W&T Waaier
Een waaier aan mogelijkheden voor Wetenschap & Techniek. Goed voorbeeld doet goed volgen! Korte, simpele, onderzoekende en/of ontwerpende lessen.
Een waaier aan mogelijkheden voor Wetenschap & Techniek. Goed voorbeeld doet goed volgen! Korte, simpele, onderzoekende en/of ontwerpende lessen.
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
Een waaier aan<br />
mogelijkheden<br />
voor W&T lessen<br />
in de klas
Een waaier aan<br />
mogelijkheden<br />
voor W&T lessen<br />
in de klas<br />
Goed voorbeeld<br />
doet goed volgen!<br />
korte, simpele, onderzoekende<br />
en/of ontwerpende lessen
Voor wie<br />
• Leerkrachten vanaf groep 3<br />
Gebruik van waaier<br />
• Deze lessen kunnen een startpunt zijn om<br />
alle leerkrachten op school met W&T kennis<br />
te laten maken<br />
• OOL (onderzoekend en ontwerpend leren)<br />
didactiek kun je gemakkelijk toepassen op<br />
andere (methode)lessen<br />
• Met eenvoudige leermiddelen/materialen<br />
en zonder methode een W&T-les geven<br />
Toepassing van waaier<br />
Waarom belangrijk voor leerlingen in PO:<br />
Wetenschap en technologie (W&T) maakt<br />
nieuwsgierig en stimuleert kinderen om creatief,<br />
kritisch en ondernemend te zijn, op onderzoek uit<br />
te gaan en oplossingen te bedenken. Het zijn die<br />
vaardigheden en instellingen die kinderen nu en in<br />
de toekomst nodig hebben.<br />
W&T: Bij W&T-onderwijs leren kinderen antwoorden<br />
te (onder-)zoeken op vragen en oplossingen te<br />
bedenken voor problemen. Kinderen leren al doende<br />
het onderzoeks- en ontwerpproces te hanteren en<br />
zich daarbij denkwijzen eigen te maken.<br />
OOL: Bij W&T zijn onderzoeken en ontwerpen de<br />
leidende vaardigheden (activiteiten). Door op een<br />
onderzoekende en ontwerpende manier te leren,<br />
worden houding, vaardigheden, denkwijzen en<br />
kennis in samenhang ontwikkeld.<br />
LOB: W&T kan goed gecombineerd worden met het<br />
Loopbaan- en Beroepsoriëntatie programma van de<br />
school. Op het laatste waaierblad wordt dit verder<br />
toegelicht.<br />
www.emiopzuid.nl/wtwaaier<br />
Scan de QR-code<br />
voor extra informatie
Index lessen<br />
De duurzame klas!<br />
Onderzoekend leren<br />
Kerndoel 39: De leerlingen leren met zorg<br />
om te gaan met het milieu.<br />
De verstopte pissebed<br />
Onderzoekend leren<br />
Kerndoel 40: De leerlingen leren in de eigen<br />
omgeving veel voorkomende dieren onderscheiden<br />
en benoemen en leren hoe ze functioneren in hun<br />
omgeving.<br />
Proeven met je neus<br />
Onderzoekend leren<br />
Kerndoel 41: De leerlingen leren over de bouw<br />
van mensen en over de vorm en functie van hun<br />
onderdelen.<br />
De parachute<br />
Ontwerpend en onderzoekend leren<br />
Kerndoel 42: De leerlingen leren onderzoek doen<br />
aan materialen en natuurkundige verschijnselen.<br />
Mooi of slecht weer?<br />
Onderzoekend en ontwerpend leren<br />
Kerndoel 43: De leerlingen leren hoe je weer<br />
en klimaat kunt beschrijven met behulp van<br />
temperatuur, neerslag en wind.<br />
Een stevige toren van papier<br />
Ontwerpend en onderzoekend leren<br />
Kerndoel 44: De leerlingen leren bij producten uit<br />
hun eigen omgeving relaties te leggen tussen de<br />
werking, de vorm en het materiaal gebruik.<br />
Schooltafel van de toekomst<br />
Ontwerpend leren<br />
Kerndoel 45: De leerlingen leren oplossingen<br />
voor technische problemen te ontwerpen, deze uit<br />
te voeren en te evalueren.<br />
De Zichtbare kant van de maan<br />
Ondezichtbarerzoekend leren<br />
Kerndoel 46: De leerlingen leren dat de positie<br />
van de aarde ten opzichte van de zon, seizoenen<br />
en dag en nacht veroorzaakt.
