Stedenbouw 754

luitgevers

Vaktijdschrift over nieuwbouw, renovatie, restauratie en transformatie

EDITIE

754

VAKTIJDSCHRIFT OVER NIEUWBOUW, RENOVATIE, RESTAURATIE EN TRANSFORMATIE - JAARGANG 73 - 2019

Voormalig PTT-gebouw getransformeerd

Kloppend hart van de

biobased economy

Nieuwbouw in een oud jasje

STEDENBOUW.NL


Rotterdam

Brussel

Knokke

Leuven

Leiden

Gent

VERHUUR VERHUUR VERHUUR

Type 40 ton Type 15 ton Type 10 ton

STUT- EN SCHORINGSWERKEN

Tel +32 51 48 08 30 – stabil@stabil.be

www.stabil.be


WIJ KOMEN AL

JAAR

GRAAG BIJ U OVER DE VLOER

Van Berlo | Doornhoek 3715 | 5465 TA Veghel | +31 (0)413 - 389 090

info@vanberlo.com | vanberlo.com


Geïsoleerde sandwichpanelen

Brandwerende FX geveltoepassingen

2.0

De alleskunner.

De Alpha-C logo 2009FX hardschuim PU/PIR is niet logo zomaar 2019 een brandwerend sandwichpaneel.

Een product dat voor architecten, ontwikkelaars, bouwers en opdrachtgevers zorgt voor Eenvoud en Zekerheid.

Voel de vooruitgang.

Unieke

max. brandwerendheid

EI30-EI60

Uitmuntende statische

eigenschappen

BREEAM

Cradle to Cradle

21 (!)

Premiumprofileringen

BES6001 -ISO14001

Efficiënte

isolatiekern

Alpha-C FX

6 standaardprofileringen

CLADDING

POINT

DUURZAME SANDWICHPANELEN

claddingpoint.nl


EDITIE

754

Voorwoord

Duurzaam, circulair, sociaal én origineel

In de periferie van de Bouwbeurs zijn op 4 februari de Nederlandse Bouwprijzen uitgereikt. Het Biosintrum

in Oosterwolde, een kenniscentrum voor biobased bouwen, werd winnaar in de categorie Gebouwen.

De gemeente Ooststellingwerf had Paul de Ruiter Architects opdracht gegeven tot het ontwerp

van het uitzonderlijk duurzame gebouw op het Ecomunitypark. Het Biosintrum is een energieneutraal

gebouw, dat voor meer dan 80% bestaat uit biobased materialen en een inspiratiebron vormt voor studenten

en professionals. Volgens de jury bevestigt dit project dat de toepassing van biobased materialen

geen science fiction is, maar realiteit. Juryvoorzitter Louise Vet: “Het is een voorbeeldproject van een

integrale aanpak van biobased materialen en circulair bouwen, waarbij in het ontwerp bovendien de

totale groene inpassing is meegenomen.” Het Biosintrum krijgt onder meer een vleermuishotel en er

komen broedplaatsen voor ringslangen, insecten en vogels. Heel inspirerend vindt de jury bovendien het

betrekken van de doelgroep bij het ontwerp en de bouw van het gebouw.

In de categorie bouwmaterialen & -systemen is SUPERLOCAL-Super Circulair Estate door HEEM wonen

uitgeroepen tot winnaar. Dit circulaire bouwproject omvatte het efficiënt afbreken en hergebruiken van

vier al zeven jaar leegstaande hoogbouwflats in Kerkrade, voor de bouw van circa 130 sociale huurwoningen.

De jury van de Nederlandse Bouwprijzen prees het experiment, waarin sprake is van een uitzonderlijk

hoge mate van hergebruik. “Hier is sprake van meer dan alleen bouwmaterialen hergebruiken. De sociale

aspecten, de innovatieve samenwerking, de gedeelde verantwoordelijkheden en de klankbordgroep is

indrukwekkend te noemen en daarmee een sprekend voorbeeld voor de sector dat navolging verdient!”

In de categorie Civiele Kunstwerken ging de prijs naar de Hoogwatergeul Veessen in Wapenveld door

ZUS. Het kunstwerk zorgt ervoor dat het waterpeil in de IJssel met bijna een meter kan zakken, wanneer

dat nodig is. De award voor Talent met Toekomst ging naar Saartje van der Made van Benthem Crouwel

Architects. Ze kreeg de prijs voor haar werk aan de Noord/Zuidlijn in Amsterdam, waar zij zorgde dat de

stations qua uitstraling en inrichting met elkaar verbonden zijn.

Bij de verdeling van de Nederlandse Bouwprijzen heeft de jury nadrukkelijk gefocust op duurzaamheid,

circulariteit, sociale aspecten én originaliteit. Aspecten die ook ruimschoots aan bod komen in de projecten

in deze Stedenbouw editie. Naast de gefaseerde transformatie van Leidsenhage tot Westfield Mall

of the Netherlands in Leidschendam besteden we in deze editie aandacht aan de nieuwbouw van het

Udens College in Scherpenhoek en de omvangrijke verbetering en restauratie van Paleis Het Loo in Apeldoorn.

Daarnaast kunt u alles lezen over Nul-op-de-Meter (NOM) wonen én besteden we aandacht aan

verschillende nieuwe distributiecentra, waaronder in Amsterdam (Fetim Group), Etten-Leur (Sugar Fields)

en Zeewolde (VSH). Ik wens u weer veel leesplezier!

Lieke van Zuilekom


Project Plaats

754

Vaktijdschrift over nieuwbouw,

renovatie, restauratie en transformatie

Jaargang 73 | 2019

Verschijnt 6 x per jaar

ISSN 0165-3997

UITGEVER

Schatbeurderlaan 6

Postbus 249, 6000 AE Weert

T +31 495 45 00 95

E info@louwersmediagroep.nl

W www.louwersmediagroep.nl

EINDREDACTIE

Lieke van Zuilekom

REDACTIETEAM

Patricia van der Beek, Chris Elbers, Roel van Gils,

Henk Geist, Jan Mol, Irene Teunissen,

Jan-Kees Verschuure, Liliane Verwoolde

en Lieke van Zuilekom

8 21

PROJECTMANAGER

Sander van Hout

E s.vanhout@louwersmediagroep.nl

BLADMANAGERS

Randy van den Hoek

E r.vandenhoek@louwersmediagroep.nl

Bart Staal

E b.staal@louwersmediagroep.nl

BLADMANAGER

BOUWEN AAN MONUMENTEN

Randy van den Hoek

E r.vandenhoek@louwersmediagroep.nl

SECRETARIAAT

Manuela Depenbrock

Sandra Reijnders

ADVERTENTIES

Online aanleveren:

www.wetransfer.com

o.v.v. naam en project

E traffic@louwersmediagroep.nl

ABONNEMENTSPRIJS

€ 81,- per jaar excl. BTW

Buiten Nederland: € 129,00 per jaar excl. BTW

ABN Bank

IBAN NL78ABNA0490282067

BIC ABNANL2A

t.n.v. Louwers Mediagroep

o.v.v. Stedenbouw magazine

Informatie over abonnementen:

T +31 495 45 00 95

ADRESWIJZIGINGEN

Schriftelijk tenminste drie weken voor verhuizing

naar: Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland

OPZEGGINGEN

Indien twee maanden voor het verstrijken van de

abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van

op zegging is ontvangen, wordt het abonnement

auto matisch met een jaar verlengd.

DOELGROEP

Verspreiding vindt plaats via abonnementen

en via gerichte distributie aan architecten,

aannemers, opdrachtgevers, project-ontwikkelaars,

zorginstellingen, woningbouwverenigingen en andere

opdrachtgevers,(semi-)overheidsinstellingen, brancheorganisaties,

toeleveranciers en verwante organisaties.

VORMGEVING/ART DIRECTION

E studio@louwersmediagroep.nl

DRUKWERK

Drukkerij Hendrix, Peer

Niets uit deze uitgave mag worden over genomen of ver menigvuldigd

zonder uitdruk kelijke toestemming van de uitgever

en zon der bronvermelding. Hoewel dit blad op zorg vuldige

wijze en naar beste weten is samen gesteld kunnen uitgever

en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of

volledig heid van de informatie. Zij aan vaar den dan ook geen

enkele aansprake lijkheid voor schade, van wel ke aard ook, die

het gevolg is van hande lingen en/of beslis singen die gebaseerd

zijn op deze informatie.

Utiliteitsbouw

42

54

OOSTERWOLDE Biosintrum.................................................................................................................................................................................8

AMSTERDAM Nieuwbouw hoofdkantoor Booking.com.............................................................................................................................21

EMMEN Nationaal Archief.................................................................................................................................................................................29

SASSENHEIM Nieuwbouw opslaghal Menken..............................................................................................................................................34

LEIDSCHENDAM Westfield Mall of the Netherlands...................................................................................................................................37

APELDOORN Family Entertainment Center Zero 055..................................................................................................................................48

AMSTERDAM Renovatie Fons Vitae Lyceum..................................................................................................................................................51

ETTEN-LEUR DC Sugar Fields...........................................................................................................................................................................54

ZEEWOLDE DC VSH.............................................................................................................................................................................................58

AMSTERDAM Renovatie DENISE......................................................................................................................................................................61

SCHERPENHOEK Nieuwbouw Udens College...............................................................................................................................................63

ROTTERDAM Kloosterboer Delta Terminal 3..................................................................................................................................................68

VEGHEL Udea........................................................................................................................................................................................................72

AMSTERDAM Yotel Asterweg...........................................................................................................................................................................74

AMSTERDAM DC Fetim......................................................................................................................................................................................80

TILBURG NewLogic III.........................................................................................................................................................................................85

VLAARDINGEN Royal Steensma FIA...............................................................................................................................................................86

ZALTBOMMEL DC Mainfright............................................................................................................................................................................89

ROOSENDAAL DC Lidl........................................................................................................................................................................................92

TUBBERGEN TMZ.................................................................................................................................................................................................97

Thema Geluidwerende deuren

Geluidwerende deuren......................................................................................................................................................................................100


Inhoud

73

85 92

106 124

146

Thema NOM

NOM (Nul op de Meter)....................................................................................................................................................................................102

Divers

Laat bouwpraktijk de leidraad zijn.................................................................................................................................................................108

Daktuinen nabij historische binnenstad Utrecht ........................................................................................................................................110

De utiliteitsmarkt vraagt om professionele kranen, sanitair en toegankelijkheidsaccessoires..........................................................114

De toegevoegde waarde van eenvoud en zekerheid..................................................................................................................................116

PWS blokken Rotterdam na de facelift..........................................................................................................................................................118

Woningbouw

ROTTERDAM Tuin van Noord.........................................................................................................................................................................120

LANDSMEER 120 NOM-woningen Gorteslootbuurt.................................................................................................................................126

ARNHEM Het Nieuwe Dorp............................................................................................................................................................................131

NIJMEGEN Herstructurering Kolpingbuurt..................................................................................................................................................134

UTRECHT ACA-flats..........................................................................................................................................................................................139

AMSTELVEEN Up Mountain...........................................................................................................................................................................146

Bouwen aan monumenten

APELDOORN Paleis Het Loo...........................................................................................................................................................................152

ROTTERDAM Binnerotte..................................................................................................................................................................................158

KLARENBEEK De Maalderij............................................................................................................................................................................160

DELFT Stationsgebouw....................................................................................................................................................................................163

DONATUS............................................................................................................................................................................................................166

Beeld | Stabil BVBA

Blijf gratis en eenvoudig op de

hoogte van het laatste nieuws.

Volg ons op social media en meld

je aan voor onze nieuwsbrief!

stedenbouw.nl

Bouwpartners......................................................................................................................................................................................................169


Utiliteitsbouw

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Bouwbedrijf Buiteveld

Kloppend hart van de

BIOBASED ECONOMY

Op het Ecomunitypark in het Friese Oosterwolde wordt hard gewerkt aan de inrichting van het Biosintrum. Het splinternieuwe

kenniscentrum bestaat voor meer dan 80% uit biobased materialen en voldoet aan de eisen van BREEAM

Outstanding. Daarmee behoort het tot de meest duurzame en innovatieve gebouwen van Europa.

Lokale overheids- en onderwijsinstellingen, maar

ook bedrijven, komen hier vanaf maart 2019 bijeen

om kennis op te doen en te delen over de

biobased economy en hierbij gebruik te maken

van de congreszaal, kantoren, studieplekken, vergaderruimtes,

flexplekken en het laboratorium. In

het Biosintrum bevindt zich tevens een restaurant,

waar gerechten worden bereid met producten uit

de eigen naastgelegen groente- en kruidentuin.

NATUURLIJK BOUWEN

In 2016 ontstonden de eerste plannen voor het

Biosintrum. Gemeente Ooststellingwerf wilde een

centrum bouwen om de plaatselijke economie aan

te jagen. Conform het beleid en de visie van de gemeente

moest het een biobased gebouw worden.

Paul de Ruiter Architects werd bij de plannen betrokken

en werkte een voorlopig ontwerp uit. Met

die schets als uitgangspunt, nodigde de gemeente

'Het splinternieuwe kenniscentrum

bestaat voor meer dan 80% uit

biobased materialen'

drie lokale bouwbedrijven uit: Bouwbedrijf Buiteveld,

Bouwgroep De Jong en Doornenbal. Als het

consortium ‘Natuurlijk Bouwen’ kregen zij in mei

2017 de opdracht om het Biosintrum te realiseren.

80% BIOBASED

“Onze rol ging verder dan calculeren en bouwen”,

zegt Rob van der Hoek van Bouwbedrijf Buiteveld.

“We moesten ook op zoek naar een 80% biobased

invulling van het ontwerp. Die zoektocht gingen

we met het hele bouwteam aan, in een nauwe

samenwerking met leveranciers en marktpartijen.

Door open te staan voor hun kennis en passie voor

hun product, kwamen we tot een schat aan ideeën.

Samen met de architect, constructeur, bouwfysicus

en de gemeente brachten we al die ideeën terug

tot een werkbaar en kostenefficiënt pakket van

biobased materialen. De combinatie met BREEAM

Outstanding zorgde voor een extra dimensie. We

moesten bijvoorbeeld een aantal zeer goede bio-

De drie vleugels van het gebouw maken optimaal gebruik van het licht en de warmte van de zon.

8 | STEDENBOUW.NL


Biosintrum Oosterwolde

Opbouw constructie Biosintrum.

based producten laten vallen omdat specifieke

schriftelijke bewijslast (nog) niet voorhanden was.”

Y-VORM MET LEVENDIG ATRIUM

Van der Hoek noemt een aantal van de toegepaste

materialen: “Ten eerste is er de gelamineerde

houtconstructie, vervaardigd uit lariksbomen uit

de Drentse bossen. Verder vind je er grasplaten

voor de plafonds, HSB-gevelwanden met cellulose

als thermische isolatie, spijkerbroeken als akoestisch

isolatiemateriaal in de binnenwanden, Accoya

gevelkozijnen en een vloer waarin olifantengras

is verwerkt.” Kenmerkend voor het ontwerp

van het biobased kenniscentrum is de bijzondere

Y-vorm. De drie vleugels van het gebouw maken

optimaal gebruik van het licht en de warmte van

de zon en komen samen in het midden van het gebouw.

Daar bevindt zich een licht en levendig atrium,

dat fungeert als interactieve ontmoetingsplek

voor de uiteenlopende gebruikers van het gebouw.

SAMENWERKING MET ONDERWIJS

De beoogde interactie en samenwerking tussen

overheid, onderwijs en bedrijfsleven kreeg al vorm

tijdens de ontwikkeling van het Biosintrum. Op

initiatief van de gemeente haakte de Noordelijke

(v.l.n.r.) Ronald Hageman – Paul de Ruiter Architects, Jacob Koopmans – Bouwbedrijf Buiteveld,

Paul de Ruiter – Paul de Ruiter Architects, Rob van der Hoek – Bouwbedrijf Buiteveld, Bart Sieben –

gemeente Ooststellingwerf, Fimke Hylkema – gemeente Ooststellingwerf, Martijn van Gameren –

Paul de Ruiter Architects, Ivo van der Reijnst – gemeente Ooststellingwerf.

Hogeschool Leeuwarden aan bij het ontwerpproces.

Twee bouwkunde studenten draaiden mee in

het architectenteam. Zij bedachten onder meer de

'Iedereen heeft zijn nek uitgestoken

op dit project'

constructie van het gebouw en gaven vorm aan

het atrium. “Samenwerkingen als deze hebben een

positieve bijdrage geleverd aan de totstandkoming

en betekenis van dit gebouw”, zegt Van der Hoek.

“Dat geldt ook voor de samenwerking met het

Friesland College. Daarvan hebben diverse leerlingen

stage gelopen op de bouwplaats. En een groep

leerlingen van ROC Friese Poort heeft bijvoorbeeld

de trap van het Biosintrum geëngineerd, gemaakt

en geplaatst. Dat is toch geweldig?” ›

STEDENBOUW.NL | 9


Biosintrum Oosterwolde

VOORSPOEDIG BOUWPROCES

De bouw van het kenniscentrum is voorspoedig

verlopen. Dit is grotendeels te danken aan de uitgebreide

voorbereiding. Het gebouw is volledig

in 3D gemodelleerd en op basis daarvan zijn zo

veel mogelijk elementen geprefabriceerd. Van der

Hoek licht de werkzaamheden toe: “In april 2018

gingen de betonnen palen de grond in. Daarop

brachten we de vloer aan met daarin het olifantengras.

Vervolgens monteerden we de houten

prefab constructie met kolommen, liggers en CLT

verdiepingsvloeren. De gevel is gesloten met houtcomposiet

gevelbekleding en Accoya kozijnen met

triple beglazing. Op het houten dak plaatsten we

zonnepanelen. Verder zorgt een bodemwarmtepomp

voor warmte en koeling.” In het kader van

BREEAM besteedde het consortium veel aandacht

aan lucht- en geluidsdichtheid. Dit leidde uiteindelijk

tot zeer goede testresultaten. Met name de

luchtdichtheid behaalde met een q v;10

-waarde van

0,10 een uitstekende score.

NEDERLANDSE BOUWPRIJS 2019

Eind december leverde het consortium het Biosintrum

op. Van der Hoek kijkt terug op een enerverend

en leerzaam proces dat hij voor geen goud

had willen missen. “Iedereen heeft zijn nek uitgestoken

op dit project. We wilden laten zien dat

er veel mogelijk is op het gebied van biobased

bouwen, als je maar echt wilt. Als bouwbedrijf

hebben we van Bewuste Bouwers de eerste prijs

ontvangen voor het best presterend bouwproject

van 2018. Onlangs won het Biosintrum ook de

Nederlandse Bouwprijs 2019 in de categorie ‘gebouwen’.

Dat is een opsteker voor het hele bouwteam.

En een prestatie waar we met elkaar best

trots op zijn.” ❚

Bewuste Bouwers riep Biosintrum uit als best

presterende bouwproject 2018.

Bouwinfo

Bouwprogramma

Biobased kenniscentrum met diverse kantooren

onderwijsruimten, een congreszaal en een

restaurant (1.000 m 2 bvo)

Opdrachtgever

Gemeente Ooststellingwerf, Oosterwolde (FR)

Architect

Paul de Ruiter Architects, Amsterdam

Aannemer

Bouwkundig: Natuurlijk Bouwen bv,

Oosterwolde (FR)

Installatie: Installatiebedrijf Bakker BV,

Oosterwolde (FR)

Bouwperiode

april 2018 – december 2018

Betrokken partijen

Adviseur constructie:

Adviesbureau Lüning, Velp

Adviseur installaties:

Installatiebedrijf Bakker BV, Oosterwolde (FR)

Adviseur duurzaam bouwen:

DGMR Raadgevende Ingenieurs, Den Haag

Adviseur bouwfysica: Landstra Bureau voor

Bouwfysica Noord, Oosterwolde (FR)

Bouwmanagement: 4thecity, Arnhem

Adviseur bouwkosten: KamphuisSchaufeli

bouw- en kostenmanagement, Hengelo

TROTSE Bouwers

van het Biosintrum

Betrokken Bouwers

Contact:

W

Winnaar!

0516 514363

info@buiteveld.nl

www.buiteveld.nl

Ploeggang 6

Oosterwolde

Particuliere Woningbouw

Onderhoud en

renovatie

Utiliteitsbouw

Projectontwikkeling

10 | STEDENBOUW.NL


Projectinfo

Duurzame kozijnen van Accoya

Tussen de houten spanten van het Biosintrum in Oosterwolde bevinden

zich 85 buitenkozijnen. Deze kozijnen zijn geproduceerd

en geleverd door Dijko Kozijnen Oosterwolde. De kozijnspecialist

leverde tevens 31 binnenkozijnen, 28 valramen en 10 deuren.

“De kozijnen zijn gemaakt van Accoya”, vertelt eigenaar Jacob

Schipper van Dijko. “Deze gemodificeerde naaldhoutsoort sluit

het beste aan op de ambitie om het Biosintrum voor 80% uit

biobased materialen te laten bestaan. Accoya hout is in de

fabriek al verduurzaamd, waardoor het kenmerken heeft die

lijken op die van hardhout. Vanuit technisch oogpunt is er geen

noodzaak Accoya af te werken. Daardoor hoefden we niet op

zoek naar een biobased verfsysteem dat ook nog eens voldeed

aan de gewenste BREEAM certificering.”

Bijzonder project in eigen dorp

Dijko produceerde en leverde kozijnen van 1,10 tot bijna

5 meter breed en hoogtes tot ruim 3 meter. “Het werk is super

verlopen”, blikt Schipper terug. “Dat begon al in het voortraject,

waarbij wij nauw betrokken werden en waarin iedereen openstond

voor elkaars mening. Heel mooi om bij te dragen aan

zo’n bijzonder project in eigen dorp.”

www.dijko.nl

info@dijko.nl

Projectinfo

Duurzaam installatiepakket met

watergevoerd VRF-systeem

Installatiebedrijf Bakker uit Oosterwolde is groot voorstander

van duurzaam ondernemen. Toen directeur Edwin Walstra

over de plannen van het Biosintrum hoorde, nam hij direct

contact op met de gemeente Oosterwolde.

“Als lokaal en duurzaam installatiebedrijf wilden wij graag aan

dit project bijdragen”, zegt Walstra. “Op basis van ons voorstel

gunde de gemeente ons de opdracht.” Bakker Installatietechniek

levert en monteert alle E- en W-installaties voor het

Biosintrum. Denk aan de complete elektra, pv-panelen, riolering

met individueel afvalwatersysteem, een grijswatercircuit

en laagtemperatuur verwarming en koeling. Installatiebedrijf

Bakker ontwikkelde ook het gehele gebouwbeheersysteem.

TripleAqua-principe

Voor de verwarming en koeling van het Biosintrum past Installatiebedrijf

Bakker het TripleAqua-principe toe. TripleAqua is

een nieuw en baanbrekend watergevoerd VRF-systeem, dat tot

50% minder energie verbruikt dan reguliere systemen. Walstra:

“Wat ik mooi vind aan TripleAqua, is dat het met laagwaardig

water koelt en verwarmt. In combinatie met de grote warmtewisselaars

en fancoilunits zorgt dit voor een duurzaam en

aangenaam binnenklimaat in elke ruimte van het Biosintrum.”

gecertificeerd

Zoltstede 10, 8431 HM Oosterwolde

Telefoon (0516) 513 841

info@installatiebedrijfbakkerbv.nl

www.installatiebedrijfbakkerbv.nl

Elektrische installaties

Centrale verwarming

Lucht- en vloerverwarming

Dak- en zinkwerken

Loodgieterswerk

Zonnecollectoren

Zonneboilers

Warmtepompen

Gas- en waterleiding

Sanitair

Servicebalie voor

onderdelen & doe-het-zelf

Service & onderhoud

24-uurs storingsdienst

Duurzame Installaties


Biosintrum Oosterwolde

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | De Groot Vroomshoop

‘BEWUST BOUWEN MET HOUT PAST

PERFECT IN BIOBASED FILOSOFIE’

In opdracht van Natuurlijk Bouwen B.V. engineerde, produceerde en monteerde De Groot Vroomshoop de gelamineerde

houtconstructie, CLT-vloerplaten, HSB binnenwanden en houten daken voor het Biosintrum in Oosterwolde.

De middenring geeft vorm aan het centrale atrium.

“Een op ons lijf geschreven werk”, zegt accountmanager René Jansen van De

Groot Vroomshoop. “Het Biosintrum moest voor meer dan tachtig procent uit

biobased materialen bestaan. Wij bouwen al meer dan negentig jaar bewust

met hout, dat als hernieuwbaar product perfect in de biobased filosofie past.

Daarbij moest een BREEAM Outstanding certificering behaald worden. Wij

hebben veel kennis en ervaring in BREEAM en hebben die op dit project ter

beschikking gesteld.”

MIDDENRING

De Groot Vroomshoop werd al in een vroeg stadium bij de realisatie van

het Biosintrum betrokken. “De hoofdopzet stond vast en wij dachten mee

over een zo mooi mogelijke invulling daarvan”, aldus Jansen. “Het spannendst

was de middenring, die vorm geeft aan het centrale atrium en

waarin zich de luchtkoepel bevindt. De detailleringen, maar ook de maatvoering

luisterden heel nauw. Alles moest perfect op elkaar aansluiten.

12 | STEDENBOUW.NL


Biosintrum Oosterwolde

'Onze mannen hebben echt

vakwerk geleverd'

We hebben de gehele constructie in 3D uitgewerkt en onderling uitgewisseld

met de architect, constructeur en aannemer. Dat werkte goed.”

BIOBASED MATERIALEN

“Een andere uitdaging betrof het zoeken naar de juiste biobased materialen”,

vervolgt Jansen. “Dat hebben we overigens niet alleen gedaan. Met het hele

team zijn we tot een aantal mooie, circulaire producten gekomen. Voor de HSB

buitenwanden hebben we bijvoorbeeld een Agepan houtvezelpaneel en Gutexplaten

toegepast. En zo is de gelamineerde houtconstructie behandeld met een

biobased verf. En wat ook mooi is: de gelamineerde spanten zijn gemaakt van

verantwoord gekapt larikshout uit onze eigen Nederlandse bossen.”

HOUT IS DE TOEKOMST

Met de oplevering achter de rug, kijkt Jansen terug op een mooi en bijzonder

project. “Onze mannen hebben echt vakwerk geleverd. En ze hebben de ongekende

mogelijkheden van prefab bouwen met hout laten zien. Wij denken

al jaren in prefab en wat ons betreft is dat de toekomst. Of je het nu vanuit

kwaliteitsoogpunt bekijkt, vanuit efficiency of vanuit de inzet van personeel.

Bovendien is hout als circulair materiaal zoveel toekomstbestendiger dan beton

of staal. Het wordt tijd dat Nederland dat gaat beseffen.” ❚

De Groot Vroomshoop engineerde, produceerde en monteerde o.a. de CLTvloerplaten

en HSB binnenwanden.

Hout is krachtig, geeft uitstraling,

is duurzaam, brandveilig en biedt

geweldig leefcomfort. Ons ontwerpteam

gaat constructief met u aan

de slag om te komen tot een unieke

houtconstructie of volhouten

uitvoering van uw wanden, vloeren

of daken. De Groot Vroomshoop

Gelijmde Houtconstructies maakt

uw gebouw tot kunstwerk.

Meteen meer weten? Bel ons op 0546-666333, bezoek www.degrootvroomshoop.nl

of volg ons via social media

STEDENBOUW.NL | 13


Biosintrum Oosterwolde

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Egbert de Boer

‘EEN MOOIE MANIER OM

MOGELIJKHEDEN BIOBASED

BOUWEN TE LATEN ZIEN’

De natuur heeft ons veel te bieden, dat vergeten we vaak. Vanuit die gedachte zet Halbe Vlietstra, bouwbioloog bij

Oldenboom, zich met diverse partijen in om biobased bouwen op de kaart te zetten. Samen met een aantal van deze

partijen leverde hij een belangrijke bijdrage aan het Biosintrum in Oosterwolde.

Vlietstra is werkzaam bij Oldenboom, een familiebedrijf

dat van oudsher gespecialiseerd is in de handel

en verwerking van met name hout- en plaatsoorten,

bouwmaterialen en interieurproducten.

Sinds 2006 is Oldenboom tevens gespecialiseerd

in ecologische bouwmaterialen. “Door een ecologisch

woningbouwproject kwam ik in aanraking

met biobased bouwen”, vertelt Vlietstra. “Ik vond

het bijzonder wat die natuurlijke materialen met de

betreffende woning deden. Ik begon een zoektocht

naar de mogelijkheden van biobased bouwen. Al

snel raakte ik ervan overtuigd dat dit de beste manier

van bouwen is. Het werd mijn missie om dat

in de bouwsector onder de aandacht te brengen.”

CONSTRUCTIEVE EN

ISOLERENDE MATERIALEN

“Het Biosintrum is een mooie manier om te

laten zien wat de mogelijkheden van biobased

bouwen zijn”, vervolgt Vlietstra. “In een vroeg

stadium van het project ben ik met Rob van der

Hoek van Buiteveld om de tafel gaan zitten. Op

basis van het ontwerp heb ik gekeken wat ik,

namens Oldenboom en in samenwerking met

de partijen in mijn netwerk, voor het Biosintrum

kon betekenen. Daaruit kwamen vijf producten

'Door een

ecologisch

woning bouwproject

kwam

ik in aanraking

met biobased

bouwen'

(Beeld: Egbert de Boer)

14 | STEDENBOUW.NL


Biosintrum Oosterwolde

naar voren. Dit waren voornamelijk constructieve

en isolerende materialen, die we al eens

eerder hadden toegepast op andere werken. Van

al deze producten konden we de ‘environmental

product declarations’, de zogenoemde EPD’s,

overleggen. Dat was nodig in het kader van het

BREEAM-certificaat.”

HOUTVEZELPLATEN EN

OUDE KRANTEN

Voor de buitenzijde van het Biosintrum leverde

Oldenboom drukvaste waterwerende houtvezelplaten.

Deze platen worden in het Duitse Meppen

geproduceerd, uit hout dat grotendeels uit

Nederlandse bossen komt. De ruimtes tussen de

stijlen van de gevel zijn voorzien van deels circulaire,

flexibele houtvezel-isolatieplaten en deels

van cellulose isolatie. Vlietstra: “Voor de cellulose

isolatie werkten we samen met InblaasNoord uit

Surhuisterveen. Deze isolatie bestaat uit vermalen

oude kranten die in de constructie worden

ingeblazen. De cellulose die we in het Biosintrum

toepasten, is een 100% organisch isolatiemateriaal

dat circa 20% van zijn gewicht in vocht kan

opnemen. Verder heeft het goede akoestische en

brandvertragende eigenschappen.” In samenwerking

met Juro Coating uit Heerenveen leverde

Oldenboom afgewerkte houtvezelplaten, deels

akoestisch, voor de binnenzijde van het gebouw.

MEER DAN 2.200 SPIJKERBROEKEN

In het Biosintrum is tevens akoestisch isolatiemateriaal

toegepast dat gemaakt is van spijkerbroeken.

“Hier zit een mooi verhaal achter”, zegt Vlietstra.

“Als eindopdrachtgever van dit project wilde

de gemeente Ooststellingwerf zo veel mogelijk

ecologische materialen – en hun mogelijkheden –

laten zien. Zij bedacht een ludieke actie om het begrip

biobased bouwen tastbaar te maken. Zij riep

de bewoners in de gemeente Ooststellingwerf op

om hun oude spijkerbroeken in te leveren, zodat

er isolatiemateriaal van gemaakt kon worden. Dat

was een groot succes. Voor de akoestische isolatie

van het Biosintrum waren 2.200 spijkerbroeken

nodig. We kregen er veel meer!”

BUITENGEWOON

HOGE LUCHTDICHTHEID

Om het Biosintrum lucht- en winddicht te maken,

maakte Oldenboom in het voortraject een Plan

van Aanpak met het bedrijf Pro Clima. Dit Duitse

bedrijf levert ecologische producten voor lucht- en

winddichting, waardoor eventuele naden worden

dichtgezet. “Met de producten van Pro Clima

'Het Biosintrum behaalde uiteindelijk

een q v;10

-waarde van 0,12'

werden de aansluitingen in het Biosintrum afgedicht”,

aldus Vlietstra. “Na afronding van de bouw

werd het gebouw, in aanwezigheid van Pro Clima,

onderworpen aan een luchtdichtheidstest. De resultaten

waren buitengewoon goed. De vereiste

q v;10

-waarde was 0,25. Het Biosintrum behaalde

uiteindelijk een q v;10

-waarde van 0,12.”

BEREIKBAAR VOOR IEDEREEN

“Biobased gebouwen zijn gezond en comfortabel”,

vervolgt Vlietstra. “Wij vinden het belangrijk

dat dit voor iedereen bereikbaar wordt. Gelukkig

merken steeds meer gemeenten, bedrijven en

opdrachtgevers dat zij met de natuur veel meer

kunnen dan lange tijd gedacht werd. En ook met

het argument dat biobased bouwen te duur is,

rekenen we af. Zo waren wij bijvoorbeeld betrokken

bij de bouw van zes biobased houtskeletbouw

starterswoningen in de sociale huur. Ook hebben

we biobased materialen geleverd bij de bouw van

24 appartementen voor mensen met een verstandelijke

beperking. Er gebeurt dus al behoorlijk wat.

Daar moeten we de branche, maar ook de buitenwereld,

deelgenoot van maken. Ik ben dan ook blij

met een opzienbarend project als het Biosintrum.

En trots dat we als Oldenboom daar een bijdrage

aan hebben geleverd.” ❚

(Beeld: Egbert de Boer)

STEDENBOUW.NL | 15


Oldenboom

adviseert in

project Biosintrum

Het Biosintrum is de winnaar van De Nederlandse

Bouwprijs 2019 in de categorie gebouwen. De expertise

van Oldenboom in duurzaamheid komt volledig tot z’n

recht voor dit energieneutrale gebouw. Onze bouwbioloog

adviseerde bij de keuze van biobased materialen en omtrent

lucht- en winddichting. Naast ons advies leverden we diverse

materialen uit ons productengamma, waaronder natuurlijke

isolatiematerialen van katoen, cellulose en houtvezel en

akoestische wand- en plafondpanelen van OSB (geschuurd

en gelakt) ten behoeve van de zichtplaten aan de binnenzijde.

Bent u ook op zoek naar een partner voor diverse oplossingen?

Ga naar www.oldenboom.nl!

We feliciteren alle betrokken partijen van dit project!

Meer informatie vindt u elders in dit magazine.

DUURZAAM BOUWEN

Advies en begeleiding

Constructie- en plaatmaterialen

Natuurlijke isolatiematerialen

ISOLATIE VOOR DE RENOVATIE

ISOLATIE VOOR DE HOUTSKELETBOUW

GEZOND BINNENKLIMAAT

WWW.INBLAASNOORD.NL

MEANDER 21 | SURHUISTERVEEN | 0512- 363277 | INFO@INBLAASNOORD.NL


24.01.18 12:09

Intelligente luchtdichte folie

maakt constructies bijzonder betrouwbaar.

Uiterst effectief dampremmend systeem met Hydrosafe-functie,

100-voudig vochtvariabel µ d

0,25 tot >25 m

DIBt-goedkeuring voor bouwen volgens de norm

Buitenafdichting met actief vochttransport

SOLITEX ® beschermt tegen wind en houdt de constructie droog.

Bijzonder dampopen onderdaksysteem met monolithisch functioneel membraan

dat vocht actief naar buiten transporteert.

Diffusierichting

in de winter

Diffusierichting

in de zomer

vochtvariabel

INTELLO • INTELLO PLUS

TESCON VANA • ORCON F

CONTEGA SOLIDO SL

KAFLEX • ROFLEX

Duurzame verlijming

Allround tape TESCON VANA

• Kleeft betrouwbaar binnen en buiten – zelfs bij vochtige

omstandigheden dankzij de waterbestendige SOLID-lijm

• Gemakkelijker verder werken: vliesdrager kan direct

worden bepleisterd

• Flexibeler verder werken: 6 maanden uv-bestendig

• 100 jaar kleefkracht onafhankelijk goedgekeurd

Dé totaaloplossing voor het professioneel en betrouwbaar afdichten van gebouwen. Meer dan 30 jaar

ervaring op het gebied van onderzoek en ontwikkeling, productie, verkoop en service.

Voor maximale bescherming tegen bouwschade en schimmel.

JAAR

KLEEFKRACHT

met succes getest

uniek in de wereld

TESCON VANA I TESCON No.1 I UNI TAPE

www.proclima.com/100years

pro clima – en de isolatie is perfect

pro clima

K E N N I S 2 018 / 19

Gratis bestellen:

Planningshandboek pro clima »KENNIS«

met meer dan 400 pagina's constructies, details, bouwkundige

informatie, systemen, producten, service en nog veel meer

pro clima K E N N I S 2 018 / 19

en

EFFICIËNT ENERGIEVERBRUIK

BOUWSCHADE VOORKOMEN

GEZONDERE GEBOUWEN

Betrouwbare oplossingen voor afdichting van de bouwschil

Tel +49 (0) 62 02 - 27 82.0

info@proclima.com

proclima.com


Biosintrum Oosterwolde

Tekst | Johan Debaere Beeld | Pro Clima

INNOVATIEVE KLEEFBAND

DRAAGT BIJ AAN EEN

GEZOND BINNENKLIMAAT

Pro Clima begeleidde het project van A tot Z en was

ook betrokken bij de Blowerdoortest, waarbij de

resultaten de verwachtingen ver overtroffen.

18 | STEDENBOUW.NL


Biosintrum Oosterwolde

Een mens brengt elke dag heel wat uren binnen door: op het werk, op school, in de sporthal, …, maar uiteraard ook thuis.

Hoe goed we ons dan voelen, hangt in grote mate af van de kwaliteit van de binnenlucht, de temperatuur in het gebouw, …,

kortom: van het binnenklimaat. De luchtdichtheid heeft een grote invloed op dat binnenklimaat. Bij de realisatie van het

biobased Biosintrum in Oosterwolde besteedden architect Paul de Ruiter en de bouwpartners van Natuurlijk Bouwen B.V.

veel aandacht aan energie-efficiëntie, duurzaamheid en innovatie. Zo kwamen ze ook bij Pro Clima terecht. De specialist in

innovatieve dichtingssystemen voor binnen en buiten ontwikkelde en produceerde voor dit bijzondere gebouw een nieuwe

kleefband. Die werd op verschillende plaatsen toegepast, wat resulteerde in een optimale luchtdichtheid.

De basis voor het huidige Pro Clima werd eigenlijk al in 1978 gelegd, toen

Lothar Moll, bedrijfsleider van MOLL Bauökologische Produkte GmbH, een adviesbureau

voor ecologisch bouwen startte. In de jaren ’80 werd daar nog het

‘Biologisch Eiland’ aan toegevoegd met onder andere een handel in uitsluitend

ecologische bouwmaterialen. “Vanaf 1985 werden de eerste folies voor

convectiebescherming en dampremming ontwikkeld, maar de echte lancering

van een volledig gamma professionele luchtdichtingssystemen kwam er pas

in 1994 met de introductie van het merk Pro Clima”, vertelt directeur verkoop

Axel Schmidt. “Vandaag is Pro Clima uitgegroeid tot een marktleider in de

ontwikkelling en productie van complete dichtingssystemen voor binnen en

buiten. Wij zijn actief in meer dan 40 landen en beschikken over een team van

ervaren medewerkers, die continu op zoek zijn naar innovatieve oplossingen.

Belangrijk daarbij is de combinatie van knowhow en ervaring met aandacht

voor mens en milieu. Alle producten worden in-house ontwikkeld en moeten

voldoen aan de strengste eisen op het gebied van milieu en luchtkwaliteit.”

DICHTINGSSYSTEMEN VOOR BINNEN EN BUITEN

Pro Clima biedt een breed gamma oplossingen om bouwelementen luchtdicht

te maken: damprem- en luchtdichtingsbanen uit bouwkarton en folie,

onderdak- en dampremmende folies met een monolitisch membraam, tapes,

aansluitlijmen en reparatieband, … om er maar een paar te noemen. “Wij

willen bij elk bouwproject helpen om de energie-efficiëntie te verhogen en

de CO 2

-uitstoot te beperken. Bovendien vermijdt een efficiënte isolatieconstructie

bouwschade en draagt dit bij aan een gezond binnenklimaat en meer

comfort”, geeft Schmidt aan. “Wij maken alleen gebruik van kwaliteitsmaterialen

en daarom mag elk onafhankelijk instituut onze producten testen. Zo

is de kwaliteit van onze dampremmende folie INTELLO officieel goedgekeurd

door het Duitse Instituut voor Bouwtechniek (DiBt) en wordt die permanent

bewaakt door het testinstituut MFPA in Leipzig. Een onafhankelijke test van

de Universität Kassel bevestigt dan weer de langdurige functie en kleefkracht

van de allround tape TESCON VANA, ook na 100 jaar. Alle producten worden

ook standaard getest op schadelijke stoffen.”

'Dit referentie project moet

helpen om onze positie

in de Nederlandse markt

te versterken'

INNOVATIEVE KLEEFBAND

VOOR BIOSINTRUM

De specialist uit het Duitse Schwetzingen werd vorig jaar via de Nederlandse

partner Oldenboom B.V. betrokken bij het prestigieuze Biosintrum project, één

van de meest duurzame en innovatieve gebouwen in Europa. Architect Paul

de Ruiter en de bouwpartners van Natuurlijk Bouwen B.V. – een consortium

van de bouwbedrijven Buiteveld, Doornenbal en De Jong – waren immers op

zoek naar een gepaste oplossing voor het luchtdicht maken van hun energieneutraal,

biobased gebouw. “Tijdens een gesprek met de projectverantwoordelijken

van bouwbedrijf Buiteveld bleek onmiddellijk welke hoge eisen aan

dit project gesteld werden. Bovendien waren alle plannen al getekend en was

men zelfs al met de bouw gestart, wat het er uiteraard niet gemakkelijker

op maakte. Terwijl in andere bouwprojecten de tapes en andere luchtdichtingssystemen

onzichtbaar gemonteerd worden, zouden ze hier wel duidelijk

zichtbaar zijn. Daarom moesten ze in het zwart geleverd worden”, licht Axel

Schmidt toe. “Geen enkel van onze standaardproducten kon gebruikt worden,

waardoor we een nieuwe innovatieve kleefband ontwikkelden die in heel wat

verschillende toepassingen ingezet kon worden. Bijvoorbeeld voor de afdichting

van kozijnen. Dankzij een goede samenwerking met de bouwpartners

verliep de montage zeer vlot. De montageteams kregen ter plaatse een gedegen

opleiding en wij waren ook steeds bereikbaar om bij eventuele vragen

of problemen een oplossing te bieden. Uiteindelijk waren wij ook betrokken

bij de uitvoering van de blowerdoortest, waarbij de behaalde resultaten de

verwachtingen ver overtroffen.”

Bij Pro Clima en hun Nederlandse partner Oldenboom B.V. zijn ze zeer trots en

tevreden. Dit referentieproject moet helpen om hun positie in de Nederlandse

markt te versterken. ❚

Geen enkele standaardoplossingen voldeed aan de hoge eisen van het

bouwproject. Daarom ontwikkelde de specialist een nieuwe innovatieve

kleefband, die in heel wat verschillende toepassingen ingezet werd.

STEDENBOUW.NL | 19


Biosintrum Oosterwolde

Projectinfo

Houtcomposiet gevelproduct voldoet op alle fronten

De gevel van het Biosintrum in Oosterwolde is voorzien van 400 m 2

NEOLIFE ® biobased gevelbekleding. Dit houtcomposiet gevelproduct

van LJ Solutions is toegepast als afwerking tussen de gelamineerde

spanten en bij de entree. De vlonderdelen zijn eveneens uit

het houtcomposiet vervaardigd.

Al in het voortraject werd LJ Solutions bij de totstandkoming van het

Biosintrum betrokken. Op verzoek van Bouwbedrijf Buiteveld dacht

de gevelspecialist mee over een onderhoudsvrije geveloplossing die

voldoet aan het beeld van de architect. “Een bijzonder proces”, zegt

eigenaar Roel Tromp van LJ Solutions. “Met de aannemer, architect,

opdrachtgever en andere onderaannemers deelden we kennis en

kwamen we tot een mooie, duurzame totaaloplossing voor de gevel.”

'Onze gevelbekleding en

vlonderdelen leenden zich

perfect voor dit project'

'De architect had een

beeld voor ogen van

een latstructuur met

schaduwzijde'

Extra credit BREEAM

Met hout als duurzaam materiaal, een productielocatie op relatief

korte afstand én goed afvalmanagement, draagt LJ Solutions op

meerdere wijzen bij aan het behalen van het BREEAM Outstanding

certificaat. Tromp: “Ons product staat zelfs op de nominatie voor

een ‘innovation credit’. Dit is een extra punt van BREEAM omdat het

aan de ‘exemplary performance criteria’ voldoet. Oftewel: we gaan

met ons product verder dan BREEAM standaard voorschrijft en dat

wordt beloond. Dat we daarvoor in aanmerking komen, daar zijn

we best trots op!”

Onderhoudsvrije biobased gevelbekleding

“Onze NEOLIFE ® gevelbekleding en vlonderdelen leenden zich

perfect voor dit project”, vervolgt Tromp. “NEOLIFE ® is een

biobased product bestaande uit 82% hout, 10% mineralen en

8% overige additieven, waarvan circa 7% kunststof. Daarmee is

NEOLIFE ® het meest natuurzuivere houtcomposiet. Bovendien

is het 100% onderhouds- en rottingsvrij.” De gevelelementen

en vlonderdelen zijn gehydrofobeerd en daardoor waterafstotend.

Regen en wind hebben geen invloed. Ook kunnen er geen

mossen en algen op groeien.

Architectonisch beeld

De architect had een beeld voor ogen van een latstructuur

met schaduwzijde. Ook dat kon gerealiseerd worden met de

NEOLIFE ® gevelbekleding. Het product is sterk geprofileerd

met een rib van vier centimeter (Clad 4) en uitgevoerd in de

kleur ‘night’. De vlonderdelen zijn uitgevoerd in de kleur ‘graphite’.

Door de mineralen in het composiet blijft de kleur behouden.

De entree is vervaardigd met een veertien centimeter rib

paneel (Cover 14).

'Ons product staat zelfs

op de nominatie voor een

'innovation credit''

Van Voorststraat 17

7773 CW Hardenberg

0031 523 – 234616

0031 6 – 29848397

info@ljsolutions.nl

www.ljsolutions.nl

20 | STEDENBOUW.NL


Nieuwbouw hoofdkantoor Booking.com Amsterdam

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | UN Studio

Emblematisch sluitstuk

van het Oosterdok

Op de kop van het Oosterdokseiland in Amsterdam vindt de ‘grande finale’ plaats: de realisatie van het internationale

hoofdkantoor van Booking.com. Met een oppervlakte van 72.500 vierkante meter – ruim een derde van het Oosterdokseiland

– is dit multifunctionele gebouw één van de grootste binnenstedelijke projecten van West-Europa.

Voor Booking.com was de unieke locatie de belangrijkste

reden om zich op het Oosterdokseiland te

vestigen. De ligging aan het IJ, nabij het centrum van

Amsterdam en bijna bovenop het Centraal Station,

maakte deze plek perfect voor het Amsterdamse ITbedrijf.

In 2015 kwam Booking.com via de gemeente

in contact met BPD, de ontwikkelaar van het gehele

Oosterdokseiland. UNStudio, in de persoon van Ben

van Berkel, werd als architect bij het project betrokken

en zette de eerste schetsen op papier.

LAATSTE DEELPLAN

“De laatste jaren is Oosterdokseiland uitgegroeid

tot een dynamische plek waar dagelijks vele honderden

mensen komen om te werken, wonen en

ook uit te gaan”, zegt Jeroen Galle, projectdirecteur

ODE namens BPD. Over het hoofdkantoor van

Booking.com zegt hij: “Dit laatste deelplan is het

sluitstuk voor de totstandkoming van dit gebied,

met uitzicht over het Oosterdok, het IJ en de oude

binnenstad.” Van Berkel voegt toe: “Het ontwerp

voor deze volledig geïntegreerde nieuwe stadscampus

voorziet in een multifunctionele woon- en

werkomgeving met veel publieke voorzieningen.

Op stedelijk niveau sluit het gebouw naadloos

aan op het bestaande stratenpatroon. Vanaf de

oostzijde vormt het gebouw een emblematisch

sluitstuk van het Oosterdok.”

ZO VEEL MOGELIJK

ONTWERPVRIJHEID

In november 2015 werd Royal HaskoningDHV

aan het team toegevoegd, om het project naar de

markt te begeleiden. “Eerst stelden we het Programma

van Eisen op”, vertelt René Karreman

van Royal HaskoningDHV. “We lieten de architect

zo veel mogelijk vrij in zijn ontwerp en beschreven

alleen waar het gebouw aan moest voldoen.

Het moest bijvoorbeeld een duurzaam gebouw

worden. Ook moest het voldoende flexibiliteit

bieden om een nog nader te bepalen werkconcept

te integreren. Verder stelden we uitgangspunten

op voor onder meer de akoestische, ›

STEDENBOUW.NL | 21


Nieuwbouw hoofdkantoor Booking.com Amsterdam

bouwfysische en thermische prestaties. Tijdens het

ontwerpproces controleerden wij of de voorstellen

aan de gestelde voorwaarden voldeden.” Royal

HaskoningDHV begeleidde Booking.com ook

tijdens het contractuele proces met BPD en verzorgde

het stakeholdermanagement. Karreman:

“Dit omvangrijke werk vereiste veel afstemming

met onder meer de gemeente en provincie.”

TECH CAMPUS

Het ontwerp van het gebouw is gebaseerd op de

wens van Booking.com om een ‘tech campus’ te

creëren. Deze campus beslaat circa 63.500 vierkante

meter en biedt ruimte aan zo’n 4.600 verschillende

soorten werkplekken, diverse sociale

ruimtes, co-creatieruimtes, stiltewerkplekken, restaurants

en een dakterras. Het open karakter van

de campus wordt versterkt door de volledig in glas

uitgevoerde gevel en twee imposante atria. In het

gebouw bevindt zich tevens zo’n 7.500 vierkante

meter aan appartementen, 1.500 vierkante meter

publieke functies op de begane grond, een fietsenstalling

voor 2.500 fietsen en een uitbreiding van

een bestaande parkeergarage.

'Dit laatste deelplan is het sluitstuk voor

de totstandkoming van dit gebied'

DUURZAAMHEID

Met een BREEAM Excellent ontwerpcertificaat

mag het nieuwe hoofdkantoor van Booking.com

zich met recht een duurzaam gebouw noemen.

Toch ziet UNStudio duurzaamheid niet alleen als

technische uitdagingen en oplossingen. Van Berkel:

“Duurzaamheid is wat ons betreft een integrale

ontwerpopgave met een sterke focus op het

welzijn van de mens als gebruiker. Het ontwerp

moest een positieve impact hebben op de omgeving

en een community creëren, zowel in het gebouw

als met de stad.” Vanuit deze visie koos Van

Berkel voor een ‘active design’ met veel loopverbindingen

en ruime aandacht voor licht, uitzicht,

zichtlijnen, (spontane) ontmoetingen en sociale

interactie. Bovendien bieden de ruim opgezette

kantoorverdiepingen maximale flexibiliteit.

