07.06.2018 Views

Mediatrends 2018

De VRT doet onderzoek naar mediatrends. Zoiets is van strategisch belang. Enkel zo kunnen we onze missie om alle Vlamingen te bereiken waarmaken. In de publicatie "Mediatrends 2018" presenteren we 11 mediatrends die VRT Strategie in 2018 belangrijk vindt om in te investeren. Deze kennis delen we graag met jou.

De VRT doet onderzoek naar mediatrends. Zoiets is van strategisch belang. Enkel zo kunnen we onze missie om alle Vlamingen te bereiken waarmaken.

In de publicatie "Mediatrends 2018" presenteren we 11 mediatrends die VRT Strategie in 2018 belangrijk vindt om in te investeren. Deze kennis delen we graag met jou.

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

VRT PRESENTEERT

Mediatrends 2018


Mediatrends 2018


– Inhoud

Voorwoord

7

Inleiding

8

1.

Mediagebruiker en samenleving

#1 Nood aan ‘belonging’

#2 Toenemende polarisering en wantrouwen

#3 Nieuwe digitale breuklijnen

#4 Een aanbod op maat

#5 Omgaan met privacy

15

21

26

31

35

2.

3.

Markt en ecosysteem

#6 Verregaande economische en globale concentratie en concurrentie

#7 Onhoudbare klassieke financieringsmodellen en rolverdeling

#8 Opkomst van de curatiefunctie

Product en technologie

#9 Continue connectiviteit

#10 Slimme hardware

#11 Artificiële intelligentie

41

45

46

51

55

57

5


Paul Lembrechts

Gedelegeerd bestuurder van de VRT

– Voorwoord

Het niet-lineaire kijken en luisteren van de Vlamingen

neemt alsmaar toe. Mediagebruikers kijken en

luisteren waar, wanneer en hoe ze willen. De nieuwe

mediaplatformen, -formaten en apparaten leiden tot

een alsmaar groter wordende fragmentatie van hoe

media geconsumeerd worden. Die diversificatie wordt

verder gecompliceerd door de mix van een vergrijzende

bevolkingsgroep en een jongere generatie die media op

verschillende manieren consumeren. Concreet betekent

dat voor de VRT rekening houden met een traditioneel

mediagedrag en tegelijkertijd inzetten op digitalisering en

innovatie.

De VRT wil als publieke omroep een voortrekkersrol

spelen in de analyse en ontwikkeling van een up-to-date

media-aanbod om alle mediagebruikers zo goed mogelijk

te bedienen. Enkel op die manier kan ze alle Vlamingen

blijven informeren, inspireren en verbinden. Het is dan

ook de expliciete missie van de publieke omroep om met

een kwaliteitsvol en onderscheidend aanbod te komen

dat een plaats heeft in het leven van de volledige Vlaamse

gemeenschap, ongeacht leeftijd of verblijfplaats.

De VRT zet daarom volop in op onderzoek naar welke

trends zich voordoen in het medialandschap. Enkel met

zo’n innovatieve ingesteldheid, kan de VRT met de juiste

durf en lef vernieuwend uit de hoek komen en de Vlaamse

gemeenschap in al haar verscheidenheid bereiken. De

publieke omroep heeft daarom speciale aandacht voor

strategie en research. Vorig jaar leidde VRT-onderzoek tot

een voorspellend rapport over de mediatrends die zich in

2018 zullen voltrekken, en hoe we die als publieke omroep

opvangen en implementeren in ons media-aanbod. Met

andere woorden kijkt dit onderzoek niet enkel naar de

diversiteit in mediagebruikers in de Vlaamse samenleving,

maar ook naar hoe de markt zich beweegt en hoe zich

dit vandaag en in de toekomst relevant kan uiten in ons

aanbod.

Deze publicatie toont hoe de VRT anno 2018

experimenteert en hoe ze het medialandschap wil

inspireren met nieuwe mediaproducten, formats en

processen. We hopen hiermee onze know-how te delen

en de dialoog over mediatrends bij de publieke en andere

omroepen aan te moedigen.

7


– Inleiding

‘VRT PRESENTEERT Mediatrends 2018

stelt de belangrijkste (r)evoluties

in de mediawereld anno 2018 voor.

Concreet presenteert de publicatie 11

mediatrends die zich groeperen rond

3 onlosmakelijk verbonden domeinen:

‘mediagebruiker en samenleving’,

‘markt en ecosysteem’ en ‘product en

technologie’.

De 11 mediatrends zijn een selectie uit

een hele waaier aan ontwikkelingen

in het medialandschap. Het

zijn aandachtspunten voor alle

mediabedrijven, inclusief de VRT.

Als publieke omroep zijn de trends

in het domein ‘mediagebruiker en

samenleving’ bij uitstek belangrijk om

op te volgen. Enkel zo kan VRT haar

missie om een meerwaarde in onze

samenleving te bieden waarmaken en

haar unieke positie blijven houden.

8


Lut Vercruysse

Directeur Strategie van de VRT

Naast de risico’s, heeft VRT Strategie

daarom oog voor de opportuniteiten

die de mediatrends bieden. Leunend

op de huidige praktijken en

innovatieve experimenten van de

publieke omroep, worden er dan

ook aanbevelingen gedaan voor de

toekomst.

De opbouw in 3 domeinen

weerspiegelt de complexe dynamiek

die VRT Strategie ziet tussen de

samenleving, de mediagebruiker, de

technologie en de markt.