Materialenoverzicht<br />
Herbruikbaar<br />
• Loeppotjes 2x<br />
• Petrischaaltjes 20x<br />
• Kleine plastic bakjes<br />
met deksel 5x<br />
• Glazen pot 1x<br />
• Plastic bak 1x<br />
• Schaar 1x<br />
Zelf aanvullen<br />
• Blinddoek<br />
• Lepeltjes<br />
• Liniaal<br />
• Stiften<br />
• Lijm<br />
• Potloden<br />
• Stopwatch<br />
Verbruik (eventueel zelf aanvullen)<br />
• Schilderstape<br />
• A3 papier 3x<br />
• Plakband 2x<br />
• Elastiekjes 5x<br />
• Watten 1x<br />
• Naaigaren 1x<br />
• Rietjes 20x<br />
• Balonnen 2x<br />
• Cocktailprikkers 10x<br />
• Rol aluminium 1x<br />
• Rol vershoudfolie 1x<br />
• Theezakjes 2x<br />
• Boterhamzakjes 3x<br />
• Vanillesuiker 1x<br />
• Tube tomatenketchup 1x<br />
• Citroensap 1x<br />
• Potje kaneel 1x<br />
• Rolletje pepermunt 1x<br />
• Reep pure chocolade 1x<br />
Leverancier<br />
De leveranciers voor de inhoud van de materialenbox<br />
staan op de website via de QR-code vermeld.
Vanaf groep 4<br />
30 min<br />
Kerndoel 39<br />
De duurzame klas!<br />
Doel<br />
Met medeleerlingen bedenkt de leerling hoe<br />
je een verschil kunt maken als je zelf je best<br />
doet voor een duurzaam leven en een gezonde<br />
aarde. We weten welke maatregelen we<br />
kunnen nemen om duurzamer te leven<br />
met de klas.<br />
Kerndoel 39 | De duurzame klas!<br />
Materiaal<br />
A3 papier<br />
Stiften<br />
Achtergrondinfo<br />
Milieubewustzijn begint al op jonge leeftijd.<br />
Door kinderen op school kennis te laten maken<br />
met de mogelijkheden die er zijn om het milieu<br />
te sparen, groeien zij op als verantwoordelijke<br />
burgers. Je kan deze les goed koppelen aan de<br />
onderwerpen CO 2<br />
-problematiek en de “Plastic<br />
Soep”.
Kerndoel 39<br />
De duurzame klas!<br />
Aan de slag<br />
Verdeel de klas in groepen van 4 á 5 leerlingen.<br />
Geef elk groep een A3-vel en laat ze in het midden<br />
van het vel opschrijven ‘Duurzaamheid in onze klas’<br />
1 Laat leerlingen 5 minuten door de klas lopen en<br />
goed om zich heen de klas inspecteren.<br />
Opdracht: Zoek mogelijkheden om de klas<br />
duurzamer te maken. Kijk naar details. Hoe zijn<br />
dingen verpakt? Zie je dingen die je nog niet<br />
waren opgevallen? Hoe kunnen we ons gedrag<br />
aanpassen? Zijn er duurzamere alternatieven?<br />
2 De leerlingen maken een woordweb met zo<br />
veel mogelijk verschillende en originele ideeën.<br />
De ideeën worden in categorieën verdeeld.<br />
3 Iedere leerling van een groep deelt in totaal<br />
5 stippen uit bij een of meerdere ideeën.<br />
De 5 stippen kunnen ook bij 1 idee staan.<br />
4 Voor de ideeën met de meeste stippen, bedenkt<br />
de groep een oplossing en schrijft die achter het<br />
idee bij het woordweb.<br />
Laat iedere groep zijn lijst met belangrijkste<br />
oplossingen presenteren aan de klas. Maak met<br />
de klas een lijst van verbeterpunten. Aan welk<br />
verbeterpunt gaan jullie de komende tijd werken?<br />
Tip 1<br />
Waar bestaat afval uit?<br />
Wat kun je opnieuw<br />
