BIJLAGE 06_bouwhistorisch onderzoek

agvespa

-

Loodswezengebouw en boeienloods

Tavernierkaai 3-5

Antwerpen

Provincie Antwerpen

-

BOUWHISTORISCH

ONDERZOEK

OPDRACHTGEVER

Vlaamse Overheid

Agentschap voor Facilitair Management

Afdeling Bouwprojecten

Boudewijnlaan 30 bus 60

1000 Brussel


Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ........................................................................................................................................2

Lijst met gebruikte afkortingen ............................................................................................................. 6

1. Identificatie ......................................................................................................................................... 7

1.1. Gebouw van het loodswezen ...................................................................................................... 7

1.2 Boeienloods ................................................................................................................................... 8

2. Bouwgeschiedenis .............................................................................................................................. 9

2.1 Situering ......................................................................................................................................... 9

2.2 Gebouw van het loodswezen ...................................................................................................... 10

2.3 Boeienloods ................................................................................................................................. 23

3. Bouwopname en kunsthistorische analyse ..................................................................................... 27

3.1 Inleiding ........................................................................................................................................ 27

3.2 Gebouw van het loodswezen ..................................................................................................... 27

3.2.1 Gevels ..................................................................................................................................... 27

3.2.2 Kelderverdieping (ondergronds)........................................................................................ 34

Ruimte 1 ................................................................................................................................. 35

Ruimte 2 ................................................................................................................................. 36

Ruimte 3 .................................................................................................................................37

3.2.3 Kelderverdieping (bovengronds - soubassement) ............................................................ 38

Ruimte -1.1.............................................................................................................................. 39

Ruimte -1.2 ............................................................................................................................. 40

Ruimte -1.3 ............................................................................................................................. 41

Ruimte -1.4............................................................................................................................. 43

Ruimte -1.5 ............................................................................................................................. 44

Ruimte -1.6............................................................................................................................. 45

Ruimte -1.7 ............................................................................................................................. 47

Ruimte -1.8............................................................................................................................. 48

Ruimte – 1.9 ........................................................................................................................... 49

Ruimte -1.10 ........................................................................................................................... 50

Ruimte -1.11 ............................................................................................................................. 52

Ruimte -1.12............................................................................................................................ 53

Ruimte -1.13............................................................................................................................ 54

Ruimte -1.14 ........................................................................................................................... 55

Ruimte -1.15............................................................................................................................ 56

2


Ruimte -1.16 ........................................................................................................................... 58

Ruimte -1.17............................................................................................................................ 59

Ruimte -1.18 ........................................................................................................................... 60

Ruimte -1.19 ............................................................................................................................ 61

Ruimte -1.20........................................................................................................................... 63

Consciergewoning ................................................................................................................ 64

3.2.4 Gelijkvloerse verdieping (Schone stagie) ........................................................................... 67

Ruimte 0.1 .............................................................................................................................. 68

Ruimte 0.2 .............................................................................................................................. 72

Ruimte 0.3 .............................................................................................................................. 77

Ruimte 0.4 ............................................................................................................................. 78

Ruimte 0.5 ............................................................................................................................. 80

Ruimte 0.6 ............................................................................................................................. 83

Ruimte 0.7 ............................................................................................................................. 84

Ruimte 0.8 .................................................................................................................................... 86

Ruimte 0.9 ............................................................................................................................. 88

Ruimte 0.10 – 0.11 .................................................................................................................. 89

Ruimte 0.12 ............................................................................................................................. 91

Ruimte 0.13 ............................................................................................................................ 93

Ruimte 0.14 ............................................................................................................................ 94

Ruimte 0.15 ............................................................................................................................ 96

Ruimte 0.16 ............................................................................................................................ 98

Ruimte 0.17 ............................................................................................................................ 99

Ruimte 0.18 ........................................................................................................................... 100

Ruimte 0.19 ........................................................................................................................... 102

Ruimte 0.20 .......................................................................................................................... 104

Ruimte 0.21 ........................................................................................................................... 106

Ruimte 0.22........................................................................................................................... 108

Ruimte 0.23 ........................................................................................................................... 111

Ruimte 0.24 ........................................................................................................................... 113

Ruimte 0.25 .......................................................................................................................... 114

Ruimte 0.26 ........................................................................................................................... 115

Ruimte 0.27 .......................................................................................................................... 116

3.2.5 Eerste verdieping ................................................................................................................ 119

Ruimte 1.1 .............................................................................................................................. 120

Ruimte 1.2 .............................................................................................................................. 121

3


Ruimte 1.3 ............................................................................................................................. 123

Ruimte 1.4 ............................................................................................................................. 124

Ruimte 1.5 ............................................................................................................................. 125

Ruimte 1.6 ............................................................................................................................. 127

Ruimte 1.7 ............................................................................................................................. 128

Ruimte 1.8 ............................................................................................................................. 130

Ruimte 1.9 .............................................................................................................................. 131

Ruimte 1.10 ........................................................................................................................... 132

Ruimte 1.11 ............................................................................................................................ 133

Ruimte 1.12 ............................................................................................................................ 134

Ruimte 1.13 ............................................................................................................................ 135

Ruimte 1.14 ........................................................................................................................... 136

Ruimte 1.15 ............................................................................................................................ 137

Ruimte 1.16 ........................................................................................................................... 138

Ruimte 1.17 ............................................................................................................................ 139

Ruimte 1.18 ........................................................................................................................... 140

Ruimte 1.19 ........................................................................................................................... 141

Ruimte 1.20 ........................................................................................................................... 142

Ruimte 1.21 ............................................................................................................................ 143

Ruimte 1.22 ........................................................................................................................... 144

Ruimte 1.23 ........................................................................................................................... 145

Ruimte 1.24 ........................................................................................................................... 146

Ruimte 1.25 ........................................................................................................................... 147

Ruimte 1.26 ........................................................................................................................... 148

Ruimte 1.27 ............................................................................................................................ 151

Ruimte 1.28 ........................................................................................................................... 152

Ruimte 1.29 ........................................................................................................................... 153

Ruimte 1.30 ........................................................................................................................... 154

3.2.6 Tweede verdieping ............................................................................................................. 156

Ruimte 2.1 ............................................................................................................................. 157

Ruimte 2.2 ............................................................................................................................. 159

Ruimte 2.3 ............................................................................................................................. 162

Ruimte 2.4 ............................................................................................................................ 163

Ruimte 2.5 ............................................................................................................................. 164

Ruimte 2.6 ............................................................................................................................ 166

Ruimte 2.7 ............................................................................................................................. 167

4


Ruimte 2.8 ............................................................................................................................ 168

Ruimte 2.9 ............................................................................................................................ 169

Ruimte 2.10 ........................................................................................................................... 170

Ruimte 2.11 ............................................................................................................................. 171

Ruimte 2.12 ........................................................................................................................... 172

Ruimte 2.13 ........................................................................................................................... 173

Ruimte 2.14 ........................................................................................................................... 174

Ruimte 2.15 – 2.17 – 2.18 – 2.20 ............................................................................................. 175

Ruimte 2.16 ........................................................................................................................... 176

Ruimte 2.19 ........................................................................................................................... 177

Ruimte 2.21 ........................................................................................................................... 178

Ruimte 2.22 ........................................................................................................................... 179

Ruimte 2.23 ........................................................................................................................... 180

Ruimte 2.24 ........................................................................................................................... 181

3.2.7 Zolderverdieping ................................................................................................................ 182

Ruimte 3.1 ............................................................................................................................. 183

Ruimte 3.2 ............................................................................................................................. 185

Ruimte 3.3............................................................................................................................. 186

Ruimte 3.4 ............................................................................................................................ 187

Ruimte 3.5............................................................................................................................. 188

Ruimte 3.6 ............................................................................................................................ 189

Ruimte 3.7 ............................................................................................................................. 190

Ruimte 3.8 ............................................................................................................................ 191

Ruimte 3.9 ............................................................................................................................ 192

3.2.8 Traphallen ........................................................................................................................... 194

3.3 Boeienloods .............................................................................................................................. 204

3.3.1 Gevels ................................................................................................................................. 204

3.3.2 Gelijkvloerse verdieping .................................................................................................... 207

4. Besluit: aanbevelingen voor de restauratie en (her)bestemming............................................... 209

5. Bibliografie ....................................................................................................................................... 210

5.1 Archief ......................................................................................................................................... 210

5.2 Literatuur ................................................................................................................................... 210

5.3 Elektronische bronnen .............................................................................................................. 210

6. Bijlagen.............................................................................................................................................. 211

6.1 Grondplannen loodswezengebouw uit 1891 ............................................................................. 211

5


Lijst met gebruikte afkortingen

SAA

KAA

Stadsarchief Antwerpen

Kadasterarchief Antwerpen

6


1. Identificatie

1.1. Gebouw van het loodswezen

Naam

Loodswezen

Architect

Hendrik Kennes en Ferdinand Truyman

Gustave Royers

Adres

Tavernierkaai

Kadasternummer Antwerpen, 1 ste afd., Sectie A, nr. 27/02

Status

Beschermd monument, omwille van architectuur-historische,

socio-culturele en artistieke waarde

Datum

10/03/2007 (Besluit) – 03/07/2007 (Publicatie staatsblad)

7


1.2 Boeienloods

Naam

Boeienloods

Architect

Gustave Royers

Adres

Tavernierkaai

Kadasternummer Antwerpen, 1 ste afd., Sectie A, nr. 90/05

Status

Beschermd monument, omwille van architectuur-historische en

industrieel-archeologische waarde

Datum

10/03/2007 (Besluit) – 03/07/2007 (Publicatie staatsblad)

8


2. Bouwgeschiedenis

2.1 Situering

Het loodswezengebouw en de boeienloods zijn gelegen aan de Tavernierkaai in Antwerpen. De

Tavernierkaai ligt langs de Scheldeoever tussen de Rijnkaai en de Van Meterenkaai, ter hoogte

van het Bonapartedok. De kaai werd aangelegd in 1819 en strekte zich uit van de brug over de

Brouwersvliet tot aan de Bonapartesluis. 1 De ruimte ten westen van het bouwblok van de

Brouwersvliet en Adriaan Brouwerstraat werd van het midden van de 16 de eeuw Zeeuwse

Korenmarkt genaamd naar de graanmarkt die er doorging sinds de Middel- of Graanvliet in ca.

1550 werd gegraven. Hier kwamen graanschepen uit Nederland aan. In 1880-1884 werden de

Scheldekaaien rechtgetrokken, waardoor de Zeeuwse Korenmarkt sterk verkleinde en bijgevolg

samengevoegd werd bij de Tavernierkaai. De straat die langs het loodsgebouw naar de schelde

loopt is nog steeds Zeeuwse Korenmarkt genaamd.

Afb. 1 Situering van het Loodswezengebouw en boeienloods aan de Tavernierkaai in Antwerpen (Google Maps, 2013)

De Tavernierkaai is genoemd naar Jan-Baptist Tavernier (Parijs, 1605- Moscou 1689), zoon van de

Antwerpse aardrijkskundige Gabriel Tavernier die naar Parijs uitweek. Jan Baptist maakte

verschillende reizen naar het Oosten, met name India en later ook Perzië, waardoor hij de handel

met deze landen bevorderde.

1

Deze paragraaf is gebaseerd op: R. VANDE WEGHE, Geschiedenis van de Antwerpse straatnamen, Antwerpen,

1977, p. 462-463 en F. PRIMS, M. VERBEECK, Antwerpsch straatnamenboek, Antwerpen, 1938, p. 302

9


2.2 Gebouw van het loodswezen

Op 12 mei 1890 werd door de Antwerpse gemeenteraad beslist om een nieuwe gebouw op te

trekken voor de haven- en zeevaartdiensten van de overheid met bijhorend

gereedschapsmagazijn met wagenpoort op de Oude Zeeuwse Korenmarkt. 2 Het betreft een

gebouw voor verschillende publieke diensten onder andere het loodswezen (pilotage), maritieme

technieken, hydrografie, zeevaartschool, post- en telegrafiedienst, douane, dienst voor bruggen

en wegen, … Het pand werd, net zoals de Boeienloods, door de stad Antwerpen gebouwd op

grond die verworven was door de overheid.

Enkele jaren voordien, in 1886, werd door de Maatschappij van Antwerpse Bouwmeesters een

wedstrijd uitgeschreven voor de realisatie van een gebouw voor de haven- en zeevaartdiensten

op de oude Zeeuwse Korenmarkt. 3 Het winnende ontwerp was van de hand van Franz De Vestel

uit Brugge, woonachtig te Brussel (Afb. 2) en tweede was J.A. Vander Gucht uit Antwerpen.

Afb. 2 Het winnende ontwerp van De Vestel uit 1886 (L’Emulation, XII, 1887, pl. 20)

2

SAA, MA-HB#315

3

L’Emulation, XI, 1886 col. 51-53 en 88-89. De afbeeldingen van de ontwerpen verschenen in L’Emulation, XII,

1887, pl. 19-22.

10


Het definitieve ontwerp uit 1891 is van de hand van Hendrik Kennes en Ferdinand J.A. Truyman,

gekend van de bouw en verbouwing van verschillende vooraanstaande panden in de stad

Antwerpen. Dat geen van de laureaten van de architectuurwedstrijd uit 1886 het definitieve

ontwerp tekende, is wellicht te wijten aan een voorkeursbehandeling die het oordeel van de

academici overtroefde. De bewaard gebleven bouwplannen en het bestek werden echter allen

ondertekend door de stadsingenieur Gustave Troyers (Afb. 3-17). De werken werden uitgevoerd

door de gebroeders Grangé in de periode 1892-1895. Het 3 meter hoge, bronzen beeldhouwwerk

van Brabo uit 1895 bovenaan de oostgevel is van de hand van beeldhouwer Julius Weyns. 4 De vier

leeuwen in Bentheimersteen op de monumentale trap aan de oostzijde ui 1895 zijn van de

beeldhouwer Alfons Peeters. 5

Afb. 3 Ontwerp uit 1891: Oost- en noordgevel (SAA, 697#2324)

Afb. 4 Ontwerp uit 1891: West- en zuidgevel (SAA, 697#2323)

4

SAA, MA 82554

5

SAA, MA 82556

11


Afb. 5 Ontwerp uit 1891: Doorsnedes van het loodswezengebouw (SAA, 697#2325)

Het eind 19 de -eeuwse ontwerp van Hendrik Kennes en Ferdinand Truyman betreft het ontwerp

van een palazzo in eclectische stijl met hoofdzakelijk neorenaissancekenmerken (Afb. 3-5). Het

pand bestaat uit een voorbouw aan de kaaimuur en een lagere achterbouw rond een open

binnenkoer. De symmetrisch opgebouwde gevels zijn opgetrokken in rode baksteen en witte

Euvillesteen op een sokkel in blauwe hardsteen. De centrale en hoektraveeën van de voor- en

achtergevel worden geaccentueerd door een toren of een bekroning met dakvenster.

Afb. 6 Ontwerp uit 1891: plan kelderverdieping (-1) en zolderverdieping (SAA, 697#2320)

Op het funderingsplan zijn de grijs ingekleurde zones onderkelderd, maar ook de

monumententale trap aan de westzijde (Afb. 6). Op het zolderplan zijn de spanten van de

dakconstructie in het bruin-grijs aangeduid. Tussen beide grondplannen is een inplantingsplan

getekend.

12


Afb. 7 Ontwerp uit 1891: plan kelderverdieping (soubassement) en gelijkvloerse verdieping (schoon verdiep) (SAA,

697#2321)

Op het soubassement waren de magazijnen en ateliers van de verschillende diensten ingericht en

aan de zuidwestzijde bevonden zich de consciërgewoning en de woning van de hoofdloods (Afb.

7). Aan de noord- en westkant van de gelijkvloerse verdieping, het schoon verdiep, was het

loodswezen gevestigd met de beheerder van het magazijn, de administratie van het loodswezen

(boekhouding) en het bureau en logement van het hoofd van het loodswezen. In de

noordoostelijke hoek was het maritiem commissariaat gevestigd en in de zuidoostelijke hoek de

post- en telegraafdienst.

Afb. 8 Ontwerp uit 1891: plan eerste en tweede verdieping (SAA, 697#2322)

Op de eerste verdieping was aan de noordwestzijde het loodswezen gevestigd met onder meer

het bureau van de inspecteur, aan de noordoostzijde bevonden zich de lokalen van de

zeevaartschool en aan de zuidoostzijde de burelen van de ‘Genie Maritime’ (Afb. 8). De afdeling

Bruggen en wegen was aan de oostzijde van de eerste verdieping en de noordwestzijde van de

tweede verdieping gevestigd. Verder waren op de tweede verdieping ook de burelen van de

afdeling hydrografie gelegen.

13


Bij de bewaard gebleven plannen bevinden zich verschillende detailtekeningen, onder meer van

de veelhoekige toren aan de noordwestzijde (Afb. 9-10), van verschillende geveldelen (Afb. 11-15)

en doorsnedes van de traphallen (Afb. 16-17).

Afb. 9 Ontwerp uit 1891: detailtekening van de

torenspits van het loodsgebouw (SAA, 697#2331)

Afb. 10 Ontwerp uit 1891: detailtekening van de ronde

uitbouw van de toren van het loodsgebouw (SAA,

697#2330)

14


Afb. 11 Ontwerp uit 1891: detailtekening van de

zijgevel – noord en zuid (SAA, 697#2329)

Afb. 12 Ontwerp uit 1891: detailtekening van de

oostgevel (SAA, 697#2328)

Afb. 13 Ontwerp uit 1891: detailtekening van de

achtergevel (SAA, 697#2327)

Afb. 14 Ontwerp uit 1891: detailtekening

van de voorgevel (SAA, 697#2326)

15


Afb. 15 Ontwerp uit 1891: detailtekening van de

koergevel (SAA, 697#2334)

Afb. 16 Ontwerp uit 1891: doorsnedes van de traphallen

(SAA, 697#2333)

Afb. 17 Ontwerp uit 1891: detailtekening van de grote traphal (SAA, 697#2332)

16


Het bestek uit 1891 betreffende de bouw van een dienstlokaal op de Zeeuwsche Korenmarkt

beschrijft de uit te voeren werken. 6 Het betreft de volgende werken:

1. Het uitgraven van de funderingen tot 3.5m (waterpas) onder de deksteen van de

kaaimuur.