INTERACTIE MET OMGEVING

Het ontwerp van UNStudio is tevens een verrijking

voor de directe omgeving en de stad. Door de

transparante gevels gaat het leven in het gebouw

de interactie aan met het leven erbuiten. Voor de

bewoners van Amsterdam is het gebouw vooral van

belang vanwege de openbare ruimte. De verwachting

is dat er straks een prachtig nieuw en levendig

plein ontstaat, maar ook een nieuwe doorkijk en

route naar de Dijksgracht en het Marineterrein.

BEWAKERS VAN ONTWERP

EN KWALITEIT

In januari 2018 startte de bouw van het hoofdkantoor

van Booking.com. Zowel UNStudio als Royal

HaskoningDHV blijven tot aan de oplevering betrokken.

UNStudio ‘bewaakt’ het architectonisch

22 | STEDENBOUW.NL


Nieuwbouw hoofdkantoor Booking.com Amsterdam

ontwerp,Royal HaskoningDHV de kwaliteit en

bouwfysische aspecten. “We lopen geregeld op de

bouwplaats rond om te kijken of het gebouw aan

de gestelde uitgangspunten voldoet”, zegt Karreman.

“Na een complex, maar prettig verlopen ontwerpproces

gaan we er nu met z’n allen voor zorgen

dat hier een prachtig gebouw komt te staan.

Niet alleen voor de bewoners en medewerkers van

Booking.com, maar ook voor de bewoners en bezoekers

van Amsterdam.” ❚

Bouwinfo

Bouwprogramma

Nieuwbouw multifunctioneel gebouw met

o.a. woningen, kantoren, publieke voorzieningen

en restaurants (72.500 m 2 )

Opdrachtgever

BPD, Delft

Architect

UNStudio, Amsterdam

Aannemer

Züblin, Stuttgart (DUI)

Bouwbegeleiding

Royal HaskoningDHV, Amersfoort

Bouwperiode

2018 – 2020

Projectinfo

Nieuwste generatie Smart Building

Een belangrijke troef die Booking.com

inzet om haar medewerkers maximaal

werkcomfort te bieden, is de holistische

benadering van het technische systeem.

Het nieuwe hoofdkantoor wordt uitgerust

met de allernieuwste open en schaalbare

Smart Building oplossingen, gekoppeld

aan een ecosysteem.

“Het slimme kantoor en de slimme werkplek

hebben alles te maken met het verhogen

van de medewerkerstevredenheid”,

vertelt Paul Persy, directeur/eigenaar van

Persy Control Services. “Het zorgt voor een

betere gebruikerservaring, meer welzijn,

plezier en operationele efficiëntie.”

De essentie zit in een regulier systeem,

uitgebreid met een additioneel systeem

van indoor positioning en machine learning

algoritmes. Dankzij dit extra systeem

worden installaties automatisch geregeld

naar de wensen van rechthebbende

personen. Met een app, ID of tag kan iedereen

zijn voorkeursinstellingen invoeren en

wijzigen. “Maar er kan ook geautoriseerde

toegang worden verleend”, vertelt Persy.

Naast de klimatologische voordelen biedt het

systeem veel extra’s op het gebied van veiligheid.

Het systeem registreert immers wie in

het gebouw verblijft en waar deze persoon

verblijft. Persy: “Het werkt als een GPSnavigatiesysteem,

maar dan in een gebouw.

Een geweldig hulpmiddel om bijvoorbeeld

wachtrijen te signaleren, processen te verbeteren,

brand te traceren, ruimtecomfort in te

richten of verlichting te monitoren. En dat

alles real time.” Booking.com doet hiermee

een flinke investering om een inspirerende

werkomgeving te creëren en medewerkers

zo lang mogelijk aan zich te binden.

Solution

Partner

INTELLIGENT POSITIONING SOLUTIONS

www.IQPS-smartbuildings.com

SIEMENS partners voor het gezamenlijk

creëren van de perfecte plek.

STEDENBOUW.NL | 23


Nieuwbouw hoofdkantoor Booking.com Amsterdam

Projectinfo

Slimme E-techniek op een Amsterdamse toplocatie

Naast prominente nieuwbouwprojecten aan

de Zuidas – de kantoorgebouwen NoMA

House en Hourglass – is Van den Pol Elektrotechniek

nu ook actief op een andere Amsterdamse

toplocatie: de laatste kavel van het

Oosterdokseiland. “Ook hier zetten we meerdere

disciplines in”, zegt Jan van den Brink,

projectleider bij de Montfoortse specialist.

Van den Pol is onder meer verantwoordelijk

voor de complete E-installatie plus

brandmeld- en ontruimingsinstallaties in

zowel de vergrote parkeergarage als in

het nieuwe kantoor van Booking.com. “Het

wordt een slim gebouw met volop sensoren.

Comfort en energiezuinigheid staan op een

hoog niveau, net als het gebruiksgemak.

De installaties worden aangestuurd via het

gebouwbeheersysteem en een app.”

Niet anders

Het complex krijgt LED-verlichting. “Dat is

voor ons de standaard; Van den Pol maakt

niet anders meer”, aldus Van den Brink.

“Ook de 1.500 zonnepanelen dragen bij aan

het beoogde BREEAM-NL ‘Excellent’ label

van deze ontwikkeling.” Opmerkelijk is de

forse noodstroomvoorziening. “Twee aggregaten

van 2.000 kVA elk zorgen dat ook bij

stroomuitval bedrijfsprocessen ongestoord

kunnen doorgaan.” Door de omvang en

complexiteit ligt de lat hoog bij dit project.

“Onze BIM-kennis komt hier goed tot zijn

recht. En bij de samenstelling van het

inbouwpakket is onze ervaring met innovatieve

techniek een groot voordeel.”

Projectinfo

Installaties in een state-of-the-art kantoorgebouw

Voor de aanleg van de installaties in ODE

Amsterdam bundelt Klimaatservice Holland

uit Hardinxveld-Giessendam haar krachten

met Van den Pol Elektrotechniek uit

Montfoort. Onder de naam ‘ICO’ (Installatie

Combinatie ODE) realiseren zij de complete

technische installaties. De hoogstaande

techniek, grote omvang en bijzondere locatie

maken dit tot een uitdagend project.

Op dit moment buigen de partijen zich over de

voorbereiding van het werk. “Tijdens de voorbereidingsfase

werken we voor BPD het hele

project uit in BIM”, vertelt Jan Nederveen,

projectdirecteur van ICO. “Alles wordt geëngineerd

en tot in detail uitgetekend in 3D. Dit

houdt in dat het totale werk al digitaal is uitgewerkt,

voordat we daadwerkelijk aan de slag

gaan.” Bij de voorbereiding heeft ICO twee

speerpunten. Als eerste is daar de kelder, het

technische hart van het gebouw. Hier worden

de warmte- en koudeverdelers, luchtbehandelingscentrale

en noodstroomaggregaten

opgesteld. Via vijf schachtkernen wordt de

warme, koude en ventilatielucht gedistribueerd

door het gebouw.

Minstens zoveel aandacht vragen de

kantoorruimtes, grotendeels geklimatiseerd

met strekmetalen klimaatplafonds.

Hier moeten alle installaties zo worden

aangelegd dat de medewerkers straks

turn key na de oplevering aan het werk

kunnen. Voor computers, camera’s en

plaatsbepaling moeten alle voorzieningen

aanwezig zijn. “Daarbij is het niet zomaar

een kantoorgebouw”, vertelt Nederveen.

“Het gebouw is state-of-the-art en dat

moet het ook nog zijn als het in 2021 in

gebruik wordt genomen. Dat vraagt van

ons een vooruitziende blik. Regel- en

besturingstechniek moeten 'smart' op

elkaar worden afgestemd.”

Projectinfo

Duurzame installaties voor het slimste gebouw van Nederland

Een belangrijke wens van Booking.com is

een ‘Smart Building’. Zij wil een kantoorcampus

die slim en logisch in elkaar zit,

zodat gebruikers en bezoekers er gemakkelijk

hun weg vinden. Daarnaast heeft Smart

Building alles te maken met techniek. Met

technische hulpmiddelen zoals telefoons,

pasjes en bluetooth moeten de gebruikers

maximaal comfort genieten in het gebouw.

“Smart Building is een wollige term”, weet

Dick van der Kooij, directeur van Techniplan

Adviseurs. “Iedereen in de technische

branche heeft het erover. Voor Booking.com

hebben we de term - op installatiegebied

- duidelijk gedefinieerd. Dat heeft geresulteerd

in een ontwerp met veel sensoren en

slimme installaties, waarbij iedereen zijn

voorkeursinstellingen kan invoeren. Denk

hierbij maar aan de hoeveelheid licht, de

hoogte van de temperatuur en de ventilatie.”

Multifunctioneel

De installaties worden prachtig weggewerkt.

In de plafonds bevinden zich de

klimaat- en verlichtingsinstallaties; de

verhoogde vloeren worden gebruikt voor

ventilatie. In de ruim 1.000 ruimtes zijn

de installaties uiterst flexibel. Verandert

iemand van voorkeur, dan is dat met een

app snel geregeld. Verder worden overal

aansluitingsmogelijkheden gerealiseerd

voor apparatuur en inrichting. Die maken

alle ruimtes multifunctioneel en geschikt

voor uiteenlopende werkzaamheden.

Gezien de BREEAM-ambitie van Booking.

com kiest Techniplan Adviseurs uitsluitend

voor milieubewuste oplossingen en duurzame

energiebronnen.

24 | STEDENBOUW.NL


Klimaatservice Holland BV

is specialist op het gebied van:

Verwarmingsinstallaties

Koelinstallaties

Klimaatplafonds

Luchtbehandelingsinstallaties

Ventilatie installaties

Regelinstallaties

Afstandbeheer

Sanitaire installaties

Drinkwaterinstallaties

Regenwateropvangsysteem

Riolering

Nijverheidsstraat 31

3371 XE Hardinxveld-Giessendam

Tel. 0184 - 613911

www.klimaatservice.nl

Naamloos-2 1 28-01-19 08:50

“De Sax” Rotterdam

nhow Amsterdam RAI

De Zalmhaven Rotterdam

The Olympic Amsterdam

Techniplan Adviseurs is een

onafhankelijk ingenieurs-bureau

op het gebied van installaties,

comfort en duurzaamheid. Techniek

is voor ons geen doel maar een

middel om het leven aangenamer

te maken – thuis, op het werk, op

school en waar dan ook. Al ruim

40 jaar ontwikkelen we praktische,

effectieve maar vooral duurzame

oplossingen. Door deze aanpak zijn

we betrokken bij een aantal van de

meest innovatieve en bijzondere

projecten van Nederland.

• Installatie-advies

Hotel “Boot & Co”

Amsterdam

• Duurzaamheidsadvies

• Energie-advies

www.techniplan.nl

TPA - Advertentie 95x130 - v04.indd 1 21-02-19 17:33


Nieuwbouw hoofdkantoor Booking.com Amsterdam

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Scheldebouw

‘Spectaculaire, bijna on-Hollandse gevel’

De internationale allure van het hoofdkantoor van Booking.com is voor een groot deel te danken aan de spectaculaire

gevel. Met o.a. verdiepingshoge ramen in verschillende vormen en afmetingen is het gevelontwerp complex en uitdagend.

Gevelspecialist Scheldebouw wist dit te vertalen naar een custom-made elementgevel. De eerste elementen

worden medio dit jaar gemonteerd.

Opstelling Visuele Mock-up voor Booking.com bij Scheldebouw BV.

Scheldebouw realiseert de gevel in opdracht

van Oosterdokseiland Ontwikkeling Amsterdam

(OOA), een entiteit van BPD voor de ontwikkeling

van het Oosterdokseiland, en was al in een vroeg

stadium bij het ontwerp betrokken. Sales manager

Paul Latuheru van Scheldebouw: “We dachten

mee over een geveloplossing die aan het esthetische

beeld van de architect voldoet, maar ook aan

de thermische en bouwfysische eisen. Met name

akoestiek is belangrijk, vanwege de ligging nabij

het spoor.” Scheldebouw verzorgt ook de glasdakconstructies

voor de atria.

RIMPELING IN HET WATER

“Het gevelontwerp is opvallend en uitdagend”,

vervolgt Latuheru. “De geometrische vorm, strakke

belijningen en inspringende geveldelen maken

het ontwerp bijna on-Hollands. In het midden

van het gebouw, over een lengte van zo’n zestien

meter, loopt de gevel vanaf beide zijden iets

naar binnen toe. Het beeld dat hiermee gecreëerd

wordt, doet denken aan de rimpeling in het water

nadat je er een steentje in gegooid hebt.” Concept

designer Hans Jansen voegt toe: “De gevel is opgebouwd

uit een grid van transparante delen. In

één van onze eerste conceptvoorstellen wijzigden

we de gridmaat van 1.20 meter breedte naar 2.40

meter breedte. UNStudio heeft dit uiteindelijk ook

doorgevoerd. Dit bracht iets meer rust in de gevel.

Tegelijkertijd houden de variatie in horizontale

banden, de verschillende raamhoogten en driehoekige

ruiten het gevelbeeld dynamisch.”

CUSTOM-MADE PREFAB

GEVELELEMENTEN

Scheldebouw kiest ervoor om de gevel uit te

voeren als elementgevel. Latuheru licht toe: “We

26 | STEDENBOUW.NL


Nieuwbouw hoofdkantoor Booking.com Amsterdam

vervaardigen de gevelelementen in onze eigen fabrieken

in Middelburg en Heerlen. Deze elementen

zijn 2.40 meter breed en 3.30 meter hoog. In sommige

gevallen zijn ze hoger, tot wel 5.50 meter.

Door te prefabriceren, houden we de kwaliteit van

de elementen onder controle en de bouwsnelheid

hoog.” Jansen voegt toe: “We brachten de

complexe en gevarieerde gevel terug naar vijf basiselementen,

met elk een aantal varianten. Alle

elementen zijn custom-made. Ook hebben we drie

project specifieke stijlen- en regelsystemen ontwikkeld.”

De gevelelementen met een driehoekige

punt vormen de grootste uitdaging. Een aantal

van deze punten is uitgevoerd als parallel uitzetvenster,

een zogenoemd PAF-raam.

MOCK-UPS

In totaal realiseert Scheldebouw circa 15.000

vierkante meter aan gevel. Daarvan wordt 10.000

vierkante meter geprefabriceerd, wat neerkomt

op zo’n 1.200 gevelelementen. Om er zeker van

te zijn dat de elementen aan alle wensen en eisen

voldoen, maakt Scheldebouw een aantal mock-ups.

Latuheru: “Eerst maakten we een visuele mock-up.

Op basis daarvan kon de klant het uiterlijk beoordelen.

Daarnaast is een mock-up gemaakt die was

bedoeld om het glas te beoordelen. We zochten

naar een glasopbouw die voldoet aan de eisen op

het gebied van licht, thermische prestaties, zonwering

en akoestiek. Zo zijn de elementen uitgevoerd

in triple glas en voorzien van zonwerende coating.

Daarvan maakten we een mock-up in vier varianten.”

In maart maakt Scheldebouw de mock-up

waarmee de wind- en waterdichtheid van de gevel

getest wordt. Daarna volgt nog een mock-up voor

het testen van de akoestische prestaties.

'We voeren de

bouw straks

uit volgens de

Lean planning'

LEAN EN BINNENSTEDELIJK

Zowel BPD als Booking.com zijn gebaat bij

een snelle oplevering. De planning is dus een

belangrijk onderdeel in het project. Na de ruwbouw,

die vrij complex is door de variërende

vorm van het gebouw, is het zaak de elementen

zo snel mogelijk te monteren. “We voeren de

bouw straks uit volgens de Lean planning”, zegt

Latuheru. “We hebben 55 transporten nodig om

alle elementen op de bouwplaats aan te leveren.

Dit doen we just-in-time, zodat ze vrijwel

meteen ingehesen kunnen worden. Gezien de

binnenstedelijke locatie, met nagenoeg geen

opslagruimte, is dit de enige mogelijkheid.” De

gevelelementen zijn nog niet gemonteerd. Toch

heeft Scheldebouw al een intensief traject achter

de rug. Latuheru: “Met BPD, de architect en

diverse adviseurs hebben we gekeken hoe we

de architectonische visie konden realiseren.

Dit heeft geresulteerd in wat er nu gebouwd

wordt.” Jansen besluit: “Daarbij laten we zien

dat je een complex gebouw wel degelijk in een

elementgevel kunt uitvoeren.” ❚

Visuele Mock-up geeft alle geveltypen op ware grootte weer.

STEDENBOUW.NL | 27


Nationaal Archief Emmen

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | LKSVDD architecten

‘Het gebouw moest volledig worden omgeturnd’

STAP VOOR STAP NAAR

EEN BIJZONDER ONTWERP

Het voormalige pand van de Topografische Dienst in Emmen is omgebouwd tot filiaal van het Nationaal Archief in Den

Haag. Met deze nieuwe bestemming werd het pand geschikt gemaakt voor drie miljoen kilo papieren documenten. Of

spreekt 90 kilometer aan stellingen meer tot de verbeelding? ›

STEDENBOUW.NL | 29


Nationaal Archief Emmen

Feit is dat het nieuwe Nationaal Archief in Emmen

geschikt gemaakt moest worden voor een zware

belasting. Waar een gemiddeld kantoorgebouw

een belastbaarheid vraagt van 400 tot 500 kg/m 2 ,

is in het Nationaal Archief sprake van een belastbaarheid

van zo’n 1.000 kg/m². Daarbij moest het

dé plek worden waar belangrijke nationale documenten

voor eeuwig bewaard kunnen blijven. Dat

stelde hoge eisen aan de fysieke condities van het

gebouw. Installaties, brandveiligheid, beveiliging

en logistieke stromen vroegen de hoogst mogelijke

aandacht. Het Rijksvastgoedbedrijf regelde de

aanbesteding met een UAV-GC-contract.

VERZWAARDE FUNDERING

“Het stond voor ons onmiddellijk vast dat het gebouw

volledig moest worden omgeturnd”, vertelt

Patrick Kip, projectleider van Dura Vermeer Bouw

Hengelo. “Om het bestaande rijksgebouw geschikt

te maken voor haar nieuwe functie, moesten we

het strippen en vanaf het casco weer opbouwen.

Alleen de constructie is dus behouden gebleven en

zelfs die is nog flink verzwaard. Alle vloeren zijn

verstevigd en verstijfd.”

COMBINATIE OUD | NIEUW

Een belangrijke speerpunt bij de nieuwe indeling

was de opslagruimte. Na de transformatie moest

het gebouw zoveel mogelijk archiefstellingen kunnen

bergen. Daarnaast had de architect duidelijke

wensen. Deze wilde - met name in de kantoren

- de tegenstelling tussen oud en nieuw accentueren.

Om deze reden bleven gedeeltes van de oorspronkelijke

constructie bewaard, terwijl nieuwe

gedeeltes juist opvallen door strak afgewerkte

materialen. Om een plezierige werksfeer te waarborgen,

is de lichtinval vergelijkbaar met die in

een modern kantoorgebouw.

'De moderne gedeeltes vallen op door

strak afgewerkte materialen'

EEN RUSTIEKE GEVEL

De invulling van de nieuwe gevel was een discussiepunt.

Waar de architect van Dura Vermeer de

voorkeur gaf aan een uitbundige uitstraling, was

de architect van de Rijksbouwmeesters juist voor

ingetogenheid. Met de gegeven ligging - midden

in een woonwijk - moest het gebouw niet hoger

en opvallender zijn dan de omringende bouw, zo

was de redenering. Het compromis werd gevonden

in een strakke, simpele gevel, bekleed met

aluminium gevelpanelen die een golfpatroon

laten zien. Deze golfbeweging verwijst naar de

golvende beweging die de bladen van een boek

maken als het gelezen wordt. Onopvallende gevelopeningen

achter de panelen zorgen voor lichtinval

en uitzichtpunten.

TERREININRICHTING

Om het Nationaal Archief te laten aansluiten op

haar omgeving, werd de sfeer van de gevel doorgetrokken

naar het omliggende terrein. Dit werd

volledig opgeschoond en opnieuw ingericht. Enkele

oude bomen en heesters, twee parkeerplaatsen

- één voor de medewerkers en één voor de bezoekers

- en een strakke waterpartij zorgen ook hier

voor een rustieke sfeer. Kip: “Ook hier hadden we

te maken met strenge beveiligingseisen. Getuigen

hiervan zijn de grote beveiligingsinstallaties langs

de aanrijdroutes.”

Medio april draagt Dura Vermeer Bouw het gebouw

over aan de nieuwe gebruikers. “Het was

een toer om enerzijds verantwoordelijk te zijn voor

de herinrichting en anderzijds steeds de goedkeuring

van het ontwerpteam te krijgen. Het hielp om

in kleine stapjes te werken. We hebben dus heel

veel validaties ingediend bij de opdrachtgever en

konden zo grote tegenslagen voorkomen.”

Vanaf april 2019 wordt het archief ingericht; in

juni wordt het officieel geopend. ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Rijksvastgoedbedrijf - ‘s-Gravenhage

Architect

LKSVDD Architecten

Constructeur

Lucassen Bouwconstructies - Hengelo

Aannemer

Dura Vermeer Bouw - Hengelo

Installateur

Linthorst Techniek - Apeldoorn

Bouwsom

€ 19,5 miljoen

Bouwperiode

mei 2016 - april 2019

30 | STEDENBOUW.NL


Nationaal Archief Emmen

Projectinfo

Archiefkasten van extreem

hoge kwaliteit

Negentig kilometer archiefruimte leveren,

dat wil iedere ondernemer die ook maar iets

te maken heeft met opslagruimtes. Dat gold

dus zeker ook voor Bruynzeel, de marktleider

op dit gebied. Maar zelfs voor deze gerenommeerde

specialist vroeg het anderhalf jaar

voordat het Nationaal Archief bewezen achtte

dat Bruynzeel de juiste producten zou leveren.

“Het inrichten van archiefruimtes is bij

ons aan de orde van de dag”, vertelt Roy

Opstals, projectleider van Bruynzeel. “De

inrichting van het Nationaal Archief was

echter het grootste en meest prestigieuze

project dat in de afgelopen jaren voorbij

was gekomen. We wilden dat heel graag

binnenhalen, maar moesten hiervoor wél

beschrijven hoe we aan niet minder dan

125 kwaliteitseisen zouden voldoen en dat

veelal onderbouwd met bewijsmateriaal.”

Maatwerkkasten

Nadat de tekeningen waren goedgekeurd,

volgde voor Bruynzeel de volgende uitdaging.

Het project vroeg grote hoeveelheden staal in

een markt waarin prijzen, beschikbaarheid

en levertijden uitgesproken grillig zijn. Toen

ook deze uitdaging was overwonnen, kwam

Bruynzeel op haar eigen vakgebied. “We

hebben voor het archief prachtige maatwerkkasten

ontwikkeld, waarbij onze standaardproducten

zijn aangepast naar de wensen

en afmetingen van het Nationaal Archief.” Op

deze manier leverde Bruynzeel kilometers

stalen archiefkasten, waarvan de grootste

14,5 m lang, 2,6 m hoog en 0,8 m diep is.

Met acht vakken levert deze kast zo’n 224 m¹

opslagcapaciteit. “Voor 90 km zouden dus

400 kasten nodig zijn van dit formaat”, rekent

Opstals voor. “In december 2018 hebben we

de klus afgerond. Het resultaat is indrukwekkend.

Niet alleen de kasten, maar ook de

afmetingen van de ruimtes zijn imposant. Het

was bijzonder om hierbij betrokken te zijn.”

WHAT’S YOUR STORAGE CHALLENGE?

Lees persoonlijke ervaringen over de inrichting van

LOA - Landelijke Opslag voor Archieven en vele

andere projecten op bruynzeel-storage.nl/referenties

STEDENBOUW.NL | 31


Nationaal Archief Emmen

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | LKSVDD architecten

EEN TOTAAL NIEUW INTERIEUR,

STRAK EN DUURZAAM

Ontwerpen in lijn met de bestaande constructie

Met de transformatie van het Nationaal Archief is ook het gehele interieur aangepakt. Het interieur is nieuw en oogt

modern, maar wekt toch de indruk dat het er altijd heeft gestaan. Vergaderruimtes, kasten en pantry’s volgen consequent

de lijnen van de constructie, waardoor een rustiek geheel is ontstaan.

Ontwerper, producent en uitvoerder van het interieur

is KP Interieur. In samenwerking met Van

Eijk & Van der Lubbe architecten heeft zij in eerste

instantie een totaalprijs overhandigd voor de

vernieuwing van het interieur. Vervolgens was

het de uitdaging om het interieur ook binnen het

vastgestelde budget te realiseren. “Er was volop

ruimte voor eigen inbreng”, vertelt Jeroen Schopman,

directeur van KP Interieur. “In feite hadden

we alleen een tekening met het vloeroppervlak

gekregen. Maar we wilden ook het best mogelijke

product leveren. Uiteindelijk hebben we een half

jaar besteed aan de voorbereiding van het project

en een half jaar aan de uitvoering ervan.”

'In feite hadden we alleen een tekening

met het vloeroppervlak'

IN LIJN MET DE

BOUWKUNDIGE LIJNEN

Om het interieur perfect te laten aansluiten op

de wanden in het gebouw, nam KP Interieur

deze als vertrekpunt voor de maatvoering. Zo

werden de nieuwe receptiebalie, de trapopgang

met nieuwe treden en de banken, tafels, lockerkasten

en scheidingswanden volledig in lijn met

de bouwkundige lijnen ontworpen. “Het was

een uitgebreid project”, vertelt Schopman. “Het

hele gebouw is voorzien van een nieuw interieur.

Daarbij moesten we rekening houden met de

installaties. De meeste installaties zijn voor het

oog weggewerkt.”

32 | STEDENBOUW.NL


Nationaal Archief Emmen

SAMENWERKING MET

BETROKKEN PARTIJEN

De samenwerking startte met een kennismaking,

waarna al snel een goed gesprek in de studio

volgde. Hierbij waren de bouwer, architect en opdrachtgever

aanwezig. “Hoe eerder we mee kunnen

denken, hoe eerder we alle betrokken partijen

kunnen informeren over de mogelijkheden. We

ondernemen hiervoor vaak uitgebreide zoektochten

en luisteren goed naar de wensen en eisen. Zo

werken we hele prille voorstellen al uit in 3D en bemonsteren

we details met het materiaal dat in eer-

ste instantie de voorkeur heeft. Pas als de keuzes

definitief zijn, gaat het ontwerp naar de tekentafel,

de afdeling Werkvoorbereiding en Calculatie.”

REALISATIE VAN

MAATWERKOPLOSSINGEN

Als ontwerpen definitief zijn, worden ze digitaal

naar de machines gestuurd, waar de meubelmakers

het werk overnemen. In de 1.600 m² grote

productieruimte – het kloppend hart van KP Interieur

– realiseren zij de ontwerpen exact op maat,

zodat ze op de plaats van bestemming zonder

problemen gemonteerd kunnen worden. Schopman:

“We hebben veel ervaring op het gebied van

grote projecten. We hebben maatwerkoplossingen

geleverd voor diverse scholen, musea, kantoren,

zorginstellingen en horecaondernemingen.”

Bij het Nationaal Archief zat de uitdaging voor

KP Interieur niet zozeer in de interieuronderdelen,

als wel in de gestelde kaders. “We waren aan een

budget gebonden en hielden met alle wensen en

eisen rekening, waaronder natuurlijk die van de

gebruiker en de architect. Maar we wilden ook

onze eigen creatieve inbreng hebben. Het is belangrijk

dat interieurelementen werken, dat ze

doen waarvoor ze zijn ontworpen en een lange

tijd meegaan.” ❚

HET BEGINT MET EEN IDEE.

WIJ MAKEN HET.

DESIGN MAKERS

VAN VANDAAG

STEDENBOUW.NL | 33


Nieuwbouw opslaghal Menken Sassenheim

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | De Vries en Verburg Bouw

Naar een totaal

ander ontwerp

Flexibel bouwen

In Sassenheim verrees het nieuwe opslaggebouw van Menken. Het werd een bouwtraject

met verrassingen. Wat aanvankelijk een productiehal had moeten worden, werd

uiteindelijk een opslagruimte. Het vroeg nogal wat flexibiliteit van het bouwteam om

de stroom van wijzigingen tijdig te verwerken.

Menken Sassenheim - De gevelpanelen werden blind bevestigd.

34 | STEDENBOUW.NL


Nieuwbouw opslaghal Menken Sassenheim

Het nieuwe opslaggebouw staat tegenover het

bestaande pand van Menken. Met 7.320 m² extra

vloeroppervlakte voor productie en opslag

zou Menken klaar zijn voor de toekomst. Maar

de inzichten veranderden. Stap voor stap koos

Menken ervoor om – op dit moment – in het

nieuwe gebouw geen grootschalige productie

ter hand te nemen, maar de ruimte te gebruiken

voor opslag en verhuur. Dit resulteerde in

een hal waarvan het achterste gedeelte volledig

werd ingericht als opslagruimte. Het voorste

gedeelte van de hal kreeg een verdiepingsvloer

waarop de cv-ruimte, machineruimte, kantine

en toiletten werden geplaatst. Onder de verdiepingsvloer

is een koelcel geïnstalleerd.

LAST-MINUTE WIJZIGINGEN

Voor de realisatie van het bedrijfspand stelde De

Vries en Verburg Bouw uit Stolwijk een bouwteam

samen. Zo konden alle onderaannemers en

toeleveranciers vanaf het prille begin meedenken.

“In de regel is dit een zeer efficiënte samenwerkingsvorm”,

vertelt Stefan Captein, projectleider

van De Vries en Verburg. “Maar toen de opdrachtgever

steeds tot nieuwe inzichten kwam, vroeg

het aardig wat diplomatie om alle partijen aan

boord te houden. Zeker in een tijd waarin iedereen

projecten in de wachtrij heeft staan. Gelukkig

had de opdrachtgever hier wel begrip voor. Hij

realiseerde zich wat de last-minute wijzigingen

voor ons betekenden.”

'De dak bedekking

is klaar

om te worden

belegd met

zonne panelen en

ook de isolatie

is uitstekend

op orde'

DUURZAAMHEID

Toen alle wijzigingen waren doorgevoerd, lag er

een totaal andere lay-out. De nieuwe – simpele

– indeling maakte het project uitstekend uitvoerbaar.

De ambitie om het pand neer te zetten

met een BREEAM 'Excellent'-certificaat was op

dat moment echter zeer lastig geworden. “Een

BREEAM-certificaat is alleen haalbaar als je hier

vanaf de eerste dag aan werkt”, weet Captein

Menken Sassenheim - Aan de binnenkant werd de hal totaal anders ingedeeld.

uit ervaring. “Dus in goed onderling overleg hebben

wij besloten niet langer voor een certificaat

te gaan. Wel hebben we een aantal voorbereidende

werkzaamheden uitgevoerd op het gebied

van duurzaamheid. Zo is het gekozen dakbedekkingssysteem

geschikt om te worden belegd met

zonnepanelen en met de extra isolerende sectionaaldeuren

en sandwichpanelen is ook de isolatie

uitstekend op orde.”

SUPERVLAKKE VLOER

Een uitdaging was de vloer in het achterste gedeelte

van de hal. Deze zou later fungeren als

ondergrond voor stellingen met een hoogte van

11 meter. Om die reden moest de vloer supervlak

worden. “In de vloer hebben we als eerste de rails

voor de rijdende stellingen aangebracht”, vertelt

Captein hierover. “Vervolgens werden de rails

onze ijkpunten. Met grote zorg hebben we de

tussenliggende gedeeltes supervlak gemaakt. Het

resultaat mag er zijn. De rails liggen prachtig in de

grond verzonken.”

De Vries en Verburg leverde de bedrijfshal casco

op. De afbouwwerkzaamheden, zoals schilder- en

tegelwerk en de inrichting van het buitenterrein,

nam Menken zelf op zich. ❚

Projectinfo

Opdrachtgever

Menken de Vlag, Noordwijkerhout

Architect

STOL architecten, Lisse

Aannemer

De Vries en Verburg Bouw, Stolwijk

Constructeur

Faas & Van Iterson, Sassenheim

Installateur

Technische Installaties R. Hijkoop, Sassenheim

en Burg Installatietechniek, Lisse

Bouwsom

€ 4,3 miljoen

Bouwperiode

april 2018 - januari 2019

STEDENBOUW.NL | 35


Nieuwbouw opslaghal Menken Sassenheim

Projectinfo

Bouwen met vertrouwde samenwerkingspartners

Voor de totale buitenschil, de binnenwanden en de hoogwaardig

geïsoleerde wanden van de koelcel gaat Menken de Vlag in zee

met K.I.M. Nederland.

Bij bouwprojecten behoort K.I.M. Nederland al jaren tot de vaste

toeleveranciers van Menken de Vlag. Hierdoor heeft zij aan een

half woord genoeg. “We weten precies hoe Menken de Vlag

het hebben wil”, zegt Gerard Scherff, salesmanager van K.I.M.

Nederland. “En toevallig geldt ditzelfde voor Bouwbedrijf De

Vries & Verburg. Die vertrouwde banden hebben ongetwijfeld

bijgedragen aan een vlekkeloos proces.”

Toch is de inpandige koelcel die K.I.M. Nederland heeft geïnstalleerd

verre van standaard. Ontwerp en eindproduct zijn custom

made en sluiten exact aan op de eisen en wensen van Menken de

Vlag. Zo bestrijkt de oppervlakte van de koelcel bijna een kwart

van de totale oppervlakte van de hal. Opvallend zijn ook de gevelpanelen

aan de buitenzijde. Deze zijn bevestigd met een blind

bevestigingssysteem. “We hebben hier gewerkt met inschuimende

omegaprofielen”, vertelt Scherff. “Met deze profielen

bereik je het hoogst haalbare, zowel in bouwtechnisch als esthetisch

opzicht. Er is dan ook een extra fraai resultaat bereikt.”

K.I.M. Nederland B.V.

Tweelingenlaan 144

7324 BP Apeldoorn

T. +31 (0)55 368 91 91

info@kim-nederland.nl

www.kim-nederland.nl

KOEL- EN VRIESHUISBOUW

ISOLATIESYSTEEMBOUW

Bij K.I.M. Nederland profiteert u van

een unieke expertise in de koel- en

vrieshuisbouw en isolatiesysteembouw.

Deze is volledig afgestemd op uw

logistieke organisatie en de actuele

markt ontwikkelingen in uw branche.

Dat zorgt voor een eindproduct dat

exact aansluit op uw eisen en wensen!

NIEUWBOUW MENKEN TE SASSENHEIM

www.devriesverburg.nl

+ Ontwikkeling

+ Bouw

+ Belegging

+ Service en Onderhoud

SAMEN BOUWEN WIJ DE TOEKOMST

36 | STEDENBOUW.NL


Westfield Mall of the Netherlands Leidschendam

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | URW/SCN, Edwin Brugman

Westfield Mall of the Netherlands moet

‘retailicoon van Nederland’ worden

Strikte ruimtelijke ordening, een verouderde huurwetgeving en de eigendomsstructuur van Nederlandse winkelcentra

(vaak gedeeld eigenaarschap) hebben tot gevolg dat onze winkelcentra relatief verouderd zijn ten opzichte van het

buitenland. Unibail-Rodamco-Westfield (URW) versterkt haar Nederlandse portefeuille door middel van internationale

retailexpertise. “Het kwaliteitsniveau van de Nederlandse winkelcentra moet omhoog”, zegt projectdirecteur Teun Koek

van Westfield Mall of the Netherlands in Leidschendam, een toekomstig 'flagship' van het retailvastgoedconcern. ›

De 'freshmarkt' is reeds geopend.

STEDENBOUW.NL | 37


Westfield Mall of the Netherlands Leidschendam

Verschillende afwerkingsmaterialen (dubbel gekromd beton, staal, aluminium, glas en groen) vormen als geheel de thermische schil.

'De retailmarkt

staat nooit stil'

staande winkels is inmiddels ruim 90% eigendom

van URW. Een groot deel van de winkeliers blijft;

we breiden uit naar 280 winkels – een totaalontwikkeling

van ruim 200.000 m² bvo. Daarbij krijgen

alle winkelpuien een hoogte van 7,5 meter

en de logistieke routing wordt gehandhaafd. Het

winkelcentrum krijgt een sterke kwaliteitsimpuls

qua ruimtelijkheid, afwerking en openbare func-

URW heeft al ver voor de overname in 2017 van

Westfield, het 'sterkste merk in de retail' in de

westerse wereld, besloten dat winkelcentrum

Leidsenhage (direct verzorgingsgebied: 2,9 miljoen)

ideaal is gepositioneerd om de retailbestemming

van Nederland te worden. Westfield Mall of

the Netherlands, zoals het winkelcentrum definitief

gaat heten, moet na de herontwikkeling in

2020 het beste winkelcentrum van Nederland zijn,

met hoogwaardige, overdekte verblijfsgebieden

(referentie: 'lobby van een viersterrenhotel') en

een iconische buitengevel. “Deze uitgangspunten

zijn uniek voor Nederlandse begrippen”, zegt Koek.

“Wij hebben als URW een grote inspanning geleverd

richting eigenaren en huurders: van de beties.

Deze herontwikkeling voeren wij uit in hechte

samenwerking met de winkeliers, in een vorm van

co-ontwikkeling.”

KRACHT VAN HET CONCEPT

Dat is een win-winsituatie, vervolgt Koek. “Wij

bieden Jumbo bijvoorbeeld de mogelijkheid hun

foodmarkt-concept optimaal te profileren, maar

wel binnen de door ons geconcipieerde puien.”

Hetzelfde geldt voor andere sterke merken als

Scotch and Soda, Nespresso, Starbucks en Vapiano.

“Daarnaast brengen wij drie nieuwe concepten

in: onze eigen versmarkt 'Fresh!', het Dining

Plaza met vernieuwend horeca- en leisure-aanbod,

waaronder een Kinepolis-bioscoop met tien

zalen, alsmede The Gallery – een unieke plek met

een eigenzinnige uitstraling, waar we merken

naartoe willen trekken die je normaliter alleen in

gebieden als 'De 9 Straatjes' tegenkomt.” “Dat

is de synergetische kracht van het concept”,

zegt architect Charlotte Griffioen van MVSA Architects,

in 2014 geselecteerd op basis van een

integrale esthetische visie die volgens Koek meteen

'klikte'. “Ontwerpkwaliteit en winkelmerken

versterken elkaar. Zo krijg je vanaf de hoeken van

het interne 'winkelachtje' optimale zichtlocaties.

De monumentale hoogte van de winkelpuien

draagt daaraan bij, net als de natuurlijke lichtinval

en de logistieke structuur. Onze uitgangspunten

zijn vanaf de tender helder geweest:

voeg daglicht en verblijfskwaliteit toe, handhaaf

bestaande entrees en drapeer de gevelafwerking

als een voile over die entrees heen, als een doek

dat omhoog gaat. Zo hebben wij esthetische eenheid

weten te realiseren. Best uitdagend, want je

tovert een introvert winkelcentrum om tot extravert

beeldmerk.”

Marmeren vloeren, natuurlijke lichtinval en 7,5 meter hoge winkelpuien.

ZO DUURZAAM ALS MOGELIJK

De iconische 'voile-façade', een alzijdig buitengevelconcept

van dubbel gekromde, betonnen

38 | STEDENBOUW.NL


Westfield Mall of the Netherlands Leidschendam

Westfield Mall of the Netherlands moet de retailbestemming van Nederland worden.

schalen (uitkraging: maximaal 12 meter) maakt

één gebaar, straalt rust uit en wordt volgens

Koek en Griffioen algemeen geroemd door winkeliers,

buurtbewoners en een opdrachtgever

die dicht op de uitvoering staat. “Wij hebben 35

man op dit project gezet. De bouwpartijen zaten

al zeer vroeg aan tafel binnen een innovatieve

werkwijze en lossen wijzigingen in goed overleg

op”, zegt Koek. “Dat moet ook, want de retailmarkt

staat nooit stil. Zo hebben wij tijdens de

ontwikkeling de duurzaamheidsdoelstellingen

opgeschaald door middel van het toevoegen van

onder meer een WKO. We willen als concern ook

naar een CO 2

-footprintreductie van 50% in 2030.

Dat doen we vooral met aanvullende maatregelen.

Doordat het deels om een renovatieproject

gaat, wordt er gefaseerd opgeleverd: de versmarkt

Fresh! is al succesvol geopend. In 2019

maken we fase Zuid af en de eindoplevering

vindt plaats in 2020.”

STEDENBOUWKUNDIGE EENHEID

Dan staat in Leidschendam als het goed is het

retailicoon van Nederland. Nu is dat nog Hoog

Catharijne. “Het is prachtig wat er in Utrecht is

gerealiseerd”, erkent Koek, “maar puur als winkelbestemming

en architectonische landmark

wordt Westfield Mall of the Netherlands dat vanaf

2020.” Met winkels en architectuur die elkaar versterken

en een esthetisch zacht gebaar naar de

omgeving toe. Het buitengebied zal met water en

groen en een verplaatste tramhalte nog worden

opgeschaald. Naast landschapsarchitect Okra en

de gemeente hebben URW en MVSA Architects

ook hier een betrokken inbreng. “Je hebt eigenlijk

een hele wijk in herontwikkeling, met omwonenden

pal naast de deur. Dan moet je met elkaar de

kwaliteitssprong maken”, zeggen Koek en Griffioen

gezamenlijk. “De stedenbouwkundige kwaliteiten

van de ‘Mall’ en omgeving zijn straks met

elkaar verknoopt.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

URW (Unibail-Rodamco-Westfield)

Projectmanagement

DVP (Diepenhorst de Vos en Partners)

Ontwerp

MVSA Architects

Uitvoerende partijen

casco aannemer: Ballast Nedam; sloopwerkzaamheden:

Vlasman; bouwkuip en

grondwerkzaamheden: Sterk; gevel: TGM;

tourniquets: Boon Edam; verticaal transport:

Otis; E-installaties: Energietechniek;

W-installaties: Roodenburg; sprinklerinstallaties:

Trigion; S-installaties:

Hoogendoorn; bouwlogistiek: Buko

Bouwperiode

2017-2020

Programma

ruim 200.000 m² bvo

STEDENBOUW.NL | 39


Mall of the

Netherlands

Gebouw met ongekende allure

Leveringsomvang TGM-NL B.V.

Thermische schil

• Aluminium vliesgevel 4.720 m 2

• Stalen vliesgevel 1.200 m 2

• HSB gevelelementen 10.700 m 2

Draagconstructie

• Secundaire staalconstructie

voor ophangen voile

480 ton

Gevelafwerking

• Betonnen voile 9.200 m 2

• Metalen gevelbekleding 3.500 m 2

• Natuursteen Sawa’s 260 m 2

• Groengevel 950 m 2

Heesakkerweg 19

5721 KM Asten

www.tgm.nl


A NEW WAVE OF CONCRETE

CHANGING THE GAME WITH INNOVATIVE ENGINEERING

We are mbX.

We believe that a designer should never be

limited by the material. That’s why we offer

the best engineering and manufacturing

available, created by us. We are a young

company with a fresh view on the use of

concrete. With our experience and industry

inspiring techniques, mbX offers unique and

impressive elements and realizes challenging

and complex architectural projects.

SMART ENGINEERING

INNOVATIVE MOULDS

SUSTAINABLE PRODUCTION

Find more information on mbx.nl

Partner of


Westfield Mall of the Netherlands Leidschendam

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | URW/SCN, Edwin Brugman

Westfield Mall of the Netherlands is een ‘monument voor de toekomst’

Totaalconcept voor

constructie en esthetiek

‘Eén gebaar, één ontwerp, één identiteit’ straalt Westfield Mall of the Netherlands uit, in de woorden van architect

Roberto Meyer (MVSA). De gevelbekleding speelt daarin een dominante rol, met als blikvanger de prefab betonnen

‘voile-façade’ die het winkelcentrum volgens de ontwerpers als een zijden sjaal omarmt. Een constructief-esthetische en

logistieke uitdaging voor gevelaannemer TGM-NL B.V. en leveranciers, zoals specialist in voorgemodelleerd beton mbX.

De co-makers aan het woord.

De kenmerkende voile-façade heeft bij de hoofdentree een uitkraging van twaalf meter.

42 | STEDENBOUW.NL


Westfield Mall of the Netherlands Leidschendam

“Wij hebben in opdracht van Unibail-Rodamco-Westfield de totale gevelscope

geadviseerd voorafgaand aan de aanbesteding”, begint Commercieel Directeur

Leon van Osch. “Onze inschrijfdocumenten zijn op verzoek van URW éénop-één

door hoofdaannemer Ballast Nedam overgenomen. Daarin zijn naast

de 'voile-façade' en plafonds alle geveldelen opgenomen, zoals de secundaire

staalconstructie waaraan de voile hangt, de HSB-elementen en de vliesgevels

in staal en aluminium. Ook vallen de natuurstenen geveldelen en de groengevels

onder onze opdracht.” Westfield Mall of the Netherlands is op alle

fronten – zowel ontwerp-, logistiek- als uitvoeringstechnisch – een maatwerkopdracht

voor TGM. Hierbij is de witte voile-façade, een op het oog gedra-

'Wij zorgen er met ons

gevelconcept voor dat het

eindresultaat is zoals beoogd'

peerde gevelafwerking die naadloos overgaat in de luifels, de blikvanger van

dit 'bijna on-Nederlandse' bouwwerk. Om de maakbaarheid en de esthetische

kwaliteit aan te tonen, is direct na de tenderfase een volledig representatieve

mock-up opgebouwd van 12 x 20 meter.

PARAMETRISCH MODELLEREN

“Wij hebben van dubbel gekromd beton een eigen niche gemaakt”, zegt directeur

Bjorn van Overveld van mbX (winnaar van de Europese Betonprijs met

Arnhem Centraal). “Wat wij produceren is nooit 'standaard', en voor dit project

is dan ook een eigen productielijn ingericht. Voor 'The Mall' worden verschillende

productiemethoden toegepast met betrekking tot de schaalelementen.

Door het 3D-ontwerp om te zetten naar een parametrisch model was het mogelijk

om de meest efficiënte productiemethode te bepalen. Hierin worden alle

beschikbare data en relaties meegenomen.” Onderdeel van de productiemethode

is de flexibele maltechniek, waarmee unieke bekistingsdelen gecreëerd

kunnen worden. “Mede hierdoor beschikken wij over de mogelijkheid vormvrijheid

te creëren in de productie. Er zijn zeker repeterende delen, maar een

groot deel van de productie bestaat uit unieke elementen. Zonder de huidige

stand van de digitale techniek was dit ontwerp niet uitvoerbaar geweest.”

MONTAGE

Alle elementen voor de voile-façade en luifels (circa 9.300 m²) zijn op basis van

het esthetisch ontwerp van MVSA door TGM en mbX verder uitgewerkt in een

virtueel technisch realiseerbaar 3D-model. Tijdens de uitwerking van dit model

worden zowel de betondelen als de hieraan gerelateerde secundaire staalconstructie

driedimensionaal op elkaar afgestemd. “De geproduceerde betonelementen

worden zoveel als mogelijk tot grotere modules samengevoegd door ze

bij mbX op de werf van transport- en ophangconstructies te voorzien”, zegt Frank

van den Heuvel, projectleider van TGM-NL B.V. “Dan gaan ze op transport. De

montagemethoden verschillen uiteraard ook in hoge mate door de diversiteit van

de gevelelementen, de bereikbaarheid en de veiligheid. De logistieke complexiteit

wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door de in gebruik zijnde trambaan, waardoor

soms 's nachts gewerkt moet worden, alsook het feit dat het bestaande

winkelcentrum in gebruik blijft. Gelijktijdig met de montage van de secundaire

staalconstructie en de betonnen voile worden ook de thermische schil en de geprofileerde

metalen gevels gemonteerd. De montage loopt door tot in 2020.”

PLOOIEN

De betonmodules worden met hijstoestellen, hoogwerkers en heftafels gemonteerd,

zoals ter plaatse van het twaalf meter uitkragende luifeldeel bij de hoofdentree.

In de horizontale plooien tussen de golvende schalen is een standaardvoeg

van nominaal twintig millimeter opgenomen. Deze is zodanig vormgegeven

dat het beton zo min mogelijk vervuilt door regenwater. De plooien zelf zijn omgekeerd

'gepotdekseld', waardoor het hemelwater achterlangs wordt afgevoerd.

Van Overveld: “De hoeken van die plooien zijn zo bepaald dat het gevelbeeld niet

wordt verstoord door de voegen, een proces dat nauwkeurig wordt gemonitord.”

ÉÉN BEWEGING

Alle gevelonderdelen sluiten aan op de voile-façade en vormen als geheel de

thermische schil. Van Osch: “Vermeldenswaardig is ook dat de profielen van de

stalen vliesgevels laser-gelast zijn voor een optimaal resultaat, ook weer om

esthetische én constructieve redenen. Het gaat immers om grote overspanningen.”

De logistieke zijde van het winkelcentrum wordt voorzien van groengevels,

waardoor Westfield Mall of the Netherlands een alzijdig gebouw is in

al zijn uniciteit, gedomineerd door de uitnodigende voile-façade. “Je ziet straks

één beweging van een voiledoek aan de gevel, hier weer wat smaller, dan

weer imposant zoals bij de hoofdentree, met een hoogteverschil tot twintig

meter. Wij zorgen er met ons totaal-gevelconcept als co-makers voor dat het

eindresultaat is zoals beoogd: één gebaar, één ontwerp, één identiteit. Wat ons

betreft een monument voor de toekomst”, besluit Van Osch. ❚

STEDENBOUW.NL | 43


dit is

vast het

werk van

vlasman

fundAment voor vernieuwing

Sloopwerken ASbeStSAnering koppenSnellen boren & ZAgen bodemSAnering

Postbus 16 l 2400 AA AlPhen A/d Rijn l telefoon (0172) 49 57 70 l www.vlAsmAn.nl


Westfield Mall of the Netherlands Leidschendam

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | Michael Limburg

‘SLOOP STAAT BIJ ONS

GELIJK AAN RECYCLING’

De sloopwerkzaamheden aan de casco's en het strippen van de bestaande winkels van Westfield Mall of the Netherlands

wordt uitgevoerd door Vlasman, direct in opdracht van URW. “Dat houdt in dat wij vanaf 2014, toen de eerste sloopwerkzaamheden

starten voor de bouw van een parkeergarage, tot aan de oplevering betrokken zijn. Als de opdrachtgever

zegt: 'het moet morgen gebeuren', staan wij klaar. En 98% van de sloopmaterialen wordt hergebruikt; sloop staat bij ons

gelijk aan recycling”, aldus manager Sloop Hans Herkhof.

Begrippen als 'circulariteit' zijn voor Vlasman verre van nieuw, zegt Herkhof.

“Of je het nu recycling, circulariteit of urban mining noemt – zoals je tegenwoordig

vaak hoort, het is bij ons al jaren aan de orde van de dag.” En dus ook

in Westfield Mall of the Netherlands, dat volgens het BREEAM-NL Sloop- en

Demontage-certificaat (**) wordt uitgevoerd. Aan onder meer de afvalsortering,

documentatie, het transport en de uitstoot worden verschillende eisen

gesteld. “Het grootste deel van het sloopmateriaal is beton, en dat is één

van de meest circulaire bouwproducten. Wij zijn bijvoorbeeld deelnemer

aan het Betonconvenant Alphen a/d Rijn, waarin verschillende gebruikers en

producenten van beton zijn verenigd om een gesloten kringloop te vormen,

waardoor bijvoorbeeld het transport van grint kan worden beperkt. De toekomst

bestaat dus al een tijdje. Zelfs van bekabeling wordt nieuw koperdraad

gemaakt door verwerkers.”