gebruiken? Denk ook aan<br />
voedsel of het omgaan<br />
met schoolmateriaal,<br />
bijv. potloden. Wat kan je<br />
buiten de klas eventueel<br />
veranderen, waardoor<br />
je als school duurzamer<br />
wordt?<br />
Tip 2<br />
Laat de leerlingen actief<br />
oplossingen bedenken,<br />
hoe groot of klein ze<br />
ook zijn. “Dat kan niet”,<br />
bestaat niet! Je hoeft<br />
de oplossingen niet zelf<br />
uit te kunnen voeren.<br />
Ze kunnen oplossingen<br />
tekenen voor de<br />
presentatie.<br />
Woordenschat<br />
Milieu, duurzaam(heid), prioriteit, recycle, CO 2<br />
,<br />
“Plastic Soep”
Kerndoel 40 | De verstopte pissebed 30 min<br />
Vanaf groep 3<br />
Kerndoel 40<br />
De verstopte<br />
pissebed<br />
Doel<br />
Antwoord op onderzoeksvraag, ‘Waar leeft<br />
een pissebed het liefst?’. De leerling kan<br />
een proefopstelling bedenken om antwoord<br />
te krijgen op een onderzoeksvraag.<br />
Materiaal<br />
Loeppotje<br />
Bak<br />
10 Petrischaaltjes<br />
Aluminiumfolie<br />
Huishoudfolie<br />
Watten<br />
Evt. ander materiaal<br />
Droog/Nat<br />
Licht/Donker<br />
Achtergrondinfo<br />
Pissebedden zijn eigenlijk waterdieren op het<br />
land. Het zijn een soort kreeftjes. Ze halen<br />
net zoals een vis adem met kieuwen, daarom<br />
is een vochtige omgeving belangrijk voor de<br />
pissebed om te kunnen leven.
Kerndoel 40<br />
De verstopte<br />
pissebed<br />
Aan de slag<br />
Laat de leerlingen per tweetal met een petrischaaltje naar<br />
buiten om pissebedden te verzamelen. Geef ze de tip<br />
mee om vooral onder stenen of houtblokken te zoeken.<br />
1 Bekijk in de klas de pissebed met een loeppotje. Zie<br />
je dat het geen insect is? Die heeft namelijk 6 poten.<br />
2 Bedenk met de klas samen een of meerdere<br />
variabelen om antwoord te krijgen op je<br />
onderzoeksvraag = ‘Waar leeft een pissebed het<br />
liefst?’. Welke proefopstelling hoort bij dit onderzoek?<br />
3 Bouw met de klas de opstelling om de eerste<br />
variabele te onderzoeken. Wat neem je waar na 5<br />
minuten? Tel de pissebedden en noteer het resultaat.<br />
4 Onderzoek steeds een andere variabele. Wat neem je<br />
steeds waar na 5 minuten en noteer hiervan het resultaat.<br />
Formuleer met de resultaten van hierboven een<br />
antwoord op je onderzoeksvraag (‘Waar leeft een<br />
pissebed het liefst?).<br />
Tip 1<br />
Bij een proefopstelling<br />
houd je alles hetzelfde<br />
en varieer je maar één<br />
eigenschap (variabele)<br />
tegelijk. Je noemt dit<br />
‘eerlijk onderzoek’.<br />
Tip 2<br />
Laat leerlingen zelf<br />
nadenken over andere<br />
variabelen, bijv.<br />
ondergrond (glad, ruw),<br />
voedsel, wind, water. Een<br />
filmpje over de pissebed,<br />
kan leerlingen op ideeën<br />
brengen. Maak een hele<br />
les door iedere groep een<br />
andere variabele te laten<br />
onderzoeken.<br />
Woordenschat<br />
Pissebed, eigenschap/ variabele, opstelling,<br />
proef/ experiment, conclusie, onderzoeksvraag,<br />
petrischaaltje, loeppotje, insect, kreeftjes.