2. Het metselen van de funderingen met kareelstenen en aschmortel.

3. Het metselwerk in opstand werd in kruisverband gemetseld met klampsteen van eerste

kwaliteit uit Boom, Niel, Hemiksem, Rumst of Rupelmonde en zandmortel. De halfsteense

gewelven tussen de ijzeren ribben (troggewelven) op de verschillende verdiepingen

werden gemetseld met papensteen en kalkmortel (3/5 kalk en 2/5 zeezand), met een

aanzet op schuine porringstenen. Dit werd uitgeplakt en bezet met kaleimortel. De

gewelven van de buitentrap en de binnenkoer werden één steen dik uitgevoerd en op

dezelfde manier afgewerkt. De toren kreeg bovenaan een spitsbogig gewelf. De leidingen

(rookkanaal, verwarmingsbuizen, afvoeren, …) dienden zorgvuldig in het metselwerk

verwerkt te worden.

4. Voor de grote buitentrap en centrale inkom en de plint (soubassement van de

buitengevels) werd blauwe hardsteen uit Ecaussines, Soignies, Feluy of Ourthes gebruikt.

De blauwe hardsteen werd toegepast bij de dorpels, deur- en vensteromlijstingen, de plint

rondom het gebouw en de zone daarboven, de scheidingsmuren van de toiletten, …. Het

grootste deel van de blauwe hardsteen diende geciseleerd te worden, met uitzondering

van de zone boven de plint (rustieken van het soubassement) die gebouchardeerd werd.

5. Zowel in het interieur als het exterieur werd witte hardsteen van Euville (soort: Marbrerie)

toegepast.

⎯ Delen van de gevels boven de plint

⎯ Muurpilasters, zuilen, kapitelen, … in het gebouw

6. Voor de treden van de vijf trappen in het pand werd grijze Echaillonsteen gebruikt.

7. Toepassing van hout:

⎯ Eikenhout voor het buitenschrijnwerk (buitendeuren/poorten en ramen), delen

van de dakgebinten, bovendorpels en slaghouten van venster-, deur- en andere

openingen, de omlijsting van de 15 staande dakvensters, …

⎯ Pitch pine (Amerikaans grenenhout) voor het binnenschrijnwerk (binnendeuren

en omlijstingen van de vensteropeningen)

⎯ Rood Riga grenenhout voor de dakgebinten en delen van de dakvensters, de

plafonds van de zoldertrappen en de torenzalen op drie verdiepingen, …

8. Toepassing van ijzer, zink en lood:

⎯ Getrokken ijzer voor de constructieve elementen zoals draagbalken, liggers en

‘ijzeren ribben’ van de gewelven. Dit werd geschilderd met een laag ijzermenie.

⎯ Gegoten ijzer voor de spiltrap van de toren, diensttrappen naar de zolders, ijzeren

kolommen en draaitrap (nu verdwenen) in het postbureel (ruimte 0.22-0.23),

⎯ Gesmeed ijzer voor ankers, trek- en verbindingsbouten, hangijzers, winkelhaken,

verkeerbledden, krammen, trek- en goothaken, moerbouten, spillen, staven,

drachtlatten, roosters (van keldergaten), kenfringen, bouten, noten, doken,

6

SAA, MA82381

17


ledden en ijzeren handgrepen met steunen op de stenen trappen en elders. Vb.

voetkrabberslatten aan de grote ingangen, de balustrade van de grote trap,

dievenijzers van de ramen in het soubassement, …

⎯ Zink (afkomstig van Vieille Montagne) voor de dakbedekking (overhoekse zinken

ruiten van 44 x 44 cm voor de daken en 35 x 35 cm voor de dakvensters), goten,


⎯ Lood voor twee pompen op de binnenkoer en allerlei bekledingen en buizen

met/uit lood.

⎯ Fijn ijzerwerk voor het hang- en sluitwerk van de ramen, deuren en poorten,

alsook de brievenbussen aan de zijingangen.

9. Voegwerk (voegmortel = metselmortel)

⎯ Hollands snijwerk voor de buitenparementen (voegmortel = metselmortel)

⎯ Half snijwerk voor de koergevels

⎯ Platvol voegsel voor de binnenmuren (en gewelven) van de kelders, magazijnen

en depots, binnenzijde van de toren en de zolders.

10. Plafonnering

⎯ 3 lagen mortel op grenen houten latten, waarvan twee grauwe lagen en één witte

toplaag.

⎯ Toegepast bij de plafonds van de twee bovenste torenplaatsen, plafonds boven

de grote trap van de achterbouw en twee zijtrappen, de onderkant van de houten

trap van de loodswoning, plafond tegen het dak op de zolders van de

dienstrappen (voor- en achterbouw), de trapbordissen en de overbalkingen boven

de pilasters, kolommen en winketten, de gemakken en pompplaatsen der koeren.

11. Bezetting – Pleisterwerken

⎯ De gewelfde plafonds op alle verdiepingen zullen met drie lagen bepleisterd

worden: twee grauwe en één witte toplaag.

⎯ De binnenmuren van alle ruimtes zullen met een grauwe pleisterlaag bezet

worden en dan geschilderd worden met olieverf.

⎯ De binnenmuren in de gangen, vestibulen, keukens, kabinetten en

mansardekamers van de woningen zullen na de grauwe pleisterlagen een derde

laag in witte pleister of verf krijgen.

⎯ De zolder- en keldermuren werden in het wit ‘afgeslist’.

12. Vloeren gelegd in een zandbed van 0.05m dikte:

⎯ Klampsteen op zijn kant geplaatst in aschmortel op een zandbed (magazijnen,

depots, trapplaatsen en doorgangen van het soubassement, m.u.v. de vloeren

met plaveistenen)

⎯ ‘Saargemundsche stenen’ (torenwacht in soubassement, woningen van de portier

en de loods, de lage koeren met gemakken en pompplaatsen, pompvertrek,

dienstgemakken en de machinekamer en 1 ste en 2 de verdieping van de toren)

⎯ ‘Saargemundsche plaveien’ van eerste keus (alles vestibules, doorgangen,

trapplaatsen met bordessen, sanitaire ruimtes en waterplaatsen op de

gelijkvloerse, eerste en tweede verdieping.

⎯ Mozaïekvloer (de inkompartij en aansluitende doorgangen op de gelijkvloerse

verdieping en de inkompartijen van de andere ingangen noord-, oost- en zuidzijde)

op een laag bricaillon of beton met cement overgoten.

⎯ De exterieurzijde van de overdekte binnenkoer en de onderste galerij van de

toren zullen met een laag asfalt ‘Val de travers’ bedekt worden.

18


⎯ Rode, geschuurde Boomse plaveien op de zolderverdieping geplaatst in gewone

mortel.

⎯ Eiken parketvloeren op plavuizen (Parquets hydrofuges) in alle burelen en

plaatsen van de gelijkvloerse, eerste en tweede verdieping met inbegrip van de

torenzalen, kasten, kabinetten en winketten.

⎯ Een kantelaag en twee platte lagen in trasmortel met tussen elke vloer een

bezetting in tras in de ondergrondse kelders, beerputten en regenbakken.

⎯ De welvingen van de gewelfjes tussen de ijzeren ribben van de plafonds worden

opgevuld met beton en dan voorzien van een zandbed om erop te kunnen

vloeren.

13. Glaswerk

⎯ Ramen van de buiten- en koergevels, de staande dak- en torenvensters, de

winketten van de post en kelderramen werden ingevuld met half wit glas van

0.002 m dik

⎯ De (waaiers van de) zij- en achterpoorten, galerijdeuren van de toren en de

platliggende dakvensters werden ingevuld met dubbel glas van 0.035m dik

⎯ De verlichtingsgaten van het magazijn onder de koer en in een aantal deuren zit

gegoten glas van 0.012 à 0.015 m dik

14. Uitvoeren van schilderwerken:

⎯ Schilderen van alle ijzerwerk (ijzeren diensttrappen, effen of bewerkte leuningen,

balustraden, schouwankers en het gegalvaniseerd klein ijzerwerk van ramen en

deuren) met drie lagen olieverf.

⎯ Uitoliën in drie lagen van de houten kroonlijsten en boordsels, (omlijsting van de

houten) dakvensters, buitendeuren en ramen van de woningen, magazijnen en

wachten van het soubassement, de kelderramen, de lage koer- en gemakdeuren,

de dubbele torenvensters van het observatorium, de enkel galerijdeuren en

zolderdeuren.

⎯ Uitoliën en vernissen in twee lagen van de drie inkomdeuren van de trappen in het

sousbassement en al het schrijnwerk in het interieur en exterieur, met name

ramen, deuren, omlijstingen, winketten, beschuttingen, houten plafonds,

kroonlijsten, buiklijsten en plinten.

⎯ Verf samengesteld uit beste seruis en ruwe lijnolie.

In 1895 werd een bestek opgemaakt voor de verwarmingsinstallatie op stoom. 7 De huidige

verwarming in het gebouw werkt nog steeds op stoom, maar wordt nu aangedreven door

aardgas i.p.v. kolen. In hetzelfde jaar werd de aannemer Ch. Bruls aangemaand om de aanleg van

de omgeving rond het gebouw met name de trottoirs en paden naar de ingangen van het pand te

bespoedigen. 8 De bestrating rond het pand bestond uit rechte borduurstenen in blauwe

hardsteen (Petit Granit) en gebogen borduursteen uit Zweedse blauwe hardsteen. De

voetpadstenen waren platines en grès de l’Ourthe.

In 1906 werden er buitenschilderwerken uitgevoerd door de aannemer openbare werken Georges

Totte uit Antwerpen. 9 Alvorens met de schilderwerken te starten, moesten de te schilderen

oppervlakken gereinigd en roestvrij gemaakt worden. De ramen, dakvensters, deuren van de

toren, kroonlijsten, boorden, uithangborden en grepen van de trap van alle gevels werden met

twee lagen olieverf (met zinkwit) beschilderd. Het ijzerwerk, inclusief de 4 lantaarns,

uithangborden en bliksemafleiders werden met twee lagen ferriline beschilderd. Alle

7

SAA, MA 82542

8

SAA, MA-HB#1870

9

SAA, MA 83132

19


‘ornamentijzers’ van ramen, deuren, poorten, deurkrukken, beltrekkers, brievenbussen,

handgrepen, … werden met een derde laag in een zilvertint ‘Aluminium’ beschilderd. Alle poorten

en deuren in de buitengevels ter hoogte van de gelijkvloerse verdieping werden na het afbijten

van de verflagen in drie lagen vernist met Copalvernis. Het jaargetal in de oostgevel, de mastellen

van de vlaggenstokken en de letters S P Q A werden verguld met oud goud van 23 karaat.

In 1921 werden in de burelen van de Waterschout, met name het aanmonsteringsbureel en twee

zijburelen, houten afsluitingen geplaatst in pitchpine. 10 Het lijstwerk en de afwerking van de

afsluitingen werd uitgevoerd ‘in den trant’ van het bestaande schrijnwerk in de ruimte.

In 1924 werden schilderwerken uitgevoerd in het gebouw van het loodswezen en het magazijn

door aannemer Fl. Anckaerts. 11 Bij deze werken werden de drie trapzalen van de gelijkvloerse tot

zolderverdieping, alle (door)gangen en sanitaire ruimten, de zijingangen alsook al het

buitenschrijnwerk herschilderd. Dit betrof de volgende werken:

⎯ Uitoliën (voorzien van een olielaag) en schilderen met olieverf in drie lagen op al de

herstelde muurbezettingen

⎯ De muren, zolderingen, houtwerk van de ramen, kroonlijsten, dakramen, ijzerwerk van de

buitenramen, … schilderen met olieverf in twee lagen. De tweede laag werd halfmat

gedopt en geschilderd in een lichte grèstoon. De bougeringen van de doorgangen en de

kleine trapzaal werden geschilderd in een donkere tint.

⎯ De bougeringen in de grote trapzaal werden na de basislagen geschilderd in blanc glacis

waarin gemarmerd werd. De geornamenteerde trapleuning werd gebronsd in

verschillende tonen.

⎯ Het schrijnwerk (ramen, deuren, buiklijst en plinten) werd gewassen met zuivere

amoniak, ontdaan van de oude vernislaag en opgeschuurd met zandpapier alvorens

hervernist te worden met Copalvernis. Het schrijnwerk in de buitengevels werd

herschilderd met twee verflagen.

⎯ Het ijzerwerk werd geborsteld met een stalen borstel en beschilderd met twee lagen

olieverf, waarbij de dievenijzers in een bronstoon geschilderd werden.

In 1939 werden vermoedelijk de parketvloeren in verschillende burelen van het

loodswezengebouw vernieuwd. 12 De bestaande parketvloeren waren gelegd in een bedding van

Boomse tegels, die vooraleer de nieuwe parket geplaatst werd grondig gereinigd moest worden.

De nieuwe parket zou worden uitgevoerd in Congolees hout (Kambala) en gelegd worden in een

laag asfaltbitumen volgens de legwijze ‘à batôns rompus’ (visgraatverband).

10

SAA, 13830#6194

11

SAA, 13830#6669

12

SAA, 480#6016. In het dossier zit een brief waarin vermeld wordt dat de werken voor onbepaalde duur zullen

worden uitgesteld door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.

20


Afb. 18 Plan van de gelijkvloerse, eerste en tweede verdieping met aanduiding van de ruimtes waar de parketvloeren

vernieuwd werden (SAA, 480#6016)

In 1985 en 1991 waren er renovatiewerken gepland voor het gebouw van het loodswezen en de

boeienloods. Uit een krantelartikel uit 1985 blijkt dat de Regie der Gebouwen plannen had om het

oude dienstgebouw van de Bonapartesluis en de gebouwen aan de Van Meterenkaai met name

de boeienloods, de werkplaatsen van het Loodswezen, het gebouw van het Nederlands

loodswezen, … te verwerven van de stad Antwerpen en nadien af te breken om er een nieuw

complex op te trekken dat de uitbreiding van het te klein geworden Loodswezengebouw

mogelijk maakte. 13 In dit plan zou het gebouw van het Loodswezen gerenoveerd worden waarbij

de volgende werken zouden worden uitgevoerd: het invullen van de vensteropeningen ingevuld

met nieuw schrijnwerk met dubbel glas, het vernieuwen van het dak, het plaatsen van centrale

verwarming en het herschikken en moderniseren van de interieurinrichting. Daarnaast zou de

postdienst uit het gebouw moeten verdwijnen. Deze werken werden niet uitgevoerd.

Naar aanleiding van het feit dat Antwerpen in 1993 cultuurstad van Europa zou zijn, werden in

1991 nieuwe renovatiewerken van het pand aangekondigd. 14 Uit de briefwisseling blijkt dat men

volgende werken wou uitvoeren: het vernieuwen van de verwarmingsinstallatie, de ramen en

buitendeuren, de lift, het dakgotensysteem, de sanitaire installatie en de vloeren in de gangen,

alsook het herstellen van de parketvloeren, het afbreken van de schotten en wanden in de

gangen, een gevel- en dakenreiniging, het opkuisen en herschilderen van de burelen, en het

herstellen en renoveren van de sluiswachterswoning. Deze werken werden ook niet uitgevoerd.

Van het pand bleven ook verschillende historische foto’s en prentbriefkaarten bewaard,

voornamelijk met zicht op de westgevel van het pand (Afb. 19-26).

Afb. 19 Zicht op de zuidoosthoek van het

loodswezengebouw (SAA, FOTO-OF # 3214, 1900-1905)

Afb. 20 Zicht op de westgevel van het

loodswezengebouw (SAA, FOTO # 22990, 1900-1920)

13

Archief van het loodswezen, krantenartikel J. GLEISSNER, Openbare Werken wil loodsgebouw grondig

renoveren, maar eerst overnameregeling treffen met Antwerps stadsbestuur, in: Gazet Van Antwerpen,

25.01.1985

14

SAA, MA-MV 565

21


Afb. 21 Postkaart met zicht op de westgevel van het

loodswezengebouw (SAA, PB # 4811, 1900-1950)

Afb. 22 Postkaart met zicht op de westgevel van het

loodswezengebouw (SAA, 40 # 1181, 1900-1980)

Afb. 23 Postkaart met zicht op de zuidgevel van het

loodswezengebouw (SAA, PB # 3731, 1900-1970)

Afb. 24 Postkaart met zicht op de zuidgevel van het

loodswezengebouw (SAA, PB # 2751, 1900-1970)

Afb. 25 Foto van de westgevel van het

loodswezengebouw (SAA, FOTO-OF # 3215, 1906)

Afb. 26 Postkaart van het loodswezengebouw en

boeienloods (SAA, PB # 2171, 1910)

22


2.3 Boeienloods

Nabij het gebouw van het loodswezen werd in 1899 onder leiding van de stadsingenieur Gustave

Royen een loods of magazijn gebouwd waar het onderhoud en de herstelling van boeien kon

plaatsvinden (Afb. 27). 15 Er bleven ontwerptekeningen van de gevels en het grondplan uit 1898 en

1899 bewaard (28-33).

Afb. 27 Inplantingsplan van de boeienloods uit 1899 (SAA, 697#2768)

Afb. 28 Plan van de zijgevel van de boeienloods uit 1899 (SAA, 697#2766)

15

SAA, MA-HB#315

23


Afb. 29 Plan van de voorgevel van de boeienloods uit 1899 (SAA, 697#2765)

Afb. 30 Dakenplan van de boeienloods uit 1899 (SAA, 697#2764)

24


Afb. 31 Plan van de voorgevel van de boeienloods uit 1898 (SAA, MA-HB nr. 315)

Afb. 32 Plan van de doorsnede en zijgevel van de boeienloods uit 1898 (SAA, MA-HB nr. 315)

Afb. 33 Grondplan van de boeienloods (SAA, MA-HB nr. 315)

25


In 1930 werd gemeld dat het dak van het magazijn van het loodswezen op verschillende plaatsen

lek is. 16 In datzelfde dossier is briefwisseling terug te vinden met betrekking tot

verbouwingswerken uit 1933 aan het magazijn van het loodswezen aangaande het inrichten van

een werkhuis voor smeden en paswerk (kleine herstellingen). Dit verondersteld echter het

plaatsen van een schouw. Het uitzicht van de schouw zorgde voor discussie.

In de tweede helft van de 20 ste eeuw werden het dak en het buitenschrijnwerk vernieuwd, maar

werden ook een aantal binnenmuren en tussenverdiepingen gerealiseerd.