FLEXIBEL

Sloop kent echter meer kwaliteitsaspecten dan duurzaamheid, vervolgt

Herkhof. “De opdrachtgever hanteert hoge normen op het gebied van onderaanneming.

Op het gebied van veiligheid bij sloop van openbare gebieden

die in gebruik blijven, hebben wij een goede relatie opgebouwd. Het

'Het niveau van

samenwerking, ook met

de omgeving, is hoog'

niveau van samenwerking, ook met de omgeving, is hoog. Wij assisteren bijvoorbeeld

in het vergunningentraject. Dat is hier opgepakt door Alphaplan,

maar wij hebben het werkplan ingediend en ontzorgen onze opdrachtgever

zoveel mogelijk. Als URW zegt: het moet morgen gebeuren, dan staan wij

klaar. Als 's nachts gewerkt moet worden, zoals langs de trambaan, zijn

wij daartoe ook bereid. De goede samenwerking heeft er onder meer voor

gezorgd dat wij ook de winkels mogen strippen, een proces dat gefaseerd

wordt vormgegeven en doorloopt tot in 2020. Inmiddels hebben wij 60.000

m² bvo gesloopt, waaronder de Jumbo, de Fresh! en het blok Berberis, evenals

de gestapelde bouw.” ❚

De grootschalige herontwikkeling (200.000 vierkante meter bvo) komt op stoom.

STEDENBOUW.NL | 45


Otis eView

Een slim scherm voor

uw slimme lift

Ontdek alle mogelijkheden met eView op: www.otis.com


Westfield Mall of the Netherlands Leidschendam

‘ELEVATOR PITCH’ VOOR

MAATWERKLEVERING VERTICAAL TRANSPORT

De gefaseerde transformatie van Leidsenhage tot Westfield Mall of the Netherlands is in volle gang. Otis tekent en rekent

aan de vele liften, roltrappen en rolpaden van het complex. “Zaak is om in hechte samenwerking met onze projectpartners

tot een tijdige oplevering te komen. Dat doen wij binnen Otis met veiligheid op nummer één, met een hecht team

en met getrainde onderaannemers”, vertelt projectleider Gerrit van Veenendaal.

De producent van verticaal transport is sinds medio 2016 aan het opleveren

in Leidschendam, met een doorlooptijd tot in 2020. “Er is een aantal

leuke specials bijgekomen, zoals extra rolpaden bij het parkeerdek van de

Jumbo en een dubbele roltrap naar de Kinepolis die als één overspanning

bijna tien meter omhoog gaat. Er wordt dus tijdens de uitvoering nog steeds

geëngineerd aan deelprojecten. Dat doen we binnen Otis met een hecht

team van ondergetekende als voorbereidend projectleider, Richard van Es

als uitvoerend projectleider en Marcel Verboom als engineer en BIM binnen

de organisatie. Er is wekelijks overleg met stakeholders op de bouw. Wij

spreken liefst van een dynamisch traject.”

‘LUIE’ ROLTRAPPEN

Westfield Mall of the Netherlands (ruim 200.000 m² bvo, 280 winkels) wordt

voorzien van tientallen stijgpunten, een combinatie van roltrappen en rolpaden,

goederenliften en personenliften. De roltrappen worden, zoals het

'Dit is een meerjarige

maatwerkopdracht'

heet in vakjargon, 'lui' uitgevoerd, met een hellingshoek van dertig graden

en drie vlakke treden bij de op- en afstapplaatsen. “Dat creëert een comfortabel

gebruik van de roltrap en een extra stukje veiligheid. In verband met

het gebruik van winkelwagens en de verbinding met een parkeerdek is bij de

Jumbo voor rolpaden gekozen. Alle liften zijn machinekamerloos uitgevoerd

en worden op locatie geassembleerd. De goederen- en personenliften zijn

ruim uitgevoerd en hebben een capaciteit van 3.000 kilogram. De personenliften

hebben een capaciteit van 1.000 kilogram en krijgen een extra brede

deur van 1.100 millimeter.”

EVIEW-SYSTEEM

De liften worden opgehangen aan polyuerethaan-gecoate riemen in plaats

van staalkabels, waardoor zij stiller zijn. “De cabines zijn voorzien van het

eView-systeem. De display, waarop de verdiepingsgegevens worden gepresenteerd,

kan online worden voorzien van allerlei uitingen, zoals een evenementenagenda

of het weerbericht. Dergelijke toegevoegde waarde hebben

wij aan opdrachtgever Unibail-Rodamco-Westfield gepresenteerd; het heeft

echt meerwaarde voor een winkelcentrum. Tevens is één liftinstallatie uitgevoerd

in een transparante schacht; die installaties krijgen dan weer extra

aandacht op het gebied van afwerking. Dit is een meerjarige maatwerkopdracht.

In de dimensionering en uitvoering is gekozen voor de kwaliteit,

comfort en beleving die bij dit winkelcentrum past.” ❚

Referentie van het kwaliteitsniveau is de lobby van een viersterrenhotel.

STEDENBOUW.NL | 47


Family Entertainment Center Zero 055 Apeldoorn

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | Bouwbedrijf Nieuwenhuis

Bouw en techniek samengevoegd

SLIMME BESLISSINGEN HOUDEN

BUDGET BINNEN DE PERKEN

Snelheidsduivels in Apeldoorn en omstreken moeten nog even geduld hebben. Maar in juli van dit jaar kunnen zij in het

nieuwe Zero 055 hun hart ophalen. In dit Family Entertainment Center vinden zij dan onder andere een binnen- en buitenkartbaan,

een Lasertag-ruimte, een Multi Escaperoom en Fluo-bowlingbanen. En dat ‘all electric’.

Voor het ontwerp en de bouw van Family Entertainment

Center Zero 055 in Apeldoorn ging

Accres in gesprek met Bouwbedrijf Nieuwenhuis.

Hier vond zij architect, constructeur, calculator én

aannemer onder één dak. Deze nam de attracties

als uitgangspunt en ontwierp het gebouw

eromheen. Jacob Kolk, algemeen directeur van

Bouwbedrijf Nieuwenhuis: “Omdat we alles onder

één dak hebben, kunnen we in één keer een

all-in prijs afgeven of - in hedendaagse termen

- één bedrag voor ‘Design & Build’.” Inmiddels is

de bouw in volle gang.

STRAK BUDGET

Om zich te oriënteren, bracht Bouwbedrijf Nieuwenhuis

eerst een bezoek aan soortgelijke centra.

Spanje telt veel van dit soort entertainmentcentra,

maar in Nederland zijn deze betrekkelijk zeldzaam.

Vervolgens moest Nieuwenhuis een soortgelijk

centrum ontwerpen binnen het gegeven

budget. “Opdrachtgever Accres is vooral gericht

op sportaccommodaties. Voor het totale bouwplan

werkt zij samen met een investeerder. Dit

betekende voor ons dat er geen enkele rek zat in

het budget. Door het ontwerp compacter te ma-

'We hebben

de indeling zo

slim mogelijk

gekozen'

ken en de kartbaan twee keer door een hoog gedeelte

van het gebouw te laten lopen, lukte dat.”

48 | STEDENBOUW.NL


Family Entertainment Center Zero 055 Apeldoorn

'Duurzaam

bouwen wordt

vanzelf sprekend'

DUURZAAMHEID

Een andere uitdaging voor Bouwbedrijf Nieuwenhuis

was duurzaamheid. Opdrachtgever en investeerder

wilden - zoveel als mogelijk - een zelfvoorzienend

pand. Kolk: “Om dit te bereiken, voorzien

we het pand van zonnepanelen die de energie leveren

voor bijvoorbeeld het laden van de elektrische

karts, LED-verlichting en het beheer van het pand.

Hier hebben we de constructie van het dak op aangepast.

Deze is nu berekend op het eigen gewicht

van het dak en het extra gewicht van de zonnepanelen.”

Verder bouwt Bouwbedrijf Nieuwenhuis

met een hoge luchtdichtheid. De aansluitingen van

wanden, kozijnen en daken worden met zorg gerealiseerd.

“We hebben daarvoor certificaten als ‘Keurhout’

en al veel ervaring met BREEAM en GPR.”

GROTE OVERSPANNINGEN

De kartbaan met zijn vele bochten vroeg om flinke

ruimtes, die op hun beurt weer vroegen om grote

overspanningen. Maar grote overspanning hebben

hun weerslag op de prijs en dus ging de aannemer

op zoek naar alternatieven. “We hebben de

indeling zo slim mogelijk gekozen en de noodzakelijke

kolommen strategisch geplaatst”, vertelt

Kolk. “Wie nu de ruimte overziet, krijgt bijna de

indruk dat het zonder kolommen is gebouwd.

Toch is het gebouw ook toekomstbestendig. Met

relatief kleine ingrepen kan het gebouw geschikt

worden gemaakt voor andere bestemmingen.” ›

STEDENBOUW.NL | 49


Family Entertainment Center Zero 055 Apeldoorn

0548 - 53 79 00

Van tekening tot turnkey

'Ik geloof in de

samenvoeging van bouw

en techniek'

KNOWHOW SAMENVOEGEN

Kolk gelooft in de manier van bouwen zoals deze is toegepast bij Zero 055.

“Vroeger kwam een pand tot stand via opdrachtgever, architect, constructeur

en installateur. Maar door technische en bouwkundige knowhow vanaf het

eerste moment samen te voegen, blijkt binnen het taakstellend budget meer

mogelijk met een beter resultaat. De ontwerptijd wordt korter, wat ook weer

financieel positief uitwerkt. Ik signaleer nogal wat koudwatervrees op dit gebied,

maar ik vermoed dat de hele bouwwereld deze kant opgaat. Opdrachtgevers

die de sprong wagen, kijken doorgaans tevreden terug op de bouwperiode

en blijken zich er goed bij te voelen.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Accres recreatie B.V. - Apeldoorn

Architect en constructeur Nieuwenhuis Bouwontwerp - Rijssen

Aannemer

Bouwbedrijf Nieuwenhuis - Rijssen

Installaties

Heluto Installatietechniek - Diever

R & S Techniek - Genemuiden

Bouwperiode oktober 2018 - juli 2019

Bouwt wat u bedoelt.

DE UNIEKE AANPAK

De unieke aanpak van Nieuwenhuis Bouwbedrijf waarbij tijdens

het ontwerpen rekening gehouden wordt met de bouw staat ruim

35 jaar garant voor kwaliteit!

www.bouwbedrijfnieuwenhuis.nl

Projectinfo

Kanaalplaatvloeren voor

Family Entertainment Center

Alle kanaalplaatvloeren voor het Family Entertainment Center

zijn geproduceerd en geleverd door Fingo Nederland B.V..

Fingo is een producent van zowel gewapende als voorgespannen

kanaalplaatvloeren. Het familiebedrijf, met drie productielocaties

in België, bouwt momenteel een vierde productielocatie

in Tessenderlo (B). Door de gunstige ligging nabij de grens, zijn

bouwprojecten in Nederland goed bereikbaar. Speciaal voor

de Nederlandse markt is Fingo Nederland B.V. opgericht. Alle

werkzaamheden voor productie; van verkoop tot engineering

(BIM), het waarmaken van een betrouwbare planning en de

service van de transporteurs, zijn onderdeel van deze Nederlandse

telg van de Fingo familie.

De voorgespannen kanaalplaatvloeren voor het Family Entertainment

Center hebben een dikte van 265 mm en bereiken

overspanningen van bijna tien meter. Het gehele oppervlak

wordt na montage voorzien van een constructieve druklaag.

Alle achttien vrachten zijn door middel van vooraf besproken

tijden aangevoerd en zijn direct vanaf de vrachtwagen in het

werk gemonteerd.

STERK OP ALLE NIVEAUS

FINGO NEDERLAND

Fornheselaan 118

3734 GE Den Dolder

T +31 (0)30 229 70 10

E info@fingo.nl

www.fingo.nl

50 | STEDENBOUW.NL


Renovatie Fons Vitae Lyceum Amsterdam

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | Salverda Bouw

Modern, maar met behoud van oude details

FRAAI GERENOVEERDE

GLAS-IN-LOODRAMEN

VERRADEN DE OORSPRONKELIJKE

LEEFTIJD EN UITSTRALING

Door een vernietigende brand was het Fons Vitae Lyceum in Amsterdam niet langer geschikt als onderwijsinstituut. Hiervoor

waren de verwoestingen te ernstig. Het was wel aanleiding om met een frisse blik naar het gebouw te kijken en de

zaken op een rij te zetten die van het lyceum weer een eigentijdse onderwijsinstelling zouden maken. ›

STEDENBOUW.NL | 51


Renovatie Fons Vitae Lyceum Amsterdam

'Het casco werd

verhoogd

met een

staalconstructie

voor een nieuwe

bouwlaag'

studeerd. Vervolgens hebben we deze 3D ingemeten

en de constructietekeningen besproken

met de constructeur.”

VERZWARING FUNDERING

De beslissing om de school uit te breiden met

een extra etage, betekende ook dat het gebouw

zwaarder werd. Dit vroeg om versteviging van de

bestaande fundering. Hiertoe brak Salverda Bouw

de bestaande vloeren open, om hieronder 27 extra

inwendig geheide stalen buispalen in de grond te

brengen. “We hebben de palen aangebracht langs

EXTRA BOUWLAAG

Salverda Bouw startte het werk met een omvangrijke

asbestsanering, gevolgd door de sloop

van het gebouw tot op het casco. Door het casco

te verhogen met een nieuwe staalconstructie,

kon zij de school uitbreiden met een nieuwe

bouwlaag. “Het was een uitdaging om de nieuwe

staalconstructie naadloos te laten aansluiten

op de bestaande bouw”, vertelt Jaap Bos, senior

werkvoorbereider van Salverda Bouw. “Hiervoor

hebben we eerst de bestaande bouw goed bede

gevels en in de kruipruimte”, vertelt Bos. “Over

de palen hebben we stalen balken gelegd, die nu

de muren ondersteunen.” Een lichtstraat aan de

schoolpleinzijde van het nieuwe dak zorgt voor

een overvloed aan licht op de bovenste etage.

LOGISTIEK & VEILIGHEID

Bouwen in Amsterdam betekent in de regel een

bouwtechnische én logistieke uitdaging. De renovatie

van het Fons Vitae Lyceum vormde hierop

geen uitzondering. Rondom het schoolgebouw

was geen ruimte voor de inrichting van een bouw-

De plannen voor renovatie leefden al; ze werden

zelfs al uitgevoerd. Maar nu deze, door brand,

plaats moesten maken voor rigoureuzer maatregelen,

veranderde ook het wensenpakket. Het

Fons Vitae Lyceum ging voor ‘meer ruimte, meer

licht en transparantie, een modern klimaatsysteem

en over all een duurzaam gebouw met behoud van

fraaie, oude details’.

Oude elementen zijn behouden gebleven.

52 | STEDENBOUW.NL


Renovatie Fons Vitae Lyceum Amsterdam

'De lichtstraat

aan de

schoolpleinzijde

van het nieuwe

dak is een

eyecatcher'

plaats. Dit probleem loste Salverda Bouw op door

de straat voor het schoolgebouw gedeeltelijk af te

zetten en deze ruimte in te richten als bouwplaats.

Vanuit deze bouwplaats - afgezet met hekken -

kan zij de veiligheid alle aandacht geven.

TWEE BOUWSTROMEN

“Op dit moment maken we de kap wind- en

water dicht”, vertelt Bos. “Daarna zijn we minder

van het weer afhankelijk en kunnen we volgens

planning de zijvleugel opleveren in de zomer van

2019. Om die reden hebben we gekozen voor

twee bouwstromen. In de zijgevel zijn we nu al

in het afbouwstadium. Hierdoor rees de vraag of

deze vleugel ook eerder in gebruik kan worden

genomen. Daarvoor onderzoeken we nu of installatietechnisch

een knip mogelijk is. Voor de hele

school is namelijk één installatie ingericht.”

DUURZAAMHEIDSAMBITIE

De installatie is toonaangevend in de duurzaamheidsambitie

van het Fons Vitae Lyceum. Zij wilde

een duurzaam en gasloos schoolgebouw. Bos:

“Dit wordt verwezenlijkt door een warmtekoudeopslag,

aangevuld met een drietal warmtepompen

op het binnenplein. Het warmteverlies wordt

beperkt door het gebruik van HR+++ glas, luchtdichte

raamkozijnen, goede isolatie van dak en

buitengevels en lagetemperatuur verwarming.”

Naast al deze praktische maatregelen, wordt het

pand in oude glorie hersteld. De verlaagde pla-

fonds worden verwijderd en de lokalen worden

groter, maar zonder hierbij de esthetica uit het

oog te verliezen. Zo zorgen de prachtige glas-inloodramen

voor een warme lichtinval; tegelijkertijd

verraden zij de oorspronkelijke leeftijd en uitstraling

van het pand. ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Fons Vitae Lyceum - Amsterdam

Architect

Kristinsson Architecten – Deventer

Constructeur

Duyts – Amsterdam

Projectmanagement

BOB Advies bv - Amsterdam

Aannemer

Salverda Bouw - ’t Harde

Bouwsom

€ 14 miljoen

Bouwperiode

juni 2018 - januari 2020

Projectinfo

Duurzame installaties voor een hypermoderne

school zonder gas

SDR Elektrotechniek is een oude bekende van het Fons Vitae

Lyceum. Tien jaar geleden verzorgde SDR al de installaties

voor de zijvleugel die toen werd aangebouwd. Nu is SDR de

elektrotechnische installateur voor de wederopbouw. Zij verhelpt

de brand- en waterschade en maakt het Fons Vitae Lyceum

duurzaam en gasloos.

Elektrotechniek – Beveiliging – Telematica

Al meer dan 100

jaar kwaliteit en

vakmanschap

“Dat vraagt om een breed pakket aan maatregelen”, vertelt

Peter van Driel, projectleider van SDR Elektrotechniek.

“Neem bijvoorbeeld de voeding van de duurzame WKOinstallatie

met vier warmtepompen, die de W-installateur

gaat aanbrengen. Om deze van stroom te voorzien, installeren

we op de binnenplaats een compact transformatorstation

van maar liefst 630 kVA. Daarnaast verzorgen we

de totale elektrotechnische infrastructuur van de school

met zuinige LED-verlichting data-installatie, wifi-installatie

per lokaal en elektrotechnische voorzieningen volgens de

normen van de Frisse Scholen. Dit concept staat garant voor

een schoolgebouw met een gezond binnenmilieu. Als het

project is voltooid, staat er een modern en duurzaam schoolgebouw

dat - als één van de eerste in Nederland - zonder

gas beheerd wordt.”

Kiest u voor kwaliteit, dan kiest u SDR Elektrotechniek. Met meer

dan 100 jaar ervaring in de installatiebranche zijn wij de juiste

partner voor uw projecten en voor het beheer en onderhoud

van uw elektrotechnische installaties. Betrokken, betrouwbaar,

flexibel en snel. Wij bieden u de best passende oplossingen met

het oog op de toekomst. U kunt 24/7 op ons rekenen!

Propellerstraat 1-5 | 1059 CB Amsterdam | 020-5110880 | info@sdr.nl | www.sdr.nl

STEDENBOUW.NL | 53


DC Sugar Fields Etten-Leur

Architecten: Wastiau & Co, Wil-Ma.

Tekst | Roel van Gils Beeld | Heylen Warehouses, Roel van Gils

Hoog beveiligd warehouse

IN DE STEIGERS

In Etten-Leur is ASK Romein gestart met de bouw van een state-of-the-art distributiecentrum van 70.000 m² voor Heylen

Warehouses, de grootste Belgische vastgoedinvesteerder in Nederland. Het nieuwe DC voldoet straks aan de hoogst

haalbare beveiligingsstandaard in de transportsector. Reden voor ons, weliswaar op uitnodiging, om een kijkje te gaan

nemen bij dit vooruitstrevende en streng beveiligde project.

DC Sugar Fields wordt gebouwd op de voormalige

locatie van de Suikerunie in het hart van de logistieke

hotspot West-Brabant. Het terrein is zo’n

11 hectare groot, waarop een distributiecentrum

van in totaal 70.000 m² wordt gerealiseerd, bestaande

uit vijf geschakelde units. Unit 2 tot en

met 5, goed voor zo’n 55.000 m², heeft Heylen

Warehouses intussen verhuurd aan ID Logistics,

die van hieruit de logistieke dienstverlening voor

MediaMarkt Nederland gaat verzorgen. Dat is ook

de reden dat ASK Romein vorig jaar zomer is gestart

met de bouw van de reeds verhuurde units.

BETONNEN CASCO

ASK Romein is al jaren een partner van de Belgische

vastgoedinvesteerder. “Zo hebben we voor

Heylen Warehouses de afgelopen jaren distributiecentra

in Venlo, Almelo en Grobbendonk gerealiseerd”,

blikt Jack van Iersel, projectleider bij ASK

Romein terug. “Voor het distributiecentrum op

Sugar Fields hier in Etten-Leur verzorgen wij het

casco van het gebouw en de volledige coördinatie

en afstemming met de verschillende nevenaannemers

van Heylen Warehouses. Het casco bestaat

grotendeels uit een betonstructuur. Daarmee worden

de eisen rond brandwerendheid relatief eenvoudig

gehaald. Sterker nog, de eis ligt op 60 minuten

maar het complete gebouw is gebaseerd op

120 minuten brandwerendheid. Het dak wordt opgetrokken

uit een staalconstructie, met name om

54 | STEDENBOUW.NL


DC Sugar Fields Etten-Leur

'Het casco bestaat grotendeels uit een betonstructuur.

Daarmee worden de eisen rond brandwerendheid relatief

eenvoudig gehaald'

gewicht te besparen. In totaal komt er zo’n 2.000

ton staal aan te pas.” De gevelopbouw omvat een

betonstructuur op de begane grond met daarboven

sandwichpanelen die per unit van motief verschillen.

Het geeft het gebouw, een ontwerp van

Wastiau Architecten uit Herentals, volgens Van Iersel

straks een architectonische uitstraling.

CAMOUFLAGE

Security vormt een belangrijk speerpunt bij het

nieuwe DC. Het nieuwe distributiecentrum zal straks

TAPA A gecertificeerd zijn, de hoogst haalbare beveiligingsstandaard

in de transportsector. Speciale omheiningen,

verhoogde boordstenen en veiligheidsglas

moeten ramkraken bijvoorbeeld onmogelijk maken.

Over die omheiningen gesproken, zelfs het bouwterrein

is afgesloten met unieke bouwhekken, voorzien

van camouflage, om het zicht op de bouwwerkzaamheden

zoveel mogelijk te belemmeren. “Een idee van

de architect”, weet Van Iersel. “Wie goed kijkt, weet

in de camouflage een twaalftal woorden te ontdekken

die betrekking hebben op het project.”

nieuwe arbeidsplaatsen opleveren. De bouw van

het nieuwe distributiecentrum verloopt voorspoedig.

Naar verwachting kan ID Logistics de

distributie voor MediaMarkt deze zomer al starten.

ASK Romein is in februari van dit jaar bovendien

gestart met de realisatie van unit 1, goed

voor nog eens 15.000 m². Caspanni verwacht

hier snel een huurder voor gevonden te hebben.

Behalve de verdere afwerking en oplevering van

het DC Sugar Fields in Etten-Leur is ASK Romein

momenteel ook bezig met de realisatie van distributiecentra

in de haven van Antwerpen en

Amsterdam en in Berkel en Rodenrijs, project Silk

Route 21, ook voor Heylen Warehouses. ❚

“Als investeerder in logistiek vastgoed worden we

steeds vaker geconfronteerd met strengere veiligheidsnormen”,

vertelt Ralph Caspanni, CEO van

Heylen Warehouses. “Onze internationale klanten

verwachten een bepaalde standaard. Daarom hebben

we intern fors geïnvesteerd in deze expertise.”

Architecten: Wastiau & Co, Wil-Ma.

WAR ON TALENT

Het nieuwe distributiecentrum heeft een zeer centrale

ligging tussen de havens van Antwerpen en

Rotterdam, met een goede snelwegontsluiting.

“We zijn als vastgoedinvesteerder altijd op zoek

naar strategische locaties”, zegt Caspanni. “Industrieterrein

Vosdonk in Etten-Leur is een goede

uitvalsbasis, centraal gelegen in de logistieke hotspot

van West-Brabant en dichtbij het stadscentrum

met het oog op potentiële arbeidskrachten.

Vooral dat laatste is belangrijk in de ‘war on talent’.

Het is steeds lastiger om geschikt personeel

te vinden, bij voorkeur binnen een beperkte straal.

Door de opbouw van meerdere geschakelde units

maken we het gebouw dusdanig flexibel dat we

altijd invulling kunnen geven aan de huisvestingsbehoefte,

ook in de toekomst. De huisvesting kan

meegroeien of krimpen.”

De logistieke operatie van ID Logistics in het

nieuwe distributiecentrum zal de regio zo’n 150

V.l.n.r.: Wim Heylen (Executive Chairman en Owner Heylen Warehouses), Eric Hémar (ID Logistics

President), Marco van Walraven (Managing Director ID Logistics Benelux), Martin van der Bijl

(wethouder gemeente Etten-Leur), Ralph Caspanni (CEO Heylen Warehouses), Michael Soehlke

(CFO MediaMarkt Nederland) en Miranda de Vries (burgemeester Etten-Leur).

STEDENBOUW.NL | 55


DC Sugar Fields Etten-Leur

In week 40 van 2018 is Van Berlo gestart met het aanbrengen van de Mini Vibropalen.

56 | STEDENBOUW.NL


DC Sugar Fields Etten-Leur

Tekst | Roel van Gils Beeld | Van Berlo

Maximale flexibiliteit

in vloerconstructie

Heylen Warehouses is als logistiek vastgoedinvesteerder gebaat bij een distributiecentrum dat een hoge mate aan flexibiliteit

bezit. Het nieuwe DC Sugar Fields in Etten-Leur wordt gebouwd volgens dat principe, waarbij een beroep wordt

gedaan op de expertise (en flexibiliteit) van Van Berlo. In het kader van de second life gedachte kunnen de eisen qua

inrichting namelijk op termijn wijzigen als gevolg van wisselende behoeften van een nieuwe huurder. De vloerconstructie

moet daar wel op toegerust zijn.

De afgelopen jaren heeft Van Berlo een groot aantal

vloerconstructies gerealiseerd voor Heylen Warehouses,

zowel in Nederland als in België. “Voor

DC Sugar Fields stonden we voor de uitdaging om

een multifunctionele vloer te ontwerpen”, zegt

Frederik Crampe, Sales Manager bij Van Berlo.

“MediaMarkt is de eerste huurder dus nu worden

er elektronicaproducten opgeslagen, maar als een

volgende huurder zich aandient, kan dat zomaar

anders zijn. Het distributiecentrum moet dan met

minimale ingrepen zijn aan te passen aan de behoeften

van de nieuwe huurder. Denk aan het

variëren in breedtes van de gangpaden, het eventueel

integreren van inductielussen voor AVG’s of het

inbouwen van tussenvloeren, waarbij de puntlasten

worden afgedragen op de vloer. Dat stelt nogal wat

eisen aan de vloerconstructie.”

MAXIMALE FLEXIBILITEIT

Van Berlo beschouwt een bedrijfsvloer als een integraal

project, waarbij de verschillende divisies

samen optrekken als ware één bouwteam. “Van

Berlo Engineering heeft in deze een grote rol

vervuld om maximale flexibiliteit te halen uit het

vloerontwerp”, vervolgt Crampe. De vloerconstructie

van de vijf units waarin het distributiecentrum

is onderverdeeld, is gefundeerd op 20.400 Mini Vibropalen.

“De palen staan in een raster van 1,80 bij

1,80 meter met een gemiddelde lengte van 12,30

meter. Ter plaatse van de expeditiezone is het raster

iets groter gehouden; 2,20 meter in het vierkant

omwille van de geringere belastingen die op

de vloer worden afgedragen. Het merendeel van de

palen heeft een diameter van 180 millimeter. Om

toekomstige tussenvloeren te kunnen realiseren in

de units en de puntlasten goed te kunnen afdragen,

zijn onder de betreffende kolommen in totaal

444 Mini Vibropalen aangebracht in een grotere

diameter van 273 millimeter.”

'De vloerconstructie van de vijf units

waarin het distributiecentrum is

onderverdeeld, is gefundeerd op

20.400 palen'

dere unit waren twintig heidagen voorzien. Eenmaal

aangebracht en uitgehard, heeft Van Berlo

de palen akoestisch gecontroleerd op breuk en

kwaliteit. Vervolgens kon aannemer ASK Romein

van start met het realiseren van de bovenbouw.

“Zodra het gebouw wind- en waterdicht is, komen

wij weer in beeld”, zegt Crampe. “We zullen

dan eerst alle paalkoppen schoonzuigen en het

puinpakket isoleren, om vervolgens de vloer te

kunnen storten. Er is gekozen voor een VB Exa

Supervlakke vloer die voldoet aan de allerhoogste

vlakheidseisen conform DIN15185 en wordt uitgevoerd

zonder dilataties vanwege de flexibiliteit

van het distributiecentrum met oog op de toekomst.

De vloer wordt gestort in 34 fasen en supervlak

gemaakt met onze Superscreed-machine.

In totaal gaat het om 75.470 m² aan vloeroppervlak

waarvan ruim 55.000 m² stellingenzone. De

supervlakke vloer wordt opgeleverd met een vlakheidsrapportage

door een onafhankelijk bureau.”

De verwachte oplevering van DC Sugar Fields is in

juli dit jaar. Crampe refereert tot slot nog even aan

de flexibiliteit van Van Berlo. “Met letterlijk één been

in de zomervakantie, werden de plannen door Heylen

Warehouses nog gewijzigd. DC Sugar Fields kreeg

voorrang boven een ander project dat we samen zouden

maken. Dat betekende voor Van Berlo Engineering

dat alles op alles gezet moest worden om het nog

voor de vakantie rond te maken. Het tekent de kracht

en de flexibiliteit van onze organisatie, waar ook

Heylen Warehouses al jarenlang op vertrouwt.” ❚

SUPERVLAKKE VLOER

In week 40 van 2018 is Van Berlo gestart met

het aanbrengen van de Mini Vibropalen. Voor ie-

STEDENBOUW.NL | 57


DC VSH Zeewolde

Tekst | Jac Buchholz Beeld | Pleijsier Bouw

Zeewolde: nieuw distributiecentrum voor

VSH/Aalberts Industries

‘Dit project maken we in bouwteamverband, in een korte ontwikkelings- en bouwtijd’

Op bedrijventerrein Trekkersveld III in Zeewolde wordt gewerkt aan een nieuw distributiecentrum (dc) voor VSH, onderdeel

van Aalberts Industries. Het bedrijf, gespecialiseerd in ‘integrated piping systems’, neemt het gebouw naar verwachting

in mei in gebruik. “Het afronden van het gebouw en het tegelijkertijd inrichten zal nog om flink wat logistieke

afstemming vragen.”

“De aannemer van het project, Pleijsier Bouw,

begon na de bouwvak van 2018 met het bouwrijp

maken van de grond”, vertelt werkvoorbereider

Bert Groen. “We hebben bij dit project

een nauwe samenwerking met de ontwikkelaar,

Borghese Logistics, en de gebruiker, VSH, om het

'Door onze ervaring weten wij hoe we

een goed bouwwerk kunnen neerzetten'

58 | STEDENBOUW.NL


DC VSH Zeewolde

gebouw zo goed mogelijk op de klant af te stemmen.

Het terrein is in totaal zo’n 60.000 m 2 meter

groot, de oppervlakte van het nieuwe dc is circa

35.000 m 2 waarvan 1.400 m 2 kantoor. Een deel

van de hal is voor opslag, een ander deel voor assemblage.”

Belangrijke reden voor ontwikkelaar

Borghese Logistics en VSH om voor Zeewolde als

vestigingsplaats te kiezen, is de goede ligging

in het midden van Nederland nabij de A6, A27

en A28. Bij dit nieuwe dc voor VSH – internationaal

actief als producent van leidingsystemen

voor de woningbouw, utiliteitsbouw, industrie en

scheepsbouw – gaan naar verwachting 75 mensen

werken.

EERSTE PAAL GESLAGEN

Bert Groen geeft aan dat na het afronden van

het grondwerk in week 36 de eerste paal in de

grond werd geslagen. “Pleijsier Bouw doet het

werk in bouwteam”, zegt hij. “We hebben heel

korte lijnen met alle partijen, onder meer de

constructeur en staalbouwer. Dat is belangrijk

want dit project heeft een relatief korte ontwikkelings-

en bouwtijd. Bovendien weten we als

partijen onderling wat we aan elkaar hebben.

Dat zorgt ervoor dat we snel op situaties kunnen

inspelen.” Hij merkt op dat de bouw volgens

planning verloopt. “De blauwe staalconstructie

met de sandwichpanelen staat – die is dusdanig

geoptimaliseerd dat het leidt tot meer efficiëntie

en kostenbesparing. We zijn nu bezig met het

storten van de super vlakke vloer.” In totaal zijn er

34 loading docks en 5 deuren op maaiveldniveau.

“Het kantoor krijgt een hoogwaardige afwerking,

maar de exacte invulling is nog niet bekend”, ›

STEDENBOUW.NL | 59


DC VSH Zeewolde

Nieuwbouw distributiecentrum

VSH te Zeewolde

zegt Groen. “Daarover gaan we binnenkort in gesprek. Het is in ieder geval

de bedoeling dat het een modern en duurzaam kantoor wordt.”

BREAAM GECERTIFICEERD BOUWEN

“Bij de bouw is de certificering BREEAM Very Good uitgangspunt. Daar zijn

de werkzaamheden op de bouw, de gebruikte materialen en installaties op

afgestemd. Alle producten die VSH zelf maakt, worden toegepast in de nieuwbouw.

Verder wordt er gewerkt volgens de norm ‘Bewuste Bouwer’.” Volgens

de planning wordt het gebouw half mei opgeleverd. De bouw ligt op schema,

maakt Groen duidelijk. “Op het moment dat wij in de afrondende fase zijn,

wordt de hal al ingericht en worden onder meer de stellingen geplaatst. Dat

betekent meer partijen en meer logistieke stromen. Dat vraagt om regelmatig

overleg en een goede afstemming. Maar zoals gezegd, wij zijn gespecialiseerd

in het bouwen van distributiecentra. Elk dc en iedere gebruiker is weliswaar

uniek, maar door onze ervaring weten wij hoe we een goed bouwwerk kunnen

neerzetten.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Architect

Aannemer

Installaties

Constructie

Borghese Logistics, Nijkerk

Van den Berg Groep

Pleijsier Bouw Genemuiden

Van Panhuis installatietechniek

Van Rossum Raadgevende Ingenieurs b.v.

Hardeman | van Harten levert en

monteert stalen dak- en wandbeplating

voor diverse uiteenlopende projecten.

Of het nu gaat om een kleine loods of

een groot distributie centrum, wij zijn

gespecialiseerd in beide.

dé specialisten

in dak- en wandbeplating

www.hardeman-vanharten.nl

Volg ons ook via F

UTILITEITSBOUW

AGRIBOUW

RENOVATIE

T 0318 46 15 51 | E info@hardeman-vanharten.nl

BOUWEN

IS MEEDENKEN

Benieuwd wat we voor ú kunnen betekenen?

PLEIJSIERBOUW.NL

60 | STEDENBOUW.NL


Renovatie DENISE Amsterdam

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | HEVO

VAN ‘OLD SCHOOL’

NAAR EIGENTIJDS EN TRANSPARANT

Een make-over met behoud van de oorspronkelijke sfeer

Voor DENISE (DE Nieuwe Internationale School Esprit) wordt een gedateerd schoolgebouw uit 1957 omgeturnd naar een

eigentijdse, transparante leeromgeving. Het pand aan de Piet Mondriaanstraat in Amsterdam werd hiervoor eerst volledig

gestript. Vervolgens komt er nu een modern schoolgebouw voor in de plaats, waarin de sfeer van het oude gebouw

bewaard is gebleven, maar met de faciliteiten en bouwtechnische eisen die passen in deze tijd.

Om het renovatieproces te begeleiden, ging Esprit

Scholen – het schoolbestuur van DENISE – in

Amsterdam in zee met advies- en bouwmanagementbureau

HEVO uit 's-Hertogenbosch. HEVO is

gespecialiseerd in het begeleiden van schoolbesturen

die nieuw willen bouwen of renovatie willen

plegen. “DENISE had drie belangrijk eisen”,

vertelt Iris Jansen, projectleider bij HEVO. “De internationale

school moest – ondanks het immense

vloeroppervlak van 8.800 m² – een thuishaven

worden voor alle leeftijden (4 t/m 18 jaar). Het

theater – toonaangevend binnen het lesprogramma

– moest behouden blijven. En ten slotte moest

het monumentale karakter van de school ‘in ere

worden hersteld’. En dit alles binnen budget en

volgens een strakke planning. Met dit Programma

van Eisen zijn wij aan de slag gegaan.”

VOORLOPIG ONTWERP UITWERKEN

Om te beginnen selecteerde HEVO namens Esprit

de juiste partijen – vertegenwoordigers van de

school, architect, constructeur, installatieadviseurs

en een bouwfysisch adviseur – om samen het

voorlopig ontwerp uit te werken. Hoe konden alle

wensen in één voorstel worden samengevoegd

en uitgewerkt? “Het was verrassend hoe snel het

projectteam dit voor elkaar had”, vertelt Jansen

hierover. “Na een zorgvuldige kostenraming en

enkele bezuinigingsmaatregelen viel het ook nog

binnen budget en konden de partijen verder aan

de slag met het definitieve ontwerp.”

MONUMENTAAL EN KARAKTERISTIEK

De ‘make-over’ voor DENISE werd ontworpen

door Paul de Ruiter architects. Omdat DENISE

zowel primair als voortgezet onderwijs verzorgt,

bracht zij een natuurlijke scheiding aan tussen de

onderwijsvormen. Het souterrain werd het terrein

van het basisonderwijs, de overige etages werden het

domein van het voortgezet onderwijs. “Het souterrain

was vrij donker en vochtig en daardoor beperkt te

benutten”, vertelt Noud Paes, architect/partner van

Paul de Ruiter architects. “Door deze extra te isoleren

en rondom het gebouw het maaiveld te verlagen, ›

STEDENBOUW.NL | 61


Renovatie DENISE Amsterdam

kreeg de school zo’n 2.000 m² extra tot haar beschikking. Bovendien kregen

beide onderwijsvormen hierdoor een eigen entree en direct toegang tot de

diverse speelterreinen.”

HET THEATER ALS KLOPPEND HART

Voor de indeling van de school volgde Paul de Ruiter Architects zoveel mogelijk

de bestaande structuur van het gebouw. Het theater was het kloppend hart

van de school en moest dat ook blijven. Paes: “Hier hebben we het huidige

balkon omgebouwd tot muzieklokaal en rondom het theater een nieuw balkon

ontworpen.” Om de onderwijsruimtes te voorzien van een goed klimaat koos

Paul de Ruiter Architects in overleg met installatieadviseur Klictet voor een klimaatsysteem

dat uitgaat van natuurlijke zuurstoftoevoer via de gevel en mechanisch

afvoer. “Dit systeem kon verticaal en nagenoeg onzichtbaar worden

aangelegd, met de installaties op het dak. Dit voorkwam veel kanaalwerk.”

CONTOUREN EN LICHTVAL

“We kenden het gebouw”, besluit Leendert-Jan Veldhuyzen, rector van DE-

NISE. “Daarom konden we onze wensen zo duidelijk formuleren. Maar alle

gevels en binnenmuren zijn eruit geweest en dan ben ik er toch trots op dat

we samen zo’n voorspoedig bouwproces hebben doorlopen en dat alles is

geworden zoals we het in gedachten hadden. Nog niet alle lokalen zijn opgeruimd

en ook de kasten die gaan fungeren als scheidingswanden zijn nog

niet allemaal geplaatst. Maar de contouren en de lichtinval zijn duidelijk en

die bevallen uitstekend!” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever Esprit Scholen, Amsterdam

Projectmanagement HEVO, 's-Hertogenbosch

Architect

Paul de Ruiter Architects, Amsterdam

Constructeur

Pieters Bouwtechniek, Amsterdam

Installaties

Klictet Advies, Waalwijk

Bouwsom

€ 9,6 miljoen excl. BTW

Bouwperiode februari 2018 - april 2019

Projectinfo

Lamellenklimaatplafonds verbeteren

verwarming en akoestiek

Bij de renovatie van de DENISE school worden de twee gymzalen

voorzien van balvaste lamellenklimaatplafonds, type S-85.

Dit systeem geeft warmte af door middel van straling. Comfortabel

voor leerlingen én leerkrachten.

“Als de warmte uit het plafond komt, kunnen de radiatoren

vervallen”, vertelt Richard Brouwer, vestigingsleider van Frenger

Systemen B.V.. “Hierdoor ontstaat meer ruimte voor onder

andere sportattributen.” Een ander groot voordeel van de

lamellenklimaatplafonds is de snelheid waarmee de gymzalen

worden verwarmd. De zalen zijn in no-time op temperatuur en

dat met een energiebesparing van circa 30% ten opzichte van

conventionele systemen. Door toepassing van stralingswarmte

ontstaat bovendien geen stofwerveling. Ook voor de akoestiek

betekent het systeem een verbetering. De DENISE school heeft

gekozen voor de geperforeerde uitvoering, speciaal ontwikkeld

voor optimale geluidsabsorptie. “Veel sportleraren kampen met

gehoorproblemen vanwege de slechte akoestiek in sportzalen”,

weet Brouwer. “Met dit systeem is dat verleden tijd.”

Frenger Systemen B.V. neemt het hele traject voor haar rekening,

van engineering en werktekeningen tot productie en montage.

62 | STEDENBOUW.NL


Nieuwbouw Udens College Scherpenhoek

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Udens College

‘ROOIE SCHOOL’

krijgt waardige opvolger

Decennialang was de ‘Rooie School’ in Uden een begrip. Toch moest het havo/vwo-gebouw van het Udens College plaats

maken voor nieuwbouw. In het nieuwe onderwijsgebouw met de nieuwe sporthal heeft het een waardige opvolger gevonden.

Na de meivakantie nemen de leraren en leerlingen er hun intrek.

“De Rooie School was nodig aan vervanging toe”,

vertelt directeur bedrijfsvoering Marcel Spierings

van het Udens College. “Renovatie was geen optie

meer. De gemeente zag dit ook in en stemde in met

vervangende nieuwbouw. Deze bestaat uit drie delen:

een schoolgebouw in rood stucwerk als knipoog

naar de oude Rooie School, een state-of-the-art

sporthal en een transparant atrium dat de nieuwbouwdelen

met het bestaande Studiehuis verbindt.”

COMFORTABEL

ONDERWIJSGEBOUW

Bonnemayer Architecten, in de persoon van Niels

Peters, gaf de bouwdelen vorm. In lijn met het onderwijsconcept

en op basis van de wensen van de

leerlingen, ouders en medewerkers, creëerde hij

een comfortabel onderwijsgebouw met een frisse

uitstraling. Het gebouw bestaat deels uit drie,

deels uit vier lagen en biedt ruimte aan zes domei-

'De Rooie School

was nodig aan

vervanging toe'

nen. Elk domein fungeert als thuisbasis voor zo’n

150 leerlingen. Deze kleinschalige leeromgevingen

bestaan uit vier lokalen en in het midden een

open leerruimte. Buiten de domeinen kunnen de

leerlingen gebruikmaken van laboratoria, muziekruimten

en praktijklokalen voor creatieve vakken.

SPORTHAL EN ATRIUM

De nieuwe sporthal ligt tussen het nieuwe onderwijsgebouw

en het bestaande Studiehuis in. “Een

prachtige hal”, aldus Spierings. “De hal is ook geschikt

voor verenigingen in de regio. Hij beschikt

over een prachtige publieksvoorziening die later

nog is aangepast op verzoek van de gemeente

Uden.” Het verbindend element tussen de verschillende

bouwdelen is het atrium. In deze transparante

verblijfsruimte, waarvan de noordzijde in

glas is uitgevoerd, is de temperatuur twee graden

lager dan in de lokalen. Dit, plus de inrichting

brengen het buitengevoel naar binnen.

OPEN, TRANSPARANT

EN ENERGIEZUINIG

“De bouwdelen geven op fraaie wijze invulling

aan onze kernwaarden”, zegt directeurbestuurder

Ad van Kemenade van het Udens

College. “Onze openheid, transparantie en vertrouwen

in elkaar zijn terug te zien in de open

structuur en de diverse ontmoetingsplekken.” ›

STEDENBOUW.NL | 63


Nieuwbouw Udens College Scherpenhoek

Een andere belangrijke eis van het Udens College is

energiezuinigheid. Het gebouw moet voldoen aan

een maximaal energieverbruik van 60 kWh/m 2 per

jaar. “Dit is heel belangrijk”, benadrukt Van Kemenade.

“Door onze energielasten laag te houden,

blijven er meer middelen ter beschikking voor het

onderwijsproces.”

HAALBAAR ONTWERP

Het maximale energieverbruik in combinatie met

het beschikbare budget, bleek voor de uitvoerende

partijen een lastige opgave. “Uiteindelijk

vonden we in BINX Smartility de juiste partij”,

zegt Spierings. “Met hen gingen we een open,

transparante samenwerking aan om tot een haalbaar

ontwerp te komen. Dankzij de expertise van

BINX op bouwkundig en installatietechnisch vlak

is dat gelukt, ook voor wat betreft die 60 kWh/

m 2 . Zo komt de gehele W-installatie uit de koker

van BINX. Ook adviseerden zij ons om geen WKO

toe te passen. Daarvoor moest diep geboord worden,

wat een flinke kostenpost is. In plaats daarvan

hebben we nu warmtepompen en een kleine,

gasgestookte voorziening die snel bijschakelen

mogelijk maakt.”

PRETTIGE SAMENWERKING

In december 2017 ging de bouw van start. Spierings

was nauw bij de werkzaamheden betrokken

en keek met stijgende verbazing hoe de betonnen

'Het gebouw moet voldoen aan

een maximaal energieverbruik van

60 kWh/m 2 per jaar'

casco’s van het schoolgebouw en de sporthal in recordtijd

werden opgebouwd: “De volledige bouw

is in een goed jaar tijd gerealiseerd. Dat is mede te

danken aan de prettige samenwerking met BINX.

We zijn een aantal struikelblokken tegengekomen,

maar daar vonden we met elkaar steeds een goede

oplossing voor. Ik kijk dan ook terug op een intensief,

maar prachtig ontwikkel- en bouwproces.” ❚

Bouwinfo

Bouwprogramma

Nieuwbouw onderwijsgebouw (3.050 m 2 ),

sporthal (1.950 m 2 ) en atrium (1.150 m 2 ).

Opdrachtgever

Samenwerkingsstichting voor Voortgezet

Onderwijs Uden Bedrijfsbureau, Uden

Architect

Bonnemayer Architecten, Uden

Aannemer

BINX Smartility, Groenlo

Bouwbegeleiding

Laride, Veldhoven

Bouwperiode

december 2017 – januari 2019

Projectinfo

Optimaal akoestisch comfort in

elke sporthal

In de sporthal van het Udens College paste

TIG Akoestiek een innovatieve oplossing

toe. Het nieuwe schoolgebouw is één van

de eerste locaties waar de specialist in

ruimte-akoestiek de SporTIG ® scheidingswand

installeerde. Deze revolutionaire

akoestische scheidingswand leverde TIG

Akoestiek de ‘Innovatieprijs Sportaccommodaties

2018’ op.

“BINX Smartility betrok ons in november

2017 bij hun nieuwbouwplannen voor het

Udens College”, vertelt akoestisch specialist

Bas Gervink van TIG Akoestiek. “We

werden gevraagd mee te denken over een

akoestisch wandsysteem voor de sporthal.

Op basis van de normeringen in het

adviesrapport en de wensen van het Udens

College, gingen we op zoek naar de best

passende oplossing.”

Neerlaatbare scheidingswanden

“De sporthal van het Udens College is

met scheidingswanden in drie zalen

op te delen”, vervolgt Gervink. “Wat je

in zulke gevallen vaak ziet, is dat in de

middenzaal het geluid onvoldoende geabsorbeerd

wordt. De huidige scheidingswanden

doen op dat gebied vrijwel niets,

dus kun je alleen de twee korte - bouwkundige

- wanddelen en eventueel het

plafond, van absorptie voorzien. Vaak is

dat niet voldoende en moet je tevens de

wanden van de twee buitenste zaaldelen

nog voorzien van absorberend materiaal.

Wij hebben daar iets op bedacht. Met onze

akoestische scheidingswand kunnen we

nu ook in de middenzaal optimaal akoestisch

comfort bieden. Door de modulaire

opbouw hoeven we de wanden rondom

minder zwaar te voorzien van absorptie.”

Modulaire opbouw

De akoestische scheidingswanden zijn

leverbaar in ieder gewenst formaat. De

wanden zijn opgebouwd uit modules van

ca. 80 centimeter. Elke module is aan één

zijde geperforeerd uitgevoerd en aan de

andere zijde gesloten. “Wij doen dit om en

om”, zegt Gervink. “Aan de andere zijde

van de wand doen we dat ook, maar dan

precies andersom. Zo profiteren ook de

andere zalen van de geluidsabsorberende

eigenschappen van de scheidingswanden.”

Doordat modules afritsbaar zijn, kan

per situatie bepaald worden wat de meest

ideale configuratie is. Door compartimenteren

worden afzonderlijke luchtkamers

gecreëerd. Deze unieke opbouw, in

combinatie met het toepassen van duurzame/gerecyclede

PE-wol (vervaardigd uit

gebruikte frisdrankflessen), zorgt voor zeer

hoge akoestische waarden. Het behalen

van de voorgeschreven nagalmtijden vanuit

NOC*NSF is op deze wijze zeer eenvoudig

te realiseren.

Totaaloplossing

Naast de twee scheidingswanden leverde

en monteerde TIG Akoestiek de akoestische

wanden rondom in de sporthal.

TIG Akoestiek plaatste de akoestische

wanden om bouwkundige redenen tegen

een houten voorzetwand, maar deze

zijn in principe toepasbaar op iedere

(achter)wand. Gervink: “Met onze producten

leverden we één totaaloplossing en

waren we voor BINX Smartility het enige

aanspreekpunt betreffende de akoestiek

in de sporthal. Dat werkte voor ons allebei

prettig en efficiënt.”

64 | STEDENBOUW.NL


Nieuwbouw Udens College Scherpenhoek

De sporthal van het Udens College is met scheidingswanden in drie zalen op te delen.