Kerndoel 41 | Proeven met je neus 30 min<br />
Vanaf groep 4<br />
Kerndoel 41<br />
Proeven met je neus<br />
Doel<br />
De leerling heeft ervaren dat het ruiken<br />
van eten invloed heeft op wat je proeft.<br />
Je gebruikt je neus om te proeven.<br />
Materiaal<br />
Lepeltjes<br />
Blinddoek<br />
Bakjes<br />
Verschillend testvoedsel<br />
(bijv. vanillesuiker, pepermunt,<br />
citroensap, chocolade,<br />
tomatenketchup, kaneel)<br />
Achtergrondinfo<br />
Naast de 4 bekende smaken ( zoet, zout, bitter,<br />
zuur, is er een nieuwe smaak bij gekomen<br />
genaamd ‘umami’. De tong kan deze 5<br />
basissmaken herkennen, maar het is je neus<br />
die nuanceert. Je ruikt altijd met één neusgat<br />
tegelijk. Om de paar uur wissel je af en ga je<br />
door je andere neusgat ademen.
Kerndoel 41<br />
Proeven met je neus<br />
Aan de slag<br />
Ga na of leerlingen allergisch zijn voor bepaald eten.<br />
1 Bespreek welke smaken de leerlingen kennen en<br />
welke geuren ze kennen .<br />
2 Laat de leerlingen in tweetallen werken. De ene<br />
leerling is ‘de onderzoeker’ en de andere is ‘het<br />
proefkonijn’.<br />
3 Laat ze per tweetal een schema maken, waarin<br />
ze kunnen noteren wat er geproefd wordt door het<br />
proefkonijn. Laat ze in het schema aangeven: veel/<br />
weinig, vies/lekker, welke van de 5 basissmaken<br />
proeven ze, raden wat het is.<br />
4 Het proefkonijn krijgt een blinddoek om en houdt<br />
met zijn vingers zijn neus dicht. De onderzoeker<br />
geeft met een lepeltje een beetje van het eerste<br />
‘testvoedsel’.<br />
5 De onderzoeker noteert in het schema wat het<br />
proefkonijn proeft.<br />
6 Nu proeft het proefkonijn hetzelfde testvoedsel,<br />
maar nu met zijn neus open.<br />
7 Herhaal de vorige vier stappen met het overige<br />
testvoedsel.<br />
Noteren wat er geproefd wordt.<br />
Tip 1<br />
Probeer eens met<br />
1 neusgat dicht te<br />
proeven. Smaakt het dan<br />
anders? Of herhaal de<br />
stappen van hierboven<br />
zonder blinddoek.<br />
Tip 2<br />
Je kan ook bepaald soort<br />
eten een heel andere<br />
kleur geven. Ook de kleur<br />
van eten beïnvloedt de<br />
smaak. (De kleur roze/<br />
rood wordt meestal<br />
geassocieerd met zoet.<br />
De kleur geel/groen wordt<br />
vaak geassocieerd met<br />
fris/gezond van smaak.)<br />
Woordenschat<br />
Zintuigen, geur, smaken/ proeven, hygiëne, aroma’s,<br />
onderzoeker, proefkonijn.
Kerndoel 42 | De parachute 30 min<br />
Vanaf groep 4<br />
Kerndoel 42<br />
De parachute<br />
Doel<br />
De leerling ontwerpt een parachute met een<br />
theezakje dat lang in de lucht blijft zweven en<br />
zachtjes landt. De leerling kan een ontwerp<br />
maken a.h.v. onderzoek.<br />
Materiaal<br />
A3 papier<br />
Boterhamzakje<br />
Theezakje<br />
Draad<br />
Schaar<br />
Plakband<br />
Achtergrondinfo<br />
De leerlingen doen onderzoek aan de hand<br />
van een probleem. Ze passen de kennis die ze<br />
hebben opgedaan toe in een eigen ontwerp om<br />
het probleem op te lossen. Introduceer het<br />
begrip ‘zweven’. Laat desnoods afbeeldingen<br />
zien van zwevende objecten (bijv.boomblaadjes,<br />
zweefvliegtuig).
