Inkijkexemplaar_Boek_ZuidOostAzie

DOOR DE MAKERS VAN REISMAGAZINE
ZUIDOOST
a ziË
15 REIZEN
WEG VAN DE MASSA
MALEISIË • THAILAND • INDONESIË • VIETNAM • PAPOEA-NIEUW-GUINEA • LAOS
CAMBODJA • FILIPIJNEN • ANDAMANEILANDEN • MYANMAR • OOST-TIMOR

VOORWOORD
liefde
OP HET EERSTE GEZICHT
Voor mij waren het de eerste zachte druppels van de moesson tijdens
mijn eerste reis door Thailand, op negentienjarige leeftijd. Ze vielen op
mijn gezicht terwijl ik met het eerste licht van de dag het zandpaadje
volgde naar mijn strandhut, aan het begin van de eerste échte rondreis
van mijn leven. Mijn hart maakte een sprongetje van blijdschap.
Voor anderen was het de eerste aanblik op de wonderlijke tempels
van Angkor of Bagan. Of de eerste kennismaking met de fascinerende
festivals van Bali. Of de eerste sprong in de smaragdgroene zee voor
de kust van de Filipijnen.
Zuidoost-Azië is een hartendief. Reis je er voor de eerste keer naartoe,
dan is de kans groot dat je er je leven lang verknocht aan raakt en terug
blíjft komen. Gelukkig valt er steeds weer iets nieuws te ontdekken.
In de krap veertien jaar dat Columbus bestaat, worden onze
schrijvers en fotografen op elke reis naar een Zuidoost-Aziatische
bestemming weer verrast. En lukt het ze, ondanks de toenemende
populariteit van de regio, buiten de gebaande paden te treden voor de
meest bijzondere reiservaringen. Na veel wikken en wegen maakten
we voor dit boek een selectie van hun mooiste reisverhalen en -foto’s.
Voor iedereen die al van Zuidoost-Azië houdt óf niet kan wachten om
er stapelverliefd op te worden.
Mark Mackintosh, hoofdredacteur Columbus Travel
BONUS! ONLINE KAARTEN VOOR 15 REIZEN WEG VAN DE MASSA
Voor alle landen in dit boek hebben we online kaarten gemaakt
waarop onze favoriete reisbestemmingen en -activiteiten staan
aangegeven. Scan met je telefoon de QR-code die aan het eind
van elke reportage staat en je kunt van Columbus-plek naar
Columbus-plek navigeren, weg van de massa!

INHOUD ZUIDOOST-AZIË
15 REIZEN
WEG VAN DE MASSA
8 sumba indonesië
22 Laos
34 zuid -Vietnam
46 palawan FIlipijnen
58 noord -Thailand
70 Raja Ampat Indonesië
84 myanmar

98 Oost-timor
110 bali indonesië
120 papoea-nieuw-guinea
134 cambodja
148 Maleisië
150 caramoan fIlipijnen
164 andamaneilanden
178 molukken indonesië

46

FILIPIJNE N
THE LAST FRONTIER
Volgens wetenschappers kent het Filipijnse
Palawan de grootste biodiversiteit
ter wereld. Dat zie je en dat voel je.
De langgerekte provincie wordt omzoomd
door vele honderden kleine en grote
eilanden met krijtrotsen, dichte jungle
en idyllische snorkelbaaitjes. Maar
klimaatverandering ligt ook hier op de loer.
TEKST MATTHIJS DE GROOT FOTOGRAFIE LOUISE TEN HAVE
47