16

SAA, 480#5273

26


3. Bouwopname en kunsthistorische analyse

3.1 Inleiding

Uit het archiefonderzoek is gebleken dat ondanks de vele geplande werken het loodsgebouw en

de boeienloods nauwelijks verbouwingswerken ondergingen, waardoor de huidige toestand van

beide panden teruggaat tot het einde van de 19 de -begin 20 ste eeuw. Het bewaard gebleven bestek

kan als leidraad fungeren voor de identificatie van de gebruikte materialen. Het gebouw van het

loodswezen vertoont een grote eenheid in de inrichting van de verschillende ruimtes, waarbij de

elementen met erfgoedwaarde en het materiaalgebruik vaak dezelfde zijn. Hetzelfde geldt voor

de boeienloods, waar de originele elementen duidelijk te onderscheiden zijn van de nieuwe

ingrepen. De bouwopname geeft per gebouw per ruimte in tabelvorm een overzicht van de

elementen met erfgoedwaarde en verduidelijkt deze met een aantal fotografische opnames.

3.2 Gebouw van het loodswezen

3.2.1 Gevels

Het gebouw van het loodswezen is symmetrisch opgebouwd op een rechthoekig grondplan (9 op

8 traveeën) en bestaat uit een voorgebouw van vier bouwlagen (Scheldekant) en een

achterbouw van drie bouwlagen. Het geheel heeft een bedaking bestaande uit een combinatie

van tent-, schild- en zadeldaken, met verschillende dakkapellen en dakvensters en bedekt met

leien. Het gebouw heeft bakstenen lijstgevels met speklagen, venster- en deuromlijstingen,

steunberen, cordonlijsten, balustrade en andere sierelementen in Euvillesteen op een plint en

gebosseerde platen in blauwe hardsteen.

De voorgevel (westgevel) heeft geaccentueerde, vooruitspringende midden- en hoekrisalieten

met ertussen telkens drie traveeën met pseudo kruis- en kloostervensters met tudor- of

rondboogvormige omlijstingen, een houten kroonlijst met consoles in Euvillesteen en

dakkapellen. De centrale toegang van het pand is voorzien van een dubbele bordestrap in blauwe

hardsteen met balustrade (met ankermotief), zuilvormige trappalen oorspronkelijk voorzien van

smeedijzeren lantaarns en postamenten met schilddragende leeuwen in Bentheimersteen van

beeldhouwer Alph. Peeters (gesigneerd). Het middenrisaliet wordt afgebakend door veelhoekige

zuilen in Euvillesteen, die uitmonden in de gevelbekroning met dakkapel, en is ingevuld met een

turdorboogvormige deuropening met spiegelboogvormig uitgewerkt middenkalf en met zuilen

met knopkapitelen; een groot, tudorboogvormige vensteropening (eerste en tweede verdieping)

met omlijsting op kopjes en inscriptie S.P.Q.A. (Senatus Populusque Antverpiensis). Onder de

kroonlijst bevinden zich een fries met bloemen en consoles in Euvillesteen. De dakkapel heeft een

puntgevel in Euvillesteen met tudoboogvormige vensteropening met onderaan een banderol met

datering ‘1894’ en toppilaster met bronzen beeld Brabobeeld van de beeldhouwer J. Weyns. De

dakkapel wordt geflankeerd door steunberen, balustrades met driepasboogvormige openingen

en hoekpijlers.

In de noordwesthoek zit een deels ingebouwde veelhoekige toren van vijf geledingen met

steunberen, hoekblokken en opengewerkt met verschillende vensteropeningen. Op de derde

geleding zijn bloemmotieven op de borstweringen en een omlijsting op kopjes te zien. De vijfde

geleding is volledig in Euvillesteen uitgewerkt met vensteropeningen, blinde velden en kroonlijst

op consoles, en wordt met een brede cordonlijst met afhangende driepasboogjes van de vierde

bouwlaag gescheiden. De natuurstenen spits bestaat uit drie naar boven toe kleiner wordende

lantaarns met rondboogvormige openingen, omlopende kroonlijsten op consoles, balustrade en

luchtbogen ter hoogte van de eerste geleding met steunberen en een klokvormige torenhelm.

27


Afb. 1 Westgevel

Afb. 2 Detail van de inkompartij van de westgevel

28


Afb. 3 Detail van de toren

Afb. 4 Detail van de luchtbogen van de toren

Afb. 5 Detail van de torentrap en vloer

29


De achtergevel (oostgevel) heeft eveneens geaccentueerde, vooruitspringende midden- en

hoekrisalieten met ertussen telkens drie traveeën met pseudo kruis- en kloostervensters met

tudor- of rondboogvormige omlijstingen (waarvan één smalle vensteropening), een houten

kroonlijst met consoles in Euvillesteen en dakkapellen. Het middenrisaliet wordt afgebakend door

veelhoekige zuilen in Euvillesteen, die uitmonden in de gevelbekroning met dakkapel, en is

ingevuld met een turdorboogvormige deuropening met spiegelboogvormig uitgewerkt

middenkalf en met zuilen met knopkapitelen; een groot, tudorboogvormige vensteropening

(eerste en tweede verdieping) met omlijsting op kopjes. De dakkapel heeft een puntgevel in

Euvillesteen met tudoboogvormige vensteropening met onderaan het wapenschild van de stad

Antwerpen en toppilaster. De dakkapel wordt geflankeerd door steunberen, balustrades met

driepasboogvormige openingen en hoekpijlers.

Afb. 6 Oostgevel

De hoekrisalieten van de west- en oostgevel zijn voorzien van verjongende, op elkaar gestapelde

steunberen en een bekronende dakkapel met puntgevel in Euvillesteen met spitsboogvormige

vensteropening met driepas, onderaan een blind banderol met bloem en een bekronende

toppilaster. De dakkapel wordt geflankeerd door steunberen, balustrades met

driepasboogvormige openingen en postamenten op de hoeken. De zijrisalieten worden

doorbroken door tudorboogvormige vensteropeningen en rechthoekige vensteropeningen op

het soubassement. Bovenaan de hoekrisalieten zijn (pseudo)-stellinggaten te zien.

De zijgevels (noord- en zuidgevel) hebben een gelijkaardige opbouw en bestaan uit een deel met

vier bouwlagen en een deel met drie bouwlagen. Het deel van vier bouwlagen is voorzien van

rechthoekige deur- en vensteropeningen in de arduinen, gebosseerde plint en op de hoger

gelegen verdiepingen van tudorboogvormige vensteropeningen met geprofileerde omlijsting in

het baksteenmetselwerk dat doorbroken wordt door speklagen en cordonlijsten in Euvillesteen.

De houten kroonlijst rust op consoles in Euvillesteen. Het deel van drie bouwlagen heeft een

centrale travee met vooruitspringende inkompartij onder zadeldak en een bekronende dakkapel.

Deze wordt geflankeerd door tudorboogvormige vensteropeningen. De toegangspoort is gevat

in een korfboogvormige opening met spiegelboogvormig uitgewerkt middenkalf en met

30


echthoekige lijst en florale motieven in de zwikken. Het geheel wordt geflankeerd door

steunberen en heeft een houten kroonlijst op natuurstenen klossen. De gevel wordt bekroond

met een natuurstenen kroonlijst op klossen, een balustrade met driepasboogvormige openingen

tussen vierkante zuilen met bekroning. De dakkapel heeft puntgevel in Euvillesteen met

spitsboogvormige vensteropening met driepas, onderaan de voorstelling van een insect (?) en

een bekronende toppilaster. De dakkapel wordt geflankeerd door steunberen, balustrades met

driepasboogvormige openingen en postamenten op de hoeken, die overgaan in de balustrade.

Afb. 7 Noordgevel

Afb. 8 Detail van de noordgevel

Afb. 9 Detail van de noordgevel

31


Afb. 10 Zuidgevel

Afb. 11 Detail van de zuidgevel

Afb. 12 Detail van de zuidgevel

De gevels op de binnenkoer zijn bakstenen gevels met speklagen, cordonlijsten en

vensteromlijstingen in Euvillesteen. De gevel wordt doorbroken door pseudo-kruisvensters op de

gelijkvloerse en eerste verdieping, en met tweelichten op de tweede verdieping. Bovenaan de

gevel zijn stellinggaten te zien, een houten kroonlijst en dakkapel met tuitgevel en

vensteropening. Het hoofdvolume aan de westzijde is voorzien van een vooruitspringen

32


middenrisaliet met hoekblokken en bekronende dakkapel met tuitgevel en kruisvenster. Ter

hoogte van de traphallen A en B verspringen de vensteropeningen een stuk lager dan de overige

vensteropeningen in de gevel. Het volume aan de oostzijde werd in de jaren ’60-’70 van de 20 ste

eeuw opgehoogd. De hoogte bouwlaag van dit volume dateert dus de 2 de helft van de 20 ste eeuw.

Afb. 13 Zicht op de zijgevel zuidzijde

Afb. 14 Zicht op de zijgevel noordzijde

Afb. 15 Zicht op de koergevel westzijde

Afb. 16 Zicht op de koergevel oostzijde

33


3.2.2 Kelderverdieping (ondergronds)

Afb. 17 Funderingsplan met aanduiding van drie kelderruimtes

Afb. 18 Funderingsplan (SAA, 697#2320)

34


Ruimte 1

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen /

Andere /

Stookkelder

Bakstenen vloer

De vloer tussen het soubassement en de kelderruimte 1 werd

verwijderd, waardoor deze ruimte twee verdiepingen hoog is.

Witgeschilderde, bakstenen troggewelven.

(Wit)geschilderde bakstenen muren, waarin dichtgemetselde

rondboogvormige openingen te zien zijn.

Metalen deuren uit de late 20 ste eeuw.

De ruimte onder de monumentale trap is toegankelijk via een

originele dubbele paneeldeur uit de late 19 de eeuw, bestaande uit

twee deurvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met nieuwe

scharnieren en voorzien zijn van L-vormige deurkrukken

(interieurzijde niet origineel) op een decoratieve slotplaat. De

bovenzijde van de deurvleugels is ingevuld met structuurglas.

35


Ruimte 2

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Kelder

Tegelvloer (zgn. voetpadtegels). Bovenaan de trap: tegelvloer in

Saargemundsche plaveien van 16 x 16 cm omgeven door een zwarte

tegel van 8 x 20 cm.

Witgeschilderde, bakstenen troggewelven

Witgeschilderde, bakstenen muren

De deuropening naar de kelder 2 is ingevuld met een originele, enkele

paneeldeur uit de late 19 de eeuw in pitch pine die in het deurkader is

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van een T-kruk.

De andere L-vormige deurkruk is verdwenen.

Het originele, (verweerde) houten raam van het segmentboogvormig

keldergat staat los in de ruimte.

De keldertrap bestaat uit blauwe hardstenen treden die in het

metselwerk van de muren verwerkt zijn en is voorzien van de

originele houten trapleuning.

36


Ruimte 3

Oorspronkelijke functie Kelder + kolenkelder

Vloer

Bakstenen vloer, met daarop een laag beton

Plafond

Geschilderde, bakstenen troggewelven

Muren

Geschilderde, bakstenen muren

Schrijnwerk: deuren De kelderruimte 3 is toegankelijk via een originele, enkele houten

paneeldeur uit de late 19 de eeuw die in het deurkader is opgehangen

met duimhengsels en voorzien van twee L-vormige deurkrukken. In

deze ruimte staan verschillende originele deuren uit het pand

opgeborgen.

Schrijnwerk: ramen /

Andere

De keldertrap bestaat uit blauwe hardstenen treden die in het

metselwerk van de muren verwerkt zijn waartussen rode baksteen

werd verwerkt.

37


3.2.3 Kelderverdieping (bovengronds - soubassement)

Afb. 19 Plan van de kelderverdieping

Afb. 20 Plan van het soubassement (SAA, 697#2321)

38


Ruimte -1.1

Oorspronkelijke functie Pilotage – Corps de garde pilotes

Vloer

Tegelvloer uit 4 de kwart 20 ste eeuw

Plafond

Vals plafond

Vermoedelijk bleef het originele plafond hieronder bewaard.

Muren

Behangpapier uit 4 de kwart 20 ste eeuw

Schrijnwerk: deuren Het betreft twee originele, enkele paneeldeuren uit de late 19 de eeuw

die in het deurkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien zijn van recente L-vormige deurkrukken.

In de buitengevel zit een originele, dubbele paneeldeur uit de late

19 de eeuw, bestaande uit twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van L-vormige

deurkrukken op decoratieve slotplaat. De deurvleugels zijn onderaan

voorzien van panelen en bovenaan ingevuld met structuurglas. De

brede openingen zijn bezet met origineel houten paneelwerk.

Schrijnwerk: ramen De vier vensteropeningen zijn ingevuld met originele ramen uit de

late 19 de eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader

zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een

spanjoletsluiting. Eén raam is voorzien van een origineel

draaispanjolet en de andere drie van een recentere pompspanjolet

(3 de kwart 20 ste eeuw). De vensteropeningen zijn aan de

exterieurzijde voorzien van dievenijzers. De brede openingen zijn

bezet met origineel houten paneelwerk.

Andere /

39


Ruimte -1.2

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen /

Andere /

Pilotage – Rameurs

Tegelvloer uit 4 de kwart 20 ste eeuw

Vals plafond

Vermoedelijk bleef het originele plafond hieronder bewaard.

Behangpapier uit 4 de kwart 20 ste eeuw

In de buitengevel zit een originele, enkele paneeldeur uit de late 19 de

eeuw die in het deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien is van L-vormige deurkrukken op een decoratieve slotplaat.

De deur is onderaan voorzien van panelen en bovenaan ingevuld met

structuurglas.

40


Ruimte -1.3

Oorspronkelijke functie Pilotage - Dépôt

Vloer

Tegelvloer met Saargemundsche plaveien bestaande uit een gele

veldtegel van 16 x 16 cm gelegd in halfsteensverband en een zwarte

boordtegel van 16 x 16 cm. Deze vloer is deels met beton bedekt.

Plafond

Bepleisterde, bakstenen troggewelven

Muren

Bepleisterde, bakstenen muren

Schrijnwerk: deuren De ruimte is toegankelijk via een originele dubbele paneeldeur uit de

late 19 de eeuw, bestaande uit twee deurvleugels die in het deurkader

zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van L-

vormige deurkrukken op een decoratieve slotplaat. De bovenzijde

van de deurvleugels is ingevuld met structuurglas. Deze deur geeft

toegang tot een gang met twee dubbele paneeldeuren (naar -1.3 en -

1.4), bestaande uit twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken.

De poort in de segmentboogvormige opening op het einde van de

gang geeft toegang tot het grote magazijn -1.10. Het betreft een

originele dubbele paneeldeur uit de late 19 de eeuw, die in het

deurkader is opgehangen met duimhengsels en voorzien zijn van L-

vormige deurkrukken.

In de ruimte -1.3 is de rondboogvormige opening achteraan de ruimte

ingevuld met origineel, houten paneelwerk met glasinvulling en een

enkele paneeldeur die in het kader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van recente L-vormige

deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel raam uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Andere /

41


42


Ruimte -1.4

Oorspronkelijke functie Pilotage - Dépôt

Vloer

Rood gekleurde betonvloer.

Plafond

Bepleisterde, bakstenen troggewelven

Muren

Bepleisterde, bakstenen muren

Schrijnwerk: deuren De toegangsdeur is een originele, dubbele paneeldeur, bestaande uit

twee deurvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken en twee schuifsloten om een deurvleugel vast te zetten.

De rondboogvormige opening achteraan de ruimte is ingevuld met

een recente wand en deur met L-vormige deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel raam uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Andere /

43


Ruimte -1.5

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen /

Andere /

Dépôt Marine

Rood gekleurde betonvloer.

Geschilderde, bakstenen troggewelven

Geschilderde, bakstenen muren. Een valse wand deelt de ruimte op

in twee delen.

De toegangsdeur is een originele, dubbele paneeldeur, bestaande uit

twee deurvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van de originele L-vormige

deurkrukken op een decoratieve slotplaat. De bovenzijde van de

deurvleugels is ingevuld met structuurglas.

Eén van de twee rondboogvormige openingen achteraan de ruimte

werd dichtgemaakt, om een aparte bergruimte te creëren. Daar

bevindt zich een houten afsluiting, bestaande uit twee vleugels die

opgehangen zijn d.m.v. duimhengsels

44


Ruimte -1.6

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Commissaire Maritime – Dépôt – Corps de garde Rameurs

Linoleum

In de ruimte onder de traphal D liggen nog de originele bakstenen

vloer en een tegelvloer van 30 x 30 cm.

Geschilderde en bepleisterde bakstenen troggewelven

Geschilderde en bepleisterde bakstenen muren

De toegangsdeur is een originele, dubbele paneeldeur, bestaande uit

twee deurvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken. De bovenzijde van de deurvleugels is ingevuld met

structuurglas. De interieurzijde bleef onbeschilderd (= originele

toestand).

Vanuit de ruimte -1.6 krijgen we toegang tot ruimte onder de trap van

traphal D, via een originele, enkele paneeldeur uit de late 19 de eeuw

die in het deurkader is opgehangen met duimhengsels en voorzien is

van twee T-vormige deurkrukken. De bovenzijde van de deur heeft

een invulling met structuurglas. In de deuropening naar ruimte -1.5 zit

dezelfde deur, onbeschilderd en met recente deurkrukken; alsook in

de deuropening van de zone onder de trap zit dezelfde deur.

De vensteropening is ingevuld met een origineel raam uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Ongedecoreerd schouwlichaam

45


46


Ruimte -1.7

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen /

Andere /

Gang

Recente tegelvloer (4 de kwart 20 ste eeuw)

Vals plafond

Vermoedelijk bleef het originele plafond hieronder bewaard.

Bepleisterde en beschilderde muren

Enkel de toegangsdeur in de buitengevel is een originele, enkele

paneeldeur uit de late 19 de eeuw die in het deurkader is opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien is van originele L-vormige

deurkrukken op een decoratieve slotplaat. De bovenzijde van de deur

heeft een invulling met structuurglas.

47


Ruimte -1.8

Oorspronkelijke functie Dépôt Marine

Vloer

Opgehoogde vloer, bedekt met vezelplaat.

