LumenPro 03 2019

PLATFORM OVER LICHT EN VERLICHTING 

LUMENPRO.BE 

2019 - Jaargang 2 

september - oktober 

3 

Past die armatuur 

in de kamer? 

Een icoon maak je 

niet zomaar 

Geconnecteerde verlichting 

toont je de weg 

Huzarenstuk 

qua maatwerk

Shuffle, 5 sterren modulariteit 

Verlichting 

360° LensoFlex ® 2 Lichtring 180° Spot 

Armatuur uithouder 

Meer dan verlichting 

Camera Luidspreker 

WLAN Elektrisch oplaadpunt Intercom 

www.schreder.com

MINGATA 

Literally Trailblazing 

Made in Germany 

The comprehensive selection of light distributions 

and light outputs allows for an universal 

application regarding illumination of private paths, 

public roads up to area lighting (parking lots) 

according to EN 13201 

Three diameters available for pole top installation 

(42 mm and 76 mm, 60 mm with reducer adapter) 

Plug & Play concept for simple and safe 

installation: factory-fitted 8 m connecting cable 

means that the luminaire does not have to be 

opened for installation 

Tool-free maintenance / replacement by Eccentric- 

Lock System with disconnect plug 

(Power interruption when the housing is opened) 

and Hybrid-Lock System 

CityTouch 

Ready 

PLUG&PLAY 

Step 

DIM 

Astro 

DIM 

Mains 

DIM 

www.rzb.de

Viva La Luce! 

DARE TO CHANGE TO MAKE THE DIFFERENCE 

www.zumi.be info@zumi.be

VOORWOORD 

Een nieuw seizoen 

De aftrap voor een nieuw voetbalseizoen is weer gegeven. De bal rolt al een 

tijdje, zowel in België als in Europa. Vincent Kompany verbaasde vriend en 

vijand door terug te keren naar zijn roots en een contract te tekenen bij RSC 

Anderlecht. De ploeg waar het voor hem allemaal begon. Hij keert nu terug 

als speler-trainer, een ongeziene combinatie in deze moderne (voetbal)tijden. 

Als je dit leest is het experiment misschien al voorbij na de aarzelende start 

van paars-wit. Of draait ondertussen de motor op volle toeren en blijkt deze 

vernieuwende stap een schot in de roos? 

Je vindt dit misschien een raar bruggetje, toch zie ik – althans met de nodige 

fantasie, dat geef ik toe – een gelijkenis met de derde editie van Lumenpro dit 

jaar. De eerste na de zomervakantie. We geven hiermee de aftrap van een nieuw 

verlichtingsseizoen, eentje dat ons (hopelijk) vele nieuwe spelers en tactieken zal 

brengen. Vervang spelers door armaturen en tactieken door technologieën en 

de link met onze boeiende sector is gemaakt. Wij kijken alvast uit naar één van 

de eerste grote tornooien (lees: events). Dit jaar nog, Lightlab 2019. Een tweedaags 

spektakel in een inspirerend kader. Verderop meer info hierover. 

Vincent Kompany keerde terug naar zijn roots. Ook wij doen dat in deze editie 

van Lumenpro. We blikken immers terug op enkele producten van verschillende 

fabrikanten die x aantal jaren geleden het levenslicht zagen en tot vandaag 

hun stempel op de sector drukken. Soms letterlijk, met gemoderniseerde versies 

(ledtechnologie, touch control,…) van dezelfde fabrikant. Soms figuurlijk, 

als grote inspiratiebron voor de designers van vandaag. Het boeiende verhaal 

van hun ontstaan blijft bekoren. 

Eveneens in deze editie: een lijvig thema rond slimme en geconnecteerde verlichting. 

Een trein waarop iedereen wel lijkt te springen. Een trein die almaar 

sneller rijdt. Elke inzittende heeft zijn eigen visie, zijn eigen invulling en doel. 

Eén ding is zeker, ze zitten allemaal op de trein om de eindklant, of het nu gaat 

om een consument of een (klein) bedrijf, te helpen. En dat is toch waar het 

allemaal om draait?! 

Veel leesplezier! 

