ZIZO146

cavaria

VOORWOORD

ZIZO gaat digitaal verder

In november 1993 rolde het allereerste ZIZO-tijdschrift van de persen. Het blad vervulde lange

tijd een pioniersrol in de Vlaamse media bij gebrek aan andere berichtgeving over holebi’s

en transgenders. Ruim een kwarteeuw later zijn de tijden veranderd en verdwijnt de papieren

uitgave van het magazine. ZIZO gaat voortaan enkel online verder.

ZIZO is een uitgave van çavaria, de Vlaamse belangenverdediger van holebi’s en transgenders.

De voorbije 25 jaar veranderde de frequentie en het opzet van ZIZO een aantal keer. Aanvankelijk

kon je het magazine in de boekenhandel kopen, de laatste jaren werd het gratis verdeeld in

verschillende distributiepunten, of kon het via een abonnement thuis geleverd worden.

PIONIERSROL VERVIEL

Het medialandschap is constant in evolutie. Begin jaren 90 las je zelden of nooit stukken over

holebi’s en transgenders in de Vlaamse media. Voor vele holebi’s en transgenders was ZIZO hun

enige informatiebron. ZIZO zette het LGBTI+-thema op de kaart en geleidelijk aan zetten de

reguliere media het thema ook steeds vaker op hun agenda. Anno 2019 kan je bij manier van

spreken geen krant meer openslaan of tv meer aanzetten zonder kwalitatieve artikels of reportages

over onze thematiek te spotten. Vroeger was ZIZO de enige, nu zijn we een van vele. Deze

evolutie kunnen we bij ZIZO alleen maar toejuichen.

DIGITALE (R)EVOLUTIE

De voorbije 25 jaar deed de digitale wereld haar intrede, ook in de journalistiek. Het internet en

de sociale media nemen een steeds belangrijkere plaats in de maatschappij in. De printmedia

komen steeds vaker onder druk te staan. Aangezien ZIZO een gratis magazine was, wogen de

druk- en verspreidingskosten steeds harder door. Daarom blijft ZIZO in de toekomst haar website

en sociale mediakanalen verder uitbouwen en optimaliseren.

ZIZO STOPT NIET

Het is belangrijk om te benadrukken dat ZIZO niet stopt. Het tijdschrift verdwijnt maar online

blijven we bestaan. Zowel op onze site als op sociale media blijven we brengen wat we belangrijk

vinden om te brengen. ZIZO zal blijven opiniëren, sensibiliseren en discussiëren. ZIZO zal

een forum blijven geven aan stemmen die niet vaak gehoord worden. ZIZO zal LGBTI+-thema’s

blijven aankaarten, op een inclusieve manier.

HELPENDE HANDEN

Zonder de hulp van de vele enthousiaste vrijwilligers zou ZIZO nooit de rol vervuld hebben die

ze al een kwarteeuw vervult. We willen dan ook iedereen die op een of andere manier heeft

bijgedragen aan ZIZO (of dat nog steeds doet) bedanken voor hun inzet: alle redacteurs, eindredacteurs,

fotografen, illustratoren en hoofdredacteurs…

Daarnaast willen we ook alle verdeelpunten bedanken die ervoor zorgden dat onze lezers op

een laagdrempelige manier een exemplaar van ZIZO konden oppikken.

BEN JE ABONNEE?

Huidige abonnees zullen individueel worden gecontacteerd door çavaria, met verdere praktische

info betreffende de stopzetting van het printnummer.

BLIJF OP DE HOOGTE

Volg www.zizomag.be (en schrijf je in op de nieuwsbrief)

Yves Aerts, verantwoordelijke uitgever

Stijn Depoorter, hoofdredacteur

facebook.com/zizomagazine

@zizomag

@zizomag

3


INHOUD

08 14 42

RUBRIEKEN

Snel bezorgd 48

De Weyde Wereld 50

Sofagesprek met Lola McQueen 56

Lifestyle68

LGBT+ Hall of Fame 80

MENSEN EN DINGEN

Dorianne Aussems

MNM-presentatrice en rolmodel08

Belgische regenboogkoepels

Voor welke uitdagingen staan we 50 jaar na Stonewall?14

Eenzaamheid bij LGBT+-personen

Drie personen getuigen20

Dave Sinardet

De Stemwijzer: Wat denken de partijen over

seks, gender en welzijn?26

Holebi- en trans representatie op de Vlaamse televisie

Eigenlijk doen we het zo slecht nog niet30

Saskia De Coster

Over het ouderschap en haar nieuwe roman

‘Nachtouders’34

Column

Piya Deseure40

Joppe De Campeneer

SPARKEL: waar de queer cultuur sprankelt42

Column

Gaea Schoeters62

Column

Fernand Van Damme24

4


26 56 84

Ulrike Lunacek

Over 40 jaar LGBTI+ en vrouwenrechtenactivisme en

de Europese verkiezingen64

Mister Gay Belgium 2019

Ontdek de twaalf finalisten70

We are family

The Daily Life of Gay Parents74

Jitske en Peter Van de Veire

Over hun vader-dochterrelatie, Jitskes coming-out

en de media84

Reportage

Boysproject beschermt de Antwerpse mannelijke en

trans sekswerkers88

Column

Gaea Schoeters62

Column

Fleur Pierets96

Verkiezingen 2019

De 4 speerpunten van çavaria98

EN OOK

Voorwoord03

Colofon06

Mundo Vero06

Wedstrijden47

Zwoltopia58

5


COLOFON

Verantwoordelijke uitgever: Yves Aerts

Hoofdredactie: Stijn Depoorter

Eindredactie: Amber Vallance | Crozzy Engelsma |

Gunter Van Stappen | Hanne Aerts | Louwy

Van Hauwe | Sören Fillet

Vormgeving: Virginie Soetaert

Administratie: Nicole De Neve

Advertentiewerving: Olivier Deschodt

Redactie: Anke Wauters | Annelies Leysen | David

Schoenmaekers | Elias Ysebaert | Florian Vanlee

| Geert De Weyer | Hannelore Goossens | Inke

Gieghase | Jasper Vanpoucke | Jeroen Borghs |

Maarten Raes | Margot Lissens | Misha Verdonck |

Stijn De Wandeleer

Columnisten: Fernand Van Damme | Fleur Pierets

Gaea Schoeters | Piya Deseure

Coverfoto: Sarah Van Looy

Fotografen: Annemarie Dekker | Dries Verstreepen

| Sandra Mermans | Sarah Van Looy |

Sofie De Backere

Illustratoren: Agnes Loonstra | Yule Hermans

Cartoons: Vero Beauprez | Zwoltopia

Inzendingen: zizo@cavaria.be

Bureau: Kammerstraat 22 – 9000 Gent – 09 223

69 29 zizo@cavaria.be – www.zizomag.be

Gratis verkrijgbaar via verschillende afhaalpunten

(check www.zizomag.be)

ZIZO IS EEN ONAFHANKELIJK BLAD DAT WORDT

UITGEGEVEN DOOR

VOLG ONS! facebook.com/zizomagazine @zizomag @zizomag

MUNDO VERO | VERO BEAUPREZ

6


Liefde is een mensenrecht

Gediscrimineerd?

helpt !

Gratis antidiscriminatielijn


Ik vertegenwoordig

nu

waar ik het zo

lang moeilijk

mee heb gehad

MNM-presentatrice en rolmodel

Dorianne Aussems

‘Generation M’ is een programma op MNM gericht aan en

gemaakt door jongeren. Dorianne Aussems staat sinds september

2018 aan het roer. In mei van datzelfde jaar kwam ze

voor Vlaanderen uit de kast als lesbisch, omdat ze vindt dat

lesbische rolmodellen nog ontbreken.

Met ‘Generation M’ probeert Dorianne vooral onuitgesproken

dingen luidop te zeggen: “Het is een cliché om te zeggen dat

ik verder taboes wil doorbreken, maar dat is wel zo.”

Tekst: Margot Lissens

Foto’s: Sarah Van Looy

Hair: Nils D'Joos - MUA: Gladys Ferro

Je leidt nu al enkele maanden

‘Generation M’. Hoe zijn die maanden

verlopen?

“In het begin verliep dat erg chaotisch

want het is een druk programma waar

ik ingesmeten werd. Ik werkte er al wel

enkele jaren aan mee, maar toch is het

plots heel anders als je zelf aan het roer

staat. Na elke dag waarop ik het programma

presenteerde, begon ik me wel

steeds meer op mijn plaats te voelen. Ik

wist dat dit is wat ik echt wou doen.

‘Generation M’ is niet plaatjes aanen

afkondigen. De muziek staat niet

centraal maar het inhoudelijke, de

onderwerpen. De muziek is nodig voor

lucht, plezier en om eender wat te laten

bezinken, of net niet. Dat valt vooral op

na een uitzending, dan zie ik berichten

van mensen die blij zijn dat ze hun

verhaal konden doen bij mij. Dat is wat

ik altijd wou doen, mensen een plaats

geven ongeacht van wat ze denken.

Soms komen er berichtjes binnen

waarvan ik denk: ‘Nee, ik sta aan de

totaal andere kant’. Maar dat is het

mooie van het programma: iedereen

zijn mening komt aan bod, zolang die

goed onderbouwd is met argumenten,

maar het hoeft niet altijd heel diep te

gaan.”

Waarom vind je het belangrijk om

iedereen een stem te geven?

“We maken het programma niet divers,

dat is gewoon zo. Elk onderwerp vraagt

diversiteit omdat het doelpubliek,

net als de wereld, zo divers is. Het

enige dat wij wel bewust doen, is soms

nog harder focussen om iedereen te

vertegenwoordigen omdat niet elke

groep even luid roept. We zullen sneller

zoeken naar of inzetten op mensen met

een andere etnische achtergrond omdat

die misschien niet even snel naar

MNM zullen luisteren. Net daarom zien

we het als onze taak om die mensen te

zoeken en te vertegenwoordigen. Bij elk

8


onderwerp komen persoonlijke verhalen

naar boven en die zijn nu eenmaal

divers.”

Hoe proberen jullie mensen die nog

niet naar MNM luisteren te bereiken?

“Door hun meningen op te snorren -

wat een vreselijk woord, eigenlijk, maar

ik kan het niet anders uitdrukken. We

gaan op zoek naar reacties op Facebook,

Twitter of Instagram. Die mensen

gaan zich zelf niet voorstellen aan ‘Generation

M’, maar wij contacteren hen

dan en vragen hun gegevens. Daarna

hebben we een kort gesprek met die

mensen en vragen daarna of ze dat nog

eens opnieuw willen komen zeggen in

de radiostudio of aan de telefoon.”

TAART EN ROSÉ VOOR EEN

CHIHUAHUA

Wat hoop je in de toekomst nog te

doen met het programma?

“Het is een cliché om te zeggen dat ik

verder taboes wil doorbreken, maar dat

is wel zo. Ik denk dat er nog veel onderwerpen

zijn waar niet over gesproken

wordt. Dan heb ik het niet alleen over

grote of gekke onderwerpen maar evengoed

over de simpele dingen. Zoals: ik

heb een lief en ik zie die super graag,

maar ik hoef daar echt niet elke dag

bij te zijn. Dat zijn zo van die stomme,

kleine dingen waarvan iedereen denkt:

‘Meen je dat nu?’ Of het over dingen

hebben die evident zijn, maar weer snel

over gaan. Zulke dingen wil ik nog aan

bod brengen. Ik wil zo veel mogelijk onuitgesproken

zaken luidop zeggen. Dat

is eigenlijk het doel, elke dag opnieuw.”

Heb je het gevoel dat je dat doel

elke dag bereikt?

“Elke dag is misschien veel gezegd.

Alhoewel, eigenlijk wel, want dat kan

ook in de kleine dingen zitten. Ook

onderwerpen waar al veel over gespro-

9


10


ken wordt, zoals pesten, brengen we

nog aan bod. Elk verhaal is uniek en de

luisteraar, want je weet niet wie dat is,

heeft zo’n verhaal misschien nog nooit

gehoord. Dat verhaal kan die luisteraar

vooruit helpen of inspireren. Ik denk wel

dat we ons doel elke dag in kleinere of

grote mate bereiken.”

Welke onderwerpen breng je het

liefste aan bod in de show?

“Als het over de LGBT+-gemeenschap

gaat of over een ander queer onderwerp,

breng ik dat natuurlijk iets liever.

Zo ging het onlangs bijvoorbeeld over

de Netflixserie ‘Pose’, die over trans

personen gaat en dan voel ik wel dat ik

iets meer zin heb in de uitzending omdat

het mij dan nauwer aan het hart ligt.

Maar ik kan even goed iets super

atypisch heel graag brengen. Zoals

bij Love your pet day, toen hadden we

Jill De Greef uitgenodigd omdat ze

gekend is met haar chihuahua door

het programma ‘Pink Ambition’ op Vijf.

Voor die uitzending hadden we met een

pop-uprestaurant in Antwerpen gebeld

waar je hond taart en rosé krijgt. Je

kan niet verder van mij mikken dan met

dat onderwerp. maar ook al staat het

niet dicht bij me kan ik daar toch wel

enthousiast over zijn, net omdat ik daar

zo nieuwsgierig over ben.”

Leer je veel nieuwe dingen door

‘Generation M’?

“Ja, elke dag. Ik leer vooral hoe mensen

denken. Je weet wel dat niet iedereen

op dezelfde lijn zit als jijzelf, dat zou ook

heel gek en saai zijn. Dus ik leer vooral

veel nieuwe meningen en inzichten van

mensen kennen. Dat vind ik het interessante

aan het programma.”

MOOIE MENSEN DIE ZICHZELF

DURVEN ZIJN

Je was in januari een van de presentatrices

op de Çavaria Awards,

wat vond je van die ervaring?

“Dat vond ik heel zot. Toen ik daar

vooraan stond, dacht ik: ‘Zie mij hier nu

eens staan, iets vertegenwoordigen waar

ik het altijd zo moeilijk mee heb gehad.

Vroeger durfde ik mijn seksuele geaardheid

niet eens te vertellen aan mijn

vrienden en familie en nu sta fier vooraan

een podium met allemaal mensen

die even sterk voor zichzelf uitkomen’.

Op dat moment was ik aan het rondkijken

in die mooie zaal van de Vooruit

"Als er een reden is om te

feesten, dan moet je gewoon

feesten en de Pride is zeker

een reden"

en alles klopte gewoon: de locatie,

allemaal mooie mensen die zichzelf

durven zijn en wij houden gewoon een

feest. Dat was hetzelfde gevoel als wat ik

op Prides krijg.”

Ben je zelf al naar veel Prides geweest?

“Eigenlijk niet, omdat ik mijn comingout

nog niet zo lang geleden gedaan

heb. Voor mijn coming-out keek ik daar

altijd van op een afstand naar en dacht

ik: ‘Dat lijkt me echt leuk’. Vorig jaar

ging ik voor het eerst naar een feestje

in Den Draak tijdens Antwerp Pride. Ik

ben ook naar de Belgian Pride in Brussel

geweest. Dat was zo’n mooie dag, het

was warm en ik keek lekker melancholisch

naar de blauwe lucht en dat was

weer zo een moment waarop ik dacht:

‘Zie mij hier nu staan’.”

Wat vond je van de sfeer op die

Prides?

“Ik vind sowieso dat je moet feesten als

er reden is om te feesten. De Pride is

duidelijk een goede reden! Je mag in

de open lucht met veel mensen rondom

je gewoon jezelf zijn zonder je in te

houden. In tegendeel zelfs, op Prides

zoek je alle uithoeken op. Er is niets

mooier dan in groep kunnen zijn wie je

bent en dat er voor iedereen geapplaudisseerd

wordt. Dat vind ik echt het

beste wat er is. Er is nu een platform, er

worden straten voor vrijgemaakt dus ga

gewoon.”

SPARKLE, het feest na de Çavaria

Awards, was ook een divers feestje,

wat vond je daarvan?

“Dat vind ik altijd wel moeilijk. Het is

zoals Jitske Van de Veire het zei toen ze

op het podium zat: in het publiek zie je

vooral witte homomannen. Soms stoort

mij dat wel in de zin dat ik het gevoel

heb dat de community toch erg hard

kan zijn voor elkaar.

Soms heb ik de illusie dat de LGBT+community

helemaal open-minded is

en dat alles mag zolang je maar jezelf

bent. Maar dat is niet helemaal waar

en dat stelt mij teleur. Ik denk niet dat

iedereen binnen de community altijd

openstaat voor verandering, ook daar

moet alles nog binnen een bepaald

kader passen. Daar heb ik het dan erg

moeilijk mee. Het klopt toch niet dat je

zelfs daar je best moet doen om geaccepteerd

te worden?”

‘HET ANDERE’ LEUK VINDEN

Hoe was jouw coming-out in je

vriendenkring en familie?

“Ik heb een zeer hechte band met mijn

vader, dus hij was een van de eersten

aan wie ik het vertelde. Tegen mijn

zussen heb ik het ook snel verteld. Voor

hen was dat vanzelfsprekend, ze wisten

het ook al wel. Maar ik herinner me

wel nog dat ik het er heel moeilijk mee

had toen ik echt moest zeggen dat ik

een vriendin had. Ik vond dat moeilijk

omdat dat zo persoonlijk is. Op de een

of andere manier is het emotioneel om

dat tegen de mensen te zeggen die je

zo graag ziet. In mijn familie zijn er

veel mensen die ook LGBT+ zijn, dus

dat maakte het allemaal eenvoudiger.”

Was dat genoeg voor jou?

“Nee, dat was zeker niet genoeg. Ik

voelde mij echt abnormaal. Ik dacht:

‘Ben ik nu ook zo iemand die dan weer

per se ‘het andere’ leuk moet vinden?’

Nu kloppen die woorden niet meer,

maar ik dacht dat toen wel zo. Het

verschil tussen vroeger en nu is trouwens

enorm: ik zou veel liever nu jong geweest

zijn dan toen. Het liefst zelfs nog

twintig jaar in de toekomst!”

Was jouw coming-out een positieve

ervaring voor jou?

“In mijn familie wel. Maar ik vond dat

11


"Soms heb ik de illusie dat onze community

helemaal open-minded is en dat alles mag

zolang je maar jezelf bent. Maar dat is niet

helemaal waar en dat stelt mij teleur"

vooral moeilijk bij vrienden. Veel van

hen waren toen verrast daardoor. Die

verbaasde reacties vond ik raar. Ik had

gewoon zoiets van: ‘Ik ben lesbisch maar

kunnen we dan nu gewoon verder eten?’

Ik hoop dat er ooit een tijd gaat komen

dat een coming-out niet meer iets is waar

je een extreme reactie op moet geven.”

Denk je dat de jongere Dorianne nu

trots zou zijn op jou?

“Sowieso. Ik wist niet hoe ik mijn seksuele

geaardheid een plaats moest geven.

Ik heb dat toen ik jonger was alleen

verteld aan mijn beste vriendin, aan

mijn vader en aan mijn zussen, daar

bleef het bij. Als ik nu denk dat ik dit nu

aan het delen ben met een deeltje van

de wereld en anderen kan inspireren om

voluit voor zichzelf te kiezen, dan ben ik

zeker trots op mezelf.”

12


ADVERTENTIE

ZEKERHEID

we delen dezelfde strijd

DE STRIJD VOOR GELIJKE RECHTEN, DIE VOEREN WE SAMEN.

#ALLFORONE

Daar waar anderen mensen tegen elkaar willen opzetten, is de

strijd voor LGBT+-rechten voor sp.a geen strijd tegen elkaar

maar met elkaar. Samen, schouder aan schouder.

Ook de komende jaren staat voor sp.a deze strijd centraal. In

binnen- en buitenland, willen wij iedereen de zekerheid

bieden zichzelf te kunnen zijn. Daar gaan we voor.

Dat is onze gedeelde strijd!

Check onze voorstellen op www.s-p-a.be/RegenboogRood


ADVERTENTIE

14


Pride voor politiek:

"Soms moet je zelf de

vertegenwoordiging zijn

die je wil zien"

Voor welke uitdagingen staan we 50 jaar na Stonewall?

Stonewall?

“Waarom doen jullie niets?” Het is de

nacht van 27 juni 1969 en een vrouw

schreeuwt naar omstaanders wanneer

ze bij een zoveelste politie-inval uit de

Stonewall Inn wordt gesleept.

De New Yorkse

homobar was

herhaaldelijk

het doelwit van

zulke raids.

De reden? De

uitbater had

geen vergunning

om alcohol

te serveren. En

die kreeg de bar

niet door het

LGBT+-publiek

dat ze aantrok.

Wat volgt zijn zes dagen van rellen tussen

jonge zwarte en witte holebi’s, trans

personen en sekswerkers enerzijds en de

New Yorkse politie anderzijds. Er wordt

‘Gay power!’ en ‘We want freedom’

geroepen, er wordt gezongen, er worden

barricades opgetrokken en vuurbommen

gegooid, ramen aan diggelen geslagen.

Stonewall was uitgegroeid tot een soort

van gemeenschapscentrum voor jonge,

dakloze LGBT+-individuen die door

familie en bij uitbreiding de samenleving

in de steek waren gelaten. Uitgestotenen

die naar New York City trokken in de

hoop er niet alleen een dak boven hun

hoofd te vinden, maar een plaats in de

wereld. Die nachten verdedigden ze een

thuis, een gemeenschap, een familie

die ze lang gezocht en pas gevonden

hadden. Een jaar later trok de eerste

Pride March door de straten van de

metropool.

Die prille pride van weleer is vandaag

een wereldwijd verbindend fenomeen

geworden.

Vijftig jaar na datum lijken we in België niet alleen in tijd en ruimte

ver verwijderd van de Stonewall-rellen: ons land doet het best goed

op vlak van LGBTI+-rechten. Of is de vooruitgang minder groot

dan we willen geloven? Met de Belgian Pride staan ook de regionale,

federale en Europese verkiezingen voor de deur. Een moment

om stil te staan bij de toekomst met de coördinatoren van de Belgische

regenboogkoepels: Yves Aerts van çavaria (Vlaanderen), Tom

Devroye van Arc-en-Ciel Wallonie (Wallonië) en Rachael Moore

van RainbowHouse Brussels (Brussel).

Tekst: Stijn Depoorter

Beeld: Sandra Mermans / Foto v.l.n.r. Rachael Moore, Tom Devroye, Yves Aerts

België prijkt op de tweede plaats op

de regenboogindex. Reden om te

vieren?

Tom: “Het hangt ervan af hoe je die

index bekijkt. België doet het goed op

vlak van rechten voor holebi’s en transgenders:

de antidiscriminatiewet, de

openstelling van het huwelijk… Ook de

transgenderwet is een grote stap vooruit,

al is ze niet perfect. Maar die tweede

plek geeft de Waalse politici soms wel

het gevoel dat met die wetten alles al

verwezenlijkt is en ze op hun lauweren

kunnen rusten.”

15


Rachael: “Het probleem is ook dat de

index niet voor alle letters van onze

community spreekt. Vele mensen uit

onze community worden niet gehoord.

Het is geweldig om in België LGBTI+

te zijn… Zolang je tot de witte middenklasse

behoort. En laat onze politici nu

toevallig veelal net dat zijn.”

Yves: “Erger nog: ook voor die witte middenklasse

is het niet altijd zo fantastisch.

Er heerst het idee dat we in België in een

paradijs leven. Vele politici lijken te denken

dat we op vlak van LGBTI+-rechten

zowat alles bereikt hebben, dus wordt

er niet zo op ingezet. Maar er is een

verschil tussen wetgeving en het gedrag

van mensen. Was de LGBTI+-beweging

succesvol? Het welbevinden bij LGBTI+personen

is de afgelopen 25 jaar niet in

dezelfde lijn gestegen…”

Hoe verklaar je dat?

Yves: “Het heeft vooral te maken met

genderstereotypen en heteronormativiteit.

Zaken die een gevoel van onbehagen

teweegbrengen bij leden van

minderheden, een impact hebben op

onze mentale gezondheid. Dat leidt tot

risicogedrag dat we vertaald zien in

onder andere druggebruik en zelfdoding.

Daar werd en wordt onvoldoende

aandacht aan besteed. Misschien omdat

we dachten dat als we de wetgeving

aanpasten, de rest wel zou volgen? Nu

moeten we onder ogen durven zien dat

de rest niet gevolgd is. Dat er veel meer

nodig is dan enkel wetten.”

BETROKKENHEID

Wat kan de politiek beter doen?

Tom: “Het is niet zozeer een gebrek aan

politieke wil of slechte ideeën, maar we

worden onvoldoende betrokken bij het

beleid.”

Rachael: “Zo werden bij de lancering

van de nieuwe transgendercampagne

van de federale regering de uitnodigingen

op het laatste moment uitgestuurd.

Het is belangrijk om ons van bij het

begin bij zulke campagnes te betrekken.

Wij kunnen nuances leggen en eventueel

nog bijsturen.”

Tom: “In Wallonië staat er nu een project

op stapel om een opvangtehuis voor

LGBTI+-jongeren op te richten. Op zich

een goed initiatief dat focust op welzijn

maar er wordt steeds meer projectmatig

gesubsidieerd bij de drie koepels

Dit betekent dat het tijdelijke financiering

is in plaats van structurele financiering.

Het is interessant om subsidies te krijgen

voor projecten. Maar wat na afloop?

De mensen, het netwerk, de kennis, de

structuur: dat valt allemaal in het niets

wanneer het geld op is en het project

ten einde. We hebben nood aan een

coherente visie. Projecten moeten deel

uitmaken van een bredere strategie.”

Yves: “In Vlaanderen hebben we geluk:

we zijn een van de best gesubsidieerde

LGBTI+-organisaties ter wereld. Geld

is niet het grootste probleem, wel

het gebrek aan een gecoördineerde

aanpak. Veel politici geven aan dat ze

meer willen doen, alleen weten ze niet

wat. Om een visie te vormen, moet je

dichter bij de verschillende organisaties

staan. Hetzelfde probleem geldt op

federaal niveau - waar geld dan weer

wel ontbreekt. Minstens twee regeringen

wisten niet wie Gelijke Kansen op zich

zou nemen. Dat zou een van de eerste

toegewezen bevoegdheden moeten zijn.

Wat we de afgelopen jaren op het politiek

toneel zagen was vrijwel een kopie

van het voorgaande beleid. Dat terwijl

we nog vooruit kunnen en moeten. Wat

is de volgende stap?”

Wat zou die volgens jou moeten zijn?

Yves: “In plaats van een ideetje hier en

daar van een willekeurig geïnteresseerde

minister van bijvoorbeeld Sport in een

16


plan te gieten hebben we een overkoepelend

actieplan nodig waarvan wetgeving,

een duidelijke tijdlijn en fondsen slechts

enkele nauw verbonden elementen zijn.

Een globaal LGBTI+-plan dat impact

heeft op het dagelijkse leven van onze

community, van de schoolbanken over de

werkvloer tot in het woonzorgcentrum.”

ANDERE KIJK OP ‘ANDERS-ZIJN’

In Vlaanderen zijn genderidentiteit

en seksualiteit onderdeel van de

eindtermen van het eerste middelbaar.

Is onderwijs de manier om

invloed te hebben op ons dagelijkse

denken?

Yves: “Onderwijs is ontzettend belangrijk,

maar het moet verder gaan dan

alleen de eindtermen van de middelbare

school. We moeten die mensen opleiden

die anderen gaan onderwijzen. Eigenlijk

iedere plaats waar mensen gesocialiseerd

worden: de school, maar ook

het gezin. Alleen kunnen we als kleine

organisatie onmogelijk naar iedere

school, ieder dorp en huis trekken om te

vertellen hoe kinderen kunnen worden

opgevoed. Dat moet deel uitmaken van

het curriculum van lerarenopleidingen.”

Tom: “In Wallonië hebben we al enkele

jaren subsidies van de Franse Gemeenschap

voor de GrIS-werking. Het concept:

holebi’s ontmoeten jongeren op

scholen en in verenigingen. Tijdens die

ontmoetingen kunnen de jongeren al

hun vragen over seksuele oriëntatie stellen

zolang de vragen respectvol zijn. De

vrijwilligers antwoorden al hun vragen

in in de ik-vorm. Zo worden de jongeren

bewust van wat holebi-zijn en uit de kast

komen voor iemand kan betekenen.”

Welke maatschappelijke verandering

is vooral nodig?

Tom: “De samenleving is niet genderof

seksueel inclusief, maar nog steeds

normatief. We moeten niet enkel politici

overtuigen, ook binnen onze eigen gemeenschap

is er werk aan de winkel.”

Yves: “Het probleem is niet zozeer dat

we een minderheid zijn, maar het feit

dat we ons daar zo tegen verzetten.

Sommigen strijden om deel uit te maken

van de meerderheid, maar ik geloof dat

we moeten streven naar meer diversiteit

en het omarmen van verschillen. Als we

onszelf niet aanvaarden als minderheid

draagt dat alleen maar bij tot het gevoel

er niet bij te horen. Dat weegt ook op

het mentale welzijn.”

Rachael: “Onze samenleving heeft het

er moeilijk mee onze verschillen te aanvaarden.

We worden continu verteld hoe

we horen te zijn. Dan heb je een initiatief

als de Pride waarbij je één dag van

het jaar voluit voor de minderheid gaat

en je persoonlijkheid vrij in de verf zet,

om dan de rest van het jaar maar weer

‘normaal’ te doen. Op maatschappelijk

vlak moeten mensen zich meer openstellen.

Mensen van kleur bestaan en zijn

geen gevaar voor de samenleving, we

maken er deel van uit.”

VERBONDENHEID

Vijftig jaar na het begin van de

pride-beweging keert de Belgian

Pride terug naar de roots. De slogan

luidt ‘All For One’ en het thema is

intersectionaliteit. Wat betekent dat

concreet?

Rachael: "Dat betekent dat een mens

op meerdere niveaus discriminatie kan

ervaren. Ik kan gediscrimineerd worden

als vrouw, omdat ik zwart ben of omdat

ik biseksueel ben. Elk persoon is uniek en

heeft recht op een plek in de maatschappij.”

Tom: “Pride is een plaats voor vrijheid,

plezier, dansen en seks, maar ook debat

en campagnes. Het is meer dan een

groot openluchtfeest, er is een boodschap

die verbindt.”

17


Het wordt een gewichtige Belgian

Pride, vlak voor de verkiezingen.

Niet alleen regionaal en federaal,

maar misschien nog belangrijker:

Europees.

Yves: “Ik schat dat de Europese Unie

maar liefst 75 procent van onze wetten

beïnvloedt. Het Europese niveau heeft

veel invloed op ons dagelijkse leven.

Het is bovendien niet ondenkbaar dat

de LGBTI+-rechten erop achteruit zullen

gaan. Kijk maar naar Polen, Hongarije,

Italië en Spanje. Het is niet omdat we

nog niet echt een antigenderbeweging

in België merken, dat we dat de komende

jaren niet zullen doen.

Die tendens is er, kijk maar naar Schild

& Vrienden. Wat ons land kan doen om

die negatieve invloed in te dijken, is op

het Europese toneel het voortouw nemen

op vlak van reproductieve rechten, gender-

en LGBTI+-zaken. Want als WIJ het

niet doen, wie wel?

Rachael: “Het is ook belangrijk dat we

beseffen dat de verschillende minderheden

hun krachten moeten bundelen.

Vrouwen hebben het stemrecht niet

gekregen door enkel met vrouwen te

werken. Daarvoor was samenwerken met

mannen nodig. We kunnen racisme en

holebifobie alleen bestrijden als we met

witte en heteropersonen samenwerken."

Er lijkt een gebrek aan eenheid

binnen de LGBTI+-community. Niet

iedereen heeft het op die politieke

deelname aan het evenement. Sommigen

vinden Pride bijvoorbeeld te

commercieel geworden, anderen

hebben problemen met de aanwezigheid

van politici, politie en de

bedrijfswereld.

Tom: “Er is niet één gemeenschap, maar

een hele resem bewegingen. Er is dus

ook niet één Pride. Mensen hebben zo

hun eigen redenen om het te vieren. Wij

streven naar een beweging die zo inclusief

mogelijk is en iedere gemeenschap

een plaats biedt.”

Hoe krijg je iedereen achter dezelfde

missie, hoe hou je de slogan in eer?

Yves: “Veel mensen voelen zich deel

van een grotere beweging en dat is

positief denk ik. Met sociale media zijn

meer en meer mensen verbonden maar

ondanks die virtuele wereld hebben we

nog steeds behoefte aan écht contact,

ontmoetingen en gesprekken met échte

mensen. Zaken als Pride en de Regenbooghuizen

zijn daar dan weer een

mooi voorbeeld van.”