Probleemloos voldoen aan NOC*NSF norm

Zowel geluid-absorberend als isolerend

Behaal nagalmtijd in ieder zaaldeel

Balvast en eenvoudig afneembaar

Modulair wandsysteem

Totaaloplossing in akoestiek

Geluid reduceren en beheersen, dat is kortweg wat wij

doen. Al decennia lang! Wij analyseren uw probleem en

lossen het op. Geheel vrijblijvend brengen wij aan de hand

van geluidsmetingen en berekiningen de geluidsoverlast

in kaart en vertalen we dit in een totaaloplossing op maat.

info@tig-akoestiek.nl | www.tig-akoestiek.nl | tel:. 088-833 83 00

STEDENBOUW.NL | 65


Flat PanelLED

Start Flat Panel LED is een reeks LEDpanelen

voor inbouw-, opbouw- of

pendelmontage, vooral ontworpen

voor algemene en kantoorverlichting,

verkeersgebieden en vergaderzalen. De reeks

is nu uitgebreid met nieuwe versies: module

1200 x 300mm en 1200 x 600mm, 600 x

600mm hoge output en lage output (3200 lm)

versies, UGR


Nieuwbouw Udens College Scherpenhoek

Projectinfo

Doelmatige verlichting met lage exploitatielasten

Functioneel, onderhoudsvrij, energiezuinig en representatief. Dat is

kenmerkend voor de verlichting in het Udens College. In opdracht

van BINX Smartility leverde Sylvania de verlichting en armaturen

voor het schoolgebouw en de sporthal. In totaal gaat het om 400

LED-panelen, 150 LED-downlighters en 24 LED-diepstralers. Sylvania

leverde ook de decentrale noodverlichting.

“BINX is een zeer goede relatie van ons”, zegt projectmanager

Henny Stemerdink van Sylvania. “Al in de aanbestedingsfase vroegen

zij ons een lichtplan en offerte op te stellen voor het Udens

College. Daarin besteedden we veel aandacht aan verlichting met

een lange levensduur en lage energie- en onderhoudslasten.” Na

de opdrachtverstrekking, in juli 2018, werkte Sylvania het lichtplan

samen met BINX uit tot de definitieve versie.

LED-panelen en LED-downlighters

Stemerdink zet de gekozen lichtoplossingen uiteen: “In de lokalen

pasten we LED-panelen toe. Deze voldoen aan de geldende helderheidseisen

en zorgen tevens voor goede, energiezuinige verlichting

met minimale onderhoudslasten. Deze verlichting passen

we ook toe in de verkeersgebieden met een onderwijsfunctie. De

rest van de verkeersgebieden is voorzien van downlighters: ronde

LED-inbouwarmaturen met een zeer laag energieverbruik.”

Diepstralers

In de sporthal hangen LED-diepstralers met balbestendige

afscherming. Bij de engineering moest rekening gehouden

worden met de verwarmingspanelen die zich eveneens

onder het plafond van de sporthal bevinden. Stemerdink: “We

moesten de diepstralers tussen deze panelen positioneren en

tegelijkertijd zorgen voor een gelijkmatige lichtverdeling. Dat

was even puzzelen, maar is uiteindelijk conform de geldende

normen gelukt.”

Volgens plan

Sylvania ontwikkelde, produceerde en leverde de verlichting en

armaturen. De levering vond just-in-time plaats. “Ondanks een

aantal wijzigingen in het ontwerp is alles prima volgens plan verlopen”,

besluit Stemerdink. “We kijken terug op een mooi project en

een meer dan plezierige samenwerking met BINX.”

Projectinfo

Snelle montage prefab casco

Als partner van BINX Smartility bouwde DWM Nederland B.V.

het volledige casco van het Udens College. In totaal monteerde

DWM 185 prefab wanden, 20 kolommen en 267 kanaalplaatvloeren.

De montage van de trappen, bordessen en stalen liggers

was eveneens in handen van DWM.

“We hebben het casco van de sporthal in zes dagen neergezet”,

vertelt projectleider Dustin de Wit van DWM. “Met een 450 tons

mobiele kraan met beweegbare jib manoeuvreerden we het

prefab, met een vlucht van soms wel 62 meter, tot vlak naast het

bestaande schoolgebouw. Ter plaatse van de tribune monteerden

we de elementen met behulp van een steker onder de

bestaande luifel. Een knappe prestatie van onze vakmensen.”

Casco hoofdgebouw

Na de sporthal bouwde DWM het casco van het hoofdgebouw,

dat uit twee ongelijke, aan elkaar gekoppelde bouwdelen

bestaat. De Wit: “Vanwege de splitlevel opbouw realiseerden we

om en om van elk bouwdeel een bouwlaag. Tijdens het monteren

van een laag op het ene bouwdeel, stortten we de vloer van

het andere bouwdeel. Zo konden we constant door monteren en

een optimale bouwsnelheid creëren. Uiteindelijk hebben we het

casco van het hoofdgebouw in 25 dagen gerealiseerd.”

PREFAB MONTAGE OP NIVEAU

DE WIT MONTAGE

Contact

info@dwmnederland.nl

DWM Nederland B.V. is uw specialist voor

de montage van complete prefab betonnen

casco’s / gebouwen. Wij monteren

alle voorkomende prefab constructies

in de Burgerlijke- en Utiliteitsbouw,

GWW-sector en Infra.

Voorbeelden hiervan zijn: Kantoren /

Scholen / Parkeergarages / Woontorens /

Bioscopen / Hotels / Industriële gebouwen

/ Openbare gebouwen

DWM Nederland B.V. biedt u een

compleet pakket van alle mogelijke montagewerken

in combinatie met kranen,

hijsmiddelen, hoogwerkers, mortels,

schoren en stempels.

Wij ontzorgen u volledig op het gebied van

planning, afroepen, bestellingen van het

benodigde materiaal en materieel en de

benodigde coördinatie om alles in goede

banen te leiden.

Wij stellen veiligheid en kwaliteit voorop

en worden daarom graag zo vroeg mogelijk

in het engineeringsproces betrokken

om onze deskundigheid in te brengen.

Daardoor zorgen we er met elkaar voor

dat de realisatie optimaal verloopt.

Kortom, wij zijn uw partner voor de

montage van complete prefab betonnen

casco’s / gebouwen.

+31 172 65 15 42

www.dwmnederland.nl

DWM Nederland B.V.

STEDENBOUW.NL | 67


Kloosterboer Delta Terminal 3 Rotterdam

Tekst | Roel van Gils Beeld | Isocab Construct

VRIESOPSLAG: EXTREME

LUCHTDICHTHEID IS EEN MUST!

Een optimale luchtdichting is voor een vriesopslag van levensbelang. Dat is ook de reden dat B-Built voor de realisatie

van de Kloosterboer Delta Terminal 3 op de Maasvlakte in Rotterdam een beroep heeft gedaan op de expertise van Isocab

Construct voor het plaatsen van de geïsoleerde wand- en dakpanelen. Deze experts in luchtdicht bouwen schrikken niet

van de aanzienlijke schaalgrootte van de vriesopslag, alsmede de strakke planning. Sterker nog, het motiveert ze. Dat

heeft geresulteerd in een extreem luchtdicht gebouw, zelfs 50% beter dan de vooropgestelde BREEAM-eis.

De vriesopslag op de Maasvlakte bestaat uit in totaal 13.750 m² aan wandpanelen en 11.150 m² aan dakpanelen.

68 | STEDENBOUW.NL


Kloosterboer Delta Terminal 3 Rotterdam

Isocab Construct is een onafhankelijk montagebedrijf,

gegroeid uit panelenfabrikant Isocab nadat deze opgenomen

werd in het Kingspan-concern. “Al veertig jaar

zijn we de referentie op het gebied van luchtdicht bouwen”,

zegt Wouter Doclo van Isocab Construct. “Zeker

voor een koel- en vriesopslag is een optimale lichtdichting

zeer belangrijk. Een onvakkundige plaatsing kan

leiden tot grote problemen in de exploitatiefase. Samen

met B-Built hebben we in het verleden al meerdere

projecten mogen uitvoeren; voornamelijk in Frankrijk

en België, onze voornaamste doelgebieden. In de Benelux

zijn namelijk maar een paar partijen die aan deze

hoge eisen en grote volumes kunnen beantwoorden.”

OPSTELSOM VAN DETAILS

De vriesopslag op de Maasvlakte bestaat uit in totaal

13.750 m² aan wandpanelen en 11.150 m² aan dakpanelen.

“We hebben gebruik gemaakt van Quadcorepanelen

van Isocab by Kingspan met een dikte van 200

mm voor de wanden en 220 mm voor het dak”, licht

Edward Compernolle, projectleider van Isocab Construct

toe. “Deze panelen geven niet alleen een verbeterde

isolatie ten opzichte van standaard PIR-panelen,

maar leveren ook betere resultaten inzake brandtesten.

Samen met B-Built hebben we de engineering in

3D uitgewerkt en de specifieke verankeringspunten intern

berekend. Het plaatsen van de panelen en het zorgen

voor luchtdichte aansluitingen vraagt kennis van

zaken. Het zit hem echt in een optelsom van de details

(een goede engineering, voorbereiding, uitvoering en

opvolging) of je uiteindelijk aan de eisen voldoet.” Een

aspect waar Isocab Construct in excelleert, zo blijkt.

'Een onvakkundige

plaatsing kan

leiden tot grote

problemen in de

exploitatiefase'

Isocab Construct is halverwege september 2018

begonnen met het plaatsen van de panelen. Begin

februari 2019 was de vriesopslag wind- en waterdicht.

“De uitdaging zat hem vooral in de snelheid

van monteren én de moeilijke – vooral winderige –

weersomstandigheden, eigen aan de Maasvlakte”,

weet Wouter Doclo. “Onze troef zat hem in de flexibele

samenwerking en optimale afstemming met de

andere partners op de bouwplaats om voortdurend te

kunnen doorwerken zonder vertraging op te lopen.

We zijn dan ook trots op het eindresultaat: een gebouw

dat gezien mag worden.” ❚

STEDENBOUW.NL | 69


Lelyweg 4

4612 PS Bergen op Zoom

T +31 (0)164 - 271 660

E info@b-built.com

www.b-built.com

Isocab Construct (België) is dé specialist in het ontwerpen, monteren en

onderhouden van isotherme constructies. Voor, maar ook samen met de

klant ontwikkelen wij koel- en vriesruimtes, modulaire koelkamers, cleanrooms

en geconditioneerde hoogbouw op maat. Van start tot finish, van

eerste idee tot piekfijne afwerking.


Kloosterboer Delta Terminal 3 Rotterdam

Tekst | Roel van Gils Beeld | B-Built

Cold as ice

Tijdens de succesvolle realisatie van een geautomatiseerd hoogbouwmagazijn in Lelystad heeft Kloosterboer,

gespecialiseerd in koel- en vriesopslag en transport van voedselproducten, opnieuw B-Built benaderd.

Ditmaal voor de realisatie van een nieuwe vriesopslag (KDT-3) op de Maasvlakte in Rotterdam, een project

dat volgens de receptuur van BREEAM ‘Outstanding’ (vijf sterren) is gebouwd. Een gesprek met Martijn

Baartmans van B-Built.

De nieuwe vriesopslag op de Maasvlakte is een

mooie tweede samenwerking tussen B-Built en

Kloosterboer, begint Baartmans. “Het eerste ontwerp

dateert van januari 2018 en in juni vorig jaar

zijn we gestart met de uitvoering op locatie. De

oplevering stond gepland voor half februari dit

jaar. Voor ons dus met recht een ‘fast track’ project

vanwege de krappe doorlooptijd. Wij waren

verantwoordelijk voor het bouwkundige deel van

het project, maar vervulden tevens de rol van coördinator

voor de opdrachtgever voor alle andere

stakeholders binnen het project. Denk dan aan de

E- en W-installateur, de koelinstallatie, de brandmeldcentrale

en het opslagsysteem voor pallets,

de verrijdbare stellingen, ….”

23.000 PALLETS

De plattegrond van de nieuwe vriesopslag meet

11.000 m² en is uitgerust met een geïntegreerd mobiel

rekkensysteem. “Een detailmatige afstemming

tussen het rekkensysteem en de gebouwschil heeft

geleid tot het inpasbaar krijgen van zoveel mogelijk

pallets per compartiment”, weet Baartmans. “We

hebben de vriesopslag bovendien geoptimaliseerd

naar de regelgeving, met maximale toelaatbare

afmetingen per bouwcompartiment van elk 2.500

m². De totale capaciteit van de nieuwe vriesopslag

bedraagt overigens 23.000 pallets.” Het mobiele

rekkensysteem is vergelijkbaar met een automa-

tische bibliotheek waarbij complete secties op rail

verschuiven en er voortdurend ‘nieuwe’ gangpaden

worden gecreëerd ten behoeve van de reachtrucks,

zo legt Baartmans uit. “In de vriesopslag heerst

'Een detailmatige

afstemming

tussen het

rekkensysteem

en de

gebouwschil

heeft geleid tot

het inpasbaar

krijgen van

zoveel mogelijk

pallets per

compartiment'

een constante temperatuur van minus 22 graden

Celsius. Dat geldt overigens ook voor de ruimte ervoor,

die fungeert als bufferzone voor het laden en

lossen. Vrieswagens kunnen via één van de negen

docks koppelen met de expeditieruimte. Vervolgens

wordt er een luchtkussenshelter opgeblazen voor

een optimale afdichting tussen vrieswagen en dock

en wordt er gebruik gemaakt van het zogeheten

DOBO-systeem (dock on before opening) waarbij

de deuren van de vrachtwagen pas geopend worden

als de luchtkussenshelter is opgeblazen. Tevens

is voorzien in een additioneel dock voor automatisch

lossen (en laden in de toekomst).”

KDT-3 is volgens BREEAM ‘Outstanding’ ontworpen,

waarop reeds een ontwerpcertificaat is afgegeven.

“Dat betekent dat het bouwproces en

het gebouw voldoen aan de hoogste eisen op het

gebied van duurzaamheid”, stelt Baartmans. “Zo

is bewust gekozen voor de Kingspan Quadcore

dak- en wandpanelen in een combinatie van 200

en 220 millimeter dikte. Dankzij de witte kleurinstelling

wordt de instraling van temperatuur in de

isolatiekern zo laag mogelijk gehouden.” Behalve

de opslagcellen en expeditieruimte omvat KDT-3

ook nog een kleine kantoorruimte, een techniekruimte

ten behoeve van onder meer compressoren

en schakelkasten, alsmede een acculaadruimte

voor de elektrische reachtrucks. ❚

STEDENBOUW.NL | 71


Udea Veghel

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | Kingspan

‘COMPLEET PREFAB DAKPAKKET

INCLUSIEF MONTAGE BIEDT

SNELHEID EN GARANTIE’

Recentelijk introduceerde Kingspan Geïsoleerde Panelen de QuadCoretechnologie,

een isolatiekern waarmee ultralage lambda-waarden kunnen worden

gehaald. Deze technologie is nu geïntegreerd met het Kingspan X-deksysteem,

een compleet prefab platdak voorzien van dakmembraan. “Dat biedt

besparingen in materiaalgebruik, doorlooptijd en transport, met een garantie

tot vijftien jaar”, aldus Business Development Manager Josette Suers. “De engineering,

productie en montage van het volledige dakpakket is in handen van

Kingspan, waardoor bouwpartners worden ontzorgd.”

'DE PANEELELEMENTEN

WORDEN COMPLEET OP

LOCATIE AANGELEVERD'

De Quadcore-kern, die ook in sandwichpanelen

wordt toegepast, kan met minder materiaal

dezelfde isolatiewaarden halen. Hierdoor is per

saldo minder materiaal nodig om aan de thermische

eisen te voldoen, waardoor er dus ook minder

transportbehoefte is. Minder materiaalgebruik

is naast duurzaam dus efficiënt en kostenbesparend.

Dit uitgangspunt heeft de R&D van Kingspan

aangezet tot meerdere innovaties, met naast

QuadCore het Kingspan X-dek-systeem. De

combinatie ervan zal breed worden uitgerold door

de Ierse multinational. Suers: “Kingspan X-dek

106 is een lichtgewicht prefab dakopbouw voor

platte daken – inclusief dakmembraan naar keuze,

met elementen op maat. Het prefab platdaksysteem

kan eenvoudig en snel worden gemonteerd

dankzij de omvang van de elementen en schroefmontage

van bovenaf. Hierdoor wordt de bouwtijd

aanzienlijk verkort in vergelijking met traditionele

opbouwsystemen. Daarbij biedt de optimale overspanning

van het platdaksysteem de mogelijkheid

te besparen op de onderliggende constructie en

fundering.” Kingspan levert technische ondersteuning

om deze besparingen projectspecifiek door te

rekenen en kan ook het legplan uitwerken en de

permanente valbeveiliging verzorgen, alsmede de

hemelwaterafvoer, de lichtkoepels en de PV-panelen.

“Wij engineeren het dakproduct en monteren

het, en kunnen op het totaalpakket een volledige

garantie leveren. Een groot voordeel is dat zowel

eindopdrachtgever als bouwpartners hiermee

worden ontzorgd.”

‘3.400 M² PER DAG MOGELIJK’

Al deze principes en voordelen werden toegepast

in het project Udea Veghel, een gekoeld warehouse

(BREEAM 'Excellent') voor de eigenaar van supermarktketen

Ekoplaza, dit voorjaar op te leveren.

Suers: “Men koos voor Kingspan X-dek 106 van-

Witte zichtzijde binnenkant.

Ooghoogte.

72 | STEDENBOUW.NL


Udea Veghel

'De paneelelementen worden compleet

op locatie aangeleverd'

wege de genoemde snelheid en de totaal garantie.”

In Veghel is 26.000 m² daksysteem toegepast met

een QuadCore-isolatiekern van 100 millimeter

dikte, afgewerkt met 2,0 millimeter TPO-dakmembraan

(hoogwaardig kunststof met lange levensduur).

“De paneelelementen worden compleet op

locatie aangeleverd, twee dagen voor de montage

uit oogpunt van planningsflexibiliteit, en van bovenaf

geschroefd op de constructie, waardoor de

schroeven niet zichtbaar zijn in het interieur. De

onderzijde is van staal en voorzien van met isolatie

gevulde cannelures.” De levering is geëngineerd in

samenwerking met hoofdaannemer Van der Heijden

en K.I.M. Nederland (koel-vries isolatiesysteembouw).

“Zo zijn de overspanningen en isolatiewaarden

geoptimaliseerd, met een elementlengte

van 16,6 meter en een Rc-waarde van 6,15. Het

Kingspan X-dek-systeem combineert minder materiaalgebruik,

lagere transportkosten en een kortere

doorlooptijd, waardoor onze partners ook een

goed businessmodel hebben. Zij nemen bovendien

de dakbedekking mee in hun opdracht. De montage

is zo efficiënt dat er 3.400 m² per dag kan worden

gehaald met dit systeem, maar dat kunnen bouwers

van staalconstructies nog niet bijhouden.” ❚

STEDENBOUW.NL | 73


YOTEL Asterweg Amsterdam

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | A2Studio

‘YOTEL Amsterdam sluit met modulaire bouw en façades van gerecycled

aluminium aan bij post-industrieel Buiksloterham’

Een BREEAM 'Excellent' hotel

dat past in zijn omgeving

De stad Amsterdam probeert de grote vraag naar hotelbedden zo goed mogelijk vorm te geven, met duurzame locatieontwikkeling

binnen de identiteit van de directe omgeving. In het gelaagde Amsterdam-Noord, een mengeling van

twintigste-eeuwse sociale woningbouw, kleine bedrijventerreinen en de recente hoogbouw van Overhoeks, ontwierp

Studioninedots aan de Asterweg een BREEAM 'Excellent' hotel dat past in zijn omgeving. “Met een industriële uitstraling,

stevig geworteld in de circulaire herontwikkeling van Buiksloterham”, vertelt projectarchitect Metin van Zijl.

De glazen pui van het restaurant lijkt uit het water te verrijzen.

Een typische marktontwikkeling is YOTEL Amsterdam

niet te noemen, eerder een eigentijdse,

volgens strakke randvoorwaarden. Van Zijl: “De

eindgebruiker was nog niet bekend toen wij hier

gingen ontwerpen voor gedelegeerd ontwikkelaar

Being Development. Er was een hotelbestemming

op een locatie in een groenstrook

naast een bouwmarkt aan het Tolhuiskanaal. De

gemeente Amsterdam stelde onder meer randvoorwaarden

met betrekking tot het inschakelen

van de lokale bevolking door middel van kunstprojecten,

en aan de duurzame verknoping met

'Het warme douchewater is een bron

voor warmteterugwinning'

de buurt. In de ontwerpfase bleek dat meerdere

eindgebruikers in wilden stappen.” Dat werd

uiteindelijk YOTEL, een Engelse keten met een

jonge en dynamische uitstraling.

LOKAAL GEÏNSPIREERD ONTWERP

Studioninedots ontwierp het hotel met als speerpunten

de connectie tussen interieur en omringend

groen, plekken voor interactie en een circu-

74 | STEDENBOUW.NL


YOTEL Asterweg Amsterdam

lair watersysteem. De kavel is groot, zeker voor

een hotel van 6.500 m², en ligt direct aan het Tolhuiskanaal.

“Dat bood de kans om het gevraagde

programma vorm te geven in vijf volumes die in

hoogte, functie en sfeer variëren. De volumes zijn

als paviljoens in een parkachtige omgeving geplaatst

en zo geschakeld dat patio’s en intieme

ruimtes ontstaan, maar ook een logische plek om

te parkeren.” In het hart van het complex ligt de

collectieve ruimte waar toeristen, zakelijke reizigers

en Amsterdammers elkaar kunnen treffen.

“De begane grond is hoog en transparant waardoor

het landschap en het interieur naadloos in

elkaar overlopen. Aan het zonnige waterfront

vormen publiek restaurant, terras, tuin en aanlegsteiger

een aantrekkelijk geheel, een publiek

park in de stad. Het hotel is sterk verankerd in de

buurt, doordat voor horeca, kunst en voorzieningen

wordt samengewerkt met lokale partners.”

TOEKOMSTBESTENDIG

Naast de essentiële sociale verankering in de

buurt kreeg de fysieke toekomstbestendigheid de

ambitie BREEAM 'Excellent' mee. “Weliswaar een

zeer hoge duurzaamheidsdoelstelling voor een

hotel, maar wij zagen dat als uitdaging om niet

alleen voor standaardoplossingen te kiezen.” Het

gebied is niet op gas en stadswarmte aangesloten.

Daarom plaatst Being PV-panelen op het hotel en

op de naastgelegen gebouwen en is er een WKO.

Met onder meer lagetemperatuurverwarming

en LED-verlichting wordt aan de reductie van de

energievraag tegemoetgekomen. Voor de gevel

is een partij gezocht die panelen van gerecycled

aluminium kan leveren. “Met zo'n tweehonderd

liter water per dag per kamer is het verbruik in hotels

berucht. Hier wordt het douchewater daarom

aangewend voor een uitgebreid grijswatercircuit.

Regenwater wordt opgevangen voor infiltratie en

voor het doorspoelen van de toiletten. Het warme

douchewater van de ruim tweehonderd kamers is

een bron voor warmteterugwinning.”

BRUUT EN CHIQUE

Van Zijl stelt dat ook de uitvoering innovatief is

vormgegeven. De twee beddentorens zijn opgebouwd

uit hotelkamermodules. De kamers zijn

comfortabel en compact en geheel afgewerkt met

installaties, glas, isolatie en gerecycled aluminium,

'plug & play' geprefabriceerd door Ursem Modulaire

Bouwsystemen. Zo is met een modulair systeem

een industrieel accent gelegd dat aansluit

bij die omgeving. In week 35 van 2018 begon de

hoofdaannemer met de betonnen onderbouw en

voor de kerst was het hoogste punt van de beddentorens

bereikt. De laagbouwvolumes worden

met meer traditionele bouwmethoden gerealiseerd.

“De afwerking van de gevels is ‘bruut’ en

tegelijkertijd ‘chique' door de titaniumkleurige

coating op de aluminium gevelpanelen.”

STADSE GASTVRIJHEID

Grote blikvanger aan de waterkant, de achterzijde

van het hotelcomplex, is de vijf meter hoge, glazen

vliesgevel van het hotelrestaurant, met een terras

aan het water. De keuken is hier als doos-in-doos ingeschoven

aan de achterzijde, waardoor de installaties

buiten het zicht konden worden gerealiseerd.

De plafondhoogte van de gebruiksruimte is maar

liefst vijf meter. Deze ingrepen verhogen de verblijfskwaliteit

en dragen bij aan het jonge, industriële

en duurzame karakter van het ontwerp waardoor

gemeentelijke randvoorwaarden, zakelijke aspecten

en hippe dynamiek goed samengaan in de nieuwe

YOTEL-vestiging, die in september haar deuren zal

openen. “Uiteindelijk een complex van afwegingen,

maar toch goed gelukt – met een eigentijds hotel

dat gastvrij is op ooghoogte, 'excellent' presteert op

het gebied van duurzaamheid en goed past in een

verstedelijkend stuk Amsterdam.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever:

Being Development, Starwood Capital

Ontwerp:

Studioninedots

Ontwerpteam:

Vincent van der Klei, Albert Herder, Arie

van der Neut, Metin van Zijl, Wouter

Hermanns, Erik Hoogendam, Joost Korver

en Rutger van der Meer

Bouwpartners:

Being Development, Heddes Bouw en

Ontwikkeling, Ursem Modulaire

Bouwsystemen, Schouten Installatietechniek,

DA, DELVA Landscape Architecture/

Urbanism, Arup, IMDbv, Pieters Bouwtechniek

en Techniplan

Bouwperiode:

2017- 2019

Programma:

Publieke tuin, restaurant met terras, bar,

lobby, fitness, kantoren, 204 kamers

STEDENBOUW.NL | 75


YOTEL Asterweg Amsterdam

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | AFS International B.V.

Engineering op maat

sleutel in realisatie

gevelbeeld YOTEL

Hoe creëer je één gevelbeeld met een modulair gebouwd systeem? Dat was de

uitdaging voor leverancier en producent AFS International B.V. uit Roden. “In

nauwe samenwerking met het architectenteam van Studioninedots hebben wij een

integrale geventileerde aluminium gevel geëngineerd voor de gevels van YOTEL.

De engineering is daarbij gedeeld met hoofdaannemer Heddes Bouw en Ontwikkeling

B.V., zodat maatvoering en gevelbeeld optimaal konden worden afgestemd

op het prefab bouwconcept”, zegt salesmanager Jan Torn Broers van A(rchitectural)

F(açade) S(olutions).

Roosterelementen in lijn met het gevelbeeld.

76 | STEDENBOUW.NL


YOTEL Asterweg Amsterdam

De panelen worden op locatie aan de prefab modules bevestigd.

De modulaire beddenhuizen van YOTEL Asterweg, geproduceerd

in de fabriek van Ursem Modulaire Bouwsystemen, worden op de

bouwlocatie voorzien van aluminium honingraatpanelen (sandwichelement

met aluminium kern, binnen- en buitenplaat) en

geïntegreerde aluminium roosterelementen. Deze zijn omkaderd

door geëxtrudeerde geanodiseerde aluminium profielen, waarbij

de strakke repeterende gevelverdeling (3.000 x 1.000 mm) niet

uit het oog mocht worden verloren. Torn Broers: “Het paneel is

fantastisch strak, drie centimeter dik en kan niet buigen. Er zat

wel een aantal uitdagingen in dit project, zoals de aansluitingen,

toleranties van de verschillende bouwkundige achterconstructies

en kleurstelling van de panelen, roosterelementen en extrusieprofielen

(de lamellen die voor de omkadering zorgen; red.). De

ramen, die in de waterdichte schil van de gevel zitten, zijn in de

fabriek van Ursem al aangebracht. Wij ontwikkelden onze producten

dus op basis van een prefab systeem dat moet kloppen.”

COATEN EN ANODISEREN

Het gevelbeeld moest integraal worden vormgegeven – een

wens van de architect. Daarnaast zijn de panelen en profielen

op een verschillende manier bewerkt. De paneelelementen zijn

voorzien van een titaniumkleurige coil coating; bij de extrusieprofielen

is hetzelfde kleureffect bereikt door middel van anodisering,

waarop ook de ramenproducent met zijn kleurstelling

moest aansluiten. “Redelijk uitdagend, toch zijn we erin geslaagd

het gewenste effect te realiseren.” Een integrale aanpak

was sowieso de sleutel, zegt Torn Broers. “Samen optrekken met

architect en aannemer in een bouwteam, één gevelpartij voor de

beddentorens; dus ook de laagbouwdelen rondom en de aansluitingen,

alsmede de roosterelementen, worden door ons geleverd.

Ons voordeel is: één leverancier die alle geveldelen levert, alles

in het kader van het eindbeeld.”

Goede aansluitingen op prefab onderdelen als raamkozijnen essentieel.

'Samen optrekken met

architect en aannemer

in bouwteam, één

gevelpartij voor de

beddentorens'

MAATWERK WANNEER NODIG

Voor de laagbouwplint van de beddentorens heeft AFS bijvoorbeeld

een aanvullend, geïsoleerd sandwichelement met PIRvulling

en aluminiumbeplating ontwikkeld, ook weer in overeenstemming

met de genoemde esthetische wensen, zegt Torn

Broers. “Ook de roosterelementen, die zich aan de achterzijde

van de torens bevinden om loze ruimten c.q. installatietechniek

aan het oog te onttrekken, zijn geheel in lijn met het door de

architect gewenste gevelbeeld ontwikkeld.” De gevels van de

beddentorens zijn uiteindelijk op locatie gemonteerd, omdat de

modulemaat van de units niet gelijk ligt met de gevellijnen. Licht

van constructiegewicht en goed recyclebaar, bieden zij tevens

een bijdrage aan de BREEAM-certificering van het totaal. “Met

dit maatwerk kunnen we deze vakkundige gevels realiseren”,

besluit Torn Broers. ❚

STEDENBOUW.NL | 77


Van ontwerp tot en met realisatie

Aluminium honingraatsystemen

AFS International B.V.

Produktieweg 9, 9301 ZS Roden

E info@afsi-international.com

T +31 50 8200 675

www.afsi-international.com

EEN HOTEL BOUWEN

IN ZES MAANDEN?

Dan... moet je bij Heddes zijn

Samen zijn wij Heddes


Yotel Asterweg Amsterdam

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | A2Studio

'Modulair bouwconcept biedt zowel

innovatie, snelheid als degelijkheid'

Een belangrijk onderdeel van het ontwerp van YOTEL Amsterdam betreft de twee beddentorens, die modulair zijn geproduceerd

in de fabriek van Ursem Modulaire Bouwsystemen, inclusief installaties en sanitair. “Wij waren de enige partij

die een dergelijk prefab concept kon aanbieden en hebben dat concept op innovatieve wijze doorgezet naar de bouwpartners”,

zegt hoofd commercie Boaz de Boer van bouwbedrijf Heddes Bouw & Ontwikkeling.

Titaniumkleurige panelen ogen zowel bruut als chique.

De realisatie van het volledige hotel is in handen

van Heddes, inclusief de drie traditioneel gebouwde

paviljoens (staalconstructie met vliesgevels).

Blikvanger is het restaurantpaviljoen met

grote glazen gevels; het zijn evenwel de twee

beddentorens die voor het gewenste innovatieve

bouwconcept zorgen, aldus De Boer. “Sowieso

kiezen wij voor een integrale aanpak. Wij zijn met

installateur Schouten Techniek partner van Ursem

Modulaire Bouwsystemen, en hebben als zodanig

al meerdere concepten ontwikkeld, zoals voor de

studentencomplexen Laan van Spartaan in Amsterdam-West

en Uilenstede in Amstelveen. De neuzen

stonden in het voortraject van YOTEL Amsterdam

dezelfde kant op; ook de leverancier voor de ge-

velbeplating – op locatie gemonteerd – zat vroeg

aan tafel, waardoor wij ons concept goed konden

doorontwikkelen voor ontwikkelaar Being Development

en architectenbureau Studioninedots. Dat

is gelukt, mede vanwege het innovatievermogen

bij alle partijen.”

REPETEREND VERMOGEN

In de fabriek van Ursem Modulaire Bouwsystemen

in Noord-Holland zijn 202 prefab hotelkamers

geproduceerd volgens een vast stramien:

een betonvloer voorzien van vier kolommen,

HSB-dak en -wanden. De Boer: “Een soort doosje

dat op een werkbare manier in de fabriek kon

worden 'opgevuld' met installaties en sanitair. Er

zat een aantal uitdagingen in het concept, zoals

de verspringende gevel en het feit dat de badkamers

zich aan de gevelzijde bevinden, maar het

aantal kamers bood genoeg repeterend vermogen.

Wij hebben zelfs de linnenkamer fabrieksmatig

kunnen produceren. Het concept voor

YOTEL Amsterdam is innovatief, snel te realiseren

maar ook degelijk. De beddentorens waren in

vijf weken op hoogte. Dankzij vaste partners en

een nauwe betrokkenheid van opdrachtgever en

ontwerpteam, bestaande uit onder andere Studioninedots,

Delva Landschape Architecture Urbanism,

Techniplan, IMD en Arup, is het mogelijk

modulaire hotelbouw onder architectuur te realiseren

volgens BREEAM 'Excellent'.” ❚

STEDENBOUW.NL | 79


DC Fetim Amsterdam

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Hercuton/Remco Ruimtebouw

Megadistributiecentrum in

recordtijd gebouwd

Acht voetbalvelden. Zo groot is het nieuwe distributiecentrum voor Fetim Group op het Amsterdamse Atlaspark. Bouwcombinatie

Hercuton/Remco Ruimtebouw pakte dit immense nieuwbouwproject integraal aan en leverde binnen een jaar op.

Appelhoven Vastgoedontwikkeling ontwikkelde

het grootschalige distributiecentrum, dat met een

BREEAM Very Good certificering ook duurzaam is.

“In Hercuton en Remco Ruimtebouw vonden we

de partijen die zo’n gebouw konden realiseren”,

zegt ontwikkelaar Pim Appel. “Zij kwamen in de

tenderfase goed naar voren in prijs en kwaliteit.

Bovendien kenden we Hercuton al als een oplossingsgerichte

partij waarmee het prettig samenwerken

is.” Ivo van der Mark, directeur van

o.a. Hercuton en Remco Ruimtebouw, voegt toe:

“Vanuit onze integrale aanpak dachten we al in

een vroeg stadium mee over het ontwerp en de

uitvoering van het distributiecentrum. Vanaf het

voortraject trokken we samen met Appelhoven op

en stemden we alle werkzaamheden op elkaar af.

Dat wierp in de uitvoering zijn vruchten af.”

VOOR NU EN DE TOEKOMST

Met een bruto vloeroppervlakte van 61.000

m 2 , 54 laaddocks, 10 maaivelddeuren en 8.000

m 2 mezzaninevloer, sluit het distributiecentrum

naadloos aan op de wensen van Fetim Group.

“Tegelijkertijd is het distributiecentrum niet custom

made”, benadrukt Appel. “Het gebouw moet

ook geschikt zijn voor toekomstige huurders.

Daarom hebben we het voorzien van standaard

laaddocks en een standaard vrije hoogte van

12,20 meter. De vloerbelasting is 5.000 kg/m 2

en het gebouw is volledig gesprinklerd.” Het inpandige

kantoor is uitgevoerd in loftarchitectuur,

één van de bouwconcepten van Hercuton. Kenmerkend

zijn de open structuur, hoge plafonds

en industriële uitstraling. “We besteedden veel

aandacht aan het verblijfscomfort”, zegt Van der

Mark. “Het nieuwe kantoor is een prettige, lichte

en aangename werkplek.”

OP DE FIETS NAAR DE KANTINE

“Het gebouw is echt heel groot”, benadrukt Van

der Mark nog eens. “Als je eromheen loopt, leg

je bijna anderhalve kilometer af. En het is zo’n

600 meter van de ene kant van de hal naar de

andere. Dat brengt interessante situaties met

zich mee. Medewerkers gaan straks vanuit de hal

op de fiets naar de kantine en tijdens de bouw

reden we met quads heen en weer.” In de uitvoering

was alles groot en veel. Er moesten bijvoorbeeld

16.000 heipalen de grond in. Van der

Mark vervolgt: “Op het heiwerk brachten we

een betonnen vloer aan. Daarna bouwden we

de staalconstructie op. De gevels maakten we

'Het gebouw is echt heel groot.

Dat brengt interessante situaties

met zich mee'

80 | STEDENBOUW.NL


DC Fetim Amsterdam

mee we de kwaliteit van ons werk vanaf dag één

borgen. Door de controles van Seconed weten we

na elke fase of we aan alle eisen voldoen. En kunnen

we, waar nodig, tijdig bijsturen.” Appel vult

aan: “Voor de belegger zijn vooral de technische

controles fijn. Hij ziet daarmee dat de kwaliteit

van het distributiecentrum, en daarmee zijn investering,

geborgd is.”

MINDER DAN EEN JAAR

In november 2018 rondde de bouwcombinatie

de eerste van drie fasen af. Op 1 februari 2019,

slechts elf maanden na de start van de bouw, vond

de officiële eindoplevering plaats. ❚

'Door de controles weten we na elke fase

of we aan alle eisen voldoen'

dicht met een betonnen plint en sandwich gevelelementen.

Het dak is voorzien van kunststof.”

GEBORGDE KWALITEIT

Hercuton en Remco Ruimtebouw realiseerden

het distributiecentrum volgens de Wet kwaliteitsborging

voor het bouwen (Wkb). Hierbij is de

bouwcombinatie er verantwoordelijk voor dat er

gebouwd wordt volgens de tekeningen, adviesrapporten

en het Bouwbesluit. Kwaliteitsborger

Seconed controleert hier gedurende het ontwerpen

uitvoeringsproces op met Technical Inspection

Services (TIS). “Dat werkt uitstekend”, zegt Van

der Mark. “We houden gebouwdossiers bij waar-

Bouwinfo

Bouwprogramma

Nieuwbouw distributiecentrum

(61.000 m 2 bvo, 8.000 m 2 mezzanine,

kavelgrootte 89.250 m 2 )

Opdrachtgever

Kaapstadweg Development B.V., Amsterdam

Afnemer

Fetim Group BV, Amsterdam

Ontwikkelaar

Appelhoven Vastgoedontwikkeling B.V.,

Amsterdam

Ontwerp en turnkey bouw

Bouwcombinatie Hercuton/Remco

Ruimtebouw, Nieuwkuijk

TIS-controle

Seconed, Breda

Bouwperiode

maart 2018 – februari 2019

STEDENBOUW.NL | 81


DC Fetim Amsterdam

Projectinfo

Palenplan distributiecentrum

last-minute aangepast

In het Atlaspark in Amsterdam heeft Bouwcombinatie Hercuton/

Remco Ruimtebouw onlangs voor Fetim Group een distributiecentrum

met drie flinke hallen (60.000 m²) gerealiseerd. Het constructief

ontwerp is verzorgd door Samen advies & engineering.

Als hoofdconstructeur heeft Samen advies & engineering de

bouwcombinatie geadviseerd over de staalconstructie, fundering

en het palenplan. Iris van Grinsven, partner bij Samen: “Door de

overspanning van 25,2 meter bevat de staalconstructie een bijzondere

stramienmaat, hetgeen volledig afgestemd is op de wensen

van de opdrachtgever. Verder is hier vanwege de bouwsnelheid

zoveel mogelijk gewerkt met een standaard detaillering.”

Fundering

Deze constructie heeft een in het werk gestorte betonnen fundering.

Door de opbouw van de ondergrond zijn zowel lange als

korte prefab palen gebruikt. In één gebied konden geen MiniVibro

palen toegepast worden en is er gekozen voor prefab vloerpalen.

Van Grinsven: “Toen duidelijk werd dat er mogelijk geen stelling

beschikbaar zou zijn voor de langere MiniVibro palen (tot 22 m

-NAP), is om eventuele stagnatie te voorkomen, last-minute een

vloerontwerp gemaakt waarbij één hal geheel voorzien is van

prefab vloerpalen. In totaal zijn er 1.229 prefab gebouwpalen,

1.852 prefab vloerpalen en 12.149 MiniVibro palen toegepast."

SAMEN…CREËREN WE

SYNERGIE. MET SAMEN

ADVIES & ENGINEERING

HEEFT U EEN BETROKKEN

PARTNER EN BOUWT U AAN

EEN BETER RESULTAAT.

ADVIES OP CONSTRUCTIEF

GEBIED, MAAR OOK

PROCESGERICHT. EEN

BETER RESULTAAT

BEGINT…SAMEN!

www.samen-advies.nl

mail@samen-advies.nl

SAMEN CREËREN

SAMEN REALISEREN

SAMEN WERKEN

82 | STEDENBOUW.NL


DC Fetim Amsterdam

Het verschil in funderingsconstructie betekent vanzelfsprekend ook een variatie in de vloeropbouw en wapeningssamenstelling. (Beeld: Twintec)

Projectinfo

Monolithische vloer geëngineerd

op twee typen funderingen

De funderingssamenstelling van het nieuwe distributiecentrum

van Fetim Group in Amsterdam is niet heel gebruikelijk.

Tijdens de start van de funderingswerkzaamheden bleken er

geen stellingen beschikbaar voor het aanbrengen van de vibro

SD-palen. Reden dat een deel van het project is uitgevoerd met

prefab heipalen, waarna in een later stadium (bij beschikbaarheid

van de juiste heistelling) is overgestapt op de vibro SDpalen.

Aan de Europese industrievloerenspecialist Twintec de

taak om de monolithische vloer te engineeren op deze twee

typen funderingsconstructies.

“We hebben het project in delen opgeknipt”, zegt Jeroen Boers

van Twintec. “Het verschil in funderingsconstructie betekent

vanzelfsprekend ook een variatie in de vloeropbouw en wapeningssamenstelling.

Het distributiecentrum bestaat uit drie

units van in totaal 60.000 m² vloeroppervlak. Omwille van de

afwijkende funderingsconstructie zijn unit 1 en 2 uitgevoerd met

een 17 centimeter dikke vloer, terwijl unit 3 is uitgevoerd met

een vloer in een dikte van 19 centimeter en met een afwijkende

wapeningssamenstelling. De vloeren voldoen aan NEN2747

klasse 4 en zijn in 24 fasen gestort. In totaal hebben we 10.500 m³

beton verwerkt tussen september en november 2018.”

Build

Twintec Nederland

De staalvezelspecialist in industrievloeren

0345 53 28 78 - info@twintec.nl

Design

Guarantee

STEDENBOUW.NL | 83


STERTIL

CLOSED DOOR DOCKING

VOOR OMGEVINGEN MET GECONTROLEERDE TEMPERATUREN

Complete oplossingen voor de voedingsmiddelenindustrie

Stertil Dock Products biedt complete oplossingen voor de voedingsmiddelenindustrie met een optimale isolatie

tijdens het laden en lossen om te voldoen aan de specifieke eisen voor temperatuurbeheersing en hygiëne.

Deze toepassingen zorgen niet alleen voor een storingsvrije en veilige afhandeling van het laden en lossen,

maar bieden ook een uitgebreide bescherming tegen buitentemperaturen, tocht, stof, insecten en ongedierte.

a member of the Stertil Group

Stertil B.V., Postbus 23, 9288 ZG Kootstertille, Nederland, Tel. +31 (0)512 334444

www.stertil-dockproducts.nl, dp@stertil.nl, Stertil Dock Products, Stertil, @Stertil


NewLogic III Tilburg

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Timo Reisiger

Hoogwaardige dockproducten

voor een luchtdichte schil

“Het mooiste distributiecentrum van Nederland.” Zo noemt sales manager Herman Cohen van Stertil het nieuwe

distributie centrum NewLogic III. In opdracht van Heembouw engineerde, produceerde en installeerde Stertil 37 dock

levellers, 37 dockdeuren, 2 maaivelddeuren en 36 dockshelters.

NewLogic III is een state-of-the-art distributiecentrum op business park ‘Het

Laar’ in Tilburg, direct aan de A58. “Een echte eyecatcher”, zegt Cohen. “Dat

geldt niet alleen voor het futuristische design, maar ook voor de hoge mate

van duurzaamheid. NewLogic III voldoet ruimschoots aan de eisen van BREE-

AM Outstanding. Mooi dat we daar met onze producten aan bijdragen.”

LUCHTDICHTE BUITENSCHIL

De dock levellers, deuren en shelters van Stertil sluiten naadloos aan op de

visie van DOKVAST, de eigenaar van het distributiecentrum. Het vastgoedbedrijf

heeft ruime ervaring met BREEAM en benadert de categorie ‘energie’

vanuit de Trias Energetica. In deze strategie voor energiezuinig ontwerpen

staan drie stappen centraal: zorg voor een luchtdichte buitenschil, gebruik

duurzaam opgewekte energie en ga zuinig om met fossiele brandstoffen. “Wij

dragen bij aan de luchtdichte schil”, zegt Cohen. “We pasten 80 millimeter

dikke dockdeuren toe met een hoge isolatiewaarde. De deuren zijn voorzien

van inbraakwerende panoramavensters.”

'Een echte eyecatcher'

LEVELLERS EN SHELTERS

Cohen vervolgt: “Ook onze goed afgedichte dock levellers leveren een belangrijke

bijdrage aan de BREEAM-score. We leverden en installeerden 34 dock

levellers van 3 bij 2 meter en een capaciteit van 8 ton. De andere 3 dock

levellers zijn zogenoemde jumbo’s, van 5 bij 2 meter. Zij zijn uitschuifbaar

en hebben 10 ton capaciteit.” Minstens zo belangrijk voor de luchtdichtheid

van het distributiecentrum, zijn de dockshelters. Zij zorgen ervoor dat er voor,

tijdens en na het laden of lossen geen lucht in of uit het gebouw gaat. Met

hoogwaardige perronbumpers zorgt Stertil ervoor dat de vrachtwagens veilig

kunnen aandocken.

DOCC CONTROL

De deuren en levellers zijn voorzien van sensoren. Deze sensoren houden

eventuele storingen bij, maar ook hoe vaak de deuren en levellers openen

dichtgaan. Op basis van die gegevens kan Stertil snel schakelen bij

storingen en het onderhoud optimaliseren. Cohen: “Via de app van DOCC

Control worden de gegevens uitgelezen. DOCC Control is het superslimme

gebouwbeheerplatform van DOKVAST, dat momenteel wordt geïmplementeerd

op NewLogic III. Wij zijn daarbij betrokken voor de deuren en levellers.

Erg leuk om op deze manier met de toekomst van gebouwbeheer

bezig te zijn.” ❚

STEDENBOUW.NL | 85


Royal Steensma FIA Vlaardingen

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | Brand BBA | BBA architecten

Renovatie en uitbreiding

VOEDINGSBEDRIJVEN, ONDERWIJS EN

OVERHEID BUNDELEN HUN KRACHTEN

In 2019 viert Royal Steensma haar 180-jarig bestaan. De producent van de bakkerijgrondstoffen viert dit jubileum door

letterlijk en figuurlijk aan de weg te timmeren.

86 | STEDENBOUW.NL


Royal Steensma FIA Vlaardingen

met prefab betonnen heipalen, elk met een lengte

van 30 meter. “Op het totale oppervlakte van

3.000 m 2 hebben we 460 palen in de grond gebracht”,

vertelt Jan-Pieter de Vreugd, projectleider

van Van Mourik Bouw. “Het vroeg ongeveer dertig

dagen voordat de grond voldoende was gefundeerd

voor de ondertussen uitgestippelde plannen.”

Opvallend is de metamorfose die de vestiging

van Royal Steensma in Vlaardingen onderging.

Hier werd een gebouw met drie bouwlagen opgehoogd

tot een gebouw met vier bouwlagen en

vervolgens ingericht als Food Innovation Academy.

In de ‘FIA’ komen onder meer een testcenter, laboratoria,

kantoor- en workshopruimtes en een

auditorium. Op de tweede verdieping verbindt

een loopbrug de FIA met de expeditie. Een transparante

gang rondom de expeditie versterkt het

praktijkgerichte karakter van de opleiding. Leerlingen

hebben vanaf deze gang continu zicht op

de fabriek en zien hoe bakkerijgrondstoffen in de

praktijk worden geproduceerd. Voor de uitwerking

van deze onderwijsvorm bundelden voedingsbedrijven,

onderwijs en overheid hun krachten.

FIA

Om de FIA te realiseren, kocht Royal Steensma een

laagbouw aan van de gemeente. Zij liet deze eerst

asbestvrij maken en vervolgens slopen tot aan

de betonconstructie. Een nieuwe staalconstructie

vormde de basis voor een nieuwe vierde bouwlaag.

DE EXPEDITIE

De expeditie werd volledig nieuw gebouwd. Het

gebouw werd gefundeerd met een betonconstructie.

Voor de opbouw van het gebouw werd een

staalconstructie gemonteerd. “Deze nieuwbouw

bevindt zich midden tussen de bestaande bouw”,

vertelt De Vreugd. “Aan de expeditiekant ligt deze

zelfs in een H-vorm tussen de bestaande bouw. Dit

vroeg continue aandacht voor de aansluitingen.

Ook moesten we voorkomen dat constructiedelen

bijvoorbeeld deuren barricadeerden.”

INTENSIEF OVERLEG

Het project werd aanbesteed onder een Construct

& Build-contract. De betrokken partijen - onderwijs,

bedrijven en overheid - waren samen verantwoordelijk

voor de uiteindelijke invulling van het gebouw.

De Vreugd: “Dat heeft veel intensief overleg

gevraagd. In het begin zaten we drie tot vier keer

per week bij elkaar om alle neuzen dezelfde kant

op te krijgen. Een keer per week kwam het bouwteam

bij elkaar; daarnaast waren er besprekingen

met installateurs, commissieleden en leidinggevenden

op de bouw. Later werd dit minder. Gelukkig

kunnen we zowel met Royal Steensma als met

bouwbegeleiding Onyx uitstekend door een deur.”

VIER VIERKANTEN IN DE GEVEL

Het ontwerp werd gebaseerd op de oude, karakteristieke

fabriekshal met vier aaneengeschakelde

hallen. Brand BBA | BBA architecten hanteerde

hierbij het principe ‘Form Follows Function’. Zij gaf

de nieuwe fabriekshal, annex koelcel, eveneens vier

segmenten, herkenbaar aan de vier terugliggende

antracietkleurige panelen. Hierdoor ontstond een

aantrekkelijke schaduwwerking in de gevel. De nieuwe

entree van Royal Steensma en de FIA omarmt

nu als het ware de nieuwe fabriekshal. Er ontstond

samenhang en rust in de gevel en een verbinding

tussen het huidige kantoor van Royal Steensma, de

nieuwe fabriekshal en de FIA. De entree kreeg een

open, transparante vliesgevel met een zwart kader

en werd hierdoor een ware blikvanger.

DUURZAAM EN GASLOOS

Een wens die minder met het uiterlijk van het

pand te maken had, was duurzaamheid. ›

SLAPPE ONDERGROND

Omdat de ondergrond erg slap was, moest Van

Mourik Bouw deze eerst verstevigen. Zij deed dit

'Op de tweede verdieping verbindt een

loopbrug de FIA met het R&D-centrum'

STEDENBOUW.NL | 87


Royal Steensma FIA Vlaardingen

Royal Steensma wilde uitsluitend gebruikmaken

van duurzame materialen, gekoppeld aan een gasloze

energielevering. “Hiervoor bouwen we luchtdicht.