Plafond

Bepleisterde, bakstenen troggewelven

Muren

De ruimte is in twee gedeeld met een valse wand. De overige muren

zijn bepleisterd en beschilderd.

Schrijnwerk: deuren Beide deuren zijn vermoedelijk gerecupereerde, enkele paneeldeuren

aangezien beide deuropeningen niet origineel zijn. Het betreft enkele

paneeldeuren die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van L-vormige deurkrukken.

Enkel de deur in de valse wand heeft een invulling met structuurglas.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met een origineel raam uit de late

19 de eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Andere /

48


Ruimte – 1.9

Oorspronkelijke functie Sanitaire ruimte

Vloer

Recente tegelvloer

Plafond

Vals plafond

Vermoedelijk bleef het originele plafond hieronder bewaard.

Muren

Bepleisterde en beschilderde bakstenen muren. Deels betegeld met

lichtblauwe tegels uit de jaren ’60 van de 20 ste eeuw.

Schrijnwerk: deuren Recente deuren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel raam uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Andere /

49


Ruimte -1.10

Oorspronkelijke functie Dépôt Marine

Vloer

De originele vloer is bedekt met een laag beton.

Plafond

Witgeschilderde, bakstenen troggewelven.

Muren

Witgeschilderde, bakstenen muren met grote rondboogvormige en

segmentboogvormige openingen tussen de verschillende

magazijnruimtes. Sommige van deze openingen werden in een latere

periode dichtgemetseld.

Schrijnwerk: deuren De segmentboogvormige openingen zijn ingevuld met originele,

dubbele paneeldeuren uit de late 19 de eeuw, die in het deurkader zijn

opgehangen met duimhengsels en voorzien zijn van L- en T-vormige

deurkrukken. De dubbele deuren in de rechte openingen hebben

dezelfde opbouw. Sommigevan de zes dubbele deuren hebben een

invulling met structuurglas bovenaan.

Schrijnwerk: ramen In de muren die uitgeven op de voormalige binnenkoer met sanitaire

voorzieningen zit een vensteropening die ingevuld is met houten

kantelramen die zijn opgehangen met briquetscharnieren en samen

met een houten omkasting schuin voor de vensteropening hangen.

De vensteropening is aan de exterieurzijde voorzien van dievenijzers.

De lichtkoepel is vernieuwd, maar de metalen liggers rond de

opening zijn origineel.

Andere /

50


51


Ruimte -1.11

Oorspronkelijke functie Sanitaire ruimte

Vloer

Recente tegelvloer

Plafond

Originele bakstenen troggewelven

Muren

Recent betegeld met witte wandtegels

Schrijnwerk: deuren Recente deuren zowel van de toiletten als de toegangsdeur.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel houten raam uit de

late 19 de eeuw, bestaande uit twee delen met bovenaan telkens een

klein kantelraampje. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Andere /

52


Ruimte -1.12

Oorspronkelijke functie Ponts et Chaussées - Atelier

Vloer

Recente tegelvloer

Plafond

Originele bakstenen troggewelven

Muren

Bepleisterd en witgeschilderde bakstenen muren. Om een aparte

bureau en een gang naar het toilet te creëren werd een valse wand in

de ruimte geplaatst.

Schrijnwerk: deuren Recente deuren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met een origineel raam uit de late

19 de eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Andere /

53


Ruimte -1.13

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen /

Andere /

Ponts et Chaussées - Dépôt

Recente tegelvloer

Originele bakstenen troggewelven

Bepleisterd en witgeschilderde bakstenen muren. In de ruimte werd

een kleine bureelruimte gecreëerd d.m.v. een nieuwe muur.

Recente deuren, m.u.v. de toegangsdeur. Het betreft een originele,

dubbele paneeldeur uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee

deurvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele L-vormige

deurkrukken op een decoratieve slotplaat. De bovenzijde van de

deurvleugels is ingevuld met structuurglas. De interieurzijde bleef

onbeschilderd (= originele toestand).

54


Ruimte -1.14

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren /

Schrijnwerk: ramen /

Andere /

Dépôt Marine, maakt oorspronkelijk deel uit van de grote

magazijnruimte -1.10

Recente tegelvloer

Originele witgeschilderde, bakstenen troggewelven.

Witgeschilderde bakstenen muren. In het metselwerk werden drie

rondboogvormige openingen dichtgemetseld.

55


Ruimte -1.15

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Télégraphe - Porteurs

Recente tegelvloer

Originele witgeschilderde, bakstenen troggewelven. In de gang

werden de bakstenen troggewelven in het begin van de 20 ste eeuw

gedecapeerd.

Witgeschilderde, bakstenen muren met rondboogvormige

openingen. In de gang werden de muren in het begin van de 20 ste

eeuw gedecapeerd en zitten verschillende dichtgemetselde

deuropeningen.

De toegangsdeur is een originele, dubbele paneeldeur uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele L-

vormige deurkrukken op een decoratieve slotplaat. De bovenzijde

van de deurvleugels is ingevuld met structuurglas. De interieurzijde

bleef onbeschilderd (= originele toestand).

Via een deuropening in deze ruimte krijgen we toegang tot de gang

van de achterbouw.

Schrijnwerk: ramen /

Andere

Deel van een schouwlichaam.

56


57


Ruimte -1.16

Oorspronkelijke functie Buitenruimte met sanitaire voorzieningen. Hetzelfde geldt voor de

badkamer van de huidige consciërgewoning. Dit werd later overdekt.

Vloer

Recente tegelvloer

Plafond

Recente bedaking met lichtkoepel

Muren

Deels recent betegeld met witte wandtegels en deels geschilderd.

Schrijnwerk: deuren Originele, enkele paneeldeur uit de late 19 de eeuw die in het

deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van

T-vormige deurkrukken. De deur is bovenaan ingevuld met

structuurglas. De deuropening heeft een natuurstenen omlijsting in

de ruimte. Dit wijst erop dat dit oorspronkelijk buitenruimte was. De

doorgang naar ruimte -1.14 dateert van recente datum. Voordien was

dit een vensteropening met daarboven een dubbele ontlastingsboog.

Schrijnwerk: ramen Dievenijzers in de vensteropening van het grote magazijn. Dit wijst

erop dat dit oorspronkelijk buitenruimte was.

Andere /

58


Ruimte -1.17

Oorspronkelijke functie Pilotage – Chef pilote logement

Vloer

Recente tegelvloer

Plafond

Vals plafond

Vermoedelijk bleef hieronder het origineel plafond bewaard.

Muren

‘Houten’ panelen voor de bakstenen muren geplaatst.

Schrijnwerk: deuren Originele, enkele paneeldeur uit de late 19 de eeuw die in het

deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van

recente L-vormige deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel raam uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Andere /

59


Ruimte -1.18

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Pilotage – Chef pilote logement

Recente tegelvloer

Vals plafond

Vermoedelijk bleef hierachter het origineel plafond bewaard.

‘Houten’ panelen voor de bakstenen muren geplaatst.

De toegangsdeur is een originele dubbele paneeldeur uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk.

De vensteropening is ingevuld met een origineel raam uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

Open haard met schouwwangen met consoles en houten dekbalk. De

haardwand bestaat uit recent metselwerk in halfsteens verband.

60


Ruimte -1.19

Oorspronkelijke functie Entrée chef pilote

Vloer

Deels recente tegelvloer

Deels originele granitovloer bestaande uit een beige centraal dat

opgedeeld wordt in vierkanten d.m.v. lijnen in zwarte en witte

mozaïeksteentjes en een donkerrode boord.

Plafond

Originele, bepleisterde en beschilderde bakstenen troggewelven

Muren

Bepleisterd en beschilderd. Ter hoogte van de metalen liggers die de

gang overspannen zijn muurpilasters met consoles te zien.

Schrijnwerk: deuren De toegangsdeur is een originele, dubbele paneeldeur uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele L-

vormige deurkrukken op een decoratieve slotplaat. De bovenzijde

van de deurvleugels is ingevuld met structuurglas. De interieurzijde

bleef onbeschilderd (= originele toestand).

Schrijnwerk: ramen /

Andere

De originele trap uit de late 19 de eeuw naar de gelijkvloerse

verdieping is een houten bordestrap met een sterk beschadigde

trappaal. Het traphek is opgebouwd uit balustervormige stijlen en

een houten handgreep.

61


62


Ruimte -1.20

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Dépôt Marine

Recente tegelvloer

Originele, beschilderde bakstenen troggewelven

Geschilderde bakstenen muren, met rondboogvormige openingen

(waarvan twee dichtgemetselde) en een segmentboogvormig

keldergat.

Recente deuren

In de buitengevel zit een vensteropening, die is ingevuld met een

origineel raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee raamvleugels

die in het raamkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien zijn van originele draaispanjoletsluitingen. De

vensteropening is aan de exterieurzijde voorzien van dievenijzers.

Naast deze magazijnruimte ligt een sanitaire ruimte met recente

aankleding. Vanuit deze ruimte krijgen we via een lange trap toegang

tot de kelderverdieping (funderingsplan).

63


Consciergewoning

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Living = Pilotage – Chef pilote logement

Overige ruimtes = Consciërgewoning

In elke ruimte werd de vloer in de loop van de 20 ste eeuw vernieuwd

(vb. tegelvloer in de gang) of bedekt met laminaat.

De originele troggewelven werden in elke ruimte voorzien van valse

plafonds (industriële plafonds of vlakke plafonds).

Bepleisterde en beschilderde muren.

De toegangsdeur is een originele, enkele paneeldeur uit de late 19 de

eeuw die in het deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien is van L-vormige deurkrukken op een decoratieve slotplaat.

De deur is onderaan voorzien van panelen en bovenaan ingevuld met

structuurglas.

In de woning zijn de meeste deuropeningen voorzien van een houten

omlijsting waarin sporen te zien zijn van briquetscharnieren.

De kelderdeur is een originele, enkele paneeldeur uit de late 19 de

eeuw die in het deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien is van T-vormige deurkrukken. Bovenaan is de deur ingevuld

met structuurglas.

De deuren die uitgeven op de gang -1.19 en van de kinderslaapkamer

zijn eveneens originele, enkele paneeldeuren uit de late 19 de eeuw die

in het deurkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien zijn van recente (L-vormige) deurkrukken. Bovenaan zijn de

deuren ingevuld met structuurglas.

De deur naar de trap naar de gelijkvloerse verdieping is een originele,

enkele paneeldeur uit de late 19 de eeuw die in het deurkader is

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van T-vormige

deurkrukken.

De vensteropeningen zijn ingevuld met een origineel raam uit de late

19 de eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

draaispanjoletsluitingen. De vensteropening is aan de exterieurzijde

voorzien van dievenijzers.

In de vensteropening naar de binnenkoer in één van de slaapkamers

zit een origineel houten raam uit de late 19 de eeuw bestaande uit een

vast bovenlicht en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader

zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een

schuifsluiting.

In de consciërgewoning bevinden zich drie open haarden met

schouwwangen met consoles en houten dekbalk. Deze haardmantels

werden volledig geschilderd en de haardwand geschilderd of met

behangpapier bekleed.

In de woning bevindt zich een arduinen trap naar de gelijkvloerse

verdieping met originele handgreep.

De tweede trap geeft toegang tot de kelder. De treden zijn

opgebouwd uit baksteen met daarboven een arduinen plaat.

64


65


66


3.2.4 Gelijkvloerse verdieping (Schone stagie)

Afb. 21 Plan van de gelijkvloerse verdieping

Afb. 22 Plan van de gelijkvloerse verdieping (schoon verdiep) (SAA, 697#2321)

67


Ruimte 0.1

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Salle de reunion Adjudications

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

De veelhoekige ruimte heeft een houten plafond bestaande uit

balken in een centrale achthoek met rozet waarin de verlichting

ophangt en van waaruit acht balken met radiaal verloop vertrekken.

Deze rusten op kraagstenen die beschilderd zijn met wapenschilden.

De balken, die op de hoeken een fijne rode schildering vertonen, zijn

dwars met elkaar verbonden met smallere balken.

Bepleisterd, beschilderd en voorzien van een lambrisering met

bovenaan briefpanelen (1.80m hoog). Ter hoogte van de deur- en

vensteropeningen is de lambrisering voorzien van een floraal motief.

In de deuropeningen zitten originele enkele paneeldeuren uit de late

19 de eeuw, die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn T-vormige deurkrukken. De

deuromlijstingen, bestaande uit een schuin aflopende bekroning met

ongedecoreerd banderol en een soort van kantelen, vormen één

geheel met de lambrisering in de ruimte. De deuropeningen zijn

ongeveer 1m diep en bekleed met houten paneelwerk.

De vensteropeningen zijn ingevuld met originele ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en een opendraaiende

vleugels die in het raamkader is opgehangen met briquetscharnieren

en voorzien is van een spanjoletsluiting. Sommige spanjoletten

werden hersteld of vervangen in de 2 de helft van de 20 ste eeuw.

De open haard heeft een mantel in witte natuursteen (verm.

Euvillesteen), bestaande uit schouwwangen in de vorm van zuilen

met veelhoekig basement en bladwerkkapiteel en een dekbalk met

leeuwenkoppen en florale motieven. De haarwand en –vloer zijn

betegeld. De haardwand met geglazuurde blauwe tegels met

bladmotief, effen gele tegels en gekleurde tegels met leeuwen, allen

met dezelfde afmetingen: 15 x 15 cm. De haardvloer bestaat uit

zwarte en bebloemde tegels van 17 x 17 cm. De haardboezem is

voorzien van een schildering met de wapenschilden van Antwerpen

en Brabant omgeven door riet, een banderol en centraal een staf met

vissen, slangen (?) en een gevleugelde helm. In de zwikken van de

boog zijn vierpassen te zien. De overgang tussen haardboezem en

plafond wordt gevormd door een bas-reliëf met de voorstelling van

een zeilschip. De haard is tevens voorzien van het opschrift “Recht

door zee”. Voor de haardmond staat een originele kachel.

68


69


70


71


Ruimte 0.2

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Inkomhal en gang

Granito-Mozaïekvloer verdeeld in verschillende velden met

afboording bestaande uit een bogenrij in zwarte steentjes met gele

steentjes in de zwikken, een band met witte en zwarte steentjes en

een afsluitende band in hoofdzakelijk Rouge Royal steentjes. De

bogenrij heeft in de hoeken een spitsboog die is ingevuld met een

bloem. De velden bestaan uit een granitovloer met witte, zwarte en

gele steentjes, waarbij aan de ingang vissen of zeepaardjes ingewerkt

werden. Ter hoogte van de muurpilasters en openingen werd de

granitovloer voorzien van een centraal medaillon afgeboord met

zwarte en Rouge Royalsteentjes. Het geheel wordt met Rouge

Royalsteentjes afgeboord en voorzien van een tweelobbig uiteinde.

Het plafond is opgedeeld in verschillende velden opgebouwd uit

originele, bepleisterde troggewelven met daarrond geprofileerd

lijstwerk. Het geheel is groen of wit geschilderd en plaatselijk

voorzien van valse plafonds.

De muren zijn bepleisterd, beschilderd en voorzien van een

natuurstenen plint uit beschilderde Euvillesteen. In de inkompartij

zijn de muren voorzien van een natuurstenen lambrisering in

beschilderde Euvillesteen met geprofileerde bovenrand. De

deuropeningen in deze ruimte zijn geflankeerd door vlakke pilasters

en bekroond met een kroonlijst met topstukken in Euvillesteen. De

deuropening naar de torenkamer 0.1 is iets rijkelijker gedecoreerd: de

pilasters zijn voorzien van vlakke panelen en een bladwerkkapiteel en

in de hoeken van de deuropening zitten consoles. De

overspanningen van de ruimte, de rondboogvormige doorgangen

naar de traphal A en B en de deuropening naar de gang 0.5 zijn

eveneens voorzien van muurpilasters en bij de overspanningen

deuropening naar 0.5 ook van consoles met profilering.

De tudorboogvormige toegang tot het pand is ingevuld met een

originele houten poort uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast

bovenlicht en twee poortvleugels die in het poortkader zijn

opgehangen met bochtscharnieren en voorzien zijn van originele L-

vormige deurkrukken op decoratieve slotplaat. De poortvleugels zijn

bovenaan ingevuld met structuurglas en onderaan met briefpanelen.

De houten roedenverdelingen zijn decoratief afgewerkt: in de vorm

van zuiltjes, profilering en rozetten in een vierpas; en aan de

exterieurzijde ook met medaillons.

De deuropening naar 0.1 is ingevuld met een originele dubbele

paneeldeur uit de late 19 de eeuw bestaande uit een houten bovenstuk

met panelen en twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en ontdaan zijn van de

deurkrukken en voorzien van een nieuw slot. De originele slotplaat

bleef wel bewaard.

De deuropening naar 0.5 is ingevuld met een originele dubbele

paneeldeur uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een groot vast

bovenlicht met houten roedenverdeling en twee deurvleugels die in

het deurkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien

zijn van een L- en T-vormige deurkruk (linkse vleugel) en recente L-

72


vormige deurkrukken (rechtse vleugel). De deurvleugels zijn

bovenaan voorzien van een glasinvulling.

De geprofileerde, tudorboogvormige openingen naar de inkompartij

zijn ingevuld met recente glazen deuren. Het deel van de gang rechts

van de inkompartij heeft een recentere afwerking en deuren.

In de inkompartij staat ter hoogte van ruimte 0.7 een originele

houten sas uit de late 19 de eeuw met twee originele enkele

paneeldeuren, die opgehangen zijn met briquetscharnieren en

ontdaan zijn van de deurkrukken en slotplaat. De houten constructie

is opgebouwd uit panelen met bovenaan een glasinvulling.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropeningen zitten originele, houten ramen uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

spanjoletsluitingen (slechts enkele zijn vervangen in latere periodes).

In twee vensteropeningen zit een origineel raam uit de late 19 de

eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht met gedrukte spitsboog en

een opendraaiende vleugel die in het raamkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van een originele spanjoletsluiting.

De vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en

een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

73


74


75


76


Ruimte 0.3

Oorspronkelijke functie Pilotage – Bureau du chef pilote

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Bedekt met stabilisé en linoleum.

Plafond

Vals plafond. Het origineel plafond bleef hierachter bewaard.

Muren

De muren zijn bepleisterd, beschilderd en voorzien van een originele

plint.

