Engelse Premier League.
johnvanzweden@speakersacademy.nl
© MET DANK AAN MARTIN ROEMERS
“Embrace life through work!”
Huub van Zwieten
Huub van Zwieten is sinds 2000 CEO van TalentFirst Nederland BV,
waar 30 coaches/ trainers talentontwikkelingprogramma's bieden
aan bedrijven als Ahold, Rabobank, Heineken, Belastingdienst, ING,
etc. Huub, auteur van zes bestseller boeken, wordt door velen ook wel
de Droombaangoeroe genoemd.
huubvanzwieten@speakersacademy.nl
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
285

Humor is noodzakelijk in het bedrijf
speakersacademy.nl
drs. Dolf Jansen
Soundos el Ahmadi Arjen Lubach Quintis Ristie
Lenette van Dongen
Rayen Panday
Victor Mids
Ali B
Ruben Nicolai
Emmelle Zipson
Pieter de Rijk
Joris Lutz
Karin Bruers
Jasper van Kuijk Jelle Kuiper Jeffrey Spalburg
Silvester Zwaneveld
Bart Chabot
Greg Shapiro
Jan Reinder
Peter Faber
Sjaak Bral
Owen Schumacher
Tom Lash
286
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Jandino Asporaat
Frank van Pamelen
Niek Boes
Greg Shapiro
Rutger Lemm
Lieven Scheire

Inspirerende vrouwen
speakersacademy.nl
mr. Naema Tahir
Sara Kroos Myrthe Hilkens Carice van Houten
prof. dr.
Heleen Dupuis
Cisca Dresselhuys
Aldith Hunkar
Helga van Leur
prof. dr.
Margriet Sitskoorn
Anne-MarieRakhorst
Marja van Bijsterveldt
Marlies Dekkers
Astrid Joosten
drs. Femke Halsema dr. Jacqeline Cramer drs. Sabine Uitslag Gerda Havertong
drs. Willemijn Verloop
dr. Stine Jensen
mr. Fatima
Moreira de Melo
drs. Jacobine Geel
Anky van Grunsven
Marianne Zwagerman
mr. Inez Weski
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 287
dr. ir. Ionica Smeets
Monique Collignon
drs. Marga Hoek MBA
Manon Ossevoort
Annemarie van Gaal
drs. Mirjam Sterk

Sportsprekersinstituut
speakersacademy.nl
Erica Terpstra
Anky van Grunsven Sjoerd Marijne Edith Bosch
Kirsten van der Kolk
Robert Lathouwers
René Mijnders
Leontien van Moorsel
mr. Fatima Moreira de
Melo & Raemon Sluiter
Robin van Galen
Mark Huizinga
Peter Blangé
Tom van ’t Hek
Jack van Gelder Esther Vergeer Minke Booij
Marc Lammers
Humberto Tan
Toon Gerbrands
Barbara Barend
Tom Egbers
Frank de Boer
Serdar Gözübüyük Maarten van der Weijden
288 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Ronald de Boer
Hans Kraaij jr.
Wilfred Genee
Susannah Chayes
Gerard Kemkers
Eric Arnold

Inspirerende bekende Nederlanders
speakersacademy.nl
Geraldine Kemper
Erik de Vlieger Frans Lanting Halina Reijn
Hans Klok
Rayen Panday
mr. Inez Weski
Lee Towers
Harm Edens
Lieke van Lexmond
Dirk Zeelenberg
mr. Frank Visser
Ruben Nicolai
Richard Krajicek Diederik Jekel Jules Deelder
Felix Rottenberg
Chris Zegers
Jort Kelder
Cynthia Abma
Jack van Gelder
Esther Vergeer
Kluun
Frits Wester
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 289
Jan Slagter
Katja Schuurman
Ferry Mingelen
Gijs Staverman
Sjaak Bral
Pierre Wind

Heet u advies nodig? Neem contact op met het Speakers Academy® Team of
bezoek de website van Speakers Academy®, u tret hier duizenden sprekers,
nationaal en internationaal, handig gerubriceerd per categorie.
Bestuur & Politiek
Entertainment
Innovatie &
Creativiteit
Marketing
Ondernemerschap
290
Communicatie &
Public Relations
Filosoie, Religie &
Spiritualiteit
Kunst & Cultuur
Media &
Journalistiek
Sales
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Dagvoorzitters
Geschiedenis
Leiderschap &
Strategie
Mens &
Samenleving
Sport & Expedities
speakersacademy.nl
010 - 433 33 22
Duurzaamheid/
MVO
Gezondheidszorg
Lifestyle
Meteorologie
Trends
Economie &
Financiën
ICT &
Social Media
Management
Motivatie &
Inspiratie
Wetenschap

21 st Century Art
by
Crayon
48 x 64 cm
SOKIA®
WWW.SOKIA.NL
SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016 291

PHOTOGRAPHY BY JIMMY NELSON
(AT THE SADHUS)
BERLIJN
BARCELONA
ROTTERDAM
292 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2016
Gran Via, 630 4ª planta
Schiedamse Vest 67-71
08007 Barcelona
3012 BE Rotterdam
Spain
The Netherlands
T: +34 (0) 934 45 83 35
T: +31 (0) 10 433 33 22
E: info@speakersacademy.es E: info@speakersacademy.nl
© JIMMY NELSON
Kurfürstendamm 194
10707 Berlin
Germany
T: +49 (0) 30 700 159 665
E: info@speakersacademy.de
speakersacademy.com
PARIJS
5, Rue de Castiglione
4ème étage, 75001 Paris
France
T: +33 (0) 1 53 45 10 62
E: info@speakersacademy.fr