Het gebouw bevat dan ook nergens openslaande

ramen. De installateurs - op hun beurt

- moeten de installaties zorgvuldig inregelen, van

luchttoevoer tot luchtafvoer. Voor verwarming en

koeling is een warmtepomp geïnstalleerd.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Royal Steensma – Vlaardingen

Bouwbegeleiding

Bouwkundig adviesbureau Onyx -

‘s-Gravenzande

Aannemer

Van Mourik Bouw - Ophemert

Architect

Brand BBA | BBA architecten - Alblasserdam

Constructeur

Snetselaar Constructieve Ingenieurs - Ede

Bouwsom

€ 10 miljoen

Bouwperiode

april 2018 - september 2019

Projectinfo

Een immense staalconstructie

De omvangrijke staalconstructie voor de Royal Steensma FIA

wordt geproduceerd en gemonteerd door HJ Metaalbewerking.

Met de totale constructie is ruim 254 ton staal gemoeid.

“Met deze hoeveelheid staal behoort de Royal Steensma FIA

voor ons tot de grotere klussen”, vertelt Jeroen Brouwer, directeur

van HJ Metaalbewerking. “In de regel nemen we het hele

proces voor onze rekening: van engineering tot en met montage.

Voor dit project heeft Van Mourik Bouw het voorbereidende werk

uitbesteed aan een andere partij.”

Voor HJ Metaalbewerking zit de eerste helft van het werk erop.

Fase 1 van de staalconstructie - goed voor 84 ton staal - is opgeleverd.

HJ Metaalbewerking start met fase 2 zodra de kanaalplaatvloeren

zijn geleverd, die zij tegelijk met de constructie

monteert. Brouwer: “Met drie monteurs en een kraanmachinist

plaatsen we de constructie precies in het gewenste tijdsbestek.”

H.J. Metaalbewerking B.V.

Mijlweg 5A

4131 PJ Vianen

T 0345-680575

F 0345-680885

M 06-53609359

E info@hjmetaalbewerking.nl

I www.hjmetaalbewerking.nl

88 | STEDENBOUW.NL


DC Mainfright Zaltbommel

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | Somerset Capital Partners

In het geografische hart van Nederland

EEN PAND OM DE KLANT

OPTIMAAL TE BEDIENEN

Mainfreight breidt haar Europese warehousecapaciteit uit. De logistiek dienstverlener betrekt hiervoor een nieuw pand

in Zaltbommel. Om de juiste locatie te vinden, werkte zij samen met een projectontwikkelaar in logistiek vastgoed.

Geografisch gezien behoort Zaltbommel tot de

meest gunstige ondernemerslocaties van Nederland.

De plaats ligt centraal in het land en heeft een

uitstekende aansluiting op de grote Nederlandse uitvalswegen.

Toch had projectontwikkelaar Somerset

Capital Partners de plaats al een tijd niet meer op

de radar. “In Zaltbommel was nooit grond beschikbaar”,

vertelt Tim Beckmann, partner van Somerset

Capital Partners. Maar toen haar ter ore kwam dat

de gemeente bezig was met de uitgifte van nieuwe

gronden, was zij er als eerste bij om haar interesse

over te brengen en wel voor haar klant Mainfreight.

BIJZONDERE UITDAGING

Mainfreight was op dat moment ook zelf op zoek

naar een geschikte vestigingsplaats, maar in andere

regio’s. Toch zag ook zij onmiddellijk de

voordelen van een filiaal in Zaltbommel. Al bracht

dit wel een bijzondere uitdaging met zich mee.

“Mainfreight had net een grote klant binnengehaald”,

licht Beckmann toe. “Een klant met onder

meer spuitbussen in zijn assortiment. En laten die

nu onder de noemer ‘Gevaarlijke stoffen’ vallen en

daarmee buiten het bestemmingsplan van industrieterrein

‘De Wildeman’.” Voor Somerset Capital

Partners aanleiding om een wijziging van het

bestemmingsplan aan te vragen, die uiteindelijk

zonder bezwaar werd aangenomen. Aangezien de

bouwvergunning al eerder werd afgegeven, was

Somerset al gestart met de bouwwerkzaamheden.

'Voor onze bedoelingen moest het

bestemmings plan worden gewijzigd'

BUILD TO SUIT

Beckmann: “In totaal hebben we op De Wildeman

17 hectare grond aangekocht waarop in totaal

zo’n 90.000 m² logistieke bedrijfsruimte kan worden

ontwikkeld. Hiervan is 50.000 m² bestemd

voor Mainfreight. ›

STEDENBOUW.NL | 89


DC Mainfright Zaltbommel

Bij de inrichting van aangekochte grond gaan we

klantgericht te werk. Onder het motto ‘Build to suit’

worden de panden zo gebouwd dat ze onze klant

optimaal kunnen bedienen. Maar over de schouders

van de ontwerpers kijken specialisten mee, die

bewaken dat het pand generiek blijft. Het moet geschikt

blijven voor de algemene logistiek. Er moet

bijvoorbeeld manoeuvreerruimte, parkeerruimte en

beveiliging zijn. Mocht Mainfreight de samenwerking

beëindigen, dan kan het pand relatief eenvoudig

geschikt gemaakt worden voor een andere

logistieke dienstverlener.”

VERDEELD IN FASEN

Ondertussen is het bemiddelingsproces afgerond

en is de bouw in volle gang. De laatste hand

wordt gelegd aan de kantoren, waarna fase 1 omstreeks

half maart wordt opgeleverd. “We hebben

fase 1 verdeeld in twee gedeeltes”, besluit Beckmann.

“Mainfreight wilde haar nieuwe klant zo

snel mogelijk ondersteunen. Om die reden is een

gedeelte van fase 1 al in december 2018 opgeleverd.

De tweede helft van fase 1 verkeert nu in

het afbouwstadium.” ❚

De pionier in prefab

TT-platen voor distributiecentrum

Mainfreight Zaltbommel

Barriers

Bruggen & viaducten

Heipalen

Industriebouw

Parkeergarages

Prefab onderbouw

Stadions & tribune

elementen

www.haitsma.nl T 0512 - 33 56 78

90 | STEDENBOUW.NL


DC Mainfright Zaltbommel

Projectinfo

TT-platen ideaal voor distributiecentra

Het aantal distributiecentra in ons land groeit hard. Er wordt inmiddels

tweemaal zoveel vierkante meter aan ‘warehousing’ in

ons land ontwikkeld als vijf jaar geleden. De TT-platen van Haitsma

Beton blijken prima te passen binnen deze ontwikkeling. Ze

koppelen een relatief laag eigen gewicht aan een grote sterkte.

Een mooi voorbeeld van de toepassing van TT-platen bij grote

distributiecentra vinden we in Zaltbommel. Hier breidt Mainfreight

zijn Europese warehousecapaciteit uit met een enorm

distributiecentrum aan de A2 met een oppervlakte van maar

liefst 52.000 m 2 .

TT-platen

Fase 1 gaat beschikken over 26.817 m² warehouse, 3.755 m²

mezzanine en 1.258 m² kantoor (hiervoor zijn alle TT-platen

inmiddels geleverd). Fase 2 beschikt ongeveer over dezelfde

indeling als fase 1. De mezzanine of tussenverdieping bevindt

zich aan beide zijden van het DC, boven de laaddocks. Gezien

de grote belasting van deze vloeren (800 kg/m² variabele belasting),

is hier gekozen voor TT-platen. In de eerste en tweede

fase worden telkens tachtig TT-platen geleverd (16,13 meter

lang, 2,85 meter breed, 830 millimeter hoog en 21,5 ton zwaar).

Groot voordeel van de TT-platen is dat ze grote overspanningen

mogelijk maken, waardoor veel minder kolommen nodig zijn.

Hierdoor ontstaat een grote vrij indeelbare ruimte, hetgeen in

een distributiecentrum erg belangrijk is.

Op de TT-platen komt een 120 mm dikke constructieve druklaag,

die de schijfwerking van de mezzanine verzorgt. Door het

aanbrengen van deze druklaag zijn geen trek- en drukbandkoppelingen

in de bovenflens nodig. Wel worden de kelkvoegen

tussen de platen gevuld met een krimparme mortel.

Nieuwbouw distributiecentrum

Mainfreight te Zaltbommel

Hardeman | van Harten levert en

monteert stalen dak- en wandbeplating

voor diverse uiteenlopende projecten.

Of het nu gaat om een kleine loods of

een groot distributie centrum, wij zijn

gespecialiseerd in beide.

dé specialisten

in dak- en wandbeplating

www.hardeman-vanharten.nl

Volg ons ook via F

(Beeld: Lisette van de Pavoordt)

UTILITEITSBOUW

AGRIBOUW

RENOVATIE

T 0318 46 15 51 | E info@hardeman-vanharten.nl

STEDENBOUW.NL | 91


DC Lidl Roosendaal

Tekst | Jac Buchholz Beeld | Unibouw

Nieuw distributiecentrum voor Lidl in Roosendaal afgerond

‘Aangename werkomgeving met

veel aandacht voor duurzaamheid’

In Roosendaal is op bedrijventerrein Borchwerf II een nieuw E-commerce distributiecentrum voor Delin Capital Asset

Management (DCAM) ten behoeve van huurder Lidl gebouwd. Een DC waarbij veel aandacht is besteed aan de uitstraling

en dat is voorzien van een eigen parkeergarage, vertelt Henrik Bloks van Unibouw. Unibouw kwam via bouwgrondvinden.nl

in contact met DCAM. Beide partijen zochten samen een kavel dat aan de diverse criteria voldeed en gingen vervolgens

aan de slag met de ontwikkeling en realisatie van het plan.

92 | STEDENBOUW.NL


DC Lidl Roosendaal

STEDENBOUW.NL | 93


DC Lidl Roosendaal

Het E-commerce-DC voor Lidl is onderverdeeld

in drie bouwdelen, elk met een eigen functie.

Het ligt pal naast de snelweg A17, met het gezicht

naar de weg en de achterzijde richting

achterbuurman Primark. Op die manier worden

de vervoersstromen van en naar beide bedrijven

gescheiden. Meest opvallende aspect van het DC

'Uitgangspunt

was om BREEAM

Very Good of

zelfs Excellent te

behalen'

voor Lidl is dat er is gekozen voor het toepassen

van veel glas. Dat druist in tegen het algemeen

gebruik om gebouwen met dichte wanden te

bouwen. Achterliggende gedachte is dat er meer

interactie tussen binnen en buiten is en er zo een

aangename werkomgeving ontstaat. Eén van

de aandachtspunten van Lidl - want een prettig

werkklimaat leidt bijvoorbeeld tot minder ziekteverzuim.

In dat kader is het DC eveneens voorzien

van een kantine met terras.

PRETTIGE BELEVING

“Als je het gebouw bekijkt, zie je dat Lidl een prettige

beleving in het distributiecentrum nastreeft”,

maakt Henrik Bloks, projectleider namens Unibouw,

duidelijk. Hij vertelt dat het bouwen van

het warehouse in april 2018 werd afgerond. “We

hebben voor Lidl een gebouw gerealiseerd met

52 docks en met een bruto vloeroppervlak van

56.000 m².” Volgens Bloks is er niet alleen veel

aandacht besteed aan het realiseren van een aantrekkelijk

gebouw en aangename werkomgeving,

maar is er tevens ingezet op duurzaamheid. “Uitgangspunt

was om BREEAM Very Good of zelfs

Excellent te behalen. Zo is er zorgvuldig gekeken

naar gebruikte bouwmaterialen, naar hoge isolatiewaardes,

naar energiezuinige verlichting en op

het dak zijn zonnepanelen gelegd.”

PARKEERGARAGE

Na de oplevering van het warehouse in april,

werd het project voortgezet met de bouw van een

parkeergarage met daarin 420 parkeerplaatsen

en een fietsenstalling. Bloks: “Het is een E-commerce-DC;

dat betekent dat er uiteindelijk tussen

de 1.200 en 1.400 mensen komen te werken, in

shifts van tussen de 400 en 450 medewerkers.

Daarom is er voor een parkeergarage gekozen. Die

94 | STEDENBOUW.NL


DC Lidl Roosendaal

'Als je het gebouw bekijkt, zie je dat Lidl

een prettige beleving in het dis tri bu tiecen

trum nastreeft'

Bouwinfo

Opdrachtgever

Delin Capital Asset Management (DCAM)

Aannemer

Unibouw BV

is met een 50 meter lange verbinding op 7 meter

hoogte met het warehouse verbonden. Op dat niveau

bevinden zich in het warehouse de kantine,

kleedkamers en beveiliging. Medewerkers die met

de fiets komen, gaan via een trap naar die plek, die

als toegang fungeert.” De parkeergarage werd in

november vorig jaar opgeleverd.

BUITENRUIMTE

De buitenruimte, zegt Bloks, was de afronding

van het project. Die is inmiddels ook klaar, geeft

hij aan. Maar niet zoals ontworpen. “Er is nog

geen inritvergunning. Daarom is het buitenterrein

anders ingericht. Waar de vrachtwagens –

die gesplitst van het andere verkeer het terrein

op rijden – vanaf links zouden moeten komen,

komen ze nu van rechts. Dat had consequenties

voor de terreininrichting: gatehouses, slagbomen,

toegangscontrole, lantaarnpalen, het moest

allemaal worden omgezet. Tijdelijk. Totdat de

procedure is afgerond. Dan krijgt het buitenterrein

zijn definitieve invulling.” ❚

Projectinfo

Forse vakwerkspanten voor

distributiecentrum Lidl

Het distributiecentrumgebouw van Lidl

in Roosendaal is gereed. Het complex

op Borchwerf II omvat een hal van

56.000 m², een losstaand kantorenpand

en een parkeergarage.

Voor het engineeren van de constructie

is Bouw-adviesbureau van der

Zanden B.V. uit Helmond ingeschakeld.

Directeur-eigenaar Cor Terheijden:

“We hebben de hele constructie van de

bovenbouw en parkeergarage, evenals

een loopbrug geëngineerd. In samenwerking

met Van Berlo is de fundering

gestalte gegeven. Tevens hebben we

het constructietraject als hoofdconstructeur

begeleid.”

Palenfundering

Hier is een palenfundering toegepast

met prefab betonnen palen, hybridebetonbalken

en poeren. De constructie

van de drielaags gebouwen bestaat uit

staalbouw met een stalen dak. De hal

bevat vakwerkspanten met grote overspanningen

van bijna 23 meter.

Zonder tussenkolommen

Terheijden: “De uitdaging lag in de

mezzaninevloeren op eerste verdieping

met grote overspanningen. Om

die zonder tussenkolommen te kunnen

maken met dezelfde tussenafstanden

als de dakconstructie, zijn forse

vakwerken nodig.“ De verdiepingen

hebben verder kanaalplaatvloeren met

druklagen en de bedrijfsvloer is van in

het werk gestort beton. De brandscheidingen

worden gevormd door wanden

van gasbeton, de buitengevels door

sandwichpanelen. “De grootte heeft

ook impact op de stabiliteit van het

gebouw. Daarom bevat de constructie

eveneens windverbanden in tussenassen,

dak en gevels”, besluit Terheijden.

STEDENBOUW.NL | 95


DC Lidl Roosendaal

754-14988_Van der Zanden Bouw Adviesbureau 1-4.pdf 1 27-02-19 11:03

Projectinfo

Maatwerkoplossingen voor gevel- en

dakafwerking Lidl Borchwerf

Met zijn enorme volume en vijftigtal laaddocks is Lidl Borchwerf

ook voor montagepartij Hardeman van Harten een

maatwerkproject geworden. “Wij hebben zowel de gevel als

de dakbeplating geleverd en gemonteerd, inclusief de prefab

betonnen plinten en borstweringen, alsmede de binnenwanden

en plafonds”, vertelt projectleider Martijn Jansen.

In opdracht van Unibouw is op het bedrijventerrein bij Roosendaal

maandenlang gewerkt aan de gevel- en dakafwerking van

het distributiecentrum. Jansen: “Het zijn echte montagetreintjes

geweest: als een deel van het dak erop ligt, begint de installateur

al aan het leidingenwerk. Wij hebben circa 54.000 m² stalen

dakbeplating geleverd en gemonteerd. Het grootste deel van de

gevel bestaat uit sandwichpanelen, her en der voorzien van een

lichtstrook van transparant polycarbonaat, dat net als de panelen

met een 'veer in groef' is aangebracht. De hoofdkleuren

zijn RAL 5000 (paarsblauw; red.), horizontaal gemonteerd als

architectonisch accent, en RAL 9010 (zuiver wit; red.), verticaal

gemonteerd. Het gaat in totaal om 13.000 m² gevelpanelen. De

parkeergarage is hierbij inbegrepen. Ook hebben wij de binnenwanden

en plafonds meegenomen. In totaal zijn wij het afgelopen

jaar zo'n half jaar actief geweest op de locatie.”

Engineering voor

Betonconstructies

Staalconstructies

Houtconstructies

Funderingen

Postbus 263 5700 AG Helmond

Baroniehof 169b 5709 HL Helmond

T 0492 540361

F 0492 542025

E p@vanderzandenadvies.nl

Nieuwbouw DC te Roosendaal

Lidl Borchwerff II

Hardeman | van Harten levert en monteert stalen dak- en wandbeplating

voor diverse uiteenlopende projecten. Of het nu gaat om een kleine

loods of een groot distributie centrum, wij zijn gespecialiseerd in beide.

UTILITEITSBOUW | AGRIBOUW | RENOVATIE

www.hardeman-vanharten.nl

Volg ons ook via F

T 0318 46 15 51 | E info@hardeman-vanharten.nl


TMZ Tubbergen

Tekst | Jac Buchholz Beeld | TriviumMeulenbeltZorg

Eerste deel nieuwbouw woonzorgcentrum TMZ Tubbergen nadert voltooiing

‘Huiselijk, maar met oog

voor functionaliteit’

Het woonzorgcentrum van TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) in Tubbergen was verouderd. Het vertrek van een deel van de

bewoners naar een andere locatie maakte de weg vrij voor een gefaseerde sloop en nieuwbouw. Het middendeel van het

gebouw, met daarin het restaurant, wordt gerenoveerd.

De nieuwe naam van de locatie wordt Meulenhof.

Bouwer Dura Vermeer Bouw Hengelo en installateur

Linthorst zijn momenteel bezig met het

afronden van de eerste bouwfase van TMZ Tubbergen.

Hoofd Vastgoed Mark Kranenbarg van

TMZ geeft uitleg over het project. Hij begint met

een verwijzing naar eerder gerealiseerde nieuwbouw.

“We zijn enkele jaren geleden gestart met

het vernieuwen en uitbreiden van onze locaties

en het afstemmen op de huidige eisen. Zo is er in

2017 een nieuwbouw in Geesteren gerealiseerd.

Een deel van de bewoners van TMZ Tubbergen is

daar naartoe verhuisd. Daardoor kwam één van de

twee vleugels leeg te liggen. Die is gesloopt en

vervangen door nieuwbouw.”

En nee, zegt hij, het bouwen zo dicht bij de andere

vleugel levert geen noemenswaardige overlast op.

De rechtstreekse contacten tussen de bouwers en

medewerkers van de zorginstelling dragen daaraan

bij, geeft hij aan. “De mensen op de bouw

doen soms zelfs aan activiteiten mee. Bijkomend

voordeel is dat we de bouwlocatie helemaal hebben

kunnen afsluiten. Aan de overzijde huren we

bovendien een stuk weiland voor vrachtauto’s en

bestelbusjes, op voorstel van de omwonenden.

Het kwam ter sprake tijdens een informatieavond

over de bouwplannen en logistieke consequenties.

Daar werd het aanbod gedaan om een deel van

het weiland te huren en daar hebben we dankbaar

gebruik van gemaakt.”

Bernard Jonker, projectleider bij Dura Vermeer

Bouw Hengelo: “Na het Weggeler in Almelo en Erve

Mensman in Geesteren mochten we ook dit woonzorgcentrum

ontwerpen en bouwen voor TMZ. ›

STEDENBOUW.NL | 97


TMZ Tubbergen

'Het bouwen zo dicht bij de andere

vleugel levert geen noemenswaardige

overlast op'

Het is met name de prettige samenwerking en het

vertrouwen dat ervoor gezorgd heeft dat we ook

hier aan de slag konden. Niet alleen de samenwerking

met TMZ, maar ook de samenwerking

met een vast team van onderaannemers vanaf de

eerste nieuwbouw zorgt voor een helder en goedlopend

proces. We weten precies wat we aan elkaar

hebben.” Jonker vertelt enthousiast over het

werk en de zorgpartij: “De medewerkers van TMZ

nodigen ons zelfs uit voor feestjes met bewoners

en een aantal van deze bewoners houdt de bouw

in de gaten als wij weg zijn.”

Het ontwerp is uitgedacht vanuit het zorgconcept

van Dura Vermeer Bouw Hengelo, in samenwerking

met Hans Architecten, vertelt Jonker: “Het

gebouw is zo ingericht dat de medewerkers zo

efficiënt mogelijk kunnen werken. De menselijke

factor blijft altijd voorop staan maar verschillende

technische inpassingen ondersteunen de zorg in

het nieuwe gebouw.”

De nieuwe naam van de locatie wordt Meulenhof.

In de nieuwe vleugel komen 55 woningen voor verschillende

doelgroepen: mensen die psychogeriatrische

zorg nodig hebben en mensen die door lichamelijke

beperkingen niet meer volledig zelfstandig

kunnen wonen. Een deel van de woningen bestaat

uit één kamer, een deel uit tweekamerappartementen.

Er is geen gasaansluiting meer, legt Kranenbarg

uit, maar een ondergrondse warmtekoudeopslag.

“De woningen krijgen individueel regelbare vloerverwarming

en koeling. Verder werken we, zoals

ook bij eerdere projecten met duurzame materialen/

producten die tegen een stootje kunnen. Uiteraard

willen we een huiselijke uitstraling creëren, maar

met oog voor functionaliteit.” Met de bouw werd

april 2018 begonnen en de verwachte oplevering

is – volgens planning – in maart van dit jaar. “We

hebben alles zorgvuldig voorbereid. Dat betaalt zich

nu terug. Daarnaast is er het voordeel van de terugkerende

samenwerking met Dura Vermeer. Ze kennen

ons inmiddels goed en kijken nadrukkelijk mee

naar zaken die efficiënter kunnen.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

TriviumMeulenbeltZorg

Locatie

Meulenhof in Tubbergen

Architect

Hans Architecten

Aannemer

Dura Vermeer

Installaties

Linthorst

www.linthorsttechniek.nl

98 | STEDENBOUW.NL


TMZ Tubbergen

De eerste vleugel is inmiddels gesloopt en vervangen door nieuwbouw.

Projectinfo

Een comfortabele, duurzame

plek voor wonen en zorg

Zorgveiligheid, comfort, efficiëntie en toekomstbestendigheid. Die

vier thema’s liggen ten grondslag aan het installatieconcept van

Meulenhof, het nieuwe woonzorgcentrum van TriviumMeulenbelt-

Zorg (TMZ) in Tubbergen. De ontwikkeling en uitvoering van het installatieconcept

zijn in handen van Linthorst Techniek.

In 2016 kreeg Linthorst Techniek, samen met Dura Vermeer Bouw

Hengelo voor het bouwkundige deel, de opdracht van TMZ gegund.

Het betrof een Design&Build opdracht, met als uitgangspunt een

duurzaam en flexibel ontwerp op basis van het zorgconcept van

Dura Vermeer en Hans Architecten, dat past in het bestaande bouwplan.

“We voerden het ontwerpproces uit in BIM”, vertelt projectleider

Aart van der Lit van Linthorst Techniek. “Op basis van de

3D-animaties namen we de opdrachtgever in dit proces mee.”

Veiligheid

“Met onze elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties

dragen wij bij aan de veiligheid, het comfort, de efficiëntie en de

toekomstbestendigheid van het woonzorgcentrum”, vervolgt Van

der Lit. “Ons lichtplan ondersteunt de zorgveiligheid, met onder

andere automatisch gedimd licht bij de uitstapbedden en dwaaldetectie

op de geriatrische afdeling. Alle verlichting betreft LEDverlichting

en is dus energiezuinig.” Ook de brandmeldinstallatie,

ontruimingsinstallatie, zorgdomotica en toegangscontrole dragen

aan de veiligheid van de bewoners bij.

Aangenaam klimaat

Voor een optimaal comfort zijn de woningen voorzien van laagtemperatuur

vloerverwarming en vloerkoeling. Luchtbehandelingsunits

met WTW zorgen eveneens voor koelte. Bewoners regelen

zelf de temperatuur in hun woning. Van der Lit: “Het woonzorgcentrum

is geheel gasloos. Warmte en tapwater worden verkregen via

een all electric installatie, bestaande uit hoogrendement warmtepompen

en een WKO. Zonnepanelen op het dak wekken een deel

van de energiebehoefte op.”

Toekomst

Een groot deel van de installaties draagt bij aan een lager energieverbruik

en daarmee aan een lagere total cost of ownership.

Het slimme gebouwbeheersysteem draagt hier eveneens aan bij.

Van der Lit: “De energiestromen in het woonzorgcentrum worden

continu gemeten. Via het gebouwbeheersysteem kunnen we die

meetgegevens op afstand monitoren. Op basis daarvan kunnen we

eventueel bijsturen en ons onderhoudsplan optimaliseren.”

Gefaseerde bouw

De nieuwbouw wordt in fasen gerealiseerd. De eerste fase is

tegen een later te slopen bestaand bouwdeel gebouwd. Van der

Lit: “We hielden vanzelfsprekend rekening met de bewoners in het

bestaande bouwdeel. Qua overlast, maar ook qua installatietechniek.

We konden bijvoorbeeld niet zomaar het water eraf halen.”

De eerste fase is volgens het boekje verlopen. De tweede fase start

na de uitverhuizing en sloop van het bestaande bouwdeel en loopt

door tot 2020.

STEDENBOUW.NL | 99


Thema Geluidwerende deuren

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | B'SCENE

Geluidwerende deur-kozijncombinaties

Opdrachtgevers in de bouw eisen steeds meer op het gebied van geluidwerendheid. Dat vraagt innovatief vermogen van

producenten van deuren en kozijnen. “Wij leveren daarom het liefst complete kozijn-deurmodules, om de geluidseisen

optimaal te kunnen waarborgen”, zegt commercieel directeur Arno de Haan van Westag Nederland BV, bouwpartner bij

de nieuwbouw en renovatie van hotels, culturele en appartementengebouwen. “Onze producten worden inclusief afwerking,

valdorpels en hang- en sluitwerk geproduceerd in Duitsland en kunnen integraal worden geplaatst.”

Theaterdeuren met kozijn Focus Arnhem,

zaalnummers zijn op houtdecor geprint voor

aanbrengen overlay.

De Haan ziet een groeiend aantal opdrachtgevers

dat deur-kozijncombinaties 'afhangklaar' wil

hebben afgeleverd op locatie, en dat sluit aan op

de werkwijze van Westag Nederland. “Eén aanspreekpunt,

een hoogwaardige kwaliteit en een

afwerking op maat. De combinatie kan eenvoudig

en efficiënt gemonteerd worden.” De klant

wil uiteraard dat het er mooi uitziet, maar een

kozijn-deurmodule moet zowel geluiddicht als

brandveilig zijn en ook tegen een stootje kunnen.

“Om die reden vind je ons vaak in hoogwaardige

publieke gebouwen, zoals theaters en bioscopen

(onder andere de Stopera en diverse vestigingen

van bioscoopketen Pathé; red.).” In de hotelbranche

is geluidwering al evenzeer een hot item. “Geluidsoverlast

staat op nummer één als het gaat om

ervaringen met hotels, blijkt uit online recensies.

Ontwikkelaars van hotels vragen dan ook om een

optimale geluidsisolatie”, aldus De Haan. “Onze

kozijn-deurmodules zijn op maat, afhangklaar en

volgens Duitse standaarden geproduceerd.”

Drievoudige kierdichting.

AFWERKING EN GARANTIE

De afwerkingen van de geluidsisolerende deuren

kunnen sterk verschillen. Van een geluidwerende

deur worden bijvoorbeeld de voor- en achterzijde

en dubbele sponningen afgewerkt met hetzelfde

HPL of echt houtfineer. Het kozijn is van hout of

staal, eventueel met dezelfde toplaag als de deur.

100 | STEDENBOUW.NL


Thema Geluidwerende deuren

“Maar het kozijn wordt altijd op dezelfde wijze

geklemd: om de wand heen en gemakkelijk stelbaar.

De efficiënte montagemethode maakt onze

deuren uitermate geschikt voor hotels met veel kamers,

zoals recentelijk het Leonardo Royal Hotel in

Amsterdam met ruim vijfhonderd kamers.” Westag

heeft ook Westcord Hotel Jakarta verzorgd met

binnendeuren en kozijnen van bamboe. Van appartementengebouw

Pontsteiger zijn de zeven topverdiepingen

voorzien van Westag-binnendeuren met

een afwerking in Amerikaans notenfineer. Zeker

geen standaardprocedé en altijd maatwerk. “De

modules van Westag Nederland bieden legio mogelijkheden,

waardoor deze zowel in volumineuze

als luxe omgevingen te vinden zijn. Voorheen werden

nogal eens nabewerkingen uitgevoerd aan

deuren en kozijnen, en werden deze – net als het

hang- en sluitwerk – apart besteld bij verschillende

leveranciers. Dat zie je nauwelijks nog. Een groot

voordeel van onze geluidsisolerende kozijn-deurmodule

is dat je zelfs op het hang- en sluitwerk

een garantie van vijf jaar kunt leveren.” ❚

Geluidwerende kozijn-deurmodule Hotel 27 Amsterdam.

WESTAG NEDERLAND

Binnendeuren, kozijnen en meer...

Westerpark Hotel Amsterdam

Appartementencomplex Helftheuvel ’s Hertogenbosch

• Houten binnendeuren op maat en voorbewerkt

i.c.m. houten of stalen kozijnen.

• ≤ 57 dB geluidsisolerend en/of ≤ 90 minuten

brandwerend.

• Eigen productie GetaLit toplaag: vingerafdrukbestendig

(clean touch), look en feel houtdecor

(nature touch en pure touch), unikleur, echt houtfi

neer en gepersonaliseerde digitale afbeelding.

• Meedenkend en oplossingsgericht.

• Voor hotels, appartementen en theaters.

T 0348 - 55 81 81

www.westag.nl

Theater De Bussel Oosterhout

STEDENBOUW.NL | 101


Thema NOM (Nul op de Meter)

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | Vereniging Stroomversnelling

‘Energielabels worden toegespitst op de vermindering van de energievraag’

VERENIGING STROOMVERSNELLING GEEFT

BODY AAN KLIMAATAKKOORD

Als één van de deelnemers aan de sectortafel Gebouwde Omgeving levert de vereniging Stroomversnelling een belangrijke

bijdrage aan het recent gesloten Klimaatakkoord. Voorzitter Leen van Dijke: “De energielabels gaan feitelijk informatie

geven over de werkelijke warmtevraag van een woning met maximale aantallen kilowatturen per vierkante meter als

norm. Zo wordt daadwerkelijke vermindering van de energievraag het nieuwe uitgangspunt van woningverduurzaming.

Verder verwachten wij veel van nieuwe tenderregelingen die de noodzakelijke industrialisatie van de woningbouw versnellen

en duurzaam verankeren.”

Leen van Dijke ontmoet minister van LNV Carola Schouten.

Van Dijke ziet licht aan de horizon dankzij het

recentelijk gesloten Klimaatakkoord. Hierin maken

circa honderd bedrijven, maatschappelijke

organisaties en overheden concrete afspraken

over de maatregelen waarmee de CO 2

-uitstoot in

Nederland gereduceerd kan worden met de helft

van de huidige waarden. Een aantal afspraken en

regelingen, bijvoorbeeld ten behoeve van de investeringsruimte

van woningcorporaties, zal daar-

aan bijdragen. De verhuurderheffing wordt vanaf

2020 – zij het op termijn gehalveerd, is in het

Klimaatakkoord afgesproken. Zo krijgen de corporaties

meer financiële ruimte om bij te dragen

aan de energietransitie en verduurzaming van de

bestaande voorraad. Er moet evenwel meer duidelijkheid

komen over doelstellingen aan de aanbodzijde.

Nu is bijvoorbeeld het labelsysteem nog te

weinig resultaatgericht, zegt Van Dijke. “Zo gaan

we de energielabels meer inhoud geven met labeling

op basis van de maximale energievraag, met

een beoogd maximum van 25 kWh/m² per nieuwbouwwoning.”

We moeten ons als maatschappij

niet focussen op eenduidige oplossingen zoals

meer aansluitingen op warmtenetten, stelt Van

Dijke. “De warmtenetten hebben een enorm bereik,

maar simpelweg aansluiten is nog geen verduurzaming.

Zijn de bronnen die de warmtenetten

102 | STEDENBOUW.NL


Thema NOM (Nul op de Meter)

voeden wel duurzaam? De oplossing begint in

elk geval bij het reduceren van de warmtevraag.”

JARENZESTIGWONINGEN

De bouwsector heeft te maken met hoogconjunctuur

en personeelstekort, en het is niet eenvoudig

om de begindoelstelling van de maatschappelijke

deal Stroomversnelling uit 2013 (100.000 NOMrenovaties

in 2020) te bereiken. Van Dijke: “We

haalden in 2018 een totaal van 8.000 NOM-renovaties

en NOM-nieuwbouwwoningen, een forse

vooruitgang ten opzichte van 2017. Maar gemakkelijk

is het niet in de huidige markt.” Dat er een

maatschappelijke basis ligt voor NOM-projecten

is al langer een feit. “Met de energieprestatievergoeding

heeft men een gegarandeerde kasstroom

die realisatie van de NOM-renovatie mogelijk

maakt. Daarnaast is het mogelijk een NOMrenovatie

in stappen uit te voeren; een keurmerk

hiervoor is in ontwikkeling.”

'Bij de renovatie van grondgebonden

woningen valt de meeste energiewinst

te behalen'

En in tegenstelling tot een subsidie voor de afnemer

zal een subsidieregeling die zich richt op

de aanbodkant een verandering in de sector kunnen

bewerkstelligen. “Er wordt geselecteerd op

kwaliteit, op de aanbieding die de meeste CO 2

-

reductie biedt en het minst gebruik maakt van

het beschikbaar gestelde subsidiebedrag. Net als

bij het genoemde verhaal van de energielabeling

moet de SDE-regeling gericht zijn op daadwerkelijke

vermindering van de warmtevraag.” Het 'polderen'

bij het Klimaatakkoord en de bijeenkomsten

van de sectortafel Gebouwde Omgeving zijn

nuttig geweest; het gevoel van urgentie wordt

breed gedragen, denkt Van Dijke. “Het is nu aan

de sector zelf – en dat zijn zowel opdrachtgevers,

industrie als eindgebruikers, om er een succes van

te maken. NOM-renovatie volgens de Stroomversnelling,

mits gericht op vermindering van de

energievraag, zal zeker een bijdrage leveren aan

het halen van de klimaatdoelstellingen.” ❚

Een NOM-renovatie is een investering in levensduur

en vastgoedwaarde, alsmede onderdeel

van langdurig onderhoud. “Wie investeert in

verduurzaming, doet dat dus met het oog op de

lange termijn, waarbij wij uiteraard adviseren

'spijtvrije' maatregelen uit te voeren. Als je een

woning NOM-ready maakt (alleen dak- en gevelrenovatie;

red.) is het uiteraard niet de bedoeling

dat je bepaalde ingrepen in de woning later weer

moet terugdraaien om verder te verduurzamen.

Een 'keurmerk op stappen' kan daarin helpen.”

De 8.000 geproduceerde NOM-woningen uit 2018

zijn een beweging in de goede richting, zegt Van

Dijke, hoewel mede ingegeven door de toename

van de nieuwbouwproductie. De voorzitter van de

Stroomversnelling kijkt daarom kritisch naar de

resultaten. “Verduurzaming van gestapelde bouw

en nieuwbouw zijn mooi, maar bij de renovatie

van grondgebonden woningen valt de meeste

energiewinst te behalen. En jarenzestigwoningen

zijn daarin prioriteit nummer één.”

STIMULERING DUURZAME

PRODUCTIE (SDE)

Er is werk aan de winkel, ook voor de industrie

in het kader van innovatiekracht. Leen van Dijke

verwacht veel van de nieuwe tenderregeling voor

de industrialisatie van renovatieconcepten voor

bestaande woningen. Dat zal uitdagen tot strategische

vormen van samenwerking van meerdere

partijen in de verduurzaming van de gebouwde

omgeving. “Daar hebben de deelnemende consortia

om meerdere redenen baat bij, want circulaire

doelstellingen zijn ook gemakkelijker te

halen met elkaar en onder geconditioneerde

omstandigheden.” De ondersteunende subsidieregeling

is vergelijkbaar met die van windparken

(SDE). Er zal dus veel belangstelling voor bestaan.

STEDENBOUW.NL | 103


Al 20.000 warmtepompen

in Nederland geplaatst

Betaalbare totaalconcepten met warmtepompen en ventilatie zijn dé basis voor verduurzaming. Met

een gezond binnenklimaat in meer dan een miljoen woningen - én door het real time monitoren van

onze warmtepompen - zijn het inmiddels ook bewezen concepten. Nul-op-de-meter is vandaag de dag

geen technische uitdaging meer.

Vrijblijvend uw verduurzamingsproject bespreken en laten uitwerken? Graag kijken we samen met u naar de slimste oplossing.

Neem contact met ons op via project.ithodaalderop.nl.

Enkele van onze NOM-projecten:

Project Het Verborgen Geheim

(nieuwbouw)

Tussen alle industrie, havens

en containers wordt samen met

Klimaatgarant en Van Omme & De

Groot een prachtige groene wijk van 170

NOM-woningen gerealiseerd. Met recht

een verborgen geheim. Op de woningen

wordt een energieprestatiegarantie

geboden. Dat betekent dat deze

woningen gegarandeerd over 25 jaar

nog steeds NOM zijn.

Project 2nd Skin Soendalaan

(renovatie)

Samen met TU Delft, Giesbers Installatiegroep,

Kingspan, Sto en Itho

Daalderop realiseerde BIK Bouw in

opdracht van Waterweg Wonen bij 12

portiek etage woningen uit 1952 de

NOM-ambitie. Een ingenieus concept

met o.a. één warmtepomp per drie

apparte menten. Eind 2017 werd

hiermee de prijs voor Warmtepompproject

van het jaar gewonnen.

Project De Willem en De Zwijger

(nieuwbouw)

Samen met Woningcorporatie ‘thuis,

BAM en NBArchitecten is een nieuwe

standaard gezet: NOM in vijflaags

appartementen complexen. Door ook

zonnepanelen te integreren in de gevel

i.c.m. warmtepompen en ventilatie met

warmteterugwinning van Itho Daalderop

is dit succesvol gerealiseerd. Eind 2018

won dit project de prijs voor Meest

Duurzame Project van 2018.

19_0018 | ID 2019-02-12

www.ithodaalderop.nl


Thema NOM (Nul op de Meter)

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | Itho Daalderop

'OPSCHALEN NAAR MAATWERK' IN NOM-TRAJECTEN

De technische mogelijkheden om tot 'Nul op de Meter' te komen, zijn legio, maar zijn ze ook haalbaar? Bas Korte

van Itho Daalderop, fabrikant van binnenklimaatsystemen, is helder. “Er zal aan de ene kant moeten worden opgeschaald,

in het aantal uit te voeren woningen per project, en aan de andere kant maatwerk moeten worden

geboden, met geleidelijke transities naar volledig 'NOM'. Itho Daalderop heeft de producten, projectervaring en

conceptuele kracht om in alle fasen van het NOM-traject toegevoegde waarde te bieden.”

Bas Korte, directeur van Itho Daalderop.

Directeur Bas Korte van Itho Daalderop kent de

uitdagingen van 'Nul op de Meter'. “In 2004 zijn

wij er inhoudelijk al mee begonnen: met onze

partners de eerste energieneutrale woningen in

exploitatie nemen en garantie geven op de energieprestatie.

Itho Daalderop was dan ook één van

de eerste producenten die zich met andere pioniers

aansloot bij de Stroomversnelling. Wij merken in

de doorontwikkeling dat de technische uitvoerbaarheid

van NOM-projecten niet zozeer complex

is, maar dat schaalgrootte het verschil maakt.” De

schaalgrootte moet omhoog, met name in renovatietrajecten.

“Honderd woningen in plaats van

tien woningen kan de gezamenlijke investering

van opdrachtgever en bouwpartners enorm reduceren

en daarmee de doorslag geven. Tegelijkertijd

moet het mogelijk zijn voor eigenaren als woningcorporaties

om kleinere, geleidelijke stappen te

maken, bijvoorbeeld door het bijplaatsen van een

warmtepomp die het gebruik van de CV-ketel tot

tachtig procent kan verminderen en de levensduur

van de CV-ketel daarmee kan verlengen.”

ENERGIEPRESTATIEGARANTIES

Vele partijen hebben nog niet de mogelijkheden

en middelen om volledig 'van het gas af' te gaan.

'In alle fasen van het NOM-traject bieden

wij toegevoegde waarde'

Korte: “Wij kunnen hen helpen met geleidelijke

transities. Wij moeten ons als ketenpartners in de

verduurzaming richten op meerdere ambitieniveaus.

Enerzijds op productniveau, waarop wij een garantie

tot vijftien jaar kunnen bieden inclusief instandhoudingsgarantie,

maar daarnaast ook met conceptuele

begeleiding. Denk hierbij aan een energieprestatiegarantie

via ons zusterbedrijf Klimaatgarant, waarbij

we een garantie op de NOM-prestatie bieden tot

25 jaar. De bewoner is dan geen eigenaar van een

product meer, maar afnemer van een dienst: een

optimaal werkend binnenklimaat op het gebied van

temperatuur, warm water en gezonde binnenlucht.”

'NAAST SCHAALVERGROTING

OOK INDUSTRIALISATIE'

Een derde van het Nederlandse woningenbestand is

in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw

gerealiseerd en een groot deel van die woningen

moet de energietransitie nog maken. “Wij dienen

met elkaar als bouwpartners zoveel mogelijk repetitieve

wooneenheden te vinden om schaalgrootte

te creëren”, vervolgt Korte. “Daarnaast is industrialisatie

nodig om NOM in de renovatie betaalbaar te

maken. Hierbij werken we met verschillende ketenpartners

aan totaalconcepten die toepasbaar zijn op

bepaalde archetypische woningen. Itho Daalderop is

in deze een unieke partij. Wij kunnen in het gehele

traject van verwarming, warm water, ventilatie en

een geoptimaliseerde regeling daartussen, een rol

vervullen; met beproefde producten op maat, alsmede

een schat aan ervaring en monitoring van duizenden

woningen op het gebied van NOM-projecten.

Bouwprojecten zijn zodanig gevarieerd qua schaal

en benadering, dat wij bewust maximale vrijheid en

comfort bieden. Dat vereist een actief participerende

rol van onze organisatie en leidt tot een beter resultaat

voor zowel opdrachtgever als bewoner.” ❚

STEDENBOUW.NL | 105


Thema NOM (Nul op de Meter)

Tekst | Jac Buchholz Beeld | Gebroeders Blokland

PROJECT NUL-OP-DE-METER-WONINGEN BRIELLE NAGENOEG AFGEROND

‘QUA STIJL EEN KNIPOOG NAAR DE JAREN DERTIG,

QUA COMFORT NAAR DE TOEKOMST’

Project De Rederij in Brielle is nagenoeg afgerond. Het betreft dertig grondgebonden Nul-op-de-Meterwoningen

waarvan de eerste inmiddels zijn bewoond. Naast veel oog voor duurzaamheid, werd er bij het

nieuwbouwproject eveneens veel aandacht besteed aan de wensen in de markt en aan specifieke bewonerswensen.

Ontwikkelaar en bouwer is Gebroeders Blokland.

106 | STEDENBOUW.NL


Thema NOM (Nul op de Meter)

Op de plek waar nu De Rederij is gerealiseerd, stonden jaren geleden

twee scholen. Die werd afgebroken waarna de gemeente Brielle

een prijsvraag uitschreef voor een nieuwe invulling van de locatie.

Die werd gewonnen door Gebroeders Blokland, vertelt ontwikkelaar

Jeroen van der Zwaan. “Het oorspronkelijke plan was de ontwikkeling

en bouw van 80 appartementen. Diverse oorzaken leidden tot

andere inzichten. We zagen dat er een veranderde behoefte was ontstaan.

Daarop hebben we een nieuw plan ontwikkeld en vervolgens

een informatieavond georganiseerd. Die trok veel geïnteresseerden,

mensen die bovendien aangaven graag mee te willen gaan in onze

duurzaamheidsambities.”

In maart 2018 werd met de bouw gestart van wat een gasloze wijk

moest worden met NOM-woningen. Ten behoeve van de warmtekoude-opslag

werden diverse bronnen geboord. Van der Zwaan:

“Dat was wel een bijzonder onderdeel van het project, het tot

150 meter diep boren om de bronnen aan te leggen.” Eveneens

conform wensen van de kopers hebben de woningen een specifieke

uitstraling gekregen, zegt hij. “Qua stijl is er een knipoog

naar de jaren dertig, qua comfort dus naar de toekomst. De jaren

dertig-architectuur zie je terug in allerlei details zoals overstekken,

kwalitatief metselwerk en keramische dakpannen. De daken zijn

voorzien van indak-zonnepanelen.”

'Dat was wel een

bijzonder onderdeel van

het project, het tot 150

meter diep boren om de

bronnen aan te leggen'

BIJZONDERE WIJK

Van der Zwaan noemde het al eerder, de bewoners hadden volop

mogelijkheden om de woning op de eigen wensen af te stemmen.

“Denk aan volume: een aanbouw, dakkappellen. Maar ook wat de

afbouw betreft zoals keuken en badkamer.” Na het opleveren van de

woningen gaat Gebroeders Blokland nog de buitenruimte inrichten.

“Met veel groen – bomen en hagen – sfeervolle straatjes en een

speelvoorziening.” Volgens Van der Zwaan is zo een bijzondere wijk

ontstaan. “Omdat hier is gekozen voor verdunning wat woningen

betreft, waar je vaak verdichting ziet. Maar vooral ook vanwege het

oog voor duurzaamheid, zowel voor ons als de gemeente een belangrijk

aspect. Met De Rederij zet de gemeente Brielle een flinke

stap in de ambities die ze op duurzaamheidsgebied heeft.” ❚

Bouwinfo

Gemeente

Brielle

Ontwikkeling en Bouw Gebroeders Blokland

Architect

Quadrant Architecten

Constructies

JECON Engineering

Installaties

Klimaatgarant en Giesbers InstallatieGroep

STEDENBOUW.NL | 107


Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | Aboma

‘LAAT BOUWPRAKTIJK

DE LEIDRAAD ZIJN’

Bouwveiligheid vraagt een proactieve rol van projectpartijen, die daartoe inhoudelijk best in staat moeten

zijn. Toch neemt de roep om een onafhankelijk veiligheidsregisseur toe: minister Ollongren (BZK) wil zulks

zelfs laten vastleggen, als antwoord op conclusies van de Onderzoeksraad voor Veiligheid na recente bouwcalamiteiten.

“Aboma heeft de kennis en kunde om bouwveiligheidsprocessen goed te ondersteunen, op

basis van begrip voor ieder standpunt”, zegt algemeen manager Advies Pieter Visser.

Algemeen manager Advies Pieter Visser.

108 | STEDENBOUW.NL


‘Ik pas de bouwregelgeving aan door één centrale partij voor de omgevingsveiligheid

aan te wijzen in lijn met de arbeidsveiligheid’, schreef Ollongren

afgelopen september in een brief aan de Tweede Kamer. Zo ver is het nog

niet. Visser: “Laat ik vooropstellen dat de zaken goed geregeld moeten zijn,

maar er zitten haken en ogen aan een dergelijke insteek.” Aboma Advies

staat van oudsher met beide benen in de praktijk, en daar ligt ook de oplossingsrichting,

stelt Visser. “Elk project is zo uniek, qua locatie, contractvorming

en samenwerkende partijen, dat maatwerk op het gebied van veiligheidsaspecten

altijd is geboden. Bouwprocessen blijken vaak complex. Er is

weliswaar veel meer geregeld dan je op grond van de mediaberichten zou

denken, en als het eindresultaat er staat is iedereen over het algemeen tevreden,

maar toch schuurt er vaak iets in bouwprocessen: wie heeft de regie

op het vlak van veiligheid?”

OMGEVINGSMANAGER

Laat de praktijk de leidraad zijn, stelt Visser. Gooi een dergelijke uitspraak in

de groep bij een bouwvergadering en er zal instemmend geknikt worden door

uitvoerende partijen, ontwerpers en opdrachtgevers. “Er zijn al veel goede

initiatieven, maar wat voor mandaat heeft bijvoorbeeld een omgevingsmanager,

wie is zijn baas en is hij in alle fasen betrokken? Wij vinden dat belanghebbende

partijen – inclusief de gemeente – vooraf in het proces bindende

afspraken moeten maken over bouwveiligheid. Doen zij dat niet, dan gaat

een aangesproken partij op de strepen staan of neemt een formele houding

aan. Bouwpartners kunnen vaak meer in samenwerking dan ze denken, maar

ze moeten die rol wel pakken. Van opdrachtgever tot leverancier. Dat is soms

'Wie heeft de regie op het

vlak van veiligheid?'

lastig, want niet iedereen zit voorafgaand aan de aanbesteding aan tafel.

Maar zet ze erbij zodra het kan, op basis van wat vooraf is afgesproken.”

BOUWVEILIGHEIDSPLAN

Dan kan het gaan over het veilig achterlaten van de bouwplaats of het afbakenen

van het bouwterrein in het kader van omgevingsveiligheid. “Op papier

kunnen we het allemaal, maar het moet in de praktijk ook goed geregeld zijn.

Aboma Advies kan daarin ondersteunen, zowel in opdracht van de aannemer

als de opdrachtgever, bijvoorbeeld met risicoanalyses en een projectspecifiek

bouwveiligheidsplan.” Dat laatste moet er in alle gevallen zijn. En wat de

door de minister gewenste veiligheidsregisseur betreft? “Wie dat is en voor

welke partij hij of zij werkt, kun je samen bepalen als stakeholders, en met de

praktijk als leidraad”, zegt Visser. “Veiligheidsregisseur is evenwel een complexe

functie, die betrekking heeft op alle vormen van veiligheid: omgeving,

(tijdelijke) constructie, verkeer, Arbo-technisch en sociaal. Deze aspecten zijn

niet los van elkaar te zien en de veiligheidsregisseur moet boven alle partijen

kunnen staan, omdat de te nemen maatregelen kunnen conflicteren met de

belangen van de stakeholders.” ❚

Aboma bv

Maxwellstraat 49 a

6716 BX Ede

Postbus 141

6710 BC Ede

T 0318 691920

info@aboma.nl

www.aboma.nl

Omgevingsveiligheid:

ook uw prioriteit?

DUURZAAM BOUWEN

AAN VEILIGHEID EN KWALITEIT.

adv_Aboma_Stedenbouw.indd 1 30-05-17 10:12

STEDENBOUW.NL | 109


Tekst en beeld | BTL Realisatie

Daktuinen nabij historische

binnenstad Utrecht

Momenteel wordt er druk gebouwd aan het laatste blok (van

vier) van de nieuwe woonwijk Zijdebalen in Utrecht. Het geheel

ligt tegen de rand van de historische binnenstad en bevat

bijna 500 woningen. Er is een grote verscheiden heid aan

woning types, naar het ontwerp van Venster Architekten BV en

Mulleners+Mulleners Architecten. Onder de woonblokken zijn

halfverdiepte parkeergarages aangebracht waarop daktuinen

worden aangelegd.