VRT wil de uitdaging aangaan om

deze complexe dynamiek in kaart

te brengen. Vaak zijn studies rond

mediatrends puur technologisch

beschreven. Die studies vatten

te weinig de interactie tussen de

opgesomde domeinen.

VRT Strategie volgt voortdurend het

onderzoek naar de ontwikkelingen in

media op. Dat gebeurt al vele jaren.

Momenteel leidt dat tot jaarlijkse

trendrapporten die helpen om de

VRT mee te inspireren om relevant

te blijven in de toekomst. Ze voeden

het debat over de toekomst van de

omroep. Met deze publicatie willen

we onze kennis en know-how nu ook

extern delen.

De studie die de basis vormde voor

‘VRT PRESENTEERT: Mediatrends

2018’ is het werk van Thijs

Vanderhaegen, Dries Van Den Cruyce

en mezelf. We hopen hiermee de

dialoog over ontwikkelingen in

het medialandschap en mogelijke

antwoorden daarop aan te wakkeren.

9


01

Mediagebruiker

en samenleving


#trend 1

– Nood aan ‘belonging’

Mensen bepalen vandaag alsmaar meer zelf wat ze doen en

denken. De structuren van weleer hebben plaats gemaakt

voor meer individuele vrijheden. Tegelijkertijd startte dat

een nieuwe zoektocht naar zelfbetekenis en samenhorigheid.

Mensen gaan nu op zoek naar nieuwe communities

waarin ze zowel status als bevestiging ervaren.

Al is er ook daar wel een duidelijke verschuiving op

te merken. Status wordt zo voor velen niet langer

door materiële welvaart bepaald. Waar iemand

vroeger met een grote wagen pronkte, zal die

vandaag uitpakken met zijn of haar ervaringen.

Zo gaan sommigen op trektocht in

fjorden of tropische bossen. Vaak

worden die ervaringen gedeeld

met andere op sociale media, om

met gelijkgezinden te connecteren

en een gevoel van ‘belonging’ te

krijgen. De reacties die ze krijgen

op sociale media-berichten geven

hen de bevestiging waarop ze

hopen. Vooral bij tieners en millennials blijkt dat het aantal

reacties op hun posts cruciaal is om hun status in een

community te peilen. Hoe meer ‘likes’, des te duidelijker de

status. De drang naar bevestiging lijkt zo groot te zijn dat

ervaringen gewoon worden verwijderd wanneer ze niet het

beoogde effect hebben. Minder dan 100 likes in een paar

uur? Deleten maar.

Deze manier van identiteitsbeleving verklaart de opmars

van wat men de ‘experience economy’ noemt. Met andere

woorden, het inspelen van merken op collectieve ervaringen

en evenementen. Deze manier van een groepsgevoel

creëren, is vaak volledig geënt op wat de individuën

van zo’n community gemeenschappelijk hebben.

Vaak kennen mensen binnen zo’n groep

elkaar niet. Bovendien zijn communities

gebaseerd op zo’n ‘experienced individualism’,

vaak tijdelijk, en zwermen de leden

ervan uit naar andere communities eens ze

geen reden tot bestaan meer heeft. Brands

die weten uit te groeien tot communities

met een duidelijke identiteit zullen in de

toekomst succesvol zijn of blijven. Mensen

zullen zich immers groeperen rond zulke brands

in hun zoektocht naar hun persoonlijke identiteit.

Zo herkennen ze elkaar en wordt er een nieuwe vorm van

belonging gecreëerd.

15


‘Throwback Thursday’ van

Ketnet

W817, Spring, Samson & Gert,

Laura Omloop, Tonya, Thor!

Een feest voor de twintigers en

dertigers van vandaag, of de

jonge fans van toen.


Dries Van Den Cruyce

Hoofd Content

Partnerships

“Er is een steeds grotere impact

van sociale media in de zoektocht

naar identiteit in onze

samenleving. Online communities

groeperen zich rond

gemeenschappelijke interesse.

Dat kan gaan van muziek tot

reizen.

Als je dit vertaalt naar de

publieke omroep, levert dat

bepaalde noden op. Zo moeten

de media volgens ons rekening

houden met elementen als keuzestress

en verdwaalde mediagebruikers.

Netten moeten dan

ook een duidelijke identiteit

uitstralen.”


Als publieke omroep die de

Vlamingen wil verbinden, denkt VRT

Strategie dat de media expliciet

rekening moeten houden met het

beantwoorden aan de drang naar

een nieuw wij-gevoel. Daarbij is

het aan te raden om voluit te gaan

voor een aanbod met een duidelijk

onderscheid in identiteit. Enkel zo kan

men zich positioneren in de tsunami

aan keuzemogelijkheden waarmee

mediagebruikers geconfronteerd

worden.

Sociale media en media in het

algemeen spelen geregeld een

rol in het creëren van nieuwe

communities. VRT speelt daar

vandaag met haar merken al op in.

Door de verschillende netten een

duidelijke identiteit te geven, wordt

identificatie met een ‘brand’ mogelijk.

Wanneer iemand bijvoorbeeld

actief wil bijdragen aan een betere

wereld, zal die resoluut op zoek

gaan naar merken die aan die missie

beantwoorden. Hoe duidelijker een

merkidentiteit waarden als empathie,

engagement en verantwoordelijkheid

weet te definiëren, des te sneller

zullen dergelijke mediagebruikers

zich errond groeperen. Sterke VRTmerken

creëren dan ook sterke

ankerpunten. Enkel op die manier

kunnen de merken van de VRT echte

communities vormen.

