Views
5 months ago

Kennisnet-Handboek-Digitale-Geletterdheid

7 De invulling van

7 De invulling van ’zijn’ (in de digitale wereld) Visievorming > > Bijlagen > Van visie naar praktijk In dit hoofdstuk zullen we achtereenvolgens behandelen: ■■ ■■ ■■ ■■ kritisch denken privacy zelfdiscipline omgaan met technologie. Merk op dat hieraan nog toegevoegd zouden kunnen worden: de onderwerpen ‘identiteit’, ‘digitaal burgerschap’, en ‘voorkoming van radicalisering’. We hebben er echter voor gekozen om deze onderwerpen te behandelen in Hoofdstuk 6 – De invulling van ‘samenleven’. Kritisch denken Aan ‘kritisch denken’ geen gebrek, zou je zeggen. Veel jongeren geloven bijvoorbeeld al helemaal niets meer van wat ze aantreffen op internet of in de traditionele media. Zelfs het bestaan van de holocaust wordt door sommigen betwijfeld. Maar in werkelijkheid zijn dat natuurlijk júist voorbeelden van hoe het niet moet. Omdat er gezondigd wordt tegen de regels van echt kritisch denken. Namelijk: het stellen van relevante vragen, afstand kunnen nemen van een situatie om er even over na te denken, en weten hoe je op een heldere manier kunt denken en redeneren. Dat vergt scholing. Wat digitale geletterdheid en het ‘zijn’ betreft, gaat het met name om de (veranderende) verhouding tussen technologie en het mens-zijn. Met als centrale vraag: Ben jij de baas over technologie, of is technologie de baas over jou? ■■ Deze vraag kan geoperationaliseerd worden aan de hand van grote thema’s, zoals: Kunstmatige intelligentie (AI) – wat is intelligentie? En wat is kunstmatige intelligentie? Hoe leert een mens, en hoe leert een computer? Hoe ontstaan ‘fouten’ en wat doe je daarmee? Wie kan er beter een juridisch oordeel vellen: een menselijke rechter of een AI-systeem? Algoritmes – wat zijn algoritmes? Hoe beïnvloeden ze ons leven? Zijn we zélf een algoritme of niet? Wat is het verband met profiling en wat vind ik daarvan? Wat betekent het als er conclusies over mij getrokken worden (bijvoorbeeld door het overheidssysteem SyRI) als de onderliggende algoritmes geheim zijn? Robotisering – waar zijn robots goed in, en wat kunnen ze minder goed? Wat gebeurt er als een robot sprekend op een mens of een dier lijkt? Kan een robot straks het werk doen waarvoor ik graag een opleiding zou willen doen? Heb ik liever een robot die mij opereert of een chirurg? ■■ ■■ ■■ 60