110 | STEDENBOUW.NL


In samenwerking met Van Doorn Dakspecialist B.V. heeft BTL Realisatie B.V.

vestiging Utrecht de daktuin met dakbedekkingsconstructie van Blok 3 gerealiseerd.

Blok 4 wordt dit voorjaar uitgevoerd. Dit alles in opdracht van bouwcombinatie

Hurks-Van Wijnen Zijdebalen v.o.f..

De daktuin van Blok 3, naar het ontwerp van Mulleners+Mulleners Architecten,

is vorig jaar zomer aangelegd. Deze omsloten binnentuin van 1.450 m²

bestaat zowel uit een gezamenlijk gebied als diverse ruime privétuinen. De

tuin bestaat in basis uit een tegelvlak en plantbakken met gaas en klimplanten

welke de privétuinen indelen. Het gezamenlijke gebied bevat een ruim 50

meter lange pergolaconstructie waarmee hoogte en geborgenheid gecreëerd

worden. Verder zijn er diverse grote plantvakken in het tegelvlak ‘uitgesneden’,

waarin hoofdzakelijk groenblijvende vaste beplanting is aangeplant. Om

met de nieuwe buren samen te kunnen zitten, zijn drie stuks picknickbanken

geplaatst vergezeld van enkele boombakken met meerstammige struiken.

TECHNISCHE ASPECTEN

Qua materialisatie zijn de geel- en antracietgekleurde betontegels met natuursteendeklaag

van Zoontjens Beton toegepast. Deze tegels zijn op verstelbare

tegeldragers geplaatst waardoor de verharding geheel ‘waterpas’ ligt.

In het ontwerp is veel gebruik gemaakt van Cortenstaal. De plantbakken en

keerelementen, om afscheiding en groeiruimte te creëren, zijn hier een voorbeeld

van. De pergola is volledig gemaakt van inheems larikshout. De staanders

zijn middels draadeinden door de tegels vastgeboord op de hieronder

liggende betonvoeten. Door deze werkwijze is de onderliggende waterdichte

laag volledig intact gebleven.

De dakbedekkingsconstructie bestaat uit een bitumineuze dampremmer, een

C-EPS isolatie afschotmortel, waarop vervolgens een 2-laagse volledig verkleefde

bitumineuze afwerking is aangebracht van het fabricaat Derbigum.

Voor de groendakopbouw in de plantvakken en -bakken is gebruik gemaakt

van druk- en vormvaste waterbufferende ZinCo drainagebanen en intensief

daktuinsubstraat afgestemd op het type begroeiing.

GROEN

Naast al deze technische aspecten, welke de basis zijn voor goed gebruik

en een lange waterdichte levensduur, draait het bij een daktuin natuurlijk

ook om het groen zelf. Zonder levend groen immers geen tuin. Zo wordt de

pergola op termijn volledig begroeid met o.a. voorjaarsbloeiende bosrank

(Clematis), schijnaugurk (Akebia) en de zomerbloeiende boskamperfoelie. Dit

zijn stuk-voor-stuk mooie en sterke klimplanten met een uitbundige bloei.

De plantbakken zijn aangeplant met diverse deels wintergroene vaste planten

zoals de schoenlappersplant (Bergenia), wolfsmelk (Euphorbia), purper

klokje (Heuchera) en aromatische venkel (Foeniculum). In de beschaduwde

delen maken beker- (Matteuccia) en naaldvarens (Polystichum) de dienst uit.

Diverse wuivende siergrassen variërend van 50 tot wel 180 cm hoogte maken

het geheel compleet.

De bewoners van Blok 3 hebben inmiddels hun sleutels ontvangen en kunnen

binnen de vastgestelde kaders nu zelf invulling geven aan hun privétuinen. De

tuin van Blok 4, die dit voorjaar wordt aangelegd, is aanmerkelijk groter. Deze

tuin krijgt een parkachtige uitstraling met grotere bomen, hoogteverschillen,

glooiende looppaadjes, wederom een pergola en zelfs een groot speeltoestel.

Op deze manier worden de beperkte ruimten nabij het historisch hart van

Utrecht optimaal ingevuld. ❚

STEDENBOUW.NL | 111


Groener

bouwen

Vergroot de functionaliteit en uitstraling van vastgoed met dak- en gevelbegroeiing

BTL-garantie nr. 1: meer waarde door groen

www.btl.nl

Stedenbouw_197x130_220119.indd 1 16-01-19 12:11

Sinds 1927 bouwen wij bewust

met hout. De toekomst vooruit.

De Groot introduceerde het prefab

bouwen in serie en startte daarmee

zijn levenswerk. Nu bouwen we

circulair. En what’s next?

Wij staan waar de markt ons nodig

heeft. Bouwen voor toekomstige

generaties. Maken de wereld,

die we met elkaar in bruikleen

hebben, elke dag een beetje

mooier...

LEVENSWERK

Meteen meer weten? Bel ons op 0546-666333, bezoek www.degrootvroomshoop.nl

of volg ons via social media


interzum.com

Years

Meubelproductie

Interieurafwerking

Keulen

World’s

Leading

Event

World’s

Leading

Event

De toekomst begint hier.

interzum

21 t/m 24.05.2019

Nieuwe ideeën en progressieve oplossingen.

Alles op één plaats.

Visionaire technologie, nieuwe materialen, innovatief design.

Op de interzum vindt u geconcentreerde innovatiekracht voor

de toekomst van uw bedrijf. De beste ideeën en brancheninnovaties

voor de meubelindustrie en de interieurafwerking

vieren hier hun première. Als internationaal toonaangevende

beurs opent de interzum een venster naar de toekomst. Hier

ontmoeten de key players, de trendsetters en de impulsgevers

elkaar. Geef uzelf innovatievoorsprong en laat u inspireren.

Nu tickets kopen en tot 25 % besparen!

interzum.com/tickets

Innovatieve

oplossingen die

design, comfort en

waterbesparing

samenbrengen in

publieke ruimten

RS Vision Expo BV, Excl. Vertegenwoordiging

van Koelnmesse in Nederland

3401 RA IJsselstein

Tel. +31 (0) 30 3036450

Fax +31 (0) 30 3036456

tickets@koelnmesse.nl

www.koelnmesse.nl, www.rsvisionexpo.nl

Meer informatie op delabiebenelux.com

95x267_iz19_Binnenwerk_NL.indd 1 11.01.19 16:08


Tekst | Jan Mol Beeld | DELABIE

De utiliteitsmarkt vraagt om

professionele kranen, sanitair en

toegankelijkheidsaccessoires

Kranen die in openbare gebouwen gebruikt worden, horen van een ander kaliber te zijn dan de huis-tuin-en-keukenkranen

die we kennen. Maar al te vaak worden niet de juiste kranen toegepast in de utiliteitsmarkt, met als gevolg snel

optredende defecten, lekkages die kostbare schade en waterverspilling met zich meebrengen en onhygiënische situaties.

Deze sanitaire ruimte op kantoor mag er zijn en biedt naast een optimaal comfort ook absolute zekerheid in hygiëne.

114 | STEDENBOUW.NL


Wie gaat voor zekerheid kiest daarom voor de producten van het Franse merk

DELABIE. Als geen ander snapt het merk welke eisen er gesteld worden en welke

verwachtingen er zijn als het gaat om professionele, sanitaire voorzieningen.

DE BESTE PRESTATIES GEKOPPELD

AAN HET DELEN VAN KENNIS

Het in 1928 door Georges Delabie opgerichte bedrijf mag zich inmiddels

Europees marktleider noemen, met maar liefst drie productievestigingen in

Europa van waaruit naar 90 landen geëxporteerd wordt. Met over de 400

werknemers, waarvan er 10 als technisch commercieel adviseur in de Benelux

opereren, levert men niet alleen slim ontworpen en hoogwaardige producten,

maar ook de kennis om tot een optimale hygiëne te komen.

Voor Frank Desmet, Sales Director bij DELABIE Benelux, is het creëren van

bewustwording rondom de gedragscode en vereisten in publieke gebouwen

een morele plicht. “Als onafhankelijk familiebedrijf heeft DELABIE tijd om te

investeren in de markt en de producten. Wij gebruiken die tijd om mensen te

onderwijzen in de gevolgen van slecht gekozen sanitaire voorzieningen en

wijzen hen de weg naar hoe het wel moet”, vertelt hij. “Nieuwe medewerkers

ondergaan een lange en intensieve opleiding, zodat zij als specialisten hun

werk kunnen doen. Het zijn onze ambassadeurs en onderwijzers in het veld.”

WATERBESPARING DRAAGT BIJ AAN DUURZAAMHEID

Het besparen van water en energie in utiliteitsgebouwen draagt bij aan het

behalen van voldoende BREEAM-punten. DELABIE helpt daarbij met oplossingen

die tot wel 90% water kunnen besparen. “Dat zit hem in de eerste plaats

in slimme spoeltechniek. Daarbij komt het feit dat de goede kwaliteit en juiste

koppeling van onze producten lekkage voorkomen. Een lekkende kraan kost

op jaarbasis een vermogen”, aldus Desmet.

RVS 304 en de UltraPolish afwerking wordt ook nog eens een maximale

hygiëne bereikt. Veiligheid en ergonomie gaan bij DELABIE hand-in-hand.”

VIJF ASSORTIMENTEN VOOR

IEDERE PROFESSIONAL BEREIKBAAR

DELABIE levert vijf assortimenten naar 90 landen. De categorieën zijn kranen

voor de utiliteitsmarkt, kranen voor de zorgsector, toegankelijkheids- en hygiëneaccessoires,

sanitaire toestellen in RVS en kranen voor andere specifieke

toepassingen. Met 8 filialen in de Benelux, Duitsland, de UK, Portugal, Polen,

Spanje, Dubai en Hong Kong is DELABIE altijd dichtbij. Tot slot zegt Desmet:

“Ons Beneluxteam heeft 18 medewerkers, waarvan er 6 voltijds op kantoor

paraat zijn. Nederland is qua buitendienst opgedeeld in 5 regio's met ieder

een eigen technisch commercieel adviseur. Ze zijn allen getraind in Frankrijk

en hebben het juiste DELABIE-DNA in zich.” ❚

'Onze toegankelijkheidsacces

soires zoals

handgrepen en beugels

bieden grip onder alle

omstandigheden’

'Met de intelligente

spoeloplossingen wordt

stilstaand water voorkomen

en wordt er een optimale

hygiëne bereikt, met zo min

mogelijk watergebruik’

INTELLIGENTE SPOELOPLOSSINGEN

Met de intelligente spoeloplossingen van DELABIE wordt stilstaand water

voorkomen en wordt er een optimale hygiëne bereikt, met zo min mogelijk

watergebruik. Deze eigenschappen zijn niet vanzelfsprekend, maar komen

voort uit jarenlange Research & Development, verricht door de engineers bij

DELABIE. “Ook aan de veiligheid is gedacht”, vervolgt Desmet. “Onze thermostatische

mengkranen zijn geïntegreerd en niet door de eindgebruiker te

ontregelen. Dat is met name van belang in de zorgsector, waar mensen vaak

niet mobiel genoeg zijn om bij calamiteiten op tijd weg te komen.”

VASTHOUDEN AAN KWALITEIT

“Dat mag je letterlijk zien”, zegt Desmet met een glimlach. “Onze toegankelijkheidsaccessoires

zoals handgrepen en beugels bieden grip onder alle

omstandigheden. Dankzij de bacteriostatische werking van het toegepaste

Hier was je als hotelgast met plezier je handen. Maximale hygiëne

gekoppeld aan puur design.

STEDENBOUW.NL | 115


Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | Cladding Point

De toegevoegde waarde

van eenvoud en zekerheid

Hoogconjunctuur in de bouw betekent: hoge werkdruk voor montagepartijen en leveranciers. “Groei is goed, maar je

moet het met elkaar wel klaren”, zegt general sales manager Harry van der Veen van Cladding Point hierover. De totaalleverancier

van sandwichpanelen ontzorgt. “Op het gebied van duurzaamheid en veiligheid leveren wij alle rapportages

en certificaten. Onze producten voldoen bovendien altijd aan de laatste EU-wetgeving.”

(Beeld: Olivier Le Moal)

116 | STEDENBOUW.NL


“De Oostenrijkse producent Brucha is daarin een

belangrijke factor”, zegt Van der Veen, “want Duits

georiënteerde landen lopen altijd voorop op het

gebied van duurzaamheid, veiligheid en certificering.

Maar waarin wij ons als bouwpartner echt

onderscheiden, is de begeleiding van de markt. Die

is in Nederland zozeer prijsgestuurd, dat soms met

minimale eisen wordt gewerkt en daar willen wij

niet aan meedoen. Wij ontzorgen de klant volledig

in het brandwerendheidstraject en zelfs in het

vergunningentraject denken wij actief mee. Overal

wordt nu geëist door verzekeraars dat panden aan

bepaalde eisen voldoen, en dat is vaak voor een

investering van slechts enkele euro’s extra per

vierkante meter mogelijk. Wij zijn daar open over,

tonen het aan en het is simpelweg ook gewoon

nodig. Door slim en innovatief invulling te geven

aan de eisen, heeft iedereen daar baat bij en zijn

er geen zorgen voor morgen.” De begeleiding in de

engineering legt een ander belangrijk punt bloot:

de wens van constructeurs om steeds grotere overspanningen

te maken met sandwichpanelen. “Wij

zijn altijd transparant over de mogelijkheden en

kunnen die officieel voor de klant doorrekenen.

Daarnaast leveren we als enige in Nederland blind

bevestigde sandwichpanelen met een unieke statische

overspanning die onze 'concullega’s' alleen

met zichtbaar geschroefde sandwichpanelen kunnen

bereiken. Wij zijn open en eerlijk, we hebben

niks te verbergen omdat steeds vaker garanties

worden gevraagd van onderaannemers en producenten.

In panelenland, een prijsbewuste markt

zoals gezegd, is eenoog niet langer koning.”

'Door slim en innovatief invulling te

geven aan de eisen, heeft iedereen

daar baat bij en zijn er geen zorgen

voor morgen’

klant met eerlijke informatie tegemoet treedt. Wij

laten de klant niet zelf worstelen met deze problematiek.

Heeft die een vraag, dan zoeken wij

het voor hem of haar uit, op basis van feiten, rapportages

en overtuigingskracht. Die relatie is als

het goed is wederkerig, al zal er altijd een partij

zijn die goedkoper is, of dat probeert te zijn. Wij

geloven in onze aanpak – eenvoud en zekerheid,

en onze vaste relaties doen dat ook. Met elkaar

proberen wij de hoogconjunctuur zo goed mogelijk

door te komen; goede samenwerking is in

ieders belang.” ❚

'Goede

samenwerking is

in ieders belang’

BELANG VAN

GOEDE SAMENWERKING

Voldoet je product aan de EU-normen, of kies je

liever een andere weg? Van der Veen: “Dat wordt

straks een belangrijk issue. Wat gaat de Brexit

bijvoorbeeld betekenen voor Britse certificaten

als BREEAM? Denk dus aan duurzaamheid, met

zijn vele certificaten en classificaties, en natuurlijk

ook brandwerendheid. Wij hebben alle

producten op basis van duurzaamheid en brandwerendheid

opnieuw laten testen volgens de

nieuwste EN-normen. Hierdoor zijn we ook klaar

bij eventuele Europese maatregelen.” Cladding

Point staat sowieso volledig achter de invoering

van Europese normen. “Hoe hoger de eisen, hoe

beter dat is voor een servicegerichte partij die de

STEDENBOUW.NL | 117


Tekst en beeld | Renson

PWS BLOKKEN ROTTERDAM NA DE FACELIFT

Gevel in ere hersteld … met nieuwe kozijnen inclusief ventilatie

Twee jaren ’30 woonblokken in Rotterdam Bergpolder zouden oorspronkelijk gesloopt en opnieuw opgebouwd worden,

maar daar werd – na inspraak van een bewonerscommissie die de 155 huurders vertegenwoordigde – anders over beslist.

De PWS blokken werden na een grondige opknapbeurt intussen dan ook volledig in ere hersteld. De verouderde

kunststof kozijnen werden vervangen en de nieuwe uitgerust met de Invisivent NL raamventilatieroosters van Renson.

Die zorgen voortaan mee voor een gezonde binnenluchtkwaliteit.

De oude kozijnen dateerden uit de jaren ’80 en

deden op z’n zachtst gezegd flink afbreuk aan het

oorspronkelijke ontwerp van deze woonblokken.

De nieuwe exemplaren moesten dat terug rechtzetten

en dus was het voor kozijnbouwer Europrovyl

uitkijken naar hoe die oorspronkelijke look het

best benaderd kon worden. Dat de woonblokken

na deze verbouwing ook aan de voorgeschreven

ventilatiewetgeving moesten voldoen, bracht wel

een extra uitdaging met zich mee.

RAAMVENTILATIEROOSTERS

Voor de continue toevoer van verse lucht voor

het ventilatiesysteem per wooneenheid, moesten

volgens de bestektekst namelijk raamventilatieroosters

mee ingetekend worden. Daarvoor

teruggrijpen naar glasroosters was voor de opdrachtgever

geen optie en dus kwam de Invisivent

NL van Renson ‘in the picture’. Die kon namelijk

bovenop de kozijnen gemonteerd worden,

zo onopvallend mogelijk en met de daglichtinval

optimaal behouden. De PWS blokken werden

een pilotproject van formaat, want de circa 360

Invisivent raamventilatieroosters werden zo op

maat ontworpen dat die – in één geheel met

de kozijnen – tegen het stelkozijn gemonteerd

konden worden. Met de komst van de Invisivent

NL van Renson is dat intussen ook standaard

mogelijk, maar hier is wel degelijk sprake van

een projectoplossing in combinatie met kunststof

kozijnen. Concreet werd deze ‘Invisivent

NL avant la lettre’ zowel aan de zijkanten als

bovenaan voorzien van een aanslagprofiel om

(Beeld: Marc Sourbron)

– in één geheel met het kozijn – wind- en waterdicht

te kunnen monteren tegen het stelkozijn.

AKOESTIEK

De keuze viel voor dit project bovendien op de

akoestische variant van de Invisivent raamroosters,

specifiek ontworpen om in geluidsbelaste gevels zo

goed mogelijk te voldoen aan de eisen op het vlak

van akoestiek in combinatie met het juiste ventilatiedebiet.

"In dit pilotproject leverde de samenwerking

met Renson wat ons betreft een mooi eindresultaat

op én een tevreden opdrachtgever." ❚

Renson Invisivent NL

Dit pilotproject leidde mee tot de ontwikkeling van de Invisivent NL raamventilatieroosters bij

Renson. Die Nederlandse spin-off van de bestaande Invisivent raamroosters is intussen standaard

op de markt verkrijgbaar en …

• staat voor een uitgebreid assortiment raamventilatieroosters dat compatibel is met de meest courante

raamprofielen, gebaseerd op de jarenlange ontwikkelingen van de Renson Invisivent voor

de Belgische markt. Invisivent NL is standaard verkrijgbaar in een ‘High Flow’ versie en daarnaast

ook in een Akoestische (AK Basic, High en Ultra) en High Rise uitvoering voor hoogbouw;

• zorgt voor een perfect luchtdichte afwerking bij de plaatsing van buitenaf van het volledige raam

omdat de rubberdichting van het raam doorloopt in het raamverluchtingsrooster;

• biedt een esthetisch mooie oplossing die het uitzicht van suskasten en glasroosters ver overstijgt,

zeker bij renovatie is dit een enorme meerwaarde;

• kan rechtstreeks vastgeschroefd worden tot in het houten stelkozijn.

118 | STEDENBOUW.NL


NATURALLY FEELING GOOD...

Fixvent ® Mono AK EVO

Discrete ventilatie, zonwering

en muggengaas in één

• Windvaste doekzonwering

(garantie tot 130 km/u)

• Natuurlijke toevoer van verse lucht

in combinatie met doekzonwering

• Optimaal akoestisch comfort

• Insectenwerend, onderhoudsvriendelijk

• Discreet ingewerkt boven het raam

• Doek eenvoudig te vervangen

(bv nieuwe kleur)

www.renson.nl

Stedenbouw_190x130_0219.indd 1 22/02/19 08:45

egbertdeboer.com

architectural photography

egbertdeboer.com

architectural photography

Nhow RAI Amsterdam

By: OMA.eu Rem Koolhaas

Porsche 356 Coupé

@

VCA-VOL Gecertificeerd

06-41394578

egbertdeboerfotografie@gmail.com

egbertdeboer.com

Ontwerp door: Sick Creative Communication


Project Woningbouw

Plaats

Tekst | Jac Buchholz Beeld | BAM Wonen

Voormalig gevangeniscomplex De Noordsingel Rotterdam krijgt woonbestemming

‘NIEUWBOUW IN EEN OUD JASJE’

Het monumentale, voormalige gevangeniscomplex De Noordsingel in Rotterdam ondergaat een ingrijpende metamorfose.

De gesloten omgeving wordt een open woongebied met een groen karakter en heeft de naam Tuin

van Noord gekregen. Het project wordt in vijf fasen uitgevoerd. BAM Wonen is bij één van de fasen betrokken als

bouwer: de transformatie van de voormalige cellenvleugels tot 57 woningen (fase 1).

Bij de transformatie van De Noordsingel naar Tuin

van Noord blijft het uiterlijk van de monumentale

cellenvleugels, de kapel, de bewaarderwoningen,

Hofpoort en vrouwenvleugel zoveel mogelijk behouden.

Het huis van bewaring wordt grotendeels

afgebroken en vervangen door nieuwbouw. BAM

Wonen is betrokken bij de werkzaamheden van

fase 1 aan de cellenvleugels en het panopticum,

vertellen hoofduitvoerder Kees van Leest en senior

projectleider Adrie de Bruijn. “Aan dit project is

een jarenlange voorbereiding vooraf gegaan waar

wij eveneens bij betrokken zijn geweest. Er zijn

diverse opties besproken met als uiteindelijke bestemming

de transformatie tot woningen. Woningen

met een hedendaags comfort uiteraard. Het

wordt nieuwbouw in een oud jasje.”

UITDAGINGEN IN DE

BESTAANDE OMGEVING

De Noordsingel – één van de oudste gevangeniscomplexen

van Nederland – werd in 1872 in gebruik

genomen; in 2012 werd het complex gesloten.

De gevels van de cellenvleugels, die allerlei authentieke

elementen bevatten, blijven zoveel mogelijk

behouden. Ook de daken behouden hun vroegere

uitstraling. BAM Wonen is nagenoeg klaar met het

strippen van de cellenvleugels, die een volledig andere

indeling krijgen. Het aanbrengen van nieuwe

funderingen en het overeind houden van de gevels

waren twee flinke uitdagingen, geven Van Leest en

De Bruijn aan. “De draagkracht van de oude fundering

was niet voldoende dus moesten er nieuwe

palen worden aangebracht. Dat is altijd lastig in

een bestaande omgeving. Om de bestaande gevels

overeind te houden, is vooraf een uitgebreide staalconstructie

aangebracht om ze te stabiliseren.”

120 | STEDENBOUW.NL


Tuin van Noord Rotterdam

'Om de bestaande gevels overeind

te houden, is vooraf een uitgebreide

staalconstructie aangebracht om ze

te stabiliseren'

(Beeld: Paul Martens)

SPECIFIEKE WENSEN

Nu het strip- en sloopwerk nagenoeg is afgerond,

verleggen de werkzaamheden zich naar

de ruwbouw, met onder meer het plaatsen van

woningscheidende wanden en het aanbrengen

van breedplaatvloeren. Kees van Leest: “In de vier

cellenvleugels komen in totaal 57 woningen in 10

verschillende woningtypen. De grootste krijgen

vier verdiepingen. In vleugel A komen onder meer

woningen voor starters. Omdat alle woningen van

fase 1 zijn verkocht en de kopers veel ruimte hadden

specifieke wensen door te voeren, moeten

we daar per woning rekening mee houden.” Een

mooi voorbeeld, zegt hij, is de mogelijkheid een

element uit de gevangenis, zoals een celdeur, in

de woning te laten verwerken. “Daar hebben de

nodige kopers gebruik van gemaakt.” BAM Wonen

is met de ruwbouwwerkzaamheden gestart

bij vleugel B. De laatste woningen van de eerste

fase worden naar verwachting aan het eind van

het jaar opgeleverd.

OMVANGRIJK BOUWPROJECT

De bereikbaarheid van de bouwplaats is een

uitdaging, merkt Adrie de Bruijn op. “Met groot

transport door een woonwijk, dat vraagt om het

nodige denkwerk. Er is een heel plan opgesteld

met diverse aanrijroutes, in samenwerking met

de gemeente Rotterdam. Verder zijn er informatiebijeenkomsten

met omwonenden geweest, is

er één keer per twee weken een inloopspreekuur,

is er een website met actuele informatie en een

telefoonnummer dat mensen kunnen bellen. Dat

alles verloopt goed en veel mensen vinden zo’n

omvangrijk bouwproject interessant en komen

een kijkje nemen.” Dat kunnen ze voorlopig nog

wel een tijdje komen doen, zegt hij. “Wij en de an-

dere partijen zijn hier nog wel even bezig. Als het

klaar is, is dit een prachtige woonomgeving die in

de afrondende fase een grote binnentuin krijgt,

zoals vroeger bijvoorbeeld bij de begijnenhofjes.

Een oase van groen en rust.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Tuin van Noord B.V.

Architect:

Wessel de Jonghe architecten

Landschapsarchitect:

Landschapsarchitect en stedenbouwkundig

bureau Quadrat

Aannemer:

BAM Wonen

Installaties:

Loodgieter: Knol Installatie Techniek BV

Elektra: Synorga Elektrotechniek BV

Mech. Ventilatie: Steboma BV

CV-installatie: Werkendamse

Verwarmings Industrie BV

Constructie:

Pieters Bouw Techniek

STEDENBOUW.NL | 121


Tuin van Noord Rotterdam

Projectinfo

Project met een pragmatische aanpak

Het transformeren van een monumentale gevangenis naar hedendaagse

woningen met behoud van het gevelbeeld, brengt heel wat

bouwfysische vraagstukken met zich mee. Die werden bij het project

Tuin van Noord voorgelegd aan Climatic Design Consult.

Adviseur Peter van Heun: “Wij zijn in het voortraject met de diverse

partijen om de tafel gaan zitten om naar zaken als geluidsisolatie,

energie-isolatie, de installaties, brandveiligheid en daglichtinval te

kijken. Op basis van gesprekken, tekeningen, metingen en observaties

hebben we vervolgens adviezen uitgebracht. Dat is gebeurd vanuit een

pragmatische aanpak, niet op basis van ingewikkelde onderzoeken.”

Kwaliteitsniveau

Advies dat als uitgangspunt had dat het kwaliteitsniveau van de

woningen moest aansluiten bij een acceptabel kwaliteitsniveau en

het Bouwbesluit, maar ook recht doet aan de bestaande gebouwen.

“We zijn aan de gang gegaan met het streven woningen van nieuwbouwniveau

te realiseren”, legt Van Heun uit. “Dat is niet op alle

punten gelukt, maar dat past bij veel monumentale bouwwerken.”

Belangrijkste uitdagingen noemt hij geluidisolaties, koudebruggen

en optrekkend vocht. “Daar hebben we nogal wat aandacht aan

'Het streven is:

nieuwbouwniveau als

kwaliteitsniveau'

moeten besteden.” Als ander punt van aandacht noemt hij de erker

met schuifpui die de architect op één van de verdiepingen van de

woningen had voorzien. “Met name wat de isolatie betreft, zijn daar

aanvullende maatregelen genomen.”

In beeld

Nu de bouw in volle gang is, is de

rol van Climatic Design Consult

wat kleiner, maar zeker niet uit gespeeld.

“Er zijn sowieso de gebruikelijke

vragen. Bovendien zijn er

na de start van de werkzaamheden

wat veranderingen doorgevoerd.

Daar moeten wij onze

berekeningen dan op afstemmen.

Dus we blijven in beeld.”

Facédo is dé innovatieve partner op het

gebied van geveltechniek en biedt een

volledig pakket producten en een compleet

scala aan diensten onder één dak.

Facédo doet meer dan het leveren en

monteren van hoogwaardige

gevelelementen. Facédo levert een

totaalproduct.

Facédo B.V. | Postbus 3025 | 6802 DA Arnhem

Bezoekadres: Gildestraat 13 | 6883 DB Velp

T: 026.370.13.60 | F: 026.370.10.29

E: info@facedo.nl | W: www.facedo.nl

122 | STEDENBOUW.NL


Tuin van Noord Rotterdam

Projectinfo

Gevelbeeld gerespecteerd

Bij de transformatie van gevangeniscomplex

De Noordsingel in Rotterdam naar een

sfeervolle woonomgeving met de naam

Tuin van Noord, is veel aandacht voor de

monumentale uitstraling van de gebouwen.

Bij het handhaven van het authentieke gevelbeeld

speelt onder andere Facedo een

nadrukkelijke rol.

Van binnen eigentijds, aan de buitenzijde

blijft het laat negentiende-eeuwse karakter

van de gevangenis behouden, inclusief

details van de vroegere functie. Gevelspecialist

Facedo werd zo’n anderhalf jaar

geleden bij het project betrokken om mee

te denken over de invulling van de ramen

en kozijnen. Projectleider Maikel van Wijk

vertelt dat ervoor is gekozen de kozijnen

tegen de binnenzijde van de gevel te plaatsen.

“Normaal gesproken worden ze ín de

gevel geplaatst. Nu erachter, in een frame

waarin ook de isolatie en ventilatievoorzieningen

wordt aangebracht. Er komt

een rooster in, achter uitsparingen in het

metselwerk en dat is van de buitenkant niet

te zien. Om te controleren of alles, zowel

fysisch als esthetisch voldeed, hebben we

eerst twee proefopstellingen gemaakt.”

Effect van tralies

Hij legt vervolgens uit dat de ramen zijn

voorzien van verticale roedes, om zo het

Normaal gesproken worden de kozijnen ín de gevel geplaatst. Nu erachter, in een frame waarin

ook de isolatie en ventilatievoorzieningen wordt aangebracht. (Beeld: Martin Hogeboom)

'Verticale roedes

in de ramen

creëren het

tralie-effect'

effect van tralies te creëren. “De echte

tralies konden niet blijven zitten. Niet veilig

en je kunt dan de ramen niet openen.” In

totaal gaat het om 220 ramen, zegt Van Wijk.

Daarnaast worden er op de eerste verdieping

van een groot aantal woningen 5-delige

schuifpuien geplaatst. Hoewel Facedo pas in

april, week 13, begint, is het merendeel van

het materiaal al op de bouwplaats.

“Omdat de bestaande gevels intact dienen

te blijven, was de sloop erg gecompliceerd.

Met als gevolg enige vertraging in de vooraf

afgestemde planning. In overleg met BAM is

besloten om het vooraf afgesproken tijdspad

voor engineering en productie te handhaven.”

Bouwlocatie in hartje Rotterdam

Van Wijk geeft aan dat waar doorgaans

de logistiek en opslag nog wel eens een

belemmering is bij het vooruit produceren,

dit nu niet het geval was. “Enerzijds

omdat de bouwlocatie, ondanks dat die in

hartje Rotterdam ligt, voldoende mogelijkheden

heeft voor opslag. Anderzijds

omdat de kozijnen gestapeld kunnen

worden opgeslagen – waardoor weinig

volume nodig is – doordat we het bouwkundig

kader, glas en roedes al in de

fabriek hebben aangebracht.”

In afwachting van de start van de montagewerkzaamheden

is Facedo momenteel in

overleg met andere partijen over het toe

te passen beslag. “We bekijken hoe we dat

op elkaar kunnen afstemmen zodat er een

mooi geheel ontstaat.”

STEDENBOUW.NL | 123


Tuin van Noord Rotterdam

Tekst | Roel van Gils Beeld | Stabil

DRIEHOEKSTRUCTUREN

OP HEIPALEN IN ‘DIK WATER’

Op de Bouwbeurs 2019 presenteerde Stabil zijn unieke en modulaire stut- en schoringssysteem voor het behoud van

waardevolle gevels. De Belgische firma heeft in onder meer Gent en Antwerpen ware huzarenstukjes geleverd, die landelijke

bekendheid genoten. Ook in ons land is het specialisme niet onopgemerkt gebleven, getuige de diverse projecten

waarop Stabil bijna letterlijk een stempel heeft kunnen drukken, waaronder de Tuin van Noord in Rotterdam. Een gesprek

met directeur Koen Verleysen.

Rotterdam - Tuin van Noord.

Tuin van Noord is de naam van het voormalige gevangeniscomplex

en alles wat er om heen wordt

gerealiseerd. Een project waar met respect voor de

rijke historie wordt gebouwd aan wonen, werken

en ontspannen. Juist om de rijkdom uit het verleden

zichtbaar te houden, is een beroep gedaan op de

experts uit het Belgische Meulebeke. “In principe

was het de bedoeling van de aannemer om de gebouwen

deels af te breken en deels te herbouwen.

Dat plan is herzien. Door onze schoringswerken

kunnen de buitenmuren behouden blijven zodat het

monumentale karakter overeind blijft.” Stabil-directeur

Verleysen verwijst naar het deskundige stutten

van de buitenmuren waardoor de binnenstructuur

van het gebouw volledig kan worden gesloopt, tot

op het maaiveld en dat in één fase. “Het voordeel is

dat er veel tijdwinst wordt geboekt en dat de aannemer

kan starten in een volledig ‘lege doos’.”

‘DIK WATER’

Het bouwterrein is volgens Verleysen ideaal om de

gevels te schoren met driehoekstructuren aan de

buitenzijde. “Vanwege de buitenruimte vormen de

structuren geen belemmering voor het vervolg van

de werkzaamheden. We rekenen de windkracht uit

en brengen met onze structuren deze kracht over

naar ballastplaten en/of andere funderingstypes.”

Hij legt de link met een weegschaal. “Als we ge-

124 | STEDENBOUW.NL


Tuin van Noord Rotterdam

noeg tegenwicht creëren kan er met de gevels niks

mis gaan.” Dat er is gekozen voor paalfunderingen

heeft te maken met de ondergrond in Rotterdam.

“Dik water”, lacht Verleysen.

'Door onze

schoringswerken

kunnen de

buitenmuren

behouden

blijven zodat het

monumentale

karakter

overeind blijft'

HEIEN

“Onder iedere driehoekstructuur zitten twee heipalen

26 meter diep de grond in. De paalfunderingen

kunnen de berekende krachten opnemen.

Via ter plaatse gestorte betonblokken worden de

driehoekstructuren verbonden met de palen. Dit

geeft de balans om de gevels recht te houden.”

Verleysen geeft aan dat de driehoekstructuren/

bokken in het eigen atelier worden vervaardigd,

dat ze elk zo’n 3 ton wegen en dat ze 60 ton

aan druk kunnen opvangen. “Een fantastisch

maar ook veilig krachtenspel in combinatie met

de wind.”

Brussel.

STUDIEBUREAU

Bij het uitvoeren van een opdracht gaat het Belgische

bedrijf Stabil, met een eigen studiebureau, met

de grootste precisie te werk. “Na een uitgebreide

studie volgen een gedegen ontwerp, een uitgewerkt

voorstel en een vakkundige uitvoering”, schetst Verleysen

het te lopen traject. “Voor het behoud van een

waardevolle gevel heeft een aannemer dus maar één

aanspreekpunt.” De unieke aanpak van Stabil had de

BAM-groep, verantwoordelijk voor het project Tuin

van Noord, reeds opgemerkt in Gent en Antwerpen.

Met het modulaire systeem is Stabil in staat om

gevels tot een hoogte van zo’n 30 meter te ondersteunen.

“De lengte speelt eigenlijk geen rol”,

zegt Verleysen. “Ook in drukbezochte stadscentra

kunnen we met onze constructie uit de voeten,

waarbij we portieken realiseren zodat voetgangers

door onze structuren kunnen wandelen.” ❚

Gent.

STEDENBOUW.NL | 125


120 NOM-woningen Gorteslootbuurt Landsmeer

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | BAM Wonen

OVERSTAP NAAR NIEUWE INSTALLATIES

GEBEURT MET ÉÉN DRUK OP DE KNOP

In de Gorteslootbuurt in Landsmeer worden 120 woningen gasloos gemaakt. Dat vraagt om nieuwe installaties en een

‘lekkere warme jas’. Deze laatste geeft de woningen bovendien weer een eigentijdse uitstraling. Aan de binnenzijde worden

– waar nodig – de sanitaire voorzieningen vernieuwd. In een tijdsbestek van vier tot vijf weken krijgen de bewoners

een totaal vernieuwde, geïsoleerde woning.

De 120 woningen van Eigen Haard in de Gorteslootbuurt

liggen aan de Violierweg, Zwanebloemweg,

Riethalmweg en Weegbreesingel in

Landsmeer. De transformatie naar Nul-op-de-

Meter (‘NOM’) maakt de woningen energiezuinig

en gasloos. Met behulp van zonnepanelen, een

warmtepomp en een warmteterugwininstallatie

worden de woningen volledig elektrisch. Naast

deze maatregelen krijgen de woningen een goed

geïsoleerde buitenschil.

EEN OMVANGRIJKE UITDAGING

BAM Wonen bereidde zich tot in detail voor op

deze omvangrijke klus. Maar tot haar verrassing

deden zich tijdens de uitvoering meerdere extra

werkzaamheden voor. “De omvang van de grond-

'De nieuwe gevelpanelen zijn op de mm

nauwkeurig geprefabriceerd'

vervuiling in de wijk bleek groter dan vooraf onderzocht”,

vertelt Ruben Buist, werkvoorbereider

van BAM Wonen. “De vloeren op de begane grond

bleken slechter dan we aanvankelijk konden inschatten

en onderzoeken, waardoor de opdrachtgever

besloot om alle houten beganegrondvloeren

te vervangen door nieuwe geïsoleerde vloeren.

Bovendien moest het betonnen deel van de be-

gane grond worden ondersteund door een stalen

constructie. Door deze extra werkzaamheden is de

klus nog groter geworden.”

ENERGIEMODULE

Om de overstap van gas naar elektra soepel te

laten verlopen, plaatst BAM Wonen tegen de gevel

van de woningen een energiemodule, waarna

126 | STEDENBOUW.NL


120 NOM-woningen Gorteslootbuurt Landsmeer

de nieuwe installaties het werk nog dezelfde dag

kunnen overnemen. Vanaf dat moment kan de gaskraan

dicht. “Daar doe je het voor”, vindt Buist.

De asbestsanering werd uitgevoerd door een comaker.

“Binnen BAM spreken we niet van ‘onderaannemers’,

maar van ‘co-makers’”, vertelt Buist.

“Het zijn vaste samenwerkingspartners die in elk

werk meedraaien en zo ook meegroeien. Door

hen binnen de club te houden, gaat opgedane

kennis niet verloren. Asbestsanering is overigens

een bijzonder schouwspel. De mannen werken

met witte overalls en filters in een afgezet gebied.

Dat maakt indruk.”

'Asbestsanering

is een bijzonder

schouwspel'

BIM

De nieuwe gevelpanelen worden geprefabriceerd

met behulp van BIM (Building Information Modelling).

De gevel wordt digitaal gescand, waardoor

een nauwkeurige opname ontstaat in 3D. Dankzij

deze techniek worden de gevelelementen op de

mm nauwkeurig aangeleverd en kunnen ze in

hoog tempo worden gemonteerd. Door het plaatsen

van de gevelpanelen zien de woningen er aan

de buitenzijde totaal anders uit. Aan de binnenzijde

worden keuken, toilet en badkamer gerenoveerd,

als deze hieraan toe zijn.

AANDACHTSPUNTEN

Buist: “Tussen al deze bouwactiviteiten door is er

een aantal factoren waar we extra aandacht aan

besteden. Op de eerste plaats staan de bewoners

en hun veiligheid. Zij verdienen een goede communicatie

en moeten weten wat hen te wachten

staat. Opdrachtgever Eigen Haard is nauw betrokken

bij het bouwproces en de bewonerscommunicatie

en organiseert de compleet ingerichte

logeerwoningen. We renoveren de woningen in

hoog tempo en in bewoonde staat. De bewoners

moeten te allen tijde veilig hun woning kunnen

bereiken. Alleen bij asbestsanering moeten ze uit

hun woning zijn. Het werkgebied moet afgezet

zijn met hekken en afvalcontainers moeten afgesloten

zijn. Deze factoren tezamen maken zo’n

project intensief. Zo blijven we ons ontwikkelen en

de processen optimaliseren.” ❚

Projectinfo

Just-in-time stalen balken plaatsen

Bouwinfo

Opdrachtgever

Eigen Haard, Amsterdam

Constructeur

BAM Advies en Engineering, Bunnik

Architect en uitvoerder

BAM Wonen - Renovatie Concepten

Installateur

BAM Bouw en Techniek - Modulair Ontwikkelen

en Bouwen

Bouwperiode

oktober 2018 - juli 2019

Om de nieuwe spouwmuur te funderen, brengt Kramer Staaltechniek stalen balken aan.

Zij plaatst de balken aan de voor- en achterzijde van de woningen in de grond over een

lengte van 5 meter. De uiteinden van de balken worden op de metselwerkpenanten gelegd,

die op de erfgrens gesitueerd zijn.

“Het produceren en plaatsen van stalen balken is bij ons aan de orde van de dag”, vertelt

Marvin van Duffelen, projectleider van Kramer Staaltechniek. “We kopen de balken op maat

in en assembleren ze zelf. We voorzien de balken van bevestigingslippen, laten ze thermisch

verzinken en poedercoaten en leveren ze af op de plaats van bestemming. De uitdaging van

dit project zit in de timing. BAM werkt in de Gortesloot in een tempo van zeven woningen per

week. Dan kunnen wij niet anders dan dit tempo volgen en de balken just-in-time aanleveren,

terwijl we in werkelijkheid meerdere balken per dag zouden kunnen plaatsen.”

STEDENBOUW.NL | 127


› ALS HET

OM GEVELS

GAAT!

Onderdeel van de Rollecate Groep

050 - 8532000 | www.kumij.nl


120 NOM-woningen Gorteslootbuurt Landsmeer

Projectinfo

Geprefabriceerde kozijnen beperken de overlast

Een ingreep met grote impact voor de bewoners is de vervanging van

de kozijnen. Om die reden worden de kunststof kozijnen zoveel mogelijk

geprefabriceerd. Alles wat van tevoren in de fabriek kan worden

geregeld, beperkt immers de overlast voor de bewoners. Deze

taak neemt Kumij op zich, één van de co-makers van BAM Wonen.

“In onze moderne, geautomatiseerde fabriek in Groningen

hebben wij de kunststof kozijnen geproduceerd”, vertelt Henk

van der Vliet, hoofd Verkoop van Kumij. “We hebben deze al in de

fabriek beglaasd met triple glas en het hang- en sluitwerk erop

aangebracht. Vervolgens hebben we onze producten getransporteerd

naar houtindustrie Stam & Landman in Heerhugowaard.

Deze heeft de houten frames geproduceerd en vervolgens

de kozijnen inclusief deuren geassembleerd in de sparingen van

de houtskeletbouwelementen.”

Minimale overlast

Dankzij dit uitgebreide traject van prefabricage wordt de overlast

voor de bewoners sterk verminderd. Maar de aanpak biedt meer

voordelen. Van der Vliet: “We hebben hier te maken met NOMwoningen;

de woningen moeten van het gas af. Met deze aanpak

gaan de isolatie en het comfort met sprongen vooruit. Met de houtskeletbouwgevels

inclusief de geprefabriceerde kozijnen worden

de woningen als het ware in één beweging geheel ingepakt.”

Vroeg betrokken

Waar Kumij in de regel veel montagewerk uitvoert op de bouw,

vraagt nu het leveringsschema haar volle aandacht. Volgens een

strak schema – in een tempo van zeven woningen per week – levert

zij de volledig geprefabriceerde kozijnen af. Zo bevoorraadt zij stukvoor-stuk

de 120 woningen in de Gorteslootbuurt. “Als co-maker

waren we al vroeg betrokken bij het project”, vertelt Van der Vliet.

“Vanaf het eerste moment hebben we meegedacht over de beste

oplossingen. Zo bouwen we samen met het hele team ervaring op

in stroomversnellingsprojecten. Een grote geruststelling voor BAM.

Deze is – in een tijd waarin de bouw optimaal floreert – verzekerd

van vaste partners en de tijdige levering van bouwmaterialen. Voor

alle partijen verhoogt dit de efficiency en het belangrijkste: het

vermindert de overlast voor bewoners en vergroot hun wooncomfort.

Een win-winsituatie dus.”

STEDENBOUW.NL | 129


120 NOM-woningen Gorteslootbuurt Landsmeer

Projectinfo

Begane grondvloeren met hoge isolatiewaarden

Een belangrijk onderdeel van de renovatie van de 120 woningen in Landsmeer is de begane

grondvloer. Deze moet passen in het NOM-plaatje. Hij moet duurzaam zijn, hoge isolatiewaarden

hebben en optimaal luchtdicht zijn. Dit brengt BAM Wonen bij Compofloor.

Compofloor is een constructief cassette-vloersysteem, opgebouwd uit een innovatief

composiet en isolatiemateriaal. Het vloersysteem is eenvoudig te leggen,

waardoor een ongeïsoleerde, tochtige of verrotte balklaag in één dag vervangen

kan worden. De Compofloor is onderhoudsvrij, biedt een hoog wooncomfort en is

geschikt voor elke mogelijke afwerkvloer. “Van de 120 NOM-woningen in Landsmeer

hebben we nu 15 woningen voorzien van de Compofloor”, vertelt Cas Blokker,

mede-eigenaar van Compofloor. “Omdat de vloeren volledig zijn geprefabriceerd,

gaat het leggen razendsnel en heeft de bewoner aan het einde van de dag weer een

warme, comfortabele vloer.”

De Compofloor is geheel ontwikkeld binnen het team van Compofloor. Tien jaar zochten

de drie ondernemers van de firma naar de vloer die volledig past in deze tijd. Sinds 2016

is de vloer voldoende getest en klaar voor de markt. “NOM is de trend. Het voelt goed

om daar op onze manier een bijdrage aan te leveren en erkend te worden door mooie

partijen als BAM Wonen.”

LICHTGEWICHT

RENOVATIEVLOER

MET NIEUWBOUW

COMFORT!

Compofloor B.V.

De Stek 12

1771 SP Wieringerwerf

085 - 07 18 888

info@compofloor.nl

www.compofloor.nl

130 | STEDENBOUW.NL


Het Nieuwe Dorp Arnhem

Tekst | Roel van Gils Beeld | Kingspan

Complex in alle opzichten

Met het geld, opgebracht uit de eerste grote televisie-inzamelingsactie in de Nederlandse geschiedenis, werd in de jaren

zestig in Arnhem Het Dorp gebouwd. Ruim vijftig jaar later is de woongemeenschap voor mensen met een beperking

gedateerd en aan vervanging toe. Stapsgewijs wordt Het Dorp vernieuwd. Het eerste resultaat is inmiddels zichtbaar: een

gloednieuw appartementencomplex met 36 zorgwoningen. Een complex gebouw vanwege de unieke vorm en aanzienlijke

overkragingen, maar ook omwille van de hoge isolatie- en brandveiligheidseisen.

Het appartementencomplex gaat straks het

nieuwe centrum vormen van Het Dorp en omvat

behalve de zorgwoningen ook nog een aantal

behandelruimten en een onderzoekscentrum.

Het ontwerp komt van de hand van architectenbureau

DoepelStrijkers. “Het is niet bepaald een

alledaags ontwerp”, weet Tom Vleeming van

aannemer Tricon Bouw. “Constructietechnisch is

het een uitdagend project met een diversiteit aan

vloertypen en een complexe detaillering in staal

en beton, anders dan gebruikelijk voor een appartementsgebouw.

Aangezien wij veel ervaring hebben

met de bouw van in complexiteit vergelijkbare

utiliteitsgebouwen kunnen we hier onze expertise

optimaal laten gelden.”

'Constructietechnisch is het een

uitdagend project met een diversiteit

aan vloertypen en een complexe

detaillering in staal en beton'

HOGE EISEN

De hoofddraagconstructie van het nieuwe gebouw

is uitgevoerd in staal, gecombineerd met

prefab wanden en kolommen in beton en drie

verschillende soorten vloertypen. Vleeming: “Dat

laatste werd aangedragen door de constructeur,

omdat we hier te maken hebben met vrijhangende

delen en een trapsgewijze opbouw. ›

STEDENBOUW.NL | 131


P R O D U C T

Het Nieuwe Dorp Arnhem

De overkragingen zijn gerealiseerd met kanaalplaten,

de vloeren boven elkaar met, afhankelijk

van de locatie, breedplaten of BubbleDeck vloeren.

Voor de geveldichting is eveneens gekozen voor

een prefab en lichtgewicht oplossing in de vorm

van SIPS-elementen van Kingspan Unidek. De

beoogde isolatiewaarde van Rc 6,0 voor de gevel

zouden we bovendien met een gebruikelijke HSBopbouw

in deze situatie niet kunnen realiseren.

Voor het dak geldt zelfs een Rc-waarde van 10,0.

Ook qua luchtdichtheidseisen en brandwerende

voorzieningen gaat onze opdrachtgever – zorgorganisatie

Siza – een stapje verder dan het bouwbesluit

voorschrijft. Zo zijn er bijvoorbeeld extra

brandwerende voorzieningen getroffen aan de

SIPS-elementen. De buitenschil wordt afgewerkt

met een aluminium cassettebeplating.”

Het nieuwe appartementencomplex wordt eind

2019 opgeleverd. De bewoners zijn straks mensen

met een lichamelijke beperking of hersenletsel;

zij wonen er tijdelijk, tot maximaal 36 maanden.

Tijdens hun verblijf leren zij hun leven zoveel mogelijk

zelf te organiseren met behulp van slimme

technologie en specialistische begeleiding. Aankomende

jaren vernieuwt Het Dorp in Arnhem stap

voor stap. Wordt dus vervolgd. ❚

Engineered Timber Systems

Unidek SIPS

prefab

oplossing

DE BASIS VOOR ELKE GEVEL

Eenvoudige en goedkope

realisatie van een hoge

isolatiewaarde

Vrij heid in ontwerp en afwerking

Constructief sterk

Sneller bouwen

Damp-open systeem

Duurzame keuze

www.unideksips.nl

132 | STEDENBOUW.NL


Het Nieuwe Dorp Arnhem

Tekst | Roel van Gils Beeld | Apa Foto Sjef Prins

HOGE ISOLATIEWAARDE BIJ

GERINGE GEVELDIKTE

In Arnhem wordt Het Dorp stapsgewijs vernieuwd. Voor het eerste nieuwe appartementencomplex met 36 zorgwoningen

stelde zorgorganisatie Siza hoge eisen, onder meer qua isolatie en luchtdichtheid. Eisen die met traditionele HSBelementen

minder efficiënt ingevuld kunnen worden dan met de hoogpresterende SIPS-elementen van Kingspan Unidek.