Het uitrollen van collectieve

ervaringen creëert een

gemeenschapsgevoel. Zo zien we al

een sterk effect van belonging bij

ankerpunten als ‘MNM Marathonradio’

en ‘Klara voor muziekleerkrachten’,

of bij evenementen die een

collectieve ervaring creëren zoals

‘Ketnets Throwback Thursday’. ‘De

Warmste Week’ of ‘Tournée Minérale’

creëren dan weer met verschillende

netmerken samen een vorm van

tijdelijke belonging rond prangende

maatschappelijke vragen.

19


De zevende dag

In dit programma neemt

men elke zondagochtend

een duik in de politieke en

maatschappelijke actualiteit.

Het wil een pleidooi zijn voor

dialoog als antwoord op de

polarisering.


#trend 2

– Toenemende polarisering

en wantrouwen

Verschillende meningen zijn er altijd geweest, maar

vandaag lijkt alle nuance uit het debat vaak verdwenen.

Er is een verhoogde mate van polarisering aanwezig

door de versplintering van de samenleving. Sommige

mainstream en sociale media hebben een verdere impact

op die polariseringstendens. Zij vergroten het hokjes- en

conflictdenken door het wij-zij-denken te bekrachtigen.

Overgevoeligheden aan meningen en een eenzijdige

berichtgeving trekken de aandacht steeds meer weg van

de inhoud. VRT Strategie ziet die polarisatie vooral rond

thema’s als migratie, de vluchtelingenproblematiek, maar

ook rond ophefmakende nieuws-items zoals de recente

‘Kasteelmoord’ of de gendertransformatie van journalist Bo

Van Spilbeeck.

Daarmee gaat een wantrouwen gepaard in de media dat

volgens onderzoeken blijft stijgen. Nochtans blijkt dat 71%

van de Vlamingen het belangrijk vindt dat Vlaanderen een

eigen publieke omroep heeft. Ook blijkt uit peilingen dat

het vertrouwen in de publieke omroep is gestabiliseerd.

De demografische doelgroepen die VRT moeilijker bereikt

zijn de nieuwe Vlamingen en de lagere sociale klassen.

Vaak zijn zij het niet eens met de feiten zoals die worden

voorgesteld omdat ze niet altijd hun individuele situatie

weerspiegelen. Hoe sterker de publieke omroepen

aan objectiviteit en fact-checking vasthouden, des te

meer belerend ze dreigen over te komen. Dit doet het

wantrouwen stijgen bij die groepen die de voorgestelde

feiten niet aanhangen. Volgens VRT Strategie zal het

dan ook zaak zijn om thema’s aan te snijden die de

bevolking verbinden en die toelaten op zoek te gaan

naar ervaringen. Denk maar aan topics als ‘schulden’ of

‘ouder worden’. Ook is het raadzaam voor een publieke

omroep als VRT om voorzichtiger om te gaan met de

categorisaties zoals die vroeger bestonden. Zo schieten de

huidige nieuwscategorieën binnen- en buitenland, politiek

en economie tekort in het beschrijven van belangrijke

ontwikkelingen in de maatschappij. Bovendien bestendigt

het de polarisatie. Grenzen vervagen, dus denken in

termen van ‘eigen land’ versus ‘de rest van de wereld’

beletten het gehele verhaal te vertellen en de noodzakelijke

verbondenheid voorop te stellen.

21


VRT wil (re)connecteren met

alle Vlaamse doelgroepen.

Daartoe is het nodig om op alle

doelgroepen letterlijk af te stappen.

Cijfermateriaal is een eerste bron

om voeling te krijgen maar zulke

research volstaat niet om de

Vlaming in al zijn diversiteit te

leren kennen.

Voortdurend in dialoog gaan met

alle gelaagdheden van de bevolking

en een sterkere betrokkenheid

van mediamakers in diverse

communities, kan een oplossing

bieden.

Verder is het raadzaam volgens

VRT Strategie om in te zetten

op het creëren van betrouwbare

merken die inzoomen op

collectieve ervaringen, en om

minder aandacht te geven aan

opinies die polarisering in de hand

werken. VRT doet dit al, onder

andere met ‘De Warmste Week’. Het

is volgens het trendonderzoek van

belang om anno 2018 nog meer

in te zetten op reportages die

ervaringen in beeld brengen in

plaats van op debatprogramma’s

die soms vooral de boosheid van

bepaalde doelgroepen aftappen.

22


‘De Warmste Week’

‘De Warmste Week’ zorgt in

heel Vlaanderen voor een golf

van solidariteit. Het is een

netoverschrijdend merk, een

sensibiliseringsactie, maar

vooral een VRT-community

die polariserende factoren

uitschakelt.


#trend 3

– Nieuwe digitale

breuklijnen

Er bestaan vandaag andere digitale

breuklijnen dan vroeger. Die situeren

zich niet meer op het niveau van

toegang tot media-apparaten en

data, maar meer op het kritisch en

bewust daarmee kunnen omgaan.