Kerndoel 42<br />
De parachute<br />
Aan de slag<br />
Introduceer een probleem. Zoals: als je breekbare<br />
lading uit een vliegtuig laat vallen, dan moet die bij<br />
landing heel blijven. Dit ga je onderzoeken met een<br />
zwevend theezakje.‘Het theezakje moet zo lang<br />
mogelijk zweven en zo zacht mogelijk landen’.<br />
1 Bespreek met de leerlingen dat als iets valt, het<br />
stuk kan gaan. Vraag of de leerlingen weten wat<br />
een parachute is en hoe het werkt. Introduceer het<br />
begrip ‘zweven’.<br />
2 Laat de leerlingen in tweetallen werken. Laat ze van<br />
één vel papier een prop maken. Ze laten de prop<br />
tegelijk met een vel papier van dezelfde hoogte<br />
vallen. Welk verschil zien ze?<br />
3 Geef ze de opdracht in 15 minuten een ontwerp<br />
te maken voor hun parachute. Laat ze meerdere<br />
ontwerpen, van hoe hun parachute eruit komt te<br />
zien, op het werkblad tekenen.<br />
4 Hierna bouwen de leerlingen hun parachute en<br />
testen deze uit.<br />
Ze moeten met een stopwatch meten hoe lang hun<br />
parachute zweeft.<br />
Tip 1<br />
Laat de leerlingen<br />
bedenken hoe hun<br />
parachute nog beter<br />
zou kunnen werken.<br />
Andere materialen?<br />
Onderzoekend leren,<br />
is vooral veel<br />
vragen stellen. ‘Van<br />
experimenteren, kun je<br />
leren’.<br />
Tip 2<br />
Het is leuk om een ei<br />
met een parachute te<br />
laten landen van een<br />
grote hoogte (min. twee<br />
meter). Hier hebben de<br />
leerlingen meer materiaal<br />
voor nodig (bijv. doosjes,<br />
satéstokjes, rietjes,<br />
watten, zakdoekjes,<br />
plasticzakken).<br />
Woordenschat<br />
Parachute, zweven, ontwerp(en), waarnemen,<br />
materialen.
Kerndoel 43 | Mooi of slecht weer? 30 min<br />
Vanaf groep 5<br />
Kerndoel 43<br />
Mooi of slecht weer?<br />
Doel<br />
De leerling weet hoe een barometer werkt en<br />
wat de functie ervan is. De bevindingen kan<br />
de leerling in een schema noteren.<br />
Materiaal<br />
Glazen pot<br />
Ballon<br />
Elastiek<br />
Rietje<br />
Cocktailprikker<br />
Plakband/lijm<br />
Achtergrondinfo<br />
De lucht drukt de hele tijd op je, ook al kun je<br />
dat niet voelen. Dit wordt luchtdruk genoemd.<br />
Als je de ballon over de pot doet, is de<br />
luchtdruk op dat moment in de pot even groot<br />
als buiten de pot. Dit kan veranderen door de<br />
luchtdruk buiten de pot, maar de luchtdruk<br />
binnen de pot blijft altijd hetzelfde.
Kerndoel 43<br />
Mooi of slecht weer?<br />
Aan de slag<br />
1 Blaas de ballon enkele malen op en laat weer<br />
leeglopen. Knip dan het tuitje van de ballon.<br />
2 Trek de ballon strak over de glazen pot. Doe er<br />
het elastiek om, zodat de ballon niet glijdt.<br />
3 Maak de cocktailprikker vast aan het uiteinde van het<br />
rietje. Plak het andere uiteinde van het rietje precies<br />
in het midden van de ballon vast met plakband.<br />
Dit is de wijzer.<br />
4 Op een vel papier teken je een schaal, waarop je<br />
kunt aflezen hoe hoog de luchtdruk op dat moment<br />
is. Op een ander vel papier teken je een schema,<br />
waarop je iedere dag noteert wat de luchtdruk en<br />
het weer is.<br />
5 Plak het vel papier met de schaal tegen de muur en<br />
zet de barometer voor dit papier. Zijn er veel wolken,<br />
zet de wijzer onder het midden. Is het onbewolkt, zet<br />
de wijzer boven het midden.<br />
6 Kijk 5 dagen achter elkaar naar je barometer. Zet elke<br />
dag een streepje op het karton met de datum erbij.<br />
Noteer in het schema wat de luchtdruk en wat het<br />
weer is van die dag.<br />
Tip 1<br />
Hoe werkt het?:<br />
Als de luchtdruk hoger<br />
wordt, wordt het ballonvel<br />
hol geduwd De punt van<br />
het rietje gaat omhoog.<br />
Dit betekent dat er beter<br />
weer op komst is. Als de<br />
luchtdruk lager wordt, gaat<br />
het ballonvel bol staan.<br />
De punt van het rietje<br />
gaat naar beneden. Er is<br />
waarschijnlijk bewolking of<br />
regen op komst.<br />
Tip 2<br />
Bedenk met de leerlingen<br />
een ander meetinstrument<br />
die je met de klas kan<br />
maken om nog een<br />
onderdeel van het weer te<br />
meten (bijv. regenmeter).<br />
Woordenschat<br />
Luchtdruk, barometer, lagedrukgebied, hogedrukgebied,<br />
meetinstrument, KNMI, meteoroloog.