Tom Rampelbergh 

5


lumenpro.be 

Jaargang 2 • nummer 3 • 2019 

Verschijnt 4 x per jaar 

VERANTWOORDELIJKE UITGEVER 

Domein De Herten 

Hertsbergsestraat 4 

B-8020 Oostkamp 

Postbus 85, B-3900 Pelt 

+32 50 36 81 70 

info@louwersmediagroep.be 

louwersmediagroep.be 

EINDREDACTIE 

Stephanie Demasure 

REDACTIETEAM 

Stephanie Demasure, Tom Rampelbergh 

BLADMANAGER 

Kevin Desender 

+32 50 36 81 70 

k.desender@louwersmediagroep.be 

ADVERTENTIES 

wetransfer.com 

traffic@louwersmediagroep.be 

Onder vermelding van naam en project 

Adresgegevens: 

Postbus 85, 3900 Pelt, België 

+32 50 36 81 70 

SECRETARIAAT 

Lisa Gyselinck 

Elke Kina 

ABONNEMENTSPRIJS 

België: € 63,00 per jaar excl. BTW 

Buiten België: € 99,00 per jaar excl. BTW 

KBC Bank 

IBAN BE80 7310 2514 2977 

BIC KREDBEBB 

t.n.v. Louwers Mediagroep 

o.v.v. LumenPro 

Informatie over abonnementen: 

+32 50 36 81 70 

ADRESWIJZIGINGEN 

Schriftelijk ten minste drie weken 

voor verhuizing naar: 

Postbus 85, 3900 Pelt 

OPZEGGINGEN 

Indien twee maanden voor het verstrijken 

van de abonnementsperiode geen schriftelijk 

bericht van opzegging is ontvangen, 

wordt het abonnement automatisch met 

een jaar verlengd. 

DOELGROEP 

Architecten, ingenieur- en studiebureaus, 

aannemers, projectontwikkelaars en 

bouwbedrijven, lichtontwerp- en adviesbureaus, 

installateurs, interieurontwerpers, 

fabrikanten en leveranciers van verlichting, 

facilitaire- en technische diensten, steden 

en gemeenten, federaties, andere professionele 

beslissers en adviseurs. 

VORMGEVING/ART DIRECTION 

studio@louwersmediagroep.be 

DRUKWERK 

Drukkerij Hendrix, Peer 

Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of 

vermenigvuldigd zonder uitdrukkelijke toestemming 

van de uitgever en zonder bronvermelding. Hoewel 

dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is 

samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen 

enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid 

van de informatie. Zij aan-vaarden dan ook geen 

enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard 

ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen 

die gebaseerd zijn op deze informatie. 

9 Trump verhoogt importheffingen 

op Chinese ledverlichting 

10 Past die armatuur in de kamer? 

12 LICHTdag 2019 

14 De Pen: Prof. Dr. Ir. Hugo Thienpont 

en Prof. Dr. Valéry Ann Jacobs 

18 Huzarenstuk qua maatwerk 

21 Aangename en efficiënte 

werkomgeving voor chemiereus 

THEMA SLIMME EN 

GECONNECTEERDE VERLICHTING 

22 Slimme verlichting essentieel 

voor smart buildings 

24 Geconnecteerde verlichting 

toont je de weg 

26 Flexibele lichtautomatisatie 

voor bedrijven 

28 Van dumb naar smart building 

30 Een schoolvoorbeeld van 

installatiegemak 

32 Lichtsturing van Belgische makelij 

34 De essentie van vier 

generaties ledverlichting 

38 Eén partner voor licht en connectiviteit 

40 Kwaliteit uit het hoge Noorden 

42 Allesbehalve gemiddeld 

44 Nieuwe toepassingsgebieden ontginnen 

47 Output 

50 Welkom in de Urban Jungle 

52 Internationale erkenning 

55 Column Rick Vereecken 

10 

18 

22

INHOUD 

Cover 

Zumi 

28 

42 

58 

Blijf gratis en eenvoudig op de hoogte 

van het laatste nieuws. Volg ons op 

social media en meld je aan voor onze 

nieuwsbrief! 

lumenpro.be 

ICONISCHE ARMATUREN 

64 

56 Een icoon maak je niet zomaar 

58 Veelzijdig designicoon 

60 Designicoon met vleermuislooks 

62 100 jaar richtbaar licht 

64 Special editions in een feestjaar 

72 

75 

68 Verlichting is de eregast 

72 Ecodesign en energy labelling: 

herziening op komst 

75 Spotlight 

79 Light Partners 

7

urban jungle 

a walk through the jungle of life and light 

9 & 10/10/2019 

PLANTENTUIN MEISE 

... een wandeling door de unieke botanische 

tuin van Meise, het langste bospad van Brussel, 

een oud kasteel met karakter, de serres en de magnifieke 

orangerie aan de voet van het uitgestrekte meer, ... onthuld in 

een prachtig spectrum van herfstlicht. 