Onderzoek wijst uit dat bepaalde

bevolkingsgroepen vandaag een

hoger risico lopen op digitale

uitsluiting. Factoren als kansarmoede

en een lage opleiding vergroten

die kans aanzienlijk. Omdat de

dagelijkse aspecten van ons

leven steeds meer gedigitaliseerd

worden - van het invullen van

een belastingbrief over het kopen

van een treinticket tot het online

solliciteren - dreigen slachtoffers van

de digitale kloof geïsoleerd te raken

in onze samenleving. Die isolatie

kan leiden tot een nog hoger risico

op (kans)armoede. Bovendien blijkt

dat de sociaal-economische en

demografische groepen van wie we

allemaal verwachten dat ze digitaal

begaafd zijn, toch niet altijd zo

savvy zijn. Dat is bijvoorbeeld het

geval voor jongeren en twintigers, de

zogenaamde Digital Natives.

26


VRT wil een plaats hebben in het

leven van alle Vlamingen, ongeacht

hun digitale kunnen. De digitale

breuklijnen tussen mediagebruikers

zorgen dan ook voor heel wat

uitdagingen voor de publieke

omroep. Zo loopt VRT bijvoorbeeld

het risico dat ons aanbod niet voor

elke Vlaming beschikbaar, bereikbaar

of begrijpbaar is. VRT wil dan ook

alle Vlamingen helpen over deze

digitale breuklijnen te stappen. Als

VRT online bericht, wordt er niet

van uitgegaan dat iedereen zomaar

bereikt wordt. VRT zet daarom in op

de ontwikkeling van platformen en

inhoud voor specifieke doelgroepen.

Voor jongeren is het bijvoorbeeld

zo dat ze het erg moeilijk vinden

betekenis te geven aan nieuwsitems

in de context van hun persoonlijk

leven. Dit leidde onder andere tot

platformen als ‘Generation M’ en

‘Ninjanieuws’ van MNM.

VRT Strategie denkt dat verder

investeren in zulke initiatieven in

de nabije toekomst noodzakelijk

is. Ze maken het mogelijk om alle

mediagebruikers gericht mediawijzer

te maken. Zo kunnen nog andere

instrumenten worden bedacht

om mediagebruikers te helpen

om de aard van mediabronnen

in te schatten. Het is maar

wanneer iemand weet dat veel

online platformen hun aanbod

personaliseren op basis van

verzamelde gebruikersdata, dat een

mediagebruiker bewust kan omgaan

met de inhoud die hem of haar wordt

voorgeschoteld.

Dat betekent niet dat de publieke

omroep moet afstappen van een

aanbod op maat. Verschillende

diensten binnen VRT onderzoeken

hoe zo’n gepersonaliseerd aanbod

kan bestaan met oog voor zowel

de vaardigheden als de privacy van

gebruikers.

27


De mythe van de

‘digital natives’ en het

matteüs-effect

Het verhaal van de ‘digital natives’ -

of zij die na 1984 werden geboren en

steeds een digitale wereld hebben

gekend, dient genuanceerd te worden

volgens recente vakstudies. Jongeren

hebben het moeilijk om uit de grote

hoeveelheid digitale informatie de

informatie die voor hen relevant is

te distilleren. Ze zijn online vooral

bezig met hun zoektocht naar

bevestiging. Digitale tools zien zij dan

ook voornamelijk als middelen voor

entertainment en empowerment.

Het is zelfs zo dat er geen relatie

tussen leeftijd en internet know-how

lijkt te bestaan. Mensen met een

hoger inkomen en hoger-opgeleiden

zijn wel duidelijk meer websavvy.

Hierdoor worden de digitale

breuklijnen nog complexer. Een

trend in het medialandschap die het

matteüs-effect wordt genoemd. Actief

bronnen delen en daarop reageren,

blijken dus skills te zijn die moeten

verworven en aangeleerd worden.

VRT Strategie denkt dat het voor de

media vandaag belangrijk is om na

te gaan of ze hun doelgroepen nog

wel bereiken. Als publieke omroep die

alle Vlamingen wil bereiken, zet een

zender als VRT daarom ook het best

volop in op het mediawijs maken

van alle Vlamingen om zo de digitale

breuklijnen uit te vagen.

28


‘Ninjanieuws’ van MNM

‘Ninjanieuws’ is een nieuwsformat op

maat van jongeren die de actualiteit

volgen via sociale media. In korte,

hapklare filmpjes van 15 seconden

brengt MNM nieuws en duiding op

een visueel aantrekkelijke manier.

‘VRT NXT’

Onder de koepel ‘VRT NXT’

introduceert ‘VRT NXT LAB’ jongeren

hoe radio en televisie gemaakt

worden. Ze krijgen er antwoorden

op vragen als Hoe komt een

nieuwsreportage tot stand? Hoe ziet

een televisiestudio eruit? En: Hoe

voelt het om je stem op de radio te

horen? In de zomer geeft ‘VRT NXT

INVASION’ de kans aan een twintigtal

jongeren om hun droom waar te

maken op VRT.

29


#trend 4

– Een aanbod

op maat

In een mediawereld die zich kenmerkt

door een overaanbod aan content

en constante connectiviteit staat het

principe ‘customer centricity’ steeds

meer centraal. De gebruiker is in zjin

beperkte vrije tijd op zoek naar een

relevant aanbod dat hem op een

gebruiksvriendelijke manier wordt

aangeboden.

VRT Strategie is van mening dat we

vandaag over een relevant aanbod

kunnen spreken wanneer content de

tijd van een mediagebruiker zinvol

invult. Een relevant aanbod kan

van allerlei aard zijn. Ontspannend,

inspirerend of informerend

bijvoorbeeld. Dat is vaak afhankelijk

van het type mediagebruiker, maar

ook van de (emotionele) toestand

waarin hij of zij zich bevindt.

