Innovation-Magazine-LR

getinteractive

INNOVATIONS

MGZN 2019

Chaos engineering

IT is niet bestand tegen

de grilligheid van de echte wereld

Future tech

Quantum computing:

Weg zijn de wereldproblemen

Architecture

Microservices:

Fabels en fictie

Data science

Wil de echte

data scientist opstaan?


» VOORWOORD

Veranderingen gaan sneller dan ooit. Je hoort het

zó vaak. En als een boodschap te vaak langskomt,

dan loop je het risico dat hij niet meer aankomt.

Toch zijn er mensen die deze boodschap zo knap

kunnen verpakken, dat het je wel nog aan het denken

zet. Schrijver Yuval Noah Harari is zo iemand. Zijn laatste

werk gaat over 21 lessen voor de 21ste eeuw. Hij betoogt

dat technologieën als AI en biotech onze manier van

samen leven en werken net zo radicaal gaan veranderen

als ten tijde van de Industriële Revolutie.

Daarmee veranderen ook de competenties waarmee

we ons als mensen kunnen onderscheiden. Kennis is

niet meer onderscheidend als alle kennis in de wereld

binnen één klik bereikbaar is. Je kunt alle hoofdsteden

van de wereld uit je hoofd leren, maar je kunt ze ook

opzoeken op je smartphone. Wat belangrijker wordt,

is de vaardigheid om te bepalen of informatie wel klopt

en of die relevant is in de situatie waarin je zit.

Het belang van zelf kennis hebben neemt dus af, er zijn

andere vaardigheden die je nodig hebt in de 21ste eeuw.

Denk aan probleemoplossend vermogen, kritisch denken

en creativiteit; we leven in een tijd van context. De

toegevoegde waarde van mensen ten opzichte van

com puters zit vooral in het bepalen en interpreteren van

het grote plaatje. Computers vinden dat een stuk lastiger.

Als er één vakgebied is waarin deze verschuiving van

kennis naar context zichtbaar is, dan is het wel IT.

Dát is volgens mij

de belangrijkste

les van de 21e eeuw.

Tot nu toe, althans.

Dennis Joosten – CTO

Toen ik nog in de schoolbanken zat (in de jaren

negentig), werden IT’ers opgeleid tot automatiseerders

die ergens in een hoekje van het bedrijf code zaten te

kloppen. De eisen die we stellen aan IT’ers zijn sinds die

tijd enorm toegenomen. Er wordt nu van ze verwacht

dat ze niet alleen maar dingen kunt automatiseren,

maar dat ze ook begrijpen wat de impact is van een

oplossing op de business (pagina 22). Het is in de

ont wikkelfase al belangrijk om na te denken over wat er

mogelijk zou kunnen gebeuren en hoe je de oplossing

daartegen kunt wapenen (pagina 4).

Natuurlijk gaan veranderingen sneller dan ooit.

Innovatie in IT gaat echter al lang niet meer alleen om

baanbrekende nieuwe technologieën zoals quantum

computing (pagina 36). Innovatie gaat ook, nee, vooral

over een andere manier van werken en denken.

Dat is volgens mij de belangrijkste les van de 21e eeuw.

Tot nu toe, althans. apple

2

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


» INHOUD

4

CHAOS ENGINEERING

IT is niet bestand tegen de

grilligheid van de echte wereld

8

DEVOPS

We doen iets met AI! Drie valkuilen

van AI-experimenten

10

IN DE PRAKTIJK

Innovatie van de grond krijgen

is maatwerk

12

ARCHITECTURE

Microservices: Fabels en fictie

15

DE STELLING VAN JOOP

Data anonimiseren moet verplicht

open source worden

16

IN DE PRAKTIJK

Info Support TechTalks

18

DATA SCIENCE

Wil de echte data scientist

opstaan?

20

FACTS & FIGURES

Innovatie in keiharde cijfers

22

DEVELOPMENT

Impact-by-Design:

Evolutie in innovatie

24

IN DE PRAKTIJK

NS: Spoorboekloos rijden

met TimTim

25

COLUMN

Digital onboarding:

De ultieme vorm van impact

26

IN DE PRAKTIJK

Slim en flexibel reizen met

de buurtbus

27

DE STELLING VAN STIJN

Alleen integrale aanpak

energiesector kan problemen

oplossen

28

WAY OF WORKING

Agile XL? Kies dan wel het juiste

framework

32

MACHINE LEARNING

AI avant la lettre

33

DE STELLING VAN IVO

Blockchain is soms overbodig

34

FUTURE TECH

Everything as Code

35

FUTURE TECH

Serverless computing

36

FUTURE TECH

Quantum computing:

weg zijn de wereldproblemen

38

DE STELLING VAN GERT JAN

Populariteit functionele talen stijgt

39

COLOFON

»

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

3


» CHAOS ENGINEERING

IT is niet

bestand tegen

de grilligheid

van de echte

wereld

“The real troubles in your

life are apt to be things

that never crossed your

worried mind, the kind

that blindside you at

4 p.m. on some idle

Tuesday.”

“Deze zin uit de hit Everybody’s Free to Wear

Sunscreen verwoordt precies de essentie van

chaos engineering. Iedereen kent Murphy’s

Law: alles wat fout kan gaan, gaat ook fout”,

zegt Alex van Assem, DevOps Consultant en

Agile Coach bij Info Support.

“Een traditionele benadering van risicomanagement

is dat je de kans op risico’s

probeert in te schatten en je zo goed

mogelijk voorbereidt op de grootste risico’s.”

Chaos engineering gaat ervan uit dat

werkelijk alles wat fout kan gaan ook daadwerkelijk

fout gaat. Het is de taak van IT om

4

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


TEST:

HOE WEERBAAR

IS JOUW

INFRASTRUCTUUR?

Om te testen hoe goed jouw

organisatie is voorbereid op

chaos, kun je verschillende

vragen stellen binnen een

team:

Welke gebeurtenissen in

de wereld kunnen een

directe impact hebben

op een applicatie?

Wat is de impact van

de applicatie op onze

organisatie?

Wat is het ergste wat

ons kan overkomen op

IT- gebied?

Als dat gebeurt, hoe

kunnen we daar mee

omgaan?

Wat voor maatregelen

kunnen we nu nemen

om de impact te minimaliseren?

Hoe kunnen we onze

systemen testen op de

impact van onverwachte

gebeurtenissen?

ervoor te zorgen dat de eindgebruiker daar

zo min mogelijk last van heeft. “Oftewel:

vertrouw niemand, en vooral jezelf niet”,

vult Application Lifecycle Management

Consultant en DevOps Engineer Peter Toonen

aan. Hij geeft training op het gebied van

chaos engineering (zie kader).

VEERKRACHTIGE SYSTEMEN

Er zijn twee factoren die ervoor zorgen dat

chaos engineering belangrijker is geworden.

Als gevolg van de behoefte van bedrijven om

steeds wendbaarder te zijn, worden services

steeds kleiner en autonomer gemaakt.

Deze microservices zijn relatief eenvoudig

te onderhouden. Maar het geheel aan microservices

maken IT-systemen zeer complex. Dit

maakt het onmogelijk om volledig te overzien

wat de effecten zijn van de aan passing van

individuele microservices. Chaos engineering

is een extra hulpmiddel bij het bouwen van

veerkrachtige (resilient) systemen.

De acceptatie dat de echte wereld vele

malen grilliger en onvoorspelbaarder is dan

je kunt bedenken als developer of architect,

is niet nieuw. “Maar het is wel belangrijker

geworden omdat organisaties steeds

»

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

5


» CHAOS ENGINEERING

CHAOS MONKEY

MAAKTE VAN

NETFLIX EEN

BLOCKBUSTER IN IT

Net als veel bedrijven

kan Netflix het zich niet

permitteren om een grote

systeemstoring te hebben.

Daarom ontwikkelde Netflix

in 2011 een tool die willekeurig

chaos creëert

binnen de eigen infrastructuur.

Het doel; de systemen

weerbaarder maken.

Stel je een aap voor die

een datacenter binnenloopt

en willekeurig kabels

uittrekt en devices kapot

maakt. Je weet niet

wanneer deze aap komt en

wat hij gaat doen. Het is de

uitdaging van IT-managers

om informatie systemen zo

te ontwerpen dat ze kunnen

blijven functioneren, ook als

de chaos monkey onverwacht

opduikt (Uit het boek

Chaos Monkeys van

Antonio Garcia Martínez).

Chaos Monkey hielp Netflix

om de infrastructuur

robuuster en weerbaarder

te maken. Het concept

werd zo populair dat Netflix

besloot om de tool open

source te maken. Inmiddels

is er een hele community

opgebouwd op het gebied

van chaos engineering.

Deze IT-community

beschouwt Netflix nog

altijd als ervaringsdeskundige

op dit gebied. apple

zwaarder leunen op IT”, zegt Van Assem.

“Als systemen uitvallen, dan heb je al gauw

te maken met ontevreden klanten en dus

imagoschade, om nog maar te zwijgen over

de kosten.”

VOORBEREIDEN OP CHAOS

Een van de bedrijven die dit aan den lijve

ondervond was Netflix. Na een grote

systeemuitval besloot de aanbieder van

on-demand series en films voortaan

voor bereid te zijn op absolute chaos.

Info Support past het gedachtengoed

van chaos engineering onder meer toe

binnen de ontwikkelstraat Endeavour.

Toonen: “Wat we regelmatig doen, is delen

van onze systemen uitschakelen om te kijken

wat er dan gebeurt. Klanten die software op

onze ontwikkelstraat bouwen, moeten daar

natuurlijk eigenlijk niks van merken. Waar

het eigenlijk om gaat, is dat je bij alle ontwikkeltrajecten

heel goed nadenkt over wat

allemaal mis kan gaan en daarop anticipeert.

Daar hoef je niet per sé een tool als Chaos

Monkey voor toe te passen, het gaat om

de mindset.”

DIGITALE BRANDOEFENING

“We zien dat nu nog vooral de nadruk ligt

op de techniekkant”, benadrukt Van Assem.

“En natuurlijk is het belangrijk om grote

6

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


systemen resilient te maken. Wat je niet moet

onderschatten, is hoe cruciaal het is om

hetzelfde te doen voor beheerprocessen.

Dus denk niet alleen na wat het gevolg is als

een server ineens niet meer met een andere

server kan praten, maar wat de impact is op

de processen: wie wordt er dan uit bed

gebeld en heeft die persoon überhaupt wel

een telefoon naast zijn bed, of de juiste

materialen om die storing op te lossen?”

De grootste les die chaos engineering biedt,

is dat je chaos niet kunt voorkomen. “Het

gaat erom dat je de impact van onverwachte

gebeurtenissen minimaliseert. Dingen gaan

een keer mis. Waar het om gaat, is hoe goed

je daarop kunt acteren. Zie het als een

digitale brandoefening; hoe vaker je oefent,

des te beter je voorbereid bent.” apple

CHAOS VALT TE TRAINEN

Voor teams die hun weerbaarheid

tegen chaos willen testen, biedt

Info Support de ChaOps-training aan.

In een gesimuleerde omgeving krijgt

een team de taak om een applicatie

te monitoren op storingen en deze te

verhelpen.

MEER WETEN?

Neem contact op met Peter Toonen

via peter.toonen@infosupport.com.

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

7


doen

We moeten

iets met AI!

» DEVOPS

Drie valkuilen van

AI-experimenten

DEVOPS

DevOps is een samentrekking

van de woorden

DEVelopment en

OPerationS. In DevOpsteams

werken ontwikkelaars

en beheerders

van software zo veel

mogelijk samen. Het doel

daarvan is om zo snel

mogelijk en op een

betrouwbare manier

nieuwe functionaliteit

voor software op te

leveren en te beheren.

Zoals vaak het geval is bij een opkomende

technologie, wordt er op dit moment nog

volop geëxperimenteerd met kunstmatige

intelligentie.

Dat is goed nieuws, maar volgens Mark Wolffenbuttel

zou het nog mooier zijn als deze experimenten ook

leiden tot een praktische toepassing. De Sales en

Business Development Manager van Info Support ziet

AI-experimenten nu nog vaak stranden in het zicht van

de finish.

“In de praktijk zien we drie valkuilen vaak terugkomen

in AI-experimenten. En eigenlijk zijn dat allemaal

feno menen waar IT al jaren mee te maken heeft.

Alle drie de belemmeringen kun je ondervangen door

te werken in DevOps-teams.”

8

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


VALKUIL 1

KWALITATIEVE DATA ZIJN

MOEILIJK TE VINDEN

Het succes van een AI-oplossing

valt of staat bij de data die je tot je

beschikking hebt en de kwaliteit

daarvan. Idealiter wil je als ontwikkelteam

toegang hebben tot

veel verschillende databronnen

binnen de organisatie om mee te

testen en ontwikkelen.

In de praktijk gaat het daar al gauw

mis. De eigenaren van databases

zitten vaak verspreid over de

organisatie, waardoor er veel tijd

en energie kan gaan zitten in het

vergaren van data. Teams die zich

bezighouden met AI-experimenten

hebben daardoor al gauw

de neiging om het maar te doen

met de (beperkte) data die eenvoudig

en snel beschikbaar zijn.

En dan hebben we het niet eens

gehad over het controleren van

de datakwaliteit, waarmee je als

team toch echt langs een domeinexpert

en/of IT zult moeten – voilà,

een extra drempel.

VALKUIL 2

VASTHOUDEN AAN 100

PROCENT ACCURATESSE

IT is per definitie nogal een exact

vakgebied en daardoor hebben

we er soms nogal moeite mee

als uitkomsten niet 100 procent

accuraat zijn. Deze hang naar

perfectie kan het in de praktijk

brengen van een nieuwe

AI- oplossing vertragen of

zelfs voorkomen.

Een voorbeeld: wanneer een team

een AI-chatbot gaat ontwikkelen

die wordt ingezet om vragen van

klanten af te handelen, wil het team

doorgaans een oplossing die altijd

met het juiste antwoord komt op

vragen. Als de accuratesse vervolgens

‘slechts’ 72 procent blijkt te

zijn, dan kan een conclusie zijn dat

de oplos sing niet goed werkt. Wat

er dan eigenlijk wordt ver geten, is

dat mensen ook niet feilloos zijn;

een klantenservice-medewerker

weet ook niet altijd direct het juiste

antwoord op een vraag. In dit soort

gevallen heb je al gauw een

business case gemaakt waarmee

de accuratesse van een AI-chatbot

kan worden verbeterd, bijvoorbeeld

van 72 naar 80 procent.”

VALKUIL 3

DE EINDGEBRUIKER

WORDT NIET BETROKKEN

Als je een brug wilt slaan tussen het

laboratorium van het AI-experiment

en de uiteindelijke toepassing van

een AI-oplossing in de praktijk,

dan is het betrekken van de eindgebruiker

in een vroeg stadium

cruciaal. En dat zit hem niet alleen

in het testen van features, maar ook

in het uitleggen hoe een oplossing

werkt. Om weer terug te komen op

het vorige punt; als de uitkomsten

van een AI-oplossing niet

100 procent accuraat zijn, dan

is het belangrijk om de business

mee te nemen in de verklaring.

Leg daarom uit hoe de AI-oplossing

tot bepaalde oplossingen is

gekomen.

DE DEVOPS-OPLOSSING

Betrek niet alleen ontwikkelaars

en eindgebruikers bij een AI-experiment,

maar ook teamleden die

verantwoordelijk zijn voor de

datastrategie en -kwaliteit. Het gaat

dan om data engineers en data

scientists (zie ook pagina 18).

DE DEVOPS-OPLOSSING

Een minimale verbetering heeft

ook een waarde, zeker in de experimentfase.

Leer leven met kleine

stapjes; meerdere kleine stapjes

leiden uiteindelijk ook naar een

grote en voor de organisatie

behapbare impact.

DE DEVOPS-OPLOSSING

Het betrekken van de eindgebruiker

is bijna synoniem geworden aan

de DevOps-benadering. Hierdoor

kun je als ontwik kelteam regelmatig

features testen en verbeteren

voordat ze naar productie gaan.

De DevOps-methode helpt dus om een aantal belangrijke

bruggen te slaan tussen het ontwikkelteam en de

eindgebruikers. Dat zit hem in het betrekken van die

eindgebruiker in een vroeg stadium, maar dat geldt

ook voor datastrategen die ervoor kunnen zorgen dat

het team beschikt over de juiste (en kwalitatieve) data,

ook na de implementatie. Het accepteren van een

bepaalde foutmarge en dus leren leven met kleine

verbeter stapjes is de laatste les die AI-teams kunnen

trekken uit de DevOps-aanpak. Op die manier kun je

ervoor zorgen dat je AI-oplossing verder komt dan

de experimenteerfase. apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

9


» IN DE PRAKTIJK

Innovatie van de grond

krijgen is maatwerk. Een

bloem lezing van innovatieve

projecten die Info Support

samen met klanten heeft

opgebouwd.

VECOZO

CHATBOT INGEHAALD

DOOR DE REALITEIT

Soms betekent innovatie dat

technologische ontwikkelingen zo

snel gaan, dat het verstandig is om

de markt te blijven verkennen. Bij

VECOZO, het internetportaal voor

het uitwisselen van administratieve

gegevens in de zorg, weten ze daar

alles van.

CHATBOT 1: DEEP LEARNING

Elk kwartaal organiseert VECOZO

een Innovatieweek om goede

business-ideeën en nieuwe

technologieën te verkennen.

Alle innovatieve technologieën die

van (toekomstig) belang zijn voor

de organisatie komen daar voorbij:

van blockchain tot big data en AI.

“We vinden het belangrijk om

gericht te stoeien met nieuwe

technologieën, zodat we blijven

begrijpen hoe ICT zich ontwikkelt

en wat dat voor kansen voor

VECOZO biedt. Bovendien geven

onze innovatieweken een extra

boost positieve energie binnen

VECOZO”, aldus Ton Bogerd,

Manager ICT bij VECOZO. Het idee

om een chatbot te ont wikkelen die

klanten kan helpen om standaard

vragen te beantwoorden, werd een

jaar geleden al opgevat. “Een groot

aantal vragen die VECOZO krijgt

heeft te maken met de certificaten

die de organisatie uitgeeft”, aldus

Manon van den Burg, AI-facilitator

bij Info Support. “Je zou meer dan

50% procent van alle inkomende

vragen kunnen laten afhandelen

door een chatbot. Hierdoor zou een

zorgaanbieder ook buiten kantoortijden

antwoord kunnen krijgen

op certificaatvragen.” Destijds leek

TensorFlow de meest geschikte

chatbottechnologie om dat voor

elkaar te krijgen. “Het voordeel van

TensorFlow is dat het is gebaseerd

op deep learning- technologie,

waardoor chatbots steeds meer

leren naarmate ze vaker gebruikt

worden.”

CHATBOT 2: CONVERSATION

FLOW

Fast forward; een jaar later. Het in

de praktijk brengen van deze

chatbot op basis van TensorFlow

bleek een uitdaging, omdat

VECOZO de technische kennis van

TensorFlow niet in huis had om het

systeem uit te bouwen en dus te

laten leren. Van den Burg: “Tijdens

een van de innovatieweken ging het

dit jaar opnieuw over chatbots, met

als concrete vraag: hoe kunnen we

dit initiatief naar een hoger niveau

tillen en een chatbot ontwikkelen

die geschikt is voor productie? Al

gauw kwamen we tot de conclusie

dat VECOZO eigenlijk meer gebaat

zou zijn bij een andere benadering.

Met het Microsoft Bot Framework

in combinatie met QnA Maker

(ook van Microsoft) kun je namelijk

vrij eenvoudig zelf conversation

flows inrichten zonder dat je

in-depth kennis nodig hebt van

het onder liggende AI-model. Het

framework bestaat uit vaste bouwblokken

en je hoeft niet te weten

wat er onder de motorkap gebeurt,

zoals bij TensorFlow wel het geval

is. Het grootste voordeel is

misschien nog wel dat je op deze

manier meer aandacht kunt geven

aan de persoonlijkheid van een

chatbot. Klanten willen namelijk zo

veel mogelijk het gevoel hebben

dat ze met een mens van vlees en

bloed praten.” Met de QnA Maker

bleek het een stuk haalbaarder te

zijn om een werkende chatbot te

ontwikkelen. “We zijn begonnen

met een experiment en nu zijn we

de impact van zo’n chatbot op een

rijtje aan het zetten: dat zit voor een

deel in efficiency, maar ook in het

feit dat de organisatie straks 24/7

bereikbaar is voor vragen over

certificaten.”

De belangrijkste les, volgens

Van den Burg: “Kleinschalige

experimenten hebben veel toegevoegde

waarde. Je hoeft niet

meteen een definitieve oplossing

te hebben, maar ga wel onderzoeken

wat voor je werkt en welke

oplossing impact heeft en waarde

oplevert voor de organisatie. Deze

technologie gaat ook zo enorm

hard, dat het belangrijk is om

regelmatig scherp te blijven op

nieuwe ontwikkelingen. Ook moet

je je blijven afvragen wat de beste

oplossing is voor een bepaald

vraagstuk.” apple

10

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


UNIGARANT

CHATBOTS OP DE

MEEST ONVERWACHTE

PLEKKEN

Waarvoor zou je als

ver zeker aar een chatbot

kunnen inzetten? Verzekeraar

Unigarant benaderde Info

Support met die vraag.

Het uiteindelijke antwoord

bleek een verrassing. Maar

het begon allemaal met het

stellen van een wedervraag.

Want waarom zou je chatbots

überhaupt in willen zetten?

Om met dat laatste te beginnen:

een zakelijke uitdaging

van Unigarant was het

ver lagen van het aantal

opzeggingen. De beste

manier waarop chatbottechnologie

daaraan kan bijdragen,

is door het ‘behoudteam’

te ondersteunen. De taak van

dit team is om klanten die een

verzekering opzeggen te

benaderen met de optie om

een andere verzekering af te

sluiten. Bij elke opzegging

van een fiets- of bromfietsverzekering

maakt het team

de afweging: is het de moeite

waard om contact op te

nemen met de klant voor een

mogelijke vervolgverzekering.

De inzet van chatbottechnologie

helpt het team nu om

beter te kunnen voorspellen

welke klanten deze extra

aandacht nodig hebben.

Uiteraard is het uiteindelijk

een medewerker van vlees en

bloed die contact met klanten

opneemt. apple

UMC UTRECHT

ZIEN WAT ANDEREN

(NOG) NIET ZIEN

Organisaties die willen innoveren

moeten verder kijken dan

alleen naar technologie. Echte

innovatie begint bij een origineel

idee, de wens om te veranderen

of te vernieuwen en de bereidheid

om dit idee vervolgens

grondig te toetsen.

Een mooi voorbeeld van een

dergelijke innovatie is de

HoloLens-applicatie voor neuro -

navigatie die Info Support samen

met het Brain Technology

Institute (BTI) heeft ontwikkeld.

De HoloLens-applicatie kan een

VIVAT

NA DE LUNCH LAGEN ER AL 140 IDEEËN

Je kunt de digitale transformatie

zien als een bedreiging, of als

een hele mooie kans om jouw

business helemaal opnieuw uit te

vinden. Wat gebeurt er bijvoorbeeld

als je dertig mensen binnen jouw

organisatie in alle vrijheid laat

filosoferen over de mogelijkheden

van innovatieve technologieën als

Internet of Things en kunstmatige

intelligentie?

Financiële dienstverlener Vivat

deed precies dat. Deze Ideation

Day, die Info Support met Vivat

organiseerde, begon met een

brainstormsessie. Na de lunch

lagen er al 140 ideeën. De grootste

uitdaging van de dag was dan ook

het maken van een schifting: welke

ideeën zijn haalbaar en hebben

hologram van de hersenen

(inclusief bloedvaten en bijvoorbeeld

een tumor of andere

afwijking) met grote nauwkeurigheid

projecteren op een patiënt.

De applicatie biedt neurochirurgen

de mogelijkheid om

met behulp van deze augmented

reality-bril te navigeren tijdens

een operatie. Daarnaast kan

de HoloLens worden ingezet bij

het voorlichten van patiënten

en het opleiden van neurochirurgen.

De HoloLens applicatie werd

door de redactie van ICT-vakblad

Computable genomineerd voor

de Innovation Award 2018. apple

de meeste impact op de business?

Zes teams gingen uiteindelijk aan

de slag met het uitwerken van

een experiment rondom een idee.

Ze presenteerden hun pitch aan

een jury. Die beoordeelde de

ideeën op haalbaarheid en impact.

Het ultieme doel van de dag was

het terugbrengen van alle brainwaves

naar één winnend idee.

Dat is bijna gelukt: door het aanstekelijke

enthousiasme van de

deelnemende teams werden het er

twee. Welke dat waren, kunnen we

nog niet verklappen. Maar het zou

zomaar eens kunnen zijn dat Vivat

binnenkort gebruik maakt van AI

om verzekerden met een beperking

gemakkelijker te laten communiceren

met een van de verzekeringslabels.

apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

11


» ARCHITECTURE

Microservices:

Fabels en fictie

Steeds meer organisaties willen hun IT-systemen zo inrichten dat ze snel

wijzigingen kunnen doorvoeren en niet eens per half jaar een compleet systeem

moeten updaten. Dat is immers een weinig flexibele manier van werken en

brengt risico’s met zich mee. Door microservices toe te passen, knip je functies

los die in een groot systeem aan elkaar vastgeplakt zaten. Zijn microservices niet

vooral iets voor hippe start-ups? Moet je je bestaande ERP-systeem overboord

gooien? Software Architect Edwin van Wijk van Info Support weerlegt de

grootste misverstanden over microservices.

1MICROSERVICES EN GROTE

INFORMATIESYSTEMEN

GAAN NIET SAMEN

“Soms bestaat de indruk dat microservices

het startpunt van je architectuur

moeten zijn. Een combinatie van microservices

en een groter systeem, een monoliet,

is echter zeker mogelijk. Vaak kun je zelfs

niet anders. Als je bijvoorbeeld een ERPsysteem

hebt en je bouwt een aantal microservices

die op een bepaalde afdeling af en

toe gegevens uitwisselen met het grote

systeem, heb je een prima architectuur.

Je kunt ook laagjes van microservices

bouwen op oude systemen. Het kan zijn

dat die oude systemen op den duur dan

overbodig worden, maar vaak blijven ze

bestaan, wat niet erg is.

Wat bij microservices wordt onderschat, zijn

de uitdagingen die in het algemeen komen

kijken bij het bouwen van een gedistribueerd

systeem. Om hier niet bij voorbaat mee vast

te lopen, kun je bijvoorbeeld met een

modulair opgebouwde monoliet starten.

Daarmee focus je in eerste instantie meer op

het onderzoeken van het probleemdomein.”

2MICROSERVICES ZIJN

EEN TECHNISCHE KEUZE

“Als alles goed draait, jouw klanten

tevreden zijn en ze het niet erg

vinden dat je systeem eens in het half jaar

een dag uit de lucht gaat, moet je niet alles

overhoop gaan gooien. Er moet een aanleiding

zijn: een systeem is end of life, jouw

klanten zijn ontevreden of jouw marketing

manager kan niet snel genoeg zijn acties naar

de markt brengen. Je moet altijd naar de

achterliggende reden kijken.

Daarnaast is een belangrijke randvoorwaarde

dat je als organisatie agile bent en dat je

regelmatig naar productie wilt, anders

hoeven die services niet autonoom te zijn.

Als je een product owner hebt die met

user-story’s van zestig paginalange Worddocumenten

aankomt, gaat het regelmatig

een nieuwe versie naar productie brengen

niet lukken.”

12

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


MICROSERVICES IN

DE PRAKTIJK

Veel bedrijven hebben het idee

dat ze meer uit hun IT kunnen halen.

Bijvoorbeeld omdat ze vaker updates

willen uitbrengen of omdat het te lang

duurt om te reageren op vragen uit

de markt. Microservices zijn kleine,

autonome onderdelen die zelfstandig

een proces kunnen uitvoeren zonder

dat de rest van het systeem er last

van heeft.

Een ziekenhuis kan bijvoorbeeld

microservices inrichten voor verschillende

afdelingen. Die gespecialiseerde

services kunnen dan inspelen op de

specifieke wens van de afdeling zonder

rekening te hoeven houden met

de lange doorlooptijd van het hele

ziekenhuis.

3

MICROSERVICES ZIJN

ALLEEN INTERESSANT

VOOR BEDRIJVEN ALS

NETFLIX OF FACEBOOK

“Veel bedrijven zijn huiverig om eraan te

beginnen omdat ze geen internet bedrijven

zijn, maar dat is echt onzin. Microservices zijn

niet alleen bedoeld om snel updates beschikbaar

te stellen voor een groot aantal externe

gebruikers of klanten, ze kunnen ook goed

helpen om de IT binnen jouw organisatie op

orde te krijgen en flexibeler te maken.”

Van Wijk noemt de pensioenwereld

als een goed voorbeeld: “Voorheen was

in die wereld vrijwel geen concurrentie:

als werknemer zat je vast aan het fonds

van jouw werkgever. Sinds de splitsing

tussen pensioenfondsen en -uitvoerders,

is het mogelijk over te stappen

als een uitvoerder niet de gewenste

service biedt. Daarom wordt in de

pensioenwereld nu veel van deze

technologie toegepast. Je moet

concurreren op servicelevels, toegevoegde

diensten. Die moet je heel snel

in de markt kunnen zetten om de

concurrentie voor te blijven. Dan moet

je flexibel zijn en in heel kleine iteraties

software releasen, anders zijn jouw

klanten weg.”

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

13


» ARCHITECTURE

4MICROSERVICES ZIJN

ALLEEN GESCHIKT

VOOR STARTUPS

“Zoals gezegd, zijn microservices

juist prima te combineren met grote,

bestaande systemen in organisaties die al

lang bestaan en die wendbaarder willen

worden. Wil je microservices succesvol

toepassen naast deze bestaande systemen,

dan moet je wel goed naar zaken als infrastructuur

en monitoring kijken. Typisch voor

startups is dat zij vaak nog moeten ontdekken

wat precies hun domein is. Heb je heel veel

geïnvesteerd in allerlei microservices en

ontwikkelt je business zich toch op een

andere manier - iets wat bij veel startups

gebeurt - dan wil je niet alles weer weg

moeten gooien.”

5MICROSERVICES ZIJN

ALTIJD SNELLER

“Een organisatie kiest voor microservices

om wendbaarder te worden.

Dat wil niet zeggen dat de performance van

je systeem als geheel altijd sneller wordt en

dat is ook niet erg. Wanneer je services

opsplitst, moet je nu eenmaal vaker het

netwerk over en berichtjes heen en weer

sturen. Daar krijg je flexibele en autonome

systemen voor terug.”

7

EEN MICROSERVICE HEEFT

ALTIJD EEN BEPAALDE

OMVANG

“Vaak wordt de term ‘micro’

geassocieerd met de omvang van de

services. ‘Ze moeten klein zijn – maximaal

één A4’tje code’ hoor je dan. Maar dat is

niet waar het om gaat. De kern is dat een

service zo veel mogelijk gespecialiseerd is

in één ding.”

8

IK MOET EEN SPECIAAL

MICROSERVICES-

FRAMEWORK HEBBEN

“Wat ik jammer vind, is dat er

leveranciers zijn die daarop inspelen: wij

hebben hét microservices-framework en

daarmee lossen we alle problemen op.

Voor je het weet, zit je weer met verdor

lock-in of een framework waarin je dingen

op een bepaalde manier móet doen. Het is

heel lastig om daar uit te breken.

Aan de andere kant moet je ook niet alles zelf

willen bouwen. Er zijn genoeg goede open

source-oplossingen beschikbaar. Elk team

zou voor zichzelf moeten uitzoeken welke

frameworks en libraries geschikt zijn. En

wissel ook onderling ervaring uit, om samen

te komen tot de meest geschikte set van

hulpmiddelen voor de organisatie.” apple

6

ER IS EEN STANDAARD

STAPPENPLAN VOOR

HET BOUWEN VAN EEN

MICROSERVICES-APPLICATIE

“Vaak wordt gedacht dat je een micro service

inricht door aan een standaardset van

regeltjes te voldoen. Architecten moeten

ervaring opdoen en er is een mate van

vakmanschap nodig binnen je softwaredevelopmentdiscipline

om een succesvolle

microservices-architectuur op te kunnen

zetten.”

14

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


» DE STELLING VAN

Joop Snijder – Head of Research Center AI:

“Data anonimiseren

moet verplicht

open source worden”

Artificial intelligence (AI) staat nog in de

kinderschoenen. Voor het bouwen en testen

van AI-toepassingen – iets wat we de komende

jaren steeds meer zullen doen – is het hebben

van data essentieel. Hoe meer data om mee

te testen, hoe beter.

China maakt daar handig gebruik van. Het land

wil in 2030 de grootmacht zijn als het gaat om AI.

Bedrijven in China hebben de beschikking over

de data van 1,4 miljard inwoners. Zowel de overheid

als het bedrijfsleven hoeft zich weinig aan te trekken

van privacy-gevoeligheid, want dat speelt amper

een rol in China. Zo is de Chinese politie sinds

kort uitgerust met zonnebrillen waarmee verdachten

dankzij gezichtsherkenning kunnen worden opgespoord.

Dit is in Europa ondenkbaar, en terecht natuurlijk.

Maar de privacy-zorgen van Europeanen zetten

bedrijven wel op achterstand in de AI-wedloop.

Er moet een systeem te bedenken zijn waarmee

kan worden gegarandeerd dat data anoniem

wordt verwerkt. Zo’n systeem moet voldoen aan

drie voorwaarden: voor iedereen toegankelijk,

transparant en open source.

Zo kunnen bedrijven blijven testen zonder

dat we onze privacy hoeven op te geven. apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

15


» IN DE PRAKTIJK

Info Support

TechTalks

Innovatie is onmogelijk

zonder kennisoverdracht.

Daarom zijn Info Supporters

regelmatig kennis aan het

verzamelen of delen op

verschillende plekken,

zowel dichtbij huis als iets

verder weg.

SPREKER ÉN INTERVIEWER

Drie Info Supporters stonden tijdens SQL Saturday niet alleen op het

podium om te spreken over onder meer privacy voor data analytics,

machine learning en AI; ook maakten ze hun opwachting voor en

achter de camera. Op de foto: Niels Naglé interviewt mede-spreker

Erwin de Kreuk, met Manon van den Burg achter de camera.

PARLEZ-VOUS

SSL/TLS?

Zo’n drieduizend developers

komen elk jaar bij elkaar in

Parijs om bijgepraat te

worden over de laatste

ontwikkelingen op het gebied

van onder meer Java, security

en cloud computing. Maarten

Mulders stond dit voorjaar

op het podium om een

enthousiaste presentatie

te geven over SSL/TLScertificering.

JVMCON: HET

PUBLIEK BEPAALT

Java-developers van over de

hele wereld kwamen bij elkaar

in Ede voor de eerste editie van

JVMCON. Deze conferentie werd

georganiseerd door Info Support

en had een bijzondere insteek:

het grootste gedeelte van het

programma werd bepaald door

de Java-community zelf. Iedereen

die wilde kon papers indienen,

geregistreerden mochten daar

vervolgens op stemmen.

16

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


ORACLE CODE ONE

Oracle Code One is misschien

wel de grootste Java-conferentie

ter wereld. Info Supporter Johan

Janssen is in San Francisco

uitgeroepen tot Oracle Code One

Star: zijn sessie ‘Amazon’s Alexa

voor voice recognition’ stond

in de top tien procent van best

beoordeelde sessies op het

evenement. Het was het tweede

jaar op rij dat hij deze eervolle

vermelding kreeg.

TELEFOONS HACKEN

IN LAS VEGAS

Op de hackersconferentie Defcon

in Las Vegas gingen Jaap Stelma en

Martijn Hazebroek er met de eerste

prijs vandoor in een wedstrijd. De

prijs: de telefoon die ze vakkundig

hadden gehackt.

PAASPOP-

HACKATHON

Het is een traditie aan

het worden: tijdens

Paaspop organiseert

Info Support al twee jaar

op rij een hackathon voor

young professionals en

studenten. De techpodcasters

van Met Nerds

Om Tafel waren aanwezig

om live verslag te doen

vanaf het festival.

TECHORAMA

ALS BIJNA- THUIS-

WEDSTRIJD

Wat hebben 1.500 Belgen

en 1.500 Nederlanders met

elkaar gemeen? Ze waren

afgelopen jaar allemaal op

Techorama. Deze technology

conference is al jaren een

begrip in België en dit jaar

was Ede de thuisbasis van

de eerste Nederlandse editie.

Hier kwam je twee Info

Supporters tegen op het

podium: Edwin van Wijk (foto)

en Rolf Huisman (zie ook op

pagina 36).

DEELNEMER EN SPREKER TEGELIJKERTIJD

Op Agile Open Holland waren alle deelnemers ook automatisch spreker;

als je een kaartje had, dan werd er ook verwacht dat je creatieve ideeën

inbracht en deelnam aan discussies. Het evenement over business en

IT met 65 deelnemers werd georganiseerd door Harry Nieboer van

Info Support.

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

17


» DATA SCIENCE

DE DATA ARCHITECT

onderzoekt welke data er

beschikbaar zijn binnen

en buiten de organisatie.

Data architecten vragen

zichzelf voortdurend af:

Welke bedrijfsprocessen

kunnen data aanleveren?

Wat is de kwaliteit van

de systemen die deze

data genereren?

Hoe kunnen deze data

of uiteindelijke inzichten

worden ingezet om

bestaande processen

te verbeteren?

Ze werken vaak projectoverstijgend

en zorgen

ervoor dat data op het

juiste moment in het juiste

formaat bij de juiste

persoon terechtkomt

en dat oplossingen

aansluiten bij de

bedrijfsdoel stellingen.

Wil de echte

data scientist

opstaan?

Er is veel vraag naar data scientists. Maar hoe gewild ze ook zijn,

data scientists kunnen het niet in hun eentje rooien. Organisaties

die data scientists aannemen of inhuren komen er vaak achter dat

er nog niet voldoende kwalitatieve datasets beschikbaar zijn om

daadwerkelijk een machine learning-model te ontwikkelen en toe

te passen. Het vinden en aan elkaar koppelen van deze datasets

is typisch de verantwoordelijkheid van andere professionals:

data architecten en data engineers.

DE DATA ENGINEER

is betrokken bij ieder

AI-project. Nadat de data

architect de kaders heeft

vastgesteld, kunnen data

engineers aan de slag

met het verzamelen en

transformeren van data.

Data engineers brengen

op projectniveau bronnen

bij elkaar, koppelen databases

aan elkaar en zorgen

ervoor dat de kwaliteit

van de data goed is.

DE DATA SCIENTIST

ontwikkelt machine

learning-modellen op

basis van beschikbare

data binnen de organi satie.

Een typische data scientist

doet voorspel lingen over

toekomstige data op basis

van bestaande data.

Je kunt het samenspel tussen

de drie experts vergelijken met

de keuken uit een toprestaurant;

je hebt de iedereen nodig om

dat vijfsterrengerecht te kunnen

serveren. Hoe dit er precies uitziet?

Dat vragen we de ervaringsdeskundigen.

SUPERPOWERS

“Alles hangt af van de vraag die

moet worden beantwoord of

opgelost”, legt Marvin Schenkel uit.

Nadat hij zich jarenlang bezighield

met data engineering, richt hij zich

nu steeds meer op data scienceprojecten

binnen Info Support.

“Maar de drie rollen zijn in veel

gevallen onlosmakelijk met elkaar

verbonden.”

“Welke rol precies nodig is, is onder

meer afhankelijk van de data-volwassenheid

van een organisatie”,

zegt Niels Naglé, Data Architect bij

Info Support. “Aan dataprojecten

die organisatiebreed moeten

worden uitgerold, gaat vaak een

lang traject vooraf. Dat komt

doordat organisaties hun IT-landschap

in veel gevallen nog niet op

orde hebben. Een data architect

onderzoekt welke bedrijfsprocessen

relevante data kunnen opleveren en

wat de waarde is van die data. Ook

bepaalt een data architect waar de

verantwoordelijkheid ligt om ervoor

te zorgen dat data voldoen aan

bepaalde kwaliteit, maar ook

bepaalde wet- en regelgeving of

richtlijnen vanuit de organisatie.”

18

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


Er blijven nieuwe inzichten en

data binnenstromen, waar slimme

oplossingen op gebouwd worden

of op moeten worden aangepast

om bedrijven te helpen processen

te verbeteren.

“Het is daarom ook superbelangrijk

dat we met elkaar blijven communiceren”,

voegt Geurts toe. “Het heeft

geen zin om een model te ontwikkelen

waarvan achteraf blijkt dat de

datastructuur (of de ingrediënten)

niet helemaal goed in elkaar

zat(en).”

Zo heeft iedereen zijn eigen superpower:

de data scientist is goed in

het herkennen van patronen en het

signaleren van verbanden, de data

engineer in het verzamelen van

data. De verbanden die de data

scientist legt zijn hierdoor ook

daadwerkelijk van toegevoegde

waarde voor de organisatie.

INGREDIËNTEN

“Je kunt de samenwerking

ver ge lijken met de keuken van

een toprestaurant”, aldus Christel

Geurts, Data Scientist bij Info

Support. “Je kunt pas een

restaurant beginnen als je altijd

de beschikking hebt over de beste

ingrediënten en dat is de rol van

de data architect en data engineer.

De data architect onderzoekt

allereerst waar de beste ingrediënten

vandaan gehaald kunnen

worden. De data engineer bekijkt

vervolgens per gerecht welke

ingrediënten je nodig hebt en in

welke samenstelling. Ook zorgt

de data scientist ervoor dat

de ingrediënten ook op die manier

worden aangeleverd. De volgende

stap is het creëren van een recept,

waarin de ingrediënten samenkomen;

dat is typisch de

verantwoordelijkheid van een

data scientist.”

Net als een menukaart continu

wijzigt op basis van de beschikbare

ingrediënten, is ook een dataplatform

constant in beweging.

WAARDEVOLLE INZICHTEN

Zo blijkt ook in de praktijk. Een

vraag die veel bedrijven graag

willen beantwoorden is: hoe groot

is de kans dat een klant weggaat?

Dit begint met de ontwikkeling van

een dataplatform (data engineer

en data architect) waarin constant

nieuwe, kwalitatieve data binnenkomen.

De data scientist werkt

aan een model op basis waarvan

zinvolle voorspellingen gedaan

kunnen worden. Als de drie partijen

constant samenwerken en eva lu -

eren, kunnen ze data omzetten

in waardevolle inzichten die een

bedrijf echt verder helpt.

Dit is dan tegelijkertijd een

gezamen lijk einddoel voor de

drie experts. En om dit einddoel

te bereiken zijn alledrie de

ex per tises even hard nodig. Hoe

toekomst bestendig het beroep

van data scientist ook mag zijn;

zonder de data engineer en data

architect staat deze toch een

stuk minder sterk. ■

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

19


» FACTS & FIGURES

Elke dag werken meer dan 400 medewerkers hard aan innovatieve oplossingen voor onze klanten.

Dat doen we overigens al 33 jaar. En natuurlijk draait het niet allemaal om de harde feiten, maar

soms is het wel mooi om een keer stil te staan bij deze indrukwekkende facts and figures.

TRAININGEN

BEOORDELING

Het Kenniscentrum van

Info Support verzorgt ruim

200 TRAININGEN

Trainers worden

beoordeeld met

een gemiddeld

rapportcijfer van

9,1

Deelnemers

beoordelen de

cursussen met

gemiddeld

8,6

POPULAIRSTE

TRAININGEN VAN 2018

TOP

5

MEEST GEVOLGDE

TRAININGEN OOIT

Developing Microsoft

Azure Solutions

Building Professional

Single Page Applications

with Angular

Modern Software

Engineering Practices

Programming

with C#

Introductie in

de BlockChain technologie

Java

Programming

Multithreading, Parallel

Programming and Asynchronous

Programming in C# .NET

Developing

SQL Databases

Building Professional

Single Page Applications

with Angular

Developing ASP.NET MVC 5

Web Applications

20

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


ONDERZOEK

EVENEMENTEN

68

2

1

3

13

In het Computable

ICT-Opleidersonderzoek werden we

2e van Nederland

Info Supporters presenteerden het

afgelopen jaar bij 68 evenementen in

maar liefst 13 landen

AWARDS

HACKATHONS

5 Info Supporters kregen van Microsoft

een Most Valuable Professional (MVP) award

Azure MVP

SANDER MOLENKAMP

Developer Technologies MVP

MARCO KUIPER

Visual Studio & Development

Technologies MVP

PETER TOONEN

Visual Studio &

Development Technologies MVP

EDWIN VAN WIJK

AI MVP

WILLEM MEINTS

Info Support was het afgelopen jaar

verantwoordelijk voor meer dan

10 Hackathons, waaronder:

Paaspop 2018

Future Festival Bootcamp

Azure Service Fabric Hackathon

Cosmos DB Hackathon

Stryker Hackathon

Warchild Hackathon

IoT data platform Hackathon

Net core 2.0 Hackathon

ORACLE CODE ONE STAR

JOHAN JANSSEN werd voor het tweede jaar op rij benoemd tot

Oracle Code One Star, op misschien wel de grootste Java-conferentie

ter wereld: Oracle Code One

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

21


» DEVELOPMENT

Impact-by-Design:

Evolutie in innovatie

TOETS

Wie wil innoveren gaat er al snel

vanuit dat technologie bijdraagt

aan meer omzet, meer efficiëntie

en blijere gebruikers. Toch is dat

niet vanzelfsprekend. Regelmatig

bouwen ontwikkelteams

applicaties die het technisch

gezien weliswaar ‘doen’, maar niet

het gewenste resultaat opleveren.

Dat is niet alleen vervelend,

maar ook kostbaar.

TOETS

2 FACTOREN

Wie?

Impact-by-Design is een ontwikkelstrategie die

voorkomt dat je een applicatie ontwikkelt waarvan

eigenlijk niet helemaal duidelijk is of en hoe deze

bijdraagt aan de (bedrijfs)doelstellingen. Het woord

‘impact’ betekent zowel ‘effect’, ‘invloed’ als ‘botsing.’

Impact- by-Design verwijst naar de eerste betekenis:

hoe zorg je dat je software daadwerkelijk iets ten

goede verandert voor de gebruikers? Hoe voorkom

je dat je tijdens het ontwikkeltraject de klant uit

het oog verliest?

IMPACT MAPPING

Patricia van Eijk, die zich als IT Consultant bij

Info Support inzet voor de adoptie van Impact-by-

Design, vertelt dat de methodiek uit de koker van

Gojko Adzic komt. In het boek ‘Impact Mapping’

zet Adzic het proces uiteen. De eerste stap is het

definiëren van de doelstellingen (‘goals’). Vervolgens

stel je vast wie een bijdrage kunnen leveren aan het

behalen van dat doel (‘de actors’). Pas dan bepaal je

welke gedrags verandering (‘impact’) nodig is en wat

je moet ondernemen om dit te bereiken (‘uitkomst’).

1

DOEL

Waarom?

In dit proces is een kritische houding belangrijk,

want soms zal blijken dat betere technologie niet

het beste antwoord is.

SNELLERE PITSTOPS

De methode wordt helder geïllustreerd op de omslag

van het boek van Adzic waarop een tekening van

22

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


UITKOMST

4 Wat?

3

IMPACT

Welk gedrag?

TOETS

een winnende coureur prijkt. Als Redbull wereldkampioen

wil worden moet het team inzetten op

productverbetering (een krachtigere motor, snellere

banden). Daarnaast is het wellicht ook verstandig om

het gedrag aan te passen: de coureur anders laten

rijden, snellere pitstops maken, en ga zo maar door.

Hoe weet je wat werkelijk bijdraagt aan het behalen van

jouw doelstelling? Bedrijven staan voor vergelijkbare

dilemma’s. Soms zal blijken dat de oplossing niet

ligt in het bouwen van een nieuwe applicatie, maar

in een organisatie- of gedragsverandering. Impact

Mapping maakt inzichtelijk welke route het beste

resultaat kan hebben.

Kan hebben? Dat klinkt niet echt overtuigend. “Dat

klopt”, licht Van Eijk toe, “bij Impact-by-Design is het

essentieel om dit soort aannames te toetsen voordat je

verder gaat in het proces. Dat kun je bijvoorbeeld doen

door een mini-website of app te bouwen die je aan

klanten geeft.” Op die manier kun je valideren of

aannames kloppen. Want zelfs klanten zeggen tijdens

panels of interviews niet altijd wat ze willen. Dat is geen

kwade opzet: de meeste mensen vinden het moeilijk

zich een voorstelling te maken van iets wat ze nog niet

hebben. Pas wanneer ze het zien en gebruiken kunnen

ze aangeven of het impact heeft.

METEN IS WETEN

Aannames valideren klinkt mooi, maar hoe werkt dat

in de praktijk? Bij Impact-by-Design staat het adagium

‘meten is weten’ voorop. Dus bij elke mini-website

en elke user-story vraag je je af: hoe kan ik een test

mechanisme inbouwen die meet of deze functionaliteit

impact heeft? Meetbaarheid is vanaf het allereerste

begin een voorwaarde bij alles wat een ontwikkelteam

oplevert.

Oude wijn in nieuwe zakken, zou je kunnen denken,

want elk IT-project kent een Proof of Concept (PoC)

of pilotfase. Wat is het verschil met de mini-versie van

Impact-by-Design? Het doel van een klassieke PoC

is de stakeholders laten zien ‘dat het werkt.’ Bij

Impact-by-Design gaat om iets anders: valideren of

de applicatie daadwerkelijk aan de doelstellingen

bijdraagt. Je kunt de mini-versie van de applicatie

makkelijk weggooien als deze niet aan de verwachtingen

voldoet. Mocht dat het geval zijn, dan heb je

in elk geval niet al te veel manuren (en dus kosten)

geïnvesteerd.

RENDABELE BOTSING

Impact-by-Design past goed binnen de Scrummethodologie.

Scrum beschrijft echter niet de totstandkoming

van de projectscope. De Impact Map is

een leidraad voor het hele traject; of het nu gaat om

een gedragsverandering, een organisatieverandering

of een mooie nieuwe applicatie die met Scrum wordt

ontwikkeld. Ontwikkelteams valideren alle stappen met

data zodat er uiteindelijk een oplossing staat die er

daadwerkelijk toe doet.

Eigenlijk klinkt hierin dus ook de tweede betekenis

van het woord ‘impact’ door, want het toepassen

van Impact-by-Design is een botsing met de oude,

vertrouwde manier van werken. Het is echter wel

een evolutie die veel kan opleveren. ■

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

23


» IN DE PRAKTIJK

NS:

Spoorboekloos rijden

met TimTim

Een trein iedere tien minuten laten rijden is op het

druk bereden spoornet een enorme uitdaging. Om

dit goed te laten verlopen moesten de planners en

ontwikkelaars dan ook weg van de tekentafel om in

gesprek te gaan met degene die het in de praktijk

moeten waarmaken: de machinisten.

Met behulp van de ontwikkelstrategie Impact-by-

Design heeft Info Support de TimTim-app gebouwd.

Deze app geeft machinisten real-time informatie over

de omstandigheden op het spoor. Rijden er andere

treinen op het traject, waar zijn vertragingen, worden

bijzondere weersomstandigheden en spoedreparaties

verwacht – om maar een paar voorbeelden te noemen.

Het succes van deze app staat of valt met de tevredenheid

van de eindgebruikers. Daarom waren de

machinisten vanaf het begin nauw betrokken bij

de ontwikkeling van TimTim.

“Als er een paar kilometer voor je een langzame

goederentrein rijdt heeft het weinig zin om op

het gas te trappen en na een paar minuten vol op

de rem te gaan staan. Dat is niet alleen vervelend

voor de passagiers, maar ook niet energiezuinig.

Alleen met real-time informatie kun je de optimale

rijsnelheid bepalen,” aldus een machinist.

Dit is een typisch praktijkvoorbeeld die een

ontwik kelaar niet achter zijn bureau kan verzinnen.

Dat hoeft ook niet, want aannames over wat werkelijk

impact heeft worden voortdurend getoetst en

waar nodig bijgesteld. Door het toepassen van

Impact-by-Design was de livegang van TimTim

een groot succes en de app werd bekroond met

de NS IT Innovatie-award. apple

24

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


» COLUMN

Digital onboarding:

De ultieme

vorm van

impact

Het mensen zo makkelijk mogelijk maken om (online) klant te

worden; dat is digital onboarding in een notendop. Een beter

voorbeeld van de impact die IT op de business kan hebben, is

bijna ondenkbaar, betoogt Maarten Giezen, IT Program Manager

bij Info Support.

Op het eerste gezicht hebben

hypotheekaanbieders, studentenverenigingen

en Beyoncé niet veel

met elkaar gemeen. Toch verbindt

iets deze partijen met elkaar;

mensen liggen in de rij om klant of

lid bij hen te worden. Ga maar na:

Als toekomstig huizenbezitter

ben je bereid om een traject van

weken of zelfs maanden te

doorlopen om een hypotheek

te krijgen.

Potentiële leden van studentenverenigingen

ondergaan zelfs

zware beproevingen om er

eindelijk bij te mogen horen.

Fans van Beyoncé betalen veel

geld voor een concertkaartje en

liggen letterlijk in de rij om een

optreden van dichtbij te mogen

bijwonen.

DE DROOM VAN ELKE

ONDERNEMER

Dat mensen zó graag klant van

je willen worden, is de droom van

elke ondernemer. Voor 99 procent

van de bedrijven geldt echter dat

je het potentiële klanten juist zo

eenvoudig mogelijk moet maken

om zich bij je aan te sluiten. Hoe

lager de drempel, des te beter.

Het wegnemen van zogeheten

barriers to sale is al sinds jaar en

dag een beproefd onderdeel van

het verkoopproces. Door de

opkomst van internet, mobiele

technologie en social media zijn

de spelregels echter drastisch

gewijzigd. We beschikken nu over

veel meer middelen om het

onboarding-proces sneller en

eenvoudiger te maken.

GEEN GEDULD

Online klanten zijn steeds meer

gewend om snel zaken af te

handelen – of het nu gaat om een

online aankoop, het downloaden

van een app, het afhandelen van

een klacht of het aanvragen van

een dienst. We hebben geen

geduld meer om twintig informatievelden

in te vullen. Liever loggen

we in met Facebook, zodat we in

één klik door kunnen. Digital

onboarding is een verzamelbegrip

van technologieën die je als organisatie

in kunt zetten om snel en

eenvoudig klant bij je te worden.

Deze technologieën zijn ook nog

eens uitstekend toe te passen op

self service-diensten voor bestaande

klanten, zoals het opvragen van

online pensioenportals of het

indienen van schade bij een verzekeraar.

Waar het vroeger nog weken

kon duren voordat je ergens een

bankrekening mocht openen, is dat

nu binnen vijf minuten gepiept.

Een beter voorbeeld van IT die

impact heeft op de business kun

je eigenlijk niet bedenken. apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

25


» IN DE PRAKTIJK

Slim en flexibel reizen

met de buurtbus

Het plannen van een reis kostte

wel 5 seconden en hoe meer reizen

er gepland waren, hoe langer het

duurde. “Dan raak je mensen kwijt”,

zegt Wisgerhof. “We hebben er

toen voor gekozen om niet bij elke

reservering alles opnieuw te gaan

plannen, maar de nieuwe reservering

in te passen in de bestaande

planning. Nu is een reservering in

200 milliseconden gepland. En het

blijkt dat het systeem nog steeds

flexibel is.”

De buurtbus is een bijzonder

fenomeen in openbaarvervoersland.

Hij rijdt meestal een paar

keer per dag in regio’s waar het

niet rendabel is om een grote bus

te laten rijden en wordt bestuurd

door vrijwilligers. Keolis, uitbater

van de buurtbus in onder meer

de gemeente Rijssen-Holten,

wilde het reizen met de buurtbus

slimmer en flexibeler organiseren.

Info Support ontwierp een handig

planningssysteem én een app –

voor gebruikers en busbestuurders.

KORT VAN TEVOREN BOEKEN

Er moesten twee apps ontwikkeld

worden: één voor de busbestuurders

en één voor reizigers. “Beide

doelgroepen zijn wat ouder en

minder gewend om met technologie

om te gaan dan wij, dus

daar moesten we rekening mee

houden”, aldus Software Developer

Rick Wisgerhof, die namens

Info Support betrokken was bij het

project. Ook moest er een nieuw

systeem om de meest efficiënte

routes te berekenen – zelfs als

klanten kort van tevoren reser veringen

doorgeven.

Inmiddels zijn de apps en het

systeem in gebruik. Reizigers

kunnen nu vanuit de app een reis

van halte naar halte boeken en

krijgen bericht als de bus er bijna is.

Buurtbusbestuurders zien op hun

tablet de route. Ook kunnen ze

aangeven of mensen die gereserveerd

hebben ook daadwerkelijk

zijn ingestapt.

RAZENDSNEL EN FLEXIBEL

Zoals bij alles wat from scratch

ontwikkeld moet worden, kende

ook dit project obstakels die

overwonnen moesten worden.

In het begin was bijvoorbeeld de

planningsduur een moeilijkheid.

TESTEN, TESTEN, TESTEN…

Om alle obstakels te tackelen,

hebben Wisgerhof en zijn collega’s

tegen het eind van het project twee

testdagen georganiseerd. Daar

bleek dat de techniek anders werd

gebruikt dan het team vooraf had

bedacht. “Mensen drukken heel

anders op knoppen. We hadden

bijvoorbeeld een knop gemaakt

waarmee mensen de planning

van hun reis konden bevestigen.

Doordat die knop echter niet snel

genoeg reageerde, drukte iemand

er wel tien keer achter elkaar op.

Die persoon had toen ook tien

keer een reservering geplaatst.

Dat hebben we gelijk aangepast.

Zodra nu iemand de knop gebruikt,

staat die daarna uit en komt er een

afbeelding op het scherm waardoor

de gebruiker ziet dat er iets

geladen wordt.”

“Al met al staat er nu een goed

functionerende, maar behoorlijk

complexe applicatie. Dat laatste is

vooral zo omdat er ontzettend veel

variabelen zijn. Des te mooier als

het dan uiteindelijk zo goed blijkt

te werken!” apple

26

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


» DE STELLING VAN

Stijn Versteegen – Business Unit Manager Industrie:

“Alleen integrale aanpak

energiesector kan

problemen oplossen”

Het Nederlandse elektriciteitsnetwerk heeft

te kampen met overbelasting. In Amsterdam

kunnen datacenters niet meer worden

aangesloten op het elektriciteitsnet vanwege

een stroomtekort. Maar hoe is het dan mogelijk

dat zonneparken in Groningen en Drenthe niet

meer aangesloten kunnen worden op het net

vanwege een lokaal overschot?

Het antwoord ligt voor de hand: betrokken partijen

denken nog amper aan oplossingen vanuit de

energieketen als geheel. Er zijn meerdere oorzaken

voor aan te wijzen. Zo zijn productie en levering

op de energiemarkt gescheiden van transport en

distributie. Overheidsbedrijven zijn verantwoordelijk

voor transport en distributie en opereren daarbij

op een gereguleerde markt. Hun huidige energienetwerken

zijn niet berekend op grootschalige

teruglevering. Ook staan de belangen van

de verschillende spelers vaak haaks op de belangen

van de keten als geheel. Klanten verwachten

on-demand energie, ongeacht of het waait, de

zon schijnt en waar of hoe het opgewekt wordt.

Netbeheerders hebben vooral oog voor de kosten

en de kwaliteit van het netwerk.

De uitdaging van de aangescherpte doelstellingen

van het Klimaatakkoord moeten we dan ook

integraal benaderen, vanuit de energieketen als

geheel. Maak alle spelers verantwoordelijk, neem

de keten als uitgangspunt. Verlang van de partijen

dat ze real-time data en algoritmes beschikbaar

stellen en delen, of het nu gaat over opwek,

transport of verbruik zodat ketenoptimalisatie

ook daadwerkelijk mogelijk wordt. Pas dan zijn er

structurele oplossingen in het verschiet en komen

de doelstellingen van het Klimaatakkoord binnen

bereik. Dat zet waarschijnlijk meer zoden aan

de dijk dan al die tafels. apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

27


» WAY OF WORKING

Agile XL?

Kies dan wel het juiste

framework

28

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


Veel organisaties staan onder druk om sneller in te spelen op

veranderingen. Of het nu gaat om nieuwe digitale diensten die

worden geïntroduceerd of de implementatie van nieuwe technologie

of IT-systemen. De gemene deler is dat zowel consumenten als

eindgebruikers steeds hogere eisen stellen aan de IT-afdeling om

snel te leveren. Traditionele softwareontwikkelmethodes bieden te

weinig flexibiliteit om snel nieuwe diensten en functionaliteit op te

leveren. Dit verklaart waarom bedrijven de afgelopen jaren op zoek

zijn gegaan naar een alternatief en het werken op basis van agile

principes hebben omarmd. Het meest toegepaste agile framework

voor softwareontwikkeling is scrum.

SCRUM WERKEN EN

DE SCHAALBAARHEIDS-

UITDAGING

Scrum teams zijn zelf-organiserend

en leveren in korte iteraties waardevolle

softwareoplossingen op.

Deze teams dragen de volledige

verantwoordelijkheid voor het

leveren van waardevolle software.

Dat maakt scrum teams veel wendbaarder

en sneller dan traditioneel

werkende teams. Organisaties

kunnen zo veel sneller inspelen op

veranderingen. Maar dit is alleen

mogelijk als het scrum team

beschikt over de expertise en

het mandaat dat nodig is voor

het leveren van één volledige

softwaredienst, zonder afhankelijk

te zijn van andere teams of experts.

Maar wat nu als je product te groot

is voor deze kleinschalige manier

van werken?

Stel, je bent een grote financiële

dienstverlener met een breed

portfolio aan digitale platformen

en diensten voor verschillende

doelgroepen. Deze diensten moet

je continu vernieuwen en zijn veelal

onderling gekoppeld. Je hebt dan

meerdere teams nodig om de

hoeveelheid werk met de gewenste

snelheid te kunnen leveren. Hoe

borg je dan de samenhang tussen

deze teams?

Het schalen van scrum is een

uitdaging waar steeds meer

organisaties mee te maken krijgen.

Ergens in het proces ontstaat een

punt waarbij het noodzakelijk is dat

meerdere teams samen één dienst

gaan leveren. Dan is het bewaken

van de onderlinge samenhang

noodzakelijk. Organisaties krijgen

dan behoefte aan een ander

besturingsmodel. Een besturingsmodel

waarbij zij de voordelen van

scrum niet willen verliezen.

Als antwoord op deze behoefte

zijn door verschillende partijen

diverse frameworks voor het

schalen van agile en scrum

ont wikkeld. Voorbeelden hiervan

zijn: Het Spotify-model, Nexus,

SCRUM WERKEN

Scrum is een projectmatige

en flexibele

manier van werken met

als doel sneller resultaat

te bereiken en de maximale

waarde te leveren

als team. Binnen dit

framework zijn vaste

rollen en processen

gedefinieerd om in

verschillende stappen

(sprints) en evaluaties

(sprintreviews) de juiste

prioriteiten te definiëren,

optimaal gebruik te

maken van de expertise

van de verschillende

teamleden en zoveel

mogelijk van elkaar te

leren. Een belangrijk

uit gangspunt van scrum

is dat het team zelfsturend

is en verantwoordelijk

is voor de planning

en het eindresultaat.

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

29


» WAY OF WORKING

Disciplined Agile Delivery, Large

Scale Scrum (LeSS) en het Scaled

Agile Framework (SAFe). LeSS en

SAFe zijn binnen Nederland de

bekendste en meest toegepaste

frameworks voor het schalen van

scrum. Hoewel niet alle bedrijven

zich hiervan bewust zijn, is het

belangrijk om een duidelijke keuze

te maken voor het framework dat

het beste bij de organisatie past.

Een onbewuste of ondoordachte

keuze kan namelijk grote gevolgen

hebben voor het softwareontwikkelproces.

SCRUM ALS BASIS VOOR

SAFE EN LESS

SAFe en LeSS hanteren beide

de basisprincipes van scrum, met

scrum teams bestaande uit een

product owner, een scrum master

en een multidisciplinair team van

bijvoorbeeld front-end en back-end

developers, een ontwerper en

interactiedesigner.

Hoewel er ook vanuit technisch

perspectief verschillen te benoemen

zijn tussen SAFe en LeSS, is

het vooral interessant om te kijken

naar de impact van deze frameworks

op de manier van werken

en gevolgen voor de organisatie.

Hierin zijn de verschillen tussen

beide benaderingen namelijk

fundamenteel.

SCALED AGILE FRAMEWORK

(SAFE)

Binnen het SAFe framework werken

de ontwikkelteams conform het

scrum framework. Belangrijk

verschil met scrum is de rol van

de product owner. De product

owner is binnen SAFe niet

eind verantwoordelijk voor het

maxi maliseren van de klantwaarde.

Deze verantwoordelijkheid is op

een hogere bestuurslaag bij

de business owners belegd.

Het SAFe framework introduceert

boven de ontwikkelteams één of

meerdere bestuurslagen. Hoeveel

lagen dit zijn is afhankelijk van

de gekozen variant. Het SAFe

framework definieert vier verschillende

varianten: Essential SAFe,

Portfolio SAFe, Large Solution SAFe

en Full SAFe. Essential SAFe is het

meest eenvoudige framework met

één bestuurslaag en Full SAFe is het

meest uitgebreide framework met

drie bestuurslagen. Elke bestuurslaag

introduceert nieuwe processen,

technieken en rollen om

het schalen in een bepaalde

organisatievorm te ondersteunen.