Wandel door de serres en ontdek wat meer dan 

40 verlichtingspartners tijdens dit uniek belevingsevent 

voor u in petto hebben. 

Meer info en registratie via 

www.lightlab.be/event 

Lightlab is a concept of Rexel Belgium

TRUMP VERHOOGT 

IMPORTHEFFINGEN OP 

CHINESE LEDVERLICHTING 

Voor de zomervakantie gaf de Amerikaanse president aan, eerst via 

Twitter en later via een officiële publicatie van het Witte Huis, de importheffingen 

op een grote groep Chinese producten te verhogen. Ook 

ledverlichting valt onder de nieuwe heffingen. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Pixabay 

“Van 10 naar 

25 procent.” 

President Trump kondigde de verhogingen aan via Twitter, later volgde een officiële mededeling. 

Twitter is het communicatiemiddel bij uitstek 

van de Amerikaanse president Donald Trump. 

In de loop van de maand mei kondigde hij 

op zijn Twitter-account aan de importheffingen 

op een grote groep Chinese producten, 

met daarbij ook ledverlichting, van 10 naar 

25 procent te verhogen. In september vorig 

jaar deed Trump dat al op meer dan 5.000 

andere producten. 

Geen drukkingsmiddel 

De beide verhogingen gebeuren terwijl er gesprekken 

gaande zijn tussen de Verenigde Staten 

en China om een nieuw handelsakkoord 

af te sluiten. Deze onderhandelingen lopen 

nog steeds en leken zelfs op een akkoord af 

te stevenen. In februari had Trump de aangekondigde 

verhogingen namelijk uitgesteld. 

Via Twitter liet de Amerikaanse president nu 

verstaan dat de Chinese onderhandelaars de 

eerder gevoerde gesprekken opnieuw wilden 

bekijken. Voor Trump was de maat vol en hij 

besliste de importheffingen toch te verhogen. 

Vermits de mededeling enkel via Twitter gebeurde, 

bestond de hoop dat het zou gaan om 

een poging te gesprekken terug op gang te 

krijgen. Later volgde echter een officiële publicatie 

van het Witte Huis. US Trade Representative 

Robert Lightizer bevestigde daarin 

de verhoging van de importheffingen. Belanghebbenden 

kunnen bezwaar aantekenen en 

een verzoek indienen om hun producten uit te 

sluiten van deze hogere heffingen. ● 

De volgende productgroepen ondervinden gevolgen van de verhoging van de importheffingen: 

- Kroonluchters en andere elektrische plafond- of wandverlichtingsarmaturen gemaakt van 

messing, van basismetaal en van niet-basismetaal (9405.10.40 tot en met 9405.10.80) 

- Tafel-, bureau-, nachtkast- of vloerarmaturen van messing, van basismetaal en van 

niet-basismetaal (9405.20.40 tot en met 9405.20.80) 

- Verlichting voor kerstbomen (9405.30.00) 

- Elektrische lampen en verlichtingsarmaturen van messing, van basismetaal en van 

niet-basismetaal (9405.40.40 tot en met 9405.40.60 en 9405.40.84) 

- Leds voor backlighting van lcd’s (9405.40.82) 

- Niet-elektrische gloeilampen die zijn ontworpen om te werken met propaan of een ander 

gas (9405.50.20) 

- Niet-elektrische lampen en verlichtingsarmaturen van messing en niet van messing 

(9405.50.30 tot en met 9405.50.40) 

- Delen van lampen, verlichtingsarmaturen, lichtreclames en dergelijke van glas, van basismetaal, 

van plastic, van messing en van andere materialen (9405.60.20 tot en met 9405.99.40) 

9

Past die armatuur 

in de kamer? 

In de zoektocht naar de perfecte armatuur komen heel veel modellen van 

heel veel fabrikanten op ons af. Daaruit een keuze maken, is haast onbegonnen 

werk. Laat staan inschatten of een bepaalde armatuur wel ‘past’ in 

de setting. De LuminAiRe app geeft gelukkig een duwtje in de rug. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Apollo AR 

De LuminAiRe app is het geesteskind van een 

Duitse interieurarchitect, zijn echtgenote en 

een business partner uit India. Alle drie hebben 

ze al jarenlang ervaring in de verlichtingssector. 