Schrijnwerk: deuren De deuren in deze ruimte dateren van recente datum. In de doorgang

naar de hal aansluitend bij deze ruimte bleef het bovenstuk van het

oude deurkader bewaard achter het vals plafond.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropeningen zitten originele, houten ramen uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen. De bovenlichten zitten verborgen achter het

origineel plafond. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 0.9

77


Ruimte 0.4

Oorspronkelijke functie Pilotage – Chef de bureau de materiel

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

onbeschilderde plint en witgeschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele enkele paneeldeuren in

pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken (toegangsdeur) of ontdaan is van de deurkrukken

(deuren naar ruimte 0.10). De geprofileerde, houten deuromlijstingen

zijn bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel raam uit de late 19 de eeuw,

bestaande uit een vast bovenlicht met gedrukte spitsboog en een

opendraaiende vleugel die in het raamkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van een draaispanjoletsluiting. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 0.10

78


79


Ruimte 0.5

Oorspronkelijke functie Gang

Vloer

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande

uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord

met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van

de ruimte en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met

een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Plafond

Het plafond is opgedeeld in verschillende velden opgebouwd uit

originele, bepleisterde troggewelven met daarrond geprofileerd

lijstwerk. Het geheel is groen geschilderd.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een zwart

geschilderde houten plint en buiklijst. Ter hoogte van de

overspanningen en doorgangen naar 0.2 en traphal D zijn

muurpilasters met consoles te zien (idem 0.2).

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen naar de verschillende ruimtes aansluitend bij de

gang zijn ingevuld met originele enkele paneeldeuren uit de late 19 de

eeuw (zie ‘deuren’ bij de verschillende ruimtes). De deuropeningen

zijn voorzien van een originele geprofileerde, houten omlijsting met

bovenaan oren. De deuropening naar ruimte 0.13 werd dichtgemaakt

en verbouwd tot een loket in het vierde kwart van de 20 ste eeuw.

De doorgang naar 0.2 en traphal D is ingevuld met een originele

dubbele paneeldeur uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een groot

vast bovenlicht met houten roedenverdeling en twee deurvleugels

die in het deurkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien zijn van een L- en T-vormige deurkruk (rechtse vleugel 0.2)

en recente L-vormige deurkrukken (linkse vleugel 0.2 en traphal D).

De deurvleugels zijn bovenaan voorzien van een glasinvulling. De

deurvleugels van de deur naar traphal D werd verplaatst naar de

traphal toe, maar het bovenlicht bleef zitten in de originele opening.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

80


81


82


Ruimte 0.6

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Pilote – Bureau du Payeur

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele, grijs

geschilderde plint en witgeschilderde buiklijst.

De deuropening is ingevuld met een originele, houten paneeldeur uit

de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken. De deur is bovenaan ingevuld met structuurglas en een

aangepaste indeling met doorgeefluikje. De deuromlijsting aan de

interieurzijde is geprofileerd en is bovenaan voorzien van oren,

terwijl aan de exterieurzijde een omlijsting in beschilderde

Euvillesteen te zien is. Deze is opgebouwd uit twee vlakke

muurpilasters met een kroonlijst met topstukken.

In de vensteropening zit een origineel raam uit de late 19 de eeuw,

bestaande uit een tweedelig, vast bovenlicht en twee opendraaiende

raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting,

waarvan de linkse afgebroken is. De vensteropeningen zijn voorzien

van een houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde

lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere In deze ruimte bevindt zich de originele laat 19 de -eeuwse kluis van F.

Van Deuren & Fils uit Antwerpen.

83


Ruimte 0.7

Oorspronkelijke functie Pilotage – Bureau des recettes

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele, grijs

geschilderde plint en witgeschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropening naar 0.2 is ingevuld met een originele, houten

dubbele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw , bestaande uit

een vast bovenlicht en twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken. De deur is bovenaan ingevuld met

structuurglas. De deuromlijsting aan de interieurzijde is geprofileerd

en is bovenaan voorzien van oren.

De deuropening naar 0.6 is ingevuld met een origineel houten

bovenstuk en een nieuwe deur en glasinvulling. De originele

deuromlijsting bleef bewaard en vermoedelijk bevinden de originele

deuren zich bij de deuren die opgeslagen zijn in de kelder.

Schrijnwerk: ramen De centrale vensteropening is ingevuld met een origineel

eikenhouten raam uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast

bovenlicht en twee opendraaiende raamvleugels die in het

raamkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn

van een spanjoletsluiting. De vensteropeningen naast de centrale

vensteropening zijn ingevuld met een eikenhouten raam bestaande

uit een vast bovenlicht en één opendraaiende raamvleugel die is

opgehangen in het raamkader met briquetscharnieren en voorzien is

van een spanjoletsluiting. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

84


85


Ruimte 0.8

Oorspronkelijke functie Pilotage - Mesureurs

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele, bruin

geschilderde plint en bruin geschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropening is ingevuld met een originele, houten paneeldeur uit

de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-vormige

deurkruk. De deur is bovenaan ingevuld met structuurglas. De

deuromlijsting aan de interieurzijde is geprofileerd en is bovenaan

voorzien van oren, terwijl aan de exterieurzijde een omlijsting in

beschilderde Euvillesteen te zien is. Deze is opgebouwd uit twee

vlakke muurpilasters met een kroonlijst met topstukken.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel raam uit de late 19 de eeuw,

bestaande uit een tweedelig, vast bovenlicht en twee opendraaiende

raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting,

waarvan de linkse vervangen is in de jaren ’70 van de 20 ste eeuw. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

86


87


Ruimte 0.9

Oorspronkelijke functie Pilotage – Chef pilote logement

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Bedekt met stabilisé en linoleum.

Plafond

Vals plafond. Het origineel plafond bleef hierachter bewaard.

Muren

De muren zijn bepleisterd, beschilderd en voorzien van een originele

plint.

Schrijnwerk: deuren De deuren in deze ruimte dateren van recente datum. In de doorgang

naar de ruimte 0.3 werd een valse wand geplaatst waarin een recente

deur werd geplaatst.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, houten raam uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen. Het bovenlicht verborgen achter het origineel

plafond. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 0.3

88


Ruimte 0.10 – 0.11

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Pilotage – Commis materiel

Vormt oorspronkelijk één ruimte.

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

onbeschilderde plint en witgeschilderde buiklijst. Tussen de ruimte

0.10 en 0.11 staat een valse wand.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele, houten paneeldeuren

uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken (toegangsdeur), voorzien van een jaren ’30 deurkruk

(deur naar 0.10 links) of ontdaan is van de deurkrukken (deuren naar

ruimte 0.11 en deur naar 0.10 rechts). De geprofileerde, houten

deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van oren.

In de vensteropening zit een origineel, houten raam uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen. Het raam bevindt zich in zijn originele

onbeschilderde toestand. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

In de ruimte 0.11 tegen de scheidingswand met 0.12 staat een

ongedecoreerd schouwlichaam.

89


90


Ruimte 0.12

Oorspronkelijke functie (niet ingevuld op plan)

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

onbeschilderde plint en witgeschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, houten paneeldeuren

uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken (toegangsdeur en deur naar 0.13 rechts), voorzien van

een jaren ’30 deurkruk (deur naar 0.11 rechts) of ontdaan is van de

deurkrukken (deur naar ruimte 0.13 links en deur naar 0.11 links). De

geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van

oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, houten raam uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen. Het raam bevindt zich in zijn originele

onbeschilderde toestand. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

91


92


Ruimte 0.13

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

(niet ingevuld op plan)

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint. De buiklijst is weggehaald.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele, houten paneeldeuren

uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken (toegangsdeur en deur naar 0.12 links) of ontdaan is van

de deurkrukken (deur naar ruimte 0.12 rechts). De geprofileerde,

houten deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van oren. Van de

deuropening naar de gang 0.5 werd een kast gemaakt. De originele

deur bevindt zich wellicht tussen de deuren op de kelderverdieping.

In de vensteropening zit een origineel, houten raam uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen (jaren ’70 20 ste eeuw). De vensteropeningen zijn

voorzien van een houten venstertablet en een omlijsting met

kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met

traphal D

93


Ruimte 0.14

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Commissaire maritime – Antichambre - Salle d’attente

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

onbeschilderde plint en witgeschilderde buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele, houten paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken (toegangsdeur en deur naar 0.15). De

geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van

oren.

In de vensteropeningen zitten originele, houten ramen uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

spanjoletsluitingen (slechts één vervangen in de jaren ’70 van de 20 ste

eeuw). De ramen bevinden zich in hun originele, onbeschilderde

toestand. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Schouwlichaam tegen de scheidingswand met traphal D met houten

tablet aan bevestigd dat voorzien is van florale motieven. Mogelijk is

dit het enige bewaard gebleven exemplaar.

94


95


Ruimte 0.15

Oorspronkelijke functie Commissaire maritime – Chef

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

onbeschilderde plint en witgeschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, houten paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken (toegangsdeur en deur naar 0.14). De

geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van

oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropeningen zitten originele, houten ramen uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

spanjoletsluitingen (slechts één vervangen in de jaren ’70 van de 20 ste

eeuw en één dat afgebroken is). De vensteropeningen zijn voorzien

van een houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde

lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

In de scheidingswand met de gang zit een origineel vast houten raam

dat is ingevuld met mat structuurglas en voorzien is van een

geprofileerde, houten omlijsting met oren. In deze wand zit een

gelijkaardig origineel houten raam, met onderaan kleine deurtjes

(doorgeefluikjes) en een tablet op houten consoles. Dit is eveneens

in de hal te zien.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 0.16.

96


97


Ruimte 0.16

Oorspronkelijke functie Sanitaire ruimte

Vloer

Recente tegelvloer

Plafond

Volgens het bestek hadden de sanitaire ruimtes oorspronkelijk een

houten plafond in pitch pine hadden (zie ruimte 0.18). In deze ruimte

zit er nu een vals plafond.

Muren

Bepleisterd, beschilderd en betegeld met tegels uit de jaren ’60 van

de 20 ste eeuw.

Schrijnwerk: deuren De deuropening is ingevuld met een originele, houten paneeldeur in

pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien is van recente L-vormige

deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel houten raam uit de

late 19 de eeuw, bestaande uit twee delen met bovenaan telkens een

klein kantelraampje. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

98


Ruimte 0.17

Oorspronkelijke functie Gang

Vloer

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande

uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord

met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van

de ruimte en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met

een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Plafond

Het plafond is opgedeeld in verschillende velden opgebouwd uit

originele, bepleisterde troggewelven met daarrond geprofileerd

lijstwerk. Het geheel is groen geschilderd.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een zwart

geschilderde houten plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, houten paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken (deur naar 0.5) of een L- en T-vormige deurkruk

(deur naar traphal C). De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de scheidingswand met ruimte 0.15 zit een origineel vast houten

raam uit de late 19 de eeuw dat is ingevuld met mat structuurglas en

voorzien is van een geprofileerde, houten omlijsting met oren. Het

houten raam heeft onderaan kleine deurtjes (doorgeefluikjes) en een

tablet op houten consoles.

Andere /

99


Ruimte 0.18

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Sanitaire ruimte

Tegelvloer met Saargemundsche plaveien, bestaande uit een centraal

veld met gele tegels van 16 x 16 cm en een zwarte boordtegel van 16

x 16 cm.

Oorspronkelijk witgeschilderd, lager houten plafond (pitch pine) in

de toiletruimte. Over de volledige ruimte zijn bepleisterde

troggewelven te zien.

De muren zijn bepleisterd, beschilderd en voorzien van een originele

witgeschilderde houten plint en buiklijst. Oorspronkelijke

tussenwand en toiletmuur.

De deuropeningen zijn ingevuld met een originele, houten

paneeldeuren uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van T-vormige

deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

De vensteropening is ingevuld met een origineel houten raam uit de

late 19 de eeuw, bestaande uit twee delen met bovenaan telkens een

klein kantelraampje. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam.

100


101


Ruimte 0.19

Oorspronkelijke functie Poste – Bureau des postes

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, blauw geschilderd en voorzien van een originele, blauw

geschilderde plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, houten paneeldeuren

uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropeningen zitten originele, houten ramen uit de late 19 de

eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen (jaren ’70 van de 20 ste eeuw). De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen scheidingswand met 0.18.

102


103


Ruimte 0.20

Oorspronkelijke functie Poste - Percepteur

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken. De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropeningen zitten originele, eikenhouten ramen uit de

late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van (originele)

spanjoletsluitingen. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

104


105


Ruimte 0.21

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Commissaire maritime – Bureau

Eén grote ruimte die opgedeeld werd d.m.v. valse wanden.

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit twee velden met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk. Het plafond

wordt op sommige plaatsen doorbroken door de recente muren.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint en buiklijst. De ruimte is opgedeeld d.m.v. recentere muren om

verschillende bureaus te creëren. Ter hoogte van de overspanning

centraal in de ruimte zijn muurpilasters met consoles te zien (idem

0.2 en 0.5).

De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele en dubbele

paneeldeuren in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader

zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente

L-vormige deurkrukken. De geprofileerde deuromlijstingen in pitch

pine zijn bovenaan voorzien van oren. De recente wanden zijn

ingevuld met recente deuren.

De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Centraal in de ruimte, ter hoogte van de overspanning, staat een

metalen, geschilderde zuil met veelhoekig basement, ronde schacht

en knopkapiteel met bloemen. Aan de scheidingswand met 0.22 staat

een ongedecoreerd schouwlichaam.

106


107


Ruimte 0.22

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Postes et Télégraphes - Postes

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande

uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord

met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van

de ruimte en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met

een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Origineel plafond bestaande uit twee velden met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, blauw

geschilderde plint en buiklijst. Ter hoogte van de overspanningen

centraal in de ruimte zijn muurpilasters met consoles te zien (idem

0.2, 0.5 en 0.21).

De toegangsdeur vanuit traphal C is een originele, enkele paneeldeur

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van recente en

originele L-vormige deurkruk. De toegangsdeur vanuit traphal E is

een originele, dubbele paneeldeur bestaande uit een vast bovenstuk

en twee opendraaiende vleugels die voorzien zijn van originele

handgrepen. De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren.

De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en ontdaan zijn van hun spanjoletsluitingen

om er voorzetbeglazing te kunnen plaatsen. De vensteropeningen

zijn voorzien van een houten venstertablet en een omlijsting met

kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Ter hoogte van de overspanning aan ruimte 0.19 staan twee metalen,

geschilderde zuilen met veelhoekig basement, ronde schacht en

knopkapiteel met bloemen. Ter hoogte van de overspanningen aan

ruimte 0.23 zijn dezelfde metalen zuilen te zien. Aan de

scheidingswand met 0.21 staat een ongedecoreerd schouwlichaam.

108


109


110


Ruimte 0.23

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Postes et Télégraphes - Télégraphes

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre).

Origineel plafond bestaande uit twee velden met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, blauw

geschilderde plint en buiklijst. Ter hoogte van de overspanningen in

de ruimte zijn muurpilasters met consoles te zien (idem 0.2, 0.5, 0.21

en 0.22). De houten scheidingswand met glasinvulling tussen ruimte

0.23 en 0.24 dateert uit het midden van de 20 ste eeuw.

De deuropening vanuit traphal E is een recente deur gevat in de

originele geprofileerde deuromlijsting in pitch pine die bovenaan

voorzien is van oren. Wellicht bleef de originele deur bewaard bij de

deuren die op de kelderverdieping zijn opgeslagen.

In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente

spanjoletten en voorzetbeglazing. De vensteropening is voorzien van

een houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Op het origineel plan staat in de hoek met de traphal een spiltrap

getekend, die er nu niet meer is. Ter hoogte van de overspanning aan

ruimte 0.21 staan twee metalen, geschilderde zuilen met veelhoekig

basement, ronde schacht en knopkapiteel met bloemen. Aan de

scheidingswand met de traphal E staat een ongedecoreerd

schouwlichaam.

111


112


Ruimte 0.24

Oorspronkelijke functie Appareils Télégraphiques

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk. Het plafond

vormt één geheel met dat van ruimte 0.25.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, blauw

geschilderde plint en buiklijst. De houten scheidingswand met

glasinvulling tussen ruimte 0.24 en 0.25 dateert uit het midden van de

20 ste eeuw. Deze vervangt vermoedelijk de originele scheidingswand,

daar op het origineel plan een scheidingsmuur staat. Tussen ruimte

0.24/0.25 en de gang staat een originele houten wand, bestaande uit

paneelwerk met glasinvulling en een enkele paneeldeur (één is

weggehaald).

Schrijnwerk: deuren De enkele paneeldeur in de houten scheidingswand is weggehaald.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een

originele en een recente spanjoletsluiting. De vensteropeningen zijn

voorzien van een houten venstertablet en een omlijsting met

kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

113


Ruimte 0.25

Oorspronkelijke functie Percepteur du télégraphe

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk. Het plafond

vormt één geheel met dat van ruimte 0.24.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, blauw

geschilderde plint en buiklijst. De houten scheidingswand met

glasinvulling tussen ruimte 0.24 en 0.25 dateert uit het midden van de

20 ste eeuw. Deze vervangt vermoedelijk de originele scheidingswand,

daar op het origineel plan een scheidingsmuur staat. Tussen ruimte

0.24/0.25 en de gang staat een originele houten wand, bestaande uit

paneelwerk met glasinvulling en een enkele paneeldeur (één is

weggehaald).

Schrijnwerk: deuren De originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw is

in de wand is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien van T-

vormige deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een

originele en een recente spanjoletsluiting. De vensteropeningen zijn

voorzien van een houten venstertablet en een omlijsting met

kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

114


Ruimte 0.26

Oorspronkelijke functie Pilotage – Chef pilote logement

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Vals plafond. Het origineel plafond bleef hierachter bewaard.

Muren

De muren zijn bekleed met ‘houten’ panelen (jaren ’80 20 ste eeuw).

Schrijnwerk: deuren De toegangsdeur is een originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit

de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van een L- en T-vormige deurkruk.

De geprofileerde deuromlijsting in pitch pine is bovenaan voorzien

van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente

spanjoletsluitingen (jaren ’70 20 ste eeuw). De vensteropeningen zijn

voorzien van een houten venstertablet en een omlijsting met

kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

115


Ruimte 0.27

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Gang, bestaande uit twee delen:

1) aansluitend bij 0.23 en 0.24/0.25

2) aansluitend bij 0.26

1) Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten

omgeven door rechthoeken (Dampierre)

2) Linoleum

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk. Deels verborgen

achter een vals plafond.

1) Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, blauw

geschilderde plint en buiklijst.

2) Recente afwerking, o.a. betegeling uit jaren ’60 van de 20 ste eeuw

1) De toegangsdeur is een originele, enkele paneeldeur in pitch pine

uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van T-vormige deurkrukken. De

geprofileerde deuromlijsting in pitch pine is bovenaan voorzien van

oren. In de wc-ruimte zitten twee recente deuren.

2) De originele, geprofileerde deuromlijsting van de toegangsdeur

bleef bewaard. De deur zelf bleef wellicht bewaard bij de deuren die

op de kelderverdieping zijn opgeslagen. De wc heeft een recente

deur, net zoals de scheidingswand die de trap verbergt ingevuld is

met twee recente deuren.

De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

De trap in de ruimte is de houten bordestrap die naar de

kelderverdieping leidt (zie ruimte -1.19). Het deel naar de eerste

verdieping werd dichtgemaakt. Langs de trap loopt een

muurschildering.

116


117


118


3.2.5 Eerste verdieping

Afb. 23 Plan eerste verdieping

Afb. 24 Plan eerste verdieping (SAA, 697#2322)

119


Ruimte 1.1

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Pilotage - inspecteur

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Vlak bepleisterd plafond met geprofileerde kooflijst van recente

datum. Vermoedelijk oorspronkelijk aangekleed zoals ruimte 2.1.

De muren zijn bekleed met behangpapier van recente datum en

voorzien van een originele plint.

De toegangsdeur is een eind 20 ste -eeuwse deur, die in het deurkader

is opgehangen met paumelles en voorzien is van een handgreep.

Nieuwe ramen.

120


Ruimte 1.2

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere /

Gang

Ter hoogte van ruimte 1.7 werd in de gang een aparte ruimte

gecreëerd in de jaren ’60-’70 van de 20 ste eeuw met vals plafond,

valse wanden en recente toegangsdeur.

In de gang worden parketvloeren en tegelvloeren met elkaar

gecombineerd:

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

De tegelvloeren bestaan uit ‘Saargemundsche plaveien’. Het betreft

gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande uit witte en

zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord met een

zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van de ruimte

en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met een

bruine tegel van 16 x 16 cm.

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk. Plaatselijk

voorzien van valse plafonds.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

(geel/wit/bruin) geschilderde plint en buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van T-vormige deurkrukken. In de

deuropening naar de ruimte 1.1 zit een originele dubbele paneeldeur

in pitch pine uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenstuk

en twee opendraaiende vleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en ontdaan zijn van hun

sluitwerk. De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren.

In de vensteropeningen zitten originele, eikenhouten ramen uit de

late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van (originele)

spanjoletsluitingen. In de meest linkse en rechtse vensteropening zit

een origineel raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast

bovenlicht met gedrukte spitsboog en een opendraaiende vleugel die

in het raamkader is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien

is van een spanjoletsluiting. De vensteropening in de gang ter hoogte

van ruimte 1.7 is ingevuld met een origineel, eikenhouten raam uit de

late 19 de eeuw, bestaande uit drie raamvleugels die in het raamkader

zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen (één origineel en twee vervangen). Het

bovenlicht zit verborgen achter het vals plafond. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

121


122


Ruimte 1.3

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Génie maritime - renseignements

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Vals plafond. Wellicht bleef het origineel plafond hierachter bewaard.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van een L-en T-vormige deurkruk.

De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan

voorzien van oren. De toegangsdeur heeft nog een extra deur in de

deuropening hangen met briquetscharnieren, maar het uitzicht en

het sluitwerk dateren van recentere datum.

In de vensteropeningen zitten originele, eikenhouten ramen uit de

late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van (originele)

spanjoletsluitingen. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam

123


Ruimte 1.4

Oorspronkelijke functie Pilotage

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van T-vormige deurkrukken. De

geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan voorzien

van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht met gedrukte spitsboog

en een opendraaiende vleugel die in het raamkader is opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien is van een spanjoletsluiting

(jaren ’70 van de 20ste eeuw). De vensteropeningen zijn voorzien van

een houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 1.1

124


Ruimte 1.5

Oorspronkelijke functie Gang

Vloer

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande

uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord

met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van

de ruimte en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met

een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Plafond

Het plafond is opgedeeld in verschillende velden opgebouwd uit

originele, bepleisterde troggewelven met daarrond geprofileerd

lijstwerk. Het geheel is witgeschilderd.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een grijs

geschilderde houten plint en geel geschilderde buiklijst. Ter hoogte

van de overspanningen en doorgangen naar 1.2 en traphal D zijn

muurpilasters met consoles te zien (idem 1.2).

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen naar de verschillende ruimtes aansluitend bij de

gang zijn ingevuld met originele enkele paneeldeuren uit de late 19 de

eeuw (zie ‘deuren’ bij de verschillende ruimtes). De deuropeningen

zijn voorzien van een originele geprofileerde, houten omlijsting met

bovenaan oren.

De doorgang naar 1.2 is ingevuld met een originele dubbele

paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een

groot vast bovenlicht met houten roedenverdeling en twee

deurvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-vormige

deurkruk. De deurvleugels zijn bovenaan voorzien van een

glasinvulling.

De doorgang naar de traphal D is ingevuld met een originele, dubbele

paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast

bovenlicht en twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een originele

spanjoletsluiting. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Andere /

125


126


Ruimte 1.6

Oorspronkelijke functie Ponts et Chaussées – Bureau Ingénieur en chef

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met een originele, paneeldeur in

pitch pine uit de late 19 de eeuw, die in het deurkader is opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken. De deur is bovenaan ingevuld met structuurglas. De

deuropeningen zijn voorzien van een originele geprofileerde, houten

omlijsting met bovenaan oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw, bestaande uit een tweedelig, vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een originele

spanjoletsluiting. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Andere /

127


Ruimte 1.7

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Ponts et Chaussées – Bureau Ingénieur en chef

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en grijs geschilderde buiklijst.

De deuropening naar 1.2 is ingevuld met een originele, houten

dubbele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw , bestaande uit

een vast bovenlicht en twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk. De deur is bovenaan ingevuld met structuurglas.

De deuropeningen naar 1.6 en 1.8 zijn ingevuld met een originele,

paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw, die in het deurkader is

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van T-vormige

deurkrukken. De deuropeningen zijn voorzien van een originele

geprofileerde, houten omlijsting met bovenaan oren.

De centrale vensteropening is ingevuld met een origineel

eikenhouten raam uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast

bovenlicht en twee opendraaiende raamvleugels die in het

raamkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn

van een spanjoletsluiting (jaren ’70 van de 20 ste eeuw). De

vensteropeningen naast de centrale vensteropening zijn ingevuld

met een eikenhouten raam bestaande uit een vast bovenlicht en één

opendraaiende raamvleugel die is opgehangen in het raamkader met

briquetscharnieren en voorzien is van een spanjoletsluiting (jaren ’70

van de 20 ste eeuw). De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

/

128


129


Ruimte 1.8

Oorspronkelijke functie Ponts et Chaussées – Bureau Ingénieur en chef

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, witgeschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met een originele, paneeldeur in

pitch pine uit de late 19 de eeuw, die in het deurkader is opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-vormige

deurkruk. De deur is bovenaan ingevuld met structuurglas. De

deuropeningen zijn voorzien van een originele geprofileerde, houten

omlijsting met bovenaan oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw, bestaande uit een tweedelig, vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een originele

spanjoletsluiting. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Andere /

130


Ruimte 1.9

Oorspronkelijke functie Génie maritime – Ingenieur en chef

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, oranje

geschilderde plint en buiklijst. De originele, houten tussenwand met

paneelwerk werd geplaatst om een gang te creëren.

Schrijnwerk: deuren De toegangsdeur is ingevuld met een originele paneeldeur in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken. De deuropening naar ruimte 1.3 is ingevuld met een

originele paneeldeur (zie ruimte 1.3). De geprofileerde

deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen (één uit de jaren ’70 van de 20 ste eeuw). De

vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 1.3

131


Ruimte 1.10

Oorspronkelijke functie Pilotage

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken of L- en T-vormige deurkruk of twee T-vormige

deurkrukken of zijn ontdaan van hun sluitwerk. De geprofileerde

deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropeningen zitten originele, eikenhouten ramen uit de

late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen uit de jaren ’70 van de 20 ste eeuw. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 1.11

132


Ruimte 1.11

Oorspronkelijke functie Pilotage

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

onbeschilderde plint en witgeschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L- en/of T-vormige

deurkrukken. De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

spanjoletsluitingen. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

133


Ruimte 1.12

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

(niet ingevuld op plan)

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, rood

geschilderde plint en beige geschilderde buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van L- en/of T-vormige

deurkrukken. De toegangsdeur is voorzien van recente L-vormige

deurkrukken. De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren.

In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen, waarvan één vervangen is in de jaren ’70 van de

20 ste eeuw. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam

134


Ruimte 1.13

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Ecole de navigation – Bureau des professeurs

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken (toegangsdeur) en L- en T-vormige deurkruk (naar 1.14).

De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan

voorzien van oren.

In de vensteropeningen zitten originele, eikenhouten ramen uit de

late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

spanjoletsluitingen. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam

135


Ruimte 1.14

Oorspronkelijke functie Ecole de navigation – classe (samen met 1.15)

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst. In de ruimte staat een houten

scheidingswand uit de tweede helft van de 20 ste eeuw die de

oorspronkelijke ruimte in twee deelde.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken. De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

spanjoletsluitingen. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

136


Ruimte 1.15

Oorspronkelijke functie Ecole de navigation – classe (samen met 1.14)

Vloer

Recente vloer

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Recente afwerking (2 de helft 20 ste eeuw).

Schrijnwerk: deuren In de scheidingswand zit een recente deur.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

spanjoletsluitingen. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere

Ongedecoreerd schouwlichaam

137


Ruimte 1.16

Oorspronkelijke functie Sanitaire ruimte

Vloer

Recente tegelvloer

Plafond

Volgens het bestek hadden de sanitaire ruimtes oorspronkelijk een

houten plafond in pitch pine hadden (zie ruimte 0.18). In deze ruimte

zit er nu een vals plafond.

Muren

Bepleisterd, beschilderd en betegeld met tegels uit de jaren ’60 van

de 20 ste eeuw.

Schrijnwerk: deuren De deuropening is ingevuld met een originele paneeldeur in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van T-vormige deurkrukken. De

geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van

oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee delen met bovenaan

telkens een klein kantelraampje. De vensteropeningen zijn voorzien

van een houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde

lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

138


Ruimte 1.17

Oorspronkelijke functie Sanitaire ruimte

Vloer

Recente tegelvloer

Plafond

Volgens het bestek hadden de sanitaire ruimtes oorspronkelijk een

houten plafond in pitch pine hadden (zie ruimte 0.18). In deze ruimte

zit er nu een vals plafond.

Muren

Bepleisterd, beschilderd en betegeld met tegels uit de jaren ’60 van

de 20 ste eeuw.

Schrijnwerk: deuren De deuropening is ingevuld met een originele paneeldeur in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van recente L-vormige

deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee delen met bovenaan

telkens een klein kantelraampje. De vensteropeningen zijn voorzien

van een houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde

lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

139


Ruimte 1.18

Oorspronkelijke functie Génie maritime – Chef du bureau

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Vals plafond. Wellicht bleef het origineel plafond hierachter bewaard.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropening is ingevuld met een originele paneeldeur in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van recente L-vormige

deurkrukken. De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren. In de deuropening naar ruimte 1.19 zit

een recente deur.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten ramen uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen uit de jaren ’70 van de 20 ste eeuw. De

vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

140


Ruimte 1.19

Oorspronkelijke functie Génie maritime – Conducteur

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Vals plafond. Wellicht bleef het origineel plafond hierachter bewaard.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van een originele L-en T-vormige

deurkruk (toegangsdeur) of zijn ontdaan van hun sluitwerk (deur

naar 1.20). De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen uit de jaren ’70 van de 20 ste eeuw. De

vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

141


Ruimte 1.20

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Génie maritime – Ingénieur

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Vals plafond. Wellicht bleef het origineel plafond hierachter bewaard.

Bepleisterd, behangen met tasso, witgeschilderd en voorzien van een

originele, witgeschilderde plint. De buiklijst is hier niet langer

aanwezig.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken (toegangsdeur) of ontdaan zijn van hun sluitwerk (deur

naar 1.19). De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn

bovenaan voorzien van oren.

In de vensteropeningen zitten originele, eikenhouten ramen uit de

late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele

spanjoletsluitingen waarvan bij elk raam één vervangen is in de jaren

’70 van de 20 ste eeuw. De vensteropeningen zijn voorzien van een

houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam

142


Ruimte 1.21

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Ecole de navigation – classe

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst. Tussen de ruimte 1.21 en 1.22 staat

een ‘valse wand’. Op het origineel plan staat er een muur met een

centrale deuropening tussen de ruimte 1.21 en 1.22.

De deuropening is ingevuld met een originele paneeldeur in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van T-vormige deurkrukken. De

geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van

oren. De deuropening tussen 1.21 en 1.22 is ingevuld met een

accordeondeur.

In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien van

spanjoletsluitingen uit de jaren ’70 van de 20 ste eeuw. De

vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam

143


Ruimte 1.22

Oorspronkelijke functie Ecole de navigation – classe

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst. Tussen de ruimte 1.21 en 1.22 staat

een ‘valse wand’. Op het origineel plan staat er een muur met een

centrale deuropening tussen de ruimte 1.21 en 1.22.

Schrijnwerk: deuren De deuropening is ingevuld met een originele paneeldeur in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van recente T-vormige

deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren. De deuropening tussen 1.21 en 1.22 is

ingevuld met een accordeondeur.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien van originele

spanjoletsluitingen waarvan de handgrepen zijn afgebroken. De

vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

144


Ruimte 1.23

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Génie maritime – Bureau des commis

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Vals plafond. Wellicht bleef origineel plafond erachter bewaard.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst.

De deuropening vanuit de traphal is ingevuld met een originele

dubbele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw bestaande uit

een houten bovenstuk met panelen en twee deurvleugels die in het

deurkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn

van recente L-vormige deurkrukken en een nieuw slot. De originele

slotplaat bleef wel bewaard.

De deuropeningen naar de aangrenzende ruimtes zijn ingevuld met

een enkele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw die in het

deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van

twee T-vormige deurkrukken (1.22) of twee recente L-vormige

deurkrukken (1.24). Beide deuren zijn witgeschilderd. De

geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan voorzien

van oren.

De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting..

Beide ramen hebben nog hun originele glasinvulling. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam

145


Ruimte 1.24

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Génie maritime – Bureau des commis

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele,

witgeschilderde plint en buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken (toegangsdeur vanuit 1.26 en deur naar 1.23) of voorzien

van T-vormige deurkrukken (deur naar 1.30). De geprofileerde

deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan voorzien van oren.

De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een originele

spanjoletsluiting. Beide ramen hebben nog hun originele

glasinvulling. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam

146


Ruimte 1.25

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Génie maritime – Ingénieur

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Vals plafond. Wellicht bleef origineel plafond erachter bewaard.

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint en buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken (toegangsdeur en deur naar 1.27). De geprofileerde

deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan voorzien van oren.

In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien van een originele

en een spanjoletsluiting uit de jaren ’70 van de 20 ste eeuw. De

vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met de

traphal E

147


Ruimte 1.26

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen /

Andere /

Gang

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande

uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord

met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van

de ruimte en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met

een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Het plafond is opgedeeld in verschillende velden opgebouwd uit

originele, bepleisterde troggewelven met daarrond geprofileerd

lijstwerk. Het geheel is witgeschilderd.

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een zwart

geschilderde houten plint en geel geschilderde buiklijst. Ter hoogte

van de overspanningen van de ruimte aan de kruispunten met gang

1.5, traphal D, gang 1.30 zijn muurpilasters met consoles te zien (idem

1.2 en 1.5). Ter hoogte van de doorgangen naar de traphal C zijn

rondboogvormige doorgangen met muurpilasters met knopkapitelen

met bladwerk en bloemen.

De deuropeningen naar de verschillende ruimtes aansluitend bij de

gang zijn ingevuld met originele enkele paneeldeuren uit de late 19 de

eeuw (zie ‘deuren’ bij de verschillende ruimtes). De deuropeningen

zijn voorzien van een originele geprofileerde, houten omlijsting met

bovenaan oren.

De doorgang naar 1.5 is ingevuld met een originele dubbele

paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een

groot vast bovenlicht met houten roedenverdeling en twee

deurvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-vormige

deurkrukken. De deurvleugels zijn bovenaan voorzien van een

glasinvulling.

De doorgang naar de traphal E is ingevuld met een originele, dubbele

paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast

bovenlicht en twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken. Eén deurvleugel staat los naast de trap.

Centraal in de hal, in één van de rondboogvormige doorgangen, zit

een originele dubbele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw,

bestaande uit twee deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetschaniernieren en voorzien zijn van een L-

en T-vormige deurkruk. Het bovenlicht werd

verwijderd/dichtgemaakt, of de deur werd gerecupereerd van een

andere plaats in het gebouw en in de opening geplaatst.

148


149


150


Ruimte 1.27

Oorspronkelijke functie Génie maritime – Archives, dépôt de plans & Bibliotheque (samen

met 1.28)

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Vals plafond. Wellicht bleef origineel plafond erachter bewaard.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint en buiklijst. De scheidingswand met 1.28 is een valse wand.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van twee T-vormige deurkrukken.

De geprofileerde deuromlijstingen in pitch pine zijn bovenaan

voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel, eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een

originele en een recentere spanjoletsluiting. De vensteropeningen

zijn voorzien van een houten venstertablet en een omlijsting met

kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

151


Ruimte 1.28

Oorspronkelijke functie Génie maritime – Archives, dépôt de plans & Bibliotheque (samen

met 1.27)

Vloer

Parket, gelegd in visgraatverband (à batôns rompus)

Plafond

Vals plafond. Wellicht bleef origineel plafond erachter bewaard.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint en buiklijst. De scheidingswand met 1.27 is een valse wand.