FILIPIJNE N PALAWAN
48
Ik vaar in de Filipijnen
ten noorden van het
grote eiland Palawan.
Om me heen liggen
prachtige grote en
kleine eilanden op
zwemafstand van elkaar.
Ik ben onderweg naar
het eiland Coron, waar
ik een van de oudste
stammen van de
Filipijnen, de Tagbanua,
wil bezoeken.
Zodra het eiland Coron mijn gezichtsveld
binnenkomt, lijkt het één massieve en
ononderbroken zwarte kalksteenrots.
De bovenzijde is door regen en wind
geslepen tot vlijmscherpe punten. Zwart
en angstaanjagend steken ze als afgebroken
zwaarden op uit de zee. Hier wil je
geen schipbreuk lijden, bedenk ik mij.
Het ziet ernaar uit dat er geen plek is om
aan wal te komen en zonder kleerscheuren
de steile wanden op te klimmen.
Dichterbij gekomen blijkt het toch
anders. Ineens verschijnen kleine
doorgangen die leiden naar lagunes.
De bootsman vaart de boot een lagune
in en de wind gaat liggen. Het water
kleurt blauw en groen en alles wat daar
tussenin zit. Onder me verschijnt een uitbundige
koraalbodem. Het geruis van de
wind maakt plaats voor oorverdovende
jungle geluiden die door de steile rotsen
worden weerkaatst. De op het eerste
gezicht angstaanjagende en steile rotsen
blijken wonderlijk genoeg toch dicht
begroeid met tropische bomen en lianen.
Twee witte ijsvogels vliegen luid krijsend
over alsof het hún lagune is die we zijn
binnengevaren. Hoe vijandig het eiland
er van een afstand ook uitziet, zo lieflijk
en aanlokkelijk is het nu van dichtbij.
En dat is maar goed ook voor de bewoners
die ik wil gaan bezoeken. Van deze
minderheidsgroep zijn er nog maar
enkele duizenden over. Ze houden zich
in leven door visvangst en het verkopen
van eetbare vogelnestjes, die ze hoog
tegen de rotsen uit grotten halen.
cyanide
We hebben geluk. Boven de vlijmscherpe
rotsen, net boven de waterlijn,
is een huis van bamboe op palen
gebouwd. Voor het hutje liggen drie
banca’s: kleine, eenpersoonsbootjes met
zijliggers. Het huisje is klein en zonder
veel aandacht voor privacy gebouwd.
We drijven er langzaam naartoe en
kijken dwars door de bamboe heen.
Binnen zit een grote Tagbanuafamilie.
Onze bootsman legt aan,
waarna een tanige man uit het huisje
komt om het touw van de boot vast te
maken. Hij nodigt ons, enigszins met
tegenzin, uit om binnen te komen.
De Tagbanua zijn niet zo gewend aan
bezoek van buitenaf. De gezichten van
deze familie zijn geplooid en hun lichamen
tenger. Ooit droegen de Tagbanua
slechts lendedoeken, tegenwoordig
houden ze het bij oude T-shirts en spijkerbroeken.
Vanuit mijn ooghoek zie ik
kleine visjes over het water springen,
achtervolgd door een grotere vis.
‘Vroeger vingen we meer vis’, zegt
de vader van Gardo, die even later voor
ons zou poseren in zijn boot. ‘Ik ving
op een dag zo’n tien kilo vis. Toen was
vissen als het oppakken van schelpen

VORIGE & DEZE PAGINA'S
welk eiland wordt
het vandaag?
Eilanden, eilanden, eilanden.
In de Bacuit-archipel, waar El
Nido onderdeel van uitmaakt,
liggen vele honderden fantastische
eilanden. Met een bootje
of kajak peddel je zo naar het
volgende strandje. Vrijwel alle
eilanden zijn onbewoond en het
is toegestaan om er wild te kamperen.
Je kunt je een slechter
uitzicht vanuit je tent indenken.
49