7 De invulling van ’zijn’ (in de digitale wereld) Visievorming > > Bijlagen > Van visie naar praktijk ■■ Big data – wat is het en waar gaat het om? Wie doet dit soort onderzoek en waarom? Is big data een zegen of een bedreiging? Voor wie? Maar het kan ook gaan om kleinere (praktische) vragen, zoals: Hoe komt de lijst met zoekresultaten van Google eigenlijk tot stand (en waarom heeft Google daar een recordboete van 2,4 miljard euro voor gekregen. Is die boete terecht)? Wat gebeurt er precies wanneer ik op ‘Toestaan’ klik, als SnapChat mijn locatie wil weten? ■■ ■■ Voorwaarden voor kritisch denken Bedenk dat het moeilijk is kritisch te leren denken zonder een kennisbasis. Bij digitale geletterdheid kun je niet zonder kennis over het technologisch onderwerp (bijvoorbeeld: wat is kunstmatige intelligentie, of robotisering) en kennis over hoe technologie je precies kan beïnvloeden. Met kennis – informatie waar je betekenis aan hebt gegeven door te interpreteren en te structureren – kun je verbanden leggen die je anders niet zou zien. Kritisch denken is geen vaardigheid die je makkelijk van het ene vakgebied of situatie naar een ander vak kunt vertalen. Transfer is moeilijk. Door vergelijkbare situaties en voorbeelden te behandelen in de verschillende vakken, vergroot je de kans op transfer. 3 Als je bijvoorbeeld bij maatschappijleer praat over de onderliggende algoritmes van Google, dan sta je daar ook bij stil als je leerlingen in het vak Nederlands laat zoeken op internet. 3 Meer informatie in het boek Klaskit van Pedro De Bruyckere Concreet aan de slag Filosofie-onderwijs Lessen in filosofie zijn een beproefde manier om leerlingen kritisch te leren denken. De basis van filosofie is openstaan voor twijfel, voor niet-weten. Filosofie bevraagt de ‘zo-is-het-nu-eenmaal levenshouding’. Daarbij leer je belangrijke vaardigheden, zoals helder denken, goed spreken en goed schrijven. Wanneer klopt een redenering? Waarom zijn bepaalde argumenten sterker dan andere? Wat zijn drogredenen? Hoe herken je ethische vraagstukken? Filosofie kan op verschillende manieren worden aangeboden. Zoals: Maak van filosofie een vast onderdeel in je curriculum. Organiseer een themaweek rond filosofie. Nodig een gastdocent filosofie uit. ■■ ■■ ■■ Debatteren Leren debatteren, en meedoen aan debatwedstrijden, is niet alleen goed voor het ontwikkelen van zelfvertrouwen en spreekvaardigheid, maar ook om deugdelijk te leren argumenteren, om na te denken over zin en onzin, om goed naar anderen te leren luisteren, én om je in te leven in een publiek. (Een openbaar debat lijkt bedoeld om je tegenstander te overtuigen, maar in werkelijkheid ben je bezig om het publiek aan je te binden.) Er zijn diverse manieren om debatten in te zetten. Bijvoorbeeld: Als werkvorm in de les (bijvoorbeeld bij Nederlands of filosofie). Door debattrainingen te organiseren. ■■ ■■ 61

4w_2013-1_kirschner_knopvaardig-is-niet-digitaal-geletterd
De school op digitale ontdekkingsreis, 150 ict ... - Kennisnet
een digitaal portfolio in een jenaplanschool - Nederlandse ...
(WR) v1 masterclass consortium voor beroepsonderwijs 1 april.pdf
Untitled - Bloqs
Het kan - Kennisnet
Driedimensionale virtuele werelden - New Media & Digital Culture
Driedimensionale virtuele werelden - New Media & Digital Culture
Is er nog veen in Amstelveen? - De Digitale NMEGids
DIGITAAL
Taalontwikkeling van jonge kinderen. - Kennisnet
De handleiding voor de leerkracht kan je hier digitaal ... - Air@school
Passend onderwijs werkt met ict - Kennisnet
achterblijvers in de digitale wereld?
Projekt 'Het leren van psychomotorische vaardigheden in het lager ...
Kennisnet_Vier_in_balans-monitor_2015
Differentieren-Digitale-Leermiddelen_Gijzen_Hoef_mei_15
Handboek ? Digitale Sluitcilinder 3061 - SimonsVoss technologies
Handboek – Digitale Sluitcilinder 3061 - SimonsVoss technologies
Workshop De rechtspraak als digitale toezichthouder - rechtspraak nl --
08 - Denkraam Digitaal
20150409_Levenswijs Mediawijs6
Courant 06-2017 - digitaal
130117 (WR) Leren en Doceren in de 21e eeuw HU Utrecht.pdf
Digitaal dicteren en spraakherkenning in een EPD omgeving
Bijlage 2 Eindrapportage Digitale Infrastructuur Het Verhaal van ...
rapport-icils2013nederland
Handboek%20GOED%20DOEN%202.0%20Mijn%20Kind%20Online%20%26%20Kennisnet
WAT WETEN WE OVER... cOmPuTERSImulATIES IN ... - Kennisnet
Mensen zonder wensen bestaan niet - De Noorderbrug