Thijs Vanderhaegen

Hoofd Studiedienst van VRT

“Gezien haar financiering zijn

sommige formats en evenementen

onbetaalbaar. Er ontstaat

zo een spreidstand tussen de

financiering van de VRT en de

verwachtingen van de consument.

VRT zal die uitdaging

aangaan door een aanbod met

een meerwaarde te bieden op

het vlak van individuele beleving

en door tegelijkertijd alle

Vlaamse mediagebruikers te

verbinden.”

31


– Voor een publieke

omroep is het belangrijk

alle Vlamingen te bereiken.

Daarom zetten we in op

relevantie, gebruiksgemak

en een 360° beleving.

Lut Vercruysse

32


Een relevant aanbod bestaat

bovendien uit content die een

gebruiker wil zien of gezien

hebben. Niet over content die

een mediagebruiker als ‘matig

interessant’ ervaart. Daarom

moeten er soms keuzes worden

gemaakt.

Wat het gebruiksgemak betreft,

verwacht de mediagebruiker

een eenvoudige toegang tot het

aanbod van een omroep. Content

moet op elk moment van de

dag, overal en op elk toestel

beschikbaar zijn. De overschakeling

van het ene naar het andere

toestel om content te bekijken

moet in elkaar overvloeien.

Van bij de start van elke productie,

denken omroepen dan ook best

na over hoe content kan reizen

over die verschillende platformen

heen. We spreken hier over

“format fluidity”. Via verschillende

‘touchpoints’ kunnen omroepen

zo de gebruikers bereiken,

bijvoorbeeld middels televisie,

radio, evenementen, applicaties,

websites en social media. Dat

betekent volgens VRT Strategie

niet dat elke productie moet

inzetten op alle format fluiditymogelijkheden.

De uitwerking van

formaten moet vooreerst relevant

zijn voor een individuele productie.

33


#trend 5

– Omgaan met privacy

De VRT stelt zich als publieke

omroep voorop om transparant,

verantwoordelijk en vertrouwelijk om

te gaan met gebruikersinformatie.

Bij (grote hoeveelheden)

persoonlijke data zijn privacy en

gegevensbescherming dan ook

elementair om in overweging te

nemen. Enkel door hier bewust

mee om te gaan kan de VRT zich

ontwikkelen als betrouwbaar

keurmerk voor een transparant en

fair gebruik van individuele gegevens.

VRT Strategie vindt het raadzaam om

daarnaast voeling te blijven houden

met het publiek. Het verzamelen van

data is niet de enige manier om de

Vlaming in al zijn of haar diversiteit

te begrijpen. Daarom is het zaak

de dialoog met de mediagebruiker

te blijven stimuleren. Mediamakers

moeten zo meer naar de samenleving

stappen om te begrijpen wat er

speelt bij verschillende doelgroepen.

Erwin Maussen

Data Protection Officer, VRT

“VRT wil als publieke

omroep een goede leerling

in de klas zijn wanneer het

over privacy gaat. Op korte

termijn zal privacy bieden

een onderscheidende factor

zijn in het medialandschap

om het vertrouwen van de

mediagebruiker te blijven

houden. De publieke omroep,

als ‘huis van vertrouwen’ ,

kan hierin een voortrekkersrol

spelen, met name op gebied

van transparantie.”


De privacy paradox

Consumenten zijn zich steeds meer

bewust van privacy. Regelmatig is

er ophef over het verzamelen van

data door technologiebedrijven.

De grootste onduidelijkheden

gaan meestal over wat er exact

met die informatie wordt gedaan.

Opmerkelijk is dat ondanks die

bewustwording, consumenten

voorlopig niet terughoudend zijn

om toch diensten te gebruiken

die veel persoonlijke gegevens

verzamelen. Mediagebruikers zijn

wel selectiever dan vroeger. Ze delen

hun data vaak afhankelijk van de

meerwaarde die tegenover het

delen staat.

De publieke omroep wil zich

op het vlak van privacy als een

vertrouwelijke instelling profileren

bij al zijn mediagebruikers. Daarom

wil VRT graag een voortrekkersrol

spelen door de privacy van de

mediagebruiker te respecteren en

volledige transparantie te bieden

wanneer we aan data collection

doen.”

36


37


02

Markt en

ecosysteem


#trend 6

– Verregaande economische en globale

concentratie en concurrentie

De golf van fusies en overnames tussen verschillende

mediabedrijven wereldwijd, gaat onvermoeid door. Ook in

Vlaanderen en Nederland zetten de grote mediabedrijven

hun overnamebeleid voort. Geleidelijk aan ontwikkelt zich

een ongelijke strijd tussen kleine en grote mediaspelers.

Voor VRT bestaat het risico dat ze alleen komt te staan in

een landschap met alleen maar grote, kapitaalkrachtige

bedrijven. De publieke omroepen nemen immers niet

deel aan de consolidatiegolf omwille van hun missie en

financiering. Vanuit een puur economisch perspectief

verliezen ze dan ook marktmacht en komen ze in een

zwakkere concurrentiepositie.