Schrijnwerk: deuren De deuropening naar 1.29 is ingevuld met een originele paneeldeur in

pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T- vormige

deurkruk uit de jaren ’30. De geprofileerde deuromlijsting in pitch

pine zijn bovenaan voorzien van oren. De toegangsdeur is een

recente deur.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een

originele en een spanjoletsluiting uit de jaren ’70 van de 20 ste eeuw.

De vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

152


Ruimte 1.29

Oorspronkelijke functie Génie maritime – Ingénieur en chef

Vloer

Linoleum

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

Bepleisterd, geschilderd en voorzien van een originele, geschilderde

plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele paneeldeuren in pitch

pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-vormige deurkruk

(deur naar 1.9) en L- en T-vormige deurkruk uit de jaren ’30 van de

20 ste eeuw (deur naar 1.28). De geprofileerde deuromlijstingen in

pitch pine zijn bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening zit een origineel eikenhouten raam uit de late

19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht met twee gedrukte

spitsbogen en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een

originele en een spanjoletsluiting van recentere datum. De

vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

153


Ruimte 1.30

Oorspronkelijke functie Gang, waarvan een deel als bergruimte fungeert en afgesloten is

door een later ingebrachte scheidingsmuur.

Vloer

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande

uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord

met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van

de ruimte en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met

een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Plafond

Het plafond is opgedeeld in verschillende velden opgebouwd uit

originele, bepleisterde troggewelven met daarrond geprofileerd

lijstwerk. Het geheel is witgeschilderd.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een grijs

geschilderde houten plint en geel geschilderde buiklijst. Ter hoogte

van de overspanningen en doorgangen naar 1.26 en traphal E zijn

muurpilasters met consoles te zien (idem 1.2 en 1.5).

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen naar de verschillende ruimtes aansluitend bij de

gang zijn ingevuld met originele enkele paneeldeuren uit de late 19 de

eeuw (zie ‘deuren’ bij de verschillende ruimtes). De deuropeningen

zijn voorzien van een originele geprofileerde, houten omlijsting met

bovenaan oren.

De toegangsdeur van de bergruimte (deel van de gang) is een

originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw die in

het deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is

van recente L-vormige deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een originele

spanjoletsluiting en één van iets latere datum. De vensteropeningen

zijn voorzien van een houten venstertablet en een omlijsting met

kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

154


155


3.2.6 Tweede verdieping

Afb. 25 Plan tweede verdieping

Afb. 26 Plan tweede verdieping (SAA, 697#2322)

156


Ruimte 2.1

Oorspronkelijke functie Marigraphe

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Het plafond is opgedeeld in verschillende velden met geprofileerd

lijstwerk door middel van balken die op consoles rusten.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een geel

geschilderde houten plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De brede deuropeningen zijn voorzien van paneelwerk aan de zij- en

bovenkanten. De deuropening naar 2.4 is ingevuld met een recente

deur en de sporen van de oorspronkelijke scharnieren zijn te zien in

de deuropening. De deuropening naar de gang 2.2 is ingevuld met

een originele , enkele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw ,

die in het deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien zijn van een L- en T-vormige deurkruk. De geprofileerde,

houten deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit één opendraaiende raamvleugel

met een bovenlicht in de vorm van een gedrukte spitsboog, die in het

raamkader is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van

een spanjoletsluiting (twee zijn vervangen in de jaren ’70 van de 20 ste

eeuw en drie zijn origineel). De vensteropeningen zijn voorzien van

een houten venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in

pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

157


158


Ruimte 2.2

Oorspronkelijke functie Gang

Vloer

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft een gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord

bestaande uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden

afgeboord met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de

overspanningen van de ruimte en de doorgangen werd de gele

veldtegels afgeboord met een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een rood

geschilderde houten plint en witgeschilderde buiklijst. Ter hoogte

van de overspanningen van de gang zijn tegen de wanden

muurpilasters met consoles te zien. Deze zijn eenvoudiger

uitgewerkt dan op de gelijkvloerse en eerste verdieping.

Schrijnwerk: deuren Eén van de doorgangen met muurpilasters is ingevuld met een

originele dubbele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw,

bestaande uit een vast bovenlicht met houten roedenverdeling en

twee opendraaiende deurvleugels die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een

originele L- en T-vormige deurkruk. De andere doorgang met

muurpilasters heeft een recente invulling met een recente, enkele

deur.

De overige deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele

paneeldeuren in pitch pine uit de late 19 de eeuw, die in het deurkader

zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van T-

vormige deurkrukken of recente L-vormige deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met een origineel eikenhouten

raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van spanjoletsluitingen. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

De meest linkse en rechtse vensteropening zijn ingevuld met een

origineel eikenhouten raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit één

opendraaiende raamvleugel met een bovenlicht in de vorm van een

gedrukte spitsboog, die in het raamkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van een spanjoletsluiting.

In de vensteropening in het bureel, dat in de gang werd gecreëerd,

zitten drie enkele, originele eikenhouten ramen uit de late 19 de eeuw,

bestaande uit een spitsboogvormig bovenlicht en een raamvleugel

die in het raamkader is opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien is van spanjoletsluitingen uit de jaren ’70 van de 20 ste eeuw.

Andere /

159


160


161


Ruimte 2.3

Oorspronkelijke functie Bureau de chef de service

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

witgeschilderde houten plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met een origineel eikenhouten

raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van vier verschillende

spanjoletsluitingen (één originele, 2 van latere datum en 1 recente).

De vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en

een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingsmuur met 2.9

162


Ruimte 2.4

Oorspronkelijke functie Pont et chaussées – Bureau ingénieur

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

onbeschilderde houten plint en witgeschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit één opendraaiende raamvleugel

met een bovenlicht in de vorm van een gedrukte spitsboog, die in het

raamkader is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van

een spanjoletsluiting. De vensteropening is voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 2.1

163


Ruimte 2.5

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Gang

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande

uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord

met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van

de ruimte en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met

een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een zwart

onbeschilderde houten plint en een witgeschilderde buiklijst. Ter

hoogte van de overspanningen van de gang zijn tegen de wanden

muurpilasters met consoles te zien. Deze zijn eenvoudiger

uitgewerkt dan op de gelijkvloerse en eerste verdieping.

De deuropening naar 2.12 is ingevuld met originele, enkele

paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader

zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van twee T-

vormige deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Het houten paneelwerk in de opening naar de gang 2.2 werd

verplaatst en zat vermoedelijk oorspronkelijk ter hoogte van de

overspanning op de grens met de gang 2.2 zoals op de gelijkvloerse

en eerste verdieping. Het bovenlicht en het kader zijn niet origineel,

maar de dubbele paneeldeur in het kader wel. Het betreft een

originele dubbele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw, die in

het deurkader is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is

van een L- en T-vormige deurkruk, alsook aan één zijde ontdaan is van

het sluitwerk.

De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

bestaande uit een vast bovenlicht en twee opendraaiende

raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele spanjoletsluitingen

(m.u.v. één dat vervangen is in de jaren ’70 van de 20 ste eeuw). De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

164


165


Ruimte 2.6

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Pont et chaussées – Conducteur

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een bruin

geschilderde houten plint en een oranje geschilderde buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren. In de deuropening naar 2.7 zit geen

deur meer. Wellicht bevindt deze deur zich op de kelderverdieping.

De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

bestaande uit een vast bovenlicht en twee opendraaiende

raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

166


Ruimte 2.7

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Hydrographie – Bureau de dessin

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

onbeschilderde houten plint en een oranje geschilderde buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren. De deuropening naar 2.8 is

dichtgemaakt. De oorspronkelijke deur bevindt zich wellicht op de

kelderverdieping.

Aantal: 3 (2 enkele en 1 dubbele)

De centrale vensteropening is ingevuld met een origineel

eikenhouten raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast

bovenlicht en twee opendraaiende raamvleugels die in het

raamkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn

van een spanjoletsluiting. Het bovenlicht heeft 2 x 1 verdeling, terwijl

de raamvleugels geen verdeling hebben (glas is vervangen). De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

De vensteropeningen naast de centrale vensteropening zijn ingevuld

met een eikenhouten raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een

vast bovenlicht en één opendraaiende raamvleugel die is

opgehangen in het raamkader met briquetscharnieren en voorzien is

van een spanjoletsluiting. Het bovenlicht heeft 2 x 1 verdeling, terwijl

de raamvleugel geen verdeling heeft (glas is vervangen). De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

167


Ruimte 2.8

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Hydrographe

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

onbeschilderde houten plint en een witgeschilderde buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

168


Ruimte 2.9

Oorspronkelijke functie Bureau d’ ingenieur hydrographe

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre). Ter hoogte van het raam is een klein

stukje tegelvloer, bestaande uit bruine tegels van 16 x 16 cm te zien.

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

witgeschilderde houten plint en een wit/rood geschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele spanjoletsluitingen

(1930-1940). De vensteropening is voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 2.3

169


Ruimte 2.10

Oorspronkelijke functie Pont et chaussées – Bureau ingénieur

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

onbeschilderde houten plint en witgeschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van twee T-

vormige deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met een origineel eikenhouten

raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele spanjoletsluitingen.

De vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en

een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere Ongedecoreerd schouwlichaam tegen de scheidingswand met 2.11

170


Ruimte 2.11

Oorspronkelijke functie Pont et chaussées – ingénieur (vormt oorspronkelijke één geheel

met 2.12)

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

witgeschilderde houten plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een twee T-

vormige deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele spanjoletsluitingen.

De vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

171


Ruimte 2.12

Oorspronkelijke functie Pont et chaussées – ingénieur (vormt oorspronkelijke één geheel met

2.11)

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

witgeschilderde houten plint en buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van twee T-

vormige deurkrukken. De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een spanjoletsluiting. De

vensteropeningen zijn voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

172


Ruimte 2.13

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm. Deze

werden in de loop van de 20 ste eeuw rood geschilderd.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

Schrijnwerk: deuren De toegangsdeur is een originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit

de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van recente L-vormige

deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen Dakvlakvensters en één origineel raam bestaande uit twee

raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van raamschuiven.

Andere

De dakconstructie betreft een originele, geschoorde makelaarspant,

waarvan de onderdelen met bouten zijn verbonden. In de ruimte

staat tevens een bakstenen schouwlichaam.

173


Ruimte 2.14

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Zolder

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm. Deze

werden in de loop van de 20 ste eeuw rood geschilderd.

Vals plafond

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

De toegangsdeur is een originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit

de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van een L-en T-vormige deurkruk.

Dakvlakvensters en één origineel raam bestaande uit twee

raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van raamschuiven.

De dakconstructie betreft een originele, geschoorde makelaarspant,

waarvan de onderdelen met bouten zijn verbonden. In de ruimte

staat tevens een bakstenen schouwlichaam.

174


Ruimte 2.15 – 2.17 – 2.18 – 2.20

Oorspronkelijke functie Zolder. Deze verdieping dateert uit de jaren ’60 of ’70 van de 20 ste

eeuw, wanneer dit zoldergedeelte werd ingericht als bureelruimtes.

Vloer

Linoleum. Oorspronkelijke vloer = Boomse plaveien.

Plafond

Recente plafonds.

Muren

Recente afwerking.

Schrijnwerk: deuren Deuren uit de jaren ’60-’70 van de 20 ste eeuw.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen aan de binnenkoer zijn ingevuld met

schrijnwerk uit de jaren ’60-’70 van de 20ste eeuw.

Andere

De originele dakconstructie bleef bewaard, maar werd ingewerkt in

de wanden en plafonds van de verschillende ruimtes.

175


Ruimte 2.16

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Linoleum. Oorspronkelijke vloer = Boomse plaveien.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

Schrijnwerk: deuren De toegangsdeur is een originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit

de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van een L-en T-vormige deurkruk.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele raamschuiven.

Andere /

176


Ruimte 2.19

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Zolder

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm. Deze

werden in de loop van de 20 ste eeuw rood geschilderd.

Vals plafond

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

De toegangsdeur is een originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit

de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van een L-en T-vormige deurkruk.

Dakvlakvensters en één origineel raam bestaande uit twee

raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van raamschuiven.

De dakconstructie betreft een originele, geschoorde makelaarspant,

waarvan de onderdelen met bouten zijn verbonden. In de ruimte

staat tevens een bakstenen schouwlichaam.

177


Ruimte 2.21

Oorspronkelijke functie Bureau des commis l’ hydrographie

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre). Ter hoogte van het raam is een klein

stukje tegelvloer, bestaande uit bruine tegels van 16 x 16 cm te zien.

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

witgeschilderde houten plint en een wit/rood geschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk (toegangsdeur) en twee T-vormige krukken (deur

naar 2.22). De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn bovenaan

voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele spanjoletsluitingen.

De vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed. Het

grote vaste raam dat uitgeeft op de gang is niet origineel.

Andere /

178


Ruimte 2.22

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Bureau des commis l’ hydrographie

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

witgeschilderde houten plint en een wit/rood geschilderde buiklijst.

De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk (toegangsdeur) en twee T-vormige deurkrukken

(zijdeur 2.21 en 2.23). De geprofileerde, houten deuromlijstingen zijn

bovenaan voorzien van oren.

De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele spanjoletsluitingen.

De vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

179


Ruimte 2.23

Oorspronkelijke functie Bureau des commis l’ hydrographie

Vloer

Parket, gelegd in een verband met vier centrale vierkanten omgeven

door rechthoeken (Dampierre)

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

witgeschilderde houten plint en een wit/rood geschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk (toegangsdeur en deur naar 2.9) en twee T-

vormige deurkrukken (deur naar 2.22). De geprofileerde, houten

deuromlijstingen zijn bovenaan voorzien van oren.

Schrijnwerk: ramen De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee opendraaiende

raamvleugels met elk hun bovenlicht in de vorm van een gedrukte

spitsboog, die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van originele spanjoletsluitingen.

De vensteropening is voorzien van een houten venstertablet en een

omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine van 12.5 cm breed.

Andere /

180


Ruimte 2.24

Oorspronkelijke functie Gang

Vloer

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm met een boord bestaande

uit witte en zwarte tegels van 16 x 16 cm aan beide zijden afgeboord

met een zwarte boordtegel. Ter hoogte van de overspanningen van

de ruimte en de doorgangen werd de gele veldtegels afgeboord met

een bruine tegel van 16 x 16 cm.

Plafond

Origineel plafond bestaande uit een centraal veld met bepleisterde

troggewelven omgeven door geprofileerd lijstwerk. Ter hoogte van

de overspanningen van de gang zijn tegen de wanden muurpilasters

met consoles te zien. Deze zijn eenvoudiger uitgewerkt dan op de

gelijkvloerse en eerste verdieping.

Muren

De muren zijn bepleisterd, geschilderd en voorzien van een

onbeschilderde houten plint en een witgeschilderde buiklijst.

Schrijnwerk: deuren Zie ruimtes die op de gang uitgeven.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht en twee

opendraaiende raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een originele

spanjoletsluiting. Slechts één is vervangen in de jaren ‘70 van de 20 ste

eeuw. De vensteropeningen zijn voorzien van een houten

venstertablet en een omlijsting met kwartronde lijsten in pitch pine

van 12.5 cm breed.

Andere /

181


3.2.7 Zolderverdieping

Afb. 27 Plan van de zolderverdieping

Afb. 28 Plan van de zolderverdieping (SAA, 697#2320)

182


Ruimte 3.1

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Zolder

De vloer is een tegelvloer bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’.

Het betreft gele veldtegels van 16 x 16 cm.

Origineel plafond opgebouwd uit bakstenen troggewelven.

De muren zijn bepleisterd, beschilderd en voorzien van een houten

plint.

De toegangsdeur is een originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit

de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien is van een L-en T-vormige deurkruk.

De vensteropeningen zijn ingevuld met originele, eikenhouten ramen

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit twee raamvleugels die in het

raamkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn

van een spanjoletsluiting.

In de ruimte staat een originele, gietijzeren spiltrap uit de late 19 de

eeuw die naar het hoogste punt in de toren leidt. De trap heeft een

houten handlijst.

183


184


Ruimte 3.2

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm, gelegd

in halftegelverband. Deze werden in de loop van de 20 ste eeuw rood

geschilderd.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken of zijn ontdaan van hun sluitwerk.

Schrijnwerk: ramen In de dakkapellen zitten originele houten ramen met bovenlicht in de

vorm van een driepas en één raamvleugel die opgehangen is met

bochtscharnieren en voorzien is van een schuifslot.

Andere /

185


Ruimte 3.3

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm, gelegd

in halftegelverband. Deze werden in de loop van de 20 ste eeuw rood

geschilderd.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken of zijn ontdaan van hun sluitwerk.

Schrijnwerk: ramen In de vensteropening aan de binnenkoer zit een origineel,

eikenhouten raam uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast

bovenlicht en twee opendraaiende vleugels die in het raamkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

spanjoletsluitingen. In de vensteropening aan de westgevel zit bleef

het origineel bovenlicht bewaard, maar werden de raamvleugels

vervangen en voorzien van nieuw hang- en sluitwerk.

Andere

Betonnen dakstructuur van na WOII.

186


Ruimte 3.4

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm, gelegd

in halftegelverband. Deze werden in de loop van de 20 ste eeuw rood

geschilderd.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken of zijn ontdaan van hun sluitwerk.

Schrijnwerk: ramen In de dakkapellen zitten originele houten ramen met bovenlicht in de

vorm van een driepas en één raamvleugel die opgehangen is met

bochtscharnieren en voorzien is van een schuifslot.

Andere /

187


Ruimte 3.5

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm, gelegd

in halftegelverband. Deze werden in de loop van de 20 ste eeuw rood

geschilderd.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

Schrijnwerk: deuren De deuropening is ingevuld met originele, enkele paneeldeuren in

pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-vormige

deurkruk.

Schrijnwerk: ramen De vensteropeningen zijn ingevuld met houten ramen bestaande uit

twee raamvleugels (deels vervangen) die opgehangen zijn met

scharnieren en voorzien zijn van schuifsluitingen.

Andere

Dakconstructie opgebouwd uit samengestelde spanten, met centraal

een breed schouwlichaam. De onderdelen van de spanten zijn met

elkaar verbonden d.m.v. bouten. Binnengoten.