Michael Immecke werkte vroeger 

namelijk bij Dial waar hij trainingen gaf aan iedereen 

die met het programma Dialux aan de 

slag wilde gaan. Niet alleen in Duitsland maar 

wereldwijd. Zijn business partner is invoerder/ 

agent van verschillende merken. Verlichting is 

hen dus niet onbekend. In 2018 legden ze de 

eerste contacten met fabrikanten tijdens de 

Light+Building, vandaag zijn al 15 fabrikanten 

met hun toestellen in de app aanwezig. Gesprekken 

met bijkomende verlichtingsmerken 

lopen, ook met Belgische spelers. 

Wereldwijd populair spel 

“Veel mensen kennen het probleem”, schetst 

Immecke. “Ze zijn onder meer op zoek naar een 

nieuwe armatuur voor boven de keukentafel. 

De app, zowel bruikbaar op smartphone als 

tablet, geeft een heel realistisch beeld van 

hoe een armatuur in een echte setting tot 

zijn recht zou komen. 

10

Hun zoektocht brengt hen naar een aantal 

mogelijke armaturen. Maar sommige klanten 

‘zien’ niet of niet voldoende of een armatuur 

wel past in die omgeving. Je kan dit 

vergeleken met mensen die de muren willen 

schilderen, maar eerst met een paar mogelijke 

kleuren op de muur een vlakje schilderen om 

een beter beeld te krijgen. Hoe los je dit op 

met (grote) armaturen? Een probeermodel 

meenemen naar huis kan, maar is omslachtig. 

En wat gebeurt er met die modellen? Na een 

aantal keren gebruiken, verdwijnen ze op de 

schroothoop. Het idee van de app groeide, 

zeker toen we met Pokémon Go zagen welke 

mogelijkheden Augmented Reality bood.” 

Geen dikke boeken meer 

Elke verlichtingsfabrikant beschikt wel over 

een catalogus waarin alle producten van die 

fabrikant verzameld worden. Dat is vaak een 

dik naslagwerk. Voor eindklanten onbegonnen 

werk, zeker als je producten van verschillende 

fabrikanten met elkaar wil vergelijken. Daar 

komt de app zeker goed van pas. In plaats van 

een stapel dikke boeken is een smartphone of 

tablet voldoende. De app is gratis. “Voorlopig 

is de app enkel beschikbaar voor iOS”, geeft 

Immecke aan. “Een iPhone 6S of hoger of een 

De eerste foto ooit gemaakt met de app, in het huis van de ontwikkelaar zelf. 

“Je ziet de armatuur 

in een ruimte zonder 

dat ze er echt hangt 

of staat.” 

iPad van 2017 of later zijn nodig. Deze ‘beperking’ 

ligt in de chips die deze toestellen aan 

boord hebben. We leggen momenteel de laatste 

hand aan de app voor Android-toestellen 

zodat ook gebruikers hiervan met de app aan 

de slag kunnen.” 

Toegevoegde waarde voor fabrikanten 

De werkwijze is eenvoudig. Gebruikers selecteren 

voor welke locatie ze een armatuur 

zoeken: eerst of de locatie binnen of buiten 

is, dan meer concreet waar de armatuur moet 

komen. Op die manier filtert de app meteen 

welke toestellen in aanmerking komen en 

welke niet. Augmented Reality laat toe om 

virtuele en echte objecten samen te brengen 

in één beeld, kortom: de in de app gekozen 

toestellen in de kamer te zetten. “Uit gesprekken 

met fabrikanten blijkt dat ze zeker 

Ook qua buitenverlichting is de app een handig hulpmiddel. 

geïnteresseerd zijn”, aldus Immecke. “Des 

te meer wanneer we uitleggen dat ze enkel 

moeten aanduiden welke armaturen ze in de 

app willen zien. Wij programmeren, implementeren 

en ontwikkelen constant nieuwe 

features en updates (minimum 4 per jaar) die 

gratis beschikbaar zullen zijn. Vandaag is het 

mogelijk om de armaturen in de setting te 

zien, met daarbij ook hoe het licht ‘valt’. In 

de toekomst zal het mogelijk zijn om, na selectie 

van de gewenste armatuur, de adressen 

door te krijgen van de dichtstbijzijnde winkels 

of vertegenwoordiging van dat merk om de 

toestellen aan te schaffen.” ● 

11

LICHTDAG 2019 

Op 17 september staat de Technologiecampus Gent volledig in het teken 

van licht en verlichting. Groen Licht Vlaanderen vzw organiseert er 

dan haar LICHTdag en werkt hiervoor samen met haar leden en met het 

Laboratorium voor Lichttechnologie van KU Leuven. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Tine Desodt 

Uitrusten tijdens de zomermaanden? Niet zo 

bij Groen Licht Vlaanderen. Daar werkten ze 

volop aan een nieuwe editie van het lichtevenement 

dat ze midden september organiseren. 