DE EERSTE ZIJN

Bieden die social media naast een

gevoel van verbondenheid ook

inspirerende rolmodellen die de

beweging vooruit trekken?

Yves: “De vertegenwoordiging laat te

wensen over. We moeten daar zelf ook

meer het voortouw in nemen. Als we

als team meer diversiteit voor de dag

brengen, kunnen we als beweging ook

meer verschillende mensen aantrekken

die zich tot een minderheid binnen de

minderheid rekenen en zich eindelijk in

de beweging herkennen.”

Rachael: “Het is een kwestie van de

eerste te zijn. Alleen is dat een beetje

een enge gedachte, wetende dat het in

het verleden niet altijd goed afliep met

wie de eerste was.

Als activiste van een minderheid voor

wie het systeem niet werkt, geloofde ik

lange tijd ook niet in dat systeem. Het is

niet gemaakt door of met zwarte biseksuele

individuen zoals ik in gedachte.

Daardoor is het verleidelijker om zich er

tegen af te zetten dan ermee te werken.

Ik vind het nu belangrijk om naar de

gemeenschap te gaan en uit te leggen

dat het systeem is wat het is, dat we van

daaruit moeten vertrekken. Soms moet

je zelf de vertegenwoordiging zijn die je

wil zien. Soms moet je zelf de verandering

zijn.”

MEER INFO

www.cavaria.be

www.arcenciel-wallonie.be

www.rainbowhouse.be

19


20


Eenzaamheid bij

LGBT+-personen

Drie LGBT+-personen getuigen over eenzaamheid

Vlamingen zijn eenzaam: één op vier volgens recent onderzoek. Of je nu jong of oud bent, in de

stad of op het platteland woont, ziek of gezond bent, je jezelf als LGBT+ of hetero identificeert.

Eenzaamheid is iets wat iedereen kan overkomen.

Tekst: Anke Wauters

Beeld: Agnes Loonstra

“Er is koffie in de gemeenschappelijke

ruimte, maar die is volgens mij stiekem

decaf. Ze gunnen ons hier echt niets”,

lacht Timo (27) in de privékamer op de

psychiatrische afdeling van het ziekenhuis

waar ik hem bezoek. Hij is hier ‘om te

rusten’, of toch: “Dat is wat ik aan mijn

werk heb gezegd. Want hoe vertel ik dat

ik zo eenzaam was dat ik mezelf heb

verloren in drugs en uitgaan?” Timo heeft

een veeleisende job, vertelt hij. Maar

werken was nooit het probleem, het

krijg. Ze vergeten je een beetje. En ook

dat ik het gevoel heb dat mijn dokters

mij niet altijd volledig begrijpen.” Wanneer

ik Timo vraag hoe het dan voelde,

die eenzaamheid, wordt hij even stil.

Dan zegt hij: “Alsof je in een lege kamer

staat te roepen en je niet eens je eigen

stem hoort.”

Een witte muur in een appartement, een

telefoon die genadeloos wordt ingehaakt

na de eerste zinnen, steeds opnieuw

hetzelfde popnummer in dezelfde bar,

"Alsof je in een lege kamer staat te roepen

en je niet eens je eigen stem hoort" – Timo

waren de uren na het werken die hem de

das omdeden: “Als ik al mijn deadlines

had gehaald, kon ik niet zomaar op

de zetel thuis zitten. Ik probeerde het

wel, maar ik liep al snel de muren op.

Ik dacht: ‘Tja, en wat nu?’ Dus ik werd

high, schuimde ondertussen Grindr af

en sprak af met iemand voor seks. Of

ik ging naar een feestje – ik woon in de

uitgaansbuurt, handig – en danste, kuste

tot de zon opkwam. Het was dat of alleen

zijn met mijn gedachten. Ik weet dat ik in

die periode veel risico’s heb genomen,

vooral dan op seksueel vlak, maar niets

jaagde mij meer angst aan dan dat.”

STEEDS MINDER BEZOEK

Het gevoel van eenzaamheid kwam als

een schok voor Timo, die naar eigen

zeggen een weinig hobbelig parcours

heeft afgelegd: “Ik ben nooit gepest

geweest, nooit nageroepen. Mijn zus

was tien jaar ouder en lesbisch, dus toen

ik uit de kast kwam, was dat voor mijn

ouders een non-event. Je hoort altijd

verhalen van holebi en trans jongeren

die door hun ouders geslagen worden,

de deur uitgezet. Bij mij niet. Niemand

lag er wakker van. Ik was de beste van

de klas, lag goed in de groep en ik heb

na het afstuderen meteen een uitdagende

job gevonden. Mijn vrienden waren

fantastisch en ik had geen behoefte

aan een relatie maar kon occasioneel

mezelf verliezen in intense romances.

Heerlijk. Ik had letterlijk niets om over te

klagen.” Sinds Timo een paar maanden

geleden op de psychiatrische afdeling

verblijft, is zijn gevoel van eenzaamheid

alleen maar toegenomen: “Natuurlijk,

de dokters doen goed werk. Ik heb een

pak te verwerken, zaken waar ik me niet

bewust van was. Dat ik problemen heb

met mijn zelfbeeld bijvoorbeeld, met

eten. En dat het te maken heeft met hoe

ik over mijn seksualiteit denk, zonder dat

ik het zelf wist, haatte ik mezelf omdat

ik homo ben. Vreemd toch, als ik altijd

door iedereen zo aanvaard was?” Maar

wat vooral moeilijk is voor Timo: “Dat

ik steeds minder mensen over de vloer

geen job of, erger, een uitzichtloze job,

het nummer op de weegschaal, een lege

inbox, geen gemiste oproepen, een stoel

tegenover je aan de keukentafel waar

niemand op zit. Het zijn uiteindelijk allemaal

clichés. Als je aan honderd mensen

vraagt hoe eenzaamheid aanvoelt, zal je

honderd verschillende antwoorden krijgen.

Wat ze je wel allemaal zullen vertellen

is: het is iets waarvoor je je schaamt,

iets waar je niet graag over praat en

waar weinig begrip voor is. En al zeker

niet als je niet hetero bent, vertelt Andrea

(37) uit Brussel: “Een heel groot deel van

je leven weet je niet wie je bent en wie

je leuk vindt, of leuk mag vinden. Dat

is eenzaam. Dan kom je uit de kast en

moet je dat steeds opnieuw doen, de rest

van je leven, tegen iedereen die je ontmoet.

Dat is eenzaam. Overal rondom

21


"Oudere holebi’s zijn vaker

eenzaam en kruipen soms

terug in de kast als ze zorgbehoevend

worden"

je lijkt er een leven voor je uitgestippeld

en je vraagt je af of jij je leven zo moet of

kan leiden. Huisje, tuintje, kindje. Wat als

mij dat niet lukt? Wat als dat voor mij niet

in de kaarten ligt en ik alleen achterblijf?

Ik ben lang bang geweest dat ik alleen

oud zou worden. Dat is een eenzame

gedachte. Maar natuurlijk, mensen zeggen

dat je er zelf voor gekozen hebt hé,

voor dit leven. Of als ze het niet zeggen,

denken ze het. Soms onbewust. Dat is

heel erg eenzaam.”

KWETSBARE DOELGROEP

Op dit moment is er weinig tot geen beleid

en structurele steun rond eenzaamheid

bij LGBT+ -personen. Bestaande

initiatieven beschikken over weinig

middelen. Uit recent onderzoek van de

Universiteit Gent blijkt nochtans dat ruim

een kwart van hen al één of meerdere

zelfdodingspogingen ondernam. Bij

trans personen loopt dat zelfs op tot

38,7 procent. Het zijn geen schokkende

resultaten. Volgens een oudere

studie gepubliceerd in het wetenschappelijk

blad ‘An International Journal for

Research, Invention and Care’ hebben

homoseksuele mannen in Nederland,

waar het homohuwelijk sinds 2001

legaal is, bijvoorbeeld nog steeds drie

keer meer kans op een stemmingsstoornis

dan hetero’s, en tien keer meer kans

op suïcidegedachten en -neigingen.

Het gevoel dat Andrea beschrijft tijdens

een uitzonderlijk warme februarinamiddag

op het terras van een Ierse bar

tegenover het beursgebouw in hartje

Brussel is niet vreemd. Eenzaamheid

hangt samen met discriminatie en

uitsluiting. Internationaal onderzoek

wijst uit dat eenzaamheid sterk gelinkt

is aan zogenoemde ‘minority stress’,

de langdurige, chronische stress die

personen in een minderheidsgroepen

kunnen ervaren.

In ‘Together alone: the epidemic of

gay loneliness’, een longreadartikel

voor The Huffington Post, omschrijft

Michael Hobbes het zo: ‘Lid zijn van

een gemarginaliseerde groep vraagt

extra inspanning. Als je de enige vrouw

bent op een zakelijke bijeenkomst, of

de enige zwarte man in je collegezaal,

moet je denken op een niveau dat leden

van de meerderheid niet moeten doen.

Als je je baas tegenspreekt, speel je dan

in op stereotypen van vrouwen op de

werkvloer? Als je faalt voor een test, zullen

de mensen dan denken dat dit komt

door je huidskleur? Zelfs als je geen

openlijke stigmatisering ervaart, eist het

overwegen van deze mogelijkheden na

verloop van tijd zijn tol.’

IEMAND DIE OPRECHT LUISTERT

Dat laten ook de mensen van Lumi weten:

eenzaamheid is een vaak terugkerend

thema bij de oproepen die ze daar

binnenkrijgen. Vaak komt eenzaamheid

ter sprake in kader van coming-out of

zelfdodingsgedachten. Ook de duur

van de gesprekken geeft aan dat de

oproepers eenzaam zijn en echt op zoek

zijn naar iemand om mee te praten en

iemand die oprecht luistert.

“Ik heb een paar keer gebeld met Lumi

voor ik uiteindelijk de stap nam om

contact op te nemen met een psycholoog”,

knikt Andrea. Ze nipt van haar

22


glas witte wijn, schuift haar zonnebril

met haar wijsvinger wat dichter op

haar neus en gaat zichtbaar moeizaam

verder: “Ik praat hier niet zo graag over.

Maar nadat mijn relatie van zeven jaar

op de klippen liep, ben ik een beetje

op de dool geweest. Ik dacht dat mijn

toekomst verzekerd was, met haar erbij.

We hebben zelfs gesproken over het in

huis nemen van pleegkinderen. Als dat

allemaal opeens wegvalt, ja… Dan weet

je het even niet meer. Hoe het verder

moet. Mijn angst om alleen te eindigen,

om nooit meer een lief te vinden, dat

kwam heel fel terug in die periode.”

Andrea installeerde Tinder, de populaire

datingapp. Maar daar vond ze niet wat

ze zocht: “Losse onenightstands, ja. Die

heb ik gehad. Eens iets gaan drinken of

naar de cinema gaan, en dan achteraf

ongemakkelijk afscheid nemen. Nooit

voelde ik echt die klik die ik bij mijn

vorige partner had, was het nooit zo

eenvoudig als hoe het met haar was.

Misschien was ik er ondertussen te oud

voor, dat hele online gegeven. Het is

toch een totaal andere generatie, hé?”

Andrea haalt haar schouders op: “Ik

moet achteraf gezien toegeven dat ik

ook niet erg openstond voor waardevolle

contacten. Ik was erg gekwetst

door de manier waarop mijn relatie was

geëindigd. Mijn vertrouwen in mensen

was een beetje zoek.”

EMOTIONELE EN SOCIALE

EENZAAMHEID

Er zijn twee grote soorten van eenzaamheid:

emotionele en sociale eenzaamheid.

Emotionele eenzaamheid ontstaat

bij een sterk gemis door de afwezigheid

van een intieme relatie, een emotionele

hechte band met een partner,

een familielid, of een beste vriend of

vriendin. Dat kan bijvoorbeeld na een

relatiebreuk, zoals bij Andrea. Sociale

eenzaamheid manifesteert zich dan

weer door een sterk gemis aan betekenisvolle

relaties met een bredere groep

mensen om je heen, zoals bij Timo.

Maar ook ouder worden speelt een rol.

Er zijn in België bij benadering 200.000

oudere holebi’s en trans personen. Ze

vormen een heel diverse groep. Sommigen

gingen heterorelaties aan en kregen

kinderen. Anderen hebben altijd een

heel open leven geleid. Sommige trans

personen beleefden vroeg, anderen pas

op latere leeftijd hun innerlijke genderidentiteit.

Uit het weinige beschikbare

onderzoek blijkt dat oudere holebi’s

vaker eenzaam zijn en soms terug in de

kast kruipen wanneer ze zorgbehoevend

worden, uit schrik voor reacties van degenen

van wie ze afhankelijk worden.

EEN ‘ONS-TEGEN-DE-WERELD’-

GEVOEL

Roger (89) knikt als ik die bevindingen

van Marion Wasserbauer, beleidsmedewerker

van çavaria, voorlees. “Ik

zou het zelf niet beter kunnen verwoorden”,

zegt hij. In het woonzorgcentrum

waar hij sinds een jaar verblijft, na een

zware val met moeilijke revalidatie en

dagelijkse beslommeringen door zijn

hardhorigheid, weten niet veel mensen

dat hij homoseksueel is. “Ik heb hier een

goede vriend gemaakt. Met hem ga ik

altijd kaarten. Aan hem heb ik het wel

verteld, ja. Maar ik heb wel gemerkt

dat ik er meer mee oplet, bijvoorbeeld

bij verpleegsters die ik niet ken. Je

weet maar nooit hoe mensen zullen

reageren.” Roger is veertig jaar samen

"Eenzaamheid

hangt

samen met

discriminatie

en uitsluiting"

geweest met zijn partner: “Wij mochten

nog niet legaal trouwen. Toen dat door

de wet werd goedgekeurd, hoefde het

voor ons ook niet meer. We wisten wat

we aan elkaar hadden.” Maar toen

zijn partner overleed aan de gevolgen

van hartziekte, viel Roger in een zwart

gat: “Dat was mijn maatje, ik had daar

alles mee meegemaakt. Zeker vroeger,

toen er nog niet zoveel werd gesproken

of gedaan rond holebirechten, je dat

vooral moest verzwijgen of anders kreeg

je klappen… Ja, toen hadden wij een

groot ‘ons-tegen-de-wereld’-gevoel. Al

die haat, dat maakt je ook wat strijdvaardig.

Niemand zou ons uit elkaar

halen.” Hij haalt zijn schouders op:

“En nu zit ik hier alleen hé, meiske.”

Timo, Andrea en Roger zijn geen volledige of fictieve namen omwille van de privacy van de getuigenissen.

Zit je, nadat je dit artikel las, zelf met vragen rond zelfdoding of eenzaamheid?

Blijf er niet mee zitten: neem contact op met Lumi of De Zelfmoordlijn en doe je

verhaal. De vrijwilligers luisteren graag.

Lumi: www.lumi.be of 0800 99 533

De Zelfmoordlijn: www.zelfmoord1813.be of 1813

23


COLUMN FERNAND VAN DAMME

ADVERTENTIE

HERINNERINGEN

In een vlaag van roekeloosheid

heb ik vorig jaar alle foto’s

van mijn iPhone gewist. Ik had geen

opslagruimte meer, en met één touchbeweging

kon ik iets aan dat vervelende probleem

doen.

Heel even maakte ik

me de bedenking of

dat wel zo’n goed idee

was, of ik geen spijt

zou krijgen, om dan

uiteindelijk toch op het

prullenbaksymbooltje

te drukken.

Enige melancholie is

mij niet vreemd, en

door foto’s van vroeger scrollen heb ik altijd als

een kwelling aanzien. Het maakte me weemoedig,

zo opnieuw geconfronteerd worden met mijn lief

op zijn schoonst in een Londens restaurant, vrienden

badend in de Noordzee, mijn Erasmus-gezin

voor hun prachtige woonst.

Daarom kon ik die honderden afbeeldingen van

mijn telefoon gooien. En verrassing, wat heb ik

daar nu ongelofelijk veel spijt van.

“Wat heb je gedaan.” Mijn vriend kon bijna huilen

toen ik terloops mijn technologische schoonmaak

vermeldde. De rest van de dag bleef hij triest, en

nog altijd wordt hij beter niet aan mijn ‘stunt’ herinnerd

of ik mag het weer aanhoren.

Zoals zo vaak in het leven heeft die stommiteit

me de ogen geopend (al sluit ik niet uit dat ik nog

eens tot zo’n zotheid in staat ben, daarvoor ben ik

te veel mens, mensen begaan eindeloos stommiteiten,

ah ja). Ik begrijp niet hoe ik ooit op zo’n

eenzijdig gitzwarte manier naar herinneringen heb

kunnen kijken.

"Ik begrijp niet hoe ik

ooit op zo’n eenzijdig

gitzwarte manier naar

herinneringen heb

kunnen kijken"

“Herinneringen maken dat je je

vanbinnen warmer voelt. Maar

tegelijkertijd scheuren ze je ook van

binnenuit aan stukken”, schrijft Murakami in

Kafka op het strand. Dat tweede deel heb ik altijd

goed begrepen, dat eerste begin ik eindelijk in

te zien. Ik moet die

warmte van wat was

leren omarmen.

Obsessief hou ik nu

souvenirs bij. De foto’s

met mijn lief gaan in

een eindeloos gebackupte

iCloud-map,

van mijn Erasmusfamilie

heb ik gelukkig

nog wat foto’s

teruggevonden. Ik hou nu ook bij welke restaurants

ik heb bezocht, welke films ik heb gezien, welke

momenten ik heb geapprecieerd.

Al die afbeeldingen, woorden, geluidsfragmenten

houden me vast aan het verleden en gelukkig

maar: ze zijn één van mijn weinige connecties met

wat ik ooit heb beleefd.

Natuurlijk zijn er ook herinneringen aan slechte

periodes, maar ook die moet ik proberen toe te

laten. Of zoals New York Times-columnist David

Brooks het formuleert: “We moeten de confrontatie

met onze angsten aangaan, we moeten de goede

en slechte herinneringen in ons leven integreren -

erkennen dat vele waarheden naast elkaar liggen.

Zo bouwen mensen een echt ‘zelf’ op, daar ligt het

pad naar geluk, kracht en vrede.”

Fernand Van Damme is journalist bij De Morgen.

Zijn column verschijnt driemaandelijks.

Foto: Patrik Hermansson

24


Mildheid en zelfacceptatie

voor LGBTQ+

13.07.2019

Wie? Voor iedereen die zich herkent in de letters van LGBTQ+.

De dag staat ook open voor wie houdt van poly-amorie.

Wanneer? 13.07. 2019 van 10u-17u

Waar? 3320 Hoegaarden

Lesbian

Kostprijs? 130€ excl. 21% BTW (incl materiaal & catering)

Inhoud? Dit is een studie- en oefendag voor mildheid.

Je krijgt een helder inzicht op geaardheid versus genderidentiteit met een overzicht

van de verschillende mogelijkheden.

De seksualiteitsbeleving komt aan bod net als de waarde van zelfacceptatie.

We geven inzicht in hoe mildheid en veerkracht een rol kunnen spelen bij genderidentiteit en geaardheid.

We werken rond mildheid in LGBTQ+ relaties.

Gay

Bisexual

Transgender

Queer or Questioning

Inschrijven en info? https://events.agilegrit.be/Event/View/62

Wil je meer informatie? Boek dan een telefonisch afstemmoment met Wendi Winnelinckx via 016/20.23.27


De Stemwijzer

Wat denken de partijen

over seks, gender en

welzijn?

Dave Sinardet (VUB) constateert dat het debat rond LGBT+-thema’s nog niet voorbij is

26


Op onze jongste lezers na,

trekken we op 26 mei met z’n

allen naar het stemhokje. Het

uitgelezen moment voor çavaria,

Sensoa en de Vrouwenraad om

steun te zoeken voor wat hen

drijft. Daarom schakelden ze

Professor Politieke Wetenschappen

en ex-redacteur van ZIZO

Dave Sinardet in. Samen met

hem ontwikkelden ze een wetenschappelijk

onderbouwde stemtest:

De Stemwijzer, met ‘seks,

gender, welzijn’ als baseline.

Drie thema’s die voor elk van de

organisaties belangrijk zijn.

Tekst: David Schoenmaekers

Foto’s: Sofie De Backere

Dave Sinardet had er een hele kluif

aan om de stellingen uit te denken (een

dertigtal!) en om de antwoorden te controleren

(van zeven partijen!). Bovendien

is hij de woordvoerder van het project.

Je hebt hem misschien op 19 maart in

de media gezien toen hij de antwoorden

van de politieke partijen bekendmaakte.

Zelf kan je ook de vragen invullen en

nagaan welke partij denkt zoals jij.

De opzet is dat de kiezers de stemwijzer

invullen en dan hun antwoorden

vergelijken met de antwoorden

van de partijen?

“Inderdaad. Per stelling lees je elk

antwoord en de argumentatie van elke

partij. Daarom is het een didactisch

instrument: het zet je aan zelf over die

thema’s na te denken en je leert met

welke argumenten de partijen tot welke

antwoorden komen.

Het is geen stemadvies. We zeggen

achteraf niet op welke partij je moet

stemmen. Ten eerste omdat dit maar

enkele specifieke thema’s zijn en wellicht

vinden mensen ook andere thema’s belangrijk.

Zelfs bij een algemene stemtest

is het geen echt stemadvies, want ook

dan blijft het beperkt tot die stellingen

en mensen vinden de ene stelling veel

belangrijker dan de andere. Verder

stemmen mensen niet alleen om inhoudelijke

redenen voor partijen.”

LGBT+-VRIENDELIJKE MARKETING

Wat vind je zelf de opmerkelijkste

antwoorden van de partijen?

“Je hoort vaak: het debat is eigenlijk

afgelopen, er is een consensus rond,

alles is bereikt. Dat is voor een stuk

waar: we hebben geen fundamentele

hadden we deze stemwijzer niet kunnen

maken. Daarvoor heb je immers een

zekere variatie nodig tussen de partijen.

Aanvankelijk vreesde ook ik dat er te

weinig variatie zou zijn, net vanwege

die perceptie dat er consensus is rond

de LGBT+-thema’s, maar gelukkig was

die er dus wel. Ik was zelfs verrast dat

de verschillen soms zo uitgesproken zijn.

Dus voor de verkiezingen van 26 mei

heeft de kiezer ook rond LGBT+-thema’s

nog wel degelijk diverse keuzemogelijkheden.’”

Hoe profileren de partijen zich dan?

“Een verrassende vaststelling is dat N-VA

op basis van haar antwoorden eerder

conservatief genoemd kan worden. Op

veel van de stellingen over LGBT+kwesties

delen ze hun standpunt met

het Vlaams Belang, dat toch uitgesproken

conservatief is.

Op sommige stellingen profileert

N-VA zich zelfs behoudsgezinder dan

Vlaams Belang. Zo vindt N-VA als enige

partij dat thema’s als genot en plezier

tijdens lessen seksuele opvoeding in

het middelbaar niet aan bod hoeven

te komen, terwijl zelfs Vlaams Belang

stelt dat genot inherent deel uitmaakt

van seksualiteit. Onderwijs lijkt sowieso

"Voor deze thema’s zie je nog nauwelijks

onderscheid tussen Open VLD en de linkse

partijen"

Waarom engageer je je hier zo sterk

voor?

“Ik was direct enthousiast om mee te

werken omdat ik achter het initiatief sta.

Ik geloof sowieso in de meerwaarde die

stemwijzers kunnen bieden bij verkiezingen,

omdat je kan zien met welke partij

je inhoudelijk het meest overeenkomt.

Ik zie het als deel van mijn missie om

mensen in verkiezingstijd meer wegwijs

te maken in het politieke labyrint en

ze bewuster te laten nadenken over

hun stem. Dit project maakt daar deel

van uit, maar dan specifiek rond deze

thema’s. Da’s een laatste reden waarom

ik wou meewerken. De thema’s liggen

me nauw aan het hart en verdienen

meer aandacht.”

politieke conflicten meer rond de vraag

of holebi’s en transgenders wel het

recht hebben om zichzelf te zijn, zoals

in de Verenigde Staten en Oost-Europa.

Grote dossiers zoals het holebihuwelijk

en adoptierecht zijn achter de rug.

De meeste partijen profileren zich in

hun marketing als LGBT+-vriendelijk,

bijvoorbeeld door deel te nemen aan

de Pride.

Toch leert deze stemtest dat er nog

tegenstellingen bestaan, bijvoorbeeld

rond een aantal kwesties waar de

LGBT+-gemeenschap vraagt om verdere

stappen te zetten. Er zijn dus zeker

wel nog verschillen tussen de partijen.

Gelukkig maar trouwens, want anders

gevoelig te liggen bij N-VA, want bij een

andere vraag over seksuele opvoeding

stelt de partij in haar argumentatie zelfs

uitdrukkelijk: ‘Onze jeugd is sowieso al

oversekst door de pornoficatie van de

samenleving en wat kinderen al op het

internet en via hun smartphones kunnen

downloaden.

N-VA is het als enige oneens met de

stelling ‘Wanneer een minister van een

land dat holebi’s opsluit een officieel

bezoek brengt aan België, dan moet

onze minister die situatie altijd aanklagen.’

Daar verwijst hun antwoord

misschien naar een concreet geval,

namelijk het bezoek van een Russische

delegatie in Antwerpen afgelopen

27


zomer. De oppositie had aangedrongen

om een statement te maken, maar het

Antwerpse stadsbestuur, onder leiding

van Bart De Wever, heeft toen beslist dat

niet te doen.

Bij verschillende andere stellingen zie je

dat N-VA en Vlaams Belang samen afwijken

van de rest. Zo zijn beide partijen

tegen het voorstel om alle politieagenten

een specifieke opleiding te laten volgen

om correct om te gaan met holebi’s die

het slachtoffer zijn van geweld. N-VA

voegt er wel aan toe dat in het veiligheidsplan

van Jan Jambon de nadruk

ligt op alle haatmisdrijven, ongeacht het

criterium. Beide Vlaams-nationalistische

partijen zijn er ook tegen om bescherming

tegen discriminatie op basis van

gender en seksuele oriëntatie op te

nemen in de Grondwet.

Op sommige punten sluit CD&V zich

aan bij de conservatieve coalitie. In

enkele gevallen staat N-VA wel aan de

progressieve kant. Ze vinden bijvoorbeeld

niet dat je identiteitskaart het

geslacht moet vermelden. Daar staan

enkel Vlaams Belang en CD&V op de

rem.”

SYMBOLISCHE STATEMENTS

Op beleidsvlak is er veel gerealiseerd

voor de holebigemeenschap.

Kan een partij daar conservatief uitkomen

en toch fundamenteel positief

staan tegenover LGBT+-rechten?

“De conservatieve antwoorden van N-VA

zijn in ieder geval opmerkelijk, omdat

de partij zich in haar communicatie de

laatste jaren nogal progressief profileert

rond de LGBT+-thema’s. Zeker in

Antwerpen, onder meer met symbolische

statements zoals de regenboogzebrapaden.

Bovendien heeft N-VA altijd al

een aantal mensen gehad die sterk op

het LGBT+-thema inzetten, zoals Piet De

Bruyn.

Als beleidspartij steunde de partij de

voorbije jaren een aantal progressieve

maatregelen. Ze hebben in de federale

regering bijvoorbeeld mee de transwet

ingevoerd. Dat was vooral het werk van

toenmalig staatssecretaris Elke Sleurs.

Maar toen werd al duidelijk dat andere

N-VA-boegbeelden in de regering zoals

Theo Francken daar wat op de rem

stonden. De N-VA heeft sowieso een

conservatieve strekking. Denk bijvoorbeeld

aan de beruchte lingeriepost van

Francken. De antwoorden die de partij

in onze test gaf, suggereren dat die

strekking aan belang wint. Maar we

zullen moeten afwachten of dat zich in

de toekomst meer in het beleid van de

partij zal manifesteren.”

Heeft het te maken de nadruk op het

identitaire?

“Volgens sommigen heeft de progressieve

profilering van N-VA rond

LGBT+-thema’s vooral te maken met

hun standpunten over migratie en islam.

VERGELIJK DE ANTWOORDEN VAN DE PARTIJEN OP ENKELE LGBT+-STELLINGEN

Stelling

Helemaal

eens

Eerder eens

Eerder

oneens

Helemaal

oneens

In de kleuterklas moet het thema

homoseksuele relaties aan bod komen.

Groen

Open VLD

sp.a

PVDA

CD&V

N-VA

Vlaams Belang

Alle politieagenten moeten een specifieke opleiding

volgen om correct om te gaan met holebi’s

die het slachtoffer zijn van geweld.

Groen

Open VLD

PVDA

sp.a

CD&V N-VA Vlaams Belang

Wanneer een minister van een land dat

holebi’s opsluit een officieel bezoek brengt aan

België, dan moet onze minister die

situatie altijd aanklagen.

CD&V

Groen

Open VLD

Vlaams Belang

sp.a

PVDA

N-VA

Als een vrouw en een homokoppel samen een

kind opvoeden, moeten zij alle drie als wettelijk

ouder erkend kunnen worden.

Groen

PVDA

Open VLD

sp.a

CD&V

N-VA

Vlaams Belang

Praktijktesten die verhuurders controleren

op discriminatie zijn ontoelaatbaar.

Vlaams Belang N-VA Open VLD CD&V

Groen

PVDA

sp.a

Transgenders die hier asiel aanvragen,

moeten kunnen kiezen voor een apart

opvangcentrum voor transgenders.

Groen

PVDA

CD&V

Open VLD

sp.a

N-VA

Vlaams Belang

28


"Een verrassende vaststelling is dat N-VA op

basis van haar antwoorden eerder conservatief

genoemd kan worden"

Dat zou dan een vorm van homonationalisme

zijn: dat je je stevig uitspreekt

pro LGBT+ om je af te zetten tegen

bevolkingsgroepen waarvan je weet dat

zij het er moeilijker mee hebben. Dat

is zeker bij Vlaams Belang het geval en

wellicht ook bij sommige N-VA’ers, maar

ik zou het LGBT+-standpunt van de

partij als geheel daar toch ook weer niet

volledig toe herleiden.”

PAARS-GROEN

Wat leren we uit de antwoorden van

de andere partijen?

“Aan de progressieve kant vind je bijna

altijd de linkse partijen en Open VLD

terug. Het is dus een beetje paarsgroen,

aangevuld met de PVDA.

Groen en sp.a sluiten daar aan bij een

historische traditie, aangezien zij de

eerste partijen waren die heel expliciet

ijverden voor holebirechten en bijvoorbeeld

het holebihuwelijk op de agenda

hebben gezet. De liberalen hadden in

die tijd nog een conservatieve strekking

en waren verdeeld. Maar nu zie je nog

nauwelijks onderscheid tussen Open

VLD en de linkse partijen, behalve over

praktijktesten.

CD&V zit geregeld aan de progressieve

kant, maar zeker niet altijd. Samen

met N-VA en Vlaams Belang vinden ze

niet dat homoseksuele relaties aan bod

moeten komen in de kleuterklas en zijn

ze er tegen dat een vrouw en een homokoppel

alle drie als wettelijke ouder

erkend kunnen worden als ze samen

een kind opvoeden.

Nu is dat wel een hele evolutie als je

ziet waar die partij vandaan komt:

twintig jaar geleden waren ze nog een

uitgesproken conservatieve partij. Ze

hebben zich lang heel expliciet tegen

een wettelijke erkenning van holebikoppels

gekant. Als je het vergelijkt met

andere christendemocratische partijen

in Europa kan je CD&V als progressief

beschouwen, al behouden ze dus toch

wel conservatieve kantjes.”

Zijn er verschillen aan de linkerkant

van het spectrum?

“Nauwelijks. Er is een verschil over de

wenselijkheid van aparte opvang voor

transgender vluchtelingen. Groen en

PVDA zijn daar voor, vanuit het idee dat

ze dan in veilige, aangepaste structuren

zitten en ze in gewone opvangcentra

misschien te maken krijgen met agressie

of pesterijen. Sp.a vindt dergelijke

segregatie dan weer geen goed idee,

maar er moet volgens hen wel aangepaste

ondersteuning zijn. Dat kan

je moeilijk echt een fundamentele

ideologische scheidslijn noemen. Zelfs

LGBT+-activisten zijn hierover verdeeld.”

Genoeg redenen om onze lezers op

te roepen zelf de stemtest in te vullen.

“Ja, dat kan nog tot op de dag van de

verkiezingen, via www.destemwijzer.be.”