Door deze evolutie dreigt ook het gevaar dat de publieke

omroepen controle verliezen over de relatie met de

eindgebruiker. Omdat grote internationale mediabedrijven

de voornaamste toegangspoort zijn tot muziek en video,

zullen kleinere omroepen steeds meer een leverancier van

content worden. Als omroepen omwille van die context

geen kennis meer hebben over hun gebruikersdata, zullen

ze het moeilijk krijgen om zich als merk te oriënteren en

relevant te blijven.

Daarenboven krijgen grote internationale spelers vaker de

kans om interessante content in een eerste ‘run’ binnen te

halen, omdat ze die content voor een groter afzetgebied

kunnen aankopen en prijzen bieden die voor kleinere

mediaspelers onhaalbaar zijn. Kleinere mediaspelers

moeten zich dan tevreden stellen met een ‘tweede keuze’.

Publieke omroepen moeten in de huidige context van

economische en globale concentratie en concurrentie

hun specifieke identiteit en sterktes uitspelen om

aantrekkelijk te blijven. Dat kan door te investeren in

eigen creativiteit en door in te zetten op producties

die voor de mediagebruiker echt de moeite waard zijn,

die relevant zijn en die ‘talk value’ creëren. En door te

desinvesteren in producties van matige kwaliteit. Dankzij

zo’n investeringsbeleid, ontstaat er internationaal

potentieel en is er zicht op ‘return on investment’. Om dat

te realiseren moet er wel nog meer een pleidooi gehouden

worden om in intellectuele eigendom te investeren.

41


Meer en meer gaan de

distributierechten van

belangrijke sportmanifestaties

naar grote, internationale

mediabedrijven.


#trend 7

– Onhoudbare klassieke financieringsmodellen

en rolverdeling

De oude financieringsmodellen

staan onder druk en de rollen in

het medialandschap verschuiven en

integreren. Grote, vaak internationale,

mediabedrijven domineren het

landschap waardoor productie,

aggregatie, distributie en monetisatie

zich vaak onder één dak bevinden.

Voor de grote spelers is die verticale

integratie een belangrijk middel om te

blijven groeien en de kleinere spelers

buitenspel te zetten.Tegelijkertijd zien

publieke omroepen vaak hun dotatie

slinken. Zij gaan op zoek naar nieuwe

business-modellen. Ook commerciële

omroepen doen dit omdat hun

klassieke inkomstenbronnen

steeds meer onder druk staan. De

opbrengsten uit advertenties dalen

al geruime tijd, en dat gebeurt

voornamelijk ten gunste van Google

en Facebook. Omdat commerciële

omroepen liever geen publieke

omroepen als nieuwe concurrent

krijgen, zetten ze de nodige druk

om hen de toegang tot de nieuwe

business-modellen te ontzeggen.

Commerciële en publieke

omroepen zouden nochtans beter

samenwerken. Door het opzetten

van samenwerkingen en structurele

partnerships zouden ze tegenwicht

kunnen bieden aan de internationale

spelers, zowel in de eigen regio

als daarbuiten. Gezamenlijke

technische platformen ontwikkelen,

samenwerken omtrent de valorisatie

van gebruikersdata en content, en

de cofinanciering van producties zijn

maar een paar mogelijkheden. De

VRT zet in het licht daarvan nu al in

op een versterking van de as België-

Nederland.

45


#trend 8

– Opkomst van de curatiefunctie

Curatie gaat over het ‘uitfilteren’

van een relevant aanbod voor

de individuele mediagebruiker,

afhankelijk van het tijdstip en de

emotionele toestand waarin die zich

bevindt. Omroepen, tech-platformen,

distributeurs en productiehuizen

voeren het gevecht om de curator te

kunnen zijn voor de mediagebruiker.

Wie de curatiefunctie in handen

heeft, controleert immers de relatie

met de mediagebruiker.

De mediagebruiker heeft niet veel

tijd en wil onmiddellijk content

aangereikt krijgen die zijn of haar

interesse wegdraagt. De curator

die het meest relevante aanbod

voorschotelt, krijgt vanzelfsprekend

dan ook de aandacht. Naast

menselijke curatie (zoals bij een

lineair uitzendschema), wordt

hiervoor steeds meer technologie

ingezet om een gepersonaliseerd

aanbod te cureren via algoritmes. Uit

onderzoek blijkt dat mediagebruikers

zelfs meer vertrouwen stellen in

technologie dan in menselijke curatie.

VRT cureert zelf, maar haar content

wordt ook gecureerd via distributeurs,

OTT-spelers en online platformen.Op

veel van deze curatoren heeft een

publieke omroep weinig tot geen

vat. Een omroep kan wel trachten

een deal te sluiten met die grote

mediaplatformen, maar heeft niet

noodzakelijk impact op wat een

speler als Netflix voorstelt aan de

kijkers van zijn programma’s.

Vandaag zetten publieke omroepen

vaak uitsluitend in op redactionele

curatie via hun zenders. Hier moeten

46


publieke omroepen in blijven

investeren. Wanneer de identiteit

van een zender duidelijk is, kan die

immers ook als gids functioneren in

het overaanbod van een distributeur

of een internationaal platform. Maar

het is ook belangrijk om kennis te

ontwikkelen en de algoritmes te

bestuderen die aan de basis liggen

van de curatie van de grotere

mediaplatformen. Publieke omroepen

moeten die curatietechnologie

omarmen om in de toekomst zelf

nog een relevant aanbod te blijven

uitfilteren. VRT zou dit bijvoorbeeld

kunnen toepassen via VRT NU.