“In de zoektocht naar een passende gevelopbouw

werd Tricon Bouw getipt over de mogelijk heden

van SIPS-elementen”, zegt Youri Verwer van

Kingspan Unidek. “Met het oog op de beoogde

isolatiewaarde van de gevel (Rc van 6,0) zou

de toepassing van traditionele HSB-elementen

een forse gevelopbouw opleveren met als gevolg

minder bruikbare binnenruimte. Met onze

SIPS-elementen daarentegen, voorzien van een

EPS-kern, kunnen we met slanke elementen een

zeer hoge isolatiewaarde bereiken. We kunnen de

dikte van de EPS-kern afstemmen op de gewenste

Rc-waarde. In dit geval volstaat een paneel van

slechts 240 millimeter, bestaande uit een EPS-kern

van 216 millimeter afgewerkt met een industriële

P5-spaanplaat van twee keer 12 millimeter.”

'Hout wordt tegenwoordig gezien als

een koudebrug, zeker in vergelijking

met de lage lambdawaarde van EPS'

Volgens Verwer is het belangrijk dat Kingspan Unidek

al in een vroeg stadium aan tafel aanschuift

om de voordelen van SIPS optimaal te laten gelden.

“De detaillering en juiste stramienmaat is essentieel

om het paneel zo goed mogelijk te laten

presteren. Hout wordt tegenwoordig gezien als

een koudebrug, zeker in vergelijking met de lage

lambdawaarde van EPS. Belangrijk is om zo min

mogelijk hout toe te passen. Een voordeel van

SIPS ten opzichte van HSB. Het SIPS-element heeft

bovendien een goede luchtdichtheid. De aansluitingen

met de omringende constructie dienen uiteraard

wel luchtdicht afgesloten te worden met

de juiste luchtdichte toebehoren. Alleen dan kunnen

we de gewenste Rc-waarde garanderen. Zie

het als een thermoskan waarvan de dop niet goed

is aangedraaid; dan wordt de koffie ook koud.”

Kingspan Unidek levert in totaal 220 SIPS-elementen

voor het nieuwe appartementencomplex,

goed voor circa 2.300 m 2 geveloppervlakte. Verwer:

“Door onze verregaande automatisatie in

productie zijn we in staat om de elementen binnen

3,5 week te leveren. De aannemer kan zodoende

de gevel in een kort tijdsbestek volledig dichtzetten.

In dit geval worden de kozijnen op de bouwlocatie

geplaatst op voorgemonteerde stelkozijnen

en aanslagen. In overleg zijn er verschillende afwerkingen

van het element mogelijk.” ❚

De hoofddraagconstructie van het nieuwe gebouw is uitgevoerd in staal, gecombineerd met prefab

wanden en kolommen in beton en drie verschillende soorten vloertypen.

STEDENBOUW.NL | 133


Herstructurering Kolpingbuurt Nijmegen

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | Hendriks Bouw & Ontwikkeling

Zeven verschillende woningtypes

met een eigen, markante gevel

Herstructureren in bewoonde staat

De Kolpingbuurt in Nijmegen wordt vernieuwd, terwijl ziel en zaligheid behouden blijven. 99 nieuwbouwwoningen en

de renovatie van 127 sociale huurwoningen vormen het sluitstuk van een lange periode waarin wordt gewerkt aan de

leefbaarheid in deze karakteristieke volksbuurt.

Nieuwbouw en openbaar gebied. (Beeld: William Moore)

127 woningen in de Nijmeegse Kolpingbuurt worden

comfortabeler, veiliger en energiezuiniger. 115

woningen worden gesloopt en vervangen door 99

nieuwbouwwoningen, waarvan 16 appartementen.

De extra ruimte die hierdoor ontstaat, wordt

gebruikt voor de aanleg van pleintjes, bomen en

planten. Omstreeks juni 2019 wordt de herstructurering

van de buurt afgerond.

heden tijdelijk naar een wisselwoning gegaan”,

vertelt Tjeerd van de Put, bedrijfsleider van Hendriks

Onderhoud & Beheer. “Dat vroeg om een sociaal

plan, dat exact inhaakte op de bouwactiviteiten

en geen invloed had op de bouwsnelheid. Voor

de totale herstructurering stond immers anderhalf

jaar en geen dag langer. Direct na de gunning in

2017 zijn we gestart met de migratieplanning.

Dit was de basis voor alle andere planningen.”

INRICHTING OPENBAAR GEBIED

Voor herstructureringsprojecten heeft Hendriks

Bouw en Ontwikkeling alles onder één dak. De

disciplines bouw, renovatie, ontwikkeling en in-

INTEGRALE PUZZEL

Het was een project met uitdagingen. Eén daarvan

was het feit dat de bewoners tijdens de renovatie-

en bouwwerkzaamheden in de Kolpingbuurt

bleven wonen. “Iedereen is tijdens de werkzaam-

'Als het ook maar ergens stagneerde,

liep de lopende band vast'

134 | STEDENBOUW.NL


Herstructurering Kolpingbuurt Nijmegen

stallatie werken dan integraal samen met partners

en opdrachtgever Talis. Behalve de renovatie-,

sloop- en nieuwbouwwerkzaamheden wordt ook

het openbare gebied opnieuw ingericht. Ondergronds

wordt het rioolsysteem vervangen. Boven

de grond worden nieuwe pleintjes en groenvoorzieningen

aangelegd.

LOPENDEBANDWERK

Om de bouwtijd zo kort mogelijk te houden,

werd gekozen voor een single piece flow. “Elke

dag werd aan de ene kant een woning opgestart

en aan de andere kant een woning opgeleverd”,

licht Van de Put toe. “Zo was de overlast voor

de bewoners heftig, maar kort. Anderzijds vroeg

deze aanpak om veel vakmensen en de stipte

aanvoer van de benodigde materialen door de

krappe woonwijk. Dat was een behoorlijke logistieke

puzzel. Waar konden we materialen

opslaan? Hoe hielden we de wijk leefbaar? Als

het ook maar ergens stagneerde, liep de lopende

band vast.”

DIRECT COMMUNICEREN

De medewerkers van Hendriks maakten ook kennis

met de sfeer in de Kolpingbuurt. Lange tijd had

de volksbuurt een slechte naam. Door een specifiek

toelatingsbeleid werd de sfeer in de loop der

jaren beter. Veel bewoners hebben het hart op de

tong en communiceren op een persoonlijke, maar

directe manier. “Dat heeft voordelen”, vindt Van

de Put. “Het is duidelijk en je krijgt de gelegenheid

om uitleg te geven.”

VARIËTEIT IN GEVELS

De variëteit in de nieuwe en gerenoveerde woningen

maakt de vernieuwde Kolpingbuurt aantrekkelijk.

Van Hendriks Bouw en Ontwikkeling vroeg

dit extra aandacht. Van de Put: “In totaal zijn er

zeven verschillende woningtypes. Daarnaast zijn

er eengezinswoningen, levensloopbestendige woningen

en woon-werkwoningen. Al die woningen

hebben een eigen uitstraling gekregen, met als

overkoepelend kenmerk een rijke gevel met veel

aandacht voor het metselwerk. De uitvoering hiervan

was vergelijkbaar met een Ravensburgpuzzel

van 10.000 stukjes.”

“Het is voor de bewoners een heftig proces”,

besluit Van de Put, nu het project ten einde

loopt. “Maar zij hebben er veel voor teruggekregen.

De renovatiewoningen hebben meer

comfort. Keukens, badkamers en ventilatie zijn

vernieuwd, vloeren en plafonds geïsoleerd en

de brandveiligheid en inbraakveiligheid zijn

verbeterd. De zonnepanelen zorgen voor lagere

energielasten en de groenvoorzieningen voor

een vriendelijke aanblik.” ❚

'De groenvoor

zieningen

zorgen voor

een vriendelijke

aanblik'

Bouwinfo

Opdrachtgever

Woningcorporatie Talis, Nijmegen

Architect

Hoogte 2, Arnhem

Aannemer

Hendriks Bouw en Ontwikkeling, Oss

Constructeur

Adviesburo Bekendam & Partner,

’s-Hertogenbosch

Installaties

Schrijvers Technische Installaties, Oss

Bouwsom

20 miljoen

Bouwperiode

januari 2018 - juni 2019

STEDENBOUW.NL | 135


Herstructurering Kolpingbuurt Nijmegen

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | Timmer Selekt Doornenbal

Kozijnen Kolpingbuurt

FOLIE BESCHERMT KOZIJNEN

TEGEN BESCHADIGINGEN

De deuren worden beglaasd aangeleverd en ingepakt in folie.

Een gedeelte van de Kolpingbuurt wordt niet gerenoveerd, maar gesloopt en opnieuw gebouwd. En natuurlijk sluiten

deze nieuwbouwwoningen geheel aan bij de bestaande woningen in de buurt. De bruinrode bakstenen leveren hier een

belangrijke bijdrage aan. Maar minstens zo belangrijk zijn de houten kozijnen met boerendeuren.

De nieuwbouw in de Kolpingbuurt in Nijmegen

bestaat uit 72 eengezinswoningen, 7 levensloopwoningen

en 4 woon-werkwoningen. Over

de uitstraling van de woningen konden de bewoners

meedenken. Zo waren de boerendeuren

– een product van Weekamp Deuren uit Dedemsvaart

– nadrukkelijk hun wens. Het is Timmer-

Selekt Doornenbal die de beglaasde kozijnen

produceert. Om Hendriks goed van dienst te zijn,

werkt dit bedrijf in twee fasen: de ‘levering’ en

de ‘opleverservice’.

KANT-EN-KLAAR

TimmerSelekt Doornenbal levert de deuren en

kozijnen afgelakt, beglaasd en ingepakt in folie.

Met deze werkwijze kunnen veel voorbereidende

'Tijdens de

opleverservice

maken we de

elementen

gangbaar'

werkzaamheden al in de fabriek plaatsvinden en

worden de kozijnen en deuren in de ruwbouwfase

in uiterst korte tijd geplaatst. Vervolgens blijven

de elementen gedurende het gehele bouwproces

in het folie, goed beschermd tegen eventuele beschadigingen.

Pas in de opleveringsfase wordt het

folie verwijderd en verleent TimmerSelekt Doornenbal

haar opleverservice.

IN TWEE FASEN

“We zijn er dus twee keer”, licht Twan van

Rossum, commercieel technisch adviseur van

TimmerSelekt Doornenbal, toe. “Tijdens de

ruwbouwfase worden de elementen aangeleverd

en door Hendriks Bouw gemonteerd. Vlak

voordat Hendriks Bouw en Ontwikkeling de opleveringsfase

in gaat, verrichten onze gespecialiseerde

buitendienstmensen de opleverservice.

Zij monteren het beslag op de draaiende delen,

verrichten – waar nodig – stelwerkzaamheden

136 | STEDENBOUW.NL


Herstructurering Kolpingbuurt Nijmegen

'De bewoners hebben zelf gekozen

voor de boerendeuren'

en lossen eventuele opleverpunten al voor de

oplevering op. Om in vaktermen te spreken: ze

maken de elementen ‘gangbaar’. Deze werkwijze

levert veel tijdwinst op en verlaagt het aantal

opleverpunten op de kozijnen tot een minimum;

een groot voordeel bij projecten met een korte

uitvoeringstijd.” Dankzij deze effectieve aanpak

realiseert TimmerSelekt Doornenbal een snelheid

van vijf woningen per week.

STRAKKE LOGISTIEK

Een extra uitdaging in de Kolpingbuurt vormt de

bouwplaats. De straten liggen dicht opeen, waardoor

er weinig ruimte is voor het opstellen van

groot materieel en het inrichten van routes voor

de aan- en afvoer van bouwmaterialen. “Om dit

in goede banen te leiden, waren we al lang van

tevoren in gesprek met Hendriks Bouw en Ontwikkeling”,

vertelt Mark Blankestijn, bedrijfsleider en

werkvoorbereider van TimmerSelekt Doornenbal.

“Als co-partner hebben we intensief meegedacht

over de logistiek. Dat heeft geresulteerd in een

zeer gedetailleerde logistieke planning. Het is aan

ons om de correcte uitvoering ervan te bewaken.

Daar zijn we ondertussen aardig goed in geworden.

We zijn er zelfs op geselecteerd.”

GUNSTIGE OMSTANDIGHEDEN

Hoe goed het project ook is voorbereid, de strakke

planning blijft een uitdaging. Daarom wordt er op

de bouwplaats alles aan gedaan om vergissingen

te voorkomen. Het bouwterrein is verdeeld in drie

zones, elk met een duidelijke bewegwijzering. Zo

vinden toeleveranciers gemakkelijk de plek waar

zij hun materialen just-in-time kunnen aanleveren.

Volgens Blankestijn werpen de voorbereidingen

hun vruchten af. “Het project loopt als een trein.

Om te beginnen is het een groot project met veel

herhaling. Dat zorgt voor een optimale productiesnelheid

bij een relatief korte voorbereidingstijd.

De helft van de woningen is nu opgeleverd, inclusief

de volledige opleverservice. Op dit moment

staat niets ons in de weg om de deadline waar

te maken.”

Daarbij is Van Rossum tevreden over het eindresultaat.

“De kozijnen zijn beglaasd met triple glas.

Dat is best bijzonder in de sociale woningbouw.

De thermische en geluidsisolerende waarden van

dit glas zijn hoog. Met de geluidsreductie van het

glas en de roosters ondervinden de bewoners minimaal

overlast van de nabijgelegen spoorlijn. De

U-waarde (0,6) van de beglazing zorgt daarnaast

voor een uitstekend thermisch wooncomfort en

een reductie van de stookkosten.” ❚

De straten liggen dicht opeen.

De kozijnen worden beglaasd aangeleverd.

STEDENBOUW.NL | 137


TimmerSelekt Doornenbal is een vooruitstrevende organisatie waar ketenintegratie, duurzaamheid,

innovatie en ontzorgen van de opdrachtgever een belangrijke plaats inneemt. In deze visie is TimmerSelekt

Doornenbal in de loop der jaren uitgegroeid tot de top van de Nederlandse timmerindustrie. Professionele

werknemers zorgen voor de productie en de montage van houten gevelelementen van een bijzonder hoge

kwaliteit. Opdrachtgevers en ketenpartners zijn daarom gegarandeerd van een topproduct zonder zorgen!

info@doornenbal.com • www.doornenbal.com


ACA-flats Utrecht

Impressie parkzijde. (Beeld: DOOR Architecen)

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Hemubo

UTRECHTSE WIJK KRIJGT

POSITIEVE BOOST

Woningcorporatie Mitros pleegt in Utrecht Overvecht groot onderhoud aan maar liefst 1.800 woningen in de

zogenoemde ACA-flats. De eerste fase, drie flats met in totaal 362 woningen, is nu in volle gang. Na oplevering hebben

de bewoners een mooie, duurzame en vooral comfortabele woning. ›

STEDENBOUW.NL | 139


ACA-flats Utrecht

De uitvoering van het groot onderhoud is in handen

van Hemubo. Het bouwbedrijf kreeg de opdracht

gegund na een aanbestedingsprocedure met drie

selectierondes. “Mitros heeft een aantal duidelijke

wensen”, zegt directeur Davy Wagenmakers van

Hemubo. “Zo moeten de woningen er energetisch

flink op vooruitgaan, naar label A+. Hierdoor

worden de woningen een stuk energiezuiniger en

comfortabeler. Verder moeten we efficiënt bouwen,

zowel qua tijd als qua kosten. De uitstraling

is eveneens van belang. Het groot onderhoud moet

de wijk op alle fronten een positieve boost geven.”

BEWONERSBEGELEIDING

In samenwerking met Mitros werkte Hemubo de

onderhoudsplannen uit. Daarna moest draagvlak

verkregen worden bij de bewoners. Wagenmakers:

“Voor de bewoners is zo’n groot onderhoud een

ingrijpende gebeurtenis. Wij zetten bewonersbegeleiders

in, die de bewoners vanaf het begin

meenemen in het traject. De bewonersbegeleiders

zijn daarmee een belangrijke schakel in het verkrijgen

van 70% akkoord, maar ook om de voortgang

in het werk te houden. Qua bewonersbegeleiding

nemen wij ook de warme opname op ons. En we

begeleiden bewoners bij het verhuizen naar een

logeerwoning.” Bewoners die nog niet aan de

beurt zijn en even weg willen van de werkzaamheden,

kunnen terecht in de zogenoemde Tuinkamer.

'Wij zetten bewonersbegeleiders

in, die de bewoners vanaf het begin

meenemen in het traject'

CARROSSERIE EN CHASSIS

De ACA-flats zijn zogenoemde Intervam-flats.

Deze zijn na de oorlog gebouwd volgens een

snel en betaalbaar bouwsysteem. De woningen

zijn dan ook nodig aan vernieuwing toe. Aan de

buitenzijde wordt de bestaande gevel gesloopt.

In plaats daarvan komen kant-en-klare, zeer goed

geïsoleerde gevelelementen met kunststof kozijnen

en eterniet beplating. Zij maken de gevel in

één keer wind- en waterdicht. “Doordat we de

houten kaders van de gevel intact laten, beperken

we de sloopwerkzaamheden”, zegt Wagenmakers.

“De gevelelementen zijn opgebouwd uit een zogenaamd

chassis en carrosserie. Hierbij fungeert

het chassis als de basis. De carrosserie is het uiterlijk,

dat we per flat kunnen aanpassen.” Hemubo

creëert ook een nieuwe entree aan de achterzijde

van de gevel. In dit deel van het gebouw komen

nieuwe liften.

39 WONINGEN TEGELIJK

In de woningen vervangt Hemubo o.a. de badkamers,

keukens en toiletten. Ook worden de standleidingen

vervangen en nieuwe radiatoren geplaatst. De gasaansluiting

wordt vervangen door een aansluiting op

stadsverwarming. Tevens worden alle liften vervangen

en naar beganegrondniveau gebracht. Wagenmakers:

“We zijn steeds met 39 woningen tegelijkertijd

bezig. Elke week starten we tien woningen op.

Daarmee volgen we de Lean planning, die we samen

met onze leveranciers en onderaannemers in het

voorbereidingstraject hebben gemaakt. Nu houden

we elke dag nog een daily standup, waarin we de

voortgang en eventuele optimalisaties bespreken.”

STEEDS MEER BLIJE BEWONERS

Het managen van de beleving van de bewoners.

Dat is volgens Wagenmakers het belangrijkste

Binnenterrein.

140 | STEDENBOUW.NL


ACA-flats Utrecht

aandachtspunt op dit project. “Mensen vinden

het spannend”, zegt hij, “en als ze terugkomen

in hun vernieuwde woning, moeten ze wennen

aan onder andere het elektrisch koken. Ook vinden

er om hen heen nog allerlei werkzaamheden

plaats. Dat is niet prettig. Tegelijkertijd zien we wel

steeds meer blije bewoners. De mensen die hun

vernieuwde woning al hebben betrokken, zijn blij

met het verhoogde comfort. De mensen die nog

aan de beurt komen, zijn blij met wat ze zien – en

straks zelf ook krijgen.” ❚

Bouwinfo

Bouwprogramma

Groot onderhoud 362 flatwoningen

Opdrachtgever

Mitros, Utrecht

Architect

DOOR architecten, Amsterdam

Aannemer

Hemubo Almere BV, Almere

Gevelelementen

Schipper Kozijnen BV

Bouwperiode

2018-2019

Projectinfo

Naadloos en efficiënt isoleren

met gespoten materiaal

Isolatie is een belangrijk onderdeel in

de verduurzaming van de ACA-flats in

Utrecht. Om tot de beoogde Rc-waarde

van 4,5 te komen, wordt de buitenschil van

de gebouwen voorzien van een dikke isolatielaag.

Zo ook de vloeren.

Als partner van hoofdaannemer Hemubo

brengt Van de Bunt Isolatietechniek BV

onder de woningen de nodige vloerisolatie

aan. “Dit doen we vanuit de bergingen”,

vertelt Steven Endema, adviseur bij Van

de Bunt. “De plafonds van de bergingen

zijn immers de vloeren van de onderste

flatwoningen.”

Spuiten in plaats van platen

Om aan de isolatie-eisen te voldoen,

moet Van de Bunt het isolatiemateriaal

naadloos aanbrengen. “Dat is geen sinecure”,

aldus Endema. “In de bergingen

hebben we te maken met vele hoeken en

gaten. Isoleren met platen is hier geen

optie. Het op maat zagen van de platen

is arbeidsintensief en daardoor duur. Als

betaalbaar alternatief passen we een

gespoten isolatiemateriaal toe op basis

van milieuvriendelijk blaasgas. Al met

een relatief dunne laag halen we hiermee

een hoge isolatiewaarde.”

Efficiënt en netjes

Van de Bunt draait mee in de Lean planning

van het project en stemt de isolatiewerkzaamheden

af op het werk van de

schilders, loodgieters en elektriciens.

Endema: “Voorafgaand aan onze werkzaamheden

plakt een ander team van

ons de ruimte volledig af. Per dag brengen

wij zo’n 80 tot 120 vierkante meter

vloerisolatie aan. Wij doen dit efficiënt

en netjes. De isolatie blijft immers in

het zicht.”

0341 - 745064

info@vandebuntisolatie.nl

RUIM

30.000

PANDEN

GEÏSOLEERD

SPOUWMUURISOLATIE

VLOERISOLATIE

BODEMISOLATIE

DAKISOLATIE

Benieuwd naar de mogelijkheden?

Neem vrijblijvend contact met ons op!

vandebuntisolatietechniek.nl

STEDENBOUW.NL | 141


Trots op wat

we maken.

Dat voel je meteen.

Schipper Kozijnen levert een breed scala aan producten en diensten aan particuliere

woningbezitters en zakelijke opdrachtgevers zoals architecten, grote en kleine

aannemingsbedrijven, woningcorporaties, VvE’s en de vastgoedmarkt. Van een enkel kozijn

tot en met omvangrijke gevels, van renovatie tot nieuwbouw, in woning- en utiliteitsbouw.

Onze werkwijze kenmerkt zich door een persoonlijke benadering. Om tot het beste

eindresultaat te komen, vervullen wij een proactieve en adviserende rol richting onze

opdrachtgevers. Graag nemen wij het gehele proces van opname tot oplevering voor onze

rekening om zodoende onze opdrachtgever maximaal te ontzorgen.

Dat doen we al sinds 1969, dus al 50 jaar.

Zorgeloos meer wooncomfort

kozijnen deuren schuifpuien dakkapellen onderhoud en reparatie

schippperkozijnen.nl


ACA-flats Utrecht

Projectinfo

‘Als projectpartners

borgen we de kwaliteit van het tegelwerk’

Circa 54.000 m 2 wand- en vloertegels en zo’n 80.000 kilo tegellijm,

voegmateriaal en aanverwante producten. Dat is nodig om de badkamers,

keukens en toiletten van alle 1.800 ACA-flats in Utrecht te

renoveren. Tegelzetbedrijf De Wilde en projectpartner Omnicol hebben

de eerste fase, 362 woningen, al voor de helft gereed.

Tegelzetbedrijf De Wilde draagt zorg voor de levering en verwerking

van tegels in zowel woningbouw- als utiliteitsprojecten, nieuwbouw

en renovatie. Omnicol is specialist in het professioneel verlijmen

van bouwmaterialen. “We zijn al meer dan twintig jaar projectpartners”,

zegt eigenaar Bart de Wilde van Tegelzetbedrijf De Wilde.

“Omnicol denkt vrijwel altijd met ons mee in de beste oplossing

voor het tegelwerk. Zo ook bij de ACA-flats.”

Gedegen advies

Accountmanager Jan Kruisselbrink van Omnicol voegt toe: “Om tot

een gedegen advies te komen, bekijken we wanneer mogelijk altijd

eerst de situatie op locatie. Daar stemmen we onze projectadvisering

op af. De renovatie van de ACA-flats wordt uitgevoerd met CLEANER,

TP, ZR, COAT en MB omnibind ten behoeve van de ondergrondvoorbereiding.

De wandtegels worden verlijmd met de pastalijm XV omniflex

en de vloertegels worden verlijmd met de poederlijm E FLEX

omnicem. Het geheel wordt afgevoegd met de 142 omnifill.”

Trein rijdend houden

Voor een grootschalig project als de ACA-flats is, naast technisch

advies, een efficiënt bouwproces minstens zo belangrijk. De Wilde:

“We namen in het voortraject deel aan de Lean sessies. In de Lean

planning volgen wij ná het stucwerk. We verwerken de tegels met

een snelheid van twee woningen per dag. Na ons volgt de afmontage.

Die trein aan werkzaamheden moeten we rijdend houden. Wij

moeten dus steeds op het juiste moment met mensen en producten

klaarstaan. Daarbij leveren we de tegels per woning aan, conform

de keuzes van de bewoners.”

Geborgde kwaliteit

In de uitvoeringsfase bezoekt Omnicol de bouwplaats meerdere

malen. Kruisselbrink: “Tijdens deze projectbegeleiding kijken we

naar onder meer de toepassing, ondergrond, tegelsoort, tegelwerken,

voegen en overige zaken. Van elk bezoek maken we een digitale

rapportage.” De Wilde voegt toe: “Als projectpartners borgen

we de kwaliteit van het tegelwerk en daarmee de tevredenheid van

onze opdrachtgever en de bewoners.”

WIJ HECHTEN

WAARDE AAN

EEN STRAK

RESULTAAT

STEDENBOUW.NL | 143


ACA-flats Utrecht

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Schipper Kozijnen

‘BIJ GEVELRENOVATIE GAAT HET

NIET ALLEEN OM TECHNIEK’

Voor de verduurzaming van de 362 woningen van de ACA-flats in Utrecht realiseert en monteert Schipper Kozijnen

circa 1.300 duurzame gevelelementen. Voor de kozijnfabrikant, die dit jaar zijn gouden jubileum viert, is dit één van de

grootste projecten in zijn bestaan.

Oude vs. nieuwe situatie.

Schipper Kozijnen voert de werkzaamheden uit in opdracht van Hemubo. Begin

2018 schoof Schipper Kozijnen aan bij het bouwteam om mee te denken

over een duurzame en efficiënte geveloplossing. “Wij werken regelmatig met

Hemubo”, zegt directeur Jurian Tabbers van Schipper Kozijnen. “Met name

als het om complexe woningbouwprojecten gaat, waarbij de impact op de

bewoners groot is. Als één van de grootste kozijnfabrikanten in Nederland

werken we veel voor de particuliere markt. De kennis en ervaring die we

daar de afgelopen decennia hebben opgedaan, wordt steeds vaker ook op

projectniveau gevraagd.”

WENSEN VERTALEN NAAR ONTWERP

Op basis van de wensen van opdrachtgever Mitros werkte het bouwteam een

gevelontwerp uit. De doorloopsnelheid van de werkzaamheden aan de woningen

en het minimaliseren van de overlast voor de bewoners vormden een

belangrijk onderdeel voor de opbouw van de gevel. Ook moest de flat voldoen

aan de eisen van NOM-ready. Er lag een hoge ambitie voor de luchtdichtheid

en de daarmee samenhangende q v;10

-waarde. Tabbers: “Op basis van deze

randvoorwaarden kwamen we tot een duurzaam, gevelvullend element met

kunststof kozijnen, HSB-elementen en eternit gevelbekleding.”

STRAKKE KOZIJNEN IN NATUURLIJK GRIJS

“Samen met Gevelconcept pakten we de realisatie van de gevelelementen

op”, vervolgt Tabbers. “Vanuit architectonisch oogpunt koos Door Architecten

voor eternit beplating met een structuur. Voor de afwerking van de

kozijnen is gekozen voor proCoverTec: een mat satijnen afwerking met een

'Om de bewoners zo kort

mogelijk tot last te zijn,

zijn de elementen

kant-en-klaar gemaakt'

krachtige kleurlaag. Hiermee geven we de kozijnen een matte, strakke uitstraling

in een unieke natuurlijke grijstint. De proCoverTec toplaag geeft

de kozijnen een hoge UV-bestendigheid, vervuilt minder en is makkelijker

te reinigen.”

SNEL SLOPEN EN MONTEREN

In oktober 2018 maakte Schipper Kozijnen het eerste gevelelement voor de

ACA-flats. Deze mock-up stond model voor de rest van het project. Inmiddels

is de montage in volle gang. Tabbers: “Om de bewoners zo kort mogelijk tot

last te zijn, zijn de elementen kant-en-klaar gemaakt. Direct na het demonteren

van de bestaande kunststof kozijnen hijsen we de prefab-elementen

in de gevel. De bestaande kunststof kozijnen die we eruit gehaald hebben,

worden 100% gerecycled en als grondstof gebruikt voor nieuwe kunststof

profielen. De nieuwe elementen zijn voorzien van speciale hijsogen, waar-

144 | STEDENBOUW.NL


ACA-flats Utrecht

Vanuit architectonisch oogpunt koos Door Architecten voor eternit beplating met een structuur.

door deze eenvoudig en zonder beschadigingen geplaatst kunnen worden.

Als het element gemonteerd is, dan is de gevel meteen wind en waterdicht.”

LOGISTIEKE OPERATIE

Het hijsen en monteren van de gevelelementen is vooral een logistieke

operatie. Schipper Kozijnen heeft te maken met grote elementen en een

beperkte ruimte op de locatie en moet de elementen dus just-in-time aanleveren.

Tabbers: “Bij het monteren is het eveneens zaak om de elementen,

ondanks de maattoleranties, op één lijn te krijgen. Daarbij is het de

kunst om voldoende speling in de elementen aan te brengen, zonder aan

luchtdichtheid te verliezen.”

WENSEN BEWONERS

Bij renovaties en/of groot onderhoud gaat het om meer dan alleen techniek.

“De bewoners zijn minstens zo belangrijk”, benadrukt Tabbers. “We zijn ons

ervan bewust dat we in hun woning aan het werk zijn. We werken netjes en

houden rekening met ogenschijnlijk kleine, maar voor de bewoner belangrijke

zaken. Zo maken we bij de ACA-flats de gevelelementen zo veel mogelijk

woonklaar. We werken ze aan de binnenzijde volledig af. Indien gewenst brengen

we ook horren en/of rolgordijnen in allerlei kleuren aan.”

GEZAMENLIJKE UITDAGING

De werkzaamheden van Schipper Kozijnen zitten er voor zo’n 25 procent op.

Ze verlopen goed, maar volgens Tabbers kan het nog beter: “We zijn met

elkaar een flinke uitdaging aangegaan. We moeten hard werken om planning

en logistiek onder controle te houden. In goede samenwerking met de andere

partijen lukt dat zeker.” ❚

De gevels zijn vernieuwd met duurzame, gevelvullende elementen met

kunststof kozijnen, HSB-elementen en eternit gevelbekleding.

STEDENBOUW.NL | 145


Up Mountain Amstelveen

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | AKOR

‘BERGDORP’

IN HARTJE AMSTELVEEN

Aan het Buitenplein in Amstelveen verrijst Up Mountain, een exclusief appartementencomplex dat bovenop de nieuwe

parkeergarage wordt gebouwd. Na oplevering zal dit nieuwe hoogste punt van Amstelveen als een bergdorp boven het

centrum uit torenen.

“Een toplocatie!”, zegt projectleider Gert Jan Brunnenkreef

van AKOR. Namens het bouwbedrijf maakt

hij sinds medio 2017 deel uit van het bouwteam,

samen met o.a. ontwikkelaar AM Real Estate Development

en architectenbureau Rijnboutt. “Voor dit

markante gebouw pal aan het centrum, dachten wij

in de voorbereidende fase mee over de uitvoering

van het ontwerp. Sinds de start van de uitvoering

dragen wij de volledige verantwoordelijkheid.”

CRUISESCHIP

Het ontwerp van Up Mountain vormt één geheel

met de nieuwe parkeergarage Q-Park en het vernieuwde

gebouw van Hudson’s Bay (voorheen

V&D). Kenmerkend zijn de verspringende transparante

gevels, de getrapte vorm aan de zuidzijde

en de in grootte variërende terrassen en

omgaande balkons. Het grootste terras, op de

bovenste etage, heeft een oppervlakte van maar

liefst 600 m 2 . Brunnenkreef: “Als je van bovenaf

op het gebouw kijkt, lijkt het net een cruiseschip

met dekken. De begane grond en eerste vijf verdiepingen

zijn parkeergarage, de zesde verdieping

is een parkeerlaag voor de bewoners. De appartementen

bevinden zich op de zevende tot en met

de twaalfde verdieping, met in totaal 45 appartementen

die naar boven toe steeds groter worden.

De appartementen, waarvan vier maisonnettes

146 | STEDENBOUW.NL


Up Mountain Amstelveen

SLUITSTUK

De bouw van Up Mountain vormt het sluitstuk

van het grootschalige transformatieproject aan

het Buitenplein in Amstelveen. Eerder al werd de

voormalige V&D volledig gestript en door AKOR

getransformeerd naar de huidige Hudson’s Bay.

De parkeergarage werd in zijn geheel gesloopt

en eveneens door AKOR nieuw opgebouwd. “Op

3 december 2018 startten onze werkzaamheden

voor Up Mountain”, zegt Brunnenkreef. “Binnen

korte tijd brachten we de betonnen kern op hoogte.

Daarna zijn we gestart met de staalconstructie.”

45 OPDRACHTGEVERS

Terwijl de werkzaamheden vorderen, is AKOR tevens

druk bezig met de kopersbegeleiding. Kopers

kunnen hun woning indelen en laten afbouwen

zoals zij dat willen. Zij krijgen zelfs een gratis

adviesgesprek met een binnenhuisarchitect aangeboden.

“In feite hebben we niet één, maar 45

opdrachtgevers”, zegt Brunnenkreef. “Alle bewoners

hebben inmiddels hun wensen kenbaar gemaakt.

In sommige woningen plaatsen we alleen

badkamer en toilet. In andere gevallen leveren

we turnkey op, dus inclusief vloer-, wand- en plafondafwerking.

De samenwerking met de toekomstige

bewoners verloopt heel goed. Dat geldt ook

voor de samenwerking met de opdrachtgever en

de architect. Met elkaar werken we toe naar een

mooi eindresultaat.” ❚

Akor bracht de betonnen kern in korte tijd op hoogte. (Beeld: Studio 81)

'Het grootste terras heeft een

oppervlakte van maar liefst 600 m 2 '

met slaapvertrekken op de zesde verdieping, zijn

luxe afgewerkt en gesitueerd rond een licht atrium

met glaskoepel.”

LICHTERE BALKONS

De bouwmethode, een staalconstructie met kanaalplaatvloeren

rondom een betonnen kern, lag

vanwege de ligging op de parkeergarage al in een

vroeg stadium vast. Voor de balkons moest een

alternatief bedacht worden. “De oorspronkelijk

bedachte betonnen balkons bleken te zwaar”,

legt Brunnenkreef uit. “In samenwerking met Indupol

en Anton Staalbouw kwamen we tot een

lichtere oplossing. Deze bestaat uit een stalen

frame, voorzien van een met glasvezel versterkte

composietbekleding. We hebben dit met elkaar

in 3D uitgeëngineerd en in nauwe onderlinge samenwerking

afgestemd.”

Bouwinfo

Bouwprogramma

Nieuwbouw appartementencomplex op

parkeergarage (11.000 m 2 bvo)

Ontwikkelaar

AM Real Estate Development, Utrecht

Architect

Rijnboutt B.V., Amsterdam

Interieurarchitect

Mariska Jagt Interior Design, Voorschoten

Aannemer

AKOR, Rijssen

Bouwmanagement

FiMek estate bv, Zaltbommel

Hoofdconstructeur

IMd Raadgevend Ingenieurs, Rotterdam

Installatieadviseur

Boersema Installatie Adviseur, Amersfoort

Staalconstructie

Anton Staalbouw, Obdam

Composiet balkons

Indupol International, Arendonk (BE)

E-installaties

Van de Blaak technische installaties b.v.,

Harskamp

Bouwperiode

2018-2019

STEDENBOUW.NL | 147


Up Mountain Amstelveen

Projectinfo

Imposante staalconstructie met bijzondere balkons

Op de parkeergarage van Hudson’s Bay in Amstelveen verrijst

het appartementencomplex Up Mountain. De 45 appartementen

worden opgetrokken uit een imposante staalconstructie. Voor

Anton Staalbouw, die het staal levert en monteert, is dit project

op het lijf geschreven.

IJzersterk in staalconstructies voor

nieuwbouw en verbouw

Inmeten Ontwerpen Produceren Monteren

“We zijn gespecialiseerd in de engineering en uitvoering van

zware staalbouw”, zegt directeur Gert-Jan Stolwijk van Anton

Staalbouw. “In opdracht van AKOR werkten we de overzichtstekeningen

en de detailtekeningen en -berekeningen uit. Medio

oktober 2018 startten we met de uitvoering. In totaal produceren

en monteren we 650 ton staal. Eerder leverden en monteerden

we ook al het staal voor de hoofddraagconstructie van winkelcentrum

Hudson’s Bay en de parkeergarage. Dat we nu ook de

hoofddraagconstructie van dit appartementencomplex mogen

verzorgen, voelt als een kers op de taart.”

Stalen knopen en lichte balkons

Bijzonder in de constructie is de aansluiting naar de parkeergarage.

Op het hoofdstramien brengt Anton Staalbouw stalen

knopen aan, die de krachten opvangen en via de kolommen

van de parkeergarage naar de fundering leiden. Stolwijk: “Het

meest bijzonder zijn de lichte balkons. Deze bestaan uit een

stalen frame, voorzien van glas en elementen van composiet.”

Anton Staalbouw

Meiland 1

1713 GJ Obdam

T: 0226 - 216 002

www.AntonGroep.nl

Projectinfo

Installeren voor 45 opdrachtgevers

Terwijl de ruwbouw van Up Mountain in Amstelveen nog in volle

gang is, worden de technische installaties tot in de puntjes

voorbereid. Van de Blaak Technische Installaties BV voert alle

E-installaties van de 45 appartementen uit. Ook werkte Van de

Blaak een sfeervol verlichtingsplan uit voor de algemene ruimten.

LED-verlichting, sensoren en zonnepanelen dragen bij aan

de duurzaamheid van het exclusieve appartementengebouw.

“Naast onze opdrachtgever AKOR hebben we eigenlijk nog 45

opdrachtgevers”, zegt projectleider Bart van Santen. “Elke koper

bepaalt zelf de indeling van zijn appartement – en dus ook welke

installaties waar aangebracht worden. Op dit moment inventariseren

we de wensen van de kopers. Die vertalen we, vaak

samen met een interieurarchitect en altijd in overleg met AKOR,

naar een installatieontwerp op maat.” Bedrijfsleider Chris

Lagerweij voegt toe: “Om de voortgang van het project te borgen,

moeten alle ontwerpen gereed zijn voordat de afbouw begint.

Ook stemmen we ons werk goed af met de afbouwpartijen. Zo

komen we met elkaar tot een afwerkingsniveau dat recht doet

aan de hoogwaardige kwaliteit en uitstraling van het gebouw.”

Wij ontwerpen, installeren en onderhouden

elektrotechnische installaties

in de utiliteits- en woningbouw.

GROOT ZIJN EN TOCH KLEIN BLIJVEN

Een sterk team op het gebied van gas, water en elektra. Groot zijn en

toch klein blijven. Dan ben je qua prijs en service een interessante

partner voor het MKB. Dat is dan ook de reden dat Van de Blaak

Technische Installaties uit Harskamp en Van Grootheest CV- en

loodgieterbedrijf uit Harskamp, hun krachten hebben gebundeld.

Het team met samen meer dan 100 jaar ervaring mag zich totaalinstallateur

noemen. 'Die combinatie levert voor de klant alleen

maar voordelen op', aldus Martin van Beek.

Verlichtingsinstallaties

PV zonnepanelen

Laadpunten

elektrische auto’s

Licht/kracht

Datanetwerken en

Domotica en

zorgsystemen

Inbraakdetectie- en

camerasystemen

Brandmeld- en

ontruimingsinstallaties

Noodverlichting

Inspectie, Service

en Onderhoud

Wij hebben een

passende oplossing

voor alles op het gebied

van elektrotechnische

installaties.

Otterloseweg 2 6732 BS Harskamp T: 0318 45 72 48 info@vandeblaak.nl www.vandeblaak.nl

148 | STEDENBOUW.NL


• Composiet gevelbekleding

voor residentiële-, bedrijfsen

overheidsgebouwen

• Brandwerend volgens de

Europese regelgeving

• Creatieve en esthetische

vormvrijheid

• Lichte materialen

UP MOUNTAIN

• 5000 m² gevelbekleding

• Grootste panelen meer dan 10 m lengte

SIJTHOFF

• Gevelbekleding

• Grootste panelen 16 x 1.75 m

EUROJUST

• 6,000 m2 gevelbekleding

• Grootste delen 10 x 3.6 m

Indupol International NV, bijna 50 jaar actief in de composietmarkt, produceert composiet vormstukken die voldoen aan zware

mechanische eisen, weeromstandigheden en duurzaamheidseisen. De voornaamste marktsegmenten zijn automotive, railway

rijtuigen, landbouwsector, construction en diverse andere sectoren zoals motorhomes, flight simulators, windmolens, enz.

Naast glasvezelversterkte kunststof (GRP – Glass fiber Reinforced Plastic) en koolstofvezel versterkte kunststof (CFRP – Carbon

Fire Reinforced Plastic), biedt Indupol u een breed gamma aan van polyurethane foams en coatings. Onze lamineertechnieken

zijn de traditionele Hand Lay-Up methode, Vacuüm Injectie en RTM (Resin Transfer Moulding).

Designers en architecten beschikken met composiet als grondstof over een zeer grote vormvrijheid.

Industrieterrein Hoge Mauw 380, B-2370 Arendonk

T. +32(0)14.68.91.91 sales@indupol.com

www.indupol.com


Up Mountain Amstelveen

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Indupol International NV

COMPOSIET BEWIJST AUTHENTICITEIT

ALS BALKONBEKLEDING

De expressieve vorm van appartementengebouw Up Mountain in Amstelveen is grotendeels te danken aan de grote

omgaande balkons en terrassen. De balkonranden, balkonplafonds en gevelkolommen zijn vervaardigd uit composiet. Dit

relatief nieuwe materiaal geeft hiermee zijn visitekaartje af in de bouwsector.

De balkondelen zijn ontwikkeld en geproduceerd

door Indupol International NV, marktleider in de

vervaardiging van glasvezelversterkte composiet

producten in de automotive, railway en agrarische

sector. “Sinds een jaar of vijf zijn we ook actief in

de bouw”, vertelt Werner Hulstaert van Indupol.

“In deze branche gaan we heel selectief te werk.

We werken het liefst alleen aan projecten mee

waarin we de authenticiteit van composiet kunnen

laten zien. Dat is nog niet zo eenvoudig. Veel

bouwbedrijven zien composiet nog als vervanging

van een ander materiaal.”

PARAMETERS

“Wij checken een bouwproject altijd op drie parameters”,

vervolgt Hulstaert. “Het moet voldoende

repetitie bevatten, een typische vorm hebben en

het moet gebaat zijn bij het lage eigen gewicht

van composiet. Eerder uitgevoerde bouwprojecten

die aan deze parameters voldeden, zijn Sijthoff

en Eurojust in Den Haag. Voor beide gebouwen

vervaardigden we de gevelbekleding.” Ook de

balkonbekleding van Up Mountain voldoet aan

de parameters. Met name het lage eigen gewicht

van het composiet is belangrijk, omdat het appartementengebouw

op de bestaande fundering van

een parkeergarage steunt.

OVERSTAP NAAR COMPOSIET

“Het voortraject van Up Mountain was voor ons

best spannend”, zegt Hulstaert. “Het ontwerp

was oorspronkelijk bedacht in architectonisch beton,

maar dat bleek te zwaar. Voor de architect

was het een behoorlijk grote overstap naar composiet.

Het appartementengebouw moest één geheel

vormen met de onderliggende parkeergarage

en het aangrenzende warenhuis Hudson’s Bay.

Het warenhuis is uitgevoerd in architectonisch

beton en daar moest het composiet in kleur en

vorm op aansluiten. Op basis van zijn vertrouwen

in ons, waagde de architect de sprong. Toen hij

zag dat composiet de beste oplossing was voor

zijn ontwerp, ging hij achter het product staan

en raakte het proces in een stroomversnelling.”

De balkondelen worden zo veel mogelijk uit één

stuk gemaakt en hebben een niet van echt te onderscheiden

betonlook. De elementen krijgen een

standaard grondlaag, met daarop een basiskleur

150 | STEDENBOUW.NL


Up Mountain Amstelveen

'Het warenhuis is uitgevoerd in

architectonisch beton en daar

moest het composiet in kleur en vorm

op aansluiten'

die iets lichter is dan het bestaande beton. Daarop

vernevelt Indupol roodbruine spikkels, die de

elementen hun levendigheid geven.

PLATEN EN KOLOMMEN

De composiet platen hebben grote afmetingen. Om

ze voldoende stijfheid te geven, worden ze uitgevoerd

als sandwichconstructie. Deze constructie

bestaat uit een buitenlaag, met daaronder glasvezelversterkt

laminaat waarop een 20 mm dikke

schuimkern is verlijmd. De binnenzijde bestaat

wederom uit glasvezelversterkt laminaat. De gevelkolommen

vervaardigt Indupol uit wat dikker enkelschalig

laminaat. Deze kolommen halen hun stijfheid

grotendeels uit hun vorm. Zij gaan over twee

verdiepingen en worden verankerd op de tussenverdieping.

Hulstaert: “In de plafondplaten en kolommen

is de hemelwaterafvoer verwerkt. Regenwater

komt op de binnenkant van de plafondplaat

terecht en stroomt van daaruit, via een gootje, naar

de hemelwaterafvoer die in de kolom verwerkt zit.

Via de kolom stroomt het water de standbuis in.”

PRODUCTIE GESTART

De productie van de vlakke plafondplaten is gestart.

Hiervoor gebruikt Indupol stalen mallen,

waarvan aan één zijde de hoek aan te passen is. Op

die manier kan Indupol met één mal verschillende

elementen maken. “In totaal produceren we 2.200

m 2 plafondplaat en 1.300 m 2 aan balkonranden”,

zegt Hulstaert. “Die plaatsen we, op onze eigen

productielocatie, in de stalen frames van staalbouwbedrijf

Anton Staal. Zo ontstaan kant- en-klare

balkons, die op locatie in één keer ingehesen en

verankerd kunnen worden.” Om de prefabricage in

goede banen te leiden, werkten Indupol en Anton

Staalbouw nauw samen. Beide partijen werkten in

één 3D-model. Ook maakten ze gezamenlijk een

mock-up op ware grootte. Op basis daarvan is het

ontwerp geoptimaliseerd en in productie genomen.

“De komende vijf maanden staan volledig in

het teken van de productie en prefabricage”, besluit

Hulstaert. “Vanaf eind juni gaan de balkons

op afroep naar de bouwlocatie, om in slechts zes

tot acht weken ingehesen te worden.” ❚

STEDENBOUW.NL | 151


Monumenten

Tekst | Jac Buchholz Beeld | Koninklijke Woudenberg

Omvangrijke verbetering en restauratie van Paleis Het Loo:

‘ASBEST SANEREN MET

WITTE HANDSCHOENEN’

Paleis Het Loo in Apeldoorn is sinds januari 2018 drie jaar gesloten voor een ingrijpend

bouwproject. Het voorplein wordt onderkelderd met nieuwe functies, installaties en liften

worden vervangen, er wordt gerestaureerd en al het asbest moet uit het gebouw. “Dat zit

echt overal, tussen wanden, vloeren en plafonds.”

152 | STEDENBOUW.NL


Paleis Het Loo Apeldoorn

Drie jaar lang kunnen bezoekers uitsluitend de tuinen, stallen en restaurants

bezoeken, het paleis is vanwege een ingrijpende opknapbeurt en uitbreiding

gesloten. Eén van de vijf bij dit bijzondere project betrokken aannemers is

Koninklijke Woudenberg. Het bedrijf is verantwoordelijk voor diverse werkzaamheden,

vertelt projectleider Maaike van den Hoeven. “We zijn in januari

2018 begonnen met het inrichten van de bouwplaats en het beschermen of

weghalen van monumentale onderdelen, door het tijdelijk asfalteren van de

beklinkerde wegen en het demonteren van het hekwerk voor de Bassecour. In

die periode werd ook het museum leeggehaald. Het verhuizen van de kostbare

stukken enerzijds en het inrichten van een bouwplaats anderzijds vroeg

om een nauwkeurige afstemming.”

SPECIFIEKE BENADERING

Belangrijk onderdeel van het werk van Koninklijke Woudenberg is het verwijderen

van het asbest uit het Corps De Logies, het oostelijk en westelijk paviljoen

– Het Paleis – en de west- en oostvleugel met bijbehorend kantorencomplex.

Een enorme klus, zegt Van den Hoeven. “Het zit echt overal. Wij doen

het werk samen met onze partner Dusseldorp. Wij vanuit onze expertise op

het gebied van monumenten en restauratie en Dusseldorp met hun expertise

voor de asbestsanering. Een monumentaal gebouw vraagt nu eenmaal om

een specifieke benadering, zeg maar asbest saneren met witte handschoenen.

We brengen in kaart welke monumentale onderdelen we weghalen en welke

blijven zitten en beschermd worden ten tijde van de verbouwing. Dat doen we

door alle ruimtes gedetailleerd te fotograferen en de uitgenomen onderdelen

te nummeren en stickeren met ons track & trace systeem, waarna ze in ons

magazijn worden opgeslagen.”

'Nu het gebouw leeg

is, zie je goed dat een

opknapbeurt geen

overbodige luxe is'

Een klein jaar na de start van die werkzaamheden zit de schwung er wel in,

merkt ze op. “Onze medewerkers hebben hun kennis over asbest uitgebreid,

het personeel van Dusseldorp over het werken in een monumentale omgeving.

Vanwege de omvang van het werk ligt er nog wel een hele uitdaging

voor ons. Over anderhalf jaar moeten we klaar zijn. Dat lijkt lang, maar zoals

gezegd, het asbest zit overal, ook op onverwachte plekken.”

VOLLEDIG UIT ELKAAR

De restauratiewerkzaamheden van Koninklijke Woudenberg volgen nadat de

ruimtes gesaneerd zijn en door Heijmans zijn voorzien van nieuwe installaties.

“Dat is voor ons het mooie werk. Uitgangspunt is dat men – nadat

we klaar zijn – niet kan zien dat we bijna het gehele paleis ‘uit elkaar hebben

gehad’. Nu het gebouw leeg is, zie je goed dat een opknapbeurt geen

overbodige luxe is. Samen met onze partner Schildersbedrijf Wolters worden

panelen geretoucheerd en andere monumentale onderdelen hersteld. De

nieuwe ondergrondse uitbreiding sluit aan op het onderhuis. Hiervoor is de

bordestrap verwijderd. Onze zus Meesters in zal deze samen met de metselwerkgewelven

herstellen.”

Asbestsanering en restauratie moeten in juli 2020 klaar zijn, maakt Van

den Hoeven tot slot duidelijk. Dan keert de collectie terug in het paleis.

“Zoals gezegd, er ligt nog een flinke uitdaging. Maar dat maakt ons werk

juist bijzonder.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever

Architect

Aannemer

Installaties

Constructie

Stichting Paleis Het Loo

KAAN Architecten en van Hoogevest architecten

Koninklijke Woudenberg

Heijmans

Lievense

STEDENBOUW.NL | 153


Paleis Het Loo Apeldoorn

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | RECO

PALEISTUINEN BEKIJKEN TIJDENS

GROOTSCHEEPSE VERBOUWING

De komende jaren ondergaat Paleis Het Loo een ingrijpende vernieuwing en verbouwing. Tijdens deze werkzaamheden

is het hoofdgebouw gesloten. De stallen en paleistuinen zijn in de zomermaanden geopend. Dankzij de tijdelijke lift,

trappen en galerijen van RECO kunnen bezoekers de tuinen en werkzaamheden van bovenaf bekijken.