FILIPIJNE N PALAWAN
56
bestaat uit meer dan zevenduizend eilanden
en het ‘grondgebied’ omvat dan ook
veel meer water dan land. Het onderwaterleven
is een essentieel onderdeel
van het dagelijkse leven. Immers, bijna
elk eiland is omgeven door een omvangrijk
koraalgebied dat als woongebied
dient.
Maar na zoveel bountyeilandjes zijn
we blij voet te zetten in de binnenlanden
van Palawan. We pakken de auto en
begeven ons over een kronkelweggetje
naar het westen. Dat gaat soepeler dan
verwacht. Ook hier zijn weinig tot geen
toeristen te bekennen, en al helemaal
geen westerse. We zijn omgeven door
ongerept oerwoud met slechts hier en
daar de beginselen van slash and burnpraktijken.
Ik vertel onze taxichauffeur over de
Tagbanua op Coron. Zijn ogen beginnen
te fonkelen. ‘Wil je een andere volksstam
zien?’ vraagt hij verwachtingsvol. Ik knik
nog wat twijfelend als hij breeduit begint
te vertellen over de Batak, een volksstam
die in de jungle leeft. Wie weet is deze
man zijn roeping als gids misgelopen,
dus besluiten we met hem mee te gaan.
Hij grijpt zijn kans en gooit het stuur om.
Onze 4WD taxibus verruilt het gladde
asfalt voor een pad door het bos.
De bossen worden jungle, de weg wordt
slechter en vervolgens verspert een rivier
onze weg. Onze zelfbenoemde gids stapt
laaiend enthousiast uit de auto en deelt
ons mee dat we te voet verder gaan.
We hijsen onze tassen op de rug en
waden onze billen vier keer door ijskoud
water, wat heerlijk is zo midden op de
bloedhete dag. Onze gids loopt in rap
tempo door.
midden in de jungle
Een van de vele rivieren die
Palawan doorsnijden. De jungle
is nog relatief intact. Alleen
direct langs de weg en aan de
oevers van de rivieren heeft het
oerwoud plaatsgemaakt voor
duizenden palmbomen.
Als we het dorp naderen, legt hij uit
dat de Batak niet gesteld zijn op bezoek
van buitenaf. Contact met de stamleden
is alleen mogelijk via een tussenman die
zij vertrouwen. De groep heeft goede
reden om argwanend te zijn. Eeuwenlang
leefden zij aan de kust als nomadische
jagers en verzamelaars. In de
tweede helft van de vorige eeuw werd
de stam langzaam maar zeker het binnenland
in gedwongen door migranten
uit andere delen van de Filipijnen.
De overheid dwong hen in kleine dorpjes
te gaan wonen en beperkte hun toegang
tot de jungle.
De schade die dat heeft veroorzaakt,
is goed te zien. We maken kennis met
lamlendig tegen elkaar hangende families,
twee jochies die geweren in elkaar
zetten (bushmeat valt natuurlijk niet
zomaar uit de boom) en tot op de ribbenkast
uitgemergelde honden die geen
enkele energie lijken te hebben om ons
te begroeten. Met de beste bedoelingen
stelt een van de mannen voor een groep
jagers in lendedoekjes uit de jungle te
halen om kennis te maken. We slaan zijn
aanbod vriendelijk af en maken rechtsomkeert.
Palawan staat geheel terecht
bekend als The Last Frontier en dat moet
vooral zo blijven.

4x
palawan
WEG VAN DE MASSA
1. Zwem IN het schoonste meer
ter wereld
Cayangan op Coron is een vulkanisch meer
dat bekendstaat als het schoonste ter wereld.
Je bereikt het via een 15 minuten lange klim vanuit
een schitterende lagune. Barracuda, het andere
meer op het eiland, biedt fantastische duikmogelijkheden.
2. Kajak in de lagunes
De lagunes van Coron zijn een bijzondere ervaring
door de combinatie van turkoois water, met jungle
begroeide krijtrotsen, oorverdovende junglegeluiden
en overvliegende vogels. Het is heerlijk
om hier te kajakken.
3. Breng locals een bezoekje
De Tagbanua, de inheemse bewoners van Coron,
wonen in kleine bamboehutjes die vlak boven
de waterlijn tegen rotswanden zijn aangebouwd.
Breng ze een bezoek maar meld je uiteraard eerst
bij de chief om kennis te maken en toestemming
te vragen.
4. Ga eilandhoppen in de
bacuit-archipel
Dit gebied wordt gekenmerkt door tientallen kalkstenen
rotseilanden met strandjes die nog mooier
en indrukwekkender zijn dan die van Ha Long
Bay in Vietnam of Phi Phi in Zuid-Thailand. Alle
eilanden liggen dicht bij elkaar. Huur een dag lang
een bangca, een Filipijnse vissersboot, en laat je
van eiland tot eiland varen.
We hebben een online kaart van
deze bestemming gemaakt.
Zet ’m op je telefoon! Ga naar
columbustravel.nl/kaart/pal of
scan de QR-code hiernaast.
57