29


Eigenlijk doen we het

zo slecht nog niet!

Holebi- en trans representatie op de Vlaamse televisie

Florian Vanlee werkte tussen 2015 en

2019 voor de UGent aan het project

'Seksuele diversiteit op het kleine

scherm: een kwalitatieve studie naar de

representatie van en het publiek debat

over holebi's in Vlaamse televisiefictie',

waarbij hij de beeldvorming rond

seksualiteit en gender vanuit een queer

theoretisch perspectief benaderde.

30


"Ongeveer een kwart van alle Vlaamse

fictieseries brengt minstens één prominent

holebi- of trans personage in beeld"

GLAAD is de Amerikaanse

organisatie die de representatie

en afbeelding van LGBT+personen

op het Amerikaanse

scherm beoordeelt. Volgens de

organisatie zijn er in 2018 heel

wat records verbroken voor de

holebi- en trans representatie

op tv. Uit hun diversiteitsstudie

blijkt dat 8,8 procent van de

857 onderzochte series personages

kent die zich openlijk op

het LGBT+-spectrum bevinden.

Hoe zit het nu eigenlijk in

Vlaanderen? Hoe lang moeten

wíj zappen voordat we een

LGBT+-personage in beeld

zien?

Tekst: Florian Vanlee

Beeld: VRT, VIER, VTM

GEEN UNICUM

Ongeveer een kwart van alle Vlaamse

fictieseries brengt minstens één belangrijk

holebi- of trans personage in beeld.

Algemeen gesteld lijkt het dan ook best

goed te gaan met de representatie van

seksuele en genderdiversiteit op het

Vlaamse kleine scherm. Mensen die niet

(enkel) op het andere geslacht vallen

zijn al lang geen unicum meer in ons televisielandschap.

Met rollen als die van

Lewis, een trans jongen in zijn tienerjaren

in de Ketnet-productie ‘4eVeR’, of

Axelle, een preoperatieve gedetineerde

in ‘Gent-West’, lijkt er ook qua genderdiversiteit

een onmiskenbare kentering

gaande.

Vanwege de aantoonbare focus op

sociaal-realisme in de Vlaamse televisiesector

hoeft dat ook niet meteen te

verbazen. Als het doel is om televisiefictie

te maken die in grote lijnen aansluit

bij de leefwereld van hedendaagse

Vlaamse kijker, zou het wat bizar zijn

om het licht van de zon te ontkennen

en de samenleving voor te stellen alsof

ze uitsluitend zou bestaan uit vrouwen

die op mannen vallen (en vice versa),

of mensen die als mannen geboren zijn

en zich daar compleet op hun gemak in

voelen. Seksuele en genderdiversiteit zijn

een sociale realiteit en televisiefictie die

nastreeft om deze realiteit te reflecteren

kan daar dan ook moeilijk omheen.

KWALITEIT BOVEN KWANTITEIT

Het is natuurlijk kort door de bocht

om te zeggen dat het prima gesteld is

met de representatie van seksuele en

genderdiversiteit op basis van het feit

dat holebi- en trans personages relatief

vaak voorkomen – ook al liggen die

aantallen relatief gezien hoger dan in

televisieseries uit pakweg de Verenigde

Staten. Representatie op zichzelf is niet

noodzakelijk positief. De beeldvorming

van verschillen op vlak van gender en

31


"Vlaamse holebi- en trans personages zijn

zelden karikaturen die tot hun seksueel of

genderverschil gereduceerd worden"

seksualiteit in populaire cultuur kan zelfs

een uitzonderlijk kwalijke rol spelen in

de manier waarop de samenleving omgaat

met mensen die in mindere mate

beantwoorden aan maatschappelijke

regels.

Bij de vraag hoe seksuele en genderdiversiteit

op het Vlaamse kleine scherm

in beeld gebracht worden, mogen

cijfers dan ook niet centraal staan,

maar de kwaliteiten van de individuele

personages en verhalen die samen de

holebi- en trans gemeenschap op tv

vormen. Welke thema’s komen aan bod

bij de verhaallijn van een trans personage?

Zijn er merkbare verschillen in de

manier waarop holebiseksuele dan wel

heteroseksuele relaties in beeld gebracht

worden? Is een biseksueel personage

méér dan een rol die gedefinieerd wordt

door een verlangen dat geen of minder

onderscheid maakt tussen mannen en

vrouwen? Vergeleken met een ietwat

eenvoudige peiling naar de seksuele en

genderdiversiteit in Vlaamse series, stelt

dat soort vragen ons veel beter in staat

om te begrijpen welke rol televisie speelt

in de maatschappelijke positie van

holebi- en trans personen.

ZONDER POESPAS

Een eerste observatie die daaruit kan en

moet voortkomen is dat Vlaamse series

– in tegenstelling tot veel buitenlandse

televisieculturen – geen uitgesproken audiovisuele

traditie van stigmatisering en

ridiculisering hebben met betrekking tot

gender en seksualiteit. Hoewel een personage

als de aanstellerige Bonaventuur

Verastenhoven uit ‘De Collega’s’ – van

wie meer dan eens gesuggereerd werd

dat hij op mannen zou vallen – op een

impliciete manier de draak stak met homoseksualiteit,

werden de eerste openlijke

holebipersonages in Vlaamse series

in de jaren 90 geïntroduceerd zonder al

te veel poespas. Ze beantwoordden ook

al helemaal niet aan stereotyperingen

van vrouwen die op vrouwen vallen of

mannen die op mannen vallen.

Zo eindigde de eerste seizoensfinale van

‘Thuis’ in 1996 met een passionele kus

tussen Elke en haar Nederlandse vriendin

Jessica en ging ‘Flikken’-voorloper

‘Heterdaad’ in haar tweede seizoen in

op de onterechte maar wijdverspreide

verdenkingen van kindermisbruik waarmee

homo’s tijdens de Dutroux-affaire

geconfronteerd werden – waarop de

ruige maar sympathieke publiekslieveling

Willy Martens zich tijdens diezelfde

afleveringen outte. Dat de tijd twee jaar

later al rijp was voor een openlijk homoseksueel

personage in een kinderserie –

Steve in ‘W817’ – toont aan hoe snel de

introductie van seksuele en genderdiversiteit

in Vlaamse televisiefictie plaatsvond

en hoe weinig controverse ze opwekte.

Te meer omdat de aanwezigheid van

holebi- en trans personages in content

voor kinderen in veel landen vooralsnog

op weinig bijval kan rekenen.

PERSONAGES MET DIEPGANG

In de voorbije decennia lijkt deze actieve

maar doorgaans ingetogen omgang

met seksuele diversiteit in Vlaamse

series dan ook een belangrijke leidraad

geweest te zijn. Holebi- en trans personages

zijn zelden karikaturen die tot hun

seksuele oriëntatie of genderidentiteit

gereduceerd worden. Het zijn mensen

die naast andere, doorgaans meer

aanwezige, lagen van hun persoonlijkheid

ook toevallig op bepaalde mensen

vallen. Of mensen die zich niet met hun

geboortegeslacht identificeren. Deze

tendens lijkt de laatste jaren een nieuwe

fase in te gaan, waarbij de seksuele

identiteit van personages helemaal niet

meer benoemd wordt.

Liese Meerhout in ‘Coppers’ had seks

met mannen en vrouwen – zonder dat

de makers van de serie de behoefte

voelden om haar verlangen expliciet te

labelen. Arno, de teruggetrokken zoon

van John Beckers in ‘Over Water’, mocht

dan wel een stormachtige romance

beleefd hebben met een klasgenoot,

maar ook in zijn geval ging de reeks

voorbij aan een gewichtige coming-out -

hoewel hij bij zijn klasgenoten op weinig

begrip of steun kon rekenen. De relatie

tussen Elke en Dominique in ‘Marsman’

vormde dan weer het enige functionele

koppel in de serie, die voor de rest

bevolkt werd door een verzameling

hetero’s die op geen enkele manier in

staat was om op een volwassen manier

32


samen te zijn. In een dorp vol bedrog en

overspel waren ze zowaar de enigen die

je van enige ‘normaliteit’ zou kunnen

beschuldigen.

GEWOON, DA’S AL GEK GENOEG

De notie van ‘normaliteit’ lijkt dan ook

een vrij dynamisch begrip in Vlaamse

series, die zelden gelinkt wordt aan op

wie mensen vallen of hoe ze zich identificeren.

Integendeel, holebipersonages

en wie weet binnenkort ook trans personages

zijn vaak onmogelijk te onderscheiden

van ‘de rest’. Als Ann en Tania

in ‘Thuis’ niet regelmatig zouden kussen

of knuffelen, zou geen mens vermoeden

dat een van beiden op vrouwen zou vallen.

Hetzelfde gaat op voor een personage

als Elias, de opgefokte gijzelnemer

in ‘De Dag’. De onthulling dat hij niet uit

winstbejag, maar uit wraak handelt voor

zijn overleden vriend is zelfs volledig

opgebouwd rond de verwachting dat het

de kijker zou verbazen. Die kijker zou

misschien uit zichzelf niet overwegen dat

zo’n ‘mannelijk’ personage op mannen

kan vallen.

lovenswaardig dat televisiemakers zich

ervan bewust zijn dat programma’s de

holebi- en trans gemeenschap vaak op

een stigmatiserende of ridiculiserende

manier in beeld brengen, en dat ze zo’n

beeldvorming natuurlijk uitdrukkelijk

aan de kaak moeten stellen.

Het is echter ook belangrijk om te

erkennen dat er grote verschillen

zijn tussen een personage dat een

stereotiepe karaktertrek heeft en een

stereotiep personage. Door alles wat

naar gevestigde karikaturen ruikt

angstvallig te vermijden, worden

bepaalde groepen binnen de holebien

transgemeenschap van het scherm

gewist. Flamboyante of extravagante

mannelijke homopersonages komen

amper voor, net als minder verfijnde

of elegante lesbische rollen. Bij trans

personages, aan de andere kant,

gaat het zelden om mensen die het

midden houden tussen mannelijkheid

of vrouwelijkheid, maar bijna altijd

om mensen die een volledige transitie

ambiëren.

personages. Intersectionaliteit vindt

amper weerklank op het Vlaamse

kleine scherm. Niet-heteroseksuele of

niet-cisgender rollen met een andere

huidskleur of etno-culturele achtergrond

zijn nog steeds zeldzamer dan een

welbespraakte en beleefde reactie onder

een artikel van Het Laatste Nieuws. Met

Vincent in ‘D5R’, Baïna in ‘Coppers’ en

recent ook Elias in ‘Dertigers’ begint

de alomtegenwoordige witheid van

Vlaamse LGBT+-personages eindelijk

kleine barstjes te vertonen. Maar de

holebigemeenschap op tv wordt voorts

ook miraculeus bespaard van fysieke of

mentale beperkingen. Ook financiële

problemen of klasse-ongelijkheden

lijken eerder het twijfelachtige privilege

van de vele cisgender hetero’s die het

Vlaamse kleine scherm rijk is.

"Het heeft er alle schijn van dat schrijvers en

makers zich zeer bewust zijn van de gevoeligheden

rond representatie"

De beslissingen die televisiemakers

nemen bij het uitschrijven en vormgeven

van holebipersonages lijken bijna een

vorm van omgekeerde stereotypering.

De welbekende clichés en karikaturen

dienen als voorbeelden van hoe het

zeker niet moet. Ook dat is in zekere zin

een pluim op de hoed van de Vlaamse

televisiesector, want het heeft er alle

schijn van dat schrijvers en makers zich

zeer bewust zijn van de gevoeligheden

rond representatie en de gevestigde

stereotypen bewust vermijden.

HET MAG OOK WELEENS

FLAMBOYANT, HOOR

Vreemd genoeg is net dat een van de

grootste problemen in de manier hoe

Vlaamse scenaristen omgaan met seksuele

en genderdiversiteit. Het is enerzijds

Uiteraard hoeft dat niet te betekenen dat

holebi- of trans personages allemaal

een clichématig kantje zouden moeten

hebben, maar het gebrek aan diversiteit

binnen het idee van seksuele en genderidentiteit

op tv is simpelweg onmiskenbaar,

ondanks de beste bedoelingen die

daarachter zitten. Het hoeft weinig uitleg

dat dit nogal haaks staat op de sociaalrealistische

manier waarop Vlaamse televisiemakers

de samenleving proberen

te weerspiegelen, die heus niet alleen

holebi- of trans mensen telt die amper te

onderscheiden zijn van cishet (cisgender

en hetero, red.) Jan met de pet.

WAAR IS DE INTERSECTIONALITEIT?

Dat gebrek aan diversiteit uit zich

nog op andere vlakken, niet in het

minst in de kleur van holebi- of trans

Naast een meer genuanceerd perspectief

op stereotypering heeft onze

televisiesector dan ook hoge nood

aan een besef dat de holebi- en trans

gemeenschap even divers is als de

samenleving in het algemeen. Dat een

realistische weerspiegeling van de maatschappij

ook met zich meebrengt dat we

‘verschil’ op een diverse manier in beeld

moeten brengen.

IT’S NOT ALL BAD

Naast deze kanttekeningen wijzen

de ontwikkelingen van het afgelopen

decennium echter bovenal op televisiemakers

die het belang van representatie

erkennen en ook willen ingaan op de

gevoeligheden die eraan verbonden

zijn. Het is dan ook aan ons om niet enkel

expliciet te stellen wat fout gaat, wat

altijd het risico met zich meedraagt dat

we het kind met het badwater weggooien,

maar om ook op een toegankelijke

manier te wijzen op wat goed gaat - en

vooral hoe het beter kan.

33


34


Een kind is geen

Tamagotchi die je

zomaar eventjes in

leven moet houden

‘Nachtouders’, de nieuwste roman van Saskia de Coster, gaat over een lesbisch koppel dat met hun

éénjarig zoontje naar Canada reist. Ze komen terecht op het hippie-eiland waar de donor van hun

zoontje opgroeide en moeten op zoek naar een manier om zich als individu en als gezin staande te

houden in deze bijzondere omgeving.

Tekst: Annelies Leysen

Beeld: Sarah Van Looy

‘Nachtouders’ is een reisverslag, een

optekening van nachtelijke gesprekken

tussen het koppel en een poging van het

hoofdpersonage om de knopen in haar

geest te ontwarren. Aan de hand van

mooie, realistische beelden schetst het

boek hoe hobbelig en angstaanjagend

de weg van het ouderschap is.

Je hebt je hoofdpersonage naar

jezelf vernoemd. Is de Saskia uit het

boek een realistische bewerking van

de echte Saskia?

“Ja. Een boek is en blijft natuurlijk een

literaire bewerking, maar het is wel echt

gebaseerd op mijn leven en het vertelt

mijn verhaal. Er wordt in de literatuur

vaak gezegd dat je afstand moet nemen

van je eigen leven en dat je andere

personages moet bedenken, maar die

wand wilde ik net doorbreken. Ik wou

aan de hand van de personages duidelijk

naar voren brengen dat het mijn

verhaal was. Het gaat over mezelf en

de knopen in mijn geest, daarom heb ik

mijn hoofdpersonage ook naar mezelf

vernoemd.

De andere personages kon ik natuurlijk

zelf niet zomaar claimen, dat zijn eerder

mijn interpretaties van de werkelijkheid.

Daarom heb ik hen wel andere namen

gegeven, het zou niet eerlijk geweest

zijn om hen er zomaar in mee te slepen.

Aan de andere kant zit je wel met een

moeilijke grens. Mijn ouders komen

bijvoorbeeld ook voor in het verhaal. En

dat is ook een bewuste keuze geweest,

omdat ik het belangrijk vind dat er eerlijkheid

schuilt in mijn verhaal.

Ik vind dat het onderwerp vraagt om

die eerlijkheid. Ik kon niet zomaar een

mooi en lieflijk verhaaltje schrijven over

hoe een kind in de wereld komt, omdat

ik het hele traject zelf helemaal niet zo

heb ervaren. Ik was een en al twijfels en

angst. En omdat lesbische koppels niet

ongewenst zwanger kunnen geraken

lijkt het misschien of ze altijd bewust en

zeker zijn als ze aan kinderen beginnen,

maar in mijn geval was dat niet zo.

Ik vond het allemaal niet makkelijk en

ik wil met dit boek duidelijk en eerlijk

vertellen hoe mijn ervaring was.”

Is dat ook de boodschap die je met

dit boek de wereld in wil insturen?

“Zeker. Ik wilde het hebben over die onzekerheid

als nieuwe ouder en waar die

vandaan komt. In de schriftfragmenten

die tussen het verhaal lopen, beschrijf

ik welk beeld van het ouderschap ik zélf

heb meegekregen en welke vragen ik

me stel. Ouder zijn, welke invulling geef

je daaraan? En hoe?

Ik kom zelf uit een traditioneel en

regelvast gezin waarin er niets in

vraag gesteld werd. Maar ik voelde

van kindsbeen af dat er iets niet klopte

voor mij, ik voelde dat ik dat zelf niet

kon. Het was alsof ik klem zat in een te

nauwe mal die aan alle kanten wrong.

Het voelde allemaal ongemakkelijk en

onecht. Naarmate ik ouder werd en

begon te beseffen wat er aan de hand

was met mijn seksualiteit, liep het fout.

Volgens mijn ouders was het enige echte

en correcte beeld van een gezin dat met

een vader en een moeder. Dat beeld

zit diepgeworteld. Een niet-biologische

band is volgens hen ook niet echt. Toen

ik zelf een kind kreeg, moest ik me plots

op een bepaalde manier gaan leren

verhouden tot dat beeld dat ik had meegekregen.

Dat was niet makkelijk.”

BELANG VAN FYSIEK CONTACT

Je bekritiseert de denkwijze van je

ouders openlijk in het boek. Is die

kritiek er pas gekomen nadat je zelf

een kind kreeg?

“Ik denk dat mijn focus is verschoven

door mama te worden. Ook door dit

35


ADVERTENTIE


oek te schrijven, trouwens. Ik probeer

de dingen nu veel meer achter mij te

laten. Dat lukt natuurlijk niet helemaal,

want je komt ook zelf voort uit je ouders.

Je bakermat gooi je nooit zomaar

helemaal weg. Maar als kind geloofde

ik bijvoorbeeld niet dat mijn ouders

mijn echte biologische ouders waren. Ik

voelde me zo anders. Ik denk dat dat

komt omdat er weinig of geen fysiek

contact was bij ons thuis. En dat klopte

niet voor mij. Ik denk dat ik mijn zoontje

al een miljoen keer meer heb vastgepakt.

Dat fysieke is net belangrijk in een

relatie, in elk soort relatie. Ook voor het

kind. Ik heb dat altijd als gemis ervaren.

Nu kan ik zeggen dat ik dat allemaal

heb geklasseerd, maar er zijn natuurlijk

wel dingen die blijven terugkomen.

Zeker als je zelf een kind krijgt.

Je ziet vandaag bijvoorbeeld veel

situaties waarin de ouders totaal geen

punt meer maken van seksualiteit van

hun kinderen. Of die nu met een man

of een vrouw thuiskomen, dat maakt

niet meer uit. Bij ons was dat anders.

Er was een andere tijdsgeest, akkoord,

maar ik zie dat ook als een individuele

keuze die mijn ouders gemaakt hebben.

Om zich ertegen af te zetten. Ze hebben

altijd gezegd tegen mij en mijn zus, die

ook lesbisch is, dat homoseksualiteit niet

bestaat. Dat dat onze eigen keuze was

en dat we gewoon speciaal wilden zijn

om moeilijk te doen. Tja, als mensen

zeggen dat ze er niet in geloven, dan sta

je daar natuurlijk.

Omgekeerd geloof ik dan eigenlijk weer

niet helemaal in heteroseksualiteit. Ik

geloof dat iedereen minstens een beetje

biseksueel is. Daar is meer reden toe

dan omgekeerd. Zeker bij vrouwen zie

je dat duidelijk. Hoe dan ook, seksualiteit

moet je niet benoemen.”

Hebben je ouders je eigen aanvaardingsproces

bemoeilijkt?

”Zeker. Ik leefde in een omgeving

waarin dat soort dingen volledig onbespreekbaar

was.

Ik wist eigenlijk als vierjarige al dat ik

op vrouwen viel en ik vond dat toen

helemaal geen probleem. Pas toen ik een

jaar of tien was kreeg ik het idee dat dat

blijkbaar niet normaal was en niet mocht.

Ik kon er dus met niemand over praten,

daar was helemaal geen plaats voor.

Ergens denk ik dat mijn moeder wel aanvoelde

hoe de vork in de steel zat, want ze

heeft me wel een paar keer verwijtend de

vraag naar het hoofd geslingerd of ik toch

niet lesbisch was. Op zo’n moment kruip

je natuurlijk helemaal in je schulp en zeg

je nee. Ja, mijn omgeving heeft m’n eigen

aanvaarding zeker in de weg gestaan.”

MANTEL DER LIEFDE

Wil je dat meer bespreekbaar maken

door erover te schrijven in je

boek?

“Absoluut. Wij geven in het Westen veel

commentaar op situaties als in Tsjetsjenië

of in Aleppo, waar homo’s gefolterd

of vermoord worden. Dat zijn natuurlijk

verschrikkelijke situaties die overduidelijk

fout zijn, maar er is nog zoveel meer.

Neem bijvoorbeeld het eiland uit mijn

boek, waar alles mag en alles kan. Ik

heb de indruk dat er bij ons veel schijntolerantie

bestaat. Wij zijn in het Westen

heel erg bezig met dingen als inclusiviteit

en tolerantie, maar die discriminatie

is helemaal niet weg. Ze bestaat nog

altijd en ze heeft niets te maken met

klasse of stand. Eerder met onwetendheid.

We proberen zogezegd alles te bedekken

met de mantel der liefde, maar

dat werkt niet. We zijn niet allemaal

hetzelfde en we hoeven niet te doen

alsof. Ik ben niet de biologische moeder

van mijn zoontje en dat is prima. Ik zie

mijn moeder niet in hem en dat moet

ook niet. Ik heb dan ook niet de nood

om mijn genen door te geven. Ik ervaar

dat helemaal niet als een gemis.”

Is er een verschil tussen biologisch

en niet-biologisch ouderschap?

“Er zijn zeker verschillen. Factoren als

37


"Omdat lesbische koppels niet ongewenst

zwanger kunnen geraken lijkt het misschien

of ze altijd bewust en zeker zijn als ze aan

kinderen beginnen, maar in mijn geval was

dat niet zo"

hormonen en borstvoeding, daar kan

je niet buiten. Maar verder denk ik dat

het ook veel te maken heeft met je eigen

onzekerheid. Want biologische ouders

weten het ook niet altijd en moeten het

ook maar gewoon zien uit te vogelen. Ik

denk dat een band, biologisch of nietbiologisch,

vooral moet kunnen groeien.

Je bouwt iets op samen met je kind. Ik

zag dat tussen mij en mijn zoontje echt

als een soort actieve afspraak. Ik had

het gevoel dat ik het zelf moest gaan

waarmaken, dat onze band van mij

afhangt. Als biologische ouder is je kind

een stuk van jezelf en van je verleden en

als niet-biologische ouder heb ik dat niet

met mijn zoontje. Maar misschien geeft

dat wel een vrijer gevoel. Ik moest het

zelf allemaal gaan doen. En tegelijkertijd

verander je zelf ook. Het is als in

The Argonauts van Maggie Nelson: je

vertrekt met een schip en je komt wel

aan, maar onderweg worden alle stukken

verwisseld. Je legt samen een traject

af, en dat is net mooi.”

Hoe heeft een kind krijgen jou veranderd?

“Een kind heeft mij eerlijk gezegd eerst

goed onderuit gehaald. Ik dacht in

het begin: vanaf nu is vroeger voorbij,

daar moet je nu zover mogelijk weg

van gaan. Ik zat met die angst om mijn

vrijheid te verliezen. Terwijl ik nu weet

dat mijn vrijheid net bij mijn zoontje ligt.

Bij een koppel is dat ook zo, de dingen

versmelten en op den duur weet je niet

meer goed of je het nu voor jezelf of

voor de ander doet. Dat is heel mooi.

En ook qua focus heeft een kind krijgen

me veranderd. Ik kan mijn gedachten

veel meer bundelen. Vroeger had ik

een soort zee van gedachten en nu heb

ik verschillende meertjes waar ik zelf

aanleg als ik tijd heb.

De liefde van een ouder voor een kind is

een vorm van liefde waar je veel in kwijt

kunt. Het is een eenvoudige, heldere en

positieve vorm van liefde.”

Hoe verandert een kind krijgen je

relatie?

“Kinderen zijn moeilijk voor je relatie.

Ik vond dat de relatie met mijn lief

goed zat, bijna symbiotisch. En dat was

voor mij eigenlijk voldoende. Op een

gegeven moment kwam daar dan een

kinderwens tussen. Ik vond dat ingrijpend,

maar durfde dat alleen niet goed

uitspreken. In het begin toen wij elkaar

leerden kennen heb ik tegen mijn haar

gezegd: ‘Ik ga altijd willen schrijven,

daar zal alles voor moeten wijken.’ En

zij zei: ‘Prima. En ik ga op een gegeven

moment een kind willen.’ Ik dacht toen

dat dat wel weg zou ebben, maar zoiets

vergeet iemand natuurlijk niet. Ik had

daar eerlijker over moeten communiceren,

ik had moeten zeggen dat ik zoveel

schrik had. In plaats daarvan ben ik

gaan vluchten en ben ik een affaire begonnen.

Dat is dubbel. Uit schrik om het

te verprutsen, ga ik het zelf verprutsen.

Complete zelfsabotage, maar ik stond

er niet bij stil.

Bovendien vond ik kinderen maken als

lesbisch koppel zowat het meest onromantische

dat je kan doen. Al dat klinische

gedoe, zo doelgericht. Er zit totaal

geen gevoel in. Zo was er bijvoorbeeld

een psychologisch onderzoek vooraleer

je aan het traject mag beginnen. Daar

had ik veel stress voor, ik dacht dat ik

door de mand zou vallen en het volledig

zou verknoeien. En tegelijkertijd begrijp

ik dat, zo’n onderzoek. Ik vind alleen

dat ze het voor hetero’s die kinderen

willen ook zouden moeten verplichten!”

(lacht)

OUDERSCHAP IS CONSTANT BIJ-

STUREN

Wat zal je zoontje zeggen als hij het

boek ooit leest?

“Ik hoop dat hij zal zeggen: ‘Amai, daar

wist ik allemaal niets van, zo zelfzeker

als ze nu is!’ (lacht) Een van de lelijkste

dingen die er zijn, is regelvast zijn

zonder te kunnen uitleggen waarom.

Twijfelen en vragen stellen is misschien

moeilijk, maar tegelijkertijd ook goed.

Misschien zelfs nodig. Er zit een eerlijkheid

in. Ergens is het allemaal logisch.

Je mag het ouderschap ook niet onderschatten.

Er komt opeens een echt

wezen bij, dat in het begin maar vraagt

en vraagt en vraagt en jij moet als

ouder geven, geven, geven. Een kind is

geen Tamagotchi die je zomaar eventjes

in leven moet houden. Dus ik vind het

logisch dat nieuwe ouders onzeker zijn.

Iedereen wil een goede ouder zijn. En

door te proberen en te proberen, kom je

er wel. Ouderschap is iets van constant

bijsturen. Je moet natuurlijk consequent

en regelmatig kunnen zijn, maar in

starre principes blijven vastzitten gaat

gewoon niet meer. En dat gaat steeds

beter.”

Wou je met dit boek specifiek over

niet-traditioneel ouderschap spreken?

“Ja, dat vond ik belangrijk. De traditionele

rolverdeling binnen gezinnen is

aan het verschuiven, de dingen zijn niet

meer zoals dertig jaar geleden. Ik denk

dat dat biologische aspect meer en meer

gaat vervagen en dat er in de toekomst

andere gezinsvormen zullen ontstaan.

Denk maar aan kinderen krijgen met

vrienden of leven in communes. Die

verschuiving is net interessant. Ik zie dat

38


"Ik vond kinderen maken als lesbisch koppel

zowat het meest onromantische dat je kan

doen. Al dat klinische gedoe"

positief in, want het vraagt om veel actiever

ouderschap. Als je zelf bewust een

verbintenis aangaat, wil je die doen slagen

en ga je proberen om voor elkaar

te zorgen in plaats van je te beroepen

op het vanzelfsprekende.

Daarom denk ik dat de toekomst aan de

gays is, want wij zijn daar allemaal nog

veel harder mee bezig. Wij zijn meer

mee met die veranderingen. Wij zijn veel

meer naar voren aan het komen, expliciet

aan het zoeken en onze plaats aan

het opeisen. En dat is goed. De dingen

worden anders, het is nu eigenlijk al anders.

Denk bijvoorbeeld aan gender. Of

je je nu man of vrouw of wat dan ook

voelt, dat maakt toch niet uit? Het is al-

lemaal zo idioot. Die ‘m’ of die ‘v’ staat

helemaal niets te doen op je paspoort,

het dient helemaal nergens voor. Ze

zouden evengoed je lievelingskleur erop

kunnen zetten. Al dat compartimenteren

is niet productief. En die veranderingen

zijn boeiend en vooral hoopgevend. Er

is veel tegenbeweging, maar dat is altijd

met verandering. Binnenkort zal dat

geen rol meer spelen. En de toekomst is

aan de gays!” (lacht)

Saskia de Coster: Nachtouders

Das Mag / 376 pagina’s / 24,99

39


COLUMN PIYA DESEURE

STEMADVIES

Ik ben blij dat ik kinderen heb. Zij

houden mij jong. Maar hou ik

ook hen jong? Soms lijken zij

wel ouder dan ik wanneer zij

hun angsten of demonen te

berde brengen. Met mij komt

steevast alles goed, dat geloof

ik rotsvast. Want ik leef in

geleende tijd: ik kan alleen nog

maar wat ouder worden. Maar zij

lijken mij pessimistischer. Hun toekomst

zoveel onzekerder. Zij betalen met

interest alles terug wat wij ooit leenden. Voelde ik,

toen ik hun leeftijd had, ook die immense druk die

op hun frêle schouders rust? Of was ik vooral bezig

met mij te bevrijden van de angsten en demonen

van mijn mama, hun grootmoeder. Het strenge

normbesef waarmee ik ben opgegroeid en het

knellende keurslijf van deugd, spaarzaamheid en

vlijt. Gelukkig was er immer nog mijn papa. Steevast

optimistisch en altijd vooruitziend. De meest

minzame en intelligente man die ik misschien ooit

gekend heb.

Toen ik achttien werd, was de wereld in crisis. Leek

het vooruitgangsoptimisme van mijn papa achterhaald.

Maar onze samenleving negeerde het advies

om anders te gaan leven. De economie ging

opnieuw in overdrive. De mondiale geopolitieke

dreigingen leken heel even helemaal uitgeklaard.

Het was alsof we konden genieten van aangenaam

zomerweer. Jarenlang. Soms kwamen er wel eens

onweerswolken opzetten, maar die dreven ook

steeds weer als vanzelf weg zonder grote schade

aan te richten. We genoten volop van het leven. En

zelfs tijdens de eerste dagen van de herfst met hun

goudkleurige pracht, leek het nog steeds alsof het

eeuwig lente was. Want we beseften niet dat het

klimaat ondertussen veranderd was.

Ik leerde mijn kinderen rekensommen maken.

Omdat geld altijd ontoereikend is. Ik leerde mijn

kinderen spreken, tekenen en schrijven en ook alle

vaardigheden om hun dromen in toekomstbeelden

om te zetten. Want verlangens raken nooit verzadigd.

Maar nu zitten zij met de angst opgescheept

dat hun ideale wereld misschien nooit werkelijkheid

zal worden.

Want de ruiters van de Apocalyps lijken als schimmen

aan de horizon in sneltempo op ons af te stevenen

en ons westers, zelfgenoegzame

wereldbeeld te bedreigen.

Nog negeren wij hen. Klimaatsverandering,

migratie, politieke

en economische chaos, oorlog,

hongersnood en epidemieën.

Het lijkt welhaast onmogelijk dat

die ons allemaal terzelfdertijd

zouden kunnen treffen. Maar misschien

tarten wij wel gewoon het lot.

Is het enkel een kwestie van kansberekening.

En voorvoelen mijn kinderen dat. Het

kan toch niet eeuwig voor iedereen altijd blijven

beter gaan, wanneer we met zovelen zijn op deze

kleine planeet.

Laat ons hopen dat het anders zal lopen. Toch lijkt

ons ideaalbeeld van een vrije, solidaire, warme en

inclusieve samenleving steeds meer bedreigd. Zowel

de politieke stuurlui als de publieke opinie zijn

hopeloos verdeeld. De meningen gepolariseerd.