Paleis Het Loo was nodig aan onderhoud toe. In

het hoofdgebouw worden onder meer de installaties

vervangen en asbest gesaneerd. Tegelijkertijd

vindt er een ondergrondse uitbreiding plaats. Ter

plaatse van het binnenplein is een kelder ontgraven

voor de realisatie van een grote foyer. Een

glas- en waterpartij op het binnenplein, waar zich

voorheen vier grasparterres bevonden, biedt direct

zicht op deze ondergrondse ruimte.

PALEISDAK BEREIKBAAR HOUDEN

“Door de werkzaamheden is het dak van het paleis

niet meer van binnenuit bereikbaar”, zegt projectleider

Iwan Knoeff van RECO. “Het dak moet tijdens

de renovatie echter wel toegankelijk blijven;

het zicht vanaf het dak op de paleistuinen is een

grote publiekstrekker van Paleis Het Loo. Koninklijke

Woudenberg, de aannemer, vroeg ons mee te

denken over een oplossing om het dak bereikbaar

te houden.” RECO heeft al de nodige ervaring in

het realiseren van steigerconstructies en publieksvriendelijke

installaties. Eerder voorzag RECO het

Rijksmuseum van een vindingrijke steigerconstructie

tijdens de renovatie. Vorig jaar realiseerde

RECO ook al een tijdelijke personenlift voor Queen

Elizabeth om aan boord te komen van een nieuw

vliegdekschip voor de Britse Royal Navy.

LIFT, TRAPPEN EN GALERIJEN

“De oplossing voor Paleis Het Loo lag in een tijdelijke,

publieksvriendelijke lift aan de buitenzijde

van het gebouw”, vervolgt Knoeff. “Op verzoek

van Paleis Het Loo heeft deze lift glazen deuren.

Vanuit deze lift kunnen minder valide bezoekers

de paleistuin bekijken en het twintig meter hoge

dak bereiken. Naast de lift installeerden we ook

een trappenconstructie en drie galerijen. Vanaf die

galerijen kunnen bezoekers de werkzaamheden in

het gebouw volgen.”

Dankzij de tijdelijke lift, trappen en galerijen van RECO kunnen bezoekers de tuinen en

werkzaamheden van bovenaf bekijken. (Beeld: Marnix Klooster)

STRAKKE PLANNING

Om de publieksvoorzieningen te bouwen, moesten

de materialen vanaf het binnenplein – over het

gebouw heen – in de achtertuin gehesen worden.

Dat transport vond plaats vlak voordat de kelder

voor de ondergrondse uitbreiding werd ontgraven.

RECO had alleen dat ene moment om de materialen

aan te voeren en moest dit dus goed voorbereiden.

154 | STEDENBOUW.NL


Paleis Het Loo Apeldoorn

Rijksmuseum in de steigers.

Knoeff: “Voor het bouwen van de tijdelijke publieksvoorzieningen

hadden we tien dagen. We moesten

op tijd klaar zijn voor de feestelijke opening van het

paleisdak. Een strakke planning, want normaal gesproken

duurt het opbouwen van zo’n constructie

twintig dagen. Dankzij de inzet van onze uitvoerder

Roel van der Woude en alle bouwplaatsmedewerkers

haalden we de planning. Tegelijkertijd moesten

we voorzichtig te werk gaan, omdat we in de juist

gerenoveerde kasteeltuin stonden.”

BOUWPLAATSINSTALLATIE

ZONDER STORINGEN

RECO verzorgde tevens de bouwplaatsinstallatie

voor de aanleg van de ondergrondse ruimte

en de asbestsanering. Zo bracht RECO de verdeelkasten

en bekabeling aan. Hiervan is één

verdeelkast aangesloten op de bestaande installatie

in de oostvleugel en één op de westvleugel.

Van daaruit maakte RECO 120 aansluitingen in

'Eerder voorzagen we het Rijksmuseum

van een vindingrijke steigerconstructie'

het paleis. Speciaal voor dit project zijn de kabels

in twee kleuren uitgevoerd: groene voor de

ondergrondse werkzaamheden en blauwe voor

de asbestsanering. Ook zijn er tussenmeters

geplaatst. “Een complexe klus”, aldus Knoeff.

“Zeker toen tijdens de uitvoering bleek dat een

deel van de kabels door de ondergrondse uitbreiding

zou lopen. We moesten toen ad hoc een

alternatief bedenken.” De bouwplaatsinrichting

functioneert vanaf het eerste moment prima. Tot

tevredenheid van de aannemer is er nog geen

enkele storing geweest. ❚

'Het dak moet

tijdens de

renovatie wel

toegankelijk

blijven'

STEDENBOUW.NL | 155


www.reco.eu

AL RUIM 65 JAAR UW PARTNER

IN MATERIEELVERHUUR

WERKOPNAME, BEREKENING, INSTALLATIE EN SERVICE

DÉ TOTAALAANBIEDER VAN MATERIEEL

RECO is al ruim 65 jaar dé specialist in het verhuren van materieel. Wij combineren

materieelverhuur met technisch advies en aanvullende diensten. Door deskundig

advies van onze specialisten én een uitgebreid productassortiment leveren wij de

totaaloplossing voor ieder project. Als familiebedrijf werken we via korte lijnen met

persoonlijk contact, zodat we door snel schakelen, zekerheid kunnen bieden aan onze

opdrachtgevers. Zo gaan wij iedere uitdaging aan als uw partner in materieel!

GRATIS HUURCATALOGUS AANVRAGEN?

Met het RECO huurcatalogus heeft u een compleet overzicht van ons aanbod.

Ga naar www.reco.eu en vraag hem gratis aan!

BEKIJK ONS GEHELE ASSORTIMENT OP WWW.RECO.EU

Tijdelijke huisvesting

Bouwplaatsinrichting

Verticaal en horizontaal transport

Ondersteuning

Steiger

Veiligheid

Energie, licht en warmte

Gereedschap en machines


Paleis Het Loo Apeldoorn

Projectinfo

‘Project dat om veelzijdige kennis vraagt’

Een ingrijpende asbestsanering, een ondergrondse uitbreiding en

restauratiewerkzaamheden, het maakt Paleis Het Loo een omvangrijk

en complex project. “Een project dat om veelzijdige kennis vraagt”,

stelt senior adviseur en vakgroepmanager Eddy van Caulil van multidisciplinair

advies- en ingenieursbureau Lievense. Lievense, Valstar

Simonis en DGMR zijn in de samenwerking Team Valstar verantwoordelijk

voor het technisch ontwerp. “We zijn er vanaf het ontwerptraject

in 2016 bij betrokken als partner van KAAN Architecten. Onze rol is

met name gericht op constructieadvies, geotechnisch advies, bodemonderzoek

en -advisering en het monitoren van de grondstromen.”

Bouwkuip

Eén van de uitdagingen van dit project is volgens Van Caulil de

bouwkuip voor de ondergrondse uitbreiding vlakbij en onder het

paleis. “Dat is een dusdanig omvangrijk werk dat we hebben geadviseerd

om het apart uit te besteden. Daardoor boeken ze tijdwinst.

Verder hebben we gekeken hoe, tijdens de realisatie van de

uitbreiding, de vervormingen van het monument zo goed mogelijk

te monitoren zijn." Bij het ontwerpen van de bouwkuip, zowel in

2D als 3D, werd met de grootst mogelijke zorgvuldigheid rekening

gehouden met de monumentale status van het gebouw en daarbij

toelaatbare vervormingen, zegt Van Caulil. “Eén van de voorwaarden

voor het ontwerpen van constructieve aanpassingen aan het

bestaande monument was dat alles reversibel moet zijn. Verder

hebben we te maken met het feit dat er in de jaren tachtig een

grootscheepse renovatie heeft plaatsgevonden waarvan niet alles

is vastgelegd. Dus loop je tegen onverwachte zaken op. Zoals in

ieder bestaand gebouw. Dan is het zaak om als team samen met

opdrachtgever en architect naar een zo efficiënt mogelijke oplossing

te zoeken, binnen de mogelijkheden.”

Voor Lievense, besluit Van Caulil, is het een veelzijdig project. “We

hebben het constructieve ontwerp gemaakt, evenals de constructieve

contractstukken en vervolgens kregen we de vraag om ook de

constructieve detailengineering op te pakken. We kunnen ons dus

op diverse manieren laten zien.”

in control

BOUW

INFRA

MILIEU

WATER

Zijn wij

jouw

ingenieursbureau?

Wij zijn Lievense. Een multidisciplinair advies- en ingenieursbureau op gebied van bouw,

infra, water en milieu. Onze experts werken mee aan de renovatie en uitbreiding van

Paleis Het Loo. Voor elk vraagstuk, klein of groot, hebben wij een oplossing die werkt.

lievense.com

STEDENBOUW.NL | 157


Binnenrotte Rotterdam

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | BIK Bouw

Voormalig PTT-gebouw getransformeerd

naar horeca en luxe appartementen

Op de Binnenrotte in Rotterdam wordt het voormalige PTT-gebouw aangepakt. Het karakteristieke gebouw uit 1951 behoudt

hierbij haar charmes. De roodbruine bakstenen en industriële look blijven behouden, maar achter de gevels hebben

de voormalige kantoren en technische ruimtes plaatsgemaakt voor hippe horecagelegenheden en luxe appartementen.

Binnenrotte 192 – in het hart van Rotterdam – is

eigendom van een particuliere belegger. Deze gaf

opdracht om op de begane grond van het voormalige

PTT-gebouw horeca te vestigen en de overige

vier etages te transformeren naar twintig luxe appartementen.

In de kelder moesten bergingen en

ondersteunende ruimten komen. Met minimale

ingrepen, zoals nieuwe entrees, kozijnen en Franse

balkons wordt het pand nu geschikt gemaakt voor

haar nieuwe functies. Zonnepanelen, verbeterde

isolatie, warmtepompen en andere moderne installaties

maken het pand energiezuinig. Het is

BIK Bouw die de volledige transformatie uitvoert.

WIJZIGINGEN

“Een prachtige transformatie, maar alles behalve

standaard”, vertelt Wim Fortuin, directeur/eigenaar

van BIK Bouw. “Zo heeft het bijvoorbeeld

veel tijd gevraagd om de plannen definitief te

krijgen. Terwijl de uitvoering al in volle gang was,

bleven de wijzigingen binnenkomen. Sommige

vormden geen enkel probleem, maar andere hadden

behoorlijke bouwtechnische gevolgen. Dan

vroeg het aardig wat diplomatie om de impact van

de wijziging uit te leggen en onze opdrachtgever

terug te brengen op het eerdere plan. En dat alles

bij een strakke deadline.”

'De roodbruine bakstenen en industriële

look zijn behouden gebleven'

INSTALLATIES INPASSEN

Nieuwe installaties vormen een belangrijk onderdeel

van de transformatie. Deze moeten het pand

straks comfortabel en energiezuinig maken. Maar

de inpassing van de nieuwe installaties blijkt lastig.

Fortuin: “De aanwezige sparingen voor kabels

158 | STEDENBOUW.NL


Binnenrotte Rotterdam

'Met minimale ingrepen aan de gevel

werd het pand geschikt gemaakt voor

haar nieuwe functies'

en leidingen zijn eigenlijk altijd te krap. Het vraagt

veel boorwerk om deze sparingen te vergroten.”

Toch valt deze uitdaging in het niet bij de uitdaging

die het bouwbedrijf kreeg voorgeschoteld in

de kelderruimte die nog door KPN wordt gebruikt.

“Hier moesten we sloopwerk verrichten, terwijl op

deze plek de kabels samenkomen van nagenoeg

het hele betalingsverkeer in de Rotterdamse binnenstad.

Je begrijpt dat we een gedegen plan in

handen hadden, voordat we hier de sloophamer

ter hand namen.”

EXTRA ISOLATIE

Aan de buitenzijde blijft de oorspronkelijke gevel

maximaal behouden. Met uitzondering van de

raamopeningen in de plint, die naar beneden worden

vergroot. Daarnaast worden op twee plekken

grotere openingen gemaakt voor de entrees en op

de eerste t/m derde verdieping worden op enkele

plaatsen Franse balkons gemaakt. Extra gevelisolatie

wordt aangebracht aan de binnenzijde van

de gevel met behulp van voorzetwanden.

BINNENSTEDELIJKE UITDAGINGEN

En natuurlijk krijgt BIK Bouw te maken met de

uitdagingen die kenmerkend zijn voor nagenoeg

elk binnenstedelijk bouwproject. “Het gebrek aan

opslagruimte. Waar de steigers ophouden, eindigt

ons bouwterrein. De bouwlift hebben we op de

hoek geplaatst en daarachter de containers. Dit

houdt in dat alle bouwmaterialen just-in-time

moeten worden aangeleverd. De gemeente ondersteunt

ons hierbij uitstekend met vergunningen

en ontheffingen. Op de dinsdagen – de traditionele

marktdag op de Binnenrotte – is aanvoer niet

mogelijk en plannen we onze vergaderingen.”

“Bijzondere transformaties zoals deze halen het

beste in ons naar boven”, besluit Fortuin. “We

hebben ondertussen aardig wat bijzondere transformaties

op onze naam staan en houden van die

unieke uitdagingen. Vaak gaat het ook om bekende

panden. Het voelt goed om daarbij betrokken

te zijn en er onze naam aan te verbinden.” ❚

Bouwinfo

Architect

Jeroen Schipper Architecten, Rotterdam

Aannemer

BIK Bouw, Barendrecht

Constructeur

Ingenieursbureau IOB, Hellevoetsluis

E-installateur

Synorga Groep, Barendrecht

W-installateur

Giesbers Installatiegroep, Rotterdam

Bouwperiode

april 2018 - maart 2019

STEDENBOUW.NL | 159


De Maalderij Klarenbeek

Tekst | Liliane Verwoolde Beeld | Vormbeeldig

AUTHENTIEKE WERKPLEK VOOR DRIE

KLARENBEEKSE ONDERNEMERS

Een aaneenschakeling van uitdagingen en verrassingen

In het hart van Klarenbeek werd het karakteristieke pand De Maalderij gerenoveerd. Het industriële pand - met zijn hoge

gemetselde gevels, karakteristieke stalen ramen en unieke inpandige graansilo’s - werd omgebouwd tot het onderkomen

van drie plaatselijke ondernemers. Het werd een renovatietraject met verrassingen.

160 | STEDENBOUW.NL


De Maalderij Klarenbeek

De oude Maalderij in Klarenbeek dateert uit 1920

en kwam in 2018 in handen van Bureau BAS. Dat

ging niet zonder slag of stoot. “Direct nadat de

voormalige huurder van het pand aangaf dat hij

wilde stoppen, ben ik erachteraan gegaan”, vertelt

Bert Wensink, directeur/mede-eigenaar van

Bureau BAS. “Via de opties van huren, gedeeltelijke

aankoop en uiteindelijk algehele aankoop,

zijn we eigenaar geworden.” Vervolgens besteedde

Wensink bijna een jaar aan de voorbereiding,

planvorming en verbouwing van het pand. Samen

met Bike Totaal Wolters en trainingsstudio Bloom

gaf zij een nieuwe invulling aan deze markante

locatie in Klarenbeek.

GRAANSILO’S WERDEN KANTOREN

De zolder - met een hoogte van elf meter - was nagenoeg

leeg en klaar voor herinrichting. Hier bevonden

zich de inpandige, houten graansilo’s, elk

met een afmeting van zo’n drie bij drie meter. De

houten silo’s werden behouden en opengewerkt

om er kantoren van te maken. Wensink: “Omdat

de silo’s zeven tot acht meter hoog waren, konden

we deze uitstekend voorzien van een gedeeltelijke

extra verdieping. De hoogte van de verdiepingsvloer

hebben we afgestemd op het stramien van

de houten planken van de silowanden, die we

zoveel mogelijk wilden behouden. Zo ontstonden

drie royale kantoren.”

'De graansilo's werden

verbouwd tot royale kantoren met

een verdiepingsvloer'

HET OORSPRONKELIJKE BEELD

Op de begane grond werd de winkelinrichting van

de laatste gebruiker gesloopt. Het systeemplafond

werd verwijderd, waardoor de oorspronkelijke

hoogte en de constructie in zicht kwamen en het

beeld van de oorspronkelijke Maalderij in oude glorie

werd hersteld. Wensink: “Hier is met name veel

reinigingswerk verricht. Daarna konden de echte

renovatiewerkzaamheden beginnen, die het pand

geschikt maakten voor hedendaags gebruik.”

RENOVATIEWERKZAAMHEDEN

Zo werden alle installaties vernieuwd. De achtergevel

werd van kozijnen voorzien. De stalen ramen

werden vervangen door nieuwe stalen ramen met

dubbel glas. Het dak werd aan de buitenzijde geïsoleerd

en op de bestaande en nieuwe houten

vloeren kwamen geïsoleerde betonvloeren met

vloerverwarming. Moderne nieuwe LED-lichtlijnen,

gecombineerd met oude industriële lampen,

zorgen voor een aantrekkelijke balans tussen oud

en nieuw. “In de regel bereiden we dit soort trajecten

tot in detail voor”, vertelt Maurice Ganzevles

van Dijkhof Bouw “maar dit bouwproject was een

aaneenschakeling van uitdagingen en verrassingen.

Zo vonden we onder de dubbele bodem van

een silo nog 13 m 3 brokken.”

'De stalen

ramen werden

vervangen door

stalen ramen met

dubbel glas'

BITUMEN-STUKWERK

Ook de zijgevel zorgde voor een verrassing.

De renovators gingen er vanuit dat zich

achter de damwandplaten schoon metselwerk

zou bevinden. In plaats daarvan stuitten

zij op een laag bitumenachtig stukwerk.

“Het bleek een enorme klus om deze taaie,

witte laag te verwijderen”, vertelt Wensink. ›

STEDENBOUW.NL | 161


De Maalderij Klarenbeek

“Proefondervindelijk kwamen we erachter dat dit

het beste ging met een gasbrander. Gedurende de

hele periode dat het gebouw in de steigers stond

- van augustus tot december 2018 - heeft deze

gevel ons bezig gehouden!”

Op enkele kleine werkzaamheden na is De Maalderij

nu klaar voor de toekomst. De ondernemers

hebben hun werkplekken ingericht en Bert Wensink

is een tevreden mens. “Een jaar lang heb je

het pand op tekening gezien en nagedacht hoe het

moest worden. Nu is het zover. Zeer gecharmeerd

ben ik van de mix tussen oud en nieuw. Alles wat

we maar enigszins in stand konden houden, is

bewaard gebleven. En in diezelfde ruimtes zorgen

fraaie, strakke elementen voor rust.” ❚

Bouwinfo

Opdrachtgever en architect

Bureau BAS - Klarenbeek

Uitvoerder

Dijkhof Bouw - Klarenbeek

Projectinfo

Installaties die de historie versterken

Toen de oorspronkelijke Maalderij geschikt werd gemaakt voor

drie verschillende gebruikers, moesten ook de installaties hierop

worden aangepast. Een kolfje naar de hand van Van Dalen

Installatietechniek B.V.. “Werken aan en in een karakteristiek

pand met een prachtig verleden, dat haalt het beste in ons naar

boven”, vertelt Jan Neuteboom, projectleider van Van Dalen Installatietechniek

B.V..

De Maalderij

Klarenbeek

De Maalderij is klaar en het resultaat mag er zijn!

In dit karakteristieke pand zijn BAS Bureau voor

Architectuur & Bouwadvies B.V., Bike Totaal

Wolters en Trainingsstudio Bloom en gevestigd.

Wij zijn trots dat wij een bijdrage hebben mogen

leveren.

Van Dalen legde alle elektrotechnische installaties aan, waaronder

de verlichting, data-installatie, beveiliging en algemene

installaties. Veel aandacht was er ook voor de esthetische kant

van het zaak. Zo kreeg de algemene installatie een industrieel

uiterlijk. Naast de LED-armaturen werden diverse oude industriële

armaturen toegepast, die werden omgebouwd en aangepast

naar LED. Waar de oude constructie in het zicht bleef, werd

de uitstraling versterkt met schakelmateriaal in retro-look,

ladderbanen en zichtbare kabelgoten. Neuteboom: “Een installatie

die voor een groot deel in het zicht blijft, is bewerkelijk,

maar biedt een prachtig resultaat.”

162 | STEDENBOUW.NL


Stationsgebouw Delft

Tekst | Patricia van der Beek Beeld | Andre Roeleven (Du Prie)

MONUMENTAAL STATIONS GEBOUW

HERVINDT PLEK IN SPOORZONE DELFT

Het stationsgebied van Delft is de afgelopen jaren flink op de schop gegaan. Het station en spoorviaduct maakten plaats

voor een ondergronds station en spoorwegtunnel. Bovengronds verrees een nieuw stadskantoor met stationshal. Tussen

al dit ‘moderne geweld’ stond het oude stationsgebouw er lange tijd verloren bij. Inmiddels heeft het monumentale

pand, in een nieuwe functie, zijn plek in het gebied hervonden.

Twee betrokken ontwikkelaars ontfermden zich

over het oude stationsgebouw en gaven het een

nieuwe bestemming. De begane grond is getransformeerd

tot restaurant, wijnbar en ijssalon. Het

oude perron doet dienst als terras. De speciaal

ontwikkelde luifel, bestaande uit gebogen stalen

spanten met glas ertussen, doet sterk denken aan

een perronoverkapping. Ook de tuin, met onder

andere Cortenstaal, spoorstaven en split, refereert

aan het treinverleden van het pand. Op de verdieping,

ooit bestemd voor dienstwoningen, worden

lichte werkruimten gerealiseerd. ›

STEDENBOUW.NL | 163


Stationsgebouw Delft

RESPECTVOL ONTWERP

Het ontwerp van het vernieuwde stationsgebouw

is van Braaksma & Roos Architectenbureau.

De uitvoering is in handen van Du Prie bouw &

ontwikkeling, een middelgroot bouwbedrijf met

ruime ervaring in renovaties en restauraties. “Het

ontwerp getuigt van veel respect voor het monument”,

zegt projectleider Fred van der Hoorn

van Du Prie. “De architect bracht oorspronkelijke

elementen, zoals de gevelkozijnen met schuiframen,

weer in het gebouw terug. Ook kreeg het

houtwerk op de buitengevel zijn originele kleuren:

donkerbruin met rode details.”

START WERKZAAMHEDEN

Begin 2018 startten de werkzaamheden. Eerst

bracht Du Prie het gebouw aan de binnenzijde

terug tot aan het casco. Daarbij werden originele

bouwmaterialen en belangrijke onderdelen veilig

gesteld. Na de sloop verrichtte Du Prie een aantal

constructieve ingrepen, zoals vloerverstevigingen

bij nieuwe trapgaten. Van der Hoorn: “Een belangrijk

aandachtspunt was de scheiding tussen

horeca en kantoor. Boven de pizzaovens brachten

we bijvoorbeeld een scherm aan, dat de geuren en

geluiden van de benedenverdieping tegenhoudt.”

AMBACHT EN INNOVATIE

Aan de buitenzijde restaureerde Du Prie de daken,

goten en een deel van het metselwerk. Ook produceerde

en restaureerde het bouwbedrijf zo’n

honderd gevelkozijnen in uiteenlopende vormen

en maten. “Allemaal handwerk”, aldus Van der

Hoorn. “Voor de maatvoering van de kozijnen

'Het ontwerp getuigt van veel respect

voor het monument'

gebruikten we de 3D point cloud die we van het

gebouw hadden gemaakt. Leuk om te zien hoe

ambacht en innovatie hier samenkwamen.”

AFBOUW

“Binnen verzorgden we de complete afbouw”,

vervolgt Van der Hoorn. “We plaatsten wanden

en plafonds, we herstelden het sierstucwerk in

het plafond en we vervingen de installaties. Ook

bouwden we een nieuwe kern, bestaande uit een

trappenhuis met centrale hal en toiletten voor de

kantoren. Van de kantoorverdiepingen, waar het

een doolhof van kamers was, maakten we loftachtige

ruimten. Verder realiseerden we gevelopeningen

voor daglichttoetreding, we knapten de

houten balken op en we brachten een houtwolmagnesietvloer

aan. Deze dekvloer is acht keer zo

licht als een zandcementvloer.”

TROTS

Naast technische hoogstandjes, zoals het grote

aantal gevelkozijnen en de op maat gemaakte

stalen luifel, had Du Prie te maken met een zeer

strakke planning en de complexe ligging midden

in het centrum. Van der Hoorn: “Binnenstedelijk

bouwen is inherent aan restauraties als deze en

vereist de nodige logistieke aandacht. Zo stemden

we met de gemeente af welke wegen we mochten

gebruiken. Ook zorgden we voor een centrale

parkeerplaats en we lieten alles just-in-time aanleveren.

Inmiddels kunnen we terugkijken op een

soepel verlopen project en een eindresultaat waar

we met het hele team trots op zijn.” ❚

Bouwinfo

Bouwprogramma

Renovatie/restauratie stationsgebouw Delft

Opdrachtgever

Delft Centraal B.V., Amsterdam

Architect

Braaksma & Roos Architectenbureau,

Den Haag

Aannemer

Du Prie bouw & ontwikkeling b.v., Leiden

Constructeur

Pieters Bouwtechniek, Delft

Bouwfysisch/

installatietechnisch advies

Feniks Installatie-adviseurs bv, Utrecht

W-installaties

Breman Utiliteit, Rotterdam

E-installaties

Electrocel BV, Den Haag

Bouwperiode

2018

164 | STEDENBOUW.NL


Stationsgebouw Delft

Projectinfo

Strakke staalconstructie als terrasoverkapping

Voor de engineering, productie en montage van complexe staalconstructies

werkt bouwbedrijf Du Prie regelmatig samen met Visser

Konstruktie Veenwouden (VKV). Zo ook bij de renovatie van Stationsgebouw

Delft. VKV bracht in het gebouw zo’n tien ton aan constructief

staal aan. Daarnaast realiseerde de specialist in staalconstructies

de stalen luifel boven het terras, die doet denken aan een

perronoverkapping.

“De luifel is een sterk staaltje maatwerk”, zegt projectleider Eelke

Hofman van VKV. “De architect wilde een strakke constructie met zo

min mogelijk zichtbare bevestigingspunten. Standaard staalprofielen

voldeden hier niet. Daarom vervaardigden we maatwerk kokerprofielen

uit platen. Deze moesten we eerst voorspannen en vervolgens

lassen.” VKV voorzag de L-vormige portalen van de luifels tevens van

onzichtbare hijspunten. Hiermee konden ze eenvoudig in de kraan

gehangen en op de juiste plek ingehesen worden.

Samenwerking als vanouds

Voor Hofman is Stationsgebouw Delft wederom een mooi project met

Du Prie: “De samenwerking met Du Prie loopt altijd goed. Ook hier was

alles tot in de details voorbereid. Dat werkte perfect.”

Projectinfo

Schilderwerk tot in detail

Van Leeuwen Vastgoedzorg & Projectmanagement BV is voornamelijk

gespecialiseerd in het renoveren, stuken en schilderen van onderhouds-,

renovatie- en herontwikkelingsprojecten. Voor de renovatie

van Stationsgebouw Delft verrichtte Van Leeuwen diverse herstel- en

schilderwerkzaamheden.

“Als partner van bouwbedrijf Du Prie waren we al in een vroeg stadium bij

de renovatie van het stationsgebouw betrokken”, vertelt directeur/eigenaar

Vincent van Leeuwen. “We dachten mee over de beste behandeling

van de verschillende onderdelen. De slechte ondergronden waren hierbij

een belangrijk aandachtspunt.”

Van gevelkozijn tot ornament

Van Leeuwen Vastgoedzorg & Projectmanagement herstelde en schilderde

zo’n 45 gevelkozijnen aan zowel de binnen- als buitenzijde. Ook

de goten werden opgeknapt en geschilderd. Verder nam Van Leeuwen

Vastgoedzorg & Projectmanagement de dakkapellen, het torentje

en een groot deel van het binnenschilderwerk mee. Van Leeuwen:

“De ornamenten in het hout, waaronder op de dakkapellen en goten,

kregen een andere kleur. Dit ging soms om hele kleine details.” Over

het eindresultaat is Van Leeuwen zeer tevreden: “Het gebouw staat er

de komende jaren weer mooi bij.”

MÛNESTRJITTE 14 / 9269 TW / FEANWÂLDEN

0511-460460 / INFO@STAALCONSTRUCTIE.NL

WWW.STAALCONSTRUCTIE.NL

STEDENBOUW.NL | 165


Kerkenvisies

Voor een duurzame

toekomst van

kerkelijk erfgoed

AB Jelsum kerkgebouw.

166 | STEDENBOUW.NL


Kerkelijk en niet-kerkelijk Nederland is in de ban van de kerkenvisies. De komende jaren

stelt het ministerie van OCW hiervoor 13,5 miljoen euro beschikbaar. De inzet is een

duurzame toekomst voor ons religieus erfgoed. Het is de bedoeling dat lokale partijen

samen afspraken maken voor het ontwikkelen van een integrale kerkenvisie voor hun

dorp of stad.

'In een kerkenvisie gaat het om

multifunctioneel gebruik van alle kerkelijke

gebouwen in een dorp of stad, inclusief

interieurs, orgels en roerende goederen'

Bij het opstellen van een kerkenvisie komen heel wat

vragen voorbij. Welke kerken en kerkelijke gebouwen

hebben we zoal in onze gemeenten? Hoe worden deze

gebruikt of geëxploiteerd? Wat kunnen we behouden?

Wie participeren in de uiteindelijke besluitvorming?

Het gaat om een multifunctioneel gebruik van de gebouwen.

Een kerkenvisie moet dan ook zo volledig

mogelijk zijn: álle kerken in een stad of regio moeten

worden meegenomen, inclusief interieurs, orgels en

roerende goederen.

SAMENWERKING

Voor een brede kerkenvisie dienen lokale partijen zoals

provincies, gemeenten, kerkeigenaren en erfgoedorganisaties

nauw samen te werken. Op verzoek van

de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) schuift

ook kerken- en monumentenverzekeraar Donatus regelmatig

aan bij een overleg. Vanuit een lange historie

beschikt deze organisatie over veel kennis en expertise

rond kerkelijke gebouwen en de religieuze gemeenschappen

die ze bouwden en gebruikten. Ook brengt zij

specifieke bouw- en verzekeringstechnische kennis in en

beheert zij een grote database van kerken in Nederland.

ZES PILOTS

Drie jaar lang stelt de minister van Onderwijs, Cultuur

en Wetenschap circa drie miljoen euro per jaar beschikbaar

voor integrale kerkenvisies. Vanaf 1 januari van

dit jaar zijn er al middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten

die van plan zijn zo’n integrale kerkenvisie op

te stellen. Inmiddels lopen er zes pilots verdeeld over

het land: in Amersfoort (88 kerkelijke gebouwen), Ooststellingwerf

(19), Oss (31), Rotterdam (44), Súdwest-

Fryslân (160) en Zaanstad (60).

AANDACHTSPUNTEN

Een belangrijk onderdeel van een kerkenvisie vormen

het analyseren, in beeld brengen en beheersen van

materiële en financiële risico’s. Maar ook onderwerpen

als veiligheid en preventie, waarmee zowel bezoekers,

bestuurders als vrijwilligers te maken hebben, zullen

de revue passeren. Aandachtspunten zijn bijvoorbeeld

brand- en inbraakbeveiligingsmaatregelen, bliksemafleiding,

aanstraalverlichting en overspanningsbeveiliging.

Met name wisselende besturen en vrijwilligers

dienen daar goed van op de hoogte te zijn en te blijven.

Het is daarom van groot belang de kennis te borgen en

te certificeren. (Meer info op www.kerkrisicocheck.nl).

EXCLUSIEVE EXPERTISE

Donatus beschikt over kennis en exclusieve expertise.

In haar 166 jaren tellende geschiedenis heeft zij meer

dan 4.500 kerken in haar portefeuille opgenomen, het

overgrote deel van alle Nederlandse kerken, zowel

monumentale als hedendaagse kerkgebouwen alsook

herbestemde kerken. Naast meedenken in diverse bijeenkomsten

dit jaar, participeert Donatus ook in discussies

van allerlei belanghebbende partijen om de juiste

afwegingen te maken. De overheid levert namelijk geen

blauwdruk waaraan voldaan moet worden. Wel komt de

RCE binnenkort met een blauwdruk. Een kleine dorpskerk

in het noorden of zuiden behoeft nu eenmaal een

andere aanpak dan een grotere kerk in het hart van

Nederland of een krimpregio als Zeeland.

Eric van Grieken

Senior Relatiebeheerder

Donatus Verzekeringen


De kerkenvisie-pilots die nu draaien, zijn de

afgelopen jaren voorafgegaan door zo’n twintig

andere, zoals een visie op vijf katholieke

kerkgebouwen in Bergen op Zoom (2007), een

overzicht van wederopbouwkerken te Eindhoven

(2011), een beschouwing van de 23 Deventer

kerkgebouwen (2013) en een beschrijving per

kerkgebouw door het dekenaat Heerlen (2013).

Deze visies zijn allen verschillend, maar de huidige

generatie kerkenvisies dienen meer uniform

te zijn. (Bron: Toekomst Religieus Erfgoed)

STEDENBOUW.NL | 167


Bewasbaarheid, ventilatie en hoge geluidwering

“Met het gezamenlijk ontwikkelde Harbour Fenster

bleek het toch geen onhaalbare kaart. Een innovatieve

en budgetvriendelijke oplossing zonder voorzetgevel!”

Dhr. Paul Bos

Projectleider Heddes Bouw & Ontwikkeling B.V.

361 STUDENTEN-

WONINGEN LAAN VAN

SPARTAAN AMSTERDAM

HEDDES BOUW &

ONTWIKKELING B.V. /

URSEM MODULAIRE

BOUWSYSTEMEN /

STUDIONINEDOTS

Aluminium kozijn- en vliesgevelsystemen

MEER INFORMATIE OVER INTAL? NEEM CONTACT MET ONS OP: 0226 34 15 25 | WWW.INTAL.NL


BOUWPARTNERS

AL VANAF € 595 PER JAAR KUNT U PARTNER ZIJN!

let op cover moet nog geplaatstw

Bouwpartners zijn

servicepagina’s met

een overzicht van de

meest gerenommeerde

toeleveranciers voor

de branche

Zowel in het tijdschrift als op de

website, treft u een overzicht van de

meest gerenommeerde fabrikanten

en leveranciers.

Bent u geïnteresseerd om ook partner te worden van Stedenbouw?

Bel of mail voor meer informatie met Sander van Hout: T +31 495 45 00 95 – E s.vanhout@louwersmediagroep.nl

STEDENBOUW.NL

HET MEEST COMPLETE OVERZICHT VOOR DE BRANCHE

Op de website van Stedenbouw is bedrijfsinformatie

van onze partners doeltreffend en efficiënt te vinden

Banners en bedrijfsprofi elen zijn gekoppeld aan redactionele

artikelen, zo wordt optimale vindbaarheid van bouwpartners door

Google gegarandeerd. Vanuit het tijdschrift is alle informatie over de

bouwpartners direct beschikbaar, door de QR code te gebruiken.

Bent u geïnteresseerd om ook partner te worden van Stedenbouw?

Bel of mail voor meer informatie met Sander van Hout: T +31 495 45 00 95 – E s.vanhout@louwersmediagroep.nl


Bouw Partners Bouwpartners

Voor uitgebreide informatie over de

Bouwpartners, scan deze QR code

met uw smartphone

stedenbouw.nl/bedrijf

CLADDING

POINT

ABOMA

Maxwellstraat 49a

6716 BX Ede

B-BUILT BV

Lelyweg 4

4612 PS Bergen op Zoom

BOUWBEDRIJF M.J. DE NIJS EN ZONEN BV

Oudewal 21

1749 CA Warmenhuizen

CLADDING POINT BV

Handelsweg 12

6662 NH Elst

Postbus 141

T +31 164 27 16 60

Postbus 1

T +31 26 365 06 31

6710 BC Ede

T +31 318 69 19 20

E info@aboma.nl

W www.aboma.nl

E info@b-built.com

W www.b-built.com

1749 ZG Warmenhuizen

T +31 226 39 70 00

E info@denijs.nl

W www.denijs.nl

E info@claddingpoint.nl

W www.claddingpoint.nl

ASK ROMEIN BV

Belder 101

4704 RK Roosendaal

Postbus 1013

4700 BA Roosendaal

T +31 165 75 03 00

E info@ask-romein.com

W www.ask-romein.nl

VAN BERLO

Doornhoek 3715

5465 TB Veghel

Postbus 183

5460 AD Veghel

T +31 413 38 90 90

E info@vanberlo.com

W www.vanberlo.com

BOUWBEDRIJF VAN DE VEN BV

Erpseweg 3

5463 PG Veghel

Postbus 184

5460 AD Veghel

T +31 413 36 69 33

E algemeen@bouwbedrijfvandeven.nl

W www.bouwbedrijfvandeven.nl

CORDEEL NEDERLAND BV

Lindtsedijk 22

3336 LE Zwijndrecht

T +31 78 625 51 00

E info.nl@cordeel.eu

W www.cordeel.nl

BAM BOUW EN TECHNIEK BV

Runnenberg 13

BESTCON BV

DELABIE

3981 AZ Bunnik

Postbus 12

3980 CA Bunnik

T +31 30 659 89 66

E bouwentechniek@bam.com

W www.bambouwentechniek.nl

Kanaaldijk 19

5683 CR Best

Postbus 189

5680 AD Best

T +31 499 36 63 66

E info@bestcon.nl

BUDOBOUW BETON & MONTAGE

Katwolderweg 8a

8041 AD ZWOLLE

T +31 38 720 08 10

E info@budobouw.nl

W www.budobouw.nl

Kommenstraat 20

B-1070 Brussel

T +32 25 20 16 76

E info@delabiebenelux.com

W www.delabiebenelux.com

W www.bestcon.nl

BUVA HOMECARE SYSTEMEN

BAM WONEN ZUIDWEST

Kralingseweg 241-249

3062 CE Rotterdam

Postbus 8912

3009 AX Rotterdam

T +31 10 436 86 00

E info.wonen@bam.nl

BISOTON BV

Curiestraat 4-6

6716 AR Ede

T +31 318 30 00 70

E info@bisoton.nl

Bremen 5

2993 LJ Barendrecht

Postbus 262

2990 AG Barendrecht

T +31 180 69 75 00

E info@buva.nl

DOKA NEDERLAND BV

Longobardenweg 11

5342 PL Oss

T +31 412 65 30 30

E nederland@doka.com

W www.bamwonen.nl

W www.bisoton.nl

W www.buva.nl

W www.doka.com

170 | STEDENBOUW.NL


BouwpartnersBouw Partners

Voor uitgebreide informatie over de

Bouwpartners, scan deze QR code

met uw smartphone

stedenbouw.nl/bedrijf

DE GROOT & VISSER BV

DONATUS VERZEKERINGEN

Hoff van Hollantlaan 8

5243 SR Rosmalen

Postbus 500

5240 AM Rosmalen

T +31 73 522 17 00

E info@donatus.nl

W www.donatus.nl

Marconiweg 1

4207 HH Gorinchem

T +31 183 64 65 66

E info@gv.nl

W www.degrootenvisser.nl

HERCUTON BV

Touwslager 2

5253 RK Nieuwkuijk

Postbus 67

5250 AB Vlijmen

T +31 88 205 34 00

E info@hercuton.jajo.com

W www.hercuton.nl

HÖRMANN NEDERLAND BV

Harselaarseweg 90

3771 MB Barneveld

T +31 342 42 94 00

E info@hormann.nl

W www.hormann.nl

+ =

DE GROOT VROOMSHOOP

ICOPAL BV

DURA VERMEER

Zwolsekanaal 36

Heeswijk 155

Bosmaatweg 60

7556 PJ Hengelo

Postbus 877

7550 AW Hengelo

T +31 74 255 02 55

E dvi-oost@duravermeer.nl

W www.duravermeer.nl

7681 ED Vroomshoop

Postbus 31

7680 AA Vroomshoop

T +31 546 66 63 33

E info@degrootvroomshoop.nl

W www.degrootvroomshoop.nl

HOLCON BV

Industrieweg 8

7475 NH Markelo

Postbus 81

7475 ZH Markelo

T +31 547 35 73 15

E info@holcon.com

W www.holcon.com

3417 GP Montfoort

Postbus 29

3417 ZG Montfoort

T +31 348 47 65 60

E info.nl@bmigroup.com

W www.icopal.nl

FACÉDO BV

HARDEMAN VAN HARTEN

Gildestraat 13

6883 DB Velp

Postbus 3025

6802 DA Arnhem

T +31 26 370 13 60

Lage Veldweg 10

6741 JL Lunteren

T +31 31 846 15 51

E info@hardeman-vanharten.nl

HOMIJ TECHNISCHE INSTALLATIES BV

Lange Dreef 7

4131 NJ Vianen

Postbus 47

INTAL BV

De Veken 103

1716 KG OPMEER

T +31 226 34 15 25

E info@facedo.nl

W www.hardeman-vanharten.nl

4130 EA Vianen

E info@intal.nl

W www.facedo.nl

T +31 88 186 16 00

W www.intal.nl

E info@homij.nl

W www.homij.nl

FORECO DALFSEN

Dalmsholterweg 5

7722 KJ Dalfsen

Postbus 73

7720 AB Dalfsen

T +31 529 43 15 48

E info@foreco.nl

HEIJMANS

Graafsebaan 65

5248 JT Rosmalen

Postbus 2

5240 BB Rosmalen

T +31 73 543 51 11

E info@heijmans.nl

VAN HOOGEVEST ARCHITECTEN

Westsingel 9

3811 BA Amersfoort

T +31 33 763 17 05

E bureau@vanhoogevest.nl

ITHO DAALDEROP

Lingewei 2

4004 LL Tiel

Postbus 21

3100 AA Schiedam

T +31 10 427 85 00

E mst@ithodaalderop.nl

W www.foreco.nl

W www.heijmans.nl

W www.vanhoogevest.nl

W www.ithodaalderop.nl

STEDENBOUW.NL

| 171


Bouw Partners Bouwpartners

Voor uitgebreide informatie over de

Bouwpartners, scan deze QR code

met uw smartphone

stedenbouw.nl/bedrijf

J.P. VAN EESTEREN

Hanzeweg 16

LIEVENSE

2803 MC Gouda

Archimedesweg 5

NIJHUIS BOUW BV

Postbus 8

2800 AA Gouda

T +31 88 823 01 00

E info@jpvaneesteren.nl

W www.jpvaneesteren.nl

KINGSPAN UNIDEK BV

Scheiweg 26

5421 XL Gemert

T +31 492 37 81 11

E info@kingspanunidek.nl

8912 AK Leeuwarden

T +31 58 212 52 27

E info@lievense.com

W www.lievense.com

Molendijk Noord 92a

7461 JE Rijssen

Postbus 241

7460 AE Rijssen

T +31 548 53 54 45

W www.kingspan.com

E bouw@nijhuis.nl

W www.nijhuis.nl

JM VAN DELFT & ZN

KLIMAATSERVICE HOLLAND BV

LINTHORST TECHNIEK BV

James Wattlaan 21

Nijverheidsstraat 31

Wenumsedwarsweg 18

5151 DP Drunen

3371 XE Hardinxveld-Giessendam

7345 AS Apeldoorn

Postbus 232

5150 AE Drunen

T +31 416 37 49 25

E info@jmvandelft.nl

W www.jmvandelft.nl

Postbus 118

3370 AC Hardinxveld-Giessendam

T +31 184 61 39 11

E post@klimaatservice.nl

W www.klimaatservice.nl

T +31 55 312 21 21

E info@linthorsttechniek.nl

W www.linthorsttechniek.nl

OTIS NEDERLAND

Papendorpseweg 83

3528 BJ Utrecht

T +31 88 750 06 00

E informatie@otis.com

W www.otis.com

LOKHORST BOUW EN ONTWIKKELING

Leeghwaterweg 1

KIM NEDERLAND

KONE

1951 NA Velsen-Noord

Tweelingenlaan 144

Rijn 10

Postbus 79

7324 BP Apeldoorn

T +31 55 368 91 91

E info@kim-nederland.nl

2491 BG Den Haag

T +31 70 317 10 00

E nederland@kone.com

1951 NA Velsen-Noord

T +31 251 26 50 00

E info@lokhorst.nl

VAN DEN POL ELEKTROTECHNIEK BV

Aardvletterweg 14

W www.kim-nederland.nl

W www.kone.nl

W www.lokhorst.nl

3417 XL MONTFOORT

T +31 348 47 34 34

E info@vandenpol.com

W www.vandenpol.com

KINGSPAN GEÏSOLEERDE PANELEN

Lingewei 8

4004 LL Tiel

Postbus 6565

4000 HN Tiel

KONINKLIJKE WOUDENBERG

Voorstraat 7

4233 EA Ameide

Postbus 3

4233 ZG Ameide

NATHAN SYSTEMS

Mega 2

6902 KL Zevenaar

Postbus 90

6900 AB Zevenaar

PLEIJSIER BOUW

De Blokmat 21

8281 JH Genemuiden

T +31 344 67 52 50

T +31 88 355 96 00

T +31 26 445 98 45

T +31 38 385 45 05

E info@kingspanpanels.nl

E info@koninklijkewoudenberg.nl

E info@nathan.nl

E genemuiden@pleijsierbouw.nl

W www.kingspan.com

W www.koninklijkewoudenberg.nl

W www.nathan.nl

W www.pleijsierbouw.nl

172 | STEDENBOUW.NL


BouwpartnersBouw Partners

Voor uitgebreide informatie over de

Bouwpartners, scan deze QR code

met uw smartphone

stedenbouw.nl/bedrijf

ROLLECATE

H.G. Zwerusstraat 3

STUDIONINEDOTS

Gedempt Hamerkanaal 111

TWINTEC NEDERLAND BV

Gutenbergweg 6

VOLKERWESSELS

Podium 9

7951 CZ Staphorst

1021 KP Amsterdam

4104 BA Culemborg

3826 PA Amersfoort

Postbus 3

7950 AA Staphorst

T +31 522 46 70 00

E mail@rollecate.nl

T +31 20 488 92 69

E info@studioninedots.nl

W www.studioninedots.nl

T +31 345 53 28 78

E info@twintec.nl

W www.twintecgroup.com

T +31 88 186 61 86

W www.volkerwessels.com

W www.rollecate.nl

VORSSELMANS

TGM

Heesakkerweg 19

5721 KM Asten

UNILIN INSULATION

Beneluxstraat 1

5061 KD Oisterwijk

Wuustwezelseweg 95

B-2990 Loenhout

T +32 3 690 04 40

T +31 493 32 77 22

T +31 13 523 13 13

E info@vorsselmans.be

SCHINDLER NEDERLAND

E info@tgm.nl

E info.nl@unilin.com

W www.vorsselmans.be

Verheeskade 4

W www.tgm.nl

W www.unilininsulation.com

2521 BN Den Haag

Postbus 28501

2502 KM Den Haag

T +31 70 384 37 00

E info@nl.schindler.com

W www.schindler.com

a member of the Stertil Group

TREBBE GROEP BV

Tubantiasingel 63

7514 AB Enschede

Postbus 4

7500 AA Enschede

UNSTUDIO

Stadhouderskade 113

1073 AX Amsterdam

Postbus 75381

1070 AJ Amsterdam

DE VRIES EN VERBURG

't Vaartland 8

2821 LH Stolwijk

Postbus 59

2820 AB Stolwijk

STERTIL BV

T +31 88 259 00 00

T +31 20 570 20 40

T +31 182 34 17 41

Westkern 3

E info@trebbe.nl

E info@unstudio.com

E info@devriesverburg.nl

9288 CA Kootstertille

W www.trebbe.nl

W www.unstudio.com

W www.devriesverburg.nl

T +31 512 33 44 44

E info@stertil.nl

W www.stertil.com

VAN WIJNEN

VAN STOKKUM

Van Coehoornstraat 10

5916 PH Venlo

T +31 77 351 88 54

DE TWEE SNOEKEN

Postelstraat 49

5211 DX 's Hertogenbosch

T +31 73 614 04 07

VASTBOUW OOST

Spoelerstraat 2

7461 TW Rijssen

Postbus 240

7460 AE Rijssen

T +31 548 53 99 99

Heikampweg 6

5249 JX Rosmalen

Postbus 46

5240 AA Rosmalen

T +31 73 521 90 14

E info@vanstokkum.com

E info@tweesnoeken.nl

E info@vastbouw.nl

E rosmalen@vanwijnen.nl

W www.vanstokkum.com

W www.tweesnoeken.nl

W www.vastbouw.nl

W www.vanwijnen.nl

STEDENBOUW.NL

| 173


BIJZONDER WERK IN PALEIS HET LOO

ALLE RUIMTEN WORDEN

VOLLEDIG GEDEMONTEERD

“Vloeren, stucwerkplafonds en luxe

betimmeringen moeten eruit. Het paleis

wordt volledig asbestvrij gemaakt.

Daarna plaatst Koninklijke Woudenberg

alles weer in de oude situatie terug.“

VAKRESTAURATEURS SINDS 1799 • WWW.KONINKLIJKEWOUDENBERG.NL


“In de middeleeuwen had Eymerick een

verdedigingsfunctie als centrum van

de vrije heerlijkheid Heeze, Leende en

Zesgehuchten. Nu is het middeleeuwse slot

onderdeel van kasteel Heeze.

Sinds 1760 is de naam van onze familie

hieraan verbonden. Zelf ben ik hier drie

tot vier dagen per week aanwezig om van

alles te regelen. Er is veel te doen. Een

deel wordt bewoond door mijn vader, de

museale stijlkamers zijn toegankelijk voor

publiek en het slot en het koetshuis worden

verhuurd voor evenementen. Gelukkig

wordt de stichting bijgestaan door veel

vrijwilligers.

Heeze is een van de weinige kastelen in

Brabant die nog authentiek zijn ingericht.

Mijzelf spreekt het geheel van het complex

aan. De gebouwen, de inrichting,

de omgeving met grachten en landerijen,

de geschiedenis, ze vormen een uniek

samenhangend geheel.”

S.E. baron van Tuyll van Serooskerken

bestuurslid van de Stichting

Kasteel Heeze

Donatus

verzekert

vertrouwd

sinds 1852

Monumenten worden met veel zorg omgeven door eigenaren en beheerders.

Dat is belangrijk en nodig. Net als het kiezen van de juiste verzekering. Al sinds

1852 heeft Donatus ervaring in het verzekeren van monumentale kerken en

gebouwen. Als onderlinge maatschappij werken wij zonder winstoogmerk. Wij

hebben dan ook geen klanten, maar leden. Maak vrijblijvend kennis met Donatus.

Onze expertise zal u verbazen en verrassen, evenals onze jaarlijkse premierestitutie.

www.donatus.nl tel. 073 - 5221700


TOTAALOPLOSSINGEN

VOOR AL UW BOUW- EN

STAALBOUWPROJECTEN

ASK ROMEIN BOUW

Belder 80

4704 RK Roosendaal

Nederland

+31 (0)165 750 300

info@ask-romein.com

BEKIJK ONZE PROJECTEN OP

WWW.ASK-ROMEIN.COM

More magazines by this user