188


Ruimte 3.6

Oorspronkelijke functie

Vloer

Plafond

Muren

Schrijnwerk: deuren

Schrijnwerk: ramen

Andere

Zolder

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm, gelegd

in halftegelverband. Deze werden in de loop van de 20 ste eeuw

bekleed met vloertapijt.

Vals plafond

Valse wanden en witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in

kruisverband.

De deuropening is ingevuld met originele, enkele paneeldeuren in

pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-vormige

deurkruk.

De vensteropening is ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht (achter vals

plafond) en twee raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien zijn van schuifsluitingen.

189


Ruimte 3.7

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm, gelegd

in halftegelverband. Deze werden in de loop van de 20 ste eeuw rood

geschilderd.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van een L- en T-

vormige deurkruk.

Schrijnwerk: ramen Dakvlakvenster en dakvenster.

Andere

Ongedecoreerd schouwlichaam. Binnengoot.

190


Ruimte 3.8

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm, gelegd

in halftegelverband. Deze werden in de loop van de 20 ste eeuw rood

geschilderd.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

Schrijnwerk: deuren De deuropeningen zijn ingevuld met originele, enkele paneeldeuren

in pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader zijn

opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente L-

vormige deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen Dakvlakvenster en dakkapel met origineel houten raam met

bovenlicht in de vorm van een driepas en één raamvleugel die

opgehangen is met bochtscharnieren en voorzien is van een

schuifslot.

Andere

Ongedecoreerd schouwlichaam. Binnengoot.

191


Ruimte 3.9

Oorspronkelijke functie Zolder

Vloer

Originele rode geschuurde Boomse plaveien van 20 x 20 cm, gelegd

in halftegelverband. Deze werden in de loop van de 20 ste eeuw rood

geschilderd.

Plafond /

Muren

Witgeschilderde bakstenen muren gemetseld in kruisverband.

Schrijnwerk: deuren De deuropening is ingevuld met een originele, enkele paneeldeur in

pitch pine uit de late 19 de eeuw , die in het deurkader is opgehangen

met briquetscharnieren en voorzien is van recente L-vormige

deurkrukken.

Schrijnwerk: ramen Dakkapellen met origineel houten raam met bovenlicht in de vorm

van een driepas en één raamvleugel die opgehangen is met

bochtscharnieren en voorzien is van een schuifslot. De

vensteropeningen zijn ingevuld met een origineel eikenhouten raam

uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht en twee

raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van spanjoletsluitingen.

Andere

Dakconstructie is geschilderd en ingewerkt in de wanden en plafond.

Binnengoot.

192


193


3.2.8 Traphallen

C

D

E

A

B

Traphal A en B

De trap in traphal A en B loopt van de gelijkvloerse tot de zolderverdieping van het gebouw. Het

betreft een bordestrap met treden in grijze Echaillonsteen en bordessen die betegeld zijn met

‘Saargemundsche plaveien’. De betegeling van de kleine bordessen betreft een gele veldtegel van

16 x 16cm, een bruine boordtegel van 16 x 16 cm met daartussen zwarte boordtegels van 8 x 20

cm. De grote bordessen maken deel uit van de gangen 0.2, 1.2 en 2.2. Ter hoogte van de gangen

0.2, 1.2 en 2.2 zijn de doorgangen naar boven en beneden voorzien van rondboogvormige

openingen met op de voor- en zijkanten muurpilasters. Op de bordessen daartussen zitten

deuropeningen die ingevuld zijn met enkele deuren: in de traphal A een recente deur en in de

traphal B een originele, enkele paneeldeur in pitch pine uit de late 19 de eeuw die in het deurkader

is opgehangen met briquetscharnieren en voorzien is van recente L-vormige deurkrukken. Ter

hoogte van de bordessen zitten eveneens vensteropeningen die ingevuld zijn met originele

eikenhouten ramen, bestaande uit een vast bovenlicht en twee opendraaiende raamvleugels die

in het raamkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van originele of

recentere spanjoletsluitingen. De trap heeft een eenvoudige handgreep die aan twee zijden aan

de muur is bevestigd en op de zolderverdieping een metalen traphek met stijlen en een houten

handlijst.

194


195


196


Traphal C

De traphal C is de meest statige traphal van het gebouw. De trap loopt van de kelderverdieping

(soubassement) naar de eerste verdieping. Het betreft een dubbele bordestrap met treden in

grijze Echaillonsteen en bordessen die betegeld zijn met ‘Saargemundsche plaveien’. De

betegeling van de kleine bordessen betreft een gele veldtegel van 16 x 16cm, een bruine

boordtegel van 16 x 16 cm met daartussen zwarte boordtegels van 8 x 20 cm. De grote bordessen

maken deel uit van de gangen van de traphal en 1.26. De vloer op het soubassement is een

granitovloer die in verschillende vierkanten is opgedeeld d.m.v. zwarte mozaïeksteentjes.

Ter hoogte van de gangen zijn de doorgangen naar boven en beneden voorzien van

rondboogvormige openingen met op de voor- en zijkanten muurpilasters met knopkapitelen met

bladwerk en grotesken (gelijkvloerse verdieping of en bloemen (eerste verdieping). Op de

gelijkvloerse en eerste verdieping zijn centraal in de traphal veelhoekige zuilen in Euvillesteen

geplaatst en op de tussenverdieping postamenten waarop oorspronkelijk – volgens het bouwplan

– een lantaarn moet gestaan hebben. 17 Het traphek van de trap tussen de gelijkvloerse en

tussenverdieping bestaat uit een aaneenschakeling van driepasboogvormige openingen in

Euvillesteen. Het traphek van de tussen- naar de eerste verdieping is een smeedijzeren traphek

bestaande uit (getorste) stijlen met daartussen een soort van vierpassen met florale en

bladwerkdecoratie en een houten handlijst.

De vensteropeningen op de tussenverdieping zijn ingevuld met originele eikenhouten ramen uit

de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht met gedrukte spitsboogvorm en twee ramen

boven elkaar met twee raamvleugels die in het raamkader zijn opgehangen met

briquetscharnieren en voorzien zijn van spanjoletsluitingen, waarvan het grootste deel in de jaren

’70 van de 20 ste eeuw werden vervangen.

De toegang tot de traphal bevindt zich op het soubassement, waar zich een deuropening naar het

soubassement bevindt en twee zijdeuren naar de trappen naar de gelijkvloerse verdieping. De

deuropening naar het soubassement is ingevuld met een originele dubbele paneeldeur in pitch

17

SAA, 697#2332

197


pine uit de late 19 de eeuw, bestaande uit een vast bovenlicht ingevuld met structuurglas en twee

opendraaiende deurvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en

voorzien zijn van een recente handgreep. De zijdeuren naar de trappen zijn originele, enkele

paneeldeuren in pitch pine uit de late 19 de eeuw die opgehangen zijn in een constructie van

houten paneelwerk met briquetscharnieren en voorzien zijn van recente handgrepen. Het houten

paneelwerk en de deuren zijn bovenaan ingevuld met structuurglas. De doorgang naar het

soubassement is voorzien van een natuurstenen segmentboogvormige opening die ingevuld is

met een originele, smeedijzeren poort bestaande uit twee vleugels die opgehangen zijn met

duimhengsels.

Het origineel plafond van de traphal is opgebouwd uit vier balken die via de kooflijst met de muur

verbonden zijn via consoles met wapenschildjes en met op de kruispunten afhangende rozetten

met bladwerk. De balken zijn voorzien van een kwartholle lijst op de hoeken.

198


199


200


Traphal D en E

De traphallen D en E bestaan uit een verbinding tussen de kelder- (soubassement) en de

gelijkvloerse verdieping, alsook tussen de eerste en tweede verdieping. Op de kelderverdieping

zijn de traphallen van buiten toegankelijk en vormen dus twee zijingangen van het pand. Deze

trap is een steektrap met treden in grijze Echaillonsteen met eenvoudige handgreep aan beide

zijden van de muur bevestigd. De vloer beneden aan de trap is een granitovloer die in

verschillende vierkanten is opgedeeld d.m.v. zwarte mozaïeksteentjes. Bovenaan de trap ligt een

tegelvloer met ‘Saargemundsche plaveien’. Het plafond is opgebouwd uit drie kruisribgewelven

op consoles met rozetten op de sluitstenen. De toegangsdeur is een originele, dubbele

toegangspoort bestaande uit een vast bovenlicht met dievenijzers en twee opendraaiende

poortvleugels die in het deurkader zijn opgehangen met briquetscharnieren en voorzien zijn van

recente L-vormige deurkrukken (interieurzijde) en de originele L-vormige deurkrukken

(exterieurzijde).

201


202


Tussen de eerste en tweede verdieping bevinden zich originele gietijzeren bordestrappen met

traphek bestaande uit gietijzeren balustervormige stijlen en een houten handlijst. De trappaal is

zuilvormig en heeft een veelhoekig basement. De vloer onderaan de trap is een tegelvloer

bestaande uit ‘Saargemundsche plaveien’. De trap loopt tussen het bovenlicht en de twee

opendraaiende raamvleugels van de vensteropening in de zijgevels. Het plafond is opgebouwd uit

bepleisterde troggewelven.

203


3.3 Boeienloods

3.3.1 Gevels

De boeienloods is een eenbeukig pand van één bouwlaag op rechthoekig grondplan van drie op

zeven traveeën onder een zadeldak in eclectische stijl met hoofdzakelijk neorenaissance en –

barokelementen.

Het betreft bakstenen lijst- en zijpuntgevels op een blauwe hardstenen plint met decoratieve

elementen in blauwe hardsteen zoals speklagen, venster- en deuromlijstingen, diamantkoppen,

sluitstenen, consoles, …

De kopgevels (zijpuntgevels) zijn voorzien van een centrale toegangspoort in een

korfboogvormige opening met hoekblokken en omlijsting met diamantkoppen, waterlijst en

centraal een mannenhoofd met baard met schelpmotief. De centrale toegangspoort wordt

geflankeerd door twee rondboogvormige vensteropeningen met enkel raam met dievenijzers en

in het boogveld een mascaron in witte natuursteen (verm. Euvillesteen). De omlijsting van de

vensteropening is uitgevoerd in blauwe hardsteen en de rondboog is opgebouwd uit baksteen

met een sluitsteen in blauwe hardsteen. De houten kroonlijst rust op witte natuurstenen consoles

met klein medaillons tussen.

Op de vier hoeken van het grondplan van de boeienloods bevinden zich vier torentjes op een

cirkelvormig grondplan. De torens zijn voorzien van speklagen, een kleine vensteropening met

dievenijzers en hardstenen omlijsting (met voluten), diamantkoppen in witte natuursteen en

bovenaan van een cordonlijst met dierenkopjes als consoles, pseudo-schietgaten en een

torenhelm in blauwe hardsteen.

De zijgevels zijn eveneens voorzien van een centrale toegangspoort en worden geritmeerd door

grote korfboogvormige spaarvelden. De centrale toegangspoort zit gevat in een

korfboogvormige opening in een puntgevel op geblokte pilasters in blauwe hardsteen. De

puntgevel heeft een houten kroonlijst op klossen en in het verlengde van de pilasters is er

decoratie in blauwe hardsteen met centraal een cartouche met anker te zien. De poort is gevat in

een korfboogvormige opening met hoekblokken en omlijsting met diamantkoppen, waterlijst en

centraal een voluutvormige sluitsteen.

De korfboogvormige spaarvelden zijn voorzien van een omlijsting met hoekblokken, waterlijst en

vensterverdeling met wortelmotief in blauwe hardsteen. De zijgevels hebben een houten

kroonlijst op klossen. Ter hoogte van de muurdammen zijn blauwe hardstenen consoles te zien. In

de laatste travee werd een recente poort ingebracht.

204


205


206


3.3.2 Gelijkvloerse verdieping

De boeienloods bestond oorspronkelijk slechts uit één ruimte met vier toegangen maar werd in

de loop van de geschiedenis ingedeeld in verschillende ruimtes (zie bouwgeschiedenis). De

scheidingsmuren, vloeren en binnendeuren dateren van recente datum of werden gerecupereerd

zoals de paneeldeur van de bureelruimte.

De vloer is een betonvloer. Vermoedelijk was de oorspronkelijke vloer een bakstenen vloer. De

ruimte heeft een houten dakbeschot en is overspannen door middel van Polonceauspanten. Het

dak werd in het begin van de 21 ste eeuw hersteld. De wanden zijn opgebouwd uit baksteen en

gemetseld in kruisverband. Het schrijnwerk (ramen en deuren) werden vervangen in de late 20 ste -

begin 21 ste eeuw door nieuwe ramen naar oud model met maximale recuperatie van het hang- en

sluitwerk alsook de decoratief uitgewerkte dievenijzers.

207


208


4. Besluit: aanbevelingen voor de restauratie en (her)bestemming

Uit het bouwhistorisch onderzoek is gebleken dat het gebouw van het loodswezen op de

herinrichting van de sanitaire ruimtes en de ophoging van de zolderverdieping van de achterbouw

in de jaren ’60-’70 van de 20 ste eeuw na geen verbouwingswerken onderging die de originele

planindeling en interieurinrichting en –afwerking ingrijpend hebben gewijzigd. De boeienloods

onderging meer interieuraanpassingen, maar de originele structuur bleef duidelijk leesbaar. De

gaafheid van beide panden maakt dat ze een hoge erfgoedwaarde hebben. Daarom dient men bij

de herbestemming en restauratie van het pand omzichtig om te gaan met de erfgoedelementen

in het pand en niet teveel in te grijpen op de originele planindeling en interieurinrichting. Wij

adviseren om een restauratie- en herbestemmingsdossier te laten opmaken door een architect

met ervaring in restauratie en herbestemming van historische gebouwen. Dit om een optimaal

evenwicht te vinden tussen de erfgoedwaarde van het pand en de ingrepen die noodzakelijk zijn

voor de nieuwe bestemming van het pand.

Wij adviseren om voor de restauratiewerken een grondig materiaaltechnisch onderzoek te laten

uitvoeren, waarbij het rapport van de inspectie van Monumentenwacht vzw uit 2011 als leidraad

gehanteerd worden.

Op basis van het bouwhistorisch onderzoek adviseren wij om de volgende elementen in het

gebouw van het loodswezen te behouden en restaureren:

⎯ Parketvloeren in de verschillende ruimtes

⎯ Tegelvloeren in de gangen

⎯ Mozaiekvloer en granitovloeren op de gelijkvloerse en kelderverdieping

⎯ Stucwerkplafonds (troggewelven)

⎯ Originele plinten en buiklijst behouden, evt. reconstructie van de

marmerimitatieschildering in de gangen en traphal

⎯ Origineel binnenschrijnwerk (deuren) behouden en hergebruik van de losse deuren die in

kelder staan opgesteld. De deuren en omlijstingen waren oorspronkelijk niet geschilderd,

alsook de buiklijsten en plinten.

⎯ Origineel buitenschrijnwerk, met name de buitendeuren, –poorten en indien mogelijk de

ramen. Indien er nieuwe ramen geplaatst dienen te worden moeten de nieuwe ramen

houten ramen zijn naar het model van de bestaande ramen en met dezelfde indeling en

met recuperatie van het (hang-) en sluitwerk, daar deze beeldbepalend zijn voor de gevels

van het pand.

⎯ Bij de keuze voor de nieuwe kleurstelling van de wanden dient men zich te baseren op de

resultaten van het kleurenonderzoek.

209


5. Bibliografie

5.1 Archief

KAA, Oorspronkelijke aanwijzende tabel 208, Antwerpen, 1ste afd., Sectie A, nr. 027/02 en 090/05

KAA, Aanvullende aanwijzende tabel 209, Antwerpen, 1ste afd., Sectie A, nr. 027/02 en 090/05

KAA, Kadastrale legger 212, Antwerpen, 1 ste afd., Sectie A, art.3392/3394

KAA, Kadastrale legger 212, Antwerpen, 1 ste afd., Sectie A, art. 3393

KAA, Kadastrale legger 212, Antwerpen, 1 ste afd., Sectie A, art.3394

KAA, Kadastrale mutatieschetsen 207, Antwerpen, 1 ste afd., Sectie A, 1897 nr. 2

KAA, Kadastrale mutatieschetsen 207, Antwerpen, 1 ste afd., Sectie A, 1903 nr. 9

SAA, 697#2320 t.e.m.697# 2334

SAA; 697#2764 t.e.m. 697#2768

SAA, 480#6016

SAA, 480#5273

SAA, 13830#6194

SAA, 13830#6669

SAA, MA-MV 565

SAA, MA-HB nr. 315

SAA, MA-HB#1870

SAA, MA 82381

SAA, MA 82542

SAA, MA 82554

SAA, MA 82556

SAA, MA 83132

SAA, FOTO-OF # 3214

SAA, FOTO # 22990

SAA, PB # 4811

SAA, 40 # 1181

SAA, PB # 3731

SAA, PB # 2751

SAA, FOTO-OF # 3215

SAA, PB # 2171

5.2 Literatuur

F. PRIMS, M. VERBEECK, Antwerpsch straatnamenboek, Antwerpen, 1938

R. VANDE WEGHE, Geschiedenis van de Antwerpse straatnamen, Antwerpen, 1977

L’Emulation, XI, 1886 col. 51-53 en 88-89.

L’Emulation, XII, 1887, pl. 19-22.

Archief van het loodswezen: J. GLEISSNER, Openbare Werken wil loodsgebouw grondig renoveren,

maar eerst overnameregeling treffen met Antwerps stadsbestuur, in: Gazet Van Antwerpen,

25.01.1985

5.3 Elektronische bronnen

https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/relict/6232

https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/relict/212393

210


6. Bijlagen

6.1 Grondplannen loodswezengebouw uit 1891

Afb. 34 Funderingsplan (SAA, 697#2320)

211


Afb. 35 Plan van het soubassement (SAA, 697#2321)

212


Afb. 36 Plan van de gelijkvloerse verdieping (schoon verdiep) (SAA, 697#2321)

213


Afb. 37 Plan eerste verdieping (SAA, 697#2322)

214


Afb. 38 Plan tweede verdieping (SAA, 697#2322)

215


Afb. 39 Plan van de zolderverdieping (SAA, 697#2320)

216

More magazines by this user
Similar magazines