Kerndoel 44 | Een stevige toren van papier 30 min<br />
Vanaf groep 4<br />
Kerndoel 44<br />
Een stevige toren<br />
van papier<br />
Doel<br />
Met medeleerlingen een stevige toren ontwerpen<br />
en bouwen. De leerling weet dat een<br />
driehoekvorm een sterke constructievorm is.<br />
Materiaal<br />
Veel A4 papier<br />
Schilderstape<br />
Plakband<br />
Schaar<br />
Een boek<br />
Liniaal<br />
Achtergrondinfo<br />
Vertel de leerlingen dat de stevigheid van een<br />
constructie niet alleen bepaald wordt door<br />
het materiaal dat wordt gebruikt. Ook andere<br />
eigenschappen bepalen of een constructie stevig<br />
is of niet. Materiaal kan steviger worden gemaakt<br />
door een bepaald profiel te gebruiken.
Kerndoel 44<br />
Een stevige toren<br />
van papier<br />
Aan de slag<br />
Maak groepen van 4 tot 5 leerlingen.Iedere groep krijgt<br />
een stapel met dezelfde aantal A4- papier (bijv. 20 stuks).<br />
1 Geef de groepen 5 minuten de tijd om de<br />
ontwerpvraag te bespreken: “Hoe kunnen we in 15<br />
minuten met elkaar een zo hoog mogelijke stevige<br />
toren bouwen?”<br />
2 Laat ze dan in 5 minuten met elkaar de taken<br />
verdelen, zodat ze het meest efficiënt werken: ‘wie<br />
vouwt’ / ‘wie bouwt’ / ‘wie houdt de tijd in de gaten’?<br />
3 Bouw in 15 minuten met elkaar een zo hoog<br />
mogelijke toren door papier te vouwen en de<br />
onderdelen op elkaar te plaatsen.<br />
4 Laat iedere groep in 1 minuut vertellen welke<br />
‘bouwprincipe’ ze hebben gebruikt en hoe het<br />
samenwerken is gegaan.<br />
Test welke toren het hoogst is en welke toren het<br />
stevigst (door er bijvoorbeeld een boek op te leggen).<br />
Tip 1<br />
Deze les kan je ook goed<br />
gebruiken om groepswerken<br />
te motiveren. De leerlingen<br />
moeten hier samenwerken<br />
en in sociale interactie<br />
gaan met anderen. Ze zijn<br />
samen verantwoordelijk<br />
voor het eindproduct.<br />
Iedere leerling in de groep<br />
is verantwoordelijk voor het<br />
uitvoeren van een deel van<br />
de taak.<br />
Tip 2<br />
Je kan ook de opdracht<br />
geven om een brug te<br />
ontwerpen en te bouwen<br />
met een minimale<br />
‘overspanning’. Een brug<br />
tussen twee tafels.<br />
Woordenschat<br />
Constructie(vorm), materiaal, eigenschap, profiel,<br />
overspanning.