En sommige meningen zijn zelfs onverbloemd

racistisch en discriminerend. Kijk bijvoorbeeld uit

voor in onberispelijk maatpak gestoken psychopathische

jongeheren. Hun houding, hun grijnslach.

Ik begrijp waarom mijn kinderen bang zijn van

hen. Tenslotte was mijn mama ook maar één jaar

jonger dan Anne Frank. Laat ons het verleden niet

vergeten!

Een duurzame, respectvolle en vredelievende samenleving

opbouwen vergde de vastberaden inzet

van vele opeenvolgende generaties. Laat ons deze

erfenis blijven verdedigen en niet door achteloosheid

of lichtzinnigheid verspelen!

Straks vieren wij het feest van de democratie.

Zijn er verkiezingen. Mogen wij gaan stemmen.

Bepalen wij wie ons zal vertegenwoordigen. Maar

partijprogramma’s zijn soms wispelturig en op

de korte termijn gericht. Daarom en omdat ik

van mijn kinderen hou, geef ik je dit eenvoudige

advies. Stem niet OP politieke partijen. Maar kies

VOOR de toekomstige generaties!

Piya Deseure is geboren in Ieper. Ze studeerde geografie

en werkte in de industrie. Piya is actief lid van

verscheidene transgenderorganisaties en schrijft ook

regelmatig gedichten.

40


nmbs

PUBLIREPORTAGE

Een uitdagende job in een open sfeer? Die vind je bij NMBS

Na een eerste werkervaring besliste Quinn om – met een bang hartje - te solliciteren bij NMBS. Als transgender

persoon had ze schrik om beoordeeld te worden op haar genderidentiteit in plaats van op haar capaciteiten,

zeker bij een groot bedrijf met een ietwat oubollig imago. Toch? Des te groter was Quinns verbazing toen

het sollicitatiegesprek constructief verliep. Ook toen ze haar officiële situatie uit de doeken deed, op haar

identiteits kaart staat immers ‘M’, kreeg ze geen rare blikken. “Bij NMBS kijken ze echt naar competenties.”

Diversiteit een stem en gezicht geven

Al van jongsaf had Quinn het gevoel dat er “iets” niet juist was.

Tijdens haar studies aan KU Leuven werd het steeds duidelijker:

Quinn wilde een vrouw zijn. Geen gemakkelijke beslissing

want ze groeide op in een conservatief nest. Een aantal moedige

getuigenissen gaven de doorslag. “Mijn ingesteldheid op dat

moment? Why not give it a try. De reacties waren écht positief.

Zo reageerden mijn medestudenten goed. Thuis liep het minder

vlot. Daar werd ik, en nu nog steeds, met negatieve reacties

geconfronteerd.”

Gezocht & gevonden:

een werkgever waar je jezelf kan zijn

“Na mijn studies stak een nieuwe angst de kop op: ga ik wel

werk vinden? Statistieken tonen namelijk aan dat mensen uit

de LGBT-gemeenschap moeilijker aan werk geraken.

Ik heb echter geluk gehad en kon aan de slag bij een VZW

in de culturele sector.

NMBS is voor mij een waardevol stukje erfgoed. Toen ik een

vacature zag voor de finance-afdeling besloot ik dan ook mijn

kans te wagen. Ik ben fier om te werken bij een bedrijf waar

diversiteit elke dag meer en meer zichtbaar is; in de bureaus,

in de technische werkplaatsen, in de stations en op de trein.

We werken in een open sfeer waar iedereen zichzelf kan zijn.

Je wordt gezien als de persoon die je bent in de organisatie.

Ik ben NMBS dan ook enorm dankbaar. Op mijn badge staat

bijvoorbeeld de naam die ik wil, niet de naam van op mijn

identiteitskaart. Het is duidelijk dat het HR-beleid mee evolueert.”

“Als tiener had ik zelf een rolmodel: Petra De Sutter, gynaecologe in UZ Gent. En dat is belangrijk: iemand

waaraan je je kan spiegelen. Jammer genoeg zijn de rolmodellen die in de media aan bod komen niet altijd

realistisch. Daarom dat ik zelf ook een gezicht wil geven aan diversiteit binnen NMBS. Tijdens het event

Open@Work, een samenwerking rond diversiteit tussen NMBS, Infrabel, HR Rail & Trainbow, deelde ik

mijn ervaringen met de aanwezigen. Uit de verschillende testimonials blijkt telkens dat je als transgender

bij de spoorwegen evenveel kansen krijgt als alle andere medewerkers. Ik heb zowel van collega’s als van

aanwezigen van andere bedrijven veel positieve reacties gekregen op mijn getuigenis.”

Gesteund door collega’s

De collega’s waarmee ik dagelijks samenwerk zijn een enorme steun. Mijn job kan stressvol zijn, het is dus

echt aangenaam om te weten dat ik me enkel moet bezig houden met het uitoefenen van mijn job en met niets

anders. Niemand van mijn collega’s dwingt me om over mijn anders-zijn te spreken. Als het erover gaat, is het

op mijn eigen initiatief. Als ik het bijvoorbeeld even moeilijk heb met spanningen thuis of in het dagelijkse leven,

bieden mijn collega’s altijd een luisterend oor. Ik voel me hier thuis.”

Op zoek naar een bedrijf waar je jezelf kan zijn? Solliciteer nu via nmbs.be/jobs


42

Foto: Joppe De Campeneere


SPARKEL: waar de

queer cultuur sprankelt

Joppe de Campeneere (21) heeft lak aan voorgekauwde genderregels, en lapt heteronormativiteit

aan z’n hooggehakte laars. Op z’n website SPARKEL.eu gaat Joppe de strijd aan met genderstereotypen

aan de hand van mode, make-up en onverbloemde meningen. ZIZO kreeg een boeiend

inzicht in het leven van deze queer ambassadeur, die met een scherpe pen en een flinke voorraad

glitter het ene vooroordeel na het andere de wereld uithelpt.

Tekst: Jasper Vanpoucke

Beeld: zie foto's

Op welke leeftijd

ben jij beginnen

experimenteren

met genderfluïditeit?

“Ik ben als veertienjarige

uit de

kast gekomen, een

relatief jonge leeftijd.

Mijn coming-out was

tevens een vrijgeleide

om te beginnen

experimenteren met

kledij, maar in het

begin was dat nog

relatief onschuldig.

Ik had bijvoorbeeld

een hele verzameling

skinny jeans in alle

mogelijke kleuren! In het zesde middelbaar

begon ik online enkele beautygoeroes

te volgen, en werd ik meteen

gebeten door de make-upmicrobe.

Rond die tijd organiseerde ik ook mijn

eerste fotoshoots, waarbij ik de modellen

zelf opmaakte. Dat was een goed

excuus om de verschillende make-up

looks eerst op mezelf uit te proberen.”

Wanneer schakelde je een versnelling

hoger?

“In de zomer voorafgaand op m’n achttiende

verjaardag begon ik nagellak

te dragen, maar dat botste thuis wel.

‘Mannen dragen geen nagellak’, was

de eerste reactie van mijn ouders. Ik

had er zelf ook wel wat moeite mee,

want nagellak associeerde ik toen ook

nog als iets übervrouwelijks. Diezelfde

zomer postte ik op mijn toenmalige

"Voor de meeste van mijn

looks vertrek ik vanuit

mijn buikgevoel. Mode is

fun en niet elke outfit moet

doordacht zijn of overgeanalyseerd

worden"

blog starttofashion.com de blogpost

‘Make-up has no gender’, waarin ik

voor het eerst te zien was met een

volledig opgemaakt gezicht. In het begeleidende

artikel stelde ik de kritische

vraag waarom make-up voor mannen

een taboe blijft. Dat artikel werd

opgepikt door verschillende mediakanalen

in België, en zo is de bal zo aan

het rollen gegaan. Ik heb toen ook een

tijdje voor Flair en Weekend Knack geschreven,

maar miste het uitwerken van

totaalconcepten: styling, interviewen,

editen, fotograferen…”

GEEN NIEUWE CARRY BRADSHAW

Wanneer zag de website SPARKEL

het levenslicht?

“SPARKEL bestaat sinds mei 2018.

Mijn eerste blog starttofashion.com

was ik begonnen in

2013, en deze had

ondertussen al heel

wat lezers, maar ik

merkte dat ik een

andere richting uit

wilde. Qua visuals

en editorials had ik

nood om door te

groeien en daarom

heb ik besloten

om met SPARKEL

een nieuw hoofdstuk

te beginnen.

Starttofashion was

ook een persoonlijke

blog, terwijl ik

met SPARKEL een

platform wil creëren

met andere stemmen uit de queer

community. Zo schreef Arthur Deweer

van Casa Rosa onlangs een opiniestuk

over hoe Tumblr zijn seksualiteit

heeft helpen vormen, en waarom het

jammer is dat alle expliciete content nu

van dit platform verdwijnt. Het is dus

belangrijk dat mensen mij niet als een

queer messias zien en daarom vind ik

diversiteit op SPARKEL een must.”

Toch geef je bezoekers een inkijk

in je eigen leven en stel je je soms

kwetsbaar op. Is het voor jou makkelijk

om zulke intieme onderwerpen

de wereld in te sturen?

“Ik heb er geen problemen mee om

mijn levensvisie en ervaringen te delen

met onbekenden. Maar onderwerpen

zoals liefde, relaties en seks liggen natuurlijk

wel iets delicater. Enerzijds is er

43


"Ik heb geleerd om

mezelf op de eerste

plaats te zetten en

geen compromissen

meer te maken"

altijd een tweede persoon bij betrokken,

die het misschien niet zal appreciëren

als er intieme zaken over hem online

komen te staan. Ik respecteer dat ook en

gooi daarom niet alles Carry Bradshawgewijs

op het internet. Anderzijds bezoeken

mijn ouders ook geregeld de website

en ik wil niet dat ze zich oncomfortabel

voelen door mijn ontboezemingen. Ik

ben dus best open over seks, maar toch

houd ik rekening met bepaalde mensen.”

Ook fashion heeft een prominentie

plaats op SPARKEL. Wat betekent

mode voor jou?

“Ik neem mode niet al te serieus en

zoek graag grenzen op. Een roze tulejurk

op een zaterdagavond? Watch me!

Voor de meeste van mijn looks vertrek

ik vanuit mijn buikgevoel. Mode is fun

en niet elke outfit moet doordacht zijn

of overgeanalyseerd worden. Ik draag

kleding die iets met me doet, gevoelsmatig

iets in mij teweegbrengt en hou

daarmee geen rekening of ik die stukken

in de mannen- of vrouwenafdeling

vind.”

Heb je favoriete ontwerpers?

“Begin maart heb ik Paris Fashion Week

aandachtig gevolgd. Daarom ben ik

momenteel volledig in de ban van Y/

Project, dat onder artistieke leiding van

de Belgische ontwerper Glen Martens

staat. Ook de show van Paco Rabanne

heeft me aangenaam verrast. De genderfluïde

looks van Paloma Spain konden

me dit seizoen opnieuw bekoren.

En qua juwelen volg ik het Londense

merk Alan Crocetti al een tijdje. Al deze

collecties spreken me aan omdat ze

erg conceptueel zijn, met dramatische

en soms overdadige elementen. Ik hou

van over-the-top, waarbij felle kleuren

clashen met extravagante silhouetten uit

kilometers tule, maar tegelijk kan ik ook

de kleinste details in een minimalistische

look enorm appreciëren. Daarom is

Maison Martin Margiela een van mijn

absolute favorieten.”

Je noemt geen herencollecties?

“Mijn focus ligt inderdaad op damescollecties,

omdat ik herenmode zo

verschrikkelijk saai vind. Als ik naar

menswear kijk, heb ik een enorm

dertien-in-een-dozijn-gevoel. Herenmode

evolueert niet en blijft enorm

hangen in traditionele kledingstukken

en combinaties: een broek, een hemd

of T-shirt en een trui of jasje. Bweuk. De

modewereld bestaat nochtans uit veel

invloedrijke mannen die het huidige

modebeeld mee hebben gevormd.

Denk maar aan de ondertussen

iconische collecties die John Galliano

voor Dior heeft gemaakt. Of het merk

Versace, dat zijn hoogdagen kende onder

leiding van wijlen Gianni Versace.

En wat zou Chanel geweest zijn zonder

Karl Lagerfeld? Op vlak van Belgische

ontwerpers kan ik Dries Van Noten wel

appreciëren. Hij denkt minder conventioneel

en maakt interessante combinaties

met prints en kleuren.”

IEDEREEN KAN ALLES DRAGEN

In de MASC4FEM rubriek op SPAR-

KEL krijgen personen een genderfluïde

make-over. Je hebt ook al Studio

Brussel presentator Bert van Steen-

44


Foto: Gladys Ferro

berghe – letterlijk – in een nieuw

kleedje gestopt. Hoe heb je Bert

weten te strikken?

“Dat ging verrassend vlot! Ik had het

concept met Bert besproken en hij stond

daar meteen voor open. Bert is iemand

die niet uit zichzelf zou experimenteren

met make-up en vrouwenkleding, maar

was wel enthousiast om het eens uit

te proberen voor mijn rubriek. Hij is

heteroseksueel en heeft een vriendin,

daarom vond ik het extra interessant

om de rubriek met hem te starten. Met

MASC4FEM is het niet mijn bedoeling

om een man in een vrouwenjurk te stoppen,

maar aan te tonen dat iedereen

alles kan dragen. En met succes, want ik

krijg tot op vandaag nog steeds reacties

van mensen die zich ook kandidaat stellen

voor een queer make-over.”

Met SPARKEL bied je inzicht in de

queer community, en probeer je

gendersterotypen op een erg visuele

– en soms controversiële – manier te

doorbreken. Welke reacties brengt

dat teweeg bij de lezers?

“Ik krijg erg persoonlijke berichten

van mensen die worstelen met allerlei

zaken. Zo werd ik ooit gecontacteerd

door een jongen die een vriendin had,

maar ook graag hakken wou dragen.

Of mannen die op een damesafdeling

willen shoppen, maar die eerste stap

niet durven zetten. Ik reageer op alle

berichten, maar dat is niet altijd evident.

Zo heb ik mij geëngageerd voor de WAT

WAT-campagne tegen pesten, en krijg

ik nu ook vragen van tienermeisjes die

bijvoorbeeld gepest worden omwille

van hun gewicht. Zo’n problematiek

ligt verder verwijderd van mijn eigen

leefwereld, en ik heb dus niet meteen

een succesformule klaar. Dergelijke

tienermeisjes zitten bovendien in een

erg kwetsbare fase, en een fout advies

kan ernstige gevolgen hebben. Het is

dus niet makkelijk om voor iedereen een

vertrouwenspersoon te zijn.“

Krijg je ook negatieve reacties?

“Als een van mijn editorials wordt

opgepikt en in de mainstream belandt,

krijg ik wel eens te maken met reacties

van mensen die de queer cultuur niet

begrijpen. ‘Ik wil niet dat dit soort dingen

in mijn gezicht wordt geschoven’ en

‘Ik word misselijk als ik dit ’s morgens

bij mijn koffie lees’ zijn reacties die de

revue al gepasseerd zijn. Maar die kan

ik makkelijk relativeren. Ik verplicht die

mensen niet om mijn artikels te lezen.

Ik doe gewoon m’n ding, en ik weet

dat er lezers zijn die dergelijke content

wel weten te appreciëren. I’m here, I’m

queer, get over it!”

NIET OVER DEZELFDE KAM

SCHEREN

Ook bij homo’s wordt er nog enorm

aan hokjesdenken gedaan. Word je

door hen soms scheef bekeken?

“Als je binnen de homogemeenschap

een stem krijgt, krijgt diezelfde community

al snel schrik dat je als ‘dé stem’

zal worden aanzien. ‘Jij bent de reden

waarom hetero’s ons haten’, kreeg ik

als eens naar mijn hoofd geslingerd. Ik

besef maar al te goed dat ik binnen een

bepaald stereotype val, maar dat is geen

45


Foto's: Nils D'Joos

"Het is niet makkelijk om voor iedereen een

vertrouwenspersoon te zijn"

zwakte. De LGBTQ-gemeenschap is een

van de meest diverse communities die

er bestaan, er het wordt hoog tijd dat

zowel homo’s als hetero’s niet iedereen

over dezelfde kam scheren. Ik ga in ieder

geval geen heteronormativiteit najagen

om als goed of normaal bevonden te

worden! Net dat vind ik ook het leuke

aan queer-zijn: je hebt de vrijheid om je

identiteit volledig zelf in te vullen.”

Naast queer omschrijf je jezelf ook

als ‘femme’, een homo met vrouwelijke

kantjes. Maakt dat daten

moeilijker?

“Daten is geen sinecure. Ik heb het daar

een tijdje erg moeilijk mee gehad, want

ik dacht dat ik nooit iemand zou vinden.

Tijdens eerste dates kleedde ik me vroeger

iets minder vrouwelijk, maar vroeg

of laat kwamen die jongens dan toch op

mijn Instagramprofiel terecht. ‘Ik vind

je look wel leuk, maar kan je misschien

geen make-up dragen als we samen

uitgaan?’ kreeg ik dan als opmerking.

Vanzelfsprekend waren die relaties geen

lang leven beschoren. Ik had toen ook

lage standaarden, omdat ik dacht dat

ik blij moest zijn met wat ik kon krijgen.

Maar ik heb na verloop van tijd geleerd

om mezelf op de eerste plaats te zetten

en geen compromissen meer te maken.

Ik weet nu dat ik iemand verdien die alle

aspecten van Joppe naar waarde kan

schatten, en niet afknapt op iets bijkomstig

zoals make-up of kledij. “

Wij wensen het je alvast toe! Heb

je nog iets dat je de ZIZO-lezers wil

meegeven?

“Geef jezelf de ruimte om te experimenteren

en dingen uit te proberen. Niet

alleen op vlak van kledij, maar leer ook

eens andere mensen en plaatsen kennen.

Leer patronen te zien, om ze daarna

te doorbreken. Het zorgt niet alleen

voor een leuke afwisseling, soms leer je

jezelf ook van een andere kant kennen.

Ik ben geworden wie ik ben door dingen

te proberen die niet conventioneel of

voor de hand liggend zijn, maar dat

heeft er wel toe geleid dat ik momenteel

de beste versie van mezelf ben.”

46


ZIZO WEDSTRIJDEN

NEEM DEEL OP WWW.ZIZOMAG.BE

NACHTOUDERS

Saskia en Juli gaan met hun zoontje van

één jaar naar een Canadees hippie-eiland.

Daar groeide Karl op, de biologische

vader van het jongetje. Ze komen

terecht in een wifi-loze wereld waar de

natuur de wetten dicteert en waar de

eilandbewoners een pijnlijk geheim over

Karl delen. “Dit is mijn verhaal, maar

het is, denk ik, ook het verhaal van iedere

ouder die wel eens gewankeld heeft”,

aldus Saskia De Coster.

TICKETS VOOR FINALE MISTER GAY

BELGIUM

Wie wordt Mister Gay Belgium 2019?

Op 1 juni wordt de opvolger van Bart

Hesters gekroond tijdens een avondvullende

show in Theater Elckerlyc en jij

kan erbij zijn!

EINDELIJK VROUW

In haar autobiografie vertelt Bo Van

Spilbeeck over haar vele jaren als vrouw

in een mannenlichaam, haar interne

strijd, haar coming-out... Met haar boek

steekt ze een hart onder de riem van alle

trans personen.

GIRL

GIRL laat ons binnenkijken in het leven

van de 15-jarige Lara die het wil maken

als ballerina. Samen met haar vader

trotseert ze de wereld, maar vooral haar

lichaam dat tegenstribbelt, want Lara is

geboren als jongen.

DE AVOND IS ONGEMAK

‘De avond is ongemak’ van de genderfluïde

Marieke Lucas Rijneveld is het

schrijnende verhaal van een gereformeerd

boerengezin dat wordt getroffen

door de dood van een kind. Door

de ogen van Jas, die zich ophoudt in

het niemandsland tussen kindertijd en

volwassenheid, zien we hoe de familieleden

elk op hun eigen manier omgaan

met het verlies.

LOU IN HET ZIEKENHUIS

Diversiteit is een evidentie, dat is het

uitgangspunt van de Lou-boekjes voor

kleuters. In dit nieuwe avontuur belandt

Lou met een gebroken been in het

ziekenhuis. Na de thema’s verkeer,

herfst en carnaval snijdt auteur Kathleen

Amant opnieuw een dankbaar thema

voor de kleuterklas aan.

ZWOLTOPIA

47


SNEL BEZORGD SAVE THE DATE

Prides in België:

voor elk wat wils!

11 MEI

QUEER PRIDE GENT

Queer Pride Gent is een grassroots

collectief. Ze leggen de

focus expliciet op inclusie, appreciatie

en maatschappelijk

engagement. Vijftig jaar na

de Stonewall-rellen willen ze

terugkeren naar die kernboodschap:

Pride is a Protest.

2019 heeft heel

wat Prides en

themadagen op

de agenda staan,

waaronder enkele

nieuwkomers!

18 MEI

THE BELGIAN PRIDE

De oudste nog steeds lopende Pride in

België. Zoals vorig jaar, organiseert de

Belgian Pride twee weken aan activiteiten

in aanloop tot de Pride Parade. Het

thema van is dit jaar intersectionaliteit

(#AllForOne). ‘Stonewall, 50 Years of

History’ focust zich dan weer op verschillende

belangrijke momenten in de

holebi, trans en intersekse geschiedenis.

10 AUGUSTUS

ANTWERP PRIDE

De tweede grote Pride in

België, Antwerp Pride, is toe

aan hun elfde editie. Als

thema kozen ze dit jaar ‘Riot,

50 years of Stonewall’. In dezelfde

periode vindt ook het

Antwerp Queer Arts Festival

plaats.

28 SEPTEMBER

L DAY

L Day is een ontmoetingsdag

voor vrouwen die (ook) van

vrouwen houden, waarop allerlei

leuke activiteiten staan

gepland. L Day vindt dit jaar

in Antwerpen plaats.

21 SEPTEMBER

B CURIOUS

B Curious is een dag gewijd aan

zichtbaarheid voor biseksualiteit.

Zichtbaarheid die broodnodig is,

gezien de vooroordelen waarmee biseksuele

personen kampen. De vierde

editie vindt plaats in Gent.

2 OKTOBER

BEAR PRIDE

Of je nu behaard of niet behaard bent,

slank of gezet... In de bear gemeenschap

kan je zijn wie je bent. Van 2 tot

6 oktober is het Bear Week in Brussel

met als kers op de taart de Bear Pride

op 2 oktober.

4 MEI

TRANS MARCH BRUSSELS

Transemble is een collectief van trans,

non-binaire en gender non-conformerende

mensen. Voor, tijdens en na hun

Trans March maken ze een veilige(re)

ruimte voor trans, non-binaire, gender

non-conformerende en intersekse

personen waar ze hun identiteiten, hun

lichamen en zichzelf kunnen vieren.

Ze brengen een boodschap van radicale

inclusie, diversiteit en zelfliefde.

16 NOVEMBER

T-DAY

Een dag die focust op de noden en behoeften

van trans personen en de mensen

in hun omgeving. Het zal een dag

worden vol workshops en ontmoetingen.

De editie van 2019 zal doorgaan op 16

november in Antwerpen.

48


SNEL BEZORGD NIEUWS UIT DE BEWEGING

ARMOEDE UITSLUITEN

Het draaiboek 'Armoede uitsluiten, mensen insluiten:

hoe kan je vereniging of organisatie openstaan

voor mensen in armoede', helpt lokale holebi- en

transgenderverenigingen om hen toegankelijker te

maken voor mensen in armoede zodat zij zich ook

welkom voelen in de groep.

Het draaiboek is uitgewerkt door mensen met

armoede-ervaring en mensen zonder armoedeervaring

in de werkgroep 'Armoede en sociale

uitsluiting' van çavaria.

Holebi- en transgenderverenigingen toegankelijk

maken voor mensen in armoede komt iedereen ten

goede. De werkgroep biedt ook ondersteunende

workshops aan voor zij die met het draaiboek aan

de slag willen gaan. Laten we nu samen werken

rond dit thema! Ga snel naar

www.cavaria.be/portaal/armoede en schrijf je in

voor het traject!

LOU IN HET ZIEKENHUIS

Diversiteit is een evidentie, dat is het uitgangspunt

van de Lou-boekjes voor kleuters. In dit nieuwe

avontuur belandt Lou met een gebroken been in

het ziekenhuis.

Na de thema’s verkeer, herfst en carnaval snijdt auteur

Kathleen Amant opnieuw een dankbaar thema

voor de kleuterklas aan. Çavaria staat andermaal

in voor de educatieve omkadering. In dit Lou-boek

staat de diversiteit in de zorgsector centraal. Die

diversiteit wordt zoals steeds als een evidentie benaderd,

niet als een losstaand onderwerp.

Het educatieve pakket bij het boek kan je binnenkort

downloaden op www.schooluitdekast.be

‘Lou in het ziekenhuis’, een samenwerking tussen

auteur Kathleen Amant en çavaria, wordt uitgegeven

door Clavis en is vanaf 26 april beschikbaar.

Intersekse personen zijn geboren met fysieke geslachtskenmerken

die niet volledig passen binnen de normen gesteld

door de medische wereld en/of de gangbare socio-culturele

opvatting van de omgeving waarbinnen het kind wordt

geboren.

Jaarlijks worden in België zo’n 1000 à 2000 kinderen

geboren die een natuurlijke variatie vertonen in de seksekenmerken.

INTERSEKSE VLAANDEREN

LID VAN ÇAVARIA

Intersekse Vlaanderen is de eerste en enige

Vlaamse vereniging die intersekse personen

vertegenwoordigt. Op de algemene

vergadering van çavaria eind maart sloten

ze zich aan bij de Vlaamse koepel voor holebi’s

en transgenders. Voortaan kan en zal

çavaria nu ook de belangen van intersekse

personen verdedigen.

De vereniging wil intersekse personen een stem bezorgen die

accurate informatie levert vanuit de realiteit van het menszijn.

Zo willen ze ouders van kinderen die intersekse geboren

zijn ondersteunen in het maken van de juiste keuzes voor hun

kind. En dit vertrekkend vanuit de ervaring van het individu.

“Al te vaak wordt het kind vergeten en al te vaak eindigen

kinderen op een operatietafel zonder echt gehoord te zijn.

Daarom zijn wij hier. Om die kinderen een stem te geven.

Wij waren immers allen kinderen die of de dans ontsprongen

zijn, of geëindigd zijn op de operatietafel omdat ouders niet

voldoende of accuraat geïnformeerd waren”, schrijft de organisatie

op hun website www.interseksevlaanderen.be.

49


Bon bini in Curaçao

Het paradijselijke Curaçao staat bij ons nog niet echt bekend als LGBT+-bestemming. Maar toen

zeven jaar geleden Floris Suite Hotel het eerste LGBT+-hotel van het eiland en het grootste van

de Caraïben werd, veranderde er iets. Inmiddels volgde ook een Pride. “Al was dat controversieel,

want de bevolking was toen best nog wat conservatief.” Bon bini, oftewel ‘welkom’ in het aards

paradijs (waar steeds vaker regenboogkleuren opduiken).

Tekst: Geert De Weyer

Beeld: Geert De Weyer en Toerisme Curaçao

50


DE WEYDE WERELD CURAÇAO

“Slippery dick.” Meer is er niet nodig

voor een handvol reisjournalisten om,

na een middag vol schunnige opmerkingen,

de slappe lach te krijgen. Ze

zitten een kleine week samengeprangd

in een minibusje, toerend over dit kleine,

Nederlandstalige Antilliaanse eiland.

Geen evidentie. Zoiets kan alle kanten

opgaan: of je schiet niet met elkaar op

en beleeft een hel van een reis, waarbij

je hele dagen locaties verkent via je te

kleine ruimte op wielen.

De andere kant bestaat echter ook: je

kan het samen goed vinden én hebt

een goedgezinde gids. Dat laatste is

gelukkig het geval. Geen ego’s en

zuurpruimen op deze persreis. En dus

krijgen we die vrijdagmiddag, terwijl

in Caracasbaai snorkels en duikbrillen

bevestigen en massaal zonnecrème

smeren, de slappe lach wanneer we de

lijst inzien van mogelijk te ontdekken

koraal- en vissoorten in het doorzichtige

blauwe zeewater verderop. “Slippery

Dick” is een vissoort. Een straalvinnige,

om precies te zijn. Uit de familie van

lipvissen.

Dat kleine wezentje en de enorme

zeekomkommer die we later aantreffen

op de Curaçaose zeebodem, doen zelfs

onder water naar adem happen. Ja,

goed, ik hoor je: dat is allemaal best wel

kinderachtig en onprofessioneel. Maar

het zij zo. Human after all.

HET AMSTERDAM VAN HET WESTE-

LIJK HALFROND

Curaçao is een eiland van 444 vierkante

kilometer, telt zo’n 160.000 inwoners

en bevindt zich op zo’n vijftig kilometer

van Venezuela. Het toerisme concentreert

zich vooral rond de kust, waar

niet alleen vier- en vijfsterrenhotels als

paddenstoelen uit de grond schoten,

maar ook privéstranden, voorzien van

bekende restaurants en bars, die vaak

tot de late uurtjes open zijn. Duiken,

snorkelen, jetskiën… Noem een watersport

en Curaçao heeft het.

Wie op een van de stranden terechtkomt,

of vanop een afstand naar de

stranden kijkt, meent in eerste instantie

dat er stenen liggen. In tweede instantie

denk je aan lava. “Veel toeristen associëren

het daar meteen mee, maar wat

je in feite ziet is allemaal koraal”, zegt

onze gids Emlyn Pietersz.

Het binnenland is ook steeds meer in

trek. Curaçao telt overblijfselen van het

koloniale verleden. Dat wordt vooral

duidelijk in Willemstad waar sommige

van de zeventiende tot vroegtwintigsteeeuwse

panden zelfs op de Werelderfgoedlijst

van UNESCO terechtkwamen.

Niet voor niets wordt de hoofdstad wegens

de ‘Nederlandse’ architectuur ‘het

Amsterdam van het westelijke halfrond’

genoemd. Overdag kan je te voet of

met een van de vijf opvallend gekleurde

tuk-tuks die binnenstad bezoeken, maar

voor wie ’s avonds voor een borrel

terugkeert naar Punda, oftewel Willemstads

historische binnenstad, is het

even schrikken. “In Willemstad komen

de mensen vooral werken”, zegt gids

Emlyn.

Een uitgaansplein blijft dan ook achterwege.

En dus neemt hij ons mee naar de

districten rond Willemstad. Daar zouden

we het levendige Curaçao, de muziek

en sfeer die hier op het eiland - goed

voor 102 verschillende nationaliteiten -

met eigen ogen kunnen aanschouwen.

Pietermaai is the place to be. Zeker

in Mundo Bizarro, waar je je bijna in

Havana waant. Een trendy decor waar

rum, mojito’s en zwoele salsa de avond

domineren.

Later zullen we ook die andere, hier

bekende uitgaansplekken aan het strand

bezoeken. Mambo, Cabana en Wet &

Wild, drie beachclubs ten oosten van

Willemstad, in Mambo Beach. Of Zanzibar

op Jan Thiel.

CENTRUM VAN SLAVENHANDEL

Op Curaçao zijn er landhuizen en

voormalige plantagehuizen tot monument

verklaard. Mooie gebouwen, maar

ze herinneren vooral aan het slavencontract

uit 1962. In eerste instantie

werd Curaçao door de Britten veroverd.

Maar toen ze het eiland als waardeloos

bestempelden, gaven ze het terug aan

de Nederlanders. Geplunderd van al

zijn rijkdommen, uiteraard. Pas later

realiseerde men zich dat het eiland zo

centraal gelegen was, dat het als centrum

van de slavenhandel kon dienen.

De zowat honderd landhuizen, met

kleurrijke namen als Brakkeput Mei

Mei, Brievengat of Chobolobo, werden

op heuvels gebouwd. Niet alleen om

de plantages en slaven in het oog te

51


Foto: Floris Suite Hotel

kunnen houden, maar ook de aanstormende

piraten en rebellen.

In een landhuis, Dokterstuin genaamd,

wacht de Creoolse keuken op ons. “Het

komt niet door de slavenhandel dat het

merendeel van de mensen in Curaçao

zwart is, maar door Shell. Met de komst

van dat oliebedrijf werden mensen van

overal ter wereld geïmporteerd”, aldus

onze gids Emlyn.