98

OOST -T IMO R
EILANDPIONIERS GEZOCHT
Na een snoeiharde onafhankelijkheidsstrijd
met Indonesië mocht Oost-Timor zich in
2002 het nieuwste land ter wereld noemen.
Maar door de rellen die daarop volgden,
bleef het helaas een no-goarea voor
reizigers. Sinds kort is de situatie stabiel
en kun je ontdekkingsreiziger spelen op
een eiland dat barst van het avontuur.
SCHRIJVER & FOTOGRAAF TOM VAN DER LEIJ
99

OOST -T IMO R
100
Eén ding staat vast als je
door Oost-Timor reist: je
raakt in no time buiten
de gebaande paden én
buiten adem.
Het lijkt alsof sporten in het bloed van
de Oost-Timorezen zit. Bij zonsopkomst
en in de late namiddag jogt en sjokt jong
en oud langs het strand van de hoofdstad
Dili. Op zondag na de kerkdienst is
het helemaal raak. Dan is het 27 meter
hoge Christusbeeld aan het eind van de
baai – op Rio na het grootste Christusbeeld
ter wereld – the place to be. En een
trainingsdoel op zich – de honderden
treden naar Cristo Rei glinsteren van het
zweet. Puffend en hevig transpirerend
haal je de top, mits je onderweg niet
afgebogen bent naar het stille strand
aan je rechterhand. Boven verwelkomt
de gigantische Zoon van God je met
open armen. Wat rest is een ongeëvenaard
uitzicht over Dili. Na afloop haal
je met een perfecte zonsondergang een
afzakkertje bij een van de strandtentjes
aan de voet van het beeld.
Of ga toch fietsen! Sinds 2009 wordt
medio september de Tour de Timor
gehouden, een meerdaags wielerspektakel
dat ten doel heeft het eiland te
promoten en de inwoners trots te laten
voelen. Wielrenners en mountainbikers
uit binnen- en buitenland trotseren
honderden kilometers lang steile bergen
en fietsen evenwijdig aan desolate stranden.
Een maximum van tweehonderd
buitenlandse fietsers betalen circa € 540
per persoon om mee te kunnen doen.
Voor de mindere fietsgoden is een
tochtje door en rondom de hoofdstad
Dili een aanrader, maar ook al een hele
opgave. Het klamme weer doet je
het zweet geheid aan alle kanten
uitbreken, tourdetimor.com. Huur je
stadsfiets bij Mister Dili, de Duitser
Volker van Dive Timor, divetimor.com.
In hogere sferen
De bergen van Oost-Timor hoef je
slechts te delen met andere verwoede
reizigers, vrome pelgrims en ... geesten.
Vooral het binnenland is een
walhalla voor hikers. De technisch
moeilijkste berg is wellicht de 2316
meter hoge Matebian, in het oosten
van het land. Toegankelijker is de
Rameleu, die op een halve dag rijden
van de hoofdstad Dili ligt en zich met
2986 meter de hoogste piek van Oost-
Timor mag noemen. Neem in het droge
seizoen een terreinwagen, taxi of bus
naar het bergdorpje Maubisse en hobbel
nog eens achttien kilometer over
een belabberde weg naar Hatobuilico.
Overnacht daar in Pousada Alecrim.
Sta om half vier uur ’s ochtends op
en beklim samen met je lokale gids in
tweeënhalf uur de top voor de zonsopkomst.
Het uitzicht over de jungle
en de kust op een onbewolkte dag is
spectaculair. Geen wonder dat de berg
onder de Oost-Timorezen bekendstaat
als het rijk van de geesten; hier
houden zich de voorouders op na hun
overlijden. De berg is ook een belangrijk
christelijk pelgrimsoord. Jaarlijks
maken gelovigen in maart en oktober
de trek naar het beeld van de Heilige

WIERGALOOS
Zeewier verzamelen: een
bekend tafereel aan de kust
van Oost-Timor.
VORIGE PAGINA'S
strand voor jezelf
Tussen hoofdstad Dili en het
plaatsje Baucau kom je langs
de mooiste verlaten stranden.