Het event is een uitgelezen kans voor 

eindgebruikers (industrie, overheid, projectbouw, 

KMO’s,…), bouwpartners (interieurarchitecten, 

architecten, studiebureaus, integratoren, 

installateurs,…), adviseurs (energie, 

preventie, facilitair, ICT, milieu, duurzaamheid,…) 

en aanbieders van verlichtingstechnologie 

om innovaties te ontdekken, hun 

kennis rond verlichting bij te schaven en om 

nieuwe contacten te leggen. Een optioneel 

voorprogramma in de voormiddag, een ge- 

12

“Een hele dag licht 

beleven op de 

Technologiecampus 

Gent.” 

Enkele sfeerbeelden van de vorige LICHTdag. 

varieerd keuzeprogramma in de namiddag en 

een netwerkreceptie zijn de ingrediënten van 

deze LICHTdag 2019. 

Ochtendprogramma 

Hoewel het officiële gedeelte van de LICHTdag 

de namiddag vult, zorgde de organisatie 

voor een optioneel voorprogramma. Hier 

kan iedereen die zich een ganse dag wil onderdompelen 

in licht en verlichting terecht, 

met keuze uit verschillende activiteiten. 

Zo zijn er enkele praktische workshops gepland. 

Wie dat wil kan zijn of haar luxmeter 

meebrengen en laten testen tijdens de 

workshop ‘Controle van uw luxmeter’. Een 

tweede practicum omvat een deelname aan 

een onderzoek ‘luminantie versus helderheid’ 

waar deelnemers hun eigen persoonlijke 

helderheidsschaal kunnen bepalen. Dit 

practicum blijft eveneens geopend gedurende 

het hele namiddagprogramma. De 

derde eerder praktische workshop is een belevingsmoment. 

Geïnteresseerden ondervinden 

hier aan den lijve, via enkele innovatieve 

demonstratieopstellingen in verschillende 

onderzoekslokalen, Human Centric Lighting, 

Spectral Tuning, Variable beam en VR 

for lighting design. Daarnaast zijn er enkele 

korte opleidingen rond een specifieke thematiek 

– ‘Lessons in Light’ – en kan je een 

bezoekje brengen aan de nearfield goniofotometer. 

“Onze vedette”, horen we bij het 

Laboratorium voor Lichttechnologie. 

Namiddagprogramma 

Een keuzeprogramma met keynotes, parallelle 

lezingen, partner cases, een perceptietest,… 

Teveel om op te noemen. De ingrediënten 

van het namiddagprogramma 

omvatten vooral enkele hot topics binnen 

de verlichtingssector. Na het voorwoord 

van Marc De Taevernier, voorzitter van vzw 

Groen Licht Vlaanderen, snijdt Luc Schlangen 

van TU Eindhoven het eerste thema aan. Zijn 

keynote speech behandelt het topic Human 

Centric Lighting en is getiteld ‘Biologische 

klok als leidraad voor lichtontwerp’. Daarna 

splitst het programma zich in vier parallelle 

tracks. Een opvallende track daarbij is deze 

van de Partner Cases. De eerste is een gezamenlijke 

voordracht van Rik Vereecken 

(byNubian) en Rob Verbeelen (Luxendi) rond 

slimme verlichting, opnieuw een brandend 

actueel onderwerp. Na de koffiepauze, waar 

de organisatie zorgt voor ‘blinde matches’ 

zodat bezoekers kennis kunnen maken met 

potentiële nieuwe partners en/of klanten, 

komen bij de tweede Partner Case Marc 

Thewis (Wethink) en Kris Delahaye (ETAP) 

aan het woord. Zij brengen een presentatie 

rond 48V DC-verlichting. Andere onderwerpen: 

herziening van de EU regelgeving rond 

Ecodesign (elders in deze editie lees je hