ZIZO-MAGAZINE 145

cavaria

Stereotypen & vooroordelen

IN DE LGBT+ GEMEENSCHAP


4


VOORWOORD

Een rolmodel blijft plakken

Foto: Sarah Van Looy

In het najaar van 2018 nam ik deel aan een conferentie met Europese LGBT+ activisten. Tijdens een

workshop over bekende rolmodellen hoorde ik van verschillende activisten dat ze met moeite één

of twee LGBT+ rolmodellen uit hun land konden opsommen terwijl ik er met gemak twintig uit mijn

hoed kan toveren: mediafiguren, politici, kunstenaars, … Zelfs een handvol sporters! De getuigenissen

in de workshop doorprikten mijn roze bubbel.

Op de terugweg naar huis, spookte het nog altijd door mijn hoofd. Ik dacht terug aan mijn puberteit

en welk effect het gebrek aan LGBT+ rolmodellen op mij had.

Rond mijn tiende werd ik me voor het eerst gewaar van ‘iets’ ondefinieerbaars. Midden jaren negentig

was de tv-reeks Baywatch razend populair en daar hoorde natuurlijk een Panini-stickeralbum bij.

Terwijl elke jongen van mijn klas wanhopig op zoek was naar de stickers met Pamela Anderson op,

zocht ik vooral naar de exemplaren van David Charvet, de redder met de blauwe ogen en het golvend

haar. Ik stond er verder niet bij stil omdat ik op die leeftijd nog geen besef had van het begrip

‘homoseksualiteit’. Maar iets in mij weerhield me wel om ermee te koop te lopen dat ik David boven

Pamela verkoos.

Tijdens mijn middelbaar kreeg ik met de regelmaat van de klok ‘mietje’ en ‘homo’ naar mijn hoofd

geslingerd omdat ik als mollige tiener een makkelijk doelwit was, omdat ik vaak ‘bij de meisjes

stond’ of omdat ik de Spice Girls leuk vond om hun muziek en niet om de grote borsten van Geri

Halliwell. Ondertussen wist ik wat ‘homo zijn’ betekende maar ik voelde me helemaal geen homo

omdat ik geen voorbeeld had aan wie ik me kon spiegelen.

Op televisie kwamen toen enkel flamboyante typetjes zoals Jimmy B (Chris Van Den Durpel) aan

bod. In Jambers’ rariteitenkabinet zat er ook af en toe iemand die de herenliefde genegen was,

maar die had dan weer een of andere fetisj. Ik ontkende mijn seksuele geaardheid omdat ik me niet

kon vereenzelvigen met het beeld dat de media naar voren schoven.

Zo ergens tussen mijn zeventiende en achttiende verslond ik Kartonnen Dozen van Tom Lanoye.

Eindelijk iets waarin ik mezelf herkende. Een jongen van dertien in een dozijn die verliefd was op

zijn beste vriend. Alle puzzelstukken vielen op hun plaats. Ik had mijn rolmodel gevonden, ook al

bestond hij enkel de vergeelde pagina’s van een bibliotheekboek.

Twintig jaar later is er gelukkig heel wat veranderd in ons land. Je kunt als het ware een stickerboek

vullen met enkel plaatjes van openlijke bekende LGBT+ personen. Kan het in bepaalde takken nog

beter (hallo, voetbalwereld)? Natuurlijk! Maar elke bekende stem die zich out, kan voor iemand het

verschil maken. Elke stem kan iemand doen beseffen dat het oké is te zijn wie je bent. Elke stem

kan iemand het gevoel geven niet alleen te zijn. Elke stem kan iemand de kracht geven om hun/

haar/zijn ware stem te laten horen.

5


INHOUD

78

20 44

RUBRIEKEN

Snel bezorgd 52

De Weyde Wereld 53

Lifestyle62

Sofagesprek met Anaïs Van Ertvelde 84

MENSEN EN DINGEN

Overzicht

LGBT+ hoogtepunten van 2018 8

Gender op de schoolbanken

We mogen alles weten over de normen,

maar niet wat ervan afwijkt 14

Hoe inclusief kan je swipen op Tinder?

Transgenders en niet-binaire personen

delen hun ervaringen 20

Lumi

Waarom de Holebifoon van naam veranderde 26

Sven Ratzke

Over transformatie en de mogelijkheden

die het biedt 28

Wat je type stiekem over je zegt

Stereotypen en vooroordelen binnen de LGBT+

beweging32

Van Ghost Rockers tot Dokter Bea

LGBT+ rolmodellen in Vlaamse kinderreeksen 38

Column

Selm Wenselaers42

Alexander De Croo

LGBT+ rechten op de agenda bij

ontwikkelingssamenwerking 44

Het zit in de lift

Katrien De Graeve over polyamorie48

Column

Piya Deseure61

6


70 84

62

Fotoreeks

Zeg het met inkt62

Stomende seks

Voor het eerst in een gaysauna70

Queer Voices

Marion Wasserbauer over de rol van muziek78

Mario

Regisseur Marcel Gisler kaart het taboe rond

homoseksualiteit binnen de voetbalwereld aan82

EN OOK

Voorwoord03

Colofon06

Mundo Vero06

Wedstijden51

Zwoltopia51

KliQ Awards

Diversiteit en inclusie bij winnaar

Procter & Gamble90

Column

Fernand Van Damme 95

25 jaar ZIZO

Inge Wallaert blikt terug 96

7


COLOFON

Verantwoordelijke uitgever: Yves Aerts

Hoofdredactie: Stijn Depoorter

Eindredactie: Crozzy Engelsma | Hanne Aerts|

Louwy Van Hauwe| Mark Querton |

Wided Bouchrika

Vormgeving: Brandberries

Administratie: Nicole De Neve

Advertentiewerving: Olivier Deschodt

Redactie: Anke Wauters | Cristina Van Look |

David Schoenmaekers | Elisa Schanzer | Elias

Ysebaert | Filip Tielens | Fleur Pierets | Geert De

Weyer | Inke Gieghase | Jasper Vanpoucke |

Misha Verdonck | Nils Putman | Pim Lammers |

Ro Van Hamme | Stijn De Wandeleer | Sytske Van

Wesemael

Columnisten: Fernand Van Damme | Piya

Deseure | Selm Wenselaers

Coverfoto: Sandra Mermans

Fotografen: Hanneke Wetzer | Jan Aelbers |

Laurent Achedjian | Sandra Mermans | Sarah Van

Looy | Sofie De Backere | Sofie Jaspers | Trui Hussein

Hanoulle | Vlad Vanderkelen

Illustratoren: Agnes Loonstra | Elise Vandeplancke |

Yule Hermans

Cartoons: Vero Beauprez | Zwoltopia

Inzendingen: teksten: zizo@cavaria.be

Bureau: Kammerstraat 22 – 9000 Gent

09 223 69 29 zizo@cavaria.be – www.zizomag.be

Postabonnement: 15 euro voor verzending onder

plastic folie (rek nr. BE41-0682-1596-8810)

Gratis verkrijgbaar via verschillende afhaalpunten

(check www.zizomag.be)

ZIZO IS EEN ONAFHANKELIJK BLAD DAT WORDT

UITGEGEVEN DOOR

VOLG ONS! facebook.com/zizomagazine @zizomag @zizomag

MUNDO VERO | VERO BEAUPREZ

8


AD

Zorg jij dagelijks

voor elke reiziger?

Treinbegeleiders gezocht

met passie voor de reiziger.

Solliciteer bij een bedrijf waar je jezelf kan zijn

via nmbs.be/jobs


Dit waren de LGBT+

hoogtepunten van 2018

Het is gemakkelijk om af en toe kopje onder te gaan in de sombere nieuwsstroom

waarin heel wat LGBT+ onderwerpen dit jaar hebben zitten ronddobberen. Wij

frissen je geheugen nog eens op voor moest je vergeten zijn dat 2018 ook heel

wat hartverwarmende momenten en verschuivingen heeft voortgebracht.

Tekst: Stijn De Wandeleer

De LGBT+ gemeenschap heeft een woelig jaar

achter de rug. Als transgendermilitairen in Amerika

niet om hun plek in het leger moesten knokken,

wierp het Amerikaanse gerecht wel even de vraag

op of holebiwerkkrachten eigenlijk wel bescherming

op hun werkplek nodig hebben. En zelfs

tijdens het schrijven van dit artikel sijpelde het

nieuws binnen dat de Chinese schrijfster die pent

onder het pseudoniem Lady Tiany (omdat haar

echte naam gebruiken nog steeds te gevaarlijk is)

achter de tralies werd gestopt omdat ze een LGBT+

seksscène in haar boek verwerkte. We zouden bijna

vergeten dat er dit jaar met man en macht aan de

kar werd gesleurd om vastgeroeste patronen in

beweging te krijgen. Een overzicht.

DE TRANSGENDERWET WERD

GOEDGEKEURD

Eén van de grootste structurele veranderingen

voor transgenders vond al plaats op 1 januari.

Ja, toen jij nog een tipsy poging ondernam om

het vuurwerk te fotograferen, ging ook de nieuwe

transgenderwet van kracht. Die maakt het voor

transgenders mogelijk om de letter die op hun paspoort

hun geslacht aangeeft te veranderen zonder

dat ze daarvoor een geslachtsoperatie moeten

ondergaan.

Die nieuwe wet wérkt trouwens. In de eerste zes

maanden van dit jaar lieten vijftig procent meer

mensen hun geslacht officieel veranderen dan de

voorbije vijfentwintig jaar, berichtte De Standaard.

Om dat even concreet te maken: zeshonderd mensen

kwamen in de eerste helft van dit jaar weer een

stapje dichter bij hun puurste zelf.

10


ER WERDEN HEEL WAT

LGBT+ FILMS EN -

PROGRAMMA’S GEMAAKT

Na het veelbesproken succes dat Call

Me By Your Name was in 2017, had

ook dit jaar een indrukwekkende resem

LGBT+ films in petto. De film waar werkelijk

niemand omheen kon was Lukas

Dhondts Girl (hij sierde bovendien nog

de cover van de vorige editie van ZIZO,

samen met de zestienjarige hoofdrolspeler

Victor Polster) en niet veel later

diende Boy Erased zich al aan, een film

waarin ook een rol voor popwonderboy

Troye Sivan was weggelegd.

In Rafiki wordt dan weer een lesbisch

coming of age-verhaal blootgelegd

dat zich afspeelt op de straatstenen in

Nairobi. Over haar film liet scenariste

Wanuri Kahio optekenen “dat we toch al

genoeg deprimerende queer films hebben

gezien”. En dan is er natuurlijk nog

het bombastische Bohemian Rhapsody

dat het levensverhaal van queer- en

Queen-zanger Freddie Mercury vertelt.

zelfs wanneer je 's avonds voor je televisiescherm

neerzakte waren de LGBT+

programma’s nooit ver weg. Zo konden

we in de Eén-documentairereeks M/V/X

binnengluren in het leven van vijf transgenders

die op zoek gingen naar een

leven dat meer als het hunne aanvoelde.

Op Canvas trok Voor De Mannen dat

weer onze aandacht, een programma

waarin Xavier Taveirne ging praten met

een generatie Vlaamse mannen die

zich durfden outen als homoseksueel in

minder tolerante tijden.

© VRT

LGBT+ ARTIESTEN LIETEN

HUN STEM HOREN

Tell me right before it goes down /

Promise me you’ll / Hold my hand if I get

scared now / Might tell you to / Take a

second, baby, slow it down. Ja, 2018

was ook het jaar waarin Troye Sivan de

single Bloom aan de wereld overhandigde,

het nummer dat op sociale media

weleens - terecht - als het officieuze

bottom-anthem wordt omschreven. En

niet enkel Troye gaf de queer-gemeenschap

dit jaar veel nieuw materiaal, ook

de leadsinger van Years & Years, Olly

Alexander, bleef in interviews steevast

op de barricaden staan voor LGBT+

rechten.

© Heidi Slimane

11


© Atlantic Records

Het Amerikaanse LGBT+ platform Them (dat onder

Condé Nast valt, de koepel die onder andere

Vogue en The New Yorker uitbrengt) schreef dan

weer lovend over Hayley Kiyoko, die al sinds ze

de muziekindustrie binnengestormd kwam haar

queerness zichtbaar op de voorgrond van haar

muziek zet. En herinner je je nog het moment

waarop Janelle Monae in een interview met Rolling

Stone vrijuit sprak over haar seksualiteit en zich ook

outte als panseksueel? “Oh, er zijn dan toch dingen

waarmee ik me identificeer”, vertelde ze daar,

waarop verschillende grote nieuwssites verduidelijkende

stukken publiceren met wát panseksualiteit

precies is. Qua zichtbaarheid kan dat alvast tellen.

IN COLORADO IN DE VERENIGDE

STATEN WERD HET EERSTE INTER-

SEKSE GEBOORTECERTIFICAAT

OVERHANDIGD

En dat is groot nieuws. Het eerste intersekse

geboortecertificaat werd overhandigd aan Anunnaki

Ray Marquez, die zich identificeert als een

gender-nonconforme, homoseksuele man. Hij werd

geboren met een variatie van verschillende chromosomen

en hormonen, en later met geslachtskenmerken

die noch als mannelijk, noch als vrouwelijk

omschreven konden worden. Om het lichaam dat

hij al jaren in de spiegel ziet eindelijk ook op zijn

geboortecertificaat te zien, voerde hij een jarenlange

strijd om het vakje waar normaal enkel plek

is voor m of v te veranderen naar intersekse. Ook

in Europa kreeg een intersekse persoon een x op

haar paspoort. Daar was het de 57-jarige Leonne

Zeegers uit Breda die als eerste haar paspoort kon

laten aanpassen.

12


DE OPENLIJK LESBISCHE

COMEDIENNE HANNA

GADSBY BLIES ONS OMVER

MET NANETTE

Zelfs wie hypes doorgaans schuwt (en

dat was Nanette eerder dit jaar écht

wel) kan niet ontkennen dat de laatste

comedyshow van Hanna Gadsby slim in

elkaar zat. Terwijl het eerste deel van de

Netflix-comedyshow nog volgestouwd zit

met traditionelere humor en punchlines

over de Pride, walst ze in het tweede

deel van haar show eenieders hart plat

door het hare op tafel te gooien.

© Ben King

“Ik ben het beu om met mezelf te lachen

als dat het enige is dat me recht tot

spreken geeft”, zei ze daar, haar stem

trillend onder de emotie. Verschillende

internationale LGBT+ magazines vonden

haar performance niet alleen gevat

of rakend, maar schreven ook vol lof dat

het een goede weergave was van emoties

waar de gemeenschap vaak mee te

maken krijgt. Out Magazine-schrijver

Austin Dale noemde het in een column

zelfs “een broodnodig moment in de

conversatie rond identiteit en kunst”.

OOK IN BELGIË KREGEN

WE ER WEER WAT LGBT+

ROLMODELLEN BIJ

© VRT - Joost Joossens

Dorianne Aussems kwam vorig jaar nog

publiekelijk uit de kast in een interview

met De Morgen. Dat leverde haar ontzettend

veel bijval op. “Als alle homoseksuele

mediafiguren zwijgen, komen

we nergens”, liet ze optekenen tijdens

dat gesprek. En hoewel ze nog steeds

wat voorzichtig omspringt met de term

‘rolmodel’, zei ze wel dat ze er geen

probleem mee had als mensen wisten

dat ze lesbisch is.

En ook radiopresentator Sam De Bruyn

vertelde in het Qmusic-radioprogramma

De 10 Meest Gegoogelde Vragen Over

dat hij zijn seksualiteit niet definieert als

hetero, homo of biseksueel. Hoewel De

Bruyn al vier jaar getrouwd is met zijn

man Wannes, vertelde hij er ook dat hij

evengoed de vrouw van zijn leven had

kunnen tegenkomen.

“Maakt mij dat biseksueel?”, vroeg hij

zich luidop af. “Dat weet ik niet, maar

wat maakt het ook uit? Ik geloof niet zo

in die vakjes.”

© VTM

Bo Van Spilbeeck werd door OUTtv dan

weer gekroond tot de meest holebivriendelijke

mediapersoonlijkheid van

België en Vlaanderen. En bij diezelfde

zender kwam ook presentatrice Jens

Geerts uit de kast als trans* vrouw, al

koos ze ervoor om geen transitie te

ondergaan. Ook kunstschaatser Jorik

Hendrick outte zich als homo in een

interview met ZIZO. Sophie Vercruyssen

pleurde dan weer een foto met haar

vriendin op Instagram, wat van haar de

derde out atlete maakt op de Olympische

Winterspelen. En ook tennisster

Alison vertelde op Sporza dat ze zich

identificeert als lesbisch.

13


IN AMERIKA VINDEN

STEEDS MEER LGBT+ KAN-

DIDATEN HUN WEG NAAR

DE POLITIEK

Dat kopte de New York Times nog in augustus.

Ze schreven dat een recordaantal

LGBT+ kandidaten het heft zelf in

handen neemt, en daar zit het feit dat er

iemand in het Witte Huis zit die er geen

graten in ziet om legale bescherming

voor bepaalde minderheden terug te

schroeven ongetwijfeld voor iets tussen.

Zo werd er gepoogd om transgendermilitairen

te weren uit het leger en het

gerecht opperde even dat de Civil Rights

Act die werd opgesteld in 1964 geen

homoseksuele werkkrachten meer zou

beschermen. In totaal vonden meer dan

400 LGBT+ kandidaten hun weg naar

de politiek.

Enkelen van hen raakten ook verkozen.

Zo kreeg Colorado met Jared Polis als

eerste staat ooit een openlijke homoseksuele

gouverneur en Sharice Davids, een

voormalige Mixed Martial Arts-ster, werd

als eerste lesbische en inheemse Amerikaanse

ooit verkozen als afgevaardigde

voor de staat Kansas.

© Jelle Wouters

Ook in België streden LGBT+ personen

dit jaar voor hun plek in de politiek.

Mét succes. In Wellen mag de lesbische

Els Robeyns haar regenboogsjerp zes

jaar langer dragen. Ook Avelgem krijgt

met Lut Deseyn een openlijk lesbische

burgermeester. In Rotselaar mag de

33-jarige Jelle Wouters zich vanaf nu de

eerste openlijk homoseksuele burgemeester

noemen.

ER WERDEN HEEL WAT

INITIATIEVEN GEORGANI-

SEERD DIE BISEKSUALITEIT

MEER IN DE SCHIJNWER-

PERS MOETEN ZETTEN

Onder de naam Bi My Valentine werd

biseksualiteit op valentijn nog eens

onder de aandacht gebracht door

evenementen te organiseren op vijf

plaatsen in Vlaanderen. De opdracht:

een selfie online plaatsen met het onderschrift

‘Make Your Love Visible’. Eén

van de grootste problemen waarmee de

bi+gemeenschap mee te maken krijgt,

is immers dat de geaardheid niet als

volwaardig wordt aanzien.

© Michel De Poucq

Ook tijdens de tweede editie van

B Curious, een evenement dat door de

werkgroep Bi van Cavaria wordt georganiseerd,

werd er gehamerd op het

belang van zichtbaarheid voor wie zich

als biseksueel identificeert. “Het is gewoon

prachtig om minstens één dag per

jaar te hebben waarop je met de bi+

gemeenschap samen bent”, vertelde

Leopold Lindelauff daarover, coördinator

van Ertussenin, de bi+groep van het

Regenbooghuis in Limburg.

Wij zijn het daar in elk geval volmondig

mee eens.

14


SATURDAY 28 SEPTEMBER 2019

SPORTPALEIS ANTWERP

TICKETS & INFO · LIVENATION.BE

4 MARCH 2019

LOTTO ARENA ANTWERP

TICKETS & INFO - LIVENATION.BE


We mogen alles

weten over de normen,

maar niet wat ervan

afwijkt

Gender op de schoolbanken

Gender wordt nog maar zelden besproken in het middelbaar. Toch is de zoektocht naar wie je echt

bent en de juiste ondersteuning hierin enorm belangrijk voor de zelfontwikkeling. ZIZO vroeg aan

vier studenten die niet binnen de binaire genderhokjes vallen, hoe zij hun middelbare schoolcarrière

beleefden.

Tekst: Inke Gieghase

Foto’s: Trui Hussein Hanoulle

16


Sarah Devreese (25) volgt de masteropleiding Gender en Diversiteit. Die beschrijft hun

gender door te zeggen dat die niet binnen een van de twee hokjes van man of vrouw past.

Wanneer kreeg je het besef dat je

niet binnen de stereotiepe genderhokjes

valt?

“Een tweetal geleden ben ik informatie

gaan opzoeken rond transgender personen

en gender in het algemeen. Toen

ik het hele concept van gender beter

begon te snappen, kreeg ik het gevoel

dat een term zoals ‘non-binair’ ook op

mij van toepassing was. Ik ben altijd

voorzichtig met labels, dus plakte ik dat

etiket ook niet meteen op mezelf. Er zijn

enorm veel termen en ik wil mezelf nooit

in een te nauw hokje steken.”

Hoe beleefde je jouw gender

tijdens het middelbaar?

“Ik had nog nooit gehoord van de

term ‘non-binair’. Ik weet wel dat

ik ten opzichte van de meisjes van

mijn klas ‘mannelijker’ gekleed was.

Ik had altijd wel door dat ik van de

gendernorm afweek ook al kende ik

toen dat woord nog niet. Er is tijdens

het middelbaar nooit over gepraat.

Ik dacht dat ik een vrouw was omdat

mij dat zo verteld en aangeleerd is.

Maar ik was mezelf. Ik zeg niet dat

het gemakkelijk was. Ik wist gewoon

dat het niet anders kon. Ik kreeg

soms commentaar op mijn uiterlijk. Ik

vond dat jammer want ik liet iedereen

zichzelf zijn, dus waarom lieten zij mij

dat niet altijd zijn?”

Had je het gevoel dat je de enige

was?

“Ik kende toen niemand die echt afweek

van de binaire gendernorm. Als ik al

die informatie vroeger had aangereikt

gekregen, zou ik sneller de klik gemaakt

hebben. Gender en seksualiteit zou

standaard in het lessenpakket moeten

zitten. Het excuus dat kinderen of jongeren

er nog niet klaar voor zijn, vind ik

niet terecht. Ze mogen wel al alles weten

over de normen, maar niet wat er ervan

afwijkt. Het is een voordeel om het al

vroeger te weten om zo jezelf sneller te

kunnen accepteren.”

17


Alex De Coninck (19) is dit jaar begonnen aan Sint-Lucas

in Gent. Op zichzelf plakt ze niet meteen een genderlabel.

Soms voelt ze zich meer vrouwelijk, de andere keer weer

meer mannelijk.

Heb je altijd geweten dat binaire

genderhokjes niets voor jou zijn?

“Het begon al in mijn jeugd. Ik had

graag kort haar en dacht geregeld na

over het feit dat ik mij soms ook meer

een jongen voelde. Toen we in het middelbaar

tijdens de godsdienstlessen over

jongens en meisjes praatten, voelde ik

dat het voor mij niet klopte.

Een keer werd er specifiek over gender

en non-binair-zijn gepraat omdat een

student er online iets over had gelezen.

De reactie van de leerkracht was dat

het niet normaal is, dat je toch wel moet

weten aan welke kant je staat.”

Zijn er zo nog dingen waar je je aan

ergerde tijdens het middelbaar?

“Het feit dat we tijdens de lessen lichamelijke

opvoeding altijd in twee groepen

werden opgedeeld. De jongens gingen

voetballen en de meisjes moesten maar

iets anders doen. Als ik dan mee wou

voetballen, zeiden ze dat ik dat enkel

deed om speciaal te doen. Het was gemakkelijker

geweest als iedereen samen

sportte.”

Heb je het door die binaire instelling

moeilijk gehad?

“Soms had ik het daar moeilijk mee. Als

ik bijvoorbeeld vertelde dat ik niet in een

genderhokje paste, snapten ze dat niet.

Er kwam steeds de vraag: ‘Maar ben je

dan een jongen of een meisje?’ Ik vroeg

me vaak af of ik toch geen kant moest

kiezen om een beetje ‘normaal’ te zijn.

Op sociale media zie je steeds meer

mensen die zeggen dat ze niet in de binaire

genderhokjes passen. Vroeger ben

ik nooit iemand tegengekomen die zei:

‘zo voel ik mij ook’. Als ze er op school

meer over gepraat zouden hebben en

minder mee gelachen, zou die periode

een stuk gemakkelijker zijn geweest.”

18


Yana Armirotto (20) studeert momenteel agro- en

biotechnologie aan HoGent. Meestal beschrijft ze zichzelf

als genderqueer omdat het een algemene term is.

Waarom gebruik je liever een algemene

term om jezelf te omschrijven?

“Ik beschrijf mezelf als genderqueer als

mensen naar mijn gender vragen. Maar

ik plak er niet altijd een label op. Voor

mij zijn labels eerder iets dat je gewoon

op soepblikken terugvindt. Ook op het

vlak van voornaamwoorden maakt het

mij niet uit hoe ik word aangesproken.”

Was er een specifiek punt waarop je

besefte dat die binaire genderhokjes

niet bij jou pasten?

“Sinds mijn puberteit heb ik altijd vrienden

uit de LGBT+ gemeenschap gehad.

Er waren aardig wat diverse personen

bij waardoor die diversiteit een gewoonte

voor mij werd. Ik heb er dus nooit bij

stilgestaan tot ongeveer een jaar terug.

Ik heb sindsdien heel hard zitten zoeken

tot waar ik kan gaan of welke kant ik

uit wil. Toen ik ervoor uitkwam bij mijn

vrienden, had er ook niemand een

probleem mee. Iemand vertelde mij zelfs

dat ik dat eigenlijk helemaal niet zou

hoeven zeggen, dat ik gewoon ben wie

ik ben. Dat is een van de beste reacties

die je kan krijgen.”

Waren er buiten de omgeving van je

vriendenkring wel bepaalde struikelblokken?

“Mijn vriendenkring en mijn school

waren verschillende werelden. Bij mijn

vrienden maakte mijn seksuele geaardheid

of genderidentiteit helemaal niks

uit, maar op school was het soms wat

moeilijker. In mijn laatste jaar werd er

heel af en toe over seksualiteit gepraat

maar op het vlak van gender werd er

niks besproken.

Ik zag bij mij op school wel heel hard

het verschil tussen meisjes en jongens.

De jongens waren heel mannelijk en de

meisjes waren heel vrouwelijk. Ik was

dan de enige die nooit een kleedje aandeed.

Mijn kledingstijl was anders. Dat

is hetgeen mij het meest opviel. Voor

de rest was het een beetje de gewoonte

dat ik naar de meisjestoiletten ging. Af

en toe durfde ik wel eens bij de jongens

gaan maar daar werd dan commentaar

op gegeven.

Er zou op school veel meer over gepraat

moeten worden. Het kan gemakkelijk

in de lessen verwerkt worden. Ik zou zo

misschien sneller hebben ontdekt wie ik

effectief ben.”

19


AD

Liefde is een mensenrecht

Gediscrimineerd?

helpt !

Gratis antidiscriminatielijn


Yorick Baeke (19) studeert nu aan het KASK in Gent. Zijn

genderlabel ligt niet zo vast voor hem. Hij is gewoon wie hij is.

Heb je altijd geweten wie je bent?

“In het middelbaar ben ik meer beginnen

nadenken over zowel mijn seksuele

geaardheid als gender. Ik moest ermee

leren omgaan en ontdekken wat het

voor mij betekent. Ik heb ook een hele

periode gehad waarin ik dacht dat ik

misschien transgender was.

In het middelbaar heb ik voor de eerste

keer iemand ontmoet die transgender

was. Ik besefte toen dat er meer is, dat

het label dat je kreeg opgeplakt bij je

geboorte niet hoeft blijven hangen. Het

was wel pas in het hoger onderwijs dat

ik echt ben beginnen kijken hoever alles

reikt en waar ik mij comfortabel bij voel.

Hoe belangrijk is het om goed geïnformeerd

te zijn?

“Het kleinste stukje informatie kan iets

in gang zetten. Je gaat er dan zelf ook

meer over nadenken. Het had vanuit

school meer aangereikt mogen worden.

We spraken sneller over seksualiteit dan

over genderidentiteit. Het zijn allebei

belangrijke dingen maar het zijn ook

verschillende dingen. In het tweede jaar

van het hoger onderwijs, is het onderwerp

‘genderdiversiteit’ pas aan bod

gekomen.

Ik denk ook dat iedere puber zich eenzaam

voelt en dan komt daar dat hele

gender- en seksualiteitsaspect nog bij.

Er waren wel een viertal mensen bij mij

op school die op het vlak van gender

ook buiten de hokjes traden, maar toch

heb ik nooit de link met mijzelf gelegd.

Ik was wat terughoudend op dat vlak.

Het was toen voor mij nog een stap te

ver. Meer was voor iedereen interessant

geweest.

In ieder geval, als er een ding is wat ik

ondertussen geleerd heb, is dat je moet

doen waar jij je comfortabel bij voelt.

Het leven is te kort om je te proberen

aan te passen aan de sociale normen.”

In het middelbaar werd er niet gesproken

over termen zoals non-binair of

genderqueer. Ik heb pas later beseft

welke mogelijkheden er zijn. Ik denk dat

jezelf ontdekken een levenslang proces

is.”

Er is duidelijk nood aan meer informatie op de schoolbanken. Recent heeft

er een hervorming in het onderwijs plaatsgevonden. Seksuele oriëntatie,

identiteit en gender zijn voor het eerst expliciet opgenomen in de eindtermen

voor de eerste graad van het secundair onderwijs. De vorige eindtermen

waren twintig jaar oud en zijn grondig herbekeken en hervormd. Het is

alvast een stap in de goede richting.

21


22


Hoe inclusief kan je swipen op

Tinder?

Transgenders en niet-binaire personen delen hun ervaringen

“Wij bij Tinder accepteren alle

genderidentiteiten.” Het is het

standaardantwoord dat veel

transgender en niet-binaire

personen krijgen nadat hun account

werd geblokkeerd. Hoe

inclusief is de populaire datingapp

echt? Enkele Vlaamse gebruikers

getuigen. “Ze zeiden

dat ik een bedreiging vormde.”

Tekst: Anke Wauters

Illustraties: Yule Hermans

“Voor ik mij bij iemand out, zal ik altijd

eerst proberen om te peilen hoe openminded

ze is. Dan stel ik bijvoorbeeld

vragen over haar politieke voorkeur. Als

iemand zegt dat ze op Theo Francken

stemt, zal ik haar niet vertellen dat ik

transgender ben. Dan weet je toch al

wat voor reactie je zal krijgen”, lacht

Sam (24) uit Ieper.

Niet dat de trans* man zich ooit onveilig

voelde op de populaire datingapp: “Tot

hevige scheldpartijen is het gelukkig

nooit gekomen. Wat wel vaak gebeurt

is dat de conversatie met een match

volledig stopt nadat ik haar zeg dat ik

transgender ben. Een vrouw zei dat ze

mijn keuze respecteerde maar praatte

niet meer verder met mij. Daar zou ik

niet eens mee op date willen, denk ik

dan.”

Geblokkeerd uit veiligheidsoverwegingen

De conversaties die Liessa (21) uit

Mechelen (Liessa is een schuilnaam,

red.) op het platform had, waren van

een andere aard. “Op mijn profiel stond

heel duidelijk aangegeven dat ik een

trans* vrouw ben. Dat was voor sommigen

blijkbaar een vrijgeleide om mij

te kleineren in privéberichten. Ik snap de

logica niet achter iemand rechts swipen

enkel en alleen om lelijke dingen tegen

ze te zeggen”, zucht de jonge studente.

Liessa kreeg al een paar keer te maken

met ‘hoogst ongepaste opmerkingen’ in

de chatfunctie van de app: “In het begin

wou ik nog rustig de discussie aangaan.

Ik dacht: dit komt door onwetendheid,

als ik ze uitleg wie ik ben en hoe mijn

leven eruitziet, zullen ze begrip tonen.”

Maar dat maakte hen alleen maar

meer venijnig. Liessa: “Ik werd door

een match een manwijf genoemd, hij

zei dat ik ziek was in mijn hoofd en

dat ze mij voor de rest van mijn leven

zouden moeten opsluiten. Daar stopte

het gesprek voor mij. Niet veel later was

mijn account geblokkeerd.” Ze kreeg

de melding dat ze geen toegang had

tot haar profiel ‘uit veiligheidsoverwegingen’.

Liessa: “Wie mij rapporteerde

en waarom weet ik niet. Maar het is

moeilijk om te geloven dat het helemaal

niets met mijn genderidentiteit te maken

heeft. Ik kreeg later de optie om een

nieuw account aan te maken, maar de

lol was er daarna echt af voor mij.”

37 opties om genderidentiteit aan te

duiden

Het blokkeren van accounts van mensen

die zich als transgender of niet-binair

identificeren is anno 2018 nog steeds

schering en inslag op Tinder. In 2016

voerde de veelgebruikte app nochtans

37 nieuwe opties in die het gemakkelijker

moesten maken voor mensen

om hun genderidentiteit aan te duiden

en kenbaar te maken op het platform.

Daarvoor konden gebruikers zich enkel

als mannelijk of vrouwelijk identificeren.

De app werkte nauw samen met transgenderactivisten

van onder meer GLAAD

(een Amerikaanse non-profitorganisatie

die zich inzet voor het stimuleren en

bewaken van oprechte representatie van

LGBT’s in de media, red.) en queerwetenschappers

om die mogelijkheden

uit te breiden. Met hun grootschalige

sociale mediacampagne #AllTypesAll-

Swipes poogde Tinder vervolgens om

de transgender en niet-binaire gemeenschap

een plaats te geven. Het bedrijf

gaf in een persbericht ook toe dat ze in

het verleden op dat vlak zwaar de mist

in zijn gegaan en in de toekomst wilden

verbeteren.

"Ik werd door een match een manwijf genoemd, hij zei

dat ik ziek was in mijn hoofd en dat ze mij voor de rest

van mijn leven zouden moeten opsluiten. Niet veel later

was mijn account geblokkeerd omdat ik een bedreiging

zou vormen" – Liessa (21)

23


‘Tinder legt de verantwoordelijkheid bij de gebruiker

zelf, terwijl zij net als bedrijf zelf zouden moeten garanderen

dat inclusie werkbaar is op de app’ – Ines (28)

“Ik praat dagelijks met Tinder-gebruikers

over hun ervaringen. Dat doe ik

aan de hand van telefoongesprekken,

focusgroepen, interviews en enquêtes.

De ervaringen van transgebruikers zijn

enorm verschillend van de algemene

cisgendergebruikers, niet in het minst

omdat zij unieke zorgen hebben met

betrekking tot hun veiligheid. Een online

ruimte waar zij zich beschermd voelen is

belangrijk voor ons”, liet Jess Carbino,

socioloog bij Tinder, optekenen in

Nylon.

In maart 2017 liet het bedrijf weten dat

als direct gevolg van de ingevoerde

genderupdate een kwartmiljoen matches

werden geregistreerd bij transgendergebruikers.

De app werd de hemel in

geprezen en verschillende media kopten

dat Tinder niet alleen de manier waarop

we daten revolutionair veranderde,

maar nu ook helpt bij het normaliseren

van wat het betekent om transgender of

niet-binair te zijn in het datingleven.

Kan iedereen zichzelf zijn op Tinder?

Een boude stelling die te gemakkelijk de

werkelijke ervaringen van transgender

en niet-binaire personen op het platform

uit het oog verliest. Zo gebruikt Ines (28)

uit Antwerpen Tinder niet meer nadat

hun (de correcte aanspreekvormen voor

niet-binaire personen zijn die/hun, red.)

account werd geblokkeerd. “Toen ik na

een lange tijd nog eens wou inloggen,

lukte dat niet. Eerst dacht ik dat er misschien

een algemene storing was en

dat ik het later nog eens opnieuw kon

proberen.

Na een paar dagen stuurde ik een

mailtje en kreeg ik de bevestiging dat

ik geblokkeerd was. De manier waarop

ze dat naar mij toe hebben gecommuniceerd

was voor mij helemaal niet oké.

Ze stelden dat ik een bedreiging vormde.

Ze zeiden: 'Wij vinden de veiligheid

van onze gebruikers heel belangrijk.'

Dat stoorde mij enorm, dat ik gezien

werd als iemand die zelf de regels overtrad

of mensen lastig zat te vallen. Dat

was helemaal niet het geval.”

Ines moest in enkele opvolgende mails

duidelijk maken dat die niet-binair is en

dat het misschien daarmee te maken

kon hebben. “Ik verwees naar verschillende

getuigenissen van mensen met

dezelfde ervaring. Daarop begonnen ze

toch een beetje bij te draaien. Ik kon terug

een profiel aanmaken, gaven ze toe.

Ze drukten mij op het hart dat ze wilden

dat iedereen zichzelf kan zijn op Tinder.

Toch kreeg ik nog steeds geen uitleg

over waarom ik precies was geblokkeerd.

Ik kreeg geen antwoord op mijn

vraag wat ze daar in de toekomst aan

willen doen. Dat is de reden waarom ik

nu geen Tinder meer gebruik. Ik voel mij

niet meer welkom.”

Nochtans had Ines daarvoor geen

slechte ervaringen met de app. Meer

nog, die gebruikt Tinder al sinds 2013

en was daarmee één van de eerste swipers

in België. “Mijn eerste indruk was dat

ik heel snel door de mensen was (lacht).

Tegenwoordig is dat veel uitgebreider.

In gesprekken met mensen heb ik nooit

echt problemen gehad. Ik identificeer

me nu ongeveer twee jaar als niet-binair,

omdat ik voel dat ik niet helemaal

thuishoor in het hokje 'man' of 'vrouw'.

Dat stond ook altijd op mijn Tinderprofiel.

Veel mensen lazen daar echter nog

te gemakkelijk over. Uiteindelijk zullen

de mensen die dat echt maar niets

vinden toch naar links swipen.”

Online dating van onschatbare

waarde

Uiteraard is het fijn om mensen in het

echte leven te leren kennen. Maar online

daten blijft van onschatbare waarde

voor transgender en niet-binaire personen.

Het kan hen een gevoel van veiligheid

geven omdat je mensen op voorhand

kan inschatten. Ines: “Aanvaarden

ze mij zoals ik ben? Dat kan je redelijk

snel aftoetsen. Voor transgenders en

niet-binaire personen die bijvoorbeeld

nog niet of nog niet lang uit de kast zijn,

is dat een manier om hun genderidentiteit

te beleven in het datingleven voordat

ze iemand in het echt ontmoeten.”

Liessa beaamt dat. De trans* vrouw

geeft zelfs aan dat het haar voornaamste

reden was om actief te zijn op Tinder.

Liessa: “Je zou kunnen zeggen: ‘Het is

maar Tinder.’ Of: ‘Wat had je anders

verwacht?’ En akkoord, die app is in

haar kern een oppervlakkige boel. Maar

voor sommige mensen is het echt de

enige manier om in contact te treden

met potentiële partners. Ik ben bijvoorbeeld

nog niet zelfzeker genoeg om

op een feestje zomaar op iemand af te

stappen. Tijdens mijn middelbareschooltijd

ben ik enorm gepest geweest omdat

ik transgender ben. Een keer kwam

het tot fysiek geweld: ik werd door een

groepje in een gang omsingeld en ze

duwden mij tegen de muur. Ik viel neer

en ze scholden mij uit, mensen liepen

haastig voorbij en hielpen mij niet. Dat

laat zijn sporen na. Tinder was voor

mij een manier om te daten zonder

mij onveilig te voelen. Nadat ik daar

geblokkeerd werd en het gevoel kreeg

dat ik degene was die iets verkeerd had

gedaan, viel die optie weg.”

24


DOSSIER TINDER

"Onlangs stuurde iemand mij: 'Eikes,

schaamt gij u niet? Hoe loop jij er nu bij? Je

bent een schande voor ons allemaal.' Daarna

verwijderde hij de match meteen. Dat

kwam wel hard binnen" – Lander (19)

25


Tijdelijk van de app gegooid

Ook Lander (19) uit Duffel zag zijn

account enkele maanden geleden nog

van de radar verdwijnen. “Eerst dacht ik

dat het om een algemene storing ging.

Na enkele dagen mailde Tinder om te

vragen hoe de vork in de steel zat. Bleek

dat iemand mij had gerapporteerd

en ik dus tijdelijk van de app gegooid

werd.” Lander heeft weinig begrip voor

de werkwijze van de app: “Iedereen kan

mij zomaar rapporteren omdat ze een

probleem hebben met hoe ik mij wens

te uiten. Ik had het gevoel dat ik gestraft

werd. En waarom? Omdat ik mij anders

kleed? Alsof ik daar in het echte leven al

niet genoeg mee worstel.”

“Als ik Tinder gebruik, gaat mijn zelfvertrouwen

snel naar beneden”, legt Lander

verder uit. “Ik weet dat ik er vroeger

meer conventioneel aantrekkelijk uitzag.

Daar werd mij ook op gewezen. Een

match stuurde mij eens: 'Je allereerste

foto op Instagram, daar zag je er zo

goed uit.' Dat was een foto van drie

jaar geleden. Ik was een totaal andere

persoon toen. Ik merk dat ik minder

matches heb sinds ik experimenteer

met hoe ik mij kleed en daar foto's van

toon op mijn Tinderprofiel. Het gebeurt

regelmatig dat ik discussies heb met

matches. Ik probeer daar niet op in te

gaan. Onlangs stuurde iemand mij:

'Eikes, schaamt gij u niet? Hoe loop jij

er nu bij? Je bent een schande voor ons

allemaal.' Daarna verwijderde hij de

match meteen. Dat kwam wel hard binnen.

Je kan mij ook gewoon negeren en

mij geen kwetsende berichten sturen.”

Trollaccounts aan het werk

Het narratief bij Tinder blijft steevast dat

ze alle klachten serieus moeten nemen.

Maar accounts blokkeren van mensen

die vervolgens hun genderidentiteit

uitgebreid moeten verdedigen voor

ze terug toegang krijgen tot de app is

problematisch, vindt Ines: “Tinder legt

de verantwoordelijkheid bij de gebruiker

zelf, terwijl zij net als bedrijf zelf zouden

moeten garanderen dat inclusie werkbaar

is op de app. Ze zeggen wel dat

als je het op je profiel aangeeft, ze daar

rekening mee houden. Toch weerhoudt

het hen er niet van om mensen zonder

uitleg te blokkeren.”

Bovendien zouden transgender en nietbinaire

mensen niet verplicht moeten

worden om dat op hun profiel te zetten,

stelt Ines, omdat het uiteindelijk een

heel persoonlijke keuze is: “Tinder zou

eerst moeten kijken naar wie mensen

rapporteert. Ik vermoed dat er veel

trollaccounts aan het werk zijn. Is hun

woord meer waard dan dat van gebruikers

die al vijf jaar op de app actief zijn?

Blijkbaar wel.”

Volgens Ines moet het rapporteringsproces

strenger gemaakt worden: “Dat

zou al een eerste stap in de goede

richting zijn. Accounts rapporteren gaat

momenteel veel te vlot. Anders gaan

transgender en niet-binaire personen

al uit de boot blijven vallen nog voor ze

met mensen kunnen afspreken.”

ZIZO confronteerde Tinder met de

vragen die de mensen in dit stuk

stelden. Wij kregen geen antwoord.

26


AD

HOLEBI

30/01-03/02/2019

FILMFESTIVALFESTIVAL

#PINX2019

Een initiatief van

ST. MICHIELSHELLING 3 - GENT - CONTACT@SPHINX-CINEMA.BE - WWW.SPHINX-CINEMA.BE - /SPHINXCINEMA

/SPHINXCINEMA


Gelukkig wordt de Holebifoon

gewoon

Time for a change: De Holebifoon is van naam veranderd! Vanaf nu heet de vertrouwde info- en

opvanglijn voor iedereen (écht, iedereen) met een vraag over of een verhaal rond gender of seksuele

voorkeur ‘Lumi’.

Tekst: Sytske Van Wesemael

Lumi’s doelpubliek reikt veel verder dan

alleen holebi’s en hun omgeving – maar

ook voor hen is Lumi er uiteraard nog

steeds. Daarnaast is Lumi meer dan alleen

een telefoonlijn. Je kan je vragen of

verhaal ook via chat of mail kwijt en er

is een uitgebreide website waar je heel

wat informatie op terugvindt.

Waarom Lumi?

Çavaria-woordvoerder Jeroen Borghs

legt uit: “We zochten een naam die

uitnodigt tot gesprek, die klinkt als een

goeie vriend en die vertrouwen uitstraalt.

Een uitbreiding van de oude naam tot

Holebi-transgender-aseksueel-queerpanseksueel-intersekse-plus-foon

zou

ons echter iets te ver leiden. De Holebifoon

wordt dus gewoon Lumi.”

Lumi biedt je een luisterend oor

Als je Lumi contacteert, kom je terecht

bij een vrijwilliger die een intensieve opleiding

volgde om jou zo goed mogelijk

verder te helpen. Alle vrijwilligers bij

Lumi luisteren zonder vooroordeel naar

jou. Hoe zo’n gesprek verloopt, bepaal

je grotendeels zelf. Om te beginnen zijn

alle gesprekken volstrekt anoniem. Je

hoeft je naam en leeftijd dan ook niet te

vermelden. Je kiest ook zelf wat je wel

en niet deelt: Lumi drukt je op het hart je

nooit verplicht te voelen om informatie

te verstrekken of te antwoorden op een

vraag van een vrijwilliger als je je daar

niet comfortabel bij voelt. En je hoeft

ook niet altijd aan het woord te zijn: je

mag de persoon aan de andere kant

van de lijn gerust laten weten wanneer

je het even moeilijk hebt of wanneer je

even stil wil zijn. Je neemt (en krijgt) de

tijd die je nodig hebt.

Je kan bij Lumi terecht met alle vragen

rond gender en seksuele voorkeur. Je

hebt een praktische vraag over de bureaucratische

kant van een geslachtsverandering

op je identiteitskaart? Je plant

een coming-out en weet niet goed hoe je

je daar het best op voorbereidt? Je bent

28


leerkracht en wil weten hoe je omgaat

met holebi- of trans* leerlingen? Je bent

ouder en wil weten hoe je je kind het

best ondersteunt? Je voelt je niet goed

in je vel, of je weet het even niet meer

en wil gewoon je verhaal kwijt? Lumi

luistert!

“Het komt erop neer dat iedereen die

niet binnen de traditionele invulling van

de begrippen ‘hetero’, ‘man’ en ‘vrouw’

valt bij Lumi terechtkan”, licht Borghs

toe. “Twijfel je of Lumi er ook voor jou

is? We zoeken het samen met je uit.”

Lumi heeft niet op alles een pasklaar

antwoord, en, zoals je ook op de website

kan lezen, zijn er weinig problemen

of situaties waarvoor een kant en klare

oplossing bestaat. “We hebben niet op

alles een antwoord, maar denken en

voelen wel steeds met je mee”, aldus

Borghs. Waar nodig en mogelijk, verwijst

Lumi je door naar andere organisaties,

verenigingen of hulpverleners.

Zelf een vraag? Worstel je ergens mee?

Kom je er niet uit?

Je kan telefoneren of chatten met één van de vrijwilligers van Lumi op

maandag, dinsdag en donderdag van 18u30 tot 21u30, behalve op

feestdagen.

Bellen kan op nummer 0800 99 533, chatten doe je via de website:

www.lumi.be/chatten. Liever een mailtje? Dat kan naar vragen@lumi.

be. De vrijwilligers doen hun best om je mailtje binnen de vier dagen

te beantwoorden. Wie vragen heeft rond zelfdoding kan 24/7 contact

opnemen met de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via de website

www.zelfmoord1813.be. Of je kan bellen met Tele-Onthaal op het

nummer 106.

Voor vragen rond gender, of een goed gesprek, kan je ook terecht bij

het Transgender Infopunt op 0800 96 316. Je kan ook mailen naar

contact@transgenderinfo.be of contact opnemen via de website www.

transgenderinfo.be. Het TIP is open op dinsdag, woensdag, donderdag

en vrijdag tussen 9u00 en 16u00, behalve op feestdagen.

Lumi wijst je de weg

Op Lumi’s website kan je over een heel

aantal onderwerpen veel informatie terugvinden.

Je vindt er een overzicht van

antwoorden op veelgestelde vragen. De

catagorieën zijn breed en uiteenlopend

– zoals ook de ervaringen en noden van

LGBT+ personen breed en uiteenlopend

zijn!

Je vindt antwoorden op vragen rond

het ontdekken van seksuele voorkeur en

genderidentiteit, en het al dan niet met

de buitenwereld delen van die voorkeur

of identiteit. Je kan er lezen hoe je je in

verschillende situaties beschermt tegen

seksueel overdraagbare infecties, maar

ook wat de procedures voor adoptie zijn

en wat polyamorie nu eigenlijk inhoudt.

Op de website van Lumi vind je ook een

lange lijst van alle holebi- en trans* verenigingen

in Vlaanderen, alsook leuke

activiteiten en LGBT+ cafés. Je kan er

ook op zoek naar de hulpverlener die

jou het best verder kan helpen met je

probleem of vraag. Als je op zoek bent

naar een hulpverlener die vertrouwd is

met het transgenderthema, vind je op

de website een doorverwijzing naar de

website van het Transgender Inforpunt.

Vind je op de website niet het antwoord

dat je zoekt, of staat jouw vraag er nergens

tussen? Dan kan je alsnog contact

opnemen via telefoon, chat of mail.

Lumi is een meldpunt

Lumi is ook een officieel meldpunt

voor discriminatie. Meld het bij Lumi

als er tegen jou gediscrimineerd werd

op basis van je seksuele voorkeur of

je genderidentiteit of - expressie. Lumi

werkt hiervoor samen met Unia en het

Instituut voor de Gelijkheid van Mannen

en Vrouwen. De organisatie heeft ook

contact met de Genderkamer van de

Vlaamse Ombudsdienst.

De nood blijft hoog

Sinds de Holebifoon in het leven werd

geroepen in 1995, is er heel wat veranderd

qua LGBT+ rechten in Vlaanderen.

“Het huwelijk en adoptie zijn opengesteld

voor koppels van hetzelfde geslacht,

er is een uitgebreide antidiscriminatiewetgeving

en je geslachtsregistratie

aanpassen, werd sterk vereenvoudigd.

Het aantal oproepen dat binnenkomt

blijft echter even hoog”, zegt Borghs.

Suïcidecijfers bij LGBT+ personen blijven

ook enorm hoog.

Een onderzoek dat in 2015-2016

plaatsvond aan de Universiteit Gent

gaf aan dat ruim één op vijf holebi’s en

twee op vijf trans* personen reeds één

of meerdere suïcidepogingen ondernam.

Een organisatie als Lumi blijft dus

onmisbaar.

“De maatschappij blijft heteroseksualiteit

en traditionele genderrollen als norm

zien waardoor vele mensen nog altijd

het gevoel hebben uit de boot te vallen”,

zegt Borghs. “Lumi doorbreekt het sociaal

isolement door een luisterend oor te

bieden aan wie een verhaal kwijt wil.”

29


Transformatie biedt

veel mogelijkheden

Fleur Pierets had in New York een babbel met rasentertainer Sven Ratzke

Tekst: Feur Pierets

Foto’s: Hanneke Wetzer

"I’m the Rock ’n’ Roll sand

man blowing stardust deep

inside your mind"

30


Ik zit aan een tafeltje in Joe’s Pub, door

Rolling Stone uitgeroepen tot een van de

tien beste clubs van Manhattan en de

plaats waar zowel Amy Winehouse als

Adele hun Amerikaanse concertdebuut

maakten. Het publiek is doodstil, barst

dan weer in lachen uit, zingt mee, of

houdt zijn adem in. Sven Ratzke staat op

het podium in een door Thierry Mugler

geïnspireerde, paarse onesie en draagt

laarzen met vleugels. Een briesend

volbloed renpaard en Le Petit Prince in

één lijf.

Nummers van David Bowie en eigen

werk wisselen elkaar af. Hij raast, wordt

dan weer ingetogen, verleidt, is grappig,

zingt, danst en vertelt. De ene emotie

tuimelt over de andere heen en na

afloop vraag je je af waar je net bent

geweest. “I shut my eyes and all the

world drops dead. I lift my lids and all is

born again. I think I made you up inside

my head.” De quote van Sylvia Plath,

geciteerd in het albumboekje van zijn

nieuwe plaat, had niet accurater kunnen

zijn.

De dag na de show wacht hij me op in

zijn favoriete koffiebar en gaan we met

onze beker naar een van de volkstuinen

aan Avenue A waar we op een gammele

bank zitten in het groen. Een kleine

oase, weg van alle drukte van de stad.

Waarom Bowie?

“Omdat ik hem een geweldige componist

en schrijver vind. Ik zie zijn werk

als een toneelstuk of een stuk literatuur

waar ik mijn eigen vorm aan geef door

er dingen van mezelf aan toe te voegen.

Ik wilde een personage neerzetten dat

is gerelateerd aan Ziggy Stardust. Een

tijdsreiziger die als in een LSD-trip de

aarde bezoekt; hij gaat naar Londen,

naar LA, New York, de plaatsen die voor

Bowie belangrijk waren. Ik ben heel

dankbaar dat hij me de toestemming

gaf zijn muziek te gebruiken en die van

een eigen interpretatie te voorzien. Ik

heb geen interesse in het vertellen van

een biografie, dus zijn het niet zomaar

covers. Het is storytelling.”

GEEN GRENZEN

Absurde en onwerkelijke verhalen

zijn ondertussen je handelsmerk

geworden.

"In mijn werk lopen de geslachten

in elkaar over. In alles wat

ik doe is er ambiguïteit"

“Ik wil mensen meenemen naar een

andere wereld. Ik wil verbazen, ontroeren

en verleiden. Door verhalen, door

muziek. Het is theater en al mijn shows

spelen zich af in een absurdistische

droomwereld. Verhalen en eigen nummers

die het geheel mee helpen dragen.

Er zijn letterlijk geen grenzen aan het

vertellen van een verhaal. In Duitsland

gebruiken ze het mooie woord ‘Kopfkino’.

De film die zich afspeelt in je hoofd.

Ik ben opgegroeid met de Duitse hoorspelen.

Toen ik tien was hoorde ik Lord

of the Rings op de radio. Elke zaterdag

één aflevering, gemaakt met geweldige

acteurs, geluidscollages en gecomponeerde

muziek. Waanzinnig fascinerend.

Zoiets doet veel met je verbeelding.”

In elke voorstelling kies je voor

sterke personages. Tot waar gaat de

identificatie?

“In elk personage herken ik mezelf. Je

kan het bekijken als een traject waar je

door verschillende fases reist. Je start

met Brecht en gaat zo naar de jaren 60,

naar de Hedwig and the Angy Inchvoorstelling.

Hedwig was geïnspireerd

door Bowie, dus maakt dat de stap naar

Starman heel logisch. In Homme Fatale

krijg ik bezoek van Mefisto die me door

nummers van Reed, Bowie, Iggy Pop, ...

laat kennismaken met fatale mannen.

Alle shows volgen elkaar als het ware

op en alle personages, hoewel ze zijn

gebaseerd op echte figuren, komen voor

het grootste deel voort uit mezelf. Op

een bepaald moment in de voorstellingen

word ik gewoon weer Sven Ratzke.”

Hedwig was een Duitse transgender

zangeres, Bowie speelde met androgynie.

Vanwaar die voorkeur?

“Ik hou van de transformatie en de

mogelijkheden die het biedt als entertainer.

Als vrouw zijn mijn mogelijkheden

helemaal anders dan als man. Journalisten

vragen me dikwijls of ik van jongs

af aan al aan drag deed. Ik zei altijd

nee, maar onlangs had ik een herinnering

uit mijn kindertijd. Met carnaval

moest je altijd verkleed naar school

komen. Jongens verkleedden zich als

ridder of prins, maar ik kwam als diva.

We woonden toen op het platteland en

ik moest met de bus naar het station en

dan te voet naar school. Ik herinner me

die hakken, pruik en lippenstift weer. Ik

was niet verlegen, want ik wist hoe ik

eruit wilde zien.

Op de een of andere manier heb ik

altijd geweten dat als ik in theater zou

gaan, ik het in de grootste transformatie

zou doen. Als vrouw.”

BEKEND ZIJN IS EEN BEETJE ENG

Je nieuwe show heet Homme Fatale,

met een extra ‘e’.

“In mijn werk lopen de geslachten in

elkaar over. In alles wat ik doe is er

ambiguïteit. Is het een man, een vrouw?

Wacht hij of zij op een man of op een

vrouw? Ik doe niet aan grenzen, alle

opties staan open. Ik beschouw mezelf

graag als een tussenwezen.”

Zijn je voorstellingen politieke statements?

“Ik blijk dit onbewust te doen. Mijn

moeder zegt vaak dat ik de zeitgeist

heel erg aanvoel en ik zal haar gelijk

moeten geven. Homme Fatale gaat

bijvoorbeeld over fatale mannen en

een maand na de première startte de

#metoo-beweging. De show is echter

geen bewust politiek statement. Homme

Fatale gaat over mannen en vrouwen in

al hun facetten.

“Met Hedwig wilde ik dan weer een

universeel thema neerzetten: het zoeken

naar je andere helft. Hedwig is geen

man en geen vrouw. Hedwig zit er tussenin.

Dat roept veel vragen op en voor

sommige mensen is dat verwarrend,

voor anderen een warm bad. Hedwig

31


"Als ik door een bos wandel, is

er altijd wel iemand die achter

een boom vandaan komt en ‘Hi

Sven!’ roept"

32


hoort nergens thuis, heeft geen label. Ik

relateer hier graag aan. Maar om op je

vraag terug te komen, nee, ik doe niet

bewust aan politiek. Daarom spreek ik

hier in New York in mijn shows ook niet

over president Trump, ook al maak ik

een paar referenties. Een beetje zoals je

ook de naam Voldemort niet uitspreekt.”

Je bent ondertussen een bekend

figuur. Hoe ga je daarmee om?

“Ik ben geïnteresseerd in faam en

wat dat met je doet, maar ik heb het

pas sinds kort leren aanvaarden. Ook

al vind ik het nog steeds een beetje

eng. Als ik door een bos wandel, is er

altijd wel iemand die achter een boom

vandaan komt en ‘Hi Sven!’ roept. Of ik

word aangesproken in de sauna. Naakt.

“Sinds een jaar laat ik de bekendheid

echter toe omdat ik het belangrijk

vind er ook naast het podium voor

mijn publiek te zijn. Daarvoor was ik

heel afhoudend. Ik besef echter dat er

mensen zijn die al jarenlang naar mijn

shows komen en dat ik die energie ook

moet teruggeven. Zowel op het podium

als daarnaast. Dat maakt het menselijk.

Het is wel altijd mijn bedoeling geweest

om goed te zijn. Mocht bekendheid mijn

hoofddoel zijn dan had ik andere keuzes

gemaakt. Zoals televisie.

“Niettemin blijft het een fascinerend

concept en het is zowel inspirerend als

confronterend te zien hoe mensen littekens

kunnen overhouden aan faam.

Hoe zeker en onzeker het je kan maken.

Je staat voor een volle enthousiaste zaal,

maar je herinnert je die ene persoon die

de voorstelling haat. Het is een vreemd

beroep.”

SYMPATHIEK MAAR SCHAAMTE-

LOOS

Geen enkele show is dezelfde heb ik

me laten vertellen.

“Ik geef mezelf de vrijheid tot improvisatie.

Mensen gaan naar een personage

kijken met een verleden, heden

en toekomst. Dat zorgt ervoor dat elke

voorstelling anders is. Ik maak notities

en probeer dingen uit terwijl ik perform.

Ondertussen ben ik al bijna twintig jaar

aan het werk en ik word steeds overtuigender

in hoe ik mezelf moet presenteren.

Hoe ik persoonlijke dingen moet

doseren, hoe ik vanuit een personage

terug tot mezelf kom. De rode pruik

die ik oorspronkelijk droeg in Starman,

heb ik na twee weken weggelaten. Het

personage was sterk genoeg en maakte

de imitatie overbodig.”

In je shows ben je zeer expliciet, ook

seksueel. Ik kan me voorstellen dat

het publiek niet altijd even openminded

is.

“De meeste mensen zijn rechtlijnig en

de groep mensen die breed denken, is

best wel klein. Soms zie ik iemand in

het publiek zitten met gekruiste armen

en opgetrokken wenkbrauwen, zichzelf

inhoudend om niet ‘Homo!’ te roepen.

Kijk, als ik die mens kan overtuigen

mee te gaan in mijn verhaal, dan heb

ik iets moois bereikt. Ik wil een energie

overbrengen die vrij is van angst.

Sympathiek maar toch schaamteloos.

Ik probeer iedereen een zijweg te laten

zien. Soms hobbelig en vol stenen, maar

ik probeer hen te verleiden om met

me mee te gaan naar de niet-betreden

paden.

“Ik wil graag ooit een eigen interpretatie

maken van The Rocky Horror Picture

Show. Die show was zo over the top en

zo extreem voor die tijd: schaamhaar,

mannen in jurken, interseksualiteit, ...

Alles is zo braaf tegenwoordig, dus wil ik

testen of ik het kan maken met dezelfde

rauwheid, zonder te moeten polijsten

want dan heb ik geen interesse meer.

Ik doe niet aan begrenzing dus doe ik

alles zelf. Dat is hard werken, maar het

voordeel is dat ik de vrijheid heb in wat

ik doe. Want ik ben natuurlijk rebels en

ik wil kijken hoe ver ik kan gaan.”

Sven Ratzke treedt vanaf 08/02/2019

op met Saint Amour 2019.

Meer info: www.begeerte.be

33


34


WAT JE 'TYPE'

STIEKEM OVER JE

ZEGT

Over stereotypen en vooroordelen in de

LGBT+ gemeenschap

Vaker situeert het zich op een minder uitgesproken of zelfs onderbewust niveau. En

vaak beseffen we niet dat we die vooroordelen hebben. De meeste mensen geven

het niet graag toe dat ze bevooroordeeld zijn of in stereotypen denken, zelfs niet aan

zichzelf. Maar als je er wat aan wilt doen, moet je het eerst beseffen.

Tekst: Ro Van Hamme

Foto’s: Sandra Mermans

Modellen: Adel en Eden

35


SMAKEN VERSCHILLEN?

Het is niet ‘gewoon een voorkeur’ als je

op voorhand zegt dat je geen interesse

hebt om iemand te daten omwille

van hun huidskleur, gewicht, lengte,

opleiding, ... Het is geen toeval dat die

‘voorkeuren’ samenvallen met wat onze

maatschappij naar voren schuift als ideaal,

met name het plaatje van de hoger

opgeleide, witte, grote, slanke/gespierde

persoon van minstens gegoede middenklasse.

Enkel willen daten met iemand

die voldoet aan een groot deel van die

criteria vertrekt uit vooroordelen en die

komen voor in de hele maatschappij,

niet alleen in de LGBT+ gemeenschap.

Het gaat ervan uit dat al wie die vakjes

niet kan aftikken sowieso minder goed

is, of dat er een soort rangorde van

mensen te onderscheiden valt op basis

van die criteria.

Maar waarom zou een groot iemand

beter zijn dan een klein iemand? Of een

gespierd iemand beter dan een mollig

iemand? Of iemand met een masterdiploma

beter dan iemand zonder?

Of iemand zonder handicap beter dan

iemand met? We krijgen als LGBT+

gemeenschap allemaal te maken met

vooroordelen omwille van onze seksuele

geaardheid of genderidentiteit. Dat we

daar zelf vooroordelen aan toevoegen

voor anderen binnen onze gemeenschap

is voor die anderen vaak des te

pijnlijker. LGBT+ personen weten zelf

maar al te goed hoe het voelt om met

zulke dagelijkse vooroordelen om te

gaan, dus zouden we zelf ook beter

moeten doen en beter mogen verwachten

van anderen.

IEDEREEN WELKOM?

vrouwelijk' ook zelden goed. Vergeet

niet dat mensen erop rekenen dat ze je

seksualiteit kunnen inschatten puur op

basis van je uiterlijk.

Als zelfs in de LGBT+ gemeenschap er

zoveel verwachtingspatronen en vooroordelen

bestaan die vertrekken van het

puur binaire man-vrouw denken en er

zo vaak opmerkingen worden gemaakt

over mensen die zich ‘te vrouwelijk’

uitdrukken… Wat denk je dat dat doet

met trans* personen en met mensen met

een vrouwelijke genderexpressie?

Ook racisme speelt een veel grotere rol

dan witte mensen beseffen. Of het gaat

om het ontwijken van wie niet wit is, of

over het exotiseren van die mensen en

hen herleiden tot een fantasie. Mensen

met een handicap, dat is al helemaal

taboe.

De meeste mensen willen ook geen

partner die dikker is. Ja, de beergemeenschap

bestaat, maar de bredere

LGBT+ gemeenschap heeft een even

sterke focus op slank en gespierd zijn als

de rest van onze maatschappij. Bovendien

gaat het in de beergemeenschap

vaak ook om een focus op traditionele

mannelijkheid. Het is alsof mensen

maar één wild card hebben waarin hun

partner mag afwijken van de vele criteria

waaraan ze moeten voldoen. Oké,

je mag wat zwaarder zijn, als je er dan

maar wel voor zorgt dat je alle andere

vakjes kunt aftikken.

UITERLIJKE SCHOONHEID

Uiteraard is het absurd om te denken

dat zo goed als iedereen éénzelfde

schoonheidsideaal aanhangt. Met alle

variaties die we zien in menselijke lichamen

is het hoogst onwaarschijnlijk dat

iedereen hetzelfde type met witte huid,

slanke of gespierde fysiek en Europese

gelaatstrekken aantrekkelijk zou vinden.

Witte mensen zijn een minderheid in de

wereld, dus het is helemaal niet logisch.

Tenzij je de bestaande machtsstructuren

in rekening brengt.

Onze maatschappij is hard ingesteld

op uiterlijke schoonheid en die schoonheid

wordt steeds enger gedefinieerd.

Schoonheid is een maakbaar iets

geworden, waar het vroeger gewoon

een toevallige samenloop van omstandigheden

was. Tegenwoordig wordt het

voorgesteld als een doel, waarbij je er

alles aan moet doen om dat te behalen.

Niet ‘mooi’ zijn, staat gelijk aan falen.

Mensen proberen hun huid te bleken

om toch maar zo wit mogelijk te zijn.

Ontelbaar veel mensen hongeren zichzelf

hun hele leven uit, om alsnog nooit

mager genoeg te zijn om te voldoen

aan wat de maatschappij van hen wil.

We spenderen uren in de fitness om

toch maar dat wasbordje te krijgen. We

waxen en epileren erop los. Beugels

en hoektanden afvijlen, oren opereren

om ze dichter bij het hoofd te zetten,

maagoperaties, beenverlengingen om

toch maar een beetje groter te zijn, ...

De medische wereld doet enthousiast

mee met het hele verhaal.

Maar waarom doen we dat eigenlijk

allemaal? Sommigen beweren dat

ze ‘gewoon gezond' willen zijn, maar

als we er een beetje over nadenken,

weten we dat dat echt niet de insteek is

om naar de fitness te gaan, laat staan

voor alle andere dingen die we doen.

Wie heeft nog nooit een vriend, vriendin

of zichzelf horen zeggen dat hij of zij

alleen op 'mannelijke mannen' valt? Van

wie door de samenleving als man wordt

gezien, wordt ook verwacht dat die zich

ver houdt van alles wat als vrouwelijk

wordt beschouwd. Zelfs iets kleins als

nagellak wordt al vaak als not done

geacht.

En wie heeft nog nooit een vriend,

vriendin of zichzelf horen zeggen dat die

vrouw op een holebi-fuif zo duidelijk hetero

is, omdat ze make-up en een jurkje

draagt? Want voor holebi-vrouwen zijn

de regels dan weer iets anders en is 'te

"Schoonheid is een maakbaar

iets geworden, waar het

vroeger gewoon een toevallige

samenloop van omstandigheden

was"

36


kenmerken. Dik zijn wordt gelijkgeschakeld

met ongezond zijn en vaak worden

dikke mensen ook weergegeven in de

media alsof ze lui en dom zijn. Racisme

zorgt ervoor dat mensen met kleur

worden beschouwd als onbetrouwbaar

en minderwaardig. En als andersvaliden

al eens in beeld komen, is het steevast

op een infantiliserende manier. We

worden gebombardeerd met foto's van

gespierde mannen en slanke vrouwen,

met overwegend dezelfde witte trekken,

zonder beperkingen en dat 'programmeert'

ons om alleen dat ideaalbeeld

aantrekkelijk te vinden.

Ik heb de oefening gedaan voor mezelf

door een tijdlang iedere dag op Tumblr

een aantal blogs te volgen van mensen

die niet voldoen aan het westerse

schoonheidsideaal en al na een paar

weken merkte ik dat mijn idee over wie

ik aantrekkelijk vond en wie niet, merkbaar

aan het verschuiven was. Meer diversiteit

en representatie zorgt ervoor dat

we een minder beperkt beeld hebben

van wat we fysiek aantrekkelijk vinden in

andere mensen, maar naast je schoonheidsidealen

zorgt het er ook voor dat

je eraan went om verschillende soorten

mensen te zien. Het zorgt ervoor dat we

een positieve representatie herkennen

van mensen in al hun vormen en maten

en dat je afstapt van de vooroordelen

die de media te vaak op indirecte wijze

in stand houden.

ZO WORD JE EEN GOEDE BONDGE-

NOOT

Het gaat erom aantrekkelijk te worden

gevonden, maar als je zegt dat het is

voor je gezondheid, komt dat uiteraard

wat beter over.

Kunnen we niet beter dat hele schoonheidsideaal

zelf in vraag stellen? Want

waarom is het eigenlijk zo belangrijk dat

we er allemaal hetzelfde zouden willen

uitzien? Is het geen optie om jezelf en

anderen gewoon graag te zien zoals we

zijn? Want wat is dat zelfs, 'mooi' zijn?

Wat maakt een korte, rechte neus mooier

dan een groter, gebogen exemplaar?

Waarom koppelen we een waardeoordeel

aan schoonheid? Mensen zijn zoals

ze zijn en het is niet omdat iemand mooi

wordt bevonden, dat die beter is dan

een ander.

HET BELANG VAN ZICHTBAARHEID

Als je veel wordt blootgesteld aan een

specifiek type persoon, dan begin je dat

type vanzelf aantrekkelijker te vinden.

Er zijn studies naar het mechanisme

van het visuele dieet, zoals dat heet,

die inhouden dat je voorkeuren kunnen

wijzigen door blootstelling aan een

specifieke variatie van beelden. Een

simpel voorbeeld daarvan is dat als je

een hele reeks glimlachende gezichten

hebt gezien, een neutraal gezicht geïnterpreteerd

zal worden als somber. Een

gelijkaardig effect kan worden vastgesteld

bij lichaamsvoorkeuren.

Bovendien wordt dat proces versterkt

doordat onze maatschappij bepaalde

kwaliteiten en status koppelt aan fysieke

Luister naar wat mensen zeggen over

de discriminatie die ze ondervinden

en vooral: geloof hen. Er zijn talloze

blogs geschreven en video's gemaakt

over hoe het leven is met een handicap,

over racisme in de queergemeenschap,

over fatshaming, enzoverder. Veel van

die discriminaties uiten zich niet in de

hele grote zaken, maar in de kleine

gebaren die ervoor zorgen dat we ons

niet welkom voelen. Als je niet tot de

groep behoort die daar dagelijks mee

geconfronteerd wordt, is het niet evident

om het te zien.

Het in rekening brengen van al die

verschillende elementen gaat daardoor

ook veel makkelijker als je er met een

diverse groep mensen over nadenkt.

Een groep witte cis-mannen zonder

handicap zal veel meer moeite hebben

37


AD


"Als je veel wordt

blootgesteld aan

een specifiek

type persoon,

dan begin je dat

type vanzelf aantrekkelijker

te

vinden"

voor mensen die slecht te been zijn. Ook

op vlak van racismebestrijding zijn er de

voorbije decennia stappen vooruit gezet.

met het bedenken van welke elementen

er belangrijk zijn voor verschillende

personen, dan een groep waarin diverse

mensen vertegenwoordigd zijn.

Kleine gebaren kunnen in de omgekeerde

richting ook een groot verschil

maken. Ik denk aan het eeuwige

‘toilettenprobleem’: gewoon een bordje

dat aangeeft dat de toiletten voor alle

genders zijn, kan al een wereld van

verschil maken. Kijk even na of je evenement

wel plaats biedt voor iedereen

- is de locatie bijvoorbeeld rolstoeltoegankelijk?

Zijn de stoelen ruim en

comfortabel? – en communiceer daar

ook duidelijk over, zodat iedereen weet

dat er aan hen is gedacht. Een kleine

melding als ‘alle genders welkom’ of

‘rolstoeltoegankelijke locatie’ kan voor

sommige mensen het verschil maken

tussen wel of niet de moeite doen om

ergens heen te gaan. En als je een meer

diverse opkomst hebt op je feestje, krijg

je ook meer kansen om fijne mensen

te leren kennen die je anders niet zou

ontmoeten.

OP NAAR EEN DIVERSE TOEKOMST

We hebben al een hele weg afgelegd en

vandaag de dag is iedereen zich bewuster

dan ooit van het belang van inclusiviteit

en representatie. Alles kan natuurlijk

altijd beter, maar het is ook belangrijk

om stil te staan bij wat we al hebben bereikt.

De rechten voor holebi-personen

in België zijn aanzienlijk verbeterd. Ook

voor trans* personen is er geleidelijk

aan verbetering merkbaar. Jarenlang

activisme heeft ervoor gezorgd dat meer

gebouwen dan vroeger toegankelijk zijn

Het is echter zaak om ook een andere

mentaliteit op touw te zetten en dat

begint bij ons allemaal met het vergaren

van kennis over de eigen privileges en

punten waarmee we de wereld voor

iedereen kunnen verbeteren. Iedereen

heeft vooroordelen, die kregen we mee

van de maatschappij, maar door bewust

te zijn kunnen we die ontmantelen. Afstappen

van het beeld dat bepaalde lichamen

beter zouden zijn dan andere is

iets waar we allemaal beter van worden.

Diversiteit is een verrijking voor onze

leefwereld en voor de maatschappij in

het algemeen. Zeker binnen onze eigen

LGBT+ gemeenschap zouden we dat

moeten beseffen en kunnen we meer

verwelkomend omgaan met anderen.

Ga toch maar eens op Tinderdate met

die vlotte mens waarmee je al een tijdje

zo fijn aan het chatten bent – ook al

aarzelde je toch omdat die onlangs

vertelde dat die werkloos was en omdat

je dat toch echt wel een probleem vond

– of swipe toch maar eens naar rechts

bij diegene die je eigenlijk wel tof vond,

totdat je op de laatste foto merkte dat

die een handicap had.

(En nee, geen van beide is de auteur van

dit artikel!)

39


van Ghost Rockers tot Dokter Bea

Wie zijn de LGBT+ rolmodellen in Vlaamse jeugdreeksen?

Enkele maanden geleden verscheen

er verrassend nieuws uit

televisieland: Bert en Ernie zijn

een homokoppel. Althans, dat

is wat Mark Saltzman, een van

de schrijvers van de personages

uit Sesamstraat, beweert.

Hij zou de situaties in het leven

van de populaire handpoppen

baseren op zijn eigen leven

van en van zijn vriend.

Tekst: Elias Ysebaert

Foto's: Ketnet & Studio 100

Later ontkende het bedrijf achter Sesamstraat

wel de feiten met het argument

dat het gewoon handpoppen met

menselijke karaktertrekken zijn. Dat is

ergens wel logisch, want who cares wat

voor een relatie Bert en Ernie hebben?

Toegegeven, geen peuter stond daar

ooit bij stil, ik dus ook niet. Maar hoe zit

het bij ons? Homoseksuele handpoppen

zal ik waarschijnlijk niet meteen

vinden in ons (kinder)medialandschap,

maar ik wil wel weten hoe het gesteld

is op vlak van rolmodellen voor onze

huidige jeugd. Daarom vroeg ik aan de

programmamakers van onze kinder- en

jeugdmedia hoe zij LGBT+ rolmodellen

voorstellen en diversiteit in hun shows

verwerken.

PRINSESJE EN SUPERMAN

“In mijn ervaring is er steeds meer en

meer aandacht voor LGBT+ personages

en verhaallijnen in jeugdreeksen”,

vertelt Tom Vermeyen, ex-medewerker

bij Studio 100. “Een goed voorbeeld is

Ghost Rockers, een jeugdserie die we

voor Ketnet hebben gemaakt. Daarin

spelen Wout Verstappen en Michiel De-

40


meyer een homokoppel en geen enkel

personage in de serie maakt daar een

probleem van, ze waren er zelfs heel

positief over.”

Scenaristen hebben tegenwoordig een

reflex om zo veel mogelijk thema’s te

verwerken in tv-programma’s. “Het is

ook zeker belangrijk dat we clichés vermijden

als we nieuwe series ontwikkelen.

Een lesbienne in houthakkershemd zie ik

nog te vaak terugkomen”, verduidelijkt

hij. Is er buiten die clichés

dan geen probleem? “Er

is uiteraard nog werk aan

de winkel. Zo kunnen

zenders zeker een belangrijke

rol spelen door

LGBT+ personages eens

in de hoofdrol te zetten.

Zodra Mega Mindy

bijvoorbeeld smacht naar

agente Ella in plaats van

agent Toby denk ik dat we er ongeveer

zijn”, concludeert Vermeyen.

Ook K3 draagt hier een steentje bij in

het Studio 100 verhaal. Al twee jaar geleden

intussen brachten ze een single uit

genaamd Prinsesje en Superman. ‘Soms

houden prinsesjes van prinsesjes en een

meisje mag ook eens superman zijn’,

zo luidt de tekst. Kortom, bij Studio 100

mag iedereen zijn wie hij of zij is.

REGENBOOGKLEURIGE TOEKOMST

Al jaar en dag is Ketnet er voor elk

kind. In hun producties wordt niets

uitgesloten en wordt er nooit in hokjes

gedacht. Maarten Janssen, netmanager

van Ketnet, heeft dat altijd als normaal

beschouwd: “We willen met Ketnet

"Zodra Mega Mindy bijvoorbeeld smacht

naar agente Ella in plaats van agent Toby

denk ik dat we er ongeveer zijn", Tom Vermeyen

(ex - Studio 100)

alles bespreekbaar maken. Neem nu

bijvoorbeeld Karolien Debecker en Kobe

Van Herwegen. Zij zijn allebei Ketnetwrapper

geweest. Hun holebiseksualiteit

is nooit weggestoken maar is ook nooit

actief aan bod gekomen. We willen kinderen

onder meer klaarstomen voor de

puberteit door bijvoorbeeld in De Dokter

Bea Show al te praten over seksualiteit,

met daarin ook het thema ‘holebi’s’.”

“Bij Ketnet ben je nooit alleen in een

situatie”, zegt Janssen overtuigd. “Zo

introduceerden we in de reeks 4eVeR

een personage met een mama en een

plusmama. De reacties daarop waren

over de hele lijn positief. De aflevering

van Dokter Bea over holebiseksualiteit

heeft wel uit een bepaalde hoek kritiek

gekregen. Voor die mensen is het nog

altijd niet wetenschappelijk bewezen dat

holebiseksualiteit

normaal is en

geen ziekte.

Wij antwoorden

daar dan professioneel

op: we

hebben die aflevering

in overleg

met Sensoa (het

Vlaams expertisecentrum

voor

seksuele gezondheid, red.) gemaakt.”

Volgens Janssen kan het zeker geen

kwaad om kinderen met die thema’s

in contact te brengen: “Een kind denkt

daar ook helemaal anders over, zij zijn

namelijk niet bevooroordeeld.

Dat maakt het zo leuk om programma’s

41


Ketnet won in 2018 de Çavaria Media Award naar aanleiding van hun geïntegreerde en

niet-problematiserende aanpak van diversiteit doorheen hun programmatie.

Met programma’s als De Dokter Bea Show informeert de zender over seksuele diversiteit

en genderdiversiteit op maat van kinderen en jongeren. Bovendien komen holebi- en

transgenderthema’s als vanzelfsprekend aan bod. De positieve invloed die zij op die

manier al 20 jaar hebben op de maatschappelijke evolutie in Vlaanderen is groot. In

1999 won het Ketnetprogramma W817 de zogenaamde Homofolieprijs omdat de reeks

het LGBT+ thema aankaartte en met Steve een homopersonage op een niet-stereotiepe

manier voorstelde.

voor een jong publiek te maken. Kinderen

hebben altijd een brede blik op

zulke zaken en wij willen dat zo lang

mogelijk zo houden. Iedereen kan er

maar baat bij hebben dat ze ook op

latere leeftijd open-minded blijven.”

Kinderen kunnen alvast uitkijken naar

begin volgend jaar, wanneer onze

nieuwe serie #LikeMe van start zal

gaan. In die nieuwe fictiereeks wordt

het leven van schoolgaande jongeren

gecombineerd met musicalnummers van

Vlaamse en Nederlandse oorsprong.

“Daarin zal een homokoppel te zien

zijn, gespeeld door Sven De Ridder en

Gunther Levi”, vertelt Janssen verder.

Waarschijnlijk voor velen en zeker voor

mij al een nieuwe guilty pleasure. Bij

Ketnet ziet de toekomst er dus regenboogkleurig

uit.

GAY ROMANCE OP HET STRAND

“Momenteel ligt de focus vooral op de

aankoop en screening van series”, vertelt

Kim Vandevenne, verantwoordelijke

voor planning en strategie bij VTM Kids,

de jongerenafdeling van Medialaan.

“Ik vind het persoonlijk wel ontzettend

belangrijk om onze doelgroep zo groot

mogelijk te zien en iedereen aan te

spreken. Dat doe je door te voldoen aan

diversiteit en ook personages met verschillende

etniciteiten in programma’s

te verwerken.” “Tegenwoordig spelen

LGBT+ thema’s steeds meer op onze

vloer, dus staan we er zeker voor open

in de toekomst. We zullen echter nooit

thema’s integreren in programma’s omdat

wij of anderen vinden dat het nodig

is, maar we zullen dat vooral doen als

de serie zich daartoe leent. Je mag het

zeker en vast niet gaan uitbuiten.”

Deze zomer kreeg VlogLab, een serie

waarin kinderen en jongeren vlogs

maken, een realityreeks als zusterprogramma

onder de naam VlogLab Beach.

Een toffe, energieke groep jongeren trok

naar onze Belgische kust om er tal van

leuke avonturen te beleven en fratsen

onder elkaar uit te halen. De serie haalt

allerhande situaties aan die uit het leven

42


"Kinderen hebben altijd een brede blik op zulke zaken,

en wij willen dat zo lang mogelijk zo houden. Iedereen

kan er maar baat bij hebben dat ze ook op latere leeftijd

open-minded blijven", Maarten Janssen (Ketnet)

van alledaagse jongeren gegrepen zijn.

Zo ontstond er een romance tussen

strandredder Leandro, gespeeld door

Marco Rondas - bekend van de app

TikTok - en een andere jongen.

“Er was vooraf een beetje gezonde

stress, maar die viel al snel weg toen ik

de persoon ontmoette die mijn vriendje

speelde”, licht Rondas toe. “Iedereen

van het team deed er natuurlijk over,

niemand maakte er een probleem van.

Alles verliep vlot, en het was heel aangenaam

om deel uit te maken van die

opnames. De dag waarop de aflevering

werd uitgezonden was ik bang voor

eventuele negatieve reacties, maar dat

was eigenlijk niet nodig. Er is ook helemaal

niets mis met holebiseksualiteit dus

ik heb de rol ook met volle overtuiging

gespeeld.”

DE TOEKOMST

Tot mijn verbazing en opluchting merkte

ik vooral dat er in ons medialandschap

tegenwoordig redelijk wat aandacht

wordt besteed aan diversiteit. Er is zeker

nog plaats voor verbetering, maar we

kunnen met een positieve ingesteldheid

de toekomst tegemoet: jongeren moeten

zich vandaag doorgaans geen zorgen

maken dat ze zich niet zouden herkennen

in hun vertrouwde kindernetten

en jeugdseries - al moet ik daarbij wel

toegeven dat ik mezelf ook niet uitgesloten

voelde bij mijn favoriete jeugdseries

van toen. Al had het kabinet van Dokter

Bea, wat mij betreft, zeker een paar jaar

eerder haar deuren mogen openen.

43


COLUMN SELM WENSELAERS

KUNST

Wat betekent kunst

voor de zichtbaarheid

van transgenders en

de genderdiversiteit?

Girl, de veelbesproken

debuutfilm van Lukas

Dhont, verdeelt de

LGBT+ gemeenschap.

Victor Polster zet een

geweldige acteerprestatie

neer, daar lijkt iedereen het

over eens te zijn. Dat een cisgender

de rol van een transgender speelt,

ligt bij een deel van de gemeenschap

gevoelig.

Uiteindelijk roept het verhaal en hoe het verteld

wordt de meeste weerstand op. Sophie Schers

heeft het in een column voor de Nederlandse

krant Trouw over ‘de objectivering van het transgenderlijf’

en betoogt dat de regisseur enkel oog

heeft voor het lijden van transgenders. Ze had net

gehoopt op een ‘moderne film’ met een “hedendaags

transmeisje dat veerkrachtig en strijdbaar in

het leven staat”. Schers is beleidsmedewerker bij

Transgender Netwerk Nederland.

Zelf hoop ik ook op meer gelaagde, krachtige

verhalen van transgenders en non-binaire mensen

voor een breed publiek, toch deel ik de kritiek van

Schers en anderen niet. Kunst verbeeldt, het hoeft

geen waarheidsgetrouwe weergave van de realiteit

te zijn. In mijn opinie wil regisseur Lukas Dhont

in de eerste plaats een verhaal vertellen en zoekt

hij daarvoor de beste vertolker. Die bleek na een

lange zoektocht een cisjongen te zijn.

Het beeld wordt scherp gesteld op het verhaal

van Lara, zo uniek en eigen als elk ander verhaal.

Het is volgens mij aan kunstenaars om kunst te

maken, niet om hét verhaal van dé transgender te

vertellen. Het is aan ons, ‘gendermensen’, om dit

beeld aan te vullen en verder op te rekken.

Er zijn recente voorbeelden van kunstprojecten

die dat doen. De Antwerpse stadsdichter Maud

Vanhauwaert creëerde afgelopen zomer de installatie

‘You’ll never GUESS WHO’. Gebaseerd op

het aloude gezelschapsspel ‘Wie is het’, maakte ze

twintig portretten van queer mensen die

niet in een hokje passen. Vaak is de

eerste vraag die gesteld wordt of

het een man of een vrouw is. In

het spel van Vanhauwaert maakt

het antwoord op die vraag je

niet veel wijzer. De mensen die

zich geëngageerd hebben voor

het project zijn moedig en dragen

bij tot een breder begrip van

de complexiteit van gender.

De schoonheid en rijkdom van diversiteit werd

uitbundig gevierd tijdens het nieuwe What You See

Festival in november in Utrecht. Initiatiefnemers

Vincent Wijlhuizen en Annette van Zwoll willen

geen pasklare antwoorden bieden, maar een

gezamenlijke zoektocht bieden naar het opentrekken

van de norm. Een festival vol verwarring en

verwondering, vol bijzondere ontmoetingen en

intense kunstervaringen. De voorstelling 71BODIES

1DANCE van Daniel Mariblanca raakte voor mij

aan al die punten. Mariblanca kleedt zich uit en

kijkt de zaal minutenlang zwijgend aan. Hij heeft

een kaal hoofd, een gespierd lijf, borsten en een

vagina. Als hij eenmaal begint te bewegen, vertelt

hij met zijn lichaam het verhaal van 71 transgenders

die hij over heel Europa interviewde. Het is

een abstracte dans vol pijn, kwetsbaarheid, kracht,

strijd, schaamte en trots.

Ja, laten we onze verhalen vol veerkracht en strijdbaarheid

delen via allerlei kanalen. Dat kan door

middel van kunst, maar dan moet het in de eerste

plaats kunst mogen zijn en hoeft het geen doel

te heiligen. Goede kunst overstijgt en heeft het

vermogen om complexe zaken voelbaar te maken.

Complexiteit heeft nu eenmaal meerdere lagen en

het perspectief van Lara in Girl is daar een van.

Bovenal is Girl een prachtige film, die niet vaak

genoeg bekeken kan worden en hopelijk nog

veel gelauwerd wordt voor wat het is: een film.

Misschien inspireert het nog meer kunstenaars om

met het onderwerp aan de slag te gaan om zo de

diversiteit aan verhalen te vergroten.

Selm Wenselaers woont in Amsterdam, werkt als

dramaturg en theaterprogrammator en schrijft een

wisselcolumn met Gaea Schoeters.

Foto: Anneke Hymmen

44


CATERING WITH A HEART

WWW.COEURCATERING.BE

VERBLIJF TIJDENS HET

SPARKLE EVENT OP 26 JANUARI

IN GHENT MARRIOTT HOTEL

EN ONTVANG 10€ KORTING

OP UW HOTELOVERNACHTING

(alleen op vertoon van een festivalkaartje)

TRAVEL BRILLIANTLY

Boek snel op WWW.MARRIOTTGHENT.COM

via special rate met de promotional code: FVJ

I NFO@MARRIOTTGHENT.CO M +32 9 269 77 22


Je moet altijd tegen

onrecht blijven vechten

Minister De Croo zet LGBT+ rechten op de agenda bij

ontwikkelingssamenwerking

Tijdens de ILGA-Europe conferentie in oktober zaten we samen met minister van Ontwikkelingssamenwerking

Alexander De Croo (Open Vld). We hadden het over wat ontwikkelingssamenwerking

voor hem betekent en hoe hij zijn ideeën over LGBT+ en gender daarmee combineert.

Tekst: Stijn Depoorter en Elisa Schanzer

Foto’s: Laurent Achedjian (Out of the Blue) / Vlad Vanderkelen / Jan Aelbers

46


We zijn vandaag op de ILGA-Europe

conferentie. U heeft deze bijeenkomst

gefinancierd en u spreekt zo

dadelijk tijdens de openingsreceptie.

Waarom besteedt u zo veel aandacht

aan een LGBT+ conferentie?

“Het is belangrijk dat zulke conferenties

naar Brussel komen. Brussel is de hoofdstad

van ons land en wij hebben rond

het thema een boodschap te brengen:

historisch is België al zeer lang voorstander

van LGBT+ rechten. Onder de

Napoleontische wetten uit de 19de eeuw

waren relaties tussen mensen van hetzelfde

geslacht al niet langer strafbaar,

we stelden als tweede land ter wereld

het huwelijk open naar hen toe en we

waren al bij al voortrekkers op gebied

van adoptie en in-vitrobevruchting voor

LGBT+ koppels. Ons land staat ook op

de tweede plaats in de Rainbow-index

van ILGA-Europe.

“Tegelijk is Brussel de hoofdstad van

Europa. Hoe trots we ook mogen zijn

op ons land, we zien dat in de rest van

Europa niet alle landen in dezelfde

richting evolueren. Op veel plaatsen

stijgt de intolerantie in de brede zin van

het woord, maar ook ten opzichte van

seksuele minderheden.

“Voor mij is Europa niet enkel een verhaal

van economie en veiligheid, maar

vooral een verhaal van mensenrechten

en waarden. Ik wil niet in een Europa

leven waarin intolerantie aanvaard

wordt. België heeft al veel vooruitgang

geboekt en moet zijn stem laten horen

binnen Europa, want er is nog veel werk

aan de winkel.”

Vanwaar komt uw affiniteit met

LGBT+ rechten?

“Dat is een interessante vraag – ik

ga iets persoonlijks vertellen. Toen ik

zestien was, werkte ik als jobstudent in

de keuken van een hotel. Elke avond

kwam dezelfde man naar me toe en

hij deed altijd vriendelijk tegen me.

Op een avond vroeg hij me of ik van

meisjes hield en ik antwoordde ja. ‘Dat

is heel jammer voor mij’, zei hij dan. Die

avond vertelde ik aan mijn moeder wat

er gebeurd was. Zij reageerde eigenlijk

heel cool. Ze zei dat me dat waarschijnlijk

nog vaker zou overkomen en dat ze

daar geen probleem in zag. Als ik er

nu aan terugdenk, is de relaxte manier

waarop ze ermee omsprong de beste

reactie die ze kon geven. Ik weet dat die

interesse soms bestaat bij mensen en

dat heeft me nooit gestoord. Ik kan mijn

moeder enkel dankbaar zijn om haar

reactie. Ik neem die attitude dan ook

mee op in de opvoeding van mijn eigen

kinderen.”

Laten we het even hebben over uw

beleid. Daarin focust u sterk op gendergelijkheid.

Vanwaar de passie

voor dat thema?

“Ik kom even terug op mijn moeder

(lacht). Ik ben opgegroeid in een

omgeving van sterke vrouwen met veel

ambitie en een sterke stem. Mijn moeder

is nog steeds een feministe en blijft heel

actief in de Vrouwenraad. Ik ging er

altijd van uit dat de strijd gestreden was,

maar dat is helemaal niet zo. Er zijn nog

steeds beleidsmechanismen die leiden

tot genderongelijkheid. Slechts één op

de drie topfuncties is ingevuld door een

vrouw, het geweld tegen vrouwen blijft

aanwezig en een vierde tot een derde

van alle vrouwen wordt ooit geconfronteerd

met ongewenst seksueel gedrag.

“Dat heeft me aan het denken gezet,

en me van een passieve tot een actieve

feminist omgevormd. Gelijke kansen

en rechten zijn de absolute basis van

een liberale democratie. Eigenlijk is het

"Voor mij is Europa

niet enkel een verhaal

van economie en veiligheid,

maar vooral

een verhaal van mensenrechten

en

waarden"

47


"Ik ben in een

katholieke Senegalese

school beginnen uitleggen

dat liefde kan

bestaan tussen jongens

en meisjes, maar

dat jongens even

goed verliefd kunnen

worden op jongens en

meisjes op meisjes"

ongelooflijk dat we een stuk potentieel

weggooien. Vandaag studeren er in ons

land meer vrouwen dan mannen af met

een diploma van het hoger onderwijs.

Toch zien we dat veel van hen later in

een halftijdse job worden gedwongen.

Je zou kunnen zeggen dat het hun eigen

keuze is, maar dat is het eigenlijk niet.

Ik kijk zeker niet neer op vrouwen die

ervoor kiezen thuis te blijven of halftijds

te werken, maar ik kijk wel neer op

mannen die vrouwen op een onbewuste

manier in die rol duwen.”

Zeker bij beleidsvoering wordt er

nog altijd voornamelijk in binaire

termen over man en vrouw gesproken.

Acht u daar vooruitgang

mogelijk?

“Ik denk het wel. Wat onze regering

heeft verwezenlijkt voor trans* personen

is een stap vooruit. Toch wordt die

binaire logica nog steeds gehanteerd. Ik

denk dat we inspanningen kunnen doen

om van die idee af te wijken, maar dat

zal langzamerhand moeten gebeuren

omdat onze huidige maatschappij daar

nu eenmaal op gebouwd is. Ik wil die

evolutie meenemen in mijn beleid. We

kunnen daar in België een voortrekkersrol

in spelen.”

Voor uw functie reist u veel naar

ontwikkelingslanden. Hebt u zelf al

ondervonden dat er nog werk aan

de winkel is op vlak van LGBT+

rechten?

“Ik was ooit op bezoek in een school

in Senegal. De leerkracht gaf seksuele

voorlichting, maar in de boekjes werden

enkel heterokoppels besproken. De

leerkracht nodigde me uit om iets te

vertellen. Toen ben ik in die katholieke

school beginnen uitleggen dat liefde

kan bestaan tussen jongens en meisjes,

maar dat jongens evengoed verliefd

kunnen worden op jongens en meisjes

op meisjes. Je voelde de stilte in de klas.

Iedereen werd ongemakkelijk, vooral de

leerkracht. Maar ik ging gewoon door.

Als je voor een klas van vijftig kinderen

staat, ben je er eenmaal absoluut zeker

van dat een aantal jongeren in die klas

zich daar wel in herkent, ook al durven

ze daar niet voor uit te komen. Op

zo’n moment zie je dat er nog een hele

lange weg te gaan is. Het is goed dat

er seksuele voorlichting wordt gegeven,

maar dat mag niet op een discriminerende

manier gebeuren, dus niet zonder

het over seksuele en genderdiversiteit te

hebben.”

Is dat iets wat u ook met staatshoofden

en regeringsleden bespreekt?

“De afgelopen jaren heb ik geleerd

dat als je ergens met een heel duidelijke

redenering aankomt, je vaak met

je hoofd tegen de muur zult lopen. In

48


Senegal hebben we veel gewerkt rond

family planning. Daarover discussieerde

ik bijvoorbeeld met lokale religieuze leiders.

Als je in dat gesprek het argument

gebruikt dat het recht op abortus een

absoluut recht is, zal de discussie snel

voorbij zijn.

Je kunt daarentegen ook aanhalen dat

zwangerschappen die elkaar te snel

opvolgen medische problemen kunnen

veroorzaken. Vanuit die invalshoek kun

je dan vragen naar voorbehoedsmiddelen

uit medische noodzaak. Zoiets

wordt dan bespreekbaar vanuit een

medisch perspectief en zo heb je een

voet binnen.

“Naar mijn mening verloopt het pleiten

voor LGBT+ rechten op dezelfde

manier, je moet de juiste entry points

vinden in het gesprek om het onderwerp

niet langer taboe te maken. Daarmee

bedoel ik niet dat je overdreven

pragmatisch moet zijn in je handelen of

dat je niet mag reageren als er zaken

gebeuren die niet door de beugel kunnen.

Je moet altijd tegen onrecht blijven

vechten.”

In sommige landen wordt homoseksualiteit

nog steeds bestraft. Kan dat

een reden zijn om niet langer met

hen samen te werken?

“Ik denk dat als je die redenering volgt,

je in elk van onze veertien partnerlanden

een reden kunt vinden om de deur dicht

te slaan, zowel over LGBT+ rechten als

bijvoorbeeld over persvrijheid en politiegeweld.

Voor mij is het essentieel dat

de andere kant van de tafel openstaat

voor argumenten en dat zij tonen dat er

vooruitgang kan geboekt worden, dat er

een debat mogelijk is.

“Veranderingen komen van onder uit,

de bevolking bepaalt wat wel of niet

kan. Maar wat als de bevolking die kans

niet krijgt? Het grootste probleem is als

machthebbers hun bevolking overduidelijk

geen macht willen geven om zaken

bij te sturen. Dat maakt het bijzonder

moeilijk voor ons. We doen uiteindelijk

aan ontwikkelingssamenwerking omdat

we aan de kant van de bevolking staan.

Zijn we het bijvoorbeeld eens met wat er

vandaag in de Democratische Republiek

Congo gebeurt? Absoluut niet. Is dat

een reden om de bevolking te laten

stikken? Dat ook niet. Dus we zoeken

naar manieren om toch van onder uit te

werken en we zoeken lokale organisaties

die we kunnen steunen.”

Wanneer u naar een partnerland

gaat waar de situatie voor LGBT+

personen ongunstig is, beslist u dan

op voorhand dat u het onderwerp

zult aankaarten?

“Meestal is er een hele waaier aan

onderwerpen die moeten worden

behandeld. Ik probeer het altijd wel in

de brede zin aan te kaarten. Zo zei een

eerste minister me ooit dat de bevolkingsexplosie

in zijn land een goede

zaak was en dat wij dus helemaal fout

zaten.

Op dat moment was ik de kluts even

kwijt. Maar het blijft een gesprek van

gelijken. We gaan niet naar partnerlanden

om daar op de typisch paternalistische

manier aan ontwikkelingssamenwerking

te doen. We moeten niet tegen

hen zeggen: ‘Nu gaan we jullie eens

uitleggen hoe je dat moet doen.’ Dat is

niet meer van deze tijd. Vandaag ga je

het debat aan en dat leidt er niet altijd

toe dat ze aan het einde meteen hun

mening zullen herzien. Zo snel gaat het

natuurlijk niet.”

49


Polyamorie zit in de lift

Katrien De Graeve onderzocht non-monogamie

Het woord polyamorie zie je steeds vaker opduiken. Toch bestaan er nog veel vooroordelen over.

Katrien De Graeve is postdoctoraal onderzoeker aan de UGent. Momenteel doet ze onderzoek

naar verschillende vormen van non-monogamie en hoe die in de praktijk beleefd worden. Ze

vraagt zich onder andere af in welke mate non-monogamie ook queer kan zijn.

Tekst: Inke Gieghase

Illustraties: Agnes Loonstra

Waarom heb je voor dit thema

gekozen?

“Het onderzoek kwam deels voort

vanuit persoonlijke ervaringen die mij

anders deden nadenken over relaties.

Ik begon dingen in vraag te stellen die

ik daarvoor nooit in vraag had gesteld.

Deels is het ook uit mijn vorig onderzoek

voortgevloeid. Ik heb mijn doctoraat

geschreven over transnationale adoptie.

Daar is er ook sprake van meervoudigheid,

want in adoptie zijn er per definitie

meerdere ouders in het spel: de geboorteouders

en de adoptieouders. Ik wou

ergens onderzoeken hoe dat samenhangt:

het gezin enerzijds en het ideaal

van het monogame koppel anderzijds.

“Omdat ik dus had vastgesteld dat

meervoudigheid in ouderschap vaak als

een probleem wordt ervaren - in adoptie,

maar ook bijvoorbeeld in nieuwsamengestelde

gezinnen - wilde ik dan

ook bekijken hoe de situatie verliep

in gezinnen waar bewust voor meerdere

relaties wordt gekozen en waar

meer dan twee ouders kinderen samen

gaan opvoeden. Helaas heb ik relatief

weinig gezinnen die in die situatie leven

gevonden.

Ik zag ook dat de kinderen van mensen

met een non-monogame levensstijl daar

vaak niet van op de hoogte zijn. Mijn

onderzoek is dan ook een beetje afgeweken

van mijn oorspronkelijke opzet:

naarmate mijn veldwerk vorderde, ben

ik ook meer en meer geïnteresseerd

geraakt in het aspect van gender en

gendergelijkheid in non-monogame

relaties.”

VEELZIJDIGE POLYAMORIE

Aangezien polyamorie wel nog

steeds aan de basis van je onderzoek

ligt: wat is daar juist de definitie

van?

“Volgens mij is er veel verwarring

mogelijk rond het begrip polyamorie.

Het onderwerp is nu ook vrij populair in

de media en het blijft toch opmerkelijk

hoe alles door elkaar gehaspeld wordt.

Maar ook mensen die zich als polyamoreus

identificeren, gebruiken verschillende

omschrijvingen voor het begrip.

Ik denk dus niet dat er echt een heel

eenduidige definitie bestaat.

“Je ziet wel allerlei advocacy-groepen

opduiken, vaak in de vorm van Facebookgroepen

of kleine gemeenschappen,

die zich dan rond een term gaan

organiseren. Zo heb je bijvoorbeeld

Polyamory Belgium. Dat is de grootste

groep in Vlaanderen en Brussel. In zo’n

gemeenschap verenigen zich mensen

met verschillende vormen van relaties.

Je hebt er mensen met een open relatie,

die bijvoorbeeld elkaar wel seks met

anderen toelaten, maar vermijden om

liefdesrelaties met anderen te ontwikkelen.

In andere open koppelrelaties worden

seksueel-romantische relaties buiten het

koppel wel toegelaten. Daarnaast zijn er

mensen die verdergaan in het doorbreken

van de koppelnorm en bijvoorbeeld

met drie of vier personen samenwonen.

Er zijn ook singles die meerdere

seksueel-romantische relaties hebben.

“De meest gangbare definitie voor

polyamorie is ‘meerdere liefdevolle

relaties tegelijk hebben’. Maar de mate

waarin die relaties de koppelnorm effectief

doorbreken en de mate waarin

meervoudige liefde in het spel is, is dus

erg uiteenlopend. Er zijn mensen die

vasthouden aan een primaire koppelrelatie

en daarnaast secundaire relaties

hebben.

Er zijn ook mensen die zo goed als

mogelijk proberen om te gaan met hun

verschillende partners zonder hen te

"De meest gangbare definitie

voor polyamorie is meerdere

liefdevolle relaties tegelijk

hebben"

50


ordenen. Er bestaan dus allerlei vormen

van polyamorie. Soms zie je zo ook

kleinere groepen mensen opduiken die

zich niet helemaal thuis voelen onder de

paraplu polyamorie en zich verenigen

rond een andere term. Voorbeelden van

dergelijke groepen zijn Ethisch Nonmonogaam

en Relationship Anarchy

Belgium.

“Wat mij wel is opgevallen is dat er

een gemeenschappelijke factor bestaat

in die groepen, namelijk dat ze zich

distantiëren van vreemdgaan. Ze vinden

het belangrijk dat er open wordt gecommuniceerd

over de meerdere relaties.

Vaak wordt dat dan ethisch genoemd

en vreemdgaan is dan onethisch. Maar

ik denk dat in elke relatievorm zowel

ethische als onethische dingen gebeuren.

Ik ben dan ook geneigd om een

beetje kritisch te kijken naar die termen

en de vraag te stellen of er geen andere

elementen nodig zijn naast openheid

om te spreken van ethische relatievormen,

zoals zorgzaam en respectvol

omgaan met alle betrokken partijen.

Het lijkt me belangrijk dat niet uit het

oog te verliezen bij het omvergooien van

relatienormen.”

Vanaf wanneer noem je iemand

polyamoreus?

“Wanneer je jezelf als zodanig benoemt?

Het is een proces dat langs twee

kanten komt. Mensen gaan zichzelf

identificeren als iets maar worden

daarom niet noodzakelijk als dusdanig

aanvaard door anderen. Zelfidentificatie

en identificatie door anderen is soms

een wisselwerking, maar in principe

gaat het over hoe je jezelf benoemt, lijkt

me.”

ALLE RELATIEVORMEN HEBBEN

VOOR- EN NADELEN

Is er veel kans dat er iets misloopt in

een polyamoreuze relatie?

“Ik vermoed dat er evenveel kan

mislopen in polyamoureuze relaties

als in monogame relaties. Monogame

relaties mislukken ook vaak: mensen

blijven niet meer lang bij elkaar, hebben

vaak meerdere relaties na elkaar. Best

veel mensen gaan ook vreemd. Maar

uiteraard gaat er ook van alles mis in

polyamoureuze relaties. Ik denk dat alle

relatievormen voor- en nadelen hebben.

Eén van de problemen die zich kunnen

voordoen is dat mensen met verschillende

verwachtingen in een non-monogame

relatie stappen. Gaat het enkel over

seks of kan er meer? Hoeveel toewijding

mag je verwachten?”

51


"Veel van de mensen met wie ik sprak, wilden

wel graag een beetje buiten de lijntjes

kleuren, maar wilden daarom nog niet de

lijntjes zelf hertekenen"

Zou je polyamorie queer kunnen

noemen?

“Dat hangt af van hoe je queer

definieert. Als je queer ziet als een

koepelterm voor allerlei soorten nietnormatieve

seksualiteiten, genders en

relatiestijlen, kan je zeggen dat polyamorie

daar allicht een plaats in heeft.

Maar als je queer definieert als subversief,

dan wordt het meer discutabel. In

de definitie van queer als een houding

die gericht is op het veranderen van

de wereld, verder dan identity politics,

verder dan ‘ik woon hier met drie of

vier samen en ik wil daar

maatschappelijke erkenning

voor,’ dan weet ik niet

of polyamorie per se queer is.

“Veel van de mensen met wie ik

sprak, wilden wel graag een beetje

buiten de lijntjes kleuren, maar wilden

daarom nog niet de lijntjes zelf hertekenen.

Velen identificeren zich als

libertijns en vinden individuele vrijheid

heel belangrijk. In die zin zetten

ze zich af tegen bepaalde normen.

Maar dat wil daarom nog niet zeggen

dat ze ook grote problemen hebben

met de onrechtvaardigheden in onze

samenleving die door zulke normen in

stand worden gehouden. Wat mij

wel opge-

vallen is, is dat

mensen die zich sowieso al

als queer

identificeren en

ook polyamoreus zijn, vaak verder over

polyamorie gaan nadenken als een

subversieve praktijk.”

REBELS EN NORMDOORBREKEND

Wordt polyamorie eigenlijk gezien als

een soort geaardheid?

“Ik heb niet de neiging om het een geaardheid

te noemen, maar die discussie

bestaat wel: gaat

het over een geaardheid

of over culturele

constructies? Ik

vind het persoonlijk niet

zo productief om monogamie of

non-monogamie als iets biologisch te

gaan zien, iets dat je bent of niet bent.

Dat is misschien wel voor een stuk zo,

maar de manier waarop we onze relaties

vormgeven is vast en zeker ook

een cultu-

reel gegeven.

Kijk maar

naar andere

culturen

waarin nonmonogamie

altijd al als institutie

heeft bestaan. Er zijn genoeg

voorbeelden die aantonen dat de mens

niet noodzakelijk het een of het ander is,

en dat er toch een sterke culturele component

vastzit aan seksuele en relationele

keuzes.

“Polyamorie zit momenteel in de lift.

Het wordt dan vaak voorgesteld als een

beetje rebels en normdoorbrekend. Dat

is het natuurlijk ook wel. Exclusiviteit in

seksuele relaties is nog altijd een ideaal

dat heel sterk leeft in onze samenleving

en daar openlijk van afwijken is nog

altijd grotendeels een taboe. Maar ik

maak me ook de bedenking of het geen

deel uitmaakt van de bredere tendens

naar meer flexibele relaties. Het monogame

koppel in het kostwinnersmodel

sloot mooi aan bij de behoeften van het

industrieel kapitalisme.

De vraag is of seriële monogamie en

polyamorie geen logische gevolgen

zijn van de economische

veranderingen. In het postindustrieel

kapitalisme wordt er een

steeds grotere flexibiliteit van de werkers

verwacht en er leeft tegelijk een tendens

naar grotere individualisering. Flexibele

meervoudige relatiestructuren passen

misschien gewoon beter bij die verwachtingen.

Het zou mij niet verwonderen

als het in de toekomst veel

meer de norm zou worden,

want de klassieke, nucleaire

familie is eigenlijk al lang

passé.”

VERENIGING

Polyamory Belgium

www.polyamorybelgium.be

polyamorybelgium@gmail.com

52


ZIZO WEDSTRIJDEN

Tickets voor Troye Sivan

Kinderboekjes met twee

mama’s en twee papa’s

Tickets voor Pinx

Troye Sivans The Bloom Tour wordt op

23 februari afgetrapt in Glasgow en sluit

op 21 maart af in Oslo. Op 4 maart

staat de Australische popster in de

Lotto Arena in Antwerpen. Geboren in

Zuid-Afrika, getogen in Australië en op

23-jarige leeftijd al uitgegroeid tot wereldster.

Naast zingen acteert Sivan ook

regelmatig. Zo schittert hij binnenkort

in de film Boy Erased aan de zijde van

niemand minder dan Nicole Kidman en

Russell Crowe. My, my, my!

In Klaarwakker en Bedtijd is het ‘verschil’

niet de kern van het verhaal. Deze

verhaaltjes spelen zich af op een doorsnee

ochtend en een doorsnee avond in

een gezin met twee papa’s en een hond,

of twee mama’s, een zusje en een poes.

Zo krijgen kinderen holebigezinnen te

zien die leuke avonturen beleven zonder

dat het onderwerp geproblematiseerd

wordt.

Tijdens het Pinx Festival in Gent is

iedereen welkom! Sphinx Cinema

vertoont van 30 januari tot en met 3

februari een reeks kwaliteitsvolle holebien

transgenderfilms. In 2019 staan er

weer een aantal kleppers op de affiche.

Nadie Nos Mira volgt een Argentijnse

soapacteur die naar de Verenigde Staten

vlucht om zijn carrière nieuw leven in te

blazen. Diamantino focust op een Portugese

stervoetballer die de sterren letterlijk

van de hemel speelt. ZiZo verloot

duotickets voor het filmfestival.

MEER INFO:

NL.LIVENATION.BE

MEER INFO:

KARTONNENDOZENLGBT.BE

MEER INFO:

SPHINX-CINEMA.BE

DOE MEE EN SURF NAAR WWW.ZIZOMAG.BE

GIRL DOOR ZWOLTOPIA

53


SNEL BEZORGD NIEUWS UIT DE BEWEGING

T-day: de trefdag voor trans* personen

en hun omgeving

Op zondag 11 november vond

in Antwerpen T-day plaats, de

trefdag voor trans* personen

en hun omgeving georganiseerd

door çavaria. Het thema

van deze zevende editie was

‘thuis bij elkaar’. T-day doet

exact dat: personen uit de

trans* gemeenschap bij elkaar

brengen. Dat is voor veel van

de deelnemers het belangrijkste

aan deze dag: kennis

maken met andere trans*

personen.

Op het programma stonden workshops

met thema's gaande van wetgeving tot

logopedie. Verschillende workshops

waren bovendien gewijd aan nonbinariteit,

een onderwerp waar vaak

te weinig (kwalitatieve) aandacht aan

wordt besteed. Anderen waren dan

weer gericht op de omgeving van trans*

personen, wat heel belangrijk is. Zo

moedigt men ook ouders en andere

mensen uit de omgeving aan betrokken

te zijn. Het geeft hen bovendien de kans

om kennis te maken met andere ouders

en vrienden en ook bij te leren over de

thematiek.

WORKSHOPS

© Dusty Fastré / Tekst: Ro Van Hamme

De deelnemers waren erg enthousiast

over de workshop Healthy Masculinity,

waarin er werd nagedacht over

mannelijkheid en hoe dit op een nietdominerende

of non-agressieve manier

geuit kan worden. Het is fijn dat er

ook dergelijke thema's worden aangekaart

op T-day, want healthy versus

toxic masculinity is een onderwerp dat

in bijvoorbeeld feministische middens

vaak aan bod komt. Workshops op

kruispunten met andere problematieken

en hun beeldvorming (handicap,

feminisme, racisme, etc.) zorgen voor

een beter begrip van onze maatschappij

en de positie die we erin hebben. Dat

zijn inhoudelijke onderwerpen waarvoor

ook mensen die al vaker naar T-day zijn

gekomen, zullen blijven terugkomen.

Tussen de workshops door kon je terecht

op de standenmarkt waar verschillende

organisaties vertegenwoordigd waren,

gaande van het Transgender Infopunt

en T-Jong, tot boekhandel Kartonnen

Dozen met een mooi aanbod boeken in

thema.

MODESHOW EN PERFORMANCE

Op het eind van de dag vond er een ‘All

Bodies Welcome’-modeshow plaats. De

vele kleren die werden binnengebracht

voor de kledingruil, werden door een

aantal deelnemers van T-day geshowd.

De modeshow deed haar naam alle

eer aan door verschillende genders,

leeftijden en lichaamstypes (letterlijk) in

de schijnwerpers te zetten. De kledingruil

doorheen de dag vormde bovendien

een leuk extraatje voor wie er een

nieuwe aanwinst voor hun kledingkast

vond.

AFTER-T

Nieuw dit jaar is dat er aansluitend

op T-day op verschillende locaties in

Vlaanderen vervolgbijeenkomsten waren

gepland. Lokale trans* verenigingen en

regenbooghuizen voorzien een ontmoetingsplek

waar er bij een hapje en een

drankje bijgepraat kan worden.

54


SNEL BEZORGD NIEUWS UIT DE BEWEGING

TRANS* VERENIGINGEN

Antwerpen

GenderFlux:

http://www.genderflux.org

Gewoon Doorgaan:

http://www.gewoon-doorgaan.com

0484 12 21 38

Jongensdromen:

0486 62 47 84

Limburg

Keer-Punt!:

www.facebook.com/KeerPunt.Limburg

Oost-Vlaanderen

GenderExpress:

www.facebook.com/GenderExpress

Vlaams-Brabant

Transgenderkring Vlaams-Brabant:

www.tgkvb.be

West-Vlaanderen

Gender-Salon:

www.facebook.com/groups/Gender.Salon

Gender.aXept:

www.facebook.com/groups/genderaXept

0472 50 09 58

Gender Contact West-Vlaanderen:

www.facebook.com/Gender.Contact.WVL

0478 19 74 60

Landelijk

T-Jong: www.t-jong.be

0483 36 27 93

Berdache België: www.berdache.be

0474 64 57 50 (jonger kind)

0475 63 33 68 (ouder kind)

600 LGBT+ activisten verzamelden

in Brussel

Traditioneel houdt ILGA-Europe eind oktober hun jaarlijkse conferentie. België was

in 2018 het gastland en bracht vier dagen lang meer dan 600 LGBT+ activisten

vanuit heel Europa en Centraal-Azië samen.

ILGA-Europe kreeg bij de organisatie

hulp van de drie regenboogkoepels in

ons land: çavaria, RainbowHouse Brussels

en Arc-en-Ciel Wallonie.

WAAKZAAM BLIJVEN

Vicepremier en minister van Ontwikkelingssamenwerking

Alexander De Croo

(Open Vld) heette de aanwezigen in

naam van de Belgische regering welkom

op de openingsreceptie in het Koninklijke

Museum voor Schone Kunsten.

Tijdens zijn toespraak waarschuwde hij

voor het toenemend geweld in Europa

tegenover LGBT+ personen. “Ook in

Europa is er nog steeds een kloof tussen

de fundamentele rechten vastgelegd

© Laurent Achedjian (Out of the Blue)

in wetten en de realiteit waarmee de

LGBTI+ gemeenschap wordt geconfronteerd.

LGBTI+ personen zijn nog te vaak

het slachtoffer van discriminatie, hate

speech en fysiek geweld. België is altijd

één van de leidende landen geweest op

het vlak van LGBTI+ rechten. We zullen

die rol blijven opnemen, ook internationaal.”

#POLITICS4CHANGE

Covoorzitters Joyce Hamilton en Brian

Sheehan wezen tijdens de conferentie

op de aanvallen op de democratie,

democratische instellingen en nietgouvernementele

organisatie (ngo’s) in

Europese landen zoals Polen, Roemenië

en Hongarije.

“Onze beweging

blijft groeien, we

worden veerkrachtiger

en halen de

banden aan met

andere sociale

rechtvaardigheidsbewegingen

en

we verhogen de

diversiteit binnen de

LGBT+ community.

Dat alles ondanks

het moeilijke en

soms grimmige politieke klimaat waarin

de LGBT+ activisten werken”, zegt

Hamilton.

“Het is belangrijk dat de LGBT+ beweging

de banden aanhaalt met ngo’s die

opkomen voor andere minderheden.

Enkel als de solidariteit over de grenzen

van de verschillende minderheidsbewegingen

reikt, kunnen we een front

vormen tegen het opkomende populisme

en de antigenderbeweging”, aldus

Hamilton.

In aanloop naar de Europese verkiezingen

in mei lanceerde ILGA-Europe de

hashtag #Politics4Change. Ze onderstreept

het belang van een hecht Europa

dat opkomt voor alle Europeanen en

roept de politici op om hun stem te laten

horen voor diegene die het niet kunnen.

“Deze conferentie is heel waardevol

voor ons”, zegt çavariawoordvoerder

Jeroen Borghs. “We presenteren hier

onder meer de resultaten van onze

scholenenquête en bekijken samen met

onze collega’s uit andere landen hoe

we met de resultaten aan de slag kunnen.

Het is de uitgelezen kans om onze

expertise te delen maar ook om te leren

van de successen van onze Europese

partners.”

55


BOEKETTEN - POTTEN - VAZEN - PLANTEN

www.florartes.be

Mechelsesteenweg 159

2018 Antwerpen

tel. 03 230 78 88


SNEL BEZORGD NIEUWS UIT DE BEWEGING

B Curious 2018: waarom

zichtbaarheid zo belangrijk is

Eind september vond de tweede editie van B Curious plaats, een evenement dat volledig draait

rond seksuele fluïditeit en biseksualiteit. Gedurende de dag konden geïnteresseerden zich verdiepen

in deze thema’s via workshops, praatgroepen en andere ludieke activiteiten. Maar waarom is zo’n

event nu juist zo belangrijk?

B Curious is georganiseerd door de

Werkgroep Bi van çavaria samen met

Holebihuis Vlaams-Brabant en Wel

Jong Niet Hetero. Leopold Lindelauff is

coördinator van Ertussenin, de bi+groep

van het Regenbooghuis in Limburg. We

vroegen hem waarom het nodig is om

dit evenement te organiseren.

“B Curious is nodig om zichtbaarheid

te creëren”, vertelt Leopold. “Als je niet

zichtbaar bent, besta je niet meer. Zeker

niet in deze tijd, met al die sociale media.

Er zijn onnoemelijk veel verenigingen,

groepen en organisaties. Ik ben

eigenlijk tegen hokjes maar als we dit

hokje niet maken, blijven we onzichtbaar.”

© Dusty Fastré / Tekst: Ro Van Hamme

NOODZAKELIJK

ACCEPTATIE

“Het is nu het tweede jaar en we merken

dat mensen blij zijn om hier te zijn. Dit

vertellen ze ons ook. Ze komen hier een

soort van lotgenoten tegen. Je hoeft niet

meer uit te leggen wat het betekent om

biseksueel te zijn, wat je vaak buiten

deze gemeenschap wel moet doen.

Je kan daardoor vrij snel een gesprek

beginnen en we begrijpen elkaar. Het is

goed voor elkaars gesteldheid.”

“Er waren een aantal mensen die

mij verteld hebben dat het voor hen

persoonlijk moeilijk was om te komen.

Sommigen hebben er lang over moeten

nadenken. Ze moesten over een drempel

maar waren uiteindelijk blij dat ze

gekomen waren. Dit geeft ook aan dat

het nodig is. Je merkt het ook tijdens de

gesprekken bij de praatgroepen, workshops

en tussendoor tijdens de lunch.

Mensen voelen zich hier thuis. De diversiteit

valt ook op. Er zijn mensen van alle

leeftijdsgroepen. Het komt overal voor.”

“Je ziet of hoort ook hoe moeilijk

sommige mensen het hebben gehad.

Jongere mensen kunnen zich daar dan

aan optrekken. Je kan al die ervaringen

uitwisselen. Het is gewoon prachtig om

minstens een dag in het jaar te hebben

waarop je met de hele bi+gemeenschap

samen bent. Je hebt het gevoel dat je

geaccepteerd wordt en dat je mag zeggen,

denken en voelen wat je wilt.

Daarvoor is een dag als dit echt levensbelangrijk.

Ik ben ervan overtuigd dat

er mensen zijn die dankzij zulke dagen

weer een hele tijd ertegen kunnen. We

geven mensen dat extra duwtje zodat ze

weer even verder kunnen.”

Tijdens het evenement worden de

woorden van Leopold enkel bevestigd.

Het valt op dat mensen echt een plek

nodig hebben waar ze volledig zichzelf

kunnen zijn. Ines Rombouts, inhoudelijk

coördinator bij het Roze Huis bevestigt

het nog even. “Ik ben moe, maar enorm

voldaan. Het is leuk dat je al deze

mensen kan ontmoeten tijdens zo’n dag.

Ik ben zelfs speciaal deze ochtend van

Berlijn naar hier gekomen om op dit

evenement aanwezig te kunnen zijn.”

BI-VERENIGINGEN

Antwerpen

Dubbelzinnig:

www.dubbel-zinnig.be

Limburg

Ertussenin:

www.ertussenin.wordpress.com

0487142437

Vlaams-Brabant

All Bi:

www.allbi.be

57


DE WEYDE WERELD WENEN

De Weyde Wereld: Wenen

Wilkommen in Wien

Tekst: Geert de Weyer / Foto's: Vienna photo

De meest leefbare stad ter wereld. LGBT+ voetgangerslichtjes. Een toeristische dienst die je aanraadt

om naar een homosauna te gaan. Een museumkwartier om u tegen te zeggen. En Luzivuzi

– keizerin Sisi’s homoseksuele schoonbroer – die door een vrijpostige actie een waar hofschandaal

veroorzaakte. Wenen vanop de eerste rij.

En daar ligt ze dan halfnaakt te wezen.

Op een spiegelpodium te midden van

een grote, witte zaal. Gekleed in een te

kleine kanten slip en een verfomfaaid

hemdje, bijgestaan door een iMac en

een tv-scherm dat in de lucht hangt,

waarop zowat 150 toeschouwers in de

podiumzaal van WUK Performing Arts

de hitsige chatberichten van mannen

kunnen lezen.

ONZICHTBARE LESBIENNESCENE

‘Should I do more?’ vraagt de artieste,

terwijl ze zich richt naar de camera op

haar laptop. De mannen in de chatroom

weten het wel. En dus trekt ze haar slipje

uit. Geen hoek, geen ronding van haar

lichaam die met zo’n spiegelpodium

ongezien blijft. Ze zingt bekende liedjes,

spreekt met het publiek. “Mijn vader

zei altijd dat je rekening moet houden

met wat de mensen van je denken, en

daarop je leven baseren”, zegt ze plots.

“Je moet middelmatig blijven, want zo

blijf je onder de radar… Zegt hij.” Ik

schuif steeds nerveuzer op mijn stoel.

Op haar vrienden in de zaal na, weet

enkel ik dat haar vader voor het eerst in

zijn leven een performance van dochterlief

bijwoont. Ik speur zo onopvallend

mogelijk over en tussen alle aanwezige

hoofden naar een oudere man. In de

zestig moet hij intussen zijn. Ik zie niets.

Hoe moet die man reageren op zijn

dochter, vraag ik me af. Maar Gabriella

Vittucci doet het erom in haar performance

All eyes on.

Zo’n zes uur eerder ontmoette ik haar

voor het eerst in een restaurant waar ik

samen met Isabella Rauter, persattaché

van de toeristische dienst, de komende

persreis overliep. Ik had eerder van Visit

Vienna een uitvoerig dossier over zowel

de homo- als lesbiennescene gekregen,

en nu ontstond er een gesprek met haar

over hoe moeilijk het is om die laatste

scene vast te leggen, omdat ze vaak

onzichtbaar of zelfs onbestaande is. Dan

moeit de jongedame aan het aanpalende

tafeltje zich met ons gesprek:

Gabriella Vittucini. Wat volgt is een

geanimeerd gesprek over hoe zij als

een blok viel voor de lesboscene toen ze

voor het eerst de Oostenrijkse hoofdstad

aandeed. “De openheid en creatieve input

in die scene heb ik nergens elders in

Europa mogen constateren. Je hebt hier

leuke lesbo-bars, LGBT+ optredens,

festivals, …

58


DE WEYDE WERELD WENEN

Een dag later ontmoet ik haar opnieuw

in WUK, nog een dag later zien we

elkaar in datzelfde kunstenhuis op de

LGBT+ party Gendercrash: Bad Luck

Issue. Zoveel is zeker – lesbienne, homo,

transgender, bi, … In Wenen feest iedereen

op dezelfde dansvloer.

MEEST LEEFBARE STAD

Wenen werd dit jaar voor de negende

keer uitgeroepen tot meest leefbare stad

ter wereld. De stadstaat is verdeeld in

23 districten, ligt aan de rivier de Donau

en telt meer dan 1.800.000 inwoners.

Het is hét culturele en politieke hart van

Oostenrijk en kent een rijke geschiedenis

in muziek, theater, klassieke muziek,

opera en kunst.

Het oude centrum staat niet voor niets

op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

De barok- en art-nouveaustijlen primeren.

Architecten als Otto Wagner en

Friedensreich Hundertwasser stonden in

voor de beroemdste en soms excentriekste

gebouwen, terwijl schilders als Egon

Schiele en Gustav Klimt de sfeer in het

verdere artistieke milieu bepaalden en

internationaal uitdroegen. Veel toeristen

laten Wenen links liggen omdat de

negentiende eeuw te dominant aanwezig

is in het straatbeeld. Een oude stad

die niet wil veranderen, klinkt het vaak.

Vooroordelen, zo blijkt. Want Wenen

verdient de omschrijving van ’s werelds

meest leefbare stad niet zomaar. Achter

de schermen (lees: achter de oude

negentiende-eeuwse gevels) lééft deze

stad.

De titel van ’s werelds meest leefbare

stad slaat zowel op het politieke

en sociaal-economische klimaat, de

gezondheidsvoorzieningen, de educatie,

publiek transport en infrastructuur.

De luchtkwaliteit is top, idem voor het

kraantjeswater – met dank aan de Alpen

verderop. En zowat iedereen hier zweert

bij het openbaar vervoer. 365 euro per

jaar, 1 euro per dag, betalen ze hier

voor een jaarabonnement waarbij iedereen

24 op 24 kan gebruikenmaken van

een ingenieus vervoer, zo goed georganiseerd

dat het het wagenverkeer in de

stad drastisch terugdrong. Ook jongeren

varen er wel bij. Uitgaan tot een stuk in

de nacht op de meest afgelegen plek en

toch de tram of bus naar huis nemen?

In Wenen kan het.

VOORMALIGE STALLEN VAN HET

KEIZERRIJK

“Een kankerplek was het,” zegt hij. Mijn

gids voor die dag schudt zijn hoofd.

“Ongelooflijk wat ze hiermee gedaan

hebben. Dit heeft alles veranderd voor

ons.” Onder een stralende zon arriveren

we in Museum Quartier (MQ), een groot

complex van 60.000 m² in het zevende

district, waar aan de ene kant een

enorm wit gebouw en aan de andere

kant een even groot zwart, erg strak

gebouw zijn neergepoot. Daartussenin

kleinere gebouwen, veel cafés en restaurants,

en her en der staan futuristische

plastic (lig)banken opgesteld.

“Elf jaar geleden werd deze enorme site

– de voormalige stallen van het keizerrijk

– heropgebouwd,” zegt Nikki König.

“Dat moest ook wel. Er was immers

geen ruimte voor jonge, moderne mensen.

Het was, zoals op zo veel plaatsen

in Wenen, erg klassiek. Té klassiek, als

in de tijd van onze keizerin. Maar tegelijk

was het een stijve, ordinaire locatie

die door iedereen gemeden werd. Nu is

dit dé plek voor mensen die van kunst

houden of iets willen gaan drinken met

vrienden.”

Wanneer we onder een koepelvormig

gewelf stappen, legt Nikki zijn vinger

aan zijn oor. “Hoor je dat?” Ergens in

de boxen hoog boven onze hoofden

klinken vreemde, sinistere geluiden. Het

blijkt een geluidsinstallatie te zijn van

een Poolse artieste. “Overal waar je kijkt

en gaat, vind je permanente en tijdelijke

kunstuitingen,” klinkt het enthousiast,

terwijl hij naar een infobordje stapt.

“Wat je nu hoort is blijkbaar ‘Echoes of

mind’, staat hier.”

Het indrukwekkende MQ behelst

meer dan zestig musea, allemaal met

moderne kunst als rode draad. Links

een gebouw rond dans en mode,

rechts naambordjes die aangeven dat

achter de gevels design, architectuur

of fotografie te ontdekken valt. Hij wijst

naar het witte museumgebouw, waarop

en waarrond grote panelen met werken

van Egon Schiele werden opgesteld.

“Dat is het Leopold Museum, helemaal

opgemaakt in kalksteen. Die nogal klassieke

aanpak dient als contrast voor het

zwarte gebouw er recht tegenover: het

mumok (oftewel het Museum Moderner

"Op de pictogrammen van de voetgangerslichten

staan twee vrouwen of twee

mannen die hand in hand lopen, met

daartussen een oplichtend hartje"

Kunst Stiftung Ludwig Wien), Centraal-

Europa’s grootste museum voor moderne

en hedendaagse kunst. Het lijkt

wel een zwarte bunker. Ramen zijn er

niet of amper, terwijl de gevel bestaat uit

lavasteen.

“En er is aan iedereen gedacht,” zegt

Nikki. “Een derde van de ruimte hier

werd besteed aan kunst voor kinderen.”

En dan zie en hoor ik het, een apart

afgeschermd plein waar kinderen spelen

en gillen, waar er enkele kindermusea

en horecazaken te vinden zijn. Geen

Schiele tegen de muur, maar veel kleuren

en kindertekeningen gebaseerd op

echte schilders aan de gevels.

Nikki stuurt zijn kin in de richting van de

plastic paarse designbanken die hier en

daar staan opgesteld, zelfs midden in

het plein. “Het mooie is dat deze plek

door de bewoners onmiddellijk werd

omarmd.” We nemen plaats op de trappen

naast het Leopold Museum. Elke

andere plaats is immers ingenomen.

“Wat jij niet ziet, maar wij wel weten,”

fluistert hij plots samenzweerderig, “is

dat al deze mensen hier zowel stadsbewoners

als toeristen zijn. Dat is opmerkelijk.

Elke stad, waar ook ter wereld,

zal je vertellen dat het creëren van een

locatie waar beiden hun gading vinden

bijna onmogelijk is.

De stadsbewoners blijven immers ver

weg van de écht toeristische plekjes.”

Niet hier. De architecten en stadsdiensten

voor ruimtelijke ontwikkeling kregen

59


voor de buurt als doelstelling mee om

een plek te ontwerpen waar beiden

elkaar konden ontmoeten. Het museumplein

staat vol cafés en restaurants,

zodat het ook na sluitingstijd van de

musea nog aangenaam blijft. De hele

dag lang, ook ’s avonds is het hier

ontzettend druk. Dit kwartier lééft. “En

dat gebeurde vanaf dag één al. Een

heerlijke mix. Vanuit de hele wereld

komen ze hier kijken hoe we dat gedaan

hebben.”

MQ staat vandaag de dag in de top vijf

van de meest bezochte plekken in Wenen.

Andere laureaten zijn de iconische

Stephansdom, het Kunsthistorisch museum

en het Natuurhistorisch Museum

(vlak tegenover MQ). Maar de onbetwiste

nummer één is Schönbrun Palace,

de riante zomerresidentie van keizerin

Sisi (Elisabeth Amalie Eugenie, 1837-

1898). “Ons Versailles,” zegt Nikki. “De

meest bezochte site van Oostenrijk.”

Mooi, maar haar vind je hier om elke

hoek. Sisi – of Sissi, met dubbele s, in de

films met Romy Schneider in de hoofdrol

– is dankzij die films ondertussen een

publiekstrekker geworden. Voor haar

privéleven kun je terecht in het Sisimuseum,

de echte filmfan moet naar

het Hofmobiliëndepot, ook bekend als

het Furniture Museum, waar alle decors

uit de Sissi-films bewaard zijn gebleven.

Keuken, woon- en slaapkamers: ze zijn

er allemaal nog.

GAY LIFE IN WENEN

Het valt me op hoeveel mensen van hetzelfde

geslacht hier hand in hand lopen.

En als je ze niet ziet, zijn er nog de rode

en groene voetgangerslichten aan de

zebrapaden. Op de pictogrammen twee

vrouwen of twee mannen die hand in

hand lopen, met daartussen een oplichtend

hartje. Ook de hetero’s kregen hun

lichtje. “Diveristeit, hé!” grijnst mijn gids.

In 2015 besloot de stad het te installeren

als een tijdelijk iets naar aanleiding van

het Eurovisiesongfestval. Maar het werd

“Een beetje vreemd is het wel: een

persattaché van de toeristische

dienst die je meer dan eens aanspoort

om een homosauna te

bezoeken”

zo gesmaakt, dat het werd behouden en

uitgebreid naar zo’n vijftig kruispunten.

Volgens Nikki is het inmiddels gekopieerd

door andere landen.

“Onze stad wil ermee uitdrukken hoe

LGBT+ vriendelijk ze wel is.” De vraag

naar hoe openlijk het LGBT+ leven in

PRAKTISCH

Wenen loopt, is daarmee al gedeeltelijk

ingevuld. “Och, dit is een erg liberale

stad. LGBT’ers kunnen zelfs hand in

hand lopen in de niet zo trendy districten.”

Vergis je niet, verduidelijkt hij. “Er

mag dan een zeer rechtste wind door

Oostenrijk waaien,

de nationale

politiek loopt erg

achter op deze

stad.” Wenen is

een rood-groen

bastion, waar

een openheid

heerst die elders

minder aanwezig

is.

De toeristische

dienst van Wenen zegt officieel dat

de stad de meest tolerante en LGBT+

vriendelijkste is van heel Europa. Nikki

beaamt dat. Al blijft het oppassen, weet

hij:. “Extreemrechts speelt in Wenen

weliswaar geen rol van betekenis, maar

je ziet toch een verschuiving.

Overnachting: ZIZO sliep in The 25 Hour Hotel, een groot en

speels hotel in de buurt van MQ, dat helemaal is opgebouwd in

het teken van het circus, van de receptie tot de lift en de kamers

toe. Hun rooftop bar is een opvallend knappe plek waar vanaf

een uur of 21 zowel jonge toeristen als locals samentroepen. Het

hotel heeft een restaurant en een uitgebreid ontbijtbuffet voor

gasten. Zonder meer een aanrader.

Wie goed zoekt kan voor zo’n 100 euro bij verschillende vliegtuigmaatschappijen

heen en terug naar Wenen vliegen.

Op dit moment lopen er tijdelijk grootse exposities rond Egon

Schiele en Gustav Klimt.

60


DE WEYDE WERELD WENEN

Het holebihuwelijk is hier aanvaard en

zelfs de conservatieve partijen, zoals de

christendemocraten, zijn pro. Niemand

die zich nog negatief durft uitlaten over

dat thema. Zelfs extreemrechts niet …

Tot voor kort.”

“Eerst had extreemrechts de LGBT+

stem nodig, maar nu ze zo groot zijn

dat ze hen niet meer nodig hebben,

ontwikkelt zich voor het eerst een relatief

nieuw fenomeen - een primeur voor

Europa, helaas. Voor het eerst strijken

ze de LGBT+ gemeenschap tegen de

haren door tegen het holebihuwelijk te

stemmen en steeds vaker de afbraak

van verworven vrijheden van LGBT+

personen in te luiden. En dat vindt gehoor

bij hun kiezers.” Conflicten zijn er

vooralsnog nooit geweest, luidt het. Al

is er dat ene bekende voorval rond twee

lesbiennes dat wekenlang de nationale

pers domineerde. Nikki zucht wanneer

ik het aankaart. Het is een verhaal dat

hij liever niet kwijt wil, “omdat het eigenlijk

onnozel is.”

Jaren geleden vroeg een kelner in een

café twee lesbiennes te stoppen met

zoenen. “Stop of vertrek,” riep hij. Daar

is toen veel herrie over geweest. De

dames lichtten de pers in en het hele

land berichtte erover. Er volgde zelfs

een sit-in voor dat café – niet dat dat

veel opleverde. Het was antipromotie

voor het LGBT+ leven in Wenen. Het

café sloot zelfs op de dag van de sit-in.

Mondjesmaat lieten ook getuigen van

zich horen die beweerden dat de dames

zo provocerend waren dat een heterokoppel

evenzeer zou worden gevraagd

om de zaak te verlaten. “Op het einde

van de dag ging het dus om overdreven

politieke correctheid die érg contraproductief

was.”

PLASTIC WIJWATER-MARIABEELDJES

Hoewel de kaarten van de toeristische

dienst over het holebileven zeer informatief

zijn en het ene na het andere adres

aankaarten, wijst mijn gids heel wat

etablissementen van de hand. “Sommige

van die bars zou ik niet aanraden,”

zegt hij strak, na een inkijk in die lijst.

“Ze identificeren zich weliswaar als gay,

maar ze lonen de moeite niet.” Namen

wil hij niet noemen. Hij bevindt zich naar

zijn mening niet in de positie om zich

daarover gedetailleerd uit te laten.

Hij neemt me op een vroege namiddag

mee op sleeptouw door het vierde, vijfde

en zesde district. De namen van de

populairste bars rollen wel vlot over zijn

lippen: Felix, Café Savoy, The Village,

Mango Bar, … Maar het is midden op

de dag en zowat alle voornoemde bars

zijn dicht.

Niet erg, er dient zich iets beters aan:

het misschien wel origineelste (en

leukste) café van de stad. In Vollpension,

gelegen in het vierde district, komen

jong en oud samen. Het blijkt tijdens de

dag ook een van de geliefkoosde cafés

van de LGBT+ gemeenschap.

Terwijl een Duitse schlager die door

de boxen galmt plots wordt afgelost

door Simon en Garfunkels Bridge Over

Troubled Water, kijk ik in het rond naar

het toch wel unieke decor. Alles refereert

hier naar vervlogen tijden.

Op de muren en op oude antieke bijzettafeltjes

hangen en staan foto’s van

oma’s en opa’s. Op een kast pronkt

een plastic wijwater-Mariabeeldje uit

Lourdes. Ergens anders hangt er een op

bordkarton geplakte landschapspuzzel

van duizend stukjes. Maar de kers op

de taart: op de lichtroze wastafel in het

toilet hangt een uitklapbaar droogrek

uit de jaren tachtig en staat een doosje

Kukiden. Reinigingstabletten voor valse

gebitten.

“Toen de eigenaar van Vollpension zijn

oma verloor, realiseerde hij zich plots

dat hij nooit meer eenzelfde contact kon

hebben met oude mensen,” verklaart

61


"Lesbienne, homo, transgender,

bi, … In Wenen feest

iedereen op dezelfde

dansvloer"

Nikki deze vreemde maar sfeervolle

zaak. “Net hen vond hij zo leerrijk en

interessant. Hij heeft dan dit koffie- en

taartcafé opgericht en vooral gepensioneerden

als personeel in dienst

genomen. Op drukke dagen, zoals

nu, word je bediend door jonger volk,

maar het zijn de gepensioneerden in

de keuken die de taarten bakken en de

koffie schenken.” Niet veel later krijg ik

van een oude, sympathieke grijsaard

mijn Sachertorte - inclusief kamerbrede

glimlach. Een aanrader.

PORNO VERMOMD ALS KUNST

Een beetje vreemd is het wel: een

persattaché van de toeristische dienst

die je meer dan eens aanspoort om een

homosauna te bezoeken. Maar Isabelle

Rauter bleef het tijdens onze eerste ontmoeting

een dag eerder maar herhalen.

“We sturen heel veel LGBT+ media

heen. Dat klinkt misschien onkies of

raar, tot je het bezocht hebt.” Gids Nikki

glimlacht wanneer ik het voorval vertel.

“Dat zegt aan de ene kant iets over de

openheid hier, maar aan de andere kant

is het gewoon een prachtlocatie. Eentje

die ik je ook wilde aanraden, trouwens,”

waarop hij me grijnzend een brochure

van Kaiserbründl Herrensauna overhandigt.

“In de tijd van keizerin Sisi was het al

een enorm groot en bekend badhuis.”

Kaiserbründl blijkt een enorm complex

met veel verschillende ruimten, de ene

al fascinerender dan de andere. Met

prachtige, ruime, Oriëntaals aangeklede

gewelven en een sfeer die bij momenten

doet denken aan de sierlijke, extravagante

negentiende eeuw.

Tegen de muur hangen, zo ver als je

kunt kijken, enorme oude schilderijen

uit de negentiende eeuw. Althans, op

het eerste gezicht. Bij nader inzien – het

licht is er uiteraard schaars – blijkt het

slechts om een vette knipoog te gaan.

Want mannen die elkaar neuken, forse

geslachten die zich oprichten, orgieën

tegen elke muur: dit is porno vermomd

als kunst, niet meer en niet minder.

In Sisi’s tijd was deze plek nog groter,

zo blijkt. Toen was er een apart

dames- en herencomplex. En ook toen

kende het al zijn schandaaltjes. In de

Sissi-films wordt er uiteraard met geen

woord over gerept, maar Ludwig Victor,

de jongste broer van haar echtgenoot

Franz-Joseph, was homo en ging hier in

dit zweterige oord zijn boekje te buiten

toen hij een naakte officier bij de billen

greep.

De officier draaide zich daarbij meteen

om en klapte Ludwig Victor Luzivuzi in

het gezicht en creëerde daarmee een

schandaal aan het hof. König: “Die

officier mocht in principe een adellijk

iemand niet zomaar een klap verkopen,

maar tegelijk had Luzivuzi hem ook niet

zo mogen benaderen. Bovendien zat het

badhuis toen vol. Iedereen had het gezien,

dus geheimhouden kon niet meer.”

Gevolg: Luzivuzi werd verbannen uit

Wenen en moest zijn verdere leven

in Salzburg uitzitten, ver weg van het

schandaal dat in geen tijd de hoofdstad

in de ban had. “Niet dat men het niet

had zien aankomen,” lacht Nikki nog.

“Hij was altijd al een lastpak. Hij hield

zijn seksuele geaardheid ook niet voor

zich, want hij was een crossdresser. Je

zag hem al van ver komen, hoor. En ja,

daar zijn foto’s van!”

Wanneer ik een moment verdwaasd

kijk naar een zoveelste schilderij waarin

Tom of Finland wel de hand in lijkt te

hebben gehad, stapt een onsmakelijk

individu op me af. Te oud om in Vollpension

taarten te gaan bakken, denk ik

nog. Vettig haar, hard sjiekend op een

kauwgom, zelfvoldane grijns. Hij dropt

midden in het café zijn handdoek, werpt

zijn handen in zijn zij, kijkt trots naar zijn

geslacht en roept opvallend hard: “Mag

er ook wel zijn, niet?”

Scheisse, denk ik.

Tijd voor Sachertorte, meen ik.

Weg, ben ik.

62


COLUMN PIYA DESEURE

M, V OF ?

Trans* man? Trans*

vrouw? Wie zijn we? Wat

is onze identiteit? Als

individu of als groep?

Willen we wel zichtbaar

zijn als trans*

personen? Of is het

onze wens om op te

gaan in de massa en

onzichtbaar te blijven?

Verloochenen we dan niet wie we werkelijk

zijn? Of maakt het allemaal niet zoveel uit hoe

wij onszelf benoemen? Zolang we ons maar goed

voelen in ons vel. Zolang we maar enigszins gelukkig

zijn.

Misschien is het een gezond overlevingsmechanisme

om niet te willen opvallen? Een afwijkend uiterlijk

cultiveren kan een succesvolle strategie lijken

om hoog te scoren op een Eurovisiesongfestival.

Maar in de praktijktest van elke dag is het allicht

veiliger om te kiezen

voor een low profile

streetwise look. Dit om

het risico te beperken

beschimpt, bespot of

vernederd te worden.

Of zelfs erger, gemolesteerd

of aangerand te

worden.

Dan verkiezen we nog

liever het licht dysthyme

gevoel er niet helemaal

bij te horen. Maar

je toch op zijn minst

overal vrij te kunnen bewegen als een schijnbaar

normale man of vrouw. Zich succesvol uiten op

een podium is één ding, maar er niet af te kunnen

stappen is iets volslagen anders.

Altijd en overal geconfronteerd worden met het

label ‘trans’? Alsof alles daarmee verklaard en

gezegd is? Wie is er trots en sterk genoeg om

dit etiket, deze geuzennaam met zelfvertrouwen

uit te dragen? Of durven we dit niet aan? Meer

nog, voelen we er ons zelfs door tekortgedaan?

Worden we als transgenders misschien wel door

de meerderheid getolereerd, maar voelen we ons

slechts door enkelingen werkelijk gekoesterd en

aanvaard?

"As every soldier knows, if

you want to survive, you

have to learn to hide. So

far I was lucky, I haven’t

been shot. I am living in

peaceful times"

Piya Deseure is geboren in Ieper. Ze studeerde geografie en

werkte in de industrie. Piya is actief lid van verscheidene transgenderorganisaties

en schrijft ook regelmatig gedichten.

Foto: Piya Deseure

Kruipen we liever in onze schelp

terug? Hebben we liever dat ons

diepste verdriet onzichtbaar

blijft? Te weten, dat we nooit ten

volle zullen zijn, wie wij werkelijk

hadden willen worden. Maar

we hoeven geen voyeurs in ons

hart. Je hoort mij niet beweren

dat wij als trans* personen niet gelukkig

kunnen zijn. Maar misschien

is het wel moeilijker.

Elke mens voelt de natuurlijke behoefte om een

eigen, persoonlijke identiteit te ontwikkelen. Die

erkend en aanvaard wordt door de anderen om

ons heen. We willen tot een groep behoren van

gelijkgezinden. En als buitenbeentje is dit minder

evident.

Dit is ons grote dilemma. We hebben er niet voor

gekozen om anders te zijn, maar we kunnen het

ook niet verhinderen. Want we kunnen alleen

onszelf zijn, zelfs al

hadden we het liever

anders gewild.

Met het ‘eigen ik’

in het reine komen

is een moeizaam

psychologisch

proces. Maar

zelfaanvaarding

is niet voldoende.

We willen ons ook

aanvaard weten

door onze omgeving.

Maar dit gaat

niet vanzelf. Dit vergt een bijna permanente extra

alertheid van ons. Het is een levenslange inspanning

om überhaupt ergens bij te horen.

As every soldier knows, if you want to survive, you

have to learn to hide. So far I was lucky, I haven’t

been shot. I am living in peaceful times.

63


Zeg het met inkt

Tatoeages, love them or hate them. Bij sommigen is het pure

lichaamsverfraaiing, bij anderen heeft de tattoo een betekenis.

Acht queers duiden de inkt op hun lichaam.

Tekst: Cristina Van Look

Foto’s: Sarah Van Looy

Eleni (22, v)

Panseksueel

Eleni heeft zes tattoos. Een wereldkaart symboliseert haar liefde voor

het muziekgenre drum-'n-bass. Eleni heeft veel gereisd en dit heeft ze

vereeuwigd met een vliegtuig in stippellijn. Zo reisde ze samen met

haar neef en soulmate Samuel door Azië. Daar liet ze haar sterrenbeeld,

een leeuw, op de oude manier tatoeëren.

64


Samuel (22, x)

Valt voornamelijk op mannen

Samuel liet de eerste tattoo in Thailand zetten en heeft er ondertussen

drie. De drie tattoos vertegenwoordigen verschillende

mijlpalen in Samuels leven. De tatoeage laten zetten is een soort

van ritueel en heeft iets bevrijdends.

65


Samantha (21, v)

Panseksueel

Op Samantha’s ribben staan de Romeinse cijfers 12:21, een hint naar de Bijbeltekst uit Romeinen

12:21. “Word niet overwonnen door het kwade, nee, overwin het kwade door het goede”. Laat

een slechte periode je niet overmannen, vraag hulp aan vrienden. Samantha heeft een donkere

periode meegemaakt die verlicht werd door goede vrienden. “Vraag oprecht aan je vrienden hoe

het gaat en antwoord eerlijk wanneer die vraag gesteld wordt.”

66


Tom (35, m)

Homo

Door Toms rode baard ontstond de koosnaam ‘fox’. De vos op Toms arm is hijzelf, altijd met een

camera zoals Tom de straatfotograaf. Het beeld achter de vos representeert de negativiteit uit het

leven. Negatieve personen, situaties en dergelijke die soms zijn zelfvertrouwen kunnen raken.

67


Leopold (60, m)

Biseksueel

Na 27 jaar huwelijk ging Leopold scheiden omdat zijn echtgenote niet kon leven met hoe hij

zichzelf identificeerde. Leopold is biseksueel en wil hier open en vrij voor kunnen uitkomen. Om

volledig en voor altijd vrij te zijn wou Leopold een tattoo die zijn biseksuele identiteit uitdrukt. Drie

Chinese tekens die staan voor liefde, seks en man/vrouw.

68


Eva (22, v)

Lesbisch

Eva heeft op een stiekeme plaats een onschuldige daad van verzet geplaatst. De tattoo is voor

haar een vorm van trotsheid en het omarmen van jezelf. Sterker nog, met de tattoo wil Eva haar

eigen lichaam claimen. Het moment blijft voor Eva eeuwig een herinnering aan het feit dat ze in

een tumultueuze periode iets puur voor haarzelf heeft gedaan.

69


Aiden (35, m)

Trans* man

Aiden heeft op zijn been het transgenderteken laten tatoeëren. Aiden is trots als trans* man en

steekt dit niet onder stoelen of banken. Toch was de keuze om de tattoo op zijn been te plaatsen

bewust: “Die plek is niet altijd zichtbaar, niet iedereen hoeft meteen te zien dat ik trans* ben.”

De wolf staat symbool voor Aidens ruwe kant met een zacht kantje.

70


Geoffrey (21, m)

Homo

Op de tattoo van Geoffrey zie je vogels die wegvliegen. Ze staan symbool voor de vrienden die

hij verloor na zijn coming-out. Gelukkig omarmde de LGBT+ -gemeenschap hem. Het leven was

niet meer zwart/wit maar een regenbooggekleurde zee die pronkt op zijn tattoo.

71


STOMENDE SEKS

Pim (25) en zijn vriend gaan vaak naar sauna’s om te ontspannen. Maar in een

gay sauna zijn ze nog nooit geweest. Daar gaan ze nu voor het eerst heen: niet

om te ontspannen, maar om de spanning op te zoeken.

Tekst: Pim Lammers

Illustraties: Elise Vandeplancke

Ik ben nog nooit in een gay sauna geweest. Ik

heb er ook niets te zoeken: ik zit al vijf jaar in een

monogame relatie en hoef dus niet de deur uit om

seks te hebben. Bovendien hebben mijn vriend en

ik een erg comfortabel bed, dus de gedachte aan

vrijen op een andere locatie kwam niet eerder bij

ons op.

Toch gaan we nu naar een gay sauna. Onze relatie

is namelijk ook een reden om juist wél te gaan: de

spanning van onze eerste avontuurtjes is er alweer

even af, we kennen elke moedervlek op elkaars

lichaam en weten precies wat we moeten doen om

snel te kunnen gaan slapen. Logisch dat we op

zoek gaan naar iets nieuws, iets spannends.

VOORAL HEEL GEIL

We kwamen niet zelf op het idee om te gaan, dat

kwam van een vriend van mij. Hij zat al een aantal

jaar in een relatie en begon zelf net gay sauna’s te

ontdekken. Hij vertelde me hoe opwindend het is

72


om bekeken te worden terwijl je wordt

gepijpt en hoe ontzettend eenvoudig je

in een darkroom een trio kan hebben –

je hoeft geen ontbijt te maken of lakens

te verschonen.

Hij reisde samen met zijn lief zelfs

naar het buitenland om daar sauna’s,

parenclubs en andere erotische locaties

te bezoeken. Vanaf één van die

plekken stuurde hij een ansichtkaart.

Andere mensen krijgen kaartjes vanaf

de camping, ik krijg kaartjes vanuit gay

sauna’s. Hij schreef: “Dit is een aanrader.

Ik lig aan een zwembad tussen

naakte jongens. Leuk, gezellig en vooral

heel geil.” Mijn vriend en ik besloten te

gaan.

ROMANTISCH WEEKENDJE

Het kon niet in Nederland, daar waren

we het over eens. De gay scene is klein,

te vergelijken met een dorp. Iedereen

kent elkaar, dus de kans is te groot dat

we iemand zouden tegenkomen die we

kennen. Een vriend, een collega, een

ex, …

We planden het dus tijdens ons romantische

weekend: een verblijf van drie

dagen in een Vlaamse stad, toevallig

om ons vijfjarig jubileum te vieren. Maar

al op de eerste middag zitten we in onze

hotelkamer ‘gay sauna’ te

googlen. We lezen reviews

(vooral vijf sterren) en

bekijken de website. In

een review staat dat het er

‘brandschoon’ is, iets waar

vooral mijn vriend blij mee

is. Ik maak altijd grapjes

over zijn vermeende smetvrees.

“We hebben geluk”, zegt

mijn vriend dan. “Het is

amper 900 meter hiervandaan.”

“Fijn”, antwoord ik, maar ik voel een

gek soort spanning waarvan ik niet weet

of ik die prettig vind. Een uur later lopen

we toch de stad in, naar een drukke

straat tussen treinstation en stadscentrum.

Ongemerkt lopen er dagelijks

honderden of duizenden mensen langs

een plek waar al heel wat mannen zijn

klaargekomen.

We zijn het gebouw al drie keer gepasseerd

voor we de sauna hebben gevonden.

De gevel laat niet veel zien. We

bellen aan en wachten. Het duurt even

voor we een klik van de deur horen.

Dan geef ik mijn vriend zachtjes een

duw, hij mag voorop.

EEN SLECHTE PORNOFILM

Een man achter een kleine balie lacht

ons vriendelijk toe. “Twee ticketjes?”

We knikken, en hij schuift vier witte, verwassen

handdoeken over de toonbank

naar ons toe, gevolgd door twee paar

slippers. Tot nu toe zou dit een simpele

sauna kunnen zijn, een waar we vaker

komen. De man zwijgt, dus voorzichtig

vraag ik: “Hoe, eh, hoe werkt het?”

Ik hoop op een uitgebreide uitleg, een

handleiding van wel vijftien pagina’s,

maar het antwoord is kort: “We bieden

wellness, fitness en een darkroom. In

de darkroom kunt ge seks hebben.

Daar vindt ge het glijmiddel en genoeg

condooms.” Hij wijst naar de trap achter

ons. “En daarheen voor de kleedkamer.”

We gaan de trap op en passeren twee

halfnaakte, gespierde mannen. Eén van

hen strijkt met zijn arm langs mij heen.

Was dat expres?

De kleedkamer doet me denken aan die

uit een slechte pornofilm. Tegen de muren

staan vervallen Amerikaanse lockers

"Hier zijn de

mannen jong en

gespierd"

en in het midden smalle houten bankjes.

Om de vergelijking af te maken: twee

naakte mannen glimlachen naar ons.

Ook zij bezoeken meer dan drie keer

per week de sportschool. Ik probeer niet

naar hun kruis te kijken.

In een hoek trekken we onze kleren

uit. Mijn vriend en ik gaan vaker naar

de sauna en met naakt zijn hebben we

geen moeite, maar hier voelt het anders.

Nog voor ik mijn onderbroek op mijn

enkels laat glijden sla ik een handdoek

om.

GRINDR OP HET PLATTELAND

We passeren eerst een fitnesszaal, de

apparaten zijn volledig verlaten. We

slaan een hoek om en komen in het

wellnessgedeelte. Het is er klein – of

liever, het lijkt klein. Het stikt er namelijk

van mannen. In de jacuzzi zitten ze tegen

elkaar aan, het kleine zwembadje is

overvol en dan zitten er aan de zijkanten

nog mannen op bankjes. Ze zijn stil,

kijken onze kant op.

Ik ben me ineens heel bewust van het

kleine handdoekje om mijn lichaam en

schuif in de richting van een hoek.

“Dit was anders dan ik had verwacht”,

sist mijn vriend. “Heel anders”, antwoord

ik.

Ons eerste en grootste vooroordeel

over gaysauna’s is meteen ontkracht: de

mannen zijn niet oud. We dachten dat

het publiek niet veel verschilde met dat

van Grindr op het platteland: een stuk

of vijf grijze mannen met betonnen buiken,

misschien één verdwaalde jongen

van begin twintig. Hier zijn de mannen

jong en gespierd. Ik zie wel een aantal

ouderen rondlopen, maar ze lijken in de

minderheid.

“Zwemmen?” vraag ik als we ietwat

gewend zijn geraakt aan de omgeving.

Mijn vriend knikt.

Zwemmen kun je het eigenlijk

niet noemen, het bad is te

klein en te vol met mannen.

Maar er zijn er net twee uit

het water gekomen, dus

het is de enige plek waar

we heen kunnen als we niet

ongemakkelijk aan de zijkant

willen blijven staan. Na een

lichte aarzeling doen we onze

handdoeken af en hangen ze

over een rekje.

Meteen voel ik vele blikken onze richting

uitkijken, maar mijn vriend treuzelt bij

het trapje. Hij stapt veel te langzaam het

water in. Ik moet me inhouden om hem

er niet in te duwen en er dan zelf snel

achteraan te springen. Ik heb me nog

nooit zo naakt gevoeld.

73


ONTSPANNEN IN SPANNING

In een sauna is het onbeleefd om te kijken,

maar we ontdekken al snel dat het

in een gaysauna onbeleefd is om niet te

kijken.Vanuit het zwembad observeren

mijn vriend en ik de anderen. Er zijn

verschillende sociale interacties: sommige

mannen leren elkaar pas kennen,

anderen lijken onderdeel te zijn van

vriendengroepen die al jaren bevriend

zijn. Er wordt gepraat, geflirt en soms

voorzichtig gezoend.

Ons ongemak houdt de geilheid nog

op afstand, maar wij zijn gelukkig niet

de enigen die hier voor het eerst zijn.

Twee jongens, hoogstwaarschijnlijk een

verliefd koppel, kijken vanuit het water

onwennig om zich heen. Een man die

kort na ons binnenkwam, voelt zich ook

duidelijk ongemakkelijk. Angstvallig

beschermt hij met twee handen zijn geslacht

als hij de douches in- en uitstapt.

Dat is het wellnessgedeelte en sommige

mannen lijken hier te ontspannen.

Toch heerst er ook spanning. We zien

al gauw dat er zich iets afspeelt in de

hammam, de stoomruimte. Als de deur

opengaat, lopen er vaak jongens naar

buiten met halve of hele erecties. Soms

komen ze ook hand in hand naar buiten

en verdwijnen dan in de richting van

de darkroom. Die ligt een etage hoger,

maar dat vinden wij nog iets te ver

gaan. De stoomruimte heeft wél onze

nieuwsgierigheid gewekt.

STOMENDE SEKS

Onze handdoeken hangen we aan

een haakje naast de deur en naakt

stappen we de steamroom binnen. Het

is er warm en donker. Erg warm en

erg donker. Per ongeluk bots ik tegen

lichamen op. Ik zeg ‘sorry’, maar de

mannen lijken het niet erg te vinden.

De lichaamsdelen duwen lichtjes terug.

Opnieuw zoeken we een hoek op en

gaan daar zitten.

We proberen onze ogen te laten wennen

aan het donker, maar door de stoom

kunnen we maar tot een halve meter

kijken. We zien onduidelijke silhouetten,

maar horen wel zachtjes gefluister en zo

nu en dan zelfs gehijg. Hebben mensen

hier seks?

Het antwoord op die vraag krijgen

we vrij snel: iemand gaat vlak naast

ons zitten, hij wordt gevolgd door een

andere man. Er is geen ruimte meer op

ons bankje, maar dat heeft hij ook niet

nodig. Hij gaat op zijn knieën zitten en

brengt zijn hoofd naar het kruis van de

man tegenover hem. Het is te donker

om het goed te zien, maar aan het

zachte gekreun te horen, begint hij met

pijpen. Anonieme seks in het openbaar.

NAAR DE DARKROOM

Het orgasme maken we niet mee. De

stoom maakt benauwd, dus we staan

op. Als ik de deur open, moet ik tegen

het licht knipperen. Pas dan zie ik de

74


"De mannen neuken,

pijpen, trekken –

allemaal tegelijkertijd"

starende gezichten, ze zijn gericht op

mijn kruis. Ook ik ben in opgewonden

staat de cabines uitgekomen. Vlug haast

ik me naar de douches.

Onder de douche overleg ik met mijn

vriend over de etage boven ons: de

darkroom. We gaan erheen, besluiten

we. Al weet ik niet helemaal zeker of we

door nieuwsgierigheid of door geilheid

gedreven worden.

Eenmaal boven aangekomen, komen

we bij een lange, donkere gang. De

houten wandjes maken gekke bochten,

lopen soms dood of leiden juist naar

paskamer-achtige hokjes. Nu snap

ik dat ze deze ruimte het ‘labyrint’

noemen. Niemand praat hier, er klinken

zelfs geen zachte fluistertonen. Wel

komt vanachter verschillende wandjes

gekreun, soms zacht, soms hard.

Terwijl we verder lopen, horen we het

gekreun van twee, drie, vier mensen

steeds harder worden. Alsof het een

spannende speurtocht is, volgen we de

geluiden en belanden zo in een open

ruimte. Het licht is hier iets feller en

daardoor hebben we goed zicht op wat

zich daar afspeelt. Al heb ik wel een

paar seconden nodig om er zeker van

te zijn dat ik het goed zie: op een groot

rond matras liggen een paar mannen.

Ik kan niet meteen zien hoeveel, ze

lijken in elkaar geknoopt. Benen steken

uit, armen komen overal vandaan. De

mannen neuken, pijpen, trekken – allemaal

tegelijkertijd.

Mijn vriend en ik kijken even. Langzaam

durf ik aan mezelf toe te geven dat ik

het spannend vind, opwindend ook.

Maar het is tegelijkertijd iets heftiger dan

ik voor ogen had. Gaat dit niet te snel?

Zijn we hier al aan toe? Dit is niet een

van de mogelijke scenario’s die ik van

tevoren met mijn vriend besproken heb.

Maar hadden we het wel over deze situatie

gehad, en met elkaar afgesproken

dat we mee zouden doen, dan had dat

niet veel uitgemaakt. Op het matras is

geen ruimte meer voor ons.

SEKS MET PUBLIEK

Als we de groep mannen achter ons

hebben gelaten, komen we bij een verlaten

ruimte. Ook hier is het licht feller.

Aangespoord door wat we net hebben

gezien beginnen we te zoenen, onze

handdoekjes gaan af. Ik leun tegen

een wand en mijn vriend zakt door zijn

knieën. Ik sluit mijn ogen.

Wanneer ik weer opkijk, zie ik vlak

voor me ineens drie mannen staan. Ze

masturberen en raken elkaar aan, maar

ze kijken vooral naar mij en mijn vriend.

Onze toeschouwers. Hier hebben mijn

vriend en ik het wél over gehad. We

dachten dat we het spannend zouden

vinden als mannen zouden kijken, maar

ik begin ineens erg zenuwachtig te

worden.

Op de basisschool durfde ik nooit mijn

spreekbeurt te houden. De avonden ervoor

had ik telkens dezelfde nachtmerrie:

ik sta voor de groep, mijn papiertje

in mijn trillende handen en net op het

moment dat ik wil beginnen, ontdek ik

dat ik naakt ben. Nu zie ik de mannen

voor me en bedenk ineens dat die

nachtmerrie werkelijkheid is geworden.

Ik sta naakt voor een groep en iedereen

kijkt naar mij.

Ik weet niet wat ik moet doen. Waar

moet ik mijn handen laten? Trek ik geen

gekke seksgezichten? Lijkt mijn buik zo

niet te dik? Ik ben te bewust van mezelf,

dus ik trek mijn vriend omhoog en sla

mijn handdoekje om. We lopen weg, de

mannen gaan door met masturberen.

Zij voelen zich niet ongemakkelijk, ze

zijn al wel wat gewend.

75


PRIVACY

De paskamer-hokjes zijn er voor als je

iemand hebt gevonden en privacy wil.

Dat wil ik. Het eerste houten wandje

waarachter een kamertje schuilgaat

duwen we open. Het is er klein, maar

we wringen ons naar binnen. Het kan

op slot en we klikken het hendeltje

meteen naar beneden. We gaan door

met waar we gebleven waren. Althans,

dat proberen we: ik stoot mijn kin hard

tegen het hoofd van mijn vriend wanneer

hij ineens omhoog komt. Hij laat

zijn hand zien en zegt met lichte paniek

in zijn stem: “Ik voelde iets plakkerigs op

de vloer!”

In de toiletten wast hij zijn hand twee,

drie, vier keer. Een darkroom is misschien

toch niet helemaal geschikt voor

iemand met lichte smetvrees. Daarna

kleden we ons om en leveren we de

handdoekjes en slippers in bij de balie.

Buiten zien we dat het inmiddels donker

is geworden.

In het hotelbed praten mijn vriend en

ik na over ons saunabezoek. Eerst begrepen

we de mannen die gay sauna’s

“Ik voelde iets

plakkerigs op de

vloer”

bezoeken niet. Nu wel: het is inderdaad

spannend en opwindend. Dat vonden

wij ook, al moeten we er nog wel even

aan wennen. Aan het eind van het

gesprek vraagt mijn vriend of we ooit

weer eens zullen gaan. Ik denk na en

knik dan, maar ik weet nog niet of dat

al over een paar maanden zal zijn, of

pas bij een volgend jubileum.

76


AD

“Mijn man en ik

kiezen samen

voor PrEP.”

Bart – Mr. Leather 2018

bekijk zijn clip op ikweetwatikdoe.be


tracksuits en sneakers uitgebracht. De

collectie combineert moderne pasvormen

met de iconische kleurencombinaties

en XL logoprints die FILA in de nineties

hebben grootgemaakt. Ook de heuptas is

terug van weggeweest, maar wordt anno

2019 op de borst gedragen.

www.jdsports.be

Mode- en lifestyleredacteur

Jasper Vanpoucke heeft een oog

voor regenboogkleurige trends

en dat in de breedste zin van het

woord. Van internationaal modenieuws

tot Belgische merken

en beautytips, deze pagina is de

ultieme checklist voor modebewuste

en trendgevoelige queers.

MODE

LIEFDE MOET JE DURVEN

Het Nederlandse merk Fabienne Chapot

is niet bang van felle kleuren en clashende

prints, het was dan ook maar een

kwestie van tijd vooraleer regenbogen

hun opwachting zouden maken in één

van Chapots collecties. Met de ‘Dare to

Love’-lijn draagt het merk de LGBT+

gemeenschap een warm hart toe. “Laat je

niet leiden door beperkingen of meningen

als ze je belemmeren om te houden

van wie je wilt. Deze collectie is niet enkel

voor holebi’s, maar voor iedereen die

liefde durft te vieren”, communiceerde het

merk op haar social media. De capsule

omvat een witte T-shirt, blouse en wikkeljurk

met een Pride-bliksemschicht.

Opmerkelijk: het dameslabel voorziet ook

een T-shirt voor mannen.

www.fabiennechapot.nl

FILA MANIA

Logomania was al een dominante najaarstrend

in 2018 en ook dit voorjaar

blijven logo’s een prominente plaats

innemen op kleding en accessoires. De

trend is geïnspireerd op de jaren negentig,

en ook de merken uit deze periode

zijn opnieuw aan een opmars bezig. Het

sportkledijmerk FILA heeft samen met JD

Sports een exclusieve collectie hoodies,

CELINUNUNU

Céline Dion trekt ten aanval tegen

genderstereotypen in baby- en kinderkleding.

De Canadese zangeres ontwikkelde

samen met het kinderlabel NUNUNU een

collectie unisekskleding die de klinkende

naam CELINUNUNU kreeg. Elk stuk

uit de collectie is geschikt voor zowel

meisjes als jongens met modieuze maar

vooral genderneutrale prints en kleuren.

“CELINUNUNU wil kinderen vanaf hun

geboorte bevrijden van voorgekauwde

denkpatronen en hen zo in staat stellen

om te omarmen wie ze werkelijk zijn”, liet

Dion weten bij de lancering van haar kindercollectie.

De lancering ging gepaard

met een ludiek YouTubefilmpje, waarbij

Céline Dion binnendringt in een kraamafdeling

om de roze en blauwe kleertjes

van de baby’s om te toveren naar haar

eigen collectie. Op het einde van het

filmpje wordt de ster gevloerd door een

bewakingsagent en zegt ze enigszins verbaasd:

“Het is oké, ik ben Céline Dion.”

Hi-la-risch!

www.celinununu.com

WTF DIESEL ?

De ‘Hate Couture’-collectie van Diesel

doet heel wat stof opwaaien. Het concept?

Kleding bedrukt met haatberichten

zoals faggot, slut en fat, met als uitgangspunt

the more hate you wear, the less you

care (of “Hoe meer haat je draagt, hoe

minder het je kan schelen”). Een gedurfd

idee van Diesel om pesten tegen te gaan,

maar niet iedereen weet de collectie

te smaken. De kledingstukken werden

gelanceerd in september vorig jaar, maar

het merk krijgt tot op vandaag nog steeds

kritiek van de LGBTQ+ gemeenschap op

sociale media. “LGBT’s krijgen dit woord

nog dagelijks naar hun hoofd geslingerd

en Diesels beslissing om dit woord

te commercialiseren getuigt van weinig

respect”, valt op Twitter te lezen. Andere

LGBT’s scharen zich achter de Dieselcampagne.

“Door het woord met trots te

dragen, neem je de kracht ervan weg.

En geef toe: welke homo’s gebruiken de

78


lifestyle JASPER VANPOUCKE

term ‘faggot’ niet in hun vriendenkring?”

www.be.diesel.com

BESMEURDE LINGERIE

Het lingeriemerk Victoria’s Secret heeft

heel wat van haar pluimen verloren. Het

merk organiseert ieder najaar een glamoureuze

modeshow, waarin schaars geklede

topmodellen zoals Stella Maxwell,

Candice Swanepoel en Adriana Lima tot

de verbeelding spreken van vrouwen én

mannen. Eind 2018 doorprikte Victoria’s

Secret marketing manager Ed Razek

echter de glamourbubbel van het merk.

In een interview met Vogue liet Razek

verstaan dat er geen plaats was voor

“transseksuelen” op de catwalk van Victoria’s

Secret, omdat het de fantasiewereld

rond het merk negatief zou beïnvloeden.

Transgendericonen zoals Adreja Pejic en

Gigi Gorgeous reageerden aangeslagen

en verbanden hun eigen Victoria’s Secret

lingerie naar de vuilnisbak. Ook CEO

van Victoria’s Secret Jan Singer besloot

door de mediahetze om haar figuurlijke

beha aan de haak te hangen.

www.victoriassecret.com

LIFESTYLE

VAN OOST NAAR WEST

Het New Yorske kledinglabel Opening

Ceremony slaat de handen in elkaar met

cognacmerk Hennessy voor een wel erg

opmerkelijke samenwerking. De partners

ontwikkelden de ‘X.O East Meets West

Travel Bag’, een goudkleurige lederen

reistas voor mannen. De crossbodytas is

geïnspireerd op de vele wereldreizen van

modeontwerpers Humberto Leon en Carol

Lim. De compacte crossbodytas heeft

een klein hoofdcompartiment, perfect om

de meest essentiële reisspulletjes in op te

bergen. En een fles Hennessy X.O Blend

past er natuurlijk ook perfect in, al is deze

niet in de prijs inbegrepen.

www.openingceremony.com

COCKTAILS ON THE GO

Constant onderweg zijn vraagt veel energie,

het is dan ook leuk om tijdens een

lange vlucht te genieten van de perfecte

cocktail. Maar vliegtuigmaatschappijen

rekenen meestal goed door op cocktails

en niet alle stewards of stewardessen zijn

getalenteerde cocktailmakers. Gelukkig

brengt de W&P Design Carry-On Cocktail

Kit redding. Deze vijf metalen doosjes bevatten

alle ingrediënten om een premium

Gin & Tonic, Bloody Mary, Moscow Mule,

Old Fashioned of Champagnecocktail te

maken. Een compacte mengbeker, een

cocktaillepel, een receptenboekje en de

nodige botanicals of siroopjes … Aan

alles is gedacht. Je hoeft enkel het juiste

flesje alcohol en een paar ijsblokjes te

vragen. Bottoms up, zelf op 30 000 voet!

www.wandpdesign.com

BEAUTY

BOY DE CHANEL

In de vorige editie van ZIZO stonden we

nog stil bij de nieuwe uniseksparfums van

het modehuis Chanel. Het merk heeft nu

ook een make-uplijn voor mannen op de

markt gebracht. De exclusieve cosmeticalijn

kreeg de naam ‘Boy’, een eerbetoon

aan Gabrielles grote liefde Boy Capel.

‘Boy de Chanel’ bestaat uit een hydraterende

foundation, een wenkbrauwpotlood

en een neutrale lippenbalsem. Op de

website van Chanel staan handige tutorials

die tonen hoe mannen de drie producten

optimaal kunnen aanbrengen. Het

resultaat is een frisse en natuurlijke look,

waarbij komaf wordt gemaakt met kleine

huidimperfecties, borstelige wenkbrauwen

en droge lippen.

www.chanel.com

LUSH QUEENS

Dankzij het cosmeticamerk Lush kan je

binnenkort met je favoriete drag queen

van RuPaul’s Drag Race in bad. De Amerikaanse

zeepjesfabrikant riep de hulp in

van Detox, Kim Chi en Shea Couleé om

hun nieuwe assortiment badparels, lotions

en scrubs te promoten. De RuPaul-sterren

gingen met hun favoriete producten op

de foto. Kim Chi’s voorkeur ging uit naar

een reeks felgekleurde badbruisballen met

amandelolie en cacaoboter, die de huid

diep hydrateren. De samenwerking met

de RuPaul’s Drag Race-sterren is niet de

eerste link die Lush maakt met de LGBT+

gemeenschap. Vorig jaar lanceerde het

merk een campagne ter ondersteuning

van transgenders in Amerika en verzamelde

zo 450.000 dollar met de verkoop van

een limited edition badzout in de kleuren

van de transgendervlag.

www.nl.lush.com

79


Queers love drama

Welke rol speelt muziek in het leven van queer personen?

Er zijn natuurlijk Lady Gaga, Yasmine en ABBA, maar muziekbeleving voor queer people gaat nog

een pak breder en dieper. Wie daar alles over weet is Marion Wasserbauer. Zij rondde net haar

doctoraat Queer voices af, dat gaat over de rollen van muziek in het leven van LGBT+ ’s. Daarnaast

is ze volbloed activiste en dus - als polyamoreuze Belgisch-Oostenrijkse queer - de persoon bij

uitstek om uit de doeken te doen dat identiteit vele laagjes telt.

Tekst: Filip Tielens

Beeld: Sofie De Backere

80


Onlangs stond ABBA’s Dancing Queen

nog te blinken op nummer één in de

Homo Top 100, op de voet gevolgd

door Smalltown Boy van Bronski Beat en

Lady Gaga’s Born this way. Die top 100

biedt een mooie doorsnee van de grootste

hits voor de LGBT+ gemeenschap.

Zo’n lijst bewijst ook hoe specifiek én

belangrijk muziek kan zijn op sleutelmomenten

in onze levens.

“We weten allemaal nog naar welke

nummers of artiesten we luisterden

toen we twaalf of twintig waren”, vertelt

Marion Wasserbauer (30). “Via muziek

kan je een tijdlijn van je leven maken.”

Dat deed zij ook in haar doctoraat aan

de Universiteit Antwerpen, waarvoor ze

22 diepte-interviews afnam bij holebi’s

en trans* personen tussen 18 en 60 jaar.

“De woorden vinden om te praten over

gender en seksuele identiteit is niet altijd

makkelijk. Muziek kan erg helpen om

een levensverhaal te structureren.”

ongeacht genderidentiteit, naar luisteren

is Yasmine, bijvoorbeeld. Maar wat me

toch sterk opviel is, wanneer ik mijn

vertellers vroeg om zichzelf te identificeren

naar seksuele voorkeur, gender en

"Samen probeerden

we te weten te komen

waarom zo veel homomannen

fan van diva’s

zijn"

geslacht, veel mannen eenvoudig stelden:

ik ben man en homo. Bij personen

die zich als vrouw omschreven, lag dat

genuanceerder: zijn ze lesbisch, queer,

panseksueel? Bij vrouwen lijkt seksuele

voorkeur meer fluïde te zijn dan bij

mannen. Veel vrouwen gaan dan ook

op zoek naar rolmodellen waarin ze zich

herkennen of aan kunnen spiegelen.

Denk aan een stoere vrouw als Annie

Lennox. Of de Riot Grrrl Movement: een

underground punk/grunge-beweging,

ontstaan uit protest tegen mannelijke

stereotypes in muziekgenres, waarin

feminisme erg belangrijk is. Veel van die

artiesten zien er wat alternatief, genderfluïde

of androgyn uit.”

“Maar bij iedereen valt het op hoe

belangrijk Nederlandstalige rolmodellen

zijn. En er zijn er niet veel. Sarah Bettens

en Yasmine worden heel vaak genoemd.

Nabijheid is heel belangrijk: weten dat

je muzikale helden opgegroeid zijn in

een gelijkaardige omgeving, helpt.”

Eén van die belangrijkste momenten

voor LGBT+ ’s is de coming-out.

Welke rol speelde muziek daarin

voor jouw respondenten?

“Bijna alle LGBT+ mensen gaan door

een periode waarin ze voelen dat ze

‘anders’ zijn, niet hetero of cisgender.

Die coming of age leidt dan vaak tot een

coming-out. Eén vrouw die ik interviewde,

vertelde hoe ze dit besefte in

een platenzaak, waar ze albums kocht

van Ani DiFranco en Skunk Anansie.

Toen de vrouw van de platenzaak met

een toestemmende glimlach knikte en

zij dit leuk vond, bedacht ze zich: ok,

misschien ben ik dus lesbisch. (lacht)

Maar evengoed vertelden mensen me

dat ze tijdens hun coming-out door een

duistere periode gingen of het gevoel

hadden dat ze de enige persoon ter

wereld waren die anders was. In muziek

vonden ze dan een grote troost en

herkenning.”

VAN SARAH BETTENS TOT CÉLINE

DION

Is er een verschil in de muziekbeleving

tussen homo’s en lesbiennes,

bijvoorbeeld?

“Ik probeerde in mijn onderzoek juist

om niet vergelijkend te werken, maar te

vertrekken vanuit individuele verhalen.

Eén van de artiesten waar veel mensen,

81


Je onderzocht ook het gegeven ‘fandom’.

“Mijn jongste verteller is enorme fan van Lady

Gaga en investeert veel tijd en geld in Gaga,

bijvoorbeeld voor gadgets en concerttickets. Een

andere man met wie ik sprak, had een seriële

bewondering voor diva’s uit alle muziekgenres: van

Céline Dion en Britney Spears tot Maria Callas en

Cecilia Bartoli, maar evengoed Dolly Parton.

Samen probeerden we er meer over te weten te komen,

waarom zo veel homomannen fan van diva’s

zijn. Hij omschreef het als de spanning tussen ‘Ben

ik verliefd op haar?’ en ‘Wil ik zijn zoals zij?’. Als

jongeman was hij wat slungelig en onzeker, dus

keek hij op naar zo’n grote zelfbewuste sterren die

stralen. Die liefde voor het grote drama en intense

gevoelens zie je niet alleen bij homomannen, ook

bij vrouwen. We love drama, eigenlijk.” (lacht)

Wat ben je te weten gekomen over de muzikale

impact bij trans* personen?

“Iemand vertelde me dat die als kind veel naar Kinderen

voor Kinderen luisterde. Eén lied sprak die

in het bijzonder aan: Met één been op de stoep,

met één been in de goot. Dat gaat letterlijk over

een kind op straat dat scheef loopt, maar het gaf

ook perfect weer hoe die zich voelde: een soort van

anders zijn, queer zijn. Op een onbewuste manier

sprak die dat al aan als kind en nu nog drukt het

uit hoe die zich als volwassen persoon voelt: soms

man, soms vrouw, soms alle twee, soms geen van

beiden.”

82


"Mijn muzieksmaak reflecteert mijn

leven wel zo’n beetje: ik hou van

gelaagdheid en intensiteit, doorheen

uiteenlopende genres"

“Muziek kan een therapeutische, cathartische

functie hebben. Maar natuurlijk

is dit niet alleen zo voor holebi’s en

trans* personen. Dat is precies mijn

punt: it’s not LGBTQ only. Over muziek

heeft iedereen wat te vertellen, ongeacht

gender of seksuele geaardheid.”

TEGEN HOKJESDENKEN INGAAN

Hoe ziet de soundtrack van jouw

leven eruit?

“Ha! (lacht) Als kind was ik dol op de

Backstreet Boys. Op mijn dertiende had

ik een obsessie met ABBA-cassettes van

mijn ouders. Op mijn vijftiende hoorde

ik op de radio in Oostenrijk, waar ik

ben opgegroeid, Not an addict van K’s

Choice, niet wetende wie Sarah Bettens

was of dat ze lesbisch of Belgisch was.

Nog diezelfde namiddag ben ik naar

de platenwinkel in het dorp gegaan.

Wat me dan zo aantrok in dat nummer?

Haar diepe, zwoele stem. En die uitbarsting:

zo’n dramatisch nummer.”

zelfs. Al vrij snel voelde ik me aangetrokken

tot de groep waar alle ‘deviante’

mensen in samenkwamen: de theaterclub.

Daar heeft een goede vriend zich

geout als bi. Ik diezelfde avond – na wat

drankjes – ook. Nu beschrijf ik me liefst

als queer, wetende dat deze term juist

tegen hokjesdenken ingaat. Ik ben polyamoreus:

ik geloof dat een mens met

meerdere personen diepgaande relaties

kan hebben. Via mijn twee partners

leerde en leer ik nog steeds veel nieuwe

muziek kennen.”

“Mijn muzieksmaak reflecteert mijn leven

wel zo’n beetje: ik hou van gelaagdheid

en intensiteit, doorheen uiteenlopende

genres. Behalve metal misschien

- daar heb ik echt geen voeling mee.”

FIERCE ACTIVISME

In oktober was je voor het eerst

deelnemer op het ILGA-Europe

congres, het Europees netwerk rond

LGBT+ thema’s. Hoe was dat?

zeg ik: ‘Ik ben jullie gastdocente, maar

jullie zullen in mijn lessen vast mijn activistische

insteek wel opmerken!’” (lacht)

Je zit ook nog mee in het organisatieteam

van Strangelove, een queer

festival in Antwerpen. Je hebt je

handen goed vol, zoveel is duidelijk.

“Mijn leven is één groot regenboogfestival,

ja. (lacht) Al moet dit interview nu

ook weer geen goednieuwsshow worden

over al mijn verwezenlijkingen. Er zijn

ook heel wat dagen waarop ik het

moeilijk vind om uit bed te komen en

de wereld te facen. Ik ben iemand die

vrij goed functioneert in het dagelijkse

leven, maar zoals we weten is mentaal

welzijn niet altijd zichtbaar aan de

buitenkant. Het omgaan met prikkels,

angsten en depressie is een continu

leerproces en maakt deel uit van mijn

leven.”

Hoe zorg je dan dat je daarmee om

kan gaan?

“Toen ik zestien was, heb ik in Italië een

Belgische jongen met gouden krullen

ontmoet. Hij was mijn eerste grote

liefde. Samen luisterden we vooral naar

Franz Ferdinand en Bloc Party. Door

hem kwam ik op mijn achttien naar

België. Op de trein van Oostenrijk naar

hier heb ik Röyksopp grijsgedraaid.

En een nummer van de Duitse punkpopzangeres

Mia, Mein Herz tanzt. Zo

voelde ik me ook: het was zomer, ik

ging van huis weg, ik was erg idealistisch,

mijn hart danste. Een superbangelijke

tijd.”

“Sinds mijn dertiende wist ik al dat ik

biseksueel was. Ik ben opgegroeid in

een klein dorp in Oostenrijk. Ik ging er

naar een katholieke school, een klooster

“Ik ben het gewend om naar academische

congressen te gaan, maar dit was

mijn eerste activistische congres. En het

was gewéldig! Enorm motiverend om al

die mensen uit Europa en Centraal-Azië

te ontmoeten en de soms schrijnende

verhalen te horen uit hun land van herkomst.

Het deed me wederom beseffen

hoe goed we het hier hebben in België

en hoe ver we staan als LGBT+ beweging

– al denk ik dat we pas tevreden

mogen zijn als alle landen de rechten

van onze gemeenschap respecteren. Het

werkte echt empowerend om te zien hoe

fierce de activisten uit andere landen

zijn. Het heeft me nog meer gemotiveerd

om activistisch te zijn. Tegen mijn

studenten op de Universiteit Antwerpen,

waar ik het vak Popular Culture doceer,

“Ik ken niet zo veel van fysica, maar

ik weet dat één van de principes is dat

energie nooit verloren kan gaan of uit

het niets ontstaan. Ik heb twee tattoos

op mijn polsen die hiervoor symbool

staan: een plus- en een minteken. Zo zie

ik het leven ook. Als het soms zwaarder

wordt, probeer ik erop te vertrouwen dat

het weer lichter gaat worden. Die plus

en min herinneren me eraan dat die

balansoefening maar normaal is. Dat

zijn nu eenmaal onze ‘emotional landscapes’,

om het met Björk te zeggen.”

83


Mario kaart het taboe rond homoseksualiteit

binnen de voetbalwereld aan

Het blijft een zeldzame gebeurtenis: profvoetballers die uit de kast komen. Ook Mario blijft op het

einde van de gelijknamige film voor zijn carrière kiezen, al hoopt regisseur Marcel Gisler er wel het

discours rond de thematiek mee open te trekken.

Tekst: Niels Putman Foto's : Art Film

In Mario worden twee spitsen uit dezelfde

voetbalclub smoorverliefd op elkaar,

maar dat wordt niet door iedereen met

open armen ontvangen. Al zeker niet

door de teammanager. Marcel Gisler

vertelt over hoe hij bij het maken van de

film de sociale leefwereld van het voetbal

ontdekte - en hij die wereld toch een

beetje op stelten zette.

Waarom nu deze film?

“Toen ik dertig jaar geleden films begon

te maken, heb ik mijn seksuele geaardheid

nooit onder stoelen of banken

gestoken, maar heb ik het er ook nooit

expliciet over gehad. Het feit dat ik homo

ben, is iets heel natuurlijks voor mij. In

mijn vroege films waren vaak homopersonages

aanwezig, maar homoseksualiteit

was nooit de hoofdthematiek. Destijds

was ik er erg optimistisch over en ervan

overtuigd dat twintig jaar later iedereen

dat je-m’en-foutisme over seksuele

geaardheid zou delen. Nu merk ik dat

dat niet zo is. Meer zelfs, ik voel een

soort van backlash. Heel wat traditionele

ideeën steken steeds vaker de kop op.

Daarom dat ik het er nu zo expliciet over

wilde hebben.”

Je film speelt zich af binnen het

nogal conservatie voetbalmilieu.

Bekend terrein voor jou?

“Allesbehalve! (lacht) Het is vooral mijn

LGBT-achtergrond waarmee ik aan de

slag ben gegaan. Het was mijn coscenarist

die met het specifieke idee over het

sportmilieu op de proppen kwam. Het

taboe rond homoseksualiteit binnen de

voetbalindustrie is gigantisch. Daarom

vond ik het belangrijk om mijn film

socio-politiek te kleuren.”

Ken je een Zwitserse profvoetballer

die uit de kast is?

“Niemand kent een homoseksuele

profvoetballer die nog actief is. Als het

al gebeurt dat een voetballer uit de

kast komt, dan is dat vaak pas na zijn

carrière.”

Hoe komt dat, denk je?

“De stereotype gedachtes over mannelijkheid

en vooroordelen over homoseksualiteit

zijn vandaag nog altijd niet

uitgeroeid. Sommige uitspraken hebben

me tijdens research erg gechoqueerd.

‘Homo’s? In mijn team? Tuurlijk niet!

Enkel echte mannen’, reageerde een

bepaalde coach. Zo’n belachelijke uitspraken

zijn gelukkig uitzonderlijk, maar

ze bestaan wel. Het imago dat voetbal

iets is voor sterke, harde venten verkoopt

makkelijk, hoe stom en blind dat idee

ook is. Blijkbaar heeft een maatschappij

nood aan dat soort stereotiepe

beelden.”

Hoop je met je film iets te kunnen

veranderen?

“Oorspronkelijk wel, maar ik ben er na

een jaar release in Zwitserland nogal

pessimistisch over geworden. De film

kreeg wel aandacht in de media en

ook positieve respons van het publiek,

maar echte acties vanuit het voetbalmilieu

blijven grotendeels uit. Behalve in

Duitsland - bij de première in Hamburg

kwam het volledige team daar naar de

film kijken en bleven de spelers achteraf

ook hangen om mee te discussiëren.

Dat is enorm belangrijk: het Hamburgse

elftal was niet bang en heeft zich proactief

opgesteld. Ze zijn een schoolvoorbeeld

voor de Zwitserse ploegen, die

blijkbaar veel schrik hebben om een

statement te maken. Mogelijks zijn ze

zich niet eens bewust van het probleem.”

Is er dan helemaal geen vooruitgang?

“Gelukkig wel, maar die verloopt traag.

Tegenwoordig krijgen trainers in spe

ook tweeëneenhalf uur per week les in

diversiteit, dus ook over homoseksualiteit.

Dat is cruciaal. Ik weet niet hoe het

eraan toegaat in die lessen, maar ik kan

maar hopen dat het iets teweegbrengt.”

In de film speelt ook een echte voetbalclub

mee?

“De teamleider van de Young Boys in

Bern was heel enthousiast toen ik hem

contacteerde met mijn idee en scenario.

84


Het feit dat hij zo positief was en ons

echt wou steunen, heeft een hele grote

deur geopend. Dat is wat we nodig

hadden: één persoon met een hoge

machtspositie binnen het systeem is

vaak voldoende om kansen te creëren.”

Max Hubacher en Aaron Altaras spelen

het verliefde stel in je film. Hoe

ben je bij hen terechtgekomen?

“Max is een Zwitserse topacteur. Als

tiener had hij al in twee grote films

gespeeld, zonder een acteursopleiding

te hebben gevolgd. Ook Aaron is geen

professionele acteur, maar hebben we

via een casting in Duitsland gevonden.

Wat ik belangrijk vond was dat ze er voldoende

mannelijk uitzagen. Ik wou geen

jongens met een vrouwelijkheid in hun

expressie, omdat dat te snel hun seksuele

geaardheid verraadt en daardoor de

eerste helft van de film ondermijnt.”

Identificeren zij zich als heteroseksueel?

“Ja, allebei. Voor mij maakt dat geen

verschil. Sommige heteroseksuele acteurs

kunnen perfect geloofwaardig een

homo spelen. Omwille van het machomilieu

van de film was het ook niet

belangrijk dat ze bepaalde vrouwelijke

trekjes gingen imiteren, dus daar moesten

we ons geen zorgen over maken.”

Er zitten weinig vrouwen in je film,

maar, in tegenstelling tot veel van de

mannen, tonen zij veel medeleven

voor de situatie.

“Is dat een cliché? (lacht) Doorgaans

komen vooral homo’s en vrouwen naar

mijn films kijken. Dat is ergens logisch:

ze vallen ook op mannen en kunnen

zich dus makkelijk identificeren met

mijn hoofdpersonages. Heteroseksuele

mannen voelen zich sneller bedreigd.

Bovendien was het belangrijk om de

empathie van die vrouwen ook te voelen

in de film. Dat geeft hoop.”

Met de openingsscène spot je bijna

met dat starre idee van ‘mannelijkheid’.

Tijdens een training zien we

het team danspasjes doen en via

verschillende lichamelijke oefeningen

opvallend intiem worden met

elkaar.

"Het imago dat voetbal

iets is voor sterke,

harde venten verkoopt

makkelijk, hoe stom en

blind dat idee ook is"

“Geweldig toch? (lacht) De acteur die

op dat moment de jongens coacht is

ook in het echte leven een trainer. Ik ken

niks van dat soort trainingen, dus ik had

hem gevraagd om oefeningen te kiezen

die erg teder waren. De zachtheid waarmee

die mannen met elkaar omgaan, is

aandoenlijk. Een perfecte opening voor

de film.”

Ergens halverwege de film zijn

Mario en Leo een gelukkig koppel.

Er lijkt geen vuiltje aan de lucht. Als

kijker voel je dat dit van korte duur

zal zijn. De restricties van queer

cinema?

“Die voorspelbaarheid was een grote

uitdaging. Dit verhaal is inderdaad

al vaker verteld, binnen verschillende

milieus. Dat is lastig. De dramaturgie en

de vertelling zijn klassiek en daardoor

misschien cliché. Sommige kijkers zijn

daarom wel teleurgesteld in de film,

omdat ik queer cinema niet opnieuw

uitvind. Dat weet ik.”

Mario komt in het voorjaar van 2019 in

de Belgische cinemazalen.

85


Ik stak mijn biseksualiteit weg onder de

noemer ‘als je wat gedronken hebt, dan

zoen je wel eens een andere vrouw’

Op de sofa met Anaïs Van Ertvelde

Ik slalom me een weg tussen de kleine straatjes van de binnenstad naar Anaïs Van Ertvelde, historica,

schrijfster en één van de stemmen in de podcast Vuile Lakens. Verder mag ik haar omschrijven

als queer en gehandicapt.

Tekst: Misha Verdonck

Foto’s: Trui Hussein Hanoulle

“Mensen struikelen er soms over als ik dat van mezelf zeg, ‘gehandicapt’ of ‘met een handicap,’ maar ik hou daar wel van. Misschien

wel omdat het een soort van claimen is, zoals je het woord ‘queer’ claimt”, zegt Anaïs. Ze bouwt graag een identiteit rond

gehandicapt zijn op en dat gaat nu eenmaal moeilijker met alternatieven als ‘functiebeperking’. “Je hebt het dan ook alleen over de

beperking, de negatieve kant van een handicap.”

86


SOFAGESPREK ANAÏS VAN ERTVELDE ADVERTENTIE

MET DE PAPLEPEL INGEGEVEN

Vandaag willen we het hebben over

identiteit en welke kruispunten Anaïs

omarmt in de hare. We installeren ons in

haar zetel en beginnen bij het begin. “Ik

was een jaar of twaalf toen ik de eerste

feministische basiswerken naar huis

begon te slepen en begon te lezen. Mijn

moeder is een zelfverklaarde feministe,

dus het werd een beetje met de paplepel

ingegeven. Er was altijd wel een of

andere feministische praatgroep gaande

bij ons thuis. Mijn interesse ging voornamelijk

uit naar lichamen en seksualiteit,

en ik bekeek veel dingen vanuit de lens

‘lichaam’. Dat zal ook wel iets met mijn

handicap te maken hebben gehad.”

Na gesprekken over gender voelde Anaïs

de behoefte om ook andere onderwerpen

uit te spitten. “Ik werkte toen bij

Sophia (Belgisch netwerk voor genderstudies,

red.) en samen met mijn collega

Catherine Wallemacq was ik

geïnteresseerd in lichamen.

We identificeerden onszelf

allebei als dik en wilden

daarover babbelen. Hoe je

daar een politieke analyse

van kan maken, hoe je lichaamsbeleving

is als dik persoon.” De handicap op zich

analyseren, moest nog even op zich laten

wachten. “Ik had heel hard het gevoel

dat als ik de handicap nog maar thematiseerde,

ik hem al problematiseerde.

Alsof dat alleen maar het tragisch narratief

rond handicap zou benadrukken in

plaats van nuanceren.”

VROUWEN DOEN DAT NU EENMAAL

In de podcast Vuile Lakens heeft Anaïs het

samen met Heleen Debruyne over ‘seks,

lichaam en alles waar je in keurig gezelschap

niet durft over praten’. “Door de

podcast ben ik mijn eigen seksualiteit ook

beginnen te deconstrueren. Wat vond ik

vanzelfsprekend en wat niet? Ik wist al

dat ik op sommige vlakken een buitenbeentje

was.” Polyamorie bijvoorbeeld.

Bij polyamorie kan een persoon seksuele

en/of romantische relaties aangaan

met meerdere personen tegelijk, met

de uitdrukkelijke toestemming van alle

personen in kwestie. “Ik wilde mijn vrijheid,

maar ben ook heel zorgzaam en

empathisch. Polyamorie verzoent die twee

kanten van mezelf: ik kan zowel graven

in emoties, me open, communicatief en

empathisch opstellen, als een grote mate

van vrijheid waarnemen.”

Polyamorie stelt ook allerlei aangeleerde

heteronormen in vraag. Toch duurt

het even voor Anaïs haar biseksualiteit

serieus kon nemen. “Ik had nooit een

voorbeeld voor biseksualiteit. Homoseksualiteit

was geen taboe bij ons

thuis, maar ik spiegelde me niet aan de

lesbische vriendinnen van mijn ouders.

Ah ja, ik viel ook op mannen, dus was ik

niet lesbisch. Vraagstuk afgerond, dacht

ik als tiener.”

Het is niet alleen het gebrek aan een

rolmodel, vertelt Anaïs, het is ook de

vrouwenhaat in onze maatschappij. “Ik

stak dat weg onder de noemer ‘als je wat

gedronken hebt, dan zoen je wel eens

een andere vrouw. Vrouwen onderling

doen dat nu eenmaal’, zonder daar verder

bij stil te staan. Alsof ik geleerd had

om intimiteit met iemand anders dan een

man niet zo serieus te nemen.”

"Als je zegt dat iedereen

welkom is, benoem dan ook

lichamen met een handicap"

BEWUSTWORDINGSPROCES DOOR-

LOPEN

Haar biseksualiteit had ook niet de hoogste

prioriteit in Anaïs haar leven. “Ik was

al met zoveel kruispunten bezig; gender,

lichaamsbeleving, polyamorie, … Het

stond niet als eerste op mijn lijstje van

dingen om mee te dealen.” Handicap

was ook iets dat ze pas later ging thematiseren.

“Ik wilde dat eerst niet doen,

omdat ik bang was dat ik het ging problematiseren.

Als je je gaat verdiepen in

een nieuwe sociale kwestie zie je dingen

ineens anders. Je hebt een nieuwe bril op

en alles wat je ziet, zie je door die bril.

Dat kan soms heel erg op je vallen.”

Het is een beetje alsof je voor het eerst

van de Bechdel-test hoort en dat op

allerlei films begint toe te passen. Een

film die slaagt voor de Bechdel-test heeft

minstens twee vrouwelijke personages,

die met elkaar praten, over iets anders

dan een man. Pas nadat je de Bechdeltest

begint toe te passen merk je hoe

slecht het gesteld is met goed ontwikkelde

vrouwelijke personages. Je kan er

ook niet meer naast kijken.

Zo’n bewustwordingsproces is niet

helemaal negatief. “Het is een tool die je

kan gebruiken om je ervaringen beter te

begrijpen en om je te wapenen. Nu kijk

ik terug op bepaalde situaties en realiseer

ik me ineens dat de handicap echt

een rol speelde in bepaalde vervelende

gebeurtenissen.”

VAN PLUSPLUSPLUS NAAR KRUIS-

PUNT

“Het is een beetje een rouwproces”, zegt

Anaïs. “Waar ik momenteel mee worstel

is dat ik voor de handicap geen ruimte

ken waar ik er met anderen over kan

praten. Bij feministische en queer ruimtes

heeft het ook een tijdje geduurd voordat

ik een plek vond waar ik me thuis voelde,

maar ik heb ze wel gevonden.”

Dat betekent niet dat er geen ruimtes zijn

voor mensen met een handicap, maar

mensen leiden geen single-issue lives, en

zo ook Anaïs. “Ik heb ook die queer lijn

87


"Representatie is het

beeld dat je naar buiten

brengt: je posters, de

eventbeschrijving op

Facebook, de foto’s op je

website"

lopen en die feministische lijn. Om me

goed te voelen, heb ik het nodig dat al

die kruispunten samengenomen worden.

Dat is niet vanzelfsprekend.” Feministische

en queer ruimtes zijn zelden

aangepast aan de noden van mensen

met een handicap. “Dat is het grootste

nadeel. Ik had plekken gevonden

waarvan ik dacht: ‘hier voel ik me echt

goed’, die nu niet meer goed passen

omdat mijn bewustzijn rond handicap zo

groot geworden is. Ik merk het compleet

gebrek aan bewustzijn in die ruimtes,

de stomme opmerkingen, de ongepaste

vragen. Je voelt dat jouw lichaam niet

echt thuishoort op het queer of

feministisch feestje.”

TJIRPENDE KREKELS

Het is niet alleen dat jouw lichaam niet

echt thuishoort op het feestje, maar ook

dat mensen met een handicap niet hoog

op het lijstje van begeerlijke mensen

staan, ook niet in queer en feministische

ruimtes. “Ik vraag soms aan mijn

vrienden: ‘Hoeveel mensen met een

zichtbare handicap heb je ooit al op zo’n

datingapp gezien?’ Dan hoor je ineens

krekels tsjirpen in de verte.”Anaïs gaat

dieper in op begeerlijkheid in queer ruimtes.

“Begeerlijkheid krijgt in queer ruimtes

een heel specifieke invulling. Queer zit

dan wel niet in de mainstream, toch vind

je er een hiërarchie in terug, waarbij

mensen met een handicap ergens

onderaan bengelen.” Als er dan al een

opsomming wordt gemaakt van welkome

lichamen, staan lichamen met een handicap

er geregeld niet eens tussen, vertelt

Anaïs. “Als je zegt dat iedereen welkom

is, benoem dan ook lichamen met een

handicap.”

Bovendien worden mensen met een

handicap zelden gezien als seksuele personen.

“Mensen met een handicap zijn

vaak noch seksueel object van verlangen,

noch seksueel subject van verlangen. We

worden geïnfantiliseerd, hebben geen

seksleven. Handicap met seksualiteit

koppelen is al verregaand. Zo zijn er nog

identiteiten die naar de zijlijn worden

geschoven.”

MOOI GEHANDICAPT

Soms geven organisatoren de aanzet om

het begrip ‘schoonheid’ op te rekken.

“Maar we zijn er nog niet”, aldus Anaïs,

“we zitten nu op het punt waarop je een

beetje mag afwijken van het ideaal,

maar niet te veel. ‘Als je maatje 42 hebt,

kan je ook mooi zijn’ en ‘als je heel androgyn

bent, kan je ook mooi zijn. Maar

alleen als je mager bent, want dik en

androgyn tegelijk, dat gaat absoluut niet.

Er zijn grenzen!’”

Misschien is het de manier waarop we

schoonheid verwoorden. Mia Mingus

speechte hierover in Moving Toward the

Ugly, waarin ze het heeft over lichamen

en hoe we die beschrijven. “Mingus

vraagt om los te komen van woorden als

mooi, schoon, sexy, lekker”, legt Anaïs

uit. “Ze zoekt andere termen om lichamen

te beschrijven. Waarom zeggen we

niet ‘mijn lichaam is magnifiek’? In de

heteronorm heeft ‘schoonheid’ en ‘seksueel

verlangen’ zo’n grote overlap dat de

begrippen bijna samenvallen. Misschien

is het aan de queer scene om dat los te

koppelen.”

REPRESENTATIE VERBETEREN

Iets wat helpt om het begrip ‘schoonheid’

op te rekken is representatie. “Mensen

met een handicap zichtbaar maken in

promomateriaal, ons op het podium zetten,

films laten zien gemaakt door en/of

over mensen met handicap, queer porno

draaien waarin mensen met een handicap

te zien zijn: dat zijn allemaal dingen

die de representatie verbeteren.”

Representatie gaat hand in hand met

narratieven. “Feminisme slaagde erin om

sommige narratieven om te keren. Het

oorspronkelijke narratief ‘als je met een

korte rok over straat loopt en je wordt

lastiggevallen, dan heb je dat uitgelokt’

veranderde dankzij feminisme in ‘je hebt

autonomie over je eigen lichaam, het is

nooit je eigen schuld als iemand anders

je aanrandt.’ Dat moet ook gebeuren

voor mensen met een handicap.”

EXTRA TOESTEMMING VRAGEN

Anaïs illustreert met een voorbeeld. Ze

ging een tijd geleden naar een workshop

over aanrakingen, waarbij consent

centraal staat. Ze weet dat niet iedereen

het prettig vindt om door haar korte

arm aangeraakt te worden, dus besluit

ze daar telkens toestemming voor te

vragen. Na de workshop spreekt ze de

organisatie aan. “Ik verwachtte eigenlijk

ondersteuning te krijgen, à la ‘natuurlijk

moet je daar geen toestemming voor

vragen, als er vooroordelen zijn is het

aan ons als groep om dat op te lossen.’

Maar hun reactie was eigenlijk: ‘Dat heb

je goed gedaan, vragen of het wel goed

is om iemand ook met je korte arm aan

te raken.’”

Bij het naar huis wandelen kwamen er

allerlei gedachten naar boven: “Dit klopt

toch helemaal niet? Als ik zwart zou zijn,

zou ik toch ook geen extra toestemming

moeten vragen om iemand aan te raken

omdat er nu eenmaal mensen zijn die racistisch

zijn? Nee, dan zou het probleem

niet liggen bij de zwarte persoon maar

bij de persoon die racistisch is en dat zou

door de groep worden besproken en

opgelost.” De reflex die mensen in queer

en feministische ruimtes bij bijvoorbeeld

etniciteit beginnen te krijgen, is er dus

nog helemaal niet bij handicap. “Ik zou

iemands ongemak niet moeten accommoderen,

alsof het mijn maatschappelijke

taak is om rond de vooroordelen

van een ander te werken.”

CRIPPING IT UP

Ook bij representatie in films en series

is er nog veel werk aan de winkel. “Een

goede vertegenwoordiging van personages

met een handicap zien we veel te

weinig. Het enige wat wel eens voorkomt,

is de dramatische film waarbij iemand

een ongeluk of ziekte heeft, en dat is een

onmogelijke tragedie. Meestal is het ook

een acteur die hengelt naar een Oscar.

Gehandicapte acteurs in Hollywood die

zelf zelden aan een rol geraken noemen

dat cripping it up.” Als trans* persoon

klinkt het me allemaal maar al te bekend

in de oren. Trans* actrices en acteurs

worden vaak niet eens overwogen voor

een rol, zelfs als het de rol van een

trans* personage is. We weten uiteraard

allemaal dat als elke trans* rol naar een

trans* acteur moet gaan, dat dat het

einde van acteren betekent.

88


"Mensen met een handicap zijn vaak noch

seksueel object van verlangen, noch seksueel

subject van verlangen"


Het is niet dat tragische verhalen over

personen met een handicap niet verteld

mogen worden, zegt Anaïs. “Het is

gewoon gek dat dit het enige verhaal

is dat over handicap verteld wordt. De

complexe levens van mensen met een

handicap brengt men niet in beeld, tenzij

als metafoor.” Een film van haar leven

zou er helemaal anders uitzien. “Ik sta ’s

morgens niet op en zeg: ‘Weet je dat ik

gehandicapt ben??!’ om dan ’s middags

met vriendinnen te lunchen en te zeggen:

‘Ik heb zo’n last van mijn handicap!

Wist je niet dat ik maar anderhalve arm

heb!’ Als ik lunch met mijn vrienden dan

roddelen we over wie er met wie heeft

geslapen, niet over hoe ik één hand heb

en dat toch wel heel lastig is. Zo steekt

mijn leven niet ineen.”

Representatie is het beeld dat je naar

buiten brengt

Op de vraag hoe ik als persoon zonder

handicap evenementen kan organiseren

waarbij ik rekening kan houden met de

noden van mensen met een handicap

volgt een diepgaande uiteenzetting. Eerst

moet ik me bewust zijn van het verschil

tussen toegankelijkheid en representatie.

“Toegankelijkheid betekent: is de ruimte

toegankelijk? Kan je een doventolk aanvragen?

Kunnen mensen met mobiliteitsproblemen

binnen? Als persoon met een

handicap voel je jezelf vaak een kill-joy

als je dat soort vragen moet stellen.

Representatie is het beeld dat je naar

buiten brengt: je posters, de eventbeschrijving

op Facebook, de foto’s op je

website, ... ”Toegankelijkheid heb je als

organisator niet altijd zelf in de hand,

dat beaamt Anaïs maar al te zeer. “Voor

Sophia hebben we eens Unruly Bodies,

een all-accessible conferentie over lichamen

en gender, willen organiseren.

Dat was hondsmoeilijk, zeker als je weinig

geld hebt. Toch is het erg fijn als een

organisator zonder handicap bij elke zaal

vraagt: ‘Zijn jullie eigenlijk wel toegankelijk

voor mensen met mobiliteitsproblemen?’

Ook al is het antwoord njet, als

er na jou nog twintig groepen dezelfde

vraag stellen, begint er misschien iets te

dagen bij de eigenaars van de zaal.”

Educate yourself

Een tweede tip had ik ook al bij andere

kruispunten opgevangen: educate

yourself. “Leer over wat handicap is, over

hoe mensen daarop kunnen reageren”,

legt Anaïs uit. “Ik kan de hoeveelheid

feestjes ook niet opsommen waar mensen

echt heel domme dingen zeggen. Als

zoiets gebeurt, moet je als organisator

klaar staan om het gesprek te openen.”

Wees zelf op de hoogte van wat

er gebeurt in disability studies, lees een

boek over crip theory (de academische

discipline die zich bezighoudt met queer

studies en disability studies), volg een

pagina over handicapactivisme. “Maar

vooral, luister naar die ene persoon met

een handicap die zijn vinger opsteekt.

Het is echt vermoeiend als je de enige

persoon met een handicap in de ruimte

bent. We steken onze hand niet op omdat

we graag lastig doen.”

Om het samen te vatten: zorg er dus

voor dat je ruimtes toegankelijk zijn

en maak duidelijk dat ze toegankelijk

zijn. Betrek mensen met een handicap

in je communicatie en laat merken dat

mensen met een handicap welkom zijn.

En tot slot: blijf je kennis bijschaven over

de mogelijkheden en noden van mensen

met een handicap zodat je geen lege

woorden verkondigt wanneer je jouw

event als ‘inclusief’ bestempelt.

Wil je meer weten over het kruispunt handicap en queer?

Anaïs got your back!

Annie Elainey’s YouTube-serie Queer and Disabled: verschillende queer personen met een handicap

brengen hun verhaal

QDA: A Queer Disability Anthology / ed. Raymond Luczak: verzameling schrijfsels over seksualiteit en handicap

Andrew Gurza’s podcast Disability After Dark over handicap, queer zijn, seksualiteit en lichaamsbeeld

Mia Mingus’ webblog Leaving Evidence, waarin ze schrijft voor en over de rechten van mensen met een handicap

Sins Invalid (2013): docu over queer performers, performers met een handicap, performers van kleur, en genderqueer

performers

Feminist, Queer, Crip / Alison Kafer: boek over handicap en een heleboel andere intersecties

Bodymap / Leah Lakshmi Piepzna-Samarasinha: dichtbundel van een queer femme van kleur met een handicap

over liefhebben, overleven en een thuis maken

Accessible event planner – Nothing about us without us (de slogan van de disability beweging) – google dat even

wanneer je een inclusief evenement, feestje of cursus organiseert

Op www.derozepagina.be staat alle informatie voor LGBT's met een beperking. De contactgegevens van een

aantal verenigingen vind je er ook

90


“WIE JE BENT MAAKT NIET

UIT. JE TALENTEN, DAAR

GAAT HET OM.”

SOLANGE THEYS, INSTRUCTRICE BIJ VDAB

BIJ DE VLAAMSE

OVERHEID IS

ER PLAATS

VOOR JOU!

Jouw talent is belangrijker dan

je geslacht, gender, afkomst,

leeftijd, geaardheid, handicap of

chronische ziekte.

Stel je kandidaat en bouw mee

aan het divers Vlaanderen van

morgen!

Op zoek naar een stage of vakantiejob?

Vragen over diversiteit binnen de Vlaamse overheid?

AL ONZE VACATURES VIND JE OP WERKENVOORVLAANDEREN.be


Diversiteit en inclusie in

het bedrijfsleven

De gelauwerde aanpak van Procter & Gamble

Voor bedrijven is de eerste zorg hoe een zo goed mogelijk product of dienst op de markt te brengen. Naast

allerlei kwaliteiten vergeten ze er soms één die voor de hand ligt: het optimaal inzetten van alle personeelsleden

door van hun diversiteit een troef te maken. Aandacht voor inclusie levert een win-winsituatie op: zowel

bedrijf als werknemers varen er wel bij.

Tekst: David Schoenmaekers

Foto’s: Procter & Gamble / ZIZO

In oktober 2018 won P&G de KliQ

Works Most Inclusive Employer of 2018

Award. KliQ Works is het programma

van de vzw KliQ, die inclusie op de

werkvloer promoot. Door middel van

een inclusiescan kunnen bedrijven

een analyse maken van hun beleid en

praktijk. Politiezone Antwerpen en het

Agentschap Overheidspersoneel van de

Vlaamse Overheid eindigden respectievelijk

op de tweede en derde plaats.

Procter & Gamble company (P&G) is een multinational,

en het kan haast niet anders of je

gebruikt regelmatig een van hun producten

– Van Ariel tot Vicks, van Always tot Pampers.

In België is P&G vooral actief in het Brussels

Innovation Center. Het is een van de belangrijkste

innovatiecentra van de groep, gelegen

in Strombeek-Bever, waar meer dan duizend

mensen tewerkgesteld zijn.

92


ZIZO spreekt met twee P&G-medewerkers

die mee voor dat goede resultaat

tekenen. Lieven Meganck is HR sitemanager

en Walter Nuyts, werkzaam in

R&D, leidt mee het regenboognetwerk

GABLE.

Met deze prijs vormen jullie een

voorbeeld voor andere bedrijven.

Wat kunnen zij van jullie leren?

Meganck: “Onze bedrijfscultuur is

gestoeld op waarden en principes

waarin het respect voor elk individu

ingebakken zit: ‘do the right thing’. Dat

is een eerste punt, een sterke ethische

bedrijfscultuur. Ten tweede: diversiteit

en inclusie komen niet automatisch,

maar door er constant en doelbewust

hard werk van te maken.”

Daartoe is een regenboognetwerk

opgericht?

Nuyts: “Binnen P&G bestaat het

GABLE-netwerk, wat staat voor Gay

Ally Bisexual Lesbian and Transgender

Employees. In België hebben we dat

opgestart in 2012, na enkele landen

zoals de VS en Groot-Brittannië. GABLE

is al sinds de opstart een groot succes.

Naar aanleiding van ons netwerk kreeg

het navolging in andere Europese landen.

Met de term ‘Ally’ geven we aan

dat we ook sympathisanten zoeken,

collega’s die zelf niet LGBT zijn maar

die zich willen inzetten voor diversiteit.

Voor hen is het namelijk vaak makkelijker

om anderen te bereiken. De focus

ligt op de brede community binnen

P&G.”

Wat zijn de activiteiten rond diversiteit

en in het bijzonder voor LGBT?

Meganck: “Wereldwijd staan diversiteit

en inclusie binnen P&G centraal gedurende

twee weken. Het is belangrijk

om daar gedurende een moment in het

jaar op te focussen. Dat kan op allerlei

manieren: via training, bewustwording,

communicatie, ...”

Nuyts: “Met het GABLE-netwerk organiseren

we het hele jaar door activiteiten.

Regelmatig is er een uiteenzetting

tijdens de lunch. Onlangs was het

thema daarvan transgenders. We

nemen ook sinds enkele jaren deel

aan de Belgian Pride. Nieuwe ‘allies’

nodigen we uit op een trainingssessie

om hen te informeren en aan te geven

wat ze kunnen doen zonder dat het

hen veel werk kost. Bijvoorbeeld een

GABLE-sticker op hun computer kleven

of je steun tonen met een vermelding in

je elektronische handtekening.”

Wordt er aandacht besteed aan

diversiteit bij sollicitaties?

Meganck: “Ja, dat hangt samen met

de waarden en principes die we al van

in het begin wilden invoeren. Die zijn

dan ook al jarenlang vertaald in ons

rekruteringsbeleid. We geloven erin om

via rekrutering diversiteit in ons bedrijf

binnen te brengen. De interviewers

krijgen een training om de selectie

"Diversiteit en inclusie

komen niet automatisch,

maar door er constant en

doelbewust hard werk van

te maken" , Lieven Meganck

van kandidaten zo objectief mogelijk

te maken. Via software en artificiële

intelligentie toetsen we het taalgebruik

in onze vacatures af. Onbewust kan

een omschrijving immers meer mannen

aantrekken dan vrouwen. Hetzelfde

geldt voor LGBT+ personen.”

Gaat de sensibilisering nog verder

dan het eigen personeel, dus naar

derden? Klanten en leveranciers

bijvoorbeeld?

Meganck: “P&G heeft er in de laatste

paar jaar doelbewust voor gekozen

om de kracht van onze merken te

93


gebruiken als forces for goodness in the

world. De waarden waar we intern voor

staan, willen we ook communiceren via

onze producten. Zo is er een campagne

met Always, die #LikeAGirl heet, om

gelijke kansen voor meisjes en jongens

te benadrukken. Met Ariel deden we

een campagne om de man-vrouwgelijkheid

te promoten.”

Nuyts: “Er is een opmerkelijke campagne

van Vicks in India. Het filmpje

toont het waargebeurde verhaal van

een meisje dat werd geadopteerd. Haar

moeder was transgender en zo kwam

de inclusie van transgenders aan bod.

In het Verenigd Koninkrijk was er een

actie van Tom Daley en zijn echtgenoot

Dustin Lance Black die een kindje

adopteerden en brand ambassadors

werden voor Pampers.”

Meganck: “Dat is deel van het P&G

Corporate Citizenship Program. De

boodschap is dat we alle mensen als

gelijk zien en iedereen dezelfde kansen

willen geven.”

Atleet Gus Kenworthy is Olympisch

medaillewinnaar freestyle skiën, en

openlijk LGBT+ . Met zijn reclame voor

Head & Shoulders kwam voor het eerst

de regenboogvlag in een P&G-spot in

beeld op de Amerikaanse tv.

Werken jullie samen met de vzw

KliQ of andere regenboognetwerken?

Nuyts: “We zijn al van bij het prille begin

bij KliQ betrokken. Eind 2017 hebben

we het KliQ-charter ondertekend.

Er is ook samenwerking met andere

bedrijven zoals via de Open@Work

events. Daarnaast staan we binnen

P&G in verbinding met GABLE-netwerken

uit andere landen. Zo krijgen we

binnenkort alle GABLE-netwerkleiders

uit Europa en zelfs Zuid-Afrika op

bezoek.”

Wat zijn jullie toekomstplannen?

Nuyts: “We wachten nu op de resultaten

van de inclusiescan van KliQ voor

mogelijke punten om verder te groeien.

Wellicht kunnen we biseksuelen en

transgenders meer benadrukken, want

daarover is nog minder bekend.”

"Allies kunnen hun steun

tonen met een vermelding

in hun elektronische

handtekening of door een

GABLE-sticker op hun pc te

kleven." – Walter Nuyts

Meganck: “Ik was aanwezig bij de laatste

trainingssessie over genderfluïditeit.

Zelfs voor doorgewinterde collega’s

binnen GABLE was dat een eye opener.

Er is nog heel wat materiaal om mee

aan de slag te gaan. ‘Diversiteit en inclusie’

is een constant werkpunt, iedereen

moet dat ontdekken. Bijvoorbeeld:

wat betekent het omgaan met gender?

Zijn genderneutrale toiletten nodig? Is

het nodig om bij een formulier te vragen

of iemand man of vrouw is?

Ik merk dat het management het

diversiteitsbeleid sterk ondersteunt.

Nuyts: “Ja, wij hebben die cultuur al.

Globaal is GABLE erkend binnen P&G,

al is er nog geen netwerk in elke afdeling

wereldwijd. Binnen P&G worden

daarvoor tijd en middelen vrijgemaakt.

Echt alle chefs – en ik zeg dat niet

omdat Lieven hier naast mij zit – zijn

pleitbezorgers van het ‘diversiteit en

inclusie’-programma.”

?

Meer weten?

KliQ Works is de vormingspartner van çavaria en richt zich voornamelijk op inclusie

van seksuele diversiteit en genderdiversiteit op de werkvloer: kliqworks.be Meer

weten over hoe P&G haar waarden in de praktijk brengt? Dat kun je terugvinden op

de website us.pg.com onder de tab ‘Our Impact’. Daar vind je meer info over hun

leuze, doing what’s right.

94


Meganck: “Het management steunt

GABLE omdat ze inzien dat diversiteit

en inclusie een winnende businessstrategie

is. Een diverse organisatie is een

betere organisatie op alle gebieden.

Het helpt bijvoorbeeld om meer innovatie

te realiseren die relevant is voor

de consument.”

Wat betekent de award van KliQ

voor jullie?

Nuyts: “Binnen P&G loopt een uitgebreid

programma over diversiteit

en inclusie, zodat het voor ons haast

vanzelfsprekend wordt. De prijs binnenhalen

heeft me wel doen realiseren dat

het allemaal niet zo evident is. Ik ben

blij dat ik daaraan mag bijdragen.”

Meganck: “Ik ben trots dat we externe

erkenning kregen en ik wil daarvoor

ons GABLE-netwerk bedanken. Het

heeft al enorm veel verwezenlijkt. Er

is over de prijs gecommuniceerd, niet

alleen in België maar wereldwijd. We

zijn een groot bedrijf en we winnen geregeld

prijzen, maar deze titel ligt ons

zo na aan het hart dat het groot nieuws

was voor onze organisatie.”

P&G-medewerkers getuigen

“De eerste keer dat we met P&G meeliepen in de Belgian Pride was

in 2015. We waren er niet met een praalwagen en deelden geen

gratis producten uit, maar we stapten mee op met onze vlaggen

en ballonnen en op onze T-shirts stond de slogan 'Labels are for

Products, not People'. De respons die we kregen was overweldigend!”

Sergio Barbarino

Lucresse Van Wonterghem

“In P&G hebben veel mensen over een lange periode belangrijke

inspanningen geleverd. Daardoor zijn we geraakt tot waar we nu

staan. De KliQ-award is de kers op de taart en bevestigt dat het de

moeite waard is. Blij en ook wel een beetje trots om deel te kunnen

uitmaken van dit succesverhaal!”

“Binnen P&G is diversiteit en inclusiviteit een van de belangrijkste

pijlers van ons beleid en de relevantie ervan lijkt vandaag wel

groter dan ooit. Ik dacht vroeger dat alle LGBT+ rechten in België

reeds verworven waren, maar integratie en respect blijven helaas

een echte uitdaging. Daarom ben ik blij dat P&G die belangen

zowel intern als extern verdedigt. Bedankt KliQ!”

Bill Mahieu

Aurelie Merzari

“De titel ‘Most Inclusive Employer’ is een mooie erkenning voor

alle inspanningen die we doen binnen ons bedrijf en toont hoe belangrijk

het is om een werkplek te hebben waar iedereen zichzelf

kan zijn. Ik ben trots op die prijs en kijk ernaar uit om verder te

kunnen groeien op vlak van diversiteit en inclusie.”

95


WWW.FOODSIE.BE


COLUMN FERNAND VAN DAMME ADVERTENTIE

BRIEF AAN MIJN TOEKOMSTIG KIND, OF

HET KIND DAT IK NOOIT ZAL HEBBEN

Liefste X,

Ik weet nog niet of ik je papa ga

worden. Ik ben er nog niet uit

of ik dat wil, of ik dat kan.

Misschien ben je een pleegkindje,

misschien een kindje

ter adoptie, misschien ben je

nog een zaadje in mij. Misschien

word je nooit mijn klein

pandaatje.

uniek zijn. Je zou me later vervloeken

voor alles wat ik je heb laten dragen

- die oranje winterjas, die groene

broek, die schattige schoenen

- maar hopelijk zou je ook

inzien dat je voor mij altijd een

diamantje bent geweest. Een

briljantje dat ik altijd wilde doen

schitteren.

Met veel enthousiasme en nog

meer liefde zou ik je papa zijn. Ik

zou je overstelpen met cadeautjes, ook

al is dat pedagogisch onverantwoord. Wil je die

grote Playmobil-villa waar ik als kind altijd van heb

gedroomd, ik loop naar de speelgoedwinkel. Wil je

morgen naar Disneyland, we springen op de trein.

Financiële verantwoordelijkheid zou je nooit van

mij leren, maar je zou leven, liefste.

Ik zou er kapot van zijn mocht iemand je ooit

verwijten dat ik van mannen

hou. Zou je boos

op mij zijn? Zou ik mijn

beslissing beklagen en

denken dat ik egocentrisch

ben geweest? Zou

je een avond niet tegen

mij spreken? Een week,

een maand, of zou je het

mij altijd kwalijk blijven

nemen?

Ik zou je overbeschermen. Ik krijg het nu al moeilijk

als ik denk aan het onrecht en leed dat je als ieder

mens zou moeten verdragen. Als je op school

wordt gepest, zou ik je in mijn armen nemen en

niet meer lossen voor je beseft dat het allemaal

goedkomt. Als je ziek wordt, zou ik tilt slaan maar

desnoods naar fucking China reizen om je de beste

zorgen te geven.

"Ik heb weinig vertrouwen

in mezelf, zou ik

dat op jou overplaatsen?"

Je vriendjes en vriendinnetjes zou ik

omarmen. Iedereen die ook oprecht van

je houdt, zou ik koesteren. Ze zouden je sowieso

eens pijn doen, dat doen mensen die elkaar

graag zien, maar ik zou het hen vergeven.

Waarom ik twijfel? Vrienden zeggen me dat ik een

goede papa zou zijn en in één adem voegen ze

eraan toe dat een kind me rustiger zou maken.

Zij zien dat als iets positiefs, maar is dat wel een

goede reden om jou te krijgen? Om gemoedsrust

te vinden?

Ik weet niet of ik hier

sterk genoeg voor

ben. Ik heb weinig

vertrouwen in mezelf,

zou ik dat op jou

overplaatsen? Dat

zou ik verschrikkelijk

vinden. Misschien kan

ik je alles in de wereld

geven, behalve het

meest essentiële wat er is: zelfvertrouwen. Het is

het mooiste en misschien meest noodzakelijke wat

ouders aan hun kind kunnen geven, vertrouwen in

hun eigen kracht. Een leven met een geringe dosis

is moeilijk.

Liefste, misschien zien we elkaar snel.

Misschien ook niet.

Je zou de schoonste kleertjes dragen. Bij de andere

ouders, juffen en meesters zou je als ‘het best

geklede kindje uit de klas’ bekendstaan. Je zou

Ik hou sowieso heel erg van je.

Papa/een vreemde

Fernand Van Damme is journalist bij De Morgen. Zijn

column verschijnt driemaandelijks. Foto: Patrik Hermansson

97


25

JAAR!

Het belangrijkste waar we nu voor

moeten strijden is non-discriminatie

Inge Wallaert, 25 jaar later

Komen inleidingen als deze je bekend voor? Krijg je een kortstondig déjà

vu van de titel? Dan heb je misschien 25 jaar geleden de allereerste ZIZO

vastgehad. Want onder de kop 'We Zijn Overal' verscheen toen regelmatig

een artikel waarin doodgewone LGBT+ personen werden bevraagd over

hun doen en laten. En dat allereerste begon op ongeveer net dezelfde

manier.

Foto: Sofie Jasper / tekst: Louwy Van Hauwe

98


We zijn intussen 25 jaar verder en zitten

aan ZIZO 145. Hoog tijd om even de

draad terug op te pikken met Inge Wallaert,

de lesbische vrouw die als eerste

in ZIZO verscheen onder die rubriek.

We ontmoeten elkaar niet in Mechelen,

maar nu in Schoten, in een gezellig

huis boordevol boeken, sanseveria’s

en kunstwerken. “Allemaal zelf gemaakt”,

vertelt ze over dat laatste. Wij

gaven haar een aantal stellingen uit dat

interview van toen en vroegen naar haar

reactie nu.

Toen: “Ik vind het belangrijk

om te ‘militeren’ voor onze

rechten.”

Nu: “Onkruid vergaat niet!

Ik ben nog steeds actief in

de LGBT+ beweging, zowel in

çavaria als in het Roze Huis en voor de

Pride. Daarnaast organiseer ik nu ook

mee de L-week, voor lesbische vrouwen.

Ik heb altijd gezegd dat het mijn doel

was om de vereniging te kunnen opheffen.

Daarmee bedoel ik dat we het punt

zouden bereiken waar we niet langer

moeten strijden voor onze rechten. Maar

vandaag de dag is het misschien

nog meer nodig dan

ooit.”

Toen: “Ik heb veel bewondering voor

Ann, mijn vriendin.”

“Zoals in ieder leven is er op 25 jaar

veel veranderd, in verband met die relatie.

Ik heb intussen een registratie,

huwelijk en een scheiding

achter de rug. Ik heb maar

weinig contact met Ann, maar

het verloopt best goed als we

elkaar spreken. Zij is nu samen

met iemand anders, dus beperken we

dat fysieke contact voor ons allebei.”

Toen: “Ik kan geen politici uitstaan!”

“Dat is eigenlijk flink veranderd. Ik ben

intussen zelf in de Schotense gemeentepolitiek

opgekomen voor Groen, ook

al zijn alle partijen volgens mij in feite

hetzelfde. Maar zoals ze zeggen, de

beste stuurlui staan aan wal. Het is makkelijk

om kritiek te hebben zolang je er

zelf niet in zit. Pas als je erin stapt, kun

je mee de richting bepalen.

“Toen ik nog samen was met Ann,

raadde ze me af om ermee te beginnen.

Ze zei dat ik er het karakter niet voor

had. Ik ben persoonlijk nogal een zwartwitdenker

en ik zet dingen moeilijk van

me af. Dus telkens als ik nu gefrustreerd

uit een vergadering kom, merk ik zo nu

en dan dat ze daarin wel gelijk had.”

Toen: “Er zijn belangrijkere dingen

dan het homohuwelijk.”

“Het belangrijkste waar we nu voor

moeten strijden is non-discriminatie.

Niet alleen op basis van geaardheid

en gender, maar ook naar minderbedeelden

en kansarmen toe. We zouden

meer moeten delen en meer solidariteit

vertonen, op alle vlakken. Maar als je

vandaag kijkt naar de samenleving,

gebeurt net het omgekeerde. Er is steeds

meer ongelijkheid en onverdraagzaamheid,

wat zich steeds vaker uit in geweld.

“Die tendens tegengaan is iets waarvoor

ik op de barricade wil staan. Het holebihuwelijk

is daar een deel van, en ik ben

blij dat we het intussen hebben. Vaak

kreeg ik van andere lesbische vrouwen

te horen dat ze tegen het huwelijk waren

voor lesbische vrouwen, want ze vonden

het iets ‘patriarchaals’. Maar ook al ben

je er als vrouw tegen, heb je toch nog

altijd recht op de keuze?”

Toen: “Homo’s en lesbiennes die niet

uit de kast komen zijn schizofreen.”

“25 jaar geleden was ik in zo’n dingen

extremer. Dat is sindsdien wat afgezwakt.

Ik kan best begrijpen dat mensen

daarin terughoudender zijn, zeker in

de laatste jaren. Ik was onlangs alleen

in Parijs en ik werd aangevallen, maar

niet omwille van mijn geaardheid. Ik

vind dat mensen te hard focussen op

het geweld. Daarom begin ik nog geen

gesprek met ‘Ik ben Inge en ik ben lesbisch’,

want dat doen hetero personen

ook niet. Maar als het ter sprake komt,

moet je er niet over liegen.

“Ik ben er nog altijd van overtuigd dat

de maatschappij alleen mee kan evolueren

als de gewone man in de straat

geconfronteerd wordt met het onderwerp.

Ervoor uitkomen dat je homo,

bi, lesbisch of transgender bent, wekt

vertrouwen tussen jou en je medemensen.

Je biecht iets persoonlijks op en

dat komt jullie band ten goede. Met in

de kast te blijven, voelen mensen dat je

iets verbergt van hen. Eerlijk duurt het

langst!”

Toen: “Ik ben trots op mijn eigen

zaak met zijde en keramiek.”

“Met mijn eigen zaak ben ik later

gestopt, omdat mijn relatie voorrang

moest krijgen. Ik houd me nog steeds

creatief en artistiek bezig, maar op een

laagdrempeliger niveau, omdat er te

weinig tijd voor overbleef. Mijn andere

hobby’s zijn zowat hetzelfde als toen.

Ik kook graag. Zo houd ik bijvoorbeeld

tijdens de L-week een vegan workshop,

alhoewel ik zelf helemaal niet veganistisch

eet. Ik blijf actief, zowel fysiek als

mentaal, door aan sport te doen en me

in te zetten voor de verenigingen.”

Toen: “Het aangrijpendste moment

uit mijn jaar? De San Francisco

Pride!”

“Het moment uit het voorbije jaar dat

me het meeste zal bijblijven is de Panouitzending

over Schild En Vrienden. Die

heeft me echt bij mijn nekvel gegrepen.

Dat zoiets kan bestaan in het jaar dat

we 100 jaar vrede vieren na de Eerste

Wereldoorlog ... Die twee feiten staan

zo lijnrecht tegenover elkaar. Mensen

moeten beseffen dat die ideeën terug

opkomen, anders hebben we niets geleerd

uit de geschiedenis. De boodschap

is om te blijven vechten, want we zullen

blijven bestaan. Binnen 25 jaar sta ik

dus nog steeds op de barricades!”

99


100


Geef het

tegenovergestelde

ook een kans.

De Morgen laat geen enkele vraag nog onbeantwoord

en geen enkel antwoord onbevraagd.

Zo bekijkt De Morgen de actualiteit ook van de andere kant. We durven

de niet-evidente vragen te stellen, die tegen de stroom ingaan. Niet om tegendraads

te zijn, wel omdat vooruitgang uit de botsing van ideeën komt. Op zoek

naar antwoorden die er écht toe doen om tot nieuwe inzichten te komen.

Lees nu met De Morgen Digiflex onbeperkt alle online artikelen

op demorgen.be en in de app voor maar 10 euro per maand, altijd opzegbaar.

Ontdek op demorgen.be/cavaria


Niet op zoek

naar een avontuurtje,

maar naar een

serieuze relatie?

More magazines by this user