OOST -T IMO R
108
hun huizen te beschermen roepen
bewoners rond de haard de geesten van
voorouders aan. De mooiste ‘huizen
met benen’ vind je op de weg naar het
plaatsje Tutuala en in de omgeving van
de dorpjes Lautém en Lospalos.
Duik in de geschiedenis
Portugezen, Nederlanders en Indonesiërs:
de geschiedenis van Oost-Timor
is er een van bezetters. Maar ook een die
veel verder teruggaat in de tijd. Net als
vele anderen op Oost-Timor woonden
de inheemse Fataluku van het dorpje
Tutuala midden in de jungle voordat de
Portugezen en daarna de Indonesiërs het
land bezetten en er een migratie naar de
kustweg plaatsvond. Clans bouwden in
vroegere tijden ommuurde dorpjes in de
hooglanden maar woonden ook in grotten.
In de jaren zestig werden in de omgeving
van Tutuala de grotten van Lena
Hara en Ile Kére Kére opgegraven, waar
zich reeds dertigduizend jaar geleden
mensen ophielden. Naast vishaken zijn
er rotstekeningen en gebeeldhouwde
gezichten uit de oertijd gevonden. Je
kunt zelf een kijkje nemen in de grotten
na een veeleisende hike met een gids
vanuit Tutuala.
In Oost-Timor doet weinig meer denken
aan de Nederlandse koloniale tijd
– de Nederlanders hadden vooral aan
de Indonesische westkant van het eiland
gooi een balletje op
Een voetbalwedstrijd
in Tutuala.
hun handelspost – maar op ruim een
uur rijden van de hoofdstad Dili, bij het
slaperige dorpje Maubara, vind je nog
een eeuwenoud Hollands fort. Nou ja,
Hollands … De Portugezen bouwden het
en wij namen het in. Later ruilden de
Hollanders het weer met de Portugezen
voor het eiland Flores. Midden in het
fort is een restaurantje gevestigd.
Nog altijd waken twee verroeste kanonnen
over de schilderachtige baai.
De zeventig kilometer vanaf Dili gaan
langs de noordwestkust, over een stoffige
weg met mooie baaitjes en garnalenvelden.
Halverwege, in Liquiçá,
bezoek je ook nog even de met groen
overwoekerde Portugese gevangenis.

2x
oos t - timor
WEG VAN DE MASSA
1. ga tot het puntje
De uiterste oostpunt van Oost-Timor, tegenover
Jaco-eiland, is een nationaal park. Acht kilometer
beneden aan het strand kun je slapen in twee
guesthouses op palen, 20 euro inclusief ontbijt
en diner. Driekwart van de prijs is voor de lokale
gemeenschap, een kwart gaat naar de bescherming
van het natuurpark, tel. 7245620. In Tutuala,
het dorp op de heuvel naast Jaco-eiland, vind je
een superpension voor slechts 30 euro.
2. blijf logeren in com
In dit lieflijke vissersgehucht op driekwart tussen
Dili en het uiterste oosten vind je verschillende
guesthouses en een heus beach resort. Of, beter,
vraag in het dorp naar Senora Rosa die een kamer
op palen verhuurt (20 euro) en een perfect ontbijt
– met gestoomde banaan – serveert,
tel. 7288119.
We hebben een online kaart van
deze bestemming gemaakt.
Zet ’m op je telefoon! Ga naar
columbustravel.nl/kaart/tim of
scan de QR-code hiernaast.
109