Met die slavenhandel kwamen er meer

mensen op het eiland en was er steeds

meer water en voedsel nodig. Curaçao

kon niet anders dan knielen voor import.

Dat is tot op de dag van vandaag zo”,

zegt Emlyn. “Alles is import. De rubberen

katoenplantages lukten indertijd niet,

enkel bonen en pinda’s deden het goed.

Maar zelfs nu nog moet alles aangeleverd

worden. Zelfs verf.”

Dat laatste is geen detail. Verf is hier

alles, klinkt het. Waarom telt Curaçao

zulke felgekleurde huisjes? Emlyns

antwoord: “Rond 1815 werd een zekere

Albert Kikkert door koning Willem I der

Nederlanden tot ‘gouverneur-generaal

van Curaçao’ benoemd. Een van zijn

eerste daden was de bevolking verbieden

hun huizen nog langer wit te

schilderen via extracten van bomen. Hij

gaf hen drie maanden om ze in pastelkleuren

te schilderen. Officieel omdat hij

migraine had en de schittering van de

zon op witte gebouwen niet kon verdragen.

Pas later bleek de echte reden: hij

bezat de enige verffabriek op het eiland

en werd rijk met de handel in verf.”

Niettemin: de Curaçaoënaars blijven hun

huizen alle kleuren van de regenboog

geven. “Daarin gaat het me ver. Men wil

de buren de loef afsteken met de felste

en beste kleuren. Gemiddeld om de twee

jaar worden de huizen opnieuw geverfd.”

"Floris hotel moest en zou

het grootste LGBT+-hotel van

de Caraïben worden"

EILAND VOL ALOË VERA

Curaçao kent enkele obligate bezoekjes.

Het hele eiland staat vol aloë vera en

dus is een visite aan zo’n plantage bijna

een verplichting. Dat en de zanderige

stranden, lagunes en baaien zijn hier

dé publiekstrekkers. Maar Curaçao

herbergt ook enkele knappe nationale

parken, zoals het tweeduizend hectare

grote Christoffel Park ten westen van het

eiland, dat gevormd wordt door drie

voormalige plantages.

Wie van flora houdt, moet hier wezen.

Het is hier veel gevarieerder dan op de

rest van het eiland: wilde orchideeënsoorten,

passiebloem, baardmos, West-

Indische kers en zuilcactus. Maar het

is vooral uitkijken naar het Curaçaose

konijn en Curaçaose witstaarthertje. Die

eerste soort duikt veelvuldig op, de tweede

niet één keer. Boomhagedissen en

groene leguanen dan weer wel. Maar

dé trekpleister is hier de Christoffelberg

verderop, met 377 meter het hoogste

punt van Curaçao.

Regenen doet het hier amper, vertelde

Emlyn de eerste dag nog, toen we plots

enkele druppels gewaar werden. Maar

de weergoden zijn ons slecht gezind

die week. Een zeil- en duiktocht wordt

twee dagen later afgelast. Er zware

storm raast over het eiland. De zee is te

ruw en in het binnenland zijn sommige

zandwegen ontaardt in kleine stromen.

Wanneer we in Bloemhof, nabij Willemstad,

een Gallery & Garden Tour

doen, lijkt de hel wel los te barsten.

Het druppelt haast overal binnen. “We

zijn niet voorzien op zulke regenval”,

zegt Emlyn. Over de radio wordt even

later code oranje afgeroepen. “Dat is

nieuw”, grijnst Emlyn. Wat er ook van

zij: nooit eerder, waar dan ooit, zulke

mooie regenbogen zien opduiken aan

de horizon.

FLORIS HOTEL

Een nacht lang hebben ze het beste

van zichzelf gegeven. Met honderden

moeten ze zijn geweest. Een hels, bijna

monotoon piepend geluid dat in eerste

instantie van vogels lijkt te komen, maar

- zo leer ik de volgende ochtend - kleine

boomkikkers zijn. Opgewonden, geile

standjes zijn het, roepend om wijfjes.

Onafgebroken. Het is die tijd van het

jaar.

Floris Suite Hotel heeft op zijn hele

oppervlakte een wilde tuin aangelegd

met naast hoge bamboe palmen ook

kokos-, vossenstaart- en koningspalmen.

Mooi. De ideale biotoop voor de

boomkikkers.

In 2010 was dit nog een familiehotel,

met appartementen en studio’s die zelfs

grote gezinnen konden huisvesten. Maar

zeven jaar geleden zou de hele filosofie

en het clientèle ervan onherroepelijk

52


DE WEYDE WERELD CURAÇAO

veranderen. Floris hotel moest en zou

het grootste LGBT+-hotel van de Caraïben

worden.

Op de parking wappert de regenboogvlag,

de receptionisten dragen Pride

T-shirts en overal zijn zogenaamde “all

gender restrooms” geïnstalleerd. Her en

der liggen exemplaren van The Pride

Villager, een magazine dat één keer

per jaar verschijnt: in de week van de

Curaçao Pride.

Hoofdredactrice van dienst is de Nederlandse

Marlous Molendijk (34), tevens

PR manager van dit hotel. Of met een

mooier woord: hotelambassadeur. Zo’n

elf jaar geleden belandde ze op Curaçao.

“Ik vond het leven hier fantastisch.

Ik was zo vrij als een vogel. In Nederland

had ik koophuis noch vaste baan.

Een toekomst in Nederland zag ik niet

zitten. Toen hier een plek vrijkwam in de

public relations en communicatie zag ik

mijn kans schoon.”

De sales- en general manager waren

beiden homo en stelden zich tot

doel het hotel te transformeren tot het

eerste LGBT+-hotel van het eiland en

er tegelijk een adult only-hotel van te

maken. “Maar dat hebben we met de

nodige omzichtigheid gedaan”, vertelt

Molendijk. “Dit was een familiehotel. We

wilden de vaste klanten niet kwijtspelen,

dus brachten we ze twee jaar lang op de

hoogte van ons nieuwe nicheconcept.

Dat heeft goed uitgepakt.”

In de twee dagen dat ik er logeer, zie ik

meer heterokoppels en zelfs heterogezinnen

aan de ontbijttafel aantreden of

rond het zwembad liggen. Niemand die

er een probleem van maakt, zelfs niet

wanneer op zon- en vrijdagen de spa

strikt is voorbehouden voor mannen.

“Toen we uitpakten met dit LGBT+-hotel

"Bekende Curaçaoënaars

betuigden hun steun voor

het holebihuwelijk in een

campagne"

was dat ook voor Curaçao even schrikken.

Misschien was het ook wel controversieel.

Maar het bood wel een veilig

onderkomen aan de grote LGBT+-gemeenschap

op het eiland. Met tientallen

zaten ze te drummen om hier tewerkgesteld

te worden.” Het hotel telt nu 72

kamers en stelt vijftien mensen tewerk,

waarvan zowat de helft LGBT+’ers.

“Een plek waar ze eindelijk zichzelf kunnen

zijn en niet gediscrimineerd worden

op de werkvloer”, vat Molendijk het

samen.

CURAÇAO PRIDE

Maar het trio wilde nog meer doen.

Conservatief Curaçao viel zowat van

zijn kerkstoel toen Floris Suite Hotel

ook nog eens aankondigde een Pride

boven de doopvont te houden. Inclusief

White Party’s, Navigaytion Party’s op

zee, Beach Party’s en een Pride Walk.

Molendijk: “Dat was bedoeld als marketingtool

voor het hotel, maar uiteindelijk

kreeg het een maatschappelijk karakter.

Het was een serieus evenement, maar

het heeft door de behoefte en het succes

van het evenement verder gestrekt dan

het initiële doel. Dit klinkt misschien kort

door de bocht, maar om het hotel te

vullen met LGBT+'ers, moesten we toch

ook promotie maken voor Curaçao als

LGBT+-bestemming. Dat was het toen

nog niet. Tegelijk wilden de managers

en ikzelf er de tolerantie en het maatschappelijk

debat mee aanwakkeren. En

dus volgde een Pride.”

Vanuit de politiek kwamen tegenreacties.

In 2013 gelastte de politie de Pride

zelfs af op aandringen van de politiek.

Met een verbod op straat van wat

omschreven werd als ‘visuele uitingen

als vlaggen’, werd besloten de Pride

binnen de Florismuren te houden.

Niettemin leidden die restricties tot veel

media-aandacht. “Het was controversieel,

want hoewel we tot het Koninkrijk

der Nederlanden behoren, was en is de

bevolking best conservatief. Curaçao is

een katholiek eiland. Andere culturen

en gewoontes. En er is veel tegenspraak

vanuit de Kerk.”

Toen een zekere pastoor Said Florés zich

samen met ex-parlementariër Winnie

Raveneau uitsprak tegen de komst van

de Gay Pride-parade en in een mum

van tijd alle radio- en televisiestations

platliep om zijn zaak te bepleiten, was

het hek van de dam. Vreemd genoeg

viel zijn protest eerder in dovemansoren.

Een van de redenen was dit: een

groots, roze evenement uit het verleden.

In 2007, op een conferentie van de

International Gay and Lesbian Travel

Association, meldde de toenmalig

53


gedeputeerde Eugene Rhuggenaath

van Economische Zaken en Toerisme

dat het LGBT+-toerisme in Curaçao

een belangrijke markt was en er een

masterplan werd samengesteld voor

‘toeristen uit het segment van alternatieve

levensstijlen’. Eerder dat jaar wist

het aangemeerde homocruiseschip de

tegenstanders al snel te overtuigen toen

duidelijk werd dat LGBT+’ers best wel

kapitaalkrachtig waren. De politiek werd

toen voor een eerste keer geconfronteerd

met die nieuwe vorm van toerisme.

SCHAAMTECULTUUR

“Maar goed, het toont aan dat Curaçao

nog een weg heeft af te leggen. Al gaat

het steeds beter”, zegt ze opgetogen.

Dat bleek ook uit de toespraak van de

Minister van Onderwijs, Sport, Wetenschap

en Cultuur, Marilyn Alcalà-Wallé,

op de opening van de laatste Curaçao

Pride in september 2018. “Iedereen,

ondanks godsdienst, levensovertuiging,

politieke gezondheid, ras, kleur, geslacht

of welke andere grond dan ook, is gelijk

en moet gelijk behandeld worden”, zei

ze. Premier Eugene Rhuggenaath, die

zich op dat moment ook tussen het publiek

bevond, beaamde dit en liet weten

dat “uitsluiting en discriminatie van de

LGTB+ -gemeenschap de mensenrechten

raakt.”

OPENSTELLING VAN HET HUWELIJK

werd opgeroepen net wél hand in hand

te lopen, op straat en op de Pride. Nooit

eerder liepen er zoveel mensen mee op

de parade. Gaaf!”

De drie organisaties die het wetsvoorstel

voor het holebihuwelijk indienden, lieten

intussen via woordvoerder Mario Kleinmoedig

verstaan dat ze het parlement

tot aan de volgende Pride geven om het

wetsvoorstel te loodsen. Premier Rhuggenaath

liet zich alvast gunstig uit, ook

al leverde dat nog niets concreets op.

Een debat over het diversiteitsthema zou

nog te gevoelig liggen in de parlement,

zeggen insiders.

Anno 2019 heeft de LGBT+-gemeenschap

op het eiland zijn slag binnengehaald.

Maar de strijd is nog niet

gestreden, zegt Molendijk. “Want binnenskamers

domineert nog steeds het

geloof.” Ze bekende duidelijk kleur op

de cover van het laatste nummer van

The Pride Villager. Daarop een biddende

zwarte vrouw met daarnaast het

opschrift “Oh My God I’m Gay!”

“Curaçao is een vriendelijk eiland. Loop

hand in hand en er wordt hoogstens wat

raar gekeken. Maar binnen de familiale

sfeer heerst een schaamtecultuur. Wat

zouden de buren denken? Daar ligt hier

het probleem. Dat stukje religie in eigen

huis maakt het moeilijk. Een coming-out

is nog steeds een probleem. Je hoort

hier nog regelmatig dat iemand om die

reden door zijn of haar ouders het huis

wordt uitgejaagd. Met die cover en de

bijbehorende interviews met gelovige

LGBT+’ers, wilden we stellen dat er niets

mis is met gelovig én holebi zijn.”

Maar het is uitkijken. Vorig jaar ging via

WhatsApp een filmpje rond van een homojongen

die danste op een Pride-feest.

Toen het filmpje bij zijn ouders op het

schermpje verscheen, werd hij het huis

uitgestuurd. “Zodra we ervan hoorden,

hebben we hem hier een job aangeboden

en hem geholpen een woonruimte

te zoeken. Wat dat betreft aanvaarden

we onze maatschappelijke verantwoordelijkheid;”

Elke nieuwe Pride betekent een stapje

naar de gelijkvormigheid, stelt Molendijk.

Dit jaar werd een voorstel

ingediend voor het holebihuwelijk.

Uiteraard liet de Kerk opnieuw van zich

horen. “Pastoor Florés, die hier wel wat

aanzien heeft, schreef: ‘Wij willen u

mededelen dat God zijn mening niet

veranderd is…’ Ze haalt grijnzend de

schouders op, zegt dat hij zich schrap

mag zetten omdat de steun jaarlijks

toeneemt en nu ook bedrijven, bekende

Nederlanders en bekende Antillianen

hun steun ervoor uitspraken. “Er loopt

nu, om dat wetsvoorstel te ondersteunen,

een campagne waarin bekende

Curaçaoënaars hun steun betuigen voor

het holebihuwelijk.”

Ook steeds meer bedrijven doen hun

duit in het zakje door in de weken voor

de Pride hun gevel te versieren met regenboogvlaggen.

“Dat was onverwacht”,

zegt Molendijk. “Plots zagen we ze overal

hangen. Ze adverteren ook vaker in The

Pride Villager. Omdat ons hotel maanden

voor de Pride is volgeboekt, beginnen

nu ook andere hotels zich specifiek voor

het LGBT+-publiek open te stellen. Alsof

niemand nog wil achterblijven. Heerlijk,

die bewustmaking. Dat hadden we nooit

durven dromen met dat ene jaarlijkse

feestje voor onze doelgroep. We merken

ook hoe de eilandbewoners het vaker

opnemen voor de gemeenschap. Op

de radio sprak parlementariër Marylin

Moses er vorig jaar nog schande van

dat mannen en vrouwen hand in hand

liepen. Ze raadde aan om niet met je

seksualiteit te koop te lopen. Daar moeten

we haar bijna dankbaar voor zijn,

want naar aanleiding daarvan ontstond

een heftige tegenreactie waarbij iedereen

PRAKTISCH

Vlucht

ZIZO vloog vanuit Amsterdam naar

Curaçao. Reistijd: tussen tien en elf uur.

Overnachting

We overnachtten zowel in het kleinschaligere

Oasis Coral Estate aan zee,

het Amerikaans georiënteerde complex

Santa Barbara beach & Golf Resort, als

Floris Hotel (zie artikel)

Vervoer

Openbaar vervoer is er amper en taxi’s

zijn relatief duur. We een rondreis wil

maken kan het best een wagen huren.

Meer info

www.curacao.com

54


Piet DE BRUYN

Vlaams volksvertegenwoordiger

Elke SLEURS

Vlaams volksvertegenwoordiger

Zuhal DEMIR

Kamerlid

Liesbeth HOMANS

Vlaams minister van Gelijke Kansen

ADVERTENTIE

Lorin PARYS

Vlaams volksvertegenwoordiger

4de plaats Vlaams Parlement

Vlaams-Brabant

4de plaats Vlaams Parlement

Oost-Vlaanderen

Lijsttrekker Kamer

Limburg

2de plaats Vlaams Parlement

Antwerpen

3de plaats Vlaams Parlement

Vlaams-Brabant

Voor Vlaanderen.

Voor Vooruitgang.

Jij bent waardevol en uniek. Helaas zijn homo- en transfobie nog te veel aanwezig in onze samenleving.

Dat is onaanvaardbaar. Daarom wil de N-VA het vak burgerschap op school. Daarom ook hecht de N-VA

zoveel belang aan integratie. En daarom zet de N-VA zo sterk in op veiligheid en gelijke rechten en plichten

voor alle Vlamingen. De N-VA maakte werk van onder meer de transgenderwet, het actieplan voor betere

bescherming van LGBTI en genderneutraliteit bij de overheid. Zodat jij jezelf kan zijn.

n-va.be/verkiezingen


Drag en doof

Een sofagesprek met

Lola McQueen

Het is een druilerige dag in ’t stad. Ik heb afgesproken met Alexander Decrans, in Antwerpen ook

wel gekend als Lex en bij liefhebbers van drag ook wel als Lola McQueen. Als je hem niet kent van

zijn on-point performances, dan ken je hem misschien als voorvechter van rechten voor doven en

slechthorenden. Een man met veel facetten en veel verhalen, hoog tijd dus dat we ons op een zetel

placeren voor een babbel.

Tekst: Misha Verdonck

Beeld: Alexander Decrans


57


IN DEN BEGINNE…

Drag begon bij Alexander met een andere

d: die van doventheater. “Vroeger

speelde ik al toneel in het doventheater

in Kortrijk. Maar toen ik naar Antwerpen

verhuisde, werd dat op en af reizen

een pak minder evident.” In Antwerpen

kwam hij al in aanraking met dragqueens:

“Dat was ook een soort rollenspel.

Ik dacht: ‘Aangezien ik gestopt ben

met theater, waarom niet beginnen met

drag? Dat vraagt toch niet zoveel tijd en

je kan zelf repeteren wanneer je wilt.’

Ondertussen besef ik dat ik dat serieus

onderschat heb. (lacht) Een goede dragqueen

zijn vraagt heel veel tijd, energie

en investering.”

Hij neemt ons terug naar vijf jaar geleden,

toen hij voor de eerste keer optrad

in Que Pasa, de Antwerpse dragbar

bij uitstek. Het was meteen een succes.

“Iedereen zei: ‘Amai, je ziet er goed uit!

Je bent een Lady Gaga-lookalike, je

moet daarin verder gaan!’ Dus ik wou

zien hoe dat evolueerde. Zes maanden

later mocht ik er opnieuw staan, maar ik

had het allemaal wat onderschat en het

ging minder goed. Toen dacht ik dat het

misschien toch niet mijn ding was.”

streef natuurlijk naar het summum van

de vrouwelijkheid, maar ik voel me geen

vrouw als ik Lola ben. Ze is een deel van

Alexander, ze staat niet gelijk aan me.”

Lola brengt op het podium een duidelijk

verhaal. Dat verhaal kan van dag tot

dag verschillen en iedereen mag het op

hun eigen manier interpreteren. “Lola

is een kunstwerk dat iedere keer anders

is. Het is belangrijk voor mij dat het

steeds origineel en tiptop in orde is. Dat

appreciëren de mensen ook wanneer ze

naar mijn optredens komen.”

“JAWEL, IK KAN DAT WEL!”

Bovendien is Lola kunst met een boodschap.

“Als Lola heb ik een présence,

die ik als Alexander eerst niet had. Daar

maak ik graag gebruik van om mijn

boodschap kracht te geven en naar

buiten te brengen.”

Wat die boodschap inhoudt, brengt het

gesprek terug naar waar het begon.

“Al heel mijn leven krijg ik dit te horen

van mensen die niet in mij geloven: ‘Je

kan dat niet doen, want je bent doof.’ Ik

dacht dan altijd: ‘Maar jawel!’ En door

mijn ding te doen als Lola heb ik het

tegendeel bewezen. Alles wat ik wilde

bereiken heb ik bereikt.”

Dat rebelse kantje heeft er altijd al ingezeten

bij Alexander. “Ik strijd voor gelijke

rechten voor iedereen. In het begin was

dat voor dove mensen, gaandeweg

werd dat ook voor de LGBT+-gemeenschap.”

Uit de kast komen was niet

evident, zegt Alexander. “Van mijn generatie

en die daarvoor was ik de eerste

dove homo die uit de kast kwam. Ik had

veel schrik om vrienden te verliezen.”

Hij vertelde het eerst aan de toenmalige

vriend van zijn zus. “Hij was populair in

de dovengemeenschap, dus mijn redenering

was dat iedereen achter me zou

staan zolang hij dat deed. Het was ook

effectief zo! En na mij zijn er nog heel

wat mensen uit de kast gekomen.”

“Nadat ik uit de kast kwam, kwamen er

veel mensen naar me toe voor advies.

Ik vertelde hun altijd dat je dat pas

moet doen als je er klaar voor bent.

Ik ga nooit doorvertellen wie holebi

of transgender is.” En hoe luidt dat

advies dan? “Je bent niet alleen. In onze

gemeenschap zijn er altijd mensen die

je steunen.”

DRAG OPENT DEUREN

Ook Lola McQueen, heeft geholpen met

de acceptatie van mensen die hun gender

anders beleven in de dovengemeenschap.

“Mensen vroegen me vaak of ik

een vrouw wilde worden en ik zei dan

altijd duidelijk dat ik een man ben en

blijf.” Lola McQueen laat Alexander wel

"Een goede dragqueen zijn vraagt heel veel

tijd, energie en investering"

LEVENDE KUNST

Als Que Pasa niet opnieuw aan Alexanders

mouw had getrokken, konden we

nu misschien niet genieten van Lola

McQueen. “Anderhalf jaar later vroeg

Que Pasa of ik niet opnieuw wilde optreden.

Ik nam me voor om het die keer

goed voor te bereiden. Afhankelijk van

hoe het dan verliep, zou ik beslissen of

ik erin verderging.’” Dat derde optreden

vertelde hem genoeg. Alexander wist

welke weg hij wou inslaan met Lola Mc-

Queen, ook al zal het altijd een beetje

een proces blijven. “Net zoals ik als

mens blijf groeien, blijft mijn personage

ook altijd groeien.”

Lola McQueen is niet gewoon een personage:

“Als Lola voel ik me living art. Ik

Dat beperkt zich niet alleen tot Alexanders

leven als living art Lola, maar ook

in zijn leven als Alexander. “Vroeger

wilde ik graag lesgeven, maar ze hebben

altijd tegen me gezegd dat een

dove persoon dat niet kan. Intussen heb

ik in het volwassenenonderwijs lessen

gegeven aan toekomstige gebarentolken.

Dankzij mijn kwaliteiten én mijn

beperking heb ik kunnen bewijzen dat

het dus wel kan!”

ACTIVISTISCH KANTJE

toe om het vrouwelijke in zichzelf naar

boven en buiten te brengen. Het spelen

met genderexpressie heeft de deur

opengezet voor anderen die daarmee

bezig zijn, onder wie trans personen.

“De dovengemeenschap gaat goed om

met trans personen, wat in de horende

gemeenschap net het omgekeerde is.

Als iemand in de horende gemeenschap

uit de kast komt als trans, komt daar

weleens een ontmoedigende reactie op.

In de dovengemeenschap heb ik dat

gevoel niet. We aanvaarden elkaar zoals

we zijn en dat is fijn om te zien.”

HOUSE OF MCQUEEN

Alexander draagt niet alleen een warm

hart toe aan de LGBT+’ers in zijn omgeving,

maar helpt ook graag mensen

58


op weg in de dragwereld. Zo is er

bijvoorbeeld Eline Sagon, een vriendin

die sinds enkele maanden experimenteert

met dragking zijn onder de naam

George McKing. “Ik begeleid haar een

beetje en breng haar in contact met de

juiste mensen. Ik stelde haar voor aan

dragking Di Luka, en aan make-upartiesten

die haar kunnen helpen met haar

evolutie als dragking.”

Hij heeft eigenlijk een huis opgericht,

naar traditie van Paris is Burning. “Het

zijn allemaal mensen waarin ik geloof

en die talent hebben. Er zit ook een

dove vriend van me bij, maar het maakt

voor mij niet uit of ze doof of horend

zijn. Iedereen die talent heeft en zich

goed voelt bij wat die doet is welkom bij

House of McQueen!”

gebruikt gebaren om te communiceren,

maar horende mensen staan daar niet

snel voor open.”

Zelf heeft Alexander het voordeel dat hij

met behulp van hoorapparaten nog kan

horen. Toch moet hij mensen er nog al

te vaak op wijzen. “Mensen hebben niet

altijd snel door dat ik doof ben. Ik moet

hen zeggen dat ze naar me moeten

kijken als ze tegen me spreken, anders

kan ik niet liplezen. En ja, soms komen

mensen iets vragen, je zegt dat je doof

bent, en ze lopen meteen weg. Dat is

typisch aan de horende maatschappij.

Ze zeggen snel ‘Ah, je bent doof? Jij kan

ons niet helpen.’ Dat is confronterend.”

VLAAMSE GEBARENTAAL IN ALLE

SCHOLEN

In Amerika passen ze daar een mouw

aan door een of twee uur per week lessen

gebarentaal te geven. “Het begint

echt bij onderwijs en daar strijden we

nu voor in de dovengemeenschap. We

willen het onderwijs tweetalig maken:

doven en horenden krijgen dan samen

les, van een dove en een horende leerkracht.

Als we dat kunnen bereiken, valt

die taalbarrière weg.”

Niet enkel dove personen halen

voordeel uit tweetalig onderwijs, aldus

Alexander. “Gebarentaal leren is nooit

een zonde, ook niet voor horende

personen. Je krijgt controle over je

lichaam, over je bewegingen, je mimiek,

je handen. En als je naar het buitenland

gaat, communiceer je een stuk gemakkelijker.”

“ZE LOPEN METEEN WEG”

In de dovengemeenschap zijn LGBT+personen

dus welkom. Maar zijn dove

personen even welkom in de ganse

LGBT+-gemeenschap? “Openheid naar

doven en slechthorenden toe is er wel

in de gemeenschap”, vertelt Alexander,

“maar tot op een bepaalde hoogte. Ik

ga geregeld uit in het LGBT+-nachtleven

met een kliekje dove mensen. Een

vriendin uit die groep hoort niet en kan

ook niet babbelen zoals ik babbel. Ze

En de horende mensen die dan wel

met dove mensen willen praten, raken

vaak niet verder dan koetjes en kalfjes.

“Het blijf heel basic, hé. Alles goed? Is

het leuk? Misschien iets over het weer.

Over diepgaande zaken praten horende

mensen niet snel met zijn dove vriendin,

want ze kennen de taal niet.” Hulpmiddelen,

zoals gebaren, berichtjes sturen

of dingen opschrijven, helpen om de

drempel te verlagen. Maar volgens

Alexander is het niet genoeg.

NIETS OVER ONS, ZONDER ONS

Alexander voelde de nood voor een organisatie

die met kennis van zaken voor

de dove LGBT+-gemeenschap sprak.

“De dovengemeenschap zegt altijd dat

horenden niets over ons mogen beslissen

zonder ons. We zijn hier, we hebben

expertise, neem die mee aan boord.”

Er was echter nog geen organisatie die

specifiek voor de noden en verlangens

van de dove LGBT+-gemeenschap

59


"Ik ga strijden tot de Pride honderd procent

toegankelijk is"

streed. Dus richtte hij die op, samen met

een dove vriend, Tom Dequesne. Doof

en LGBT+ werd geboren en de vereniging

sloot zich dit jaar aan bij çavaria.

Ondertussen liep Doof en LGBT+ al

twee keer mee met de Pride, in Brussel

en in Antwerpen. “Dat was een enorm

succes. Na de parade stond ik een uur

te wenen, puur van geluk en emotie.

Ik herinnerde me hoe moeilijk het was

voor mij, toen ik dertien was en al wist

dat ik homo was. Ik ben pas vijf jaar later

uit de kast gekomen en heb zo lang

alles moeten verzwijgen… Dat moment

was een serieuze ontlading, van trots en

blijdschap. De maatschappij omarmt

ons zoals we zijn.”

ZICHTBAARHEID EN TOEGANKE-

LIJKE PRIDES

“Het is belangrijk om zichtbaar te zijn

naar iedereen toe. Gelijke rechten zijn

voor iedereen, maar de minderheidsgroepen

onder de LGBT+’ers worden

vaak vergeten en dat is jammer.”

Discriminatie gebeurt nog steeds, ook

in ruimtes die inclusief zouden moeten

zijn. “Ik denk dan niet alleen aan doven,

maar ook aan blinden en aan rolstoelgebruikers.

Veel ruimtes zijn nog steeds

niet toegankelijk voor hen.” Antwerp

Pride scoort goed volgens Alexander:

“De openingsreceptie wordt getolkt,

het closing festival wordt getolkt. Zeker

zeventig tot tachtig procent van het festival

is toegankelijk voor dove personen.

Maar we gaan voor de volle honderd

procent.”

Dat het mogelijk is om een pride toegankelijk

te maken voor dove personen,

bewijst Leather Pride, met wie Alexander

al twee jaar samenwerkt. “Dat is echt

een fijne samenwerking. Zaterdag en

zondag worden volledig getolkt. Behalve

de acts die geen tolk nodig hebben natuurlijk.”

(lacht) Dat vertolken is ook een

manier om zichtbaar te zijn. “Bovendien

kijken horende mensen soms liever

naar de tolk dan water op het podium

gebeurt.” Plan je zelf een LGBT+-event?

Leg dan je oor eens te luister bij Doof

en LGBT+ om te weten te komen hoe je

toegankelijkheid kan verzekeren.

Maar het moet niet bij de prides blijven.

“Dit jaar doet er opnieuw een doof persoon

mee aan Mr Gay Belgium, Dylan

Du Bois. Dat vind ik tof! Zo tonen we

dat we hier willen zijn. Weten dat ik niet

de enige ben die zich inzet voor onze

zichtbaarheid, maakt me gelukkig. Dan

weet ik dat er altijd mensen gaan blijven

strijden, ook als ik er even niet ben.”

INTERESSE OF VRAGEN

Op doof.vlaanderen.be vind je allerlei

nuttige info – zoals waar je lessen

Vlaamse Gebarentaal kan volgen.

Neem ook zeker een kijkje op de Facebookpagina

van Doof & LGBT+, waar

zij hun evenementen aankondigen.

60


Sexy •Intimate •Different

a new party concept

C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

For gay women and their friends.

Are you ready to dance !?

“Same date as the Belgian Pride

18-05-2019”

www.quay01.com

Avenue du Port, 1

1000 Brussels

BOEKETTEN - POTTEN - VAZEN - PLANTEN

www.florartes.be

Mechelsesteenweg 159

2018 Antwerpen

tel. 03 230 78 88


COLUMN GAEA SCHOETERS

DODE HOEK

“Dat de kerk een ongezond

percentage homoseksuelen telt,

was bekend.” Voorgaand zinnetje

stond te lezen in een Vlaamse

kwaliteitskrant naar aanleiding van het

boek van de Franse onderzoeksjournalist

en socioloog Frédéric Martel over homoseksualiteit

(en de homoseksuele lobby) in de Roomse kerk. De

formulering is op zijn minst ongelukkig te noemen.

Het viel me meteen op toen ik het stuk las: hoezo

ongezond? Is er een bovengrens aan de toegestane

hoeveelheid homo’s per vierkante meter of

per hoeveelheid hetero’s om een maatschappij

‘gezond’ te houden? Lijkt me kras, zeker in een

beroepsgroep die zich per definitie niet voortplant,

het enige mogelijke (en met de huidige medische

stand van zaken niet eens valabele bezwaar) voor

zo’n quotum. Bovendien is het woord hopeloos

normerend. Homo’s zijn, in elk geval in hoge concentraties,

‘ongezond’ voor een sociaal systeem,

terwijl hetero’s ‘gezond’ zijn. Kortom: heteroseksualiteit

is de norm, homoseksualiteit de (al dan niet)

getolereerde afwijking.

Ik bleek niet de enige bij wie een alarmbelletje

afging; de krant kreeg nogal wat reacties, de

ombudsvrouw reageerde, de tekst werd aangepast.

Het werd een ‘hoog’ percentage. Maar was

het probleem daarmee opgelost? Helaas niet.

Want, zoals de ombudsvrouw ruiterlijk toegaf,

het is vreemd dat intern niemand bij het nalezen

over het woord gevallen was. En daar knelt het

schoentje. Is het slechte wil? Zeer zelden. Het is

een soort blindheid, of ongevoeligheid, die we zien

terugkeren wanneer meerderheden schrijven over

minderheden. Al bedoelen ze het nog zo goed, de

voelsprieten ontbreken. Dat bleek helaas ook uit de

reactie van de betrokken journalist en uit die van

de ombudsvrouw.