Denk daarbij aan organisatievormen

zoals: programma management,

solution management en portfolio

management. Dit zijn organisatievormen

die aansluiten bij de manier

waarop grote organisaties traditioneel

softwareontwikkelprojecten

beheersen.

Het SAFe framework is tot in detail

uitgewerkt in proces- en rolbeschrijvingen

en wordt ondersteund

met hulpmiddelen zoals templates

en richtlijnen. Daarnaast biedt dit

framework uitgebreide ondersteuning

voor de implementatie van

de nieuwe werkwijze. Denk daarbij

aan draaiboeken, trainingen en

implementatiecoaches.

LARGE-SCALE SCRUM (LESS)

Het LeSS framework vertoont

grote gelijkenissen met het scrum

framework. Het belangrijkste

verschil is dat de teams de sprintplanning

en de retrospective in

twee stappen uitvoeren. Dat begint

met een gezamenlijke sprintplanning

die rekening houdt met alle

onderdelen en afstemming van

het geheel. Daarna voert elk scrum

team zijn eigen sprintplanning uit

voor het deel van het werk waarvoor

zij verantwoordelijk zijn.

De teams sluiten de sprints vervolgens

af met een gezamenlijke

sprintreview. De retrospective

(evaluatie van wat beter kan) voeren

de teams eerst individueel uit

en daarna volgt nog een teamoverstijgende

retrospective bijeenkomst.

Daarnaast werkt het LeSS

framework met één overall owner

die overlegt met de teams, de

prioriteiten bepaalt en de visie

op het product inbrengt vanuit

zijn of haar expertise.

Het implementeren van het LeSS

framework heeft een grote impact

op de organisatie. Dit is het gevolg

van een belangrijk uitgangspunt

van LeSS: reduceer de complexiteit

van de organisatie zoveel mogelijk.

30

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


Het doorvoeren van dit soort

maatregelen heeft een grote

impact op de organisatiestructuur

en maakt veel coördinerende rollen

overbodig. Een ander belangrijk

LeSS principe is dat er gestart

wordt met een zo minimaal

mogelijk proces. Alleen scrum met

een aantal aanpassingen om de

samenwerking tussen meerdere

teams te faciliteren. Vervolgens

passen de teams op basis van de

opgedane ervaring het proces aan.

LeSS biedt geen kant-en-klare

procesbeschrijvingen zoals SAFe.

LeSS biedt wel een aantal principes

om de organisatie vorm te geven

en een grote bibliotheek met

technieken waarmee teams kunnen

experimenteren.

HET BESTE FRAMEWORK

De vraag welk framework voor

het schalen van scrum het beste

past is sterk afhankelijk van een

organisatie. Het blijft uiteindelijk

maatwerk. Bij het selecteren van

een framework is het in ieder geval

belangrijk om de volgende overwegingen

mee te nemen:

Het SAFe framework bevat

samen hangende procesbeschrijvingen

die worden ondersteund

met een gedetailleerde, uitgewerkte

set van technieken en

rollen. Ook biedt SAFe veel

gestandaardiseerde hulpmiddelen

die de implementatie van

SAFe ondersteunen. Dat geeft

houvast en duidelijkheid.

Het LeSS framework is zeer

geschikt voor organisaties die

zoeken naar een framework dat

ze helpt om radicaal afscheid te

nemen van de oude organisatiestructuur.

De organisatiestructuur

moet op de schop en elke

bestuurslaag en coördinerende

rol staat bij het implementeren

van LeSS ter discussie.

Welk framework je als organisatie

ook kiest, het ultieme recept voor

het schalen van scrum teams

bestaat niet. De nieuwe aanpak

moet passen bij de organisatiestructuur

en bedrijfscultuur.

De grootste valkuil bij het schalen

van scrum teams is niet (bewust)

kiezen. apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

31


» MACHINE LEARNING

AI avant la lettre

Info Support en Artificial Intelligence gaan al lange tijd samen. Unit Manager Henk

Brands neemt ons mee langs drie voorbeelden uit de Info Support-stal.

SCANDATA VOORSPELLEN

VERSTORINGEN

“In 2007 zijn we bij Philips

begonnen aan een project waarin

veel moderne technologie werd

gebruikt, zoals IoT, AI en predictive

maintenance. We verzamelden

gegevens van MRI-scanners,

CT-scanners en röntgenapparatuur

van over de hele wereld. Het

systeem registreerde wanneer

een machine buiten bedrijf was.

Samen met de Universiteit van

Tilburg hebben we een oplossing

ontwikkeld die verstoringen aan

de machine kon voorspellen door

te leren van data. Zo bleek dat

het stikstofniveau van een scanner

een goede voorspeller is voor

uitval. Door dit centraal te

monitoren en op tijd onderhoud

te plegen, kon Philips een hoop

uitval voorkomen.”

CHURN VOORSPELLEN MET

KLANTDATA

Nog zo’n project met machine

learning voerde Info Support uit bij

een Nederlandse beleggingsbank.

De klantdata die de bank in huis

had bleek van meer waarde te zijn

dan vooraf gedacht. “We maakten

een analyse van het profiel van

klanten die hun rekening opzegden.

Daarin ontdekten we een opvallend

patroon: klanten die in het begin

heel actief zijn met beleggen en

op een gegeven moment steeds

minder zijn gaan kopen en verkopen,

zijn de profielen die het

vaakst hun rekening opzeggen.

Toen we eenmaal het inzicht

hadden in de ‘churn’, is er een

programma binnen de organisatie

opgestart waarin deze klanten

opnieuw werden geënthousiasmeerd.

Ze kregen het aanbod om

een halve dag gratis gebruik te

maken van een beleggingsexpert.

En dat sloeg aan; dankzij dit

programma is de retentie flink

omhoog gegaan.”

KENNIS VAN FINANCIËN

WORDT KLANTINZICHT

Inzicht in financiële KPI’s zoals

budgetten, kostensoorten en

forecasts; daar draaide het om in

een project bij zorgverzekeraar

De Friesland. “Er bleek voor allerlei

afdelingen waardevolle informatie

te halen uit klantdata. Dat had

vooral te maken met profiling,

een vorm van machine learning

waarin klanten worden ingedeeld

in segmenten. Met behulp van

machine learning algoritmes

hebben we een aantal mooie

klantsegmenten kunnen definiëren.

Zo kwamen we erachter dat een

deel van de klanten extreem trouw

was aan De Friesland vanwege de

binding met de provincie, terwijl

sommige klanten vooral op zoek

waren naar de goedkoopste

verzekering. Een ander typisch

profiel was de klant die het belangrijk

vindt dat de verzekeraar actief

betrokken is bij projecten in de

regio, bijvoorbeeld op het gebied

van rookpreventie. Deze informatie

is gebruikt om deze groep nog

beter te bedienen, door hen op

de hoogte te houden van wat

De Friesland aan voorlichting

doet bij hen in de buurt.” apple

32

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


» DE STELLING VAN

Ivo Diepstraten – Senior Information Analyst:

“Blockchain is

soms overbodig”

(maar opent wél deuren)

Zoals wel vaker gebeurt bij een hype, staat

ook blockchain nu op het punt om misschien

wel als teleurstelling de boeken in te gaan.

De onmiskenbare potentie van de technologie

wordt overschaduwd door de buitensporige

hoeveelheid aandacht ervoor.

Experts vragen zich hardop af of blockchain wel

echt potentie heeft om mainstream te worden.

Met name op de performance en hoge elektriciteitskosten

klinkt kritiek. Het imago lijdt vooral

schade doordat blockchain vaak als oplossing

wordt ingezet, terwijl een simpele gedeelde

data base had volstaan. En waarom zou je moeilijk

doen als het ook simpel kan? De Correspondent

verwoordde het mooi in een artikel over de zin en

onzin van blockchain: je kunt ook een heftruck

gebruiken om een blikje bier op het aanrecht te

zetten. Maar dat betekent nog niet dat het ook

de beste methode is.

En toch: het is wel mooi om te zien dat de hype

rondom blockchain nieuwe data-initiatieven

mogelijk maakt die het organisatieniveau overstijgen.

Een voorbeeld hiervan is Mijn Zorg Log.

VGZ en Zorginstituut Nederland gebruiken in dit

project blockchain-technologie om eenvoudiger

informatie uit te wisselen tussen kraamzorgorganisaties

en zorgverzekeraars. Dit soort

initiatieven waren een paar jaar geleden nog

niet zo gewoon.

Natuurlijk moet je niet onnodig moeilijk doen

als het ook makkelijk kan. Je kunt zeggen

over blockchain wat je wilt, de technologie

opent in elk geval wel samenwerking tussen

organisaties die voorheen hun deuren

gesloten hielden. apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

33


» FUTURE TECH

Everything as Code

De wereld inrichten volgens

de logica van software

engineering

Als het gaat om efficiency, dan kunnen mensen nog wel wat

leren van software. We besteden veel tijd aan vergaderen,

het afstemmen van verantwoordelijkheden en rapporteren.

De ontwikkelaar formuleert opdrachten simpel en eenduidig in

code: als A gebeurt, dan wordt B in gang gezet. Dat is maar op

één manier uit te leggen.

de enige bron van waarheid waar

iedereen toegang toe heeft. Vanuit

die gedeelde bron scheppen we

de werkelijkheid. Dat geldt voor

verschillende processen, van het

aanvragen van nieuwe projecten

tot het invullen van vacatures of

het inrichten van een serverpark.”

Een nieuw gedachtegoed probeert

de logica van programmeren door

te vertalen naar alle processen

binnen een organisatie: Everything

as Code. “Dat wil zeggen dat je

werkprocessen zo inricht zoals

je ook met code werkt”, aldus

Corstijan Kortsmit, Software

Engineer bij Info Support.

“Stel, wij krijgen een aanvraag voor

een nieuw project bij een klant.

Dat werkt nu nog vaak zo:

Als klant vul je een formulier in

op de site.

Die aanvraag komt terecht in

onze software die project -

aan vragen registreert.

Daar moet je dan weer projectmanagementsoftware

aan

koppelen om nieuwe projecten

in gang te zetten.”

Het probleem van deze manier van

werken is dat dezelfde informatie

in verschillende systemen moet

worden overgedragen van het

ene systeem naar het andere. Dat

verhoogt het risico op vertragingen

en fouten. Kortsmit: “Wij experimenteren

nu binnen onze afdeling

met Everything as Code. Die

klantaanvraag komt dan bij ons

binnen als een codewijziging in

Github, ons versiebeheersysteem.

Alle projecten die we hebben

lopen, staan daar in. Een nieuwe

aanvraag zorgt voor een wijziging

van het project. Dat verzoek zet

weer in gang dat de dienst wordt

uitgerold.”

De ervaring die de afdeling heeft

opgedaan is dat Everything as Code

vooral een stuk efficiënter werkt

dan traditionele methodes.

“Organisaties hebben te maken

met veel ruis, zoals onduidelijke

processen, eindeloze meetings

en e-mails. Software moet je heel

eenduidig en gestructureerd

opzetten. De software dient als

Dat klinkt aan de ene kant logisch.

Aan de andere kant vraag je je af

of deze benadering ook geschikt

is voor niet-developers. “Dat is

precies het grote discussiepunt.