03

Product &

technologie


#trend 9

– Continue connectiviteit

Mensen zijn 24/7 verbonden met het internet. We worden

continu blootgesteld aan online prikkels, we springen van

de ene online ervaring naar de andere. Bovendien moet

alles snel gaan. We denken na en handelen simultaan, of

multitasken. Deze voortdurende blootstelling zorgt voor een

kortere aandachtsspanne van de mediagebruiker. Om toch

door te dringen moeten we inzetten op kortere, bondigere

formats waarbij de focus op relevantie en accuraatheid

ligt.

Tegen 2021 zal het snelle 5G commercieel beschikbaar zijn

in België, wat het gebruik van mobiel internet allicht zal

doen exploderen. Online media content zal hierdoor nog

toegankelijker worden. VRT moet zorgen voor een aanbod

dat inspeelt op de veranderende mediabehoeften. Zo zal

toegang tot het aanbod gezien de continue connectiviteit

overal en 24/7 moeten kunnen. Vandaag is het dan ook

steeds ‘prime time’.

Ook internationale content zal door de intrede van 5G nog

toegankelijker worden. De consument kan op die manier op

een groot en zeer hoogstaand aanbod rekenen. Daarnaast

zal het mogelijk worden voor iedereen om video-content

makkelijk te maken en te verspreiden. Door de hoge

kwaliteit en enorme kwantiteit, zullen de internationale

standaarden moeten worden overgenomen omdat de

consument alsmaar veeleisender wordt.

Desalniettemin, merkt VRT Strategie ook een beweging

tegen de voortdurende bereikbaarheid op. Zo ontstaat er

steeds meer etiquette rond het voortdurend bereikbaar

zijn. Het gebruiken van mobiele apparaten tijdens een diner

wordt bijvoorbeeld minder aanvaardbaar. Een bepaalde

groep ondervindt zelfs een nood aan ‘anchoring’. Het gaat

dan voornamelijk om mensen van twintig jaar en ouder die

wensen een digitale detox in te lassen. Die tendens leidt

vanzelfsprekend tot een gematigder en gedifferentieerder

consumptiegedrag bij deze groep. Het is dan ook niet

verbazingwekkend dat er naast ‘binge-watchen’ ook een

trend als ‘snack culture’ is ontstaan. Netflix speelt op dit

verlangen in door vele series niet meer in bulk online te

plaatsen, maar weer aflevering per aflevering.

51


– De VRT moet in haar

strijd om de kijker steeds

inzetten op die aspecten

die een meerwaarde bieden.

Daarvoor is ook inzicht in

de toekomst nodig.

Lut Vercruysse

52


Voor de omroepen betekent de

continue connectiviteit in een

gedifferentieerd en gefragmenteerd

medialandschap dat het gevecht om

de kijker en de luisteraar complexer,

heviger en internationaler wordt. Om

de mediagebruiker te blijven grijpen,

moet er volgens VRT Strategie nog

meer ingezet worden op relevante

content die steeds bondiger en meer

to-the point is.

Bovendien kunnen lokale

omroepen in een internationaal

medialandschap meer inzetten op

hun onderscheidende kenmerken.

Specifiek voor VRT als publieke

omroep die de Vlamingen wil

verbinden, is daarom het verder

inzetten op lokale, dagverse content

een goed idee volgens VRT Strategie.

Waar VRT nog extra oderscheidend

kan zijn onder de Vlaamse omroepen,

is door nog meer in te zetten op de

publieke meerwaarde die zij biedt

met haar producten.

Verder ziet VRT Strategie ook een

opportuniteit in het verrijken van het

eigen aanbod met dat van partners.

53


54


#trend 10

– Slimme hardware

Omdat de nieuwe generatie slimme

hardware alsmaar couranter wordt,

zijn steeds meer mensen in het

bezit van een ‘smartwatch’, een

‘smartspeaker’ of een ‘homepod’.

Die trend zorgt ervoor dat de

zogenaamde ‘phygital future’ alsmaar

dichterbij komt: een toekomstige

leefwereld waarin alle apparaten

in ons huishouden zijn verbonden

met elkaar. Daardoor ontstaat er

één ecosysteem met een continue

uitwisseling van data.

Er bestaat een risico volgens VRT

Strategie dat niet alle mediaomroepen

de technologische

ontwikkelingen zullen kunnen

blijven volgen. De uitdaging voor de

publieke omroep zal zijn om haar

plaats in dit ecosysteem in te nemen.

Uiteraard zijn ook technologiegiganten

als Google, Amazonen Apple

geïnteresseerd in een plaatsje in dit

ecosysteem.

VRT Strategie pleit daarom voor

een aanbod dat rekening houdt met

de context en de situatie van de

mediagebruiker. Er moet dan ook

ingespeeld worden op de slimme

hardware die om ‘customer centricity’

en ‘fluidity’ vragen. Om een continue

interactie met de mediagebruiker te

creëren is het verder raadzaam om

te blijven investeren en te durven

uitpakken met innovatieve formats

en content die ‘slimme hardware

proof’ is. Op die manier kan de

VRT de curatietechnologie van de

mediagiganten aanwenden voor haar

eigen relatie met de mediagebruiker.

55


#trend 11

– Artificiële intelligentie

Artificiële intelligentie of ‘AI’ is software die zelfstandig kan

redeneren en problemen oplossen. Dit gebeurt door data te

linken aan elkaar. Op zich is het niets nieuws. Het leidde al

tot chatbots, zelfrijdende auto’s, gezondheidsapps,...

Het is de verwachting dat AI zich sterk zal profileren in

de toekomst. Omdat de rekenkracht van processoren

blijft stijgen, is het vandaag mogelijk om AI-software zelf

patronen te laten ontdekken. De software is met andere

woorden steeds meer in staat om zelfstandig te leren

zonder tussenkomst van een programmeur. Google laat

haar AI bijvoorbeeld elke dag duizenden romans lezen

om zijn taalkennis en -gebruik te perfectioneren. Huidig

onderzoek wijst uit dat AI op korte termijn menselijke

processen efficiënter en effectiever zal maken. Op langere

termijn, kan er zelfs verwacht worden dat AI een aantal

menselijke processen volledig kan overnemen.

Een goed voorbeeld van een AI-element waarvan het

gebruik al meer geïntegreerd is in onze samenleving is

de ‘voice-functie’ – ook wel ‘voice’ genoemd. Daarmee

kan men een smartphone of een ander device bedienen

door het gebruik van de eigen stem. ‘Voice’ is in volle

opmars. Volgens recente studies zullen 50% van alle

interacties met computers via stemopdrachten verlopen

tegen 2023. Uit onderzoek blijkt dat het gebruik van

‘voice’ een verandering in het consumptiegedrag van

de mediagebruiker teweegbrengt. Zo wordt er meer

‘short form’ geconsumeerd, alsook muziek, podcasts en

nieuwsclips. 65% van de eigenaars van een homepod

luisteren meer naar muziek dan voor de aanschaf van het

spraakgestuurde home device. Misschien nog belangrijker

is dat ‘voice’ een disruptie van de klassieke manier van

online zoeken veroorzaakt . Bij een stemopdracht levert

een zoekactie immers maar één resultaat op, dat bovendien

relevant moet zijn voor de mediagebruiker.

57


58

Door de inherente curatie van AI is

het gevecht om het leidende platform

te zijn er één waar elke mediaspeler

mee geconfronteerd zal worden. Hoe

zorgen we ervoor dat VRT als relevant

zoekresultaat komt boven drijven?

Of in het geval van ‘voice’ zelfs het

enige resultaat? AI zal immers voor

mediagebruikers keuzes maken,

waardoor er geen gegarandeerde

aanwezigheid van de VRT bestaat.


Bovendien zal het moeilijker worden

om zicht te krijgen op de finale

voorstelling van content, het toestel

waarop de content bekeken wordt en

wanneer het wordt aangereikt.

Belangrijk is om in te zetten op het

begrijpen van AI en de algoritmes die

daaraan te pas komen. Het is dan

ook noodzakelijk om blijvend in te

zetten op kennisontwikkeling rondom

artificiële intelligentie volgens VRT

Strategie.

VRT Strategie ziet bovendien ook

heel wat opportuniteiten in de AItrend.

De media zouden bijvoorbeeld

kunnen onderzoeken hoe AI

productie- en distributieprocessen

kan ondersteunen, of zelfs

overnemen. AI zou zich eventueel

ook als tool voor een beter en

gebruiksvriendelijker aanbod kunnen

ontwikkelen.

Momenteel experimenteert VRT

al met hoe AI kan ingezet worden

voor gezichts- en stemherkenning.

Dat gebeurt met het doel betere

archiveringsmethodes te creëren, en

het archiefmateriaal makkelijker te

kunnen doorzoeken.

59


Werkten mee aan dit boek:

Advies vormgeving: Yves Podevyn

Coördinatie: Daphne Carolus & Noëlla Goossens

Eindredactie: Daphne Carolus

Fotografie: Danny Van der Elst & Geert Van Hoeymissen

Ontwerp & opmaak: VRT

ISBN: 9789082606720

© VRT NV van publiek recht, 2018

Verantwoordelijk uitgever: Bob Vermeir

Auguste Reyerslaan 52

1043 Brussel

info@vrt.be

Alle rechten voorbehouden. Behalve in geval van wettelijke

uitzondering is elke reproductie, publieke mededeling,

beschikbaarstelling of verspreiding van dit boek,

in papieren en digitale vorm, voor commerciële doeleinden

verboden zonder de voorafgaande en uitdrukkelijke

toestemming van de rechtenhouders.

Behalve in geval van wettelijke uitzondering is elke

reproductie, publieke mededeling, beschikbaarstelling

of verspreiding van dit boek, in papieren vorm, voor

particuliere doeleinden verboden zonder de voorafgaande

en uitdrukkelijke toestemming van de rechtenhouders.

De reproductie, publieke mededeling, beschikbaarstelling

of verspreiding van dit boek in digitale vorm is toegelaten

voor particuliere doeleinden mits bronvermelding.


VRT doet onderzoek naar mediatrends. Zoiets is van

strategisch belang. Enkel zo kan de publieke omroep zijn

missie om alle Vlamingen te bereiken waarmaken.

Deze publicatie presenteert 11 mediatrends die VRT

Strategie anno 2018 belangrijk vindt om in te investeren.

Met het delen van deze kennis wil de publieke omroep een

volwaardige partner zijn in de discussie over de

toekomstige ontwikkeling van het media¬ecosysteem.

En dat is nodig, want het Vlaamse medialandschap is

voortdurend in beweging en wordt alsmaar complexer.

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!