De journalist reageerde als volgt: “Het hele relaas

geeft je een gevoel van ‘wat een verdorven, ongezonde

boel is dat daar in Rome’. Ik heb vroeger

ook verhalen gehoord over Amerikaanse seminaries,

waar de sfeer zo verziekt was dat heteroseksuele

seminaristen er vertrokken. Dan kun je stilaan

spreken over ‘ongezond’.” Wat zegt dat eigenlijk?

Het klopt dat de situatie in de

katholieke kerk ongezond is,

omdat de zwijgcultuur, het taboe

op homoseksualiteit en de macht

van de homoseksuele lobby misbruik

faciliteren (om maar iets te noemen).

Maar, en het is belangrijk dat onderscheid te

maken, het probleem zit hem in het machtsmisbruik,

en niet in de hoge concentratie van homo’s

op zich - overigens nog steeds een ruime minderheid.

In dergelijke gevallen maak ik graag gebruik

van de omkeertruc: is elke situatie waarin holebi’s

zich niet op hun gemak voelen dan te wijten aan

een ongezonde concentratie van hetero’s? Is de

ongezonde concentratie aan hetero’s de oorzaak

van gaybashings? Als migranten zich ongemakkelijk

voelen, komt dat dan door een ongezond hoge

concentratie van autochtonen? Als vrouwen lastiggevallen

worden, ligt dat dan aan een ongezonde

concentratie van mannen? Dan zou elke raad

van bestuur van een groot bedrijf met aanranding

eindigen. Kijk ook naar de titel: “Hoeveel homo’s

is gezond?” Behoorlijk provocerend. Of de intro:

“Hoe controversiëler een onderwerp...” Is homoseksualiteit

nog altijd controversieel? Ook hierin schuilt

een waardeoordeel. Normering. In een artikel dat

een uitschuiver wil rechtzetten, schemert opnieuw

heteronormaliteit door.

Een paar dagen later liet Jamal Ouariachi van

zich horen: de literatuursite queerboeken.nl zou

schrijvers in een hokje duwen. Schrijvers en literatuur

moeten niet herleid worden tot een gay label

(daarin heeft hij gelijk, maar dat wil niet zeggen

dat zo’n site niet nuttig is; elk jaar doen meer dan

35 procent van de jonge holebi’s een zelfmoordpoging,

veelal omdat ze niet genoeg rolmodellen

vinden. Al wat dat kan voorkomen, deugt voor

mij.) en bovendien is hij tegen ‘herkenningslezen’.

Prima. Ik ook. Dus pleur al die witte, heteroseksuele

autobiografische hipsterliteratuur maar in de

vuilnisbak. En serveer mij eens iets anders. Een

Great Gay Novel bijvoorbeeld. Maar daar willen

weinig gerespecteerde auteurs hun vingers aan

verbranden, blijkbaar: meer dan genoeg homo’s,

maar ‘ongezond’ weinig homoromans in de

hedendaagse Nederlandse letteren. De ‘boeken-

62


COLUMN GAEA SCHOETERS

kast’ blijft stevig dicht, uit angst literair niet ernstig

genomen te worden. Nochtans zijn ook homoseksuele

personages broodnodig: het bestaan van

homoseksuele auteurs volstaat niet om rolmodellen

te creëren voor jonge homo’s. Een gekleurd

auteur blijft gekleurd, wat hij/zij ook schrijft; alleen

al doordat hij bestaat en schrijft, speelt hij/zij een

emancipatorische rol. Een holebi-auteur die niet af

en toe stelling neemt, is, in zekere zin, onzichtbaar.

(Ik kan me overigens geen enkele auteur van kleur

indenken die Amsterdamse grachtengordelromans

of Vlaamse streekverhalen zou schrijven met

uitsluitend blanke middenklasse-personages. In

de boeken van veel homoseksuele auteurs is geen

homo te bekennen.)

woord gaat een wereldbeeld schuil, dat eigenlijk

nog steeds zegt: wij zijn normaal, jullie niet. Daar

wat vaker bij stilstaan, in welke minderheidscontext

dan ook, zou een mooi begin zijn. Wie zichzelf zelden

of nooit in literatuur herkent, vindt het fijn die

spiegel soms wel te vinden. Omdat ‘de ontmoeting

met de ander’ zijn of haar dagelijkse realiteit is en

herkenning zeldzaam. Net dat is het verschil tussen

een meerderheidspositie en een minderheidspositie.

Om dat aan te voelen is het handig mensen bij

de hand te hebben die dergelijke kleine gevoeligheden

wél aanvoelen. Een betere mix van mannen,

vrouwen, holebi’s, mensen met andere roots,

ouderen… zou, op elke werkplek, wezenlijk kunnen

bijdragen tot het verbreden van het gamma

“Is elke situatie waarin holebi’s zich

niet op hun gemak voelen dan te wijten

aan een ongezonde concentratie

van hetero’s?”

Ook Ouariachis tweets, zoals altijd flink gechargeerd

omdat hyperbolen nu eenmaal zijn favoriete

stijlfiguur zijn, getuigen van een gebrek aan

voelsprieten. Wat hetero’s weleens vergeten, is hoe

allesoverheersend de heteronormaliteit van de wereld

nog steeds is. En hoe binair alles nog altijd in

genderhokjes is opgedeeld. Van kleuterspeelgoed

tot toiletten: alles is altijd m/v, en wie te zeer afwijkt

van de verwachtingen, wordt daarop aangekeken.

(Wat een herademing, die genderneutrale toiletten

in Zweden. En hoe verwarrend voor hetero’s, die

zich suf zoeken naar het m/v-symbool en telkens

weer schrikken als er een vrouw uit het vermeende

mannentoilet komt of andersom.)

Wie elke dag impliciet en volcontinu op zijn ‘anders

zijn’ wordt gewezen, struikelt al eens sneller over

een ‘ongelukkig gekozen woord’. Want achter dat

aan voelsprieten voor, ik zeg maar iets, gevoelig

woordgebruik. En andere vormen van sluipende

discriminatie. Daarom vraagt echt diversiteitsbeleid

inclusie: omdat al die extra blikken en spiegels de

dode hoek van de meerderheid helpen invullen.

Gaea Schoeters is journalist, scenarist & auteur.

Haar nieuwe roman Zonder Titel #1 verscheen eind

dit jaar bij Uitgeverij Querido.

Foto: Trui Hanoulle

63


We hebben al mooie dingen

bereikt, maar de strijd is

nog niet gestreden

Ulrike Lunacek over 40 jaar LGBTI+ en vrouwenrechtenactivisme

en wat na de Europese verkiezingen

64


Voormalig vicevoorzitter van

het Europees Parlement, Ulrike

Lunacek, won op 26 januari

de Çavaria Lifetime Achievement

Award. Een hommage

voor de eerste openlijke lesbische

politica in het Oostenrijkse

parlement die haar hele carrière

vocht voor LGBTI+ rechten.

ZIZO ging met Ulrike in

gesprek en had het over haar

werk, de ontwikkelingen van

LGBTI+ en vrouwenrechten en

de komende verkiezingen.

Tekst: Inke Gieghase

Beeld: Ulrike Lunacek

Wat ging er in je om toen je hoorde

dat je de award had gewonnen?

"Ik had er gemengde gevoelens bij,

maar overwegend positieve (lacht).

Zulke prijzen krijg je vaak tijdens een

later stadium in het leven – het drukte

me dus met de neus op de feiten dat er

al een groot deel van m’n leven voorbij

is. Daarentegen is het natuurlijk een

prachtige waardering voor mijn inzet

tijdens de ruim veertig jaar dat ik al

activiste ben en de zaken die ik tot hier

verwezenlijkte.”

om een goed leven te kunnen opbouwen.

Het voelde ook heel natuurlijk aan.

Misschien zat het feit dat ik nooit

negatieve beelden over lesbiennes heb

gehad er wel voor iets tussen. Ik was

een laatbloeier: pas op m’n twintigste

besefte ik dat ik op vrouwen viel. Toen ik

nog op de middelbare school zat, wist

ik niet eens wat de term 'lesbisch' betekende.

Als ik er nu op terugkijk, waren

mijn beste vriendin en ik misschien

wel verliefd. Maar het ging niet verder

dan handjes vasthouden als we van de

bioscoop naar huis liepen. In mijn gedachten

bestonden lesbiennes niet. Toen

ik het besefte, dacht ik: waarom heb ik

daar niet eerder aan gedacht?

In die zin had ik altijd op een 'normale'

manier ernaar gekeken. Ik word toevallig

verliefd op vrouwen, dus wat is het

probleem? En met die houding vertelde

ik het aan mijn ouders en broer.”

Lunacek komt niet vaak voor in Oostenrijk,

dus de link was snel gemaakt.

Zijn antwoord daarop was dat, als (een

van) zijn bazen er een probleem van

maakte(n), hij zou zeggen: ‘hang ik dan

een bordje 'geen homo's en lesbiennes

toegelaten' aan de ingang?’. Een

goede stok achter de deur, want het

resort kreeg in die tijd veel lesbische en

homoseksuele gasten.

Met mijn overtuiging en wetende dat mijn

familie me zo steunde, was het voor mij

gemakkelijk om er open over te zijn.”

Welke invloed had het op je carrière

om openlijk lesbisch te zijn?

"Ik kon volledig mezelf zijn en moest

me nooit verstoppen. Ook mijn partner

niet. We zijn ondertussen al meer

dan 25 jaar samen en het is fijn haar

niet te moeten verbergen of te moeten

liegen als we samen ergens naartoe

gaan. Ik krijg al voldoende moeilijkheden

op m’n bord tijdens mijn

werk, ik kan ze dus echt missen in mijn

privéleven.

Veel mensen vergaten ook gewoon

dat ik lesbisch ben als ze met mij

samenwerkten. Alleen als we het hadden

over feministische en LGBTI+problemen,

werd het hen weer

duidelijk.”

"Naast wetten die je beschermen is ook

zichtbaarheid een belangrijke factor"

OUT EN PROUD

Je was de eerste politica in Oostenrijk

die er openlijk voor uitkwam dat

ze op vrouwen valt. Was het makkelijk

om die beslissing te nemen toen

je in de politiek ging?

"Nee, helemaal niet. Ik groeide op

in een zeer conservatieve omgeving,

maar ik was ervan overtuigd dat ik

daar meteen open kaart over moest

spelen. Meer nog, het was een van de

redenen waarom ik in 1995 opkwam

voor die Grünen – de Oostenrijkse

groene partij – bij de nationale verkiezingen.

Voor mij was uit de kast

zijn als vanzelfsprekend. Want naast

wetten die je beschermen is ook

zichtbaarheid een belangrijke factor

Steunde je familie de beslissing

om zo open te zijn over je seksuele

geaardheid?

"Dat deden ze. Ik had er wel voor gekozen

om het ze persoonlijk te vertellen

– of toch zo goed als, zodat ze het niet

van iemand anders moesten horen.

Mijn ouders waren destijds op rondreis

door Australië. Mobiele telefoons

of e-mail bestonden nog niet, dus stuurde

ik een fax. Ik schreef hoe ze mij en mijn

broer altijd geleerd hadden om eerlijk en

open te zijn over dingen die we willen en

om niet bang te zijn. Mijn vader, die nog

nauw had samengewerkt met de conservatieve

partij voor zijn pensioen, belde

me de volgende ochtend om te zeggen

dat ik gelijk had: hij wilde niet dat iemand

me zou kunnen chanteren voor wie ik

was. Dat heeft veel geholpen.

Daarnaast vertelde ik het ook aan mijn

broer, die op dat moment directeur

was in een wellnessresort. Ik wilde hem

waarschuwen voor eventuele problemen

als een van de hoteleigenaars erachter

zou komen dat ik zijn zus ben. De naam

WE ZIJN ER NOG NIET

Welke ontwikkelingen heb je opgemerkt

binnen de LGBTI+ gemeenschap

in Oostenrijk?

"Dingen zijn echt ten goede veranderd.

Toen ik me bijna veertig jaar geleden

voor het eerst realiseerde dat ik een

lesbienne was, kende ik niemand anders

die op vrouwen viel. Vandaag praten

jongeren er openlijk over op school. En

er zijn films met positieve eindes, niet

de dramatische zelfmoordversies van

vroeger.

Als je naar de peilingen kijkt, zie je

dat 3 op de 4 Oostenrijkers achter het

holebihuwelijk staan. Het was het Constitutionele

Hof (een rechtscollege dat

65


"Het grote publiek accepteert veel meer dan

de wetten je zouden laten vermoeden"

uitspraken doet over de grondwettelijkheid

van de wetten. De instantie waakt

zo bijvoorbeeld over het gelijkheidsbeginsel

en het verbod op discriminatie,

red.) niet het parlement, dat het op

1 januari 2019 invoerde. Negen jaar

geleden wisten we al de partnerschapswetgeving

via het parlement erdoor te

krijgen. Gedeeltelijk duurde het zo lang

omdat tot 2002 er nog steeds een discriminerende

bepaling in het strafwetboek

stond: de leeftijd van seksuele

meerderjarigheid voor homoseksuele

mannen lag op achttien jaar, terwijl het

veertien was voor hetero’s. Ook daar

konden we rekenen op de steun van

het Constitutionele Hof. Ik weet dat de

conservatieve partij – die al sinds 1986

onafgebroken in de regering zit – deze

strafwetsbepaling niet wilde afschaffen

omdat ze wisten dat dat de vraag naar

een huwelijk en/of partnerschapsregeling

voor mensen van hetzelfde geslacht

zou aanwakkeren.

Het grote publiek accepteert veel meer

dan de wetten je zouden laten vermoeden.

Het is de overheid die al te

vaak nog probeert verbeteringen te

voorkomen. Zo is het homohuwelijk

niet mogelijk als de partner van een

Oostenrijks burger de nationaliteit heeft

van een land waar het homohuwelijk

niet is toegestaan. Dan kunnen ze enkel

als partners samenleven. Een vriend

van me zit in dat schuitje, zijn partner

is Hongaar. Ze zijn van plan onze

conservatieve regering daarvoor voor de

rechter te slepen, dus het gaat weer de

taak van het gerecht zijn om discriminatie

te stoppen.

Ik denk ook dat mijn rol als prominente

politica (eerst bij die Grünen en

later als vicevoorzitter van het Europees

Parlement) ertoe heeft bijgedragen

dat mensen anders zijn gaan

kijken naar homoseksuele en lesbische

mensen. En ze nu zien voor wie ze

echt zijn. Begrijp me niet verkeerd,

er zijn nog steeds veel vooroordelen,

zoals dat alle lesbiennes butch en alle

homo's flamboyant zijn. Dat is gewoon

fout. Maar ik heb ook redelijk wat

mensen horen zeggen dat ik hun rolmodel

was – en dat maakte het zeker

de moeite waard!”

Denk je dat vrouwen nu zichtbaarder

zijn op het Europese politieke

toneel?

"We zijn er nog niet, maar het is verbeterd.

Er is zeker meer zichtbaarheid voor

vrouwen én LGBTI+-personen, in de

hele EU. We hebben mooie zaken bereikt.

In de Baltische staten waren er al

vrouwelijke presidenten - iets wat maar

weinig westerse landen hebben gehad.

Desondanks denk ik dat velen van ons,

als ik veertig jaar terugga, dachten dat

we nu verder zouden staan. Die hoop

is jammer genoeg nog geen waarheid

geworden. Daarom is het noodzakelijk

om te blijven vechten. We mogen

dingen niet als vanzelfsprekend gaan

beschouwen.

Vooral nu, wanneer de anti-(gender)

gelijkheidsbeweging verwezenlijkingen

probeert teniet te doen. Ze willen

vrouwen terug achter het fornuis en

LGBTI+-mensen terug in de kast. De

komende jaren zullen er ook meer van

deze anti-gendergelijkheidspartijen,

anti-Europese nationalisten en religieuze

fundamentalisten zetels in het volgende

Europees Parlement veroveren.

66


"Het is noodzakelijk om te blijven vechten.

We mogen dingen niet als vanzelfsprekend

gaan beschouwen"

We moeten dus moedig zijn, als

vrouwen, als lesbiennes, als LGBTI+

-gemeenschap. Angst is de slechtste

raadgever die je kunt hebben. We

moeten ons niet terugtrekken en doen

alsof alles in orde is. Vooral als we zien

hoe de dingen achteruitgaan in zoveel

andere delen van de wereld, waar we

rechts-populistische macho's hebben die

landen leiden. Aan het tempo waaraan

we nu vooruitgaan, zal het zeker tot het

einde van de eeuw duren om gelijkheid

voor vrouwen te hebben.”

HUMOR KAN JE REDDEN

Hoe kunnen we de anti-genderbeweging

tegengaan?

"In een debat werd mij onlangs gevraagd

wat we kunnen doen aan de rechtse

populisten die tegen de EU zijn. Zonder

veel nadenken zei ik: ‘Gebruik feiten en

humor.’ In zekere zin kan dit ook van

toepassing zijn op deze anti-genderbeweging.

Soms kun je mensen uit hun

lood slaan met ironie. Misschien niet de

kopstukken, maar als je in een open debat

zit, kan het publiek erover nadenken.

Makkelijk is het evenwel niet. Veel

mannen voelen zich bedreigd door

feministische bewegingen en lesbiennes.

Vrouwen nemen nu beslissingen

voor zichzelf. Lesbische vrouwen hebben

geen man nodig als partner om gelukkig

te zijn. En steeds meer vrouwen

stoten door naar de top van onze

samenleving, wat betekent dat een man

soms de job die hij wil niet krijgt - zoals

het bij vrouwen nog dagelijks gebeurt! Ik

denk dat het nodig is dat mannen meer

met andere mannen aan deze kwestie

werken omdat het als vrouwen moeilijk

is om dit te doen. Wat moeten we zeggen

tegen die mannen die lesbiennes

of feministen als een bedreiging zien?

'Ja, ik ga de job nemen als ik ze krijg.

Ja, ik leef mijn leven met mijn vrouw en

ik ben er blij mee.' Het zou veel helpen

als mannen meer georganiseerd zouden

zijn rond het proberen om andere man-

nen te helpen die gevangen zitten in

deze toxic masculinity.

Behalve met feiten komen, humor gebruiken

en meer mensen georganiseerd

krijgen om de gedachten en harten

van onze medemensen te veranderen,

moeten verschillende organisaties in

onze beweging meer verenigd zijn. We

hebben de neiging om te kibbelen over

kleine dingen. Akkoord, vaak gaat

het om belangrijke principes, maar ze

verdelen ons intern. Het verzwakt ons

in onze strijd. We moeten als één blok

staan tegenover fundamentalisten,

nationalisten en toxic masculinisten.

Wij, de ruimdenkenden, die diversiteit

verdedigen en vrij zijn van angst, zijn de

meerderheid."

SAMEN STAAN WE STERKER

In 2014 publiceerde je het Lunacekrapport,

waarin je enkele voorstellen

doet over hoe de EU holebi- en

transfobie kan aanpakken. Daarbij

kreeg je flink wat weerstand van de

anti-genderbeweging?

"Ja, vooral van CitizenGO, een

goed georganiseerd en gefinancierd

netwerk. Onder andere via campagnes

op sociale media probeerden

ze de bevolking op te jutten door te

beweren dat holebi’s met dit rapport

zeggenschap zouden hebben over

elke wet. Volgens hen zou dit in strijd

zijn met de universele verklaring van

mensenrechten, aangezien holebi’s

meer invloed op wetten zouden hebben

dan hetero’s. Compleet belachelijk

natuurlijk, maar overtuigend genoeg

blijkbaar. Mijn website werd gehackt

en mijn e-mailaccount werd overspoeld

met 40.000 berichten in de week voor

de plenaire stemming over het rapport

plaatsvond.”

Wat moeten we doen om uitingen of

daden van haat in het algemeen te

bestrijden?

"Het Europees Parlement is altijd al

een sterke bondgenoot geweest in het

aanpakken van uitingen van haat en

haatmisdrijven. En zal in de toekomst

ook een belangrijke rol blijven spelen.

Daarom is het niet alleen belangrijk

om te gaan stemmen tijdens de Europese

verkiezingen eind mei. Het is ook

essentieel om niet alleen naar de partijen

te kijken die onze LGBTI+-kwesties

ondersteunen, maar die ook een sterke,

sociale, ecologische, politieke en economische

EU steunen. We moeten niet

stemmen voor diegenen die opnieuw

grenzen willen oprichten, in Europa en

in onze gedachten."

Je bent ook ambassadeur van de

EuroPride 2019 in Wenen. Wat is het

algemene belang van deze pride?

"Het is nu vijftig jaar na de Stonewall-riots

in New York, die worden beschouwd

als het begin van de moderne LGBTI+

beweging. Sinds die tijd is er veel veranderd.

Dat moet gevierd worden. Het zal

ons ook sterken voor de strijd die er nog

aan zit te komen.

Wat ook belangrijk is, is dat EuroPride

2019 plaatsvind in mijn woonplaats

Wenen, drie weken na de Europese verkiezingen.

Het is enorm belangrijk dat

zo veel mogelijk LGBTI+-mensen van

over heel Europa daar zijn en laten zien

hoe talrijk we zijn. Dat we met honderdduizenden

op straat komen voor vrijheid

om lief te hebben, met veel hetero’s

als bondgenoten. Drie weken na de

Europese verkiezingen, als er naar alle

waarschijnlijkheid meer rechts-nationalistische,

conservatieve en reactionaire

politici in het Europees Parlement zullen

zitten, moeten we heel Europa laten zien

dat we er zijn, trots zijn en dat we niet

zullen toestaan dat ze ons terug in de

kast duwen. Die tijden zijn voorbij!”

67


Mode- en lifestyleredacteur

Jasper Vanpoucke heeft een oog

voor regenboogkleurige trends

en dat in de breedste zin van het

woord. Van internationaal modenieuws

tot Belgische merken en

beautytips, deze pagina is de ultieme

checklist voor modebewuste

en trendgevoelige LGBT+'s.

Tekst: Jasper Vanpoucke

MODE

UTOPISCHE MODE

Stel je voor: een wereld waarin holebiseksualiteit

en geloof in perfecte harmonie

kunnen samenleven. Met dit ideaalbeeld

ging de Nederlandse ontwerper Teun

Seuren aan de slag. Z’n collectie ‘I Decline’

begraaft de strijdbijl tussen geloof en

holebiseksualiteit en laat de uitersten

samensmelten in een dramatische herencollectie

met een knipoog naar beide

werelden. Capes, hoeden en laarzen in

bonte regenboogkleuren staan in schril

contrast met zwarte sluiers en afwerkingen

uit kant, geïnspireerd op de klerikale

kledij van priesters. Door het gebruik van

bont laat Seuren de kleuren en materialen

in elkaar overvloeien, waarbij de

grenzen tussen extravagantie en ascetisme

verdwijnen. Een fluïde regenboog,

die een utopische wereld laat zien waarin

het geen issue is wie je bent en waar je in

gelooft.

www.teunseuren.nl

TEESPRING

Teespring.com is niet enkel een leuke

website waar je jouw eigen design op

een T-shirt kan laten drukken. De site

heeft ook een LGBT+-pagina, met een

uitgebreid assortiment aan Pride T-shirts.

Naast inspirerende quotes en allerhande

versies van de regenboogvlag is er ook

plaats voor een vleugje humor. Hilarische

oneliners zoals ‘Wingardium Lesbiosa’ en

‘I am the gay Trump warned you about’

zorgen ervoor dat jouw Pride outfit niet

onbesproken blijft! Let tijdens het online

shoppen op teespring.com vooral ook op

het Verified Charity Contribution label.

De opbrengst van T-shirts met dit label

gaat gedeeltelijk naar organisaties die

zich inzetten voor de LBGT-gemeenschap,

zoals Human Rights Campaign en The

Trevor Project.

www.teespring.com

MONKI DENIM

Monki, het kleine en iets excentriekere

zusje van H&M, verovert langzaam België.

Naast Gent en Antwerpen opende

de keten begin dit jaar een derde winkel

op de Brusselse Louizalaan. Monki staat

synoniem voor kleurrijke mode en richt

zich vooral op meisjes en jonge vrouwen.

Naast opvallende prints en gedurfde kledingstukken

is ook denim een belangrijk

onderdeel van de Monki-collectie. Met

de ‘Spring Denim’-campagne zet Monki

haar denimcollectie dit voorjaar extra in

de kijker. Jeansjasjes, dungaree jurken of

zelfs een vrouwelijke versie van het übermannelijke

boiler suit, met deze vrolijke

campagne stopt Monki vrouwen van alle

soorten, maten en kleuren in een stijlvol

denim jasje.

www.monki.com

BJORN BORG X ROBYN

Dit seizoen slaat het Zweedse modelabel

Björn Borg de handen in elkaar met de

al even Zweedse zangeres Robyn. Het

duo creëerde RBN, een volledig uniseks

capsulecollectie met moderne en nietgenderspecifieke

kledingstukken. De

mix van sports- en streetwear is volledig

geïnspireerd op de androgyne look van

Robyn. “Reeds voor onze samenwerking

inspireerde Robyn ons al met haar onconventionele

uitstraling”, klinkt het bij het

Björn Borg designteam. “Ze volgt haar

eigen weg en daagt constant gendernormen

uit”. RBN mag dan wel uniseks zijn,

deze capsulecollectie is niet voor iedereen

weggelegd. De pluizige bomberjacks,

polo’s met rits en slim-fit sportleggings

met grafische motieven hebben een uitgesproken

stijl, waar enkel echte modedurvers

zich aan zullen wagen!

www.bjornborg.com

68


lifestyle JASPER VANPOUCKE

SMOKING OF JURK?

Wie precies welk beeldje in de wacht

heeft gesleept tijdens het 91ste Oscar

gala is aan ons voorbij gegaan, want

onze aandacht was volledig gericht op de

‘tuxedo dress’ waar Billy Porter mee op de

rode loper verscheen. De Amerikaanse

zanger slash acteur droeg een smokingjasje

met zijden revers, dat naadloos

overliep in een volumineuze baljurk van

zwart fluweel. De dramatische creatie

werd ontworpen door Christian Siriano,

die in 2008 de populaire tv-serie 'Project

Runway' won. De extravagante Porter is

met de smokingjurk niet aan zijn proefstuk

toe, want eerder dit jaar verscheen

hij op de Golden Globes in een goudkleurige

cape met felroze voering. Toch

waren reacties op Billy’s Oscar outfit heel

wat heftiger. Actrice Glenn Close, die de

jurk met een erg uitgesproken gelaatsuitdrukking

bewonderde, heeft er zelfs een

meme aan overgehouden.

www.christiansiriano.com

LIFESTYLE

LIEFDESBOEK

Met LoveBook kan je je partner op een

originele manier verrassen! Het principe

in simpel: op lovebookonline.com creëer

je twee avatars – één voor jezelf en één

voor je partner – die je vervolgens kan

onderdompelen in een liefdesverhaal

naar keuze. Een verjaardag, een huwelijksaanzoek

of zelfs een langeafstandsrelatie…

voor elke soort relatie of feestelijke

gelegenheid bestaat een verhaallijn die

je volledig kan personaliseren! Een ander

pluspunt is dat LoveBook niet aan hokjesdenken

doet. Naast de mannelijke en

vrouwelijke avatar kan je een genderneutrale

optie selecteren, die geen zichtbare

geslachtskenmerken vertoont. Ook qua

kledij en kapsel valt LoveBook niet terug

op genderstereotypen, maar laat de

maker van de avatars volledig vrij. Deze

website heeft het goed begrepen: liefde

kent geen grenzen!

www.lovebookonline.com

GAY GANG

Wie onlangs een bezoekje bracht aan

de Antwerpse Stadsfeestzaal heeft er

gegarandeerd de knalroze phone booth

van Antwerp Avenue gespot! Telefoneren

kan je er niet, maar deze verdeelautomaat

zit wel tjokvol kleurrijke telefoonhoesjes die

van jouw gsm een trendy accessoire maken!

Jessica De Block, oprichtster van de Antwerp

Avenue, heeft met haar hoesjes al een grote

schare fans weten te verzamelen. Maar haar

girl gang bestaat ook uit GBF’s (of Gay Best

Friends), die de pink lifestyle van het merk

wel weten te smaken. In de nieuwe ‘Level

Up’ collectie staat ambitie en zelfzekerheid

centraal. Makin’ myself proud’ en I’ll be

my own sugar daddy zijn alvast onze ‘roze’

favorieten.

www.antwerpavenue.com

BEAUTY

NIET ZO PERMANENT

Zelfexpressie is belangrijk en een tattoo is

de perfectie manier om jezelf te tonen aan

de wereld. Schrikt het permanente aspect

van een tattoo je echter af? Dan heeft

Inkbox de perfecte oplossing! Een Inkbox

tatoeage oogt hetzelfde als een permanente

tattoo, maar verdwijnt na een tweetal weken.

Inkbox.com stelt een breed assortiment

aan tattoos voor, ontworpen door de vele

gebruikers van de website. Ga je liever zelf

aan de slag? Dat kan, want de site beschikt

over een design studio en de mogelijkheid

om je tattoo met de vrije hand aan te brengen.

En wie al vooruitdenkt aan Pride: ook

aan LGBTQ-tattoo’s is er geen gebrek!

www.inkbox.com

A (S)WEED SCENT

Bij MALIN+GOETZ wordt de traditionele

apotheek in een hedendaags jasje gestopt.

Dit New Yorkse merk ontwikkelt cosmetica

op basis van natuurlijke ingrediënten, en

ook de groeiende populariteit van medicinale

marihuana is deze eigentijdse apothekers

niet ontgaan. De nieuwste eau de parfum

van MALIN+GOETZ is geïnspireerd op dit

controversiële plantje, en kreeg de naam

Cannabis. Deze kruidige geur met toetsen

van bergamot, magnolia en zwarte peper

bevat geen THC (een stof in cannabis, red.),

maar is daarom niet minder verslavend.

Door de aardse basisnoten van sandelhout

en patchoeli kan dit parfum zowel door

mannen als vrouwen gedragen worden.

Echte addicts kunnen zich ook tegoed doen

aan de Cannabis handzeep, body wash en

geurkaars.

www.malinandgoetz.eu

69


Ontdek de finalisten van

Mister Gay Belgium 2019

DENLY BLANCHARD

20, Retie

Thema: Bloeddonatie door homomannen

Waarom is het zo belangrijk dat

iedere man bloed kan doneren?

“Het is belangrijk dat er wordt gezocht

naar een alternatief systeem zodat meer

mensen bloed kunnen doneren. Het

tekort aan donoren kunnen we makkelijk

wegwerken met homo- en biseksuele

mannen die kerngezond zijn en een

veilig seksleven hebben.”

Is het schijnheilig om homo- en

biseksuele mannen als risicogroep te

aanzien?

“Neen, maar je mag niet veralgemenen.

Het Rode Kruis heeft al een stap in de

goede richting gezet in 2017, toen de

levenslange uitsluiting werd gewijzigd

naar twaalf maanden zonder risicogedrag.

In andere landen is deze termijn

al verkort tot vier maanden, waarom

kan dit in België nog niet?”

DIETER CELIS

19, Sint-Truiden

Thema: Zelfdoding en depressie bij

LGBT’s

Hoe denk je dat de persoonlijke

getuigenis over je suïcidepoging

andere mensen kan helpen?

“Ik hoop dat holebi’s en trans personen

zichzelf in mijn verhaal kunnen herkennen.

Kijk maar naar waar ik nu sta:

finalist van Mister Gay Belgium. Is dat

geen goeie reden om de moed nooit te

verliezen? Uiteindelijk ben ik die moeilijke

periode doorgekomen: het leven

heeft nog zoveel te bieden.”

Hoe kunnen suïcides binnen de

LGBT+-gemeenschap worden voorkomen?

“De bestaande hulpplatformen zijn

vaak moeilijk of niet te bereiken. Sociale

media kunnen daarbij zeker een oplossing

bieden, waarom geen LGBT-site

voor jongeren met suïcidale gedachten,

bijvoorbeeld?”

MATTHIAS DE ROOVER

25, Lokeren

Thema: LGBT’s in de sportwereld

Waarom is nog geen enkele Belgische

professionele voetballer uit de

kast?

“Angst voor reacties van supporters,

ploeggenoten, tegenstrevers, sponsors

en de media. Die angst zou moeten

plaatsmaken voor trots. Wanneer spelers

trots zijn op zichzelf en ook in hun team

zichzelf kunnen zijn, is de stap naar een

coming-out kleiner. Maar daar wringt

het schoentje vaak: 68 procent van de

Belgische profspelers vindt dat homo’s

niet in het voetbal thuishoren.”

Welke initiatieven zouden daarbij

kunnen helpen?