Kerndoel 45 | Schooltafel van de toekomst 30 min<br />
Vanaf groep 5<br />
Kerndoel 45<br />
Schooltafel van<br />
de toekomst<br />
Doel<br />
Met medeleerlingen ‘de schooltafel van de<br />
toekomst’ ontwerpen. Brainstormen en<br />
vervolgens tot een gezamenlijk ontwerp komen.<br />
Materiaal<br />
A3 papier<br />
Potlood<br />
Liniaal<br />
Stiften<br />
Achtergrondinfo<br />
Genoeg bewegen is goed voor de fysieke<br />
gezondheid en het zorgt ook voor een beter<br />
functionerend brein. Langdurig stilzitten is dus<br />
niet gezond. Toch is ook bekend dat je pas<br />
goed kunt luisteren als het stil is. Stilzitten<br />
in de klas is een uitvinding uit 1806 toen het<br />
klassikale onderwijs werd ingevoerd. Daarvoor<br />
liepen leerlingen gewoon rond door de klas<br />
tijdens het werken.
Kerndoel 45<br />
Schooltafel van<br />
de toekomst<br />
Aan de slag<br />
Verdeel de klas in groepen van 3 tot 4 leerlingen.<br />
Iedere groep krijgt een A3 papier. Bij deze opdracht ligt<br />
de nadruk deels op het samenwerken. Bespreek met<br />
de leerlingen welke vaardigheden nodig zijn om goed<br />
met elkaar samen te werken.<br />
Bron: Wetenschapsknooppunt Zuid-Holland<br />
1 Laat iedere groep op het A3 papier een woordweb<br />
maken met als onderwerp ‘de schooltafel van de<br />
toekomst’<br />
2 Laat ze ook tekeningetjes maken bij de woorden<br />
op het woordweb<br />
Na 20 minuten moeten de groepen hun ‘de schooltafel<br />
van de toekomst’ presenteren aan de klas ahv hun<br />
woordweb.<br />
Tip 1<br />
Formuleer een ontwerpvraag<br />
door niet de<br />
oplossing, maar het<br />
probleem of de behoefte<br />
te noemen. Bijvoorbeeld:<br />
Het probleem is, dat te<br />
lang zitten ongezond<br />
is. Een oplossing is<br />
‘de schooltafel van de<br />
toekomst’.<br />
Tip 2<br />
Je kan bij deze les<br />
ook met de leerlingen<br />
bespreken welke mensen<br />
hun schooltafel hebben<br />
bedacht. Welke beroepen<br />
komen erbij kijken om een<br />
schooltafel te maken.<br />
Woordenschat<br />
Meubilair, ergonomie, ergonomisch, brainstormen,<br />
ontwerper, meubelmaker, ontwerpvraag.
Kerndoel 46 | De zichtbare kant van de Maan 15 min<br />
Vanaf groep 5<br />
Kerndoel 46<br />
De zichtbare kant<br />
van de maan<br />
Doel<br />
De leerling vindt de verklaring op de vraag:<br />
Waarom zien we altijd maar 1 kant van de<br />
maan?<br />
Materiaal<br />
2 leerlingen<br />
Achtergrondinfo<br />
De maan draait in 28 dagen één keer om<br />
de aarde. We zien altijd dezelfde kant van<br />
de maan, omdat de maan in 28 dagen om<br />
zijn eigen as draait. Dit komt niet omdat<br />
de maan zelf om zijn eigen as draait, maar<br />
door de zwaartekracht van de aarde wordt<br />
rondgedraaid.
Kerndoel 46<br />
De zichtbare kant<br />
van de maan<br />
Aan de slag<br />
1 kind speelt de aarde<br />
1 kind speelt de maan<br />
1 Laat de kinderen tegen de wijzers van klok<br />
bewegen. De kinderen kijken elkaar bij het draaien<br />
continue aan.<br />
2 Als het kind dat de maan speelt een rondje rond de<br />
aarde is gelopen, dan is het ook een keer om zijn<br />
eigen as gedraaid.<br />
Hoe zou de maan om de aarde draaien als hij<br />
stilstond? Dan zou je gedurende de maand, alle<br />
kanten van de maan kunnen zien.<br />
Tip 1<br />
Laat alle leerlingen een<br />
keer de maan spelen, om<br />
te ervaren hoe de maan<br />
om zijn eigen as draait.<br />
Tip 2<br />
Laat de Maan een bal<br />
boven het hoofd houden.<br />
Schijn met een sterke<br />
lamp op de ronddraaiende<br />
maan. Het kind dat de<br />
aarde speelt, kan de<br />
verschillende maanfases<br />
zien.<br />
Woordenschat<br />
Aarde, maan, omwenteling, as, maancyclus.
W&T, OOL & LOB<br />
Wetenschap & Technologie (W&T) is een manier<br />
om grip te krijgen op de wereld waarbij vele talenten<br />
ervaren en ontdekt kunnen worden. W&T biedt een<br />
rijke context aan ervaringen die te verbinden zijn met<br />
toekomstbeelden en activiteiten in de beroepswereld.<br />
De didactiek van Onderzoekend en Ontwerpend<br />
Leren (OOL) faciliteert het opdoen van kennis,<br />
OOL-vaardigheden en houding. Het nodigt uit tot<br />
het ontwikkelen van denkvaardigheden, coöperatief<br />
creëren en motorische vaardigheden, het ontdekken<br />
van de wereld en deze naar je hand te zetten.<br />
Hierbij wordt een gezonde dosis verwondering,<br />
nieuwsgierigheid, doorzettingsvermogen en plezier<br />
ervaren.<br />
Loopbaanbegeleiding en Beroepsoriëntatie (LOB)<br />
op de basisschool gaat over ervaringen die de<br />
leerling opdoet binnen en buiten school en een<br />
reflectie hierop. In gesprekken met volwassenen<br />
(leerkracht/ouders) kunnen leerlingen hun ervaringen<br />
verkennen en talenten, interesses bij zichzelf leren<br />
herkennen. Op basis van dit inzicht kan de brede<br />
ontwikkeling gericht ondersteund worden en<br />
vervolgstappen in het opdoen van nieuwe ervaringen<br />
ingezet worden. Zo leert de leerling zichzelf kennen<br />
en bij talenten, interesses en mogelijkheden<br />
passende schoolloopbaankeuzes te maken.<br />
Het is logisch om de LOB gedachte bij de W&T<br />
lessen te betrekken en in het curriculum W&T lessen<br />
aan het LOB programma te koppelen (ervaringen<br />
en reflectie). Of de potentie van W&T en OOL<br />
(gerelateerd aan LOB) benut wordt, ligt in de hand<br />
van de leerkracht.<br />
Lesgeven in W&T en de OOL didactiek vergt een<br />
bril om de leerling te observeren en te bevragen<br />
en te ondersteunen bij ervaren en kwaliteiten<br />
ontdekken.<br />
Op de website horend bij deze<br />
waaier worden voorbeelden gegeven<br />
hoe u de eenvoudige lessen kunt<br />
verbreden naar LOB.
Achtergrond<br />
Deze W&T waaier is ontwikkeld voor basisscholen<br />
in Rotterdam Zuid die een curriculum willen bieden,<br />
waarin leerlingen zichzelf leren kennen en zich<br />
breed ontwikkelen in een grootstedelijke<br />
Nederlandse context.<br />
De W&T-waaier maakt onderdeel uit van het<br />
‘Gaan voor een Baan’ - BRIDGE-programma<br />
van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid<br />
(NPRZ). Dit programma beoogt leerlingen tijdens<br />
hun schoolcarrière extra ondersteuning te bieden<br />
bij het leren maken een bewuste en succesvolle<br />
schoolloopbaankeuzes en om leerkrachten (en<br />
ouders) te ondersteunen in hun begeleidingstaak<br />
hierbij.<br />
Hogeschool Rotterdam is met haar Expertisecentrum<br />
Maatschappelijke Innovatie (EMI) partner van<br />
NPRZ en het BRIDGE-programma. Eén van de<br />
activiteiten van EMI in het kader van BRIDGE, is<br />
het bieden van een maatwerk begeleidingstraject<br />
voor basisscholen om W&T een duurzame plek te<br />
geven in het curriculum in samenhang met LOB.<br />
Colofon<br />
Adres<br />
EMI | Expertisecentrum Maatschappelijke Innovatie<br />
Rochussenstraat 198, 3015 EK Rotterdam<br />
Postbus 25035, 3001 HA Rotterdam<br />
EMI website:<br />
www.emiopzuid.nl<br />
Gaan voor een baan website:<br />
www.gaanvooreenbaan.nu<br />
Powered by