Als dit nu efficiënter blijkt te

werken, wat willen we dan? Omdat

niet iedereen overweg kan met

code zijn we eigenlijk onnodig veel

tijd kwijt aan de communicatie en

met het inrichten van front-endsystemen.

Moeten we dan doorgaan

op de oude manier? Of is het

slimmer om iedereen deze vaardigheden

aan te leren, zodat we beter

met elkaar kunnen samenwerken?”

Everything as Code zit dus nog

duidelijk in de experimenteerfase.

Kortsmit ziet het gedachtengoed

niet als de volgende big wave in IT:

“Als het aanslaat, dan zal het juist

een grote impact buiten IT hebben.

Je zou dan kunnen zeggen dat

de rest van de wereld de werkwijze

van software engineering dan

overneemt.” apple

34

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


» FUTURE TECH

Serverless

computing

Wennen aan

een wereld

zonder servers

Een paar jaar geleden was het nog heel gewoon dat

ieder bedrijf zijn eigen serverruimte had of huurde, nu

is dat niet meer zo vanzelfsprekend. De term ‘serverless

computing’ lijkt te suggereren dat servers overbodig

worden. Dat ligt toch iets genuanceerder, aldus Erik

Scheuter, Software Engineer bij Info Support: “In mijn

ogen is het een architectuurstack waarbij je je niet druk

hoeft te maken over het toewijzen van resources. Je

hoeft je als developer dus alleen maar bezig te houden

met zaken die directe waarde hebben voor de klant.”

Werkelijk alles wat je nodig hebt om een applicatie

te ontwikkelen, kun je betrekken uit de cloud: niet

alleen opslag en rekenkracht, maar ook features zoals

authenticatie en API-management. Het ontwikkelen

van applicaties in een serverless-omgeving heeft

overeenkomsten met het ontwikkelen van microservices;

kleine applicaties die onderling informatie

kunnen uitwisselen (zie ook pagina 12).

Het grote voordeel van deze manier van werken is

volgens Scheuter dat je als developer heel eenvoudig

nieuwe functionaliteiten kunt ontwikkelen en binnen

no-time in productie kunt brengen. “Bij Info Support

gebruiken we serverless computing nog vooral voor

back-end-oplossingen, zoals het verwerken van grote

batches data, monitoring of testen. Onze applicaties

onderwerpen we ook in productie aan een health

check. Om deze omgeving niet te ‘vervuilen’ met

mocks, zetten we daar simpele serverless applicaties

voor in.”

Serverless computing staat ook wel bekend als

Function-as-a-Service. Developers gebruiken eigen

code, die niet meer op een eigen server draait maar

in de cloud. “Als developer kun je dus zonder effort

een schaalbare oplossing neerzetten, waarbij je

alleen betaalt voor wat je gebruikt. Eigen servers

staan vaak driekwart van de tijd niets te doen.” Nadelen

zijn er ook: “Het vereist dat je alles verplaatst naar

de public cloud. Dat is niet altijd wenselijk of mogelijk

volgens de wet- en regelgeving en het beleid in een

bepaalde sector. Ook ben je sterk afhankelijk van de

spelregels van een cloud-leverancier als Microsoft,

Amazon of Google.”

Scheuter verwacht dat het nog een jaar of vijf tot tien

duurt voordat serverless computing mainstream is.

De beste manier om alvast op deze toekomst voor te

sorteren? “Begin in kleine stapjes door niet-kritische

applicaties te verplaatsen naar een serverless-omgeving,

zodat je ervaring kunt opdoen.”

En of servers ooit echt overbodig worden? “Of je

applicaties nu op je eigen machines staan, in een

datacenter of in de cloud; uiteindelijk staan ze toch

echt ergens op een server.” apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

35


» FUTURE TECH

Rolf Huisman – IT Architect

Quantum computing:

weg zijn de

wereldproblemen

Ze kunnen een einde maken aan honger in

de wereld, maar perfect werkende exemplaren

bestaan nog niet. Wat zijn quantum computers,

hoe werken ze en waar kunnen we ze voor

inzetten?

36

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


Rolf Huisman geeft regelmatig

presentaties over quantum computing

over de hele wereld. Ook werkt hij

samen Microsoft aan de laatste

technologie op dit gebied.

De quantum computer kan heel, heel, heel snel

rekenen. Om de quantum computer te begrijpen,

moet je weten dat quantummechanica het gedrag

van heel kleine, atomaire of subatomaire, deeltjes

beschrijft. Die deeltjes kunnen zich in verschillende

toestanden tegelijk bevinden.

De quantum computer maakt geen gebruik van

gewone bits, maar van de quantumbit of de qubit.

Dat zijn omgevormde elementaire deeltjes, die dus

ook de eigenschappen van die deeltjes bezitten.

Waar een bit maar twee toestanden heeft (0 of 1)

heeft een qubit dus nog een derde mogelijkheid:

hij kan zowel 0 als 1 tegelijkertijd zijn, net als een

elektron. Die laatste positie noemen we een superpositie.

Wat de qubit ook bijzonder maakt is dat deze

gekoppeld kan worden aan een andere qubit. Die

verstrengeling zorgt ervoor dat een quantum computer

ontzettend snel kan rekenen. Drie qubits kunnen

23 = 8 posities tegelijkertijd innemen, 4 qubits 24 =

16 posities, en 32 qubits 232 = bijna vijf miljard posities.

Een rekensom waar een gewone computer jaren over

doet, kan een quantum computer van 72 qubits in een

paar seconden doen, dankzij deze eigenschappen

van qubits.

NET EEN SOUFFLÉ

Er zijn nog geen perfect werkende quantum computers.

Sterker nog: aan het begin van deze eeuw was

de quantum computer vooral nog een theorie, waarvan

we niet wisten of die ooit werkelijkheid zou worden.

Maar net als met alle technologische ontwikkelingen

gaan ook op dit vlak de ontwikkelingen razendsnel.

IBM, Microsoft, D-Wave (van Google en NASA) en vele

anderen bedrijven proberen allemaal de eerste te zijn

die een perfect werkende, razendsnelle quantum

computer in de markt zet. De grootste horde is

momenteel nog dat de qubit nogal gevoelig is voor

ruis, voor contact met de buitenwereld. Dat contact

met de buitenwereld noemen we een observatie.

Bij een observatie gaat de superpositie van een deeltje

onmiddellijk verloren, dan verandert het deeltje dus in

een 1 of een 0. Een veelgehoorde vergelijking is die

met de soufflé: als je de oven opendoet om te kijken

of ‘ie al goed is, kan hij zo instorten. Onderzoekers

experimenteren erop los om die ruis weg te nemen en

daardoor die superpositie en dus die rekenkracht zo

lang mogelijk te kunnen behouden. Zo worden de

chips zo koud mogelijk gehouden, gemiddeld zo’n

12 microkelvin. Dat is 0.012 graden boven het absolute

nulpunt (−273.15 graden Celsius).

MONDEN VOEDEN

Als we de quantum computer straks echt kunnen

gebruiken, kan deze vele problemen oplossen. Zo

kunnen quantum computers helpen bij het oplossen

van honger in de wereld. Dat zit zo. Kunstmest is

essentieel voor het kunnen voeden van miljarden

monden. Een belangrijk bestanddeel van kunstmest

is ammonia, maar de productie van ammonia kost

ontzettend veel energie – naar schatting zelfs ongeveer

1 procent van de totale energieproductie. Nu hebben

wetenschappers ontdekt dat er in bepaalde bacteriën

enzymen zitten die veel efficiënter ammonia produceren.

Als we achterhalen hoe dat enzym precies

werkt, kunnen we dat nabootsen en enorm veel energie

besparen. Zelfs de zwaarste supercomputers in China

kunnen nu maar 8 atomen van dat enzym simuleren,

terwijl het enzym uit 450 atomen bestaat. En dus is

de quantum computer nodig: die kan wel een computersimulatie

van het enzym maken en die omzetten

in mathematische formules. Als we dat enzym kunnen

nabootsen, wordt de productie van kunstmest vele

malen goed koper én duurzamer. En dit is maar een

voorbeeld: quantum computers kunnen helpen bij tál

van optimalisatieproblemen. Zo kloppen nu regelmatig

financiële instellingen bij ons aan met de vraag of

we hen kunnen helpen met risicoberekeningen; die

kunnen met quantum computers immers veel sneller

en nauw keuriger worden gemaakt.

Ondanks dat er nog geen optimaal werkende quantum

computer bestaat, weten we nu al zeker dat de

mogelijkheden ervan in de toekomst legio zullen zijn.

En de gevolgen op wereldniveau misschien wel

ongekend groot! apple

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

37


» DE STELLING VAN

Gert Jan Timmerman – Manager Kenniscentrum:

“Populariteit functionele

talen stijgt”

Functioneel programmeren lijkt in opmars in

ontwikkelaars land. In de lijst met favoriete

programmeertalen die Stack Overflow jaarlijks

publiceert hebben de nummer één Rust en

nummer twee Kotlin veel functionele aspecten.

Dat geldt ook voor Scala en Go, twee andere

populaire talen. Hoe komt het dat deze manier

van programmeren terrein lijkt te winnen?

In IT is er een groeiende behoefte om applicaties

schaalbaar te maken en dus over meerdere processoren

te verdelen. Dat heeft ervoor gezorgd dat

immutability de afgelopen jaren een belangrijker

concept is geworden bij het schrijven van software.

Dat is waar functionele talen zich in onderscheiden.

In tegenstelling tot objectgeoriënteerde talen

zijn datastructuren binnen de functionele talen

onveranderbaar (immutable). Dit houdt in dat

ontwikkelaars niet werken met variabelen, maar

met waarden die horen bij een bepaalde functie en

die worden geretourneerd. Als je de datastructuur

eenmaal hebt gecreëerd, dan kun je deze niet

meer aanpassen.

Voor veel developers die gewend zijn om op een

objectgeoriënteerde manier te werken, betekent

dit een hele omslag. Bij een verandering van

programmeerstijl is niet het leren van een nieuwe

taal de grootste uitdaging, maar het aanmeten

van een andere manier van denken. Het kost

wat moeite, maar je ontkomt er niet aan als

je bij wilt blijven in development. apple

38

INNOVATIONS MAGAZINE 2019


» COLOFON

REDACTIE INFO SUPPORT

Raimond Brookman

Dennis Joosten

Maaike Lausberg

Joop Snijder

Johan Vink

Michel de Vos

REDACTIE LEWIS

Martine van den Berg

Rogier Heemskerk

Freek Janssen

Eefje Pieters

Judith Quint

Martijn Vet

VORMGEVING

Carla van Dulmen

Sander Schinkel

ILLUSTRATIE

Tween

FOTOGRAFIE

Arnold Reyneveld

Norbert Waalboer

DRUKWERK

Communicatie Partners

www.infosupport.com

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

39


HOOFDKANTOOR NEDERLAND

Kruisboog 42

3905 TG VEENENDAAL

T +31 (0)318 – 55 20 20

HOOFDKANTOOR BELGIË

Generaal de Wittelaan 17, bus 30

2800 MECHELEN

T +32 (0)15 – 28 63 70

www.infosupport.com

40

INNOVATIONS MAGAZINE 2019

More magazines by this user
Similar magazines