“Een anoniem portaal waar jongeren

met hun gevoelens terechtkunnen. Ikzelf

wil ook een aanspreekbuis zijn en een

zichtbaar voorbeeld zijn. Ik sta zelf op

het veld als voetballer en word daarbij

door iedereen aanvaard.”

70


REPORTAGE MISTER GAY BELGIUM 2019

DYLAN DU BOIS

26, Kessel-Lo

Thema: Doof zijn en LGBT

AARON HANSSENS

20, Brugge

Thema: LGBT’s in plattelandsgemeenten

KIREN LAUREYNS

26, Sint-Niklaas

Thema: LGBT’s met beperking/adoptie

Hoe heeft jouw doof-zijn jouw

homo-zijn beïnvloed?

“Ik heb me op de middelbare school

niet ge-out omdat ik bang was dat de

pesterijen nog erger gingen worden. Ik

trok me terug in mijn schulp. Ik had te

weinig zelfvertrouwen. Nu ben ik nog

altijd wat stil.”

Met welke specifieke problemen krijgen

holebi’s met gehoorproblemen

te maken?

“Doven kunnen niet alles volgen of begrijpen.

Horende personen hebben dan

de neiging te zeggen ‘laat maar, het is

niet belangrijk’. Maar wij zijn wel geïnteresseerd.

Ook op LGBT-evenementen

zonder tolk kunnen dove LGTB+’ers helemaal

niet volgen. Vandaar het belang

van Doof & LGBT: waar dove LGBT+

mensen zichzelf kunnen zijn zonder

weggeduwd te worden.”

Met welke specifieke problemen

krijgen LGBT’ers in plattelandsgemeenten

te maken?

“Vooral met hun coming-out. Mensen

op het platteland zijn minder vertrouwd

met holebi’s en transgenders. Er is

vaak ook schaamte tegenover buren,

collega's en familie. Ook de angst om

niet aanvaard te worden is er groter.

Ikzelf voel me ook vrijer in een stad als

Brugge.”

Is eenzaamheid een bijzonder probleem

voor deze groep?

“Niet alleen dat, ook een gebrek aan

aanspreekpunten. Er is niet altijd een

Roze huis, LGBT+-vereniging of -horecazaak

in de buurt. Ik ijver voor meer

diversiteit in plattelandsgemeenten en

om het onderwerp meer bespreekbaar

te maken.”

Hoe gaan LGBT’ers om met diversiteit

in eigen rangen?

“In mijn geval kijken mensen altijd raar

op als ik vertel dat ik een lichte verstandelijke

beperking heb, want die is onzichtbaar.

Ik heb altijd mijn best gedaan

om bij te leren en krijg daar ook respect

voor. Wat mijn afkomst en huidskleur

betreft, krijg ik geen negatieve reacties.”

Tekst: Maarten Raes

Foto: Dries Verstreepen

MUA: Yasmine Schiettecatte

Hair: Philippe Jespers (Populhair)

Locatie: Divani Antwerpen

71


GEOFF FONTIGNIE

35, Brussel

Thema: Diversifiëren van het onderwijs

Hoe kunnen LGBT+-issues nog beter

bespreekbaar worden gemaakt in

het onderwijs?

“Er zijn veel manieren op dit aan te

pakken: in Engeland gaan drag queens

naar de kleuterscholen, in Schotland

leren ze op middelbare scholen over de

geschiedenis van LGBT-rechten. Ik ben

ook lid van de vereniging GrIS die naar

scholen gaat om er vorming te geven

over seksuele oriëntatie.”

Hoe was jouw persoonlijke ervaring

op de schoolbanken?

“Ik zat op een katholieke school, voor

mijn twaalf jaar was ik me er zelfs niet

van bewust dat er zoiets als homoseksualiteit

bestond. Ik hoorde af en toe

beledigende woorden, maar vroeg me

nooit af wat die betekenden.”

JOCHEM SMITS

18, Edegem

Thema: Onderwijs & Gay-Straight

Alliance (GSA)

Waar zit de grote meerwaarde van

een GSA?

“Holebifobie is angst voor het onbekende.

Als je die angst wil bestrijden, moet

je enerzijds informeren en anderzijds laten

kennismaken met LGBT+. Zo neemt

de holebifobie af en worden LGBT+studenten

aanvaard. Op mijn school

hebben we het tot een succes kunnen

maken door zichtbaar aanwezig te zijn

met leuke acties die de nieuwsgierigheid

wekten. Dit opende deuren om grotere

acties te organiseren zoals lezingen.”

THIERRY TOEBAT

40, Geluwe

Thema: LGBT-kinderverstoting

Hoe ben je zelf destijds omgegaan

met de breuk met je ouders?

“Na mijn coming-out werd mij verboden

de woning te verlaten. Het niet zien van

andere mannen zou me wel van mijn

ziekte afhelpen. Met dank aan mijn

grootouders kon ik uiteindelijk op eigen

benen staan. Bij het overlijden van mijn

opa kreeg ik een brief van mijn moeder

waarin stond dat ze graag terug contact

wou. Daar ben ik op ingegaan maar de

relatie is niet zoals ze ervoor was.”

72


REPORTAGE MISTER GAY BELGIUM 2019

MEER INFO

De finale vindt dit jaar plaats op zaterdag

1 juni in Theater Elckerlyc in Antwerpen.

www.mrgaybelgium.be

JORIS VAN DAMME

27, Erpe-Mere

Thema: Discriminatie op de werkvloer

NIELS VAN DEN STEEN

24, Erpe-Mere

Thema: Discriminatie en vooroordelen

JELLE VERVLOESSEM

28, Leuven

Thema: LGBT’ers met een kinderwens

Welk advies geef je als uitzendconsultent

aan LGBT+-personen die

worden gediscrimineerd?

“Dat ze het meteen moeten melden aan

hun verantwoordelijke en de situatie

uitleggen. Zo kan er onmiddellijk ingegrepen

worden.”

Ben je zelf al met discriminatie op de

werkvloer in aanraking gekomen?

“Ik werd ooit afgeraden om te werken in

een fitness omdat ik homo ben, ik was

daar toen niet goed van en heb meteen

ook mijn abonnement opgezegd. Op

het werk zelf ben ik er nooit mee in

aanraking gekomen.”

Werd je ooit vanwege je seksuele

geaardheid gediscrimineerd?

“Uiteraard zijn er wel regelmatig de

typische kleine opmerkingen. Bij commentaar

die bedoeld is om te kwetsen,

zal ik steeds duidelijk maken hoe ik me

bij zo’n opmerking voel.”

Hoe ga je zelf om met vooroordelen?

“Door ze geen aandacht te geven. Concreet

kan ik het moeilijk verdragen dat

mensen veronderstellingen maken over

mijn seksueel leven. In tegenstelling tot

het beeld dat bij veel mensen heerst, zijn

er ook gays die geloven in de romantische

kant van een relatie. Rondfladderen

heeft nooit bij mijn persoonlijkheid

gehoord.”

Met welke problemen krijgen

LGBT’ers met een kinderwens nog

te maken?

“Bij gebrek aan buitenlandse kanalen

beperken adoptiemogelijkheden zich

meestal tot België, maar het aantal

kinderen dat hier voor adoptie wordt

afgestaan is zeer beperkt, waardoor

de wachtlijst steeds langer wordt. Bij

zelfstandige buitenlandse adoptie kan

slechts één ouder de wettelijke ouder

worden. Bovendien kunnen de kosten

makkelijk oplopen tot 20.000 euro.

Voor een draagmoeder bestaat er tot

slot geen wettelijk kader. Dus wanneer

een draagmoeder uiteindelijk beslist het

kind niet af te staan, staat zij volledig in

haar recht.”

73


FOTOREEKS

We are family

‘The Daily Life of Gay Parents’ toont vijftig Nederlandse holebigezinnen.

Toen fotografe Annemarie Dekker en haar vriendin aan het traject begonnen om

zwanger te worden, stonden ze plots voor een heleboel keuzes. Een donor dichtbij of

ver weg? Een anonieme donor of toch co-ouderschap? De nieuwsgierigheid van Annemarie

werd getriggerd. Hoe ziet een LGBT+-gezin er eigenlijk uit? Ze ging op pad

met een plan en een camera. Het resultaat verzamelde ze in ‘The Daily Life of Gay

Parents’, een fotoboek, aangevuld met interviews.

Tekst en beeld: Annemarie Dekker

Jasper, Roos, Koen en Radboud wonen in Amsterdam. Hun kinderen zijn vanaf de geboorte

geadopteerd uit de Verenigde Staten. Roos gaat het liefst lekker tegen de papa’s aanhangen en

doet graag dingen samen. Koen zoekt vaak de grenzen op en gaat dan uiteindelijk toch uitgeput

tegen een van zijn papa’s liggen.

74


AFF Logotipo HOLA AMOR

CATERING WITH A HEART

WWW.COEURCATERING.BE


76

Laura, Aukje en Tim zijn de ouders van Abel. Laura en Aukje zorgen dagelijks voor Abel, ze zijn ook

zijn juridische ouders. Een keer om de twee weken is Abel een dag bij zijn biologische papa Tim.


Favoriet bij Lazlo blijft het voorlezen. Het is een dagelijks ritueel. Op het moment van de

fotoshoot zit Zenna nog in de bolle buik van haar ene mama. Zenna en Lazlo hebben dezelfde

donorvader. Het gezin voelt voor de mama’s nu als compleet aan.

77


In 1991 hadden vier mensen een droom om samen een gezin te vormen. Dit fijne clubje van vier

ouders en twee volwassen kinderen komt nog steeds graag samen om te lachen en te relaxen

aan de waterkant. Geen van hen had het anders gewild.

www.gayparentsfotoboek.nl

78


ADVERTENTIE

Verkiezingsdrukwerk – V.U. Jonathan Cardoen, Wetstraat 89, 1040 Brussel.

DE WEG

VOORUIT

naar meer

levenskwaliteit.

Samen sterk in

de weg vooruit.

In een wereld die volop en razendsnel

evolueert ligt de focus van CD&V

ondubbelzinnig op ménsen.

En op de kwaliteit van hun leven.

Want een welvarend Vlaanderen kan

alleen maar bestaan als ieder van ons

zich goed, gezond en gerust voelt.


The Crying Game (1992)

In deze rubriek bespreken we films uit het heden en verleden. Er staat steeds een Classic Motion Picture

in de spotlights: een klassieker die zich op een of ander vlak wist te onderscheiden én die ook

zonder zijn LGBT+ thema overeind blijft als deel van het betere filmwerk. Gedaan met waardeloze

recensies, amateuristische projecten en het uitmelken van meesterwerken die we al allemaal hebben

gezien. Welkom in de LGBT+ Movie Hall of Fame!

Tekst: Hannelore Goossens

Beeld: IMDB

Hoewel een titelsong van Boy George al

iets had kunnen weggeven, bevat ‘The

Crying Game’ een van de meest schokkende

onthullingen van de filmgeschiedenis.

Althans voor ongeoefend publiek.

ZIZO-lezers van 2019 worden wellicht

niet van hun melk gebracht met het

‘grootse’ moment en zagen het waarschijnlijk

al van mijlenver aankomen,

maar dat doet allesbehalve afbreuk aan

dit latente LGBT+-succes. Wie zichzelf

als onoplettend beschouwt en van verrassingen

houdt: stop hier met lezen!

‘The Crying Game’ valt reeds in zijn

eerste halfuur op. De Britse soldaat

Jody (Forest Whitaker) wordt in Noord-

Ierland gevangen genomen door

het Iers Republikeins Leger (IRA). De

IRA-leden Maguire (Adrian Dunbar),

Jude (Miranda Richardson) en Fergus

(Stephen Rea) willen hem gebruiken

als ruilmiddel voor de vrijlating van

enkele opgesloten IRA-leden. Terwijl

Fergus Jody bewaakt, groeit er echter

een band tussen de twee mannen en

vertelt Jody over zijn vriendin Dil. Hij

vraagt Fergus om haar op te zoeken in

Londen en voor haar te zorgen als hij

zijn kidnapping niet overleeft. Meteen

volgt de eerste verrassing van de film:

Jody, waar het publiek ondertussen

mee sympathiseerde, wordt tijdens een

ontsnappingspoging per ongeluk doodgereden

door de soldaten die een inval

doen op de IRA-basis. ‘Psycho’-gewijs

vermoordt schrijver en regisseur Neil

Jordan daarmee een van zijn protagonisten

nog niet halverwege de film. Hij

rukt het publiek abrupt uit hun comfort

zone, waardoor al snel de kracht van

het Oscarwinnende script voelbaar

wordt.

De prent transformeert vervolgens

naar een liefdesverhaal, waarin Fergus

een nieuwe identiteit als Jimmy heeft

aangenomen en op zoek gaat naar

Dil (Jaye Davidson). Hij vindt haar in

een kapperszaak in Londen en de twee

worden al snel verliefd, zonder dat hij

zijn ware identiteit onthult. Dil geeft

echter ook niet alles van zichzelf prijs,

wat rechtstreeks naar het historische moment

leidt. Ze heeft namelijk mannelijke

geslachtsdelen, wat zowel aan Fergus

als aan de kijker pas onthuld wordt vlak

voor de twee voor het eerst seks zouden

hebben.

Om dergelijke verrassing zijn effect

niet te laten missen, had Jordan

twee cruciale elementen nodig: een

getalenteerde, androgyne acteur en

een feilloos script. Terwijl hij in het

Londense homomilieu op zoek ging

80


LGBT+ MOVIE HALL OF FAME THE CRYING GAME

"Ondanks een compleet

gebrek aan acteerervaring,

zag Jordan in Davidson de

perfecte belichaming van

zijn Dil"

naar het eerste, botste mede-regisseur

Derek Jarman tijdens een feestje op de

openlijk homoseksuele Jaye Davidson.

Ondanks een compleet gebrek

aan acteerervaring, zag Jordan in

Davidson de perfecte belichaming van

zijn Dil, waardoor hij meteen de rol

aan hem toewees. Die keuze bleek

zo perfect te zijn dat een deel van het

publiek er zelfs van overtuigd was dat

de full frontal nudity van Dil verwezenlijkt

moest zijn met protheses en dat

Davidson in werkelijkheid een vrouw

was. Het interessantste aspect aan

de bekendste scène van ‘The Crying

Game’ is echter de reactie van Fergus.

Op het moment zelf braakt hij in de

badkamer en loopt hij haar appartement

uit. Hij krijgt echter al snel spijt

van deze reactie en legt de realiteit

naast zich neer. Jordan schuift hiermee

een prachtig pleidooi naar voor over

liefde die fysieke belemmeringen

overstijgt.

Toen ‘The Crying Game’ de zalen

instroomde, was er uiteraard nog

niets geweten over het onderliggende

thema van een film, die zich verkoopt

als een IRA verhaal. Er werd echter wel

aanstoot genomen aan een hoofdpersonage

dat deel uitmaakte van de

beweging én een positief imago had,

waardoor de prent in Engeland flopte

aan de box-office. Voor de Verenigde

Staten speelde deze achtergrond zich

uiteraard een stuk verder van hun bed

af, waardoor hij daar objectiever (en

dus positiever) ontvangen werd. Buiten

Jordans script en Davidsons talent,

verdient namelijk ook Rea een pluim, is

de belichting adembenemend en wist

de film in totaal zes Oscarnominaties

bij elkaar te rapen. Gooi daar nog wat

BAFTA’s, een Golden Globe en vele

andere beeldjes bovenop en het is duidelijk

dat dit artistieke filmwerk het niet

enkel van zijn schokkende wendingen

moet hebben.

Licht geïnspireerd door een gelijkaardige

twist in het theaterstuk ‘M.

Butterfly’ (1988), kruidde Neil Jordan

zijn ordinaire verhaal tot een genremengelmoes

in de typische stijl van de

jaren 90. Hij zorgde voor een organische

cast en kneedde zo het geheel tot

een onverwachte hype waarbij iedereen

werd aangemaand om ‘het geheim’ niet

verder te vertellen. Als een film met dergelijke

achtergrond echter ook artistiek

verzorgd is, dan verdient ‘The Crying

Game’ het om relatief onbekend te zijn

als LGBT+-film en in al zijn pracht en

praal de wereld te bereiken.

81


LGBT+ SERIES HALL OF FAME SEX EDUCATION

Sex Education

(2019 – heden, 1 seizoen)

Van full focus tot beduidende bijrollen, geen enkele sexy serie zal in deze rubriek gespaard blijven

van onze roze spotlights.

Tekst: Hannelore Goossens / Foto's: Netflix

Een serie over het seksuele leven van

tieners op een middelbare school komt

in de Verenigde Staten wellicht moeilijk

van de grond. ‘Sex Education’ is daarom

niet toevallig geen Amerikaanse, maar

een Britse reeks die begin 2019 op Netflix,

waarvoor we schrijfster Laurie Nunn

dankbaar mogen zijn.

Specifieker focust ‘Sex Education’ op

het leven van Otis Milburn (Asa Butterfield):

een doordeweekse jongen

die samenwoont met zijn allesbehalve

doordeweekse moeder (Gillian Anderson).

Zij is namelijk een sekstherapeute,

waardoor ze te pas en te onpas

ongeremde vragen aan haar zoon stelt

over zijn seksuele activiteiten. Cool kid

Maeve Wiley (Emma Mackey) ziet in

Otis’ ervaring met zijn moeder echter

een lucratieve bijverdienste, wanneer ze

hem aanspoort om zijn medestudenten

seksadvies te geven tegen betaling. Wat

volgt is een kleurrijk palet van individuele

verhalen, die elk personage een

eigen plaats geven in de luchtige, maar

realistische reeks. Er worden namelijk

heel wat verschillende aspecten van het

leven van een tiener aangeschreven in

‘Sex Education’, die de serie af en toe

een bittere nasmaak geven.

Eén van deze verhalen belicht de situatie

van Eric (Ncuti Gatwa), Otis’ beste

vriend. Eric is zwart en één van de twee

openlijk homoseksuele jongens van

de school. Hij komt uit een traditioneel,

gelovig gezin, waardoor hij met

twee werelden tegelijk de strijd moet

aangaan. In het algemeen wordt hij op

beide fronten met rust gelaten, maar

één pester kan hij niet van zich afschudden

en ook met zijn vader heeft hij geen

goede relatie. Ondanks deze dagelijkse

tegenslagen, slaagt Eric er in om zichzelf

te blijven, waarin hij onder andere door

Otis gesteund wordt. Otis’ steun gaat

zelfs zo ver, dat de jongens klaarblijkelijk

de traditie hebben om op Erics verjaardag

een voorstelling van ‘Hedwig and

the Angry Inch’ (LGBT+-culklassieker

uit 2001, red.) bij te wonen in Hedwigoutfit.

Wanneer die traditie dit jaar

mislukt, wordt Eric jammer genoeg op

een realistische manier geconfronteerd

met de andere zijde van de medaille:

holebifoob geweld.

Hoewel Eric het belangrijkste LGBT+personage

van de serie is, zijn de

makers van de serie geen enkele kans

uit de weg gegaan om het thema te

implementeren. Zo geeft Otis advies

aan een lesbisch koppel, is de leider van

een populair groepje jongeren homo en

duikt er op het einde van de serie nog

een onverwacht queer personage op.

Eén van de interessantste toevoegingen

zijn echter de ouders van de populairste

jongen van de school, Jackson

(Kedar Williams-Stirling). Hij heeft twee

moeders, een gegeven dat zelfs binnen

de uitgebreide wereld van LGBT+personages

zeldzaam is. Het feit dat de

twee vrouwen op de rand staan van een

echtscheiding en niet de meest perfecte

ouders voor Jackson zijn, nuanceert hun

rol tot een pure, waarachtige spiegel

van de realiteit.

‘Sex Education’ werd louter en alleen

door vrouwen geschreven. Of net dat

er voor gezorgd heeft dat het beeld dat

de serie schetst dichter bij de realiteit

staat dan andere reeksen rond tieners,

kunnen we niet met zekerheid zeggen.

Wel staat vast dat de representatie van

LGBT+-rollen gelaagder is dan in de

meeste reeksen en dat ze niet beperkt

blijft tot de clichés. Nunn is er zonder

veel drama in geslaagd om harten en

lachspieren te raken met een subtiel

portret van ‘het leven zoals het is: de

middelbare school’. Hoewel de plattelandse

personages en omgeving wellicht

iets idyllischer zijn dan in de werkelijkheid,

toont Nunn met ‘Sex Education’

dat LGBT+-personages even genuanceerd

kunnen zijn als de rest van hun

fictieve wereld.

82


ADVERTENTIE

wij bewijzen

meer dan

alleen

maar een

lippendienst.

Open Vld vecht voor gelijke

LGBTI-rechten. Gisteren,

vandaag en morgen.

Meer? www2.openvld.be/lgbti

gewoon zoen.


84


Angst om jezelf te zijn,

is helemaal niet nodig

Sinds enkele maanden is Jitske

Van de Veire, dochter van

radiostem en tv-presentator

Peter Van de Veire, een van

de gezichten bij Wel Jong

Niet Hetero. Een jonge vrouw

die trots is op wie ze is en die

boodschap ook verder wil

uitdragen. Waar ziet ze zichzelf

binnen de LGBT+-community

en hoe sterk is de band tussen

vader en dochter? Stof voor

een fijn gesprek.

Tekst: Stijn Depoorter

Foto’s: Sofie De Backere

Jitske, je bent sinds kort een van de

drie nieuwe ambassadeurs van Wel

Jong Niet Hetero. Hoe ben je daartoe

gekomen?

Jitske: “Ik was al goed bevriend met

Senne Misplon (bekend van het programma

‘M/V/X’ op Eén, waarin vijf

trans personen gevolgd werden, red.)

en via hem kwam ik in contact met Wel

Jong Niet Hetero. Ze vroegen me of ik

het zag zitten om mee te werken aan de

campagne over LGBT+-rolmodellen.”

Heb je meteen toegehapt? Het is

tenslotte een belangrijk engagement

dat je aangaat.

Jitske: “Ik had meteen het gevoel dat

ik het wou doen. Naar mijn mening

komen mannen iets meer in the picture

dan vrouwen, hoewel het ook voor

ons geen evidentie is om uit de kast te

komen. Ik kreeg ook al veel berichten

van mensen die in de kast zitten en tips

vroegen. En dus zei ik volmondig ja.”

Peter, wat vind jij daarvan? Stond

het in de sterren geschreven dat ze

spreekbuis zou worden voor een

jongerenorganisatie?

Peter: “Ik kan alleen maar geweldig

trots zijn op mijn dochter en op wat ze

doet. Ik vind het ontzettend knap van

Jitske dat ze mensen wil helpen die met

vragen zitten.

Jitske is heel impulsief. Ze zegt op te

veel dingen toe, al valt het tegenwoordig

beter mee. Vroeger had ze 37 dingen

waar ze mee bezig was, nu zijn het er

nog 36 (lacht). Het is heel herkenbaar.

Ik weet niet of het door mij of haar

mama komt, omdat we ons altijd zo

ingezet hebben voor het verenigingsleven,

maar ik merk wel dat Jitske graag

toont dat ze ergens voor staat en graag

openlijk haar mening deelt.”

EEN FOTO VAN SARAH BETTENS

Hoe ontdekte jij dat je op meisjes

valt?

Jitske: “Het eerste moment was in het

derde leerjaar. We hadden op vrijdagnamiddag

een paar vrije uren en we

mochten onder andere in de krant

lezen. Daarin stond een foto van Sarah

Bettens met een gitaar. Ze zag er niet

echt mannelijk of vrouwelijk uit, maar je

zag goed dat ze een andere vrouw was

dan bijvoorbeeld mijn mama. Ik was zo

gefascineerd door haar en ik nam die

bewuste krant vaak mee. Ik had wel liefjes

– jongens – maar het was de lagere

school, dus na hooguit een maand was

dat alweer over. Die ene foto van Sarah

Bettens daarentegen is mij wel bijgebleven.

Je zou het vergeten, maar dat was

wel een belangrijk moment in mijn toen

nog jonge leven.

Toen ik ongeveer veertien of vijftien was,

ontmoette ik een meisje op reis. Ik was

toen samen met mijn mama op vakantie.

Dat meisje zag er nogal mannelijk

uit en m’n mama vroeg me of ik tot haar

aangetrokken was. Ik ontweek het eerst

een beetje. Tijdens de vakantie leerden

we elkaar kennen, hebben we gekust en

zelfs eens samen in een tent geslapen.

Meer gebeurde er niet, want ik was toen

doodsbang van de onbekende situatie.

Ik was wel smoorverliefd op haar. Na de

reis heb ik haar niet veel meer gezien.

Een paar maanden na de vakantie wou

ik het m’n mama vertellen, die zelf snel

doorhad dat dat meisje toen meer dan

een vriendin was.”

En hoe heb je je bij je papa ge-out?

Jitske: “Ik herinner me nog dat ik na een

fuif buiten aan het zoenen was met een

meisje. Plots zag ik veel licht, waarop ik

een bericht kreeg van mijn papa: ‘Ik ben

er’. Bleek dat het felle licht de koplampen

van zijn auto waren (lacht).

Ik vond het nooit echt nodig om m’n

seksuele geaardheid weg te steken en

heb er ook nooit ernstige gesprekken

over moeten hebben. En daar ben ik blij

om.”

Het is wel mooi om te horen dat er

binnen jullie gezin eigenlijk nooit

een coming-out heeft moeten gebeuren

en dat iedereen je seksuele

geaardheid meteen accepteerde.

Jitske: “Ik heb mezelf op een bepaald

moment wel geblokkeerd. Op mijn achttiende

besloot ik plots om toch voor een

heterorelatie te gaan, wat iedereen raar

vond. Ik heb het feit dat ik op meisjes

viel toen echt verdrongen – een periode

waarin ik me ook veel minder goed

voelde, achteraf bekeken. Het was een

dieptepunt in mijn leven. Telkens als ik

een lesbisch koppel zag, werd ik jaloers,

maar ik wist niet waarom. Ik ben er zelfs

voor in therapie gegaan. Ik dacht echt

dat er iets mis was met mij. Op een dag

vroeg de psycholoog me om mijn eerste

liefde te beschrijven. Toen ik dat bewuste

meisje omschreef, suggereerde hij dat

dat misschien aan de basis van het

probleem lag. Twee dagen later leerde

ik mijn huidige lief kennen.”

KLEINE ‘PRIKJES’

Peter, jij werkt al jaren in de media,

zie je een evolutie wat coming-outs

betreft?

Peter: “De laatste jaren merk ik dat het

hele transgenderverhaal wel een nieuwe

dynamiek in gang heeft gezet. Ik herin-

85


ner me bijvoorbeeld nog heel goed het

jaar waarin het holebihuwelijk werd

goedgekeurd. We vroegen ons toen al

af waarom het zo lang heeft moeten duren.

Aan het begin van mijn carrière bij

de media vond ik wel dat we al ver stonden.

Ik heb zelf ook heel geëngageerde

collega’s zoals Tom Decock, Dorianne

Aussems en Karolien Debecker, maar er

zijn er daarnaast ook die niet uit de kast

durven komen.”

Jitske: “In ons gezin was het een evidentie,

maar dat is niet overal zo. Daarom

vind ik het wel belangrijk dat er meer

over gepraat wordt, zodat ouders er niet

meer standaard vanuit gaan dat hun

zoon of dochter hetero is. We moeten

afstappen van dat hokjesdenken en ik

denk dat dat over een paar jaar wel zal

lukken.”

Peter: “Dat klopt, tijd slijt dingen uit, zoals

mijn ouders die vroeger verwachtten

dat ik iedere week naar de kerk ging.

Nu gaan ze zelf ook bijna niet meer

naar de kerk. Mensen moeten gewoon

wennen aan ideeën, hoe stom ze soms

ook zijn. Als je zelf achter een idee staat

moeten andere mensen er ook gewoon

aan worden.”

groep. Als je bijvoorbeeld kijkt naar

de suïcidecijfers, is er nog een hele

weg te gaan. Peter, jij als publiek

persoon kreeg ook al een hoop bagger

over je heen. Hoe ga jij daarmee

om en heb je tips voor hen?

Peter: “Ik heb het geluk dat ik daarin

heb kunnen groeien. Toen ik startte

bij de regionale televisie, bestond dat

fenomeen nog niet. Toen ik bij de radio

werkte, begonnen de fora op te komen,

maar bleef de kritiek veel beperkter.

Ik heb me erop kunnen voorbereiden

en een soort laag kunnen creëren om

mezelf ervoor te beschermen. Maar uiteindelijk

went het nooit. Je moet alleen

beseffen dat slechte commentaar ook

weer over gaat. Afstand nemen is soms

gewoon het gemakkelijkste. Mensen geven

vaak kritiek op dingen omdat ze het

enerzijds niet oké vinden, maar vooral

omdat ze aandacht willen. Daarom is

het belangrijk om het te negeren en er

niet op in te gaan. Al is het heel menselijk

om je dat wel aan te trekken. Als je

negentig procent goede kritiek krijgt tien

procent slechte, dan focus je altijd eerst

op die tien procent. Je wil iedereen altijd

pleasen.”

Denk je dat het voor de jeugd nu

veel moeilijker is door die drang om

iedereen te willen pleasen, omdat ze

daarmee opgroeien?

Peter: “Op zich is het niet veel anders

omdat ze ermee opgroeien. Door sociale

media is alles zichtbaarder geworden,

maar tegelijk ook bespreekbaarder.”

Jitske: “Daardoor ontstaan nieuwe

gesprekken en discussies die bepaalde

reacties uitlokken. Ik heb er nu voor

"Niemand kan voor je beslissen

wanneer je voor je seksuele

geaardheid moet uitkomen"

- Jitske

Jitske: “De dingen die wij doen zijn

kleine ‘prikjes’, maar die zijn wel nodig

om te laten voelen dat we er zijn. Ik

ben blij dat er daar nu meer en meer

aandacht voor is.”

Peter: “En dat er ook kan over gepraat

worden. Ik merk dat ook meer bij MNM

tegenwoordig. Bij ‘Generation M’ is

dat een heel belangrijk onderwerp, net

zoals bij Tom De Cock zijn programma.

Er is totaal geen taboe en het heeft

maatschappelijke relevantie. Zo merk je

wel dat het voor veel jongeren belangrijk

is dat er over gepraat kan worden,

zowel op de radio als online. Toen ik

een jaar of vijftien was, had ik vrijwel

alleen de radio, Studio Brussel met het

programma ‘De Lieve Lust’ waar er over

alles kon gepraat worden, maar voor

de rest moesten we op zoek gaan naar

tijdschriften. We hadden geen internet

om alles op te zoeken. Vandaag hebben

we het voordeel dat we veel meer online

kunnen opzoeken en delen.”

Velen zouden zeggen dat het holebi’s

en transgenders voor de wind

gaat. Toch blijven ze een kwetsbare

86


"Ouders moeten af van

die automatische

gedachte dat hun zoon

of dochter sowieso

hetero is" – Peter

gekozen om heel open te zijn op

Instagram over mijn relatie. Als dat

mensen niet aanstaat, moeten ze mij

maar ontvolgen. Ik merk wel dat er heel

veel meisjes steun hebben daaraan.

Er zijn bijvoorbeeld meisjes die uit de

kast komen op Instagram. Je krijgt er

sowieso negatieve reacties op, maar als

je bewust zulke dingen toont, dan moet

je weten dat er reactie op zal komen.”

ZO VADER, ZO DOCHTER

Vader en dochter vullen elkaar goed

aan. Maar hoe sterk lijken jullie op

elkaar?

Jitske: “Wij lijken wel sterk op elkaar, hè?”

Peter: “Jitske en ik lijken goed op elkaar

maar ik merk vooral dat ze ook enorm

veel van mijn moeder heeft geërfd. Ik

zie heel veel van haar gezonde naïviteit

in Jitske. Ze heeft een impulsieve

naïviteit die ze altijd tot schone dingen

brengt. Mijn moeder is zevenenzestig

en heeft paars en blauw haar dankzij

Jitske. Ik merk bij Jitske ook heel fel dat

ze zich openstelt voor mensen, waardoor

ze snel gekwetst kan worden. Ik

sluit me meer bewust af voor bepaalde

zaken.”

Jitske, je bent vandaag 25, je papa

is 45. Hoe was het om zo’n jonge

papa te hebben?

Jitske: “Al m’n hele leven heb ik het gevoel

dat ik hem alles kan zeggen. Ik zeg

misschien zelfs iets té veel (lacht).”

Peter: “Ja , ik weet heel veel van jou. Bij

je zussen is dat veel minder het geval.”

Jitske: “Daarom dat ik ook nooit echt uit

de kast ben moeten komen. Het was gewoon

oké en ik wist dat jullie daar nooit

een probleem mee gingen hebben. Mijn

vriendinnen hadden dat wel, zij moesten

altijd nadenken of ze iets al dan niet

gingen vertellen aan hun ouders, zoals

hun eerste sigaret of eerste alcoholische

drankje. Het is wel niet altijd even gemakkelijk

om alles te zeggen, maar het

wel. Dat geeft een veilig gevoel.”

Peter: “Het geeft een gevoel dat je dingen

kan delen met elkaar. Dat zorgt er

ook voor dat je kan blijven praten met

elkaar en ik ben daar heel blij om.”

OP EIGEN TEMPO

Nog even terug naar je rol als

ambassadrice voor Wel Jong Niet

Hetero. Heb je zelf veel voeling met

de LGBT+-gemeenschap?

Jitske: “Ja en nee. - Ik had er onlangs

nog een lang gesprek over. Het klinkt

heel stom, maar ik vergelijk mezelf soms

met stereotiepe beelden. Ergens doet

iedereen stiekem aan hokjesdenken en

je wil ergens bij horen. Ik vraag het me

dan af waar ik sta binnen de community

en of ik überhaupt ergens bij hoor. Je

hebt homo, trans, queer… Ik kom zelf

bijvoorbeeld heel goed overeen met

non-binaire mensen en mijn lief is ook

met gender bezig. Pas op, ik vind die

verscheidenheid op zich heel interessant,

want je leert veel van elkaar.”

Welke boodschap wil je brengen

naar jongeren?

Jitske: “Dat angst om jezelf te zijn helemaal

niet nodig is. Dat komt natuurlijk

omdat ik zelf een positief coming-outverhaal

heb meegemaakt, dus voor

mij is het makkelijk praten. Toch wil ik

anderen graag inspireren. Wees trots

op wie je bent. Niemand kan voor je

beslissen wanneer je voor je seksuele

geaardheid moet uitkomen. Neem er

gerust je tijd voor.”

WEL JONG NIET HETERO

www.weljongniethetero.be

info@weljongniethetero.be

09 335 41 87

87


Boysproject

beschermt de Antwerpse mannelijke

en trans sekswerkers

88


Sekswerk mag in België dan

legaal zijn, een duidelijke wettelijke

omkadering om hun

goede werk- en leefomstandigheden

te verzekeren, ontbreekt

vooralsnog. De Antwerpse

organisatie Boysproject probeert

hen te ondersteunen

door condooms uit te delen

en medische controles aan te

bieden. ZIZO dook met hen de

nacht in.

Tekst: Stijn De Wandeleer

Illustraties: Yule Hermans

“Verhoog je zaadproductie”, knippert er

op het computerscherm wanneer ik het

kantoor van Boysproject binnenwaai.

“Heftige en intense orgasmes”, brult een

andere advertentie op dezelfde website.

een heel tabblad waarop alle sekswerkers

in één oogopslag terug te vinden

zijn. “Al hadden we op Grindr vanavond

wel wat succes”, zegt Nicolas. “Een paar

mannen lieten al weten dat ze volgende

week langskomen om wat glijmiddel te

halen, bijvoorbeeld.”

Maar hoe pluk je de sekswerkers nu

uit de massa bronstige mannen die

vanavond gewoon op zoek zijn naar een

warm lichaam om tegenaan te kruipen?

“We kijken vooral naar de dollartekens

of andere signalen in hun pseudoniem”,

zegt Nicolas. “Dat is vaak een goede

indicatie voor of ze al dan niet geld

trachten te verdienen met de seks.” Op

het laptopscherm van Nicolas zie ik de

ene profielnaam met dollartekens na de

andere voorbijflitsen, afgewisseld door

een weinig flatterende dickpic. “Dat

hoort er ook bij”, grinnikt hij.

eventueel ook terecht voor een medische

controle. Bij heel wat sekswerkers

heerst er toch nog schaamte rond een

doktersbezoek, zeker wanneer die niet

gebeurt door een arts die volledig op de

hoogte is van hun werk of geschiedenis.”

Daarom opent Boysproject elke

woensdagnamiddag de deuren zodat

sekswerkers bij hen kunnen langskomen.

“Meestal komen er op zo’n dag

gemiddeld vierentwintig personen over

de vloer”, zegt Jasper trots.

“Hoi” tikt Nicolas uiteindelijk in de

chatbox, om te tonen hoe zo’n gesprek

normaal verloopt. De cursor knippert

ongeduldig, maar het blijft stil aan de

andere kant van het scherm. “Dat is

een van de nadelen die de verschuiving

van straathoekwerk van het park naar

de digitale platformen heeft teweeggebracht”,

zegt Nicolas. En het zal

vanavond ook niet de laatste keer zijn

"We wandelen we de barre nacht in, met een

tas vol condooms, glijmiddel, visitekaartjes

en hiv-testen om de schouder"

Toegegeven: het zijn niet de liefkozende

woorden die je op Valentijn wil lezen.

“Dit is Bullchat”, knipoogt Nicolas, een

van de hulpverleners die zijn schouders

onder Boysproject zet. Die deelwerking

van CAW Antwerpen wil het leven van

Antwerpse mannelijke en trans sekswerkers

draaglijker, maar vooral veiliger

maken. In andere tabbladen staat Planet

Romeo geopend en op Nicolas’ smartphone

herken ik het Grindr-logo.

Voor de duidelijkheid: Nicolas en Jasper,

de twee hulpverleners die vanavond

op post staan, vertoeven niet voor hun

plezier op deze schemerkant van het

internet, maar gaan op de websites op

zoek naar profielen van sekswerkers

die onder weinigzeggende schuilnamen

hun lichaam aan de man proberen te

brengen.

"Vooral op Grindr is het moeilijk om de

sekswerkers eruit te halen, omdat prostitutie

daar eigenlijk verboden is”, vertelt

Jasper. Op Planet Romeo is er dan weer

PREP EN SOA’S

De meeste vragen die de medewerkers

van Boysproject digitaal toegeworpen

krijgen, gaan over het gebruik van PrEP

(medicatie die de kans op besmetting

met het hiv-virus kleiner maakt, red.) of

paniekerige noodkreten van sekswerkers

die vrezen dat ze een soa hebben

opgelopen. “Of de seks wel veilig was,

is een van de grootste bezorgdheden die

sekswerkers op tafel gooien. Daarom

geven we regelmatig workshops over

seksuele gezondheid, soa’s en medicatie

zoals PrEP zodat de sekswerkers geïnformeerd

zijn. PrEP gaan we trouwens niet

actief aanmoedigen, het initiatief laten

we altijd bij de sekswerkers zelf liggen”,

aldus Jasper.

“We proberen telkens om een langdurig

contact op te bouwen en trachten de

sekswerkers altijd bij ons op kantoor te

krijgen, maar soms blijft het ook bij een

online hulpverleningscontact”, springt

Nicolas hem bij. “Op kantoor kunnen ze

dat we merken dat sekswerk zich van

de straat naar de anonimiteit van het

internet heeft verplaatst.

DE NACHT IN

Het werk dat Boysproject verzet, speelt

zich niet enkel af achter een computerscherm

of gebogen over een smartphone-app.

Vier keer per maand gaan de

hulpverleners ook zélf de straat op, de

nacht in, voor een tocht langs Antwerpse

parken en cafés waar sekswerk

alomtegenwoordig is. En dat is écht

waarvoor ik vanavond naar Antwerpen

ben afgezakt, waarvoor ik zelfs mijn lief

op Valentijn alleen achterliet met een

bord lauwe lasagne. Op voorhand liet

Nicolas me al weten dat ik best zo

weinig mogelijk vragen stelde aan

de sekswerkers om zeker geen onrust

te wekken, dat ik beter gewoon kon

observeren. Dus hou ik het notitieblok

van mijn smartphone de rest van de

avond tussen mijn duim en wijsvinger

geklemd.

89


“Op donderdag is het meestal vrij

rustig”, stelt Nicolas mij gerust terwijl hij

nog wat koffie in een beker giet. “Zaterdag

is vaak de piekdag.” Dan wikkelen

we ons in onze winterjassen en wandelen

we de barre nacht in, met een tas

vol condooms, glijmiddel, visitekaartjes

en hiv-testen om de schouder.

Antwerpen is een heel andere stad

wanneer het donker is. De knipperende

blokletters van het Mediamarktlogo

werpen de straat afwisselend in een rode

en dan weer in een groene gloed. Aan

het station staat een rij taxichauffeurs uit

het raam te roken, maar er is niemand

die naar hun portier snelt, niemand die

op dit uur nog haast heeft. De drukke

winkelstraten waar je anders geregeld

een tegenligger tegen de schouder ramt,

zijn leeg, op enkele mannen na die in

joggingbroek tegen donkere winkelvitrines

leunen. In de cafés klinkt gedempte

muziek, het rommelige geroezemoes van

gesprekken, maar op straat is het stil.

"Mannen die op zoek zijn

naar seks, doen dat immers

steeds vaker in de veiligheid

van het internet"

Ook in het Antwerpse Stadspark, een

plek die ooit bekendstond om het vele

cruisen en de hoeveelheid sekswerkers

die er bij het vallen van de avond naartoe

trokken, is het donker. De lantaarnpalen

zijn maar op enkele plekken in

het park aangestoken, waardoor hele

delen van het park wegbrokkelen zodra

de zon ondergaat. Nicolas en Jasper

hebben dit al vaker gedaan en geven

toe dat het moeilijker is om op straat

iemand aan te spreken van wie ze denken

dat hij of zij sekswerk doet. Terwijl

je op het internet naar dollartekens kan

speuren om te achterhalen of iemand

al dan niet met sekswerk brood op de

plank krijgt, is dat in het echt een pak

moeilijker om te zien. “Wanneer mensen

’s avonds lang alleen op dezelfde plek

blijven rondhangen, kan dat een teken

zijn”, vertelt Jasper. “Vaak beginnen we

onze gesprekken door over iets luchtigs

te praten. Het hoeft niet meteen over

sekswerk te gaan, want zo kan je hen

ook afschrikken. Soms praten we eerst

wat over het weer. Iedereen heeft daar

zo zijn eigen strategie voor.”

Jasper herinnert zich dat er in 2014

een piek van cruisers en sekswerk was

in het Stadspark. “Toen hebben we hier

eens een groep van zes Marokkaanse

sekswerkers aangesproken.” Sindsdien

daalde het aantal sekswerkers dat

in het park rondhangt, wachtend op

90


Laat je

gratis testen

op hiv

Dinsdag 21-05-2019 Nautilus 15u-19u Avelgem

Donderdag 23-05-2019 Club 3000 18u-21u Brussel

Vrijdag 24-05-2019 Valentino 22u-02u Oostende

Vrijdag 24-05-2019 Herenhuis 22u-02u Antwerpen

Zaterdag 25-05-2019 Hessenhuis 23u-02u Antwerpen

Zaterdag 25-05-2019 Adonis 23u-02u Drongen

Zondag 26-05-2019 Kouros 16u-20u Antwerpen

Zondag 26-05-2019 Macho 09u-12u Brussel

I.s.m. European HIV-Testingweek 2019

Bekijk de agenda op www.swab2know.eu

Instituut voor Tropische Geneeskunde en Swab2know.eu


een mogelijke klant. Het park vloeide

langzaamaan leeg. “Pas op: op een

goede dag lopen we hier nog steeds

wat sekswerkers tegen het lijf, maar het

is niet meer zoals vroeger.” Mannen die

op zoek zijn naar seks, doen dat immers

steeds vaker in de veiligheid van het

internet. En hoewel het een positieve

evolutie is dat er minder mannen en

transgenders ’s avonds alleen op straat

rondhangen, waar ze veel vatbaarder

zijn voor homo- of transfoob geweld of

racistische reacties, heeft het hen ook

onzichtbaarder gemaakt. Die afstand

heeft het ook voor Boysproject moeilijker

gemaakt om met sekswerkers te

praten. “Als je mensen aanspreekt in het

park, kunnen ze je moeilijk negeren”,

zegt Nicolas. “Maar een online bericht

onbeantwoord laten, is natuurlijk geen

probleem.”

ONGEMAKKELIJKE BLIKKEN

In het park komen we, na er wat te

hebben rondgedwaald, toch een man

tegen. Hij staat te plassen tegen een

muurtje. “Zullen we nog een blokje om

wandelen?” vraagt Jasper, zijn manier

om te zeggen dat we de kat nog even

uit de boom kijken. De man is nog niet

bekend bij Boysproject. “We moeten ons

toch telkens nog even over een drempel

heisen om mensen aan te spreken; je wil

ook niemand tegen de borst stoten.”

Wanneer we de man wat later nog eens

passeren, staat hij naast zijn fiets te dralen.

Hij lijkt op iemand te wachten. Ook

Nicolas en Jasper zijn niet zeker wat ze

met de situatie moeten aanvangen. De

man lijkt op zijn beurt wat ongemakkelijk

te worden van de blikken die we

over onze schouder werpen. Ik raas als

een gek over het toetsenbord van mijn

smartphone, maar uiteindelijk verlaten

we het park weer, in de hoop dat we in

het café waar Jasper en Nicolas me nu

naartoe sleuren meer succes hebben.

Niet veel later komen we op straat een

man tegen in joggingbroek en een sweater

waarvan Nicolas en Jasper wél zeker

zijn dat hij geld verdient met sekswerk. Hij

krijgt een amicaal klopje op de schouder,

zegt dat hij volgende week nog eens

langskomt op kantoor. Ik zie hem nog net

onder een straatlantaarn doorlopen, terug

de nacht in. “Hij is geen risicoprofiel”,

zegt Jasper wat later, waarmee hij doelt

op mogelijk alcohol- of drugsgebruik, of

onveilige seks. “Hij is al jaren stabiel.”

Op weg naar het café wandelen we

door de rue de Vaseline, zoals die straat

door de jaren heen in de volksmond

is gaan klinken. Vroeger was het een

steegje waar de ene homobar vlak naast

de andere lag, waar je gemakkelijk

van de ene neonverlichte club naar de

andere kon zwalpen zonder daar de

halve stad voor te moeten doorkruisen.

Sinds de komst van het Radisson

Blu-hotel, zo gaan de geruchten, sloten

de cafés één voor één de deuren. De

gevels waarachter ooit gedanst, gekust

en jawel, allicht ook betaald werd voor

seks, gaan vandaag verscholen achter

gebarricadeerde deuren en gebarsten

ruiten, houten panelen die met graffiti

bespoten zijn.

Wanneer we uiteindelijk bij het café

aankomen waarvan Nicolas en Jasper

vermoeden dat er ook wel wat sekswerkers

aanwezig zullen zijn, horen we

Ariana Grande al van buiten ‘Thank U,

Next’ zingen. Het is een bijzonder gepast

lijflied voor mannen die hun Valentijn

op café besluiten door te brengen.

Aan de bar zit een enkeling van zijn

bier te nippen. Jasper holt naar buiten

en wanneer hij terugkomt, zegt hij dat

hij nog even met twee sekswerkers had

staan praten. Hij heeft de kaartjes met

informatie over Boysproject nog steeds

in zijn handen geklemd.

93


"Sekswerk is voor mij een job; ik doe

het niet omdat ik het plezierig vind.

Het is een manier om niet op straat

te belanden" – Nadia

Ook in Café Strange, de laatste plek waar we vanavond

neerstrijken, komt er na een tijd een sekswerker

naast ons aan de toog zitten. Hij draagt een

leren vest en heeft een zijden sjaaltje om zijn nek

geknoopt. Zijn biertje bestelt hij in het Frans. “Die

man woont al bijna twintig jaar zonder papieren

in Europa en België en heeft steeds overleefd door,

soms sporadisch, sekswerk te doen”, vertelt Nicolas

later. Met de ondersteuning van Boysproject heeft

hij nu broodnodige hiv-medicatie gekregen en een

procedure opgestart om na al die tijd verblijfsdocumenten

te krijgen.

“Bij Boysproject zien we eigenlijk maar een paar

gasten per jaar die niet uit pure noodzaak in

sekswerk zijn gestapt. Zij komen enkel af en toe

bij ons langs om condooms te halen of om bij de

dokter getest te worden op soa’s. De realiteit is

immers dat een organisatie als Boysproject vooral

mensen aantrekt die onze hulp echt nódig hebben.

Misschien zijn de mensen die niet uit noodzaak

aan sekswerk beginnen sterk genoeg op andere

vlakken waardoor ze onze hulp minder nodig

hebben?” Ook de man die naast ons was komen

zitten, verdwijnt gauw terug de nacht in wanneer

hij een oproep van een klant krijgt. Zijn onaangeroerde

bierglas blijft op de toog achter.

(OVER)LEVEN ALS SEKSWERKER

Op de avond zelf lukt het niet om uitgebreid met

een sekswerker te praten. De nacht is immers de

werkdag voor sekswerkers. Maar enkele dagen

later kunnen we wel met Nadia spreken, een trans

vrouw uit Colombia die al twaalf jaar in Antwerpen

geld verdient door haar lichaam te verkopen. Wanneer

ze zich in de zetel voor me nestelt, gooit ze

haar gsm nonchalant op tafel. Grindr staat open,

ze wacht op haar volgende klant.

Nadia volgde op zestienjarige leeftijd de liefde

richting Frankrijk, maar toen die relatie stukliep,

belandde ze op straat. Er zat niet veel anders op

dan haar lichaam te verkopen om weer een leven

op te bouwen. “Ik zeg ook altijd dat ik sekswerker

ben en géén prostituee”, klinkt het vastberaden.

“Dit is voor mij een job; ik doe het niet omdat

ik het plezierig vind. Voor een transgender uit

een kansarm milieu is het niet altijd gemakkelijk

om een job te vinden. Ik heb geen diploma en

spreek de taal niet, dat zijn hindernissen die je niet

zomaar overwint. Daardoor is prostitutie vaak het

enige werk dat trans personen kunnen doen. Het

is een manier om niet op straat te belanden. En

natuurlijk hebben alle hormonen die ik doorheen

de jaren heb geslikt en de behandelingen die ik liet

uitvoeren ook heel wat geld gekost.” Maar hoewel

Nadia sekswerk ooit als een tijdelijke oplossing zag,

is het stilaan een deel van haar leven geworden. Ze

lijkt zelf wat geschrokken wanneer ze vertelt dat ze

dit werk ondertussen al veertig jaar doet.

In het begin was er niemand die Nadia leerde

hoe het leven als straathoekwerker eraan toeging,

niemand die haar bijbracht hoe ze zichzelf en

haar gezondheid veilig kon stellen. “Dat was niet

gemakkelijk: er zijn veel mensen die racistisch of

homo- of transfoob zijn. Zeker als je er zo jong

in verzeild geraakt, is het vaak een parcours vol

tegenslagen en gevaarlijke situaties. Ik heb in het

verleden vaak van me laten profiteren en ik heb

veel scheve blikken gekregen.”

GEVAREN

Dat sekswerk allerminst een veilige sector is, bleek

vorig jaar nog maar eens uit de nieuwsstroom.

Toen werd een trans sekswerker in het Parijse Bois

De Boulogne aangevallen en ze overleed aan haar

verwondingen. Ook in het Nederlandse Arnhem

werd vorig jaar een trans sekswerker dood teruggevonden

in het appartement van een klant waar

ze die avond op visite was.

Nadia slaakt een diepe zucht wanneer ze aan

die nieuwsitems terugdenkt. “Sommige mannen

geraken in hun leven in een negatieve spiraal verwikkeld,

hebben hun job of hun zaak verloren of

staan op het punt om te scheiden en die frustratie

en onmacht mogen sekswerkers dan ontgelden. Ze

betalen voor seks en hebben daardoor het gevoel

dat ze álles mogen doen.”

94


Net omdat geweld en verbale agressie zo welig

tiert onder trans sekswerkers, werd er een

WhatsAppgroep in het leven geroepen waar Nadia

ook deel van uitmaakt. "Het is een manier om

elkaar te controleren. Als iemand van ons met

geweld te maken krijgt, kan iemand anders de

politie bellen. Met die groep hebben we echt al

levens gered, of houden we de vinger aan de pols

bij sekswerkers die met een depressie worstelen.

In de groep zitten trans sekswerkers van over heel

Europa: Duitsland, Frankrijk, Spanje, België, Nederland

en Italië.”

MET WRANG GEVOEL IN BED

Je zal maar enkele keren per maand je vrije zaterdagavond

opofferen om je aandacht en hulp te

verlenen aan enkele van de kwetsbaarste (en minst

zichtbare) schakels van de maatschappij. Ook

Jasper geeft toe dat hij soms met een wrang gevoel

in bed kruipt wanneer hij thuiskomt na een van zijn

nachtelijke wandelingen langs Antwerpse parken

en cafés. Initieel lacht hij het wat weg: “Ik ben

vooral uitgeput als ik thuiskom”, zegt hij. Maar nadien,

plots serieus: “Soms blijft je hoofd wel malen

wanneer je tijdens een wandeling iemand bent

tegengekomen die duidelijk onder invloed was, die

soms zelfs geen zinnen meer kon vormen en onze

hulp niet wou aanvaarden. Die situaties laten je

niet meteen los, nee.”

Om ook de sekswerkers die niet tot de trans

gemeenschap behoren wat meer eigen slagkracht

te geven, wordt er momenteel hard gewerkt aan

UTSOPI, een initiatief door en voor sekswerkers.

Met die jonge organisatie proberen ze de werk- en

leefomstandigheden van alle sekswerkers in België

te verbeteren door het thema sekswerk ook op de

politieke agenda te gooien. Maar ook het gebrek

aan ontmoetingsplekken voor sekswerkers moet in

de komende jaren weggewerkt worden.

Ook Nadia zet haar schouders onder dat initiatief.

“Het leven als sekswerker kan soms best eenzaam

zijn, dus extra ontmoetingsplekken zijn broodnodig.”

Dat is ook de reden waarom ze ooit voor het

eerst naar Boysproject afzakte. “Wanneer ik andere

sekswerkers hoorde praten over de dingen die ze in

het holst van de nacht hadden meegemaakt, dacht

ik soms: ‘Hé, dat is me ook overkomen, ik ben dan

toch niet zo alleen.’ Zulke ervaringen zijn ongelofelijk

waardevol.”

"Sommige mannen betalen voor seks

en hebben daardoor het gevoel dat

ze álles mogen doen"

- Nadia

MEER INFO

www.boysproject.be

95


COLUMN FLEUR PIERETS

Jeugd

Fleur Pierets is schrijver, kunstenaar, activist en publiceert het online magazine Et Alors?

Begin september komt haar eerste boek ‘Julian’ uit bij Das Mag.

Foto:Marijn Achten

96


“Ben je nog steeds lesbisch?” Het is een vraag die

ik vaak krijg sinds de dood van mijn vrouw Julian

en ik weet niet altijd hoe ik ze moet beantwoorden.

Niet omdat ik me plots onbewust ben van mijn

seksuele geaardheid, maar omdat ik hoe langer

hoe meer niet begrijp wat het uitmaakt.

Het hokjesdenken heeft me altijd zowel gefascineerd

als geïrriteerd, maar wat me voornamelijk

opvalt is dat het meer en meer een generatieconcept

blijkt te zijn. Zo kijk ik met onverholen

bewondering naar ‘de jeugd van tegenwoordig’ die

fluïditeit - in zowel gender als in levensvisie - als de

normaalste zaak ter wereld beschouwt.

Ik denk aan kunstenaars zoals de Belgische Stef

Van Looveren, wiens video-installaties, foto’s en

collages zich loskoppelen van het klassieke binaire

keurslijf en die een dialoog aangaan met het

maatschappelijk bepaalde concept van gender. Of

Martin(e) Gutierrez, die haar veelvuldige metamorfoses

- van onderwerp naar kunstenaar naar muze

- documenteert en daarmee de persoonlijke en de

collectieve identiteit en de genderrollen binnen een

relatie onderzoekt.

Simon(e) van Saarloos, jongste ‘Zomergast’ ooit

en voorstander van polyamorie. In haar boek ‘Het

monogame drama’ spreekt ze over monogamie als

een ‘contraproductieve houding die slechts een verstikkende

uiting is van onze hang naar veiligheid’.

Ze spelt haar naam Simon(e) en zegt daarover: “Ik

zet mijn E graag tussen haakjes omwille van een

meer poëtisch argument, namelijk dat alles wat

bepalend en van grote betekenis is, misschien wel

tussen haakjes plaatsvindt.”

Ook maatschappelijk valt me de verschuiving van

de oude patronen op. Als ik naar beelden kijk van

Anuna De Wever en Greta Thunberg zie ik hen

omringd met jongens die er zo te zien weinig last

van hebben dat hun voortrekkers vrouwen zijn.

Die hen niet aan de kant duwen omdat zij het, als

man, toch beter kunnen uitleggen. Zelfs de leuze

‘de toekomst is vrouwelijk’ is niet aan hen besteed,

want ze denken groter dan dat. Zij, met zijn allen,

hebben de magische formule ontdekt waarmee je

bij- van hoofdzaken onderscheidt. De toekomst is

genderloos en hun impact en kracht is bijgevolg

niet verwonderlijk.

Niet alleen op het vlak van gelijkheid, maar ook

op het vlak van lijf en leden maken jongeren

beslissingen die spreken over zelfexpressie en over

een diep inzicht in wie ze zijn en willen worden.

Jongens worden niet enkel meisjes en omgekeerd,

maar ook alles daartussenin wordt herdacht. De

wetenschap hobbelt ondertussen als een oud

paard achter de vooruitgang. Nog niet bij machte

buiten de binaire norm te denken en dus ook niet

in staat te begrijpen waarom een vriendin van me

testosteron neemt zonder een geslachtsverandering

te willen ondergaan. We spreken haar ondertussen

aan met ‘hij’ en de baard staat hem goed. Of die

prachtige vrouw die ik onlangs leerde kennen, die

besloten heeft geen afstand te doen van haar penis.

De hokjesdenker en regeltjesmaker duizelt bij

zoveel keuzes en eigenzinnigheid en Kafka laat zich

gelden wanneer alles concreet moet worden gemaakt

en op papier gezet. Ik applaudisseer echter

voor hun moed, hun doorzettingsvermogen en hun

vanzelfsprekende overtuiging hun eigen weg in te

slaan. Mij hoor je niet zeggen dat het vroeger beter

was of dat de jeugd niet weet wat ze wil, integendeel,

ik bekijk hen vol bewondering en hoop dat

iedereen een voorbeeld aan hen neemt.

Het is een groot verschil met de generaties voor

hen en het binaire concept dat wij van onze ouders

en grootouders hebben meegekregen. Ik ken

bijvoorbeeld veel neurotische mannen. En onzekere

mannen. Maar ik kan me er geen enkele bedenken

die, wanneer gepresenteerd met het glazen muiltje,

geen verhaal klaar heeft waarom het ondanks alle

twijfel de perfecte maat is. Wanneer het over macht

gaat, zijn vrouwen lange tijd chronisch ambivalent

geweest. Omdat we - ook in die zeldzame momenten

van macht - steeds moeite hadden met het te

nemen voor wat het was. Omdat het zo ongekend

was. En zo oncomfortabel.

Ik wijs hier echter niet met de vinger naar mannen,

noch naar vrouwen. Dat zou te makkelijk zijn, want

ik erken zowel de strijd als de verworvenheden.

Maar ik kijk wel met open vizier en blijheid naar

die meisjes en jongens van nu, die gelijkheid meer

en meer als vanzelfsprekend beschouwen. Cynisme

heeft geen bestaansrecht meer en angst is altijd

al een slechte raadgever geweest. Dus misschien

moeten we ons massaal proberen over te geven

aan die golf van fluïditeit. Het is niet dat we iets te

verliezen hebben.

En of ik nog lesbisch ben? Zodra iemand me

kan uitleggen waarom dat echt uitmaakt, zal ik

daar in alle eerlijkheid op antwoorden. Tot die

tijd schaar ik me bij diegenen die de toekomst

uitmaken.

97


VERKIEZINGEN 2019 ÇAVARIA

Verkiezingen 2019

De vier speerpunten van çavaria

Naar aanleiding van de Vlaamse, federale en Europese verkiezingen presenteert

çavaria, de Vlaamse belangenverdediger van holebi’s, transgender en intersekse

personen haar verkiezingsmemorandum. De voorgestelde maatregelen zijn essentieel

om tot een LGBTI+-inclusieve maatschappij te komen waarin iedereen zich

goed voelt en gelijke kansen en rechten geniet. Çavaria legt de focus daarbij op

onderwijs, welzijn, internationale solidariteit en een intersectionele aanpak.

Tekst: Jeroen Borghs

ONDERWIJS

Uit de schoolklimaatenquête van çavaria blijkt dat

meer dan veertig procent van de scholieren zich

onveilig voelt op school omwille van hun seksuele

oriëntatie. Een kwart van de scholieren vermijdt om

die reden de kleedkamers en toiletten op school.

Het onderwijs vormt de burgers van morgen en

is dé plaats om onze maatschappij duurzaam te

veranderen. We mogen niet toelaten dat kinderen

en jongeren zich daar onveilig voelen.

LGBTI+-acceptatie moet dan ook verplicht aan

bod komen de lerarenopleidingen. Seksuele en

genderdiversiteit moeten opgenomen worden in

de eindtermen van het lager onderwijs en alle

graden van het secundair onderwijs. Bovendien

moeten er middelen worden voorzien voor initiatieven

van jongeren zelf die inzetten op verbinding

zoals GSA’s (Gay Straight Alliances of Gender en

Seksualiteit Allianties), genderinclusieve infrastructuur

en stimulansen voor scholen om een inclusief

antipestbeleid te voeren.

Om de situatie te monitoren en het beleid bij te

sturen is het essentieel dat de schoolklimaatenquête

minstens om de vijf jaar herhaald kan worden om

evoluties te detecteren.

WELZIJN

De laatste decennia boekten we enorme vooruitgang

op juridisch vlak. Het mentaal welbevinden

van LGBTI+-personen evolueerde echter niet mee.

Onderzoek toont aan dat LGBTI+-personen over

het algemeen een lager welbevinden hebben

en een hoger risico lopen op suïcidale gedachten.

Çavaria wil een interfederaal actieplan dat

initiatieven rond welzijn van LGBTI+-personen

stimuleert in alle domeinen van de maatschappij.

Dat vraagt om doelgroepspecifieke maatregelen

maar ook om mainstreaming in de zorg- en

welzijnssector, een algemene reflex om LGBTI+belangen

overal in mee te nemen.

INTERNATIONALE SOLIDARITEIT

Wereldwijd zijn er meer dan zeventig landen waar

niet-heteroseksuele relaties worden bestraft. Die

groep wordt steeds kleiner maar toch zijn er een

aantal landen die onder invloed van de antigenderbeweging

verharden en een conservatief front vormen

tegen LGBTI+-rechten. België heeft altijd een

voortrekkersrol gespeeld op het internationale toneel

en moet zijn inspanningen op dit vlak nog opdrijven.

We vragen dat onze Vlaamse en Belgische vertegenwoordigers

respect voor LGBTI+-rechten

bovenaan de agenda zetten in internationale

betrekkingen. Binnen de Europese Unie moet er

een coherent meerjarenplan rond LGBTI+-rechten

komen. Onze ontwikkelingssamenwerking moet

LGBTI+-inclusief zijn en er moeten initiatieven worden

opgezet om LGBTI+-organisaties die in hun

land onderdrukt worden te versterken.

#ALLFORONE

Door aandacht voor LGBTI+-thema’s enerzijds op

een structurele manier in te bedden in het algemeen

beleid en anderzijds specifiek op de noden

van LGBTI+-personen in te spelen, garanderen

we een inclusief beleid met aandacht voor extra

kwetsbare groepen.

In onze superdiverse samenleving wil dat ook zeggen

dat we over de grenzen van onze eigen hokjes

heen kijken. Mensen bestaan immers uit veel meer

lagen dan enkel hun seksuele oriëntatie en genderidentiteit.

Waar verschillende vormen van discriminatie

en uitsluiting elkaar snijden, spreken we van

intersecties of kruispunten. De realiteit voor iemand

die verschillende vormen van discriminatie ervaart,

is complex en mogen we niet uit het oog verliezen.

The Belgian Pride focust met de slogan #AllforOne

op intersectionaliteit of kruispuntdenken. Çavaria

engageert zich alvast om intersectioneel en dus

inclusiever en verbindend te werken.

98


facebook.com/antwerppride


Niet op zoek

naar een avontuurtje,

maar naar een

serieuze relatie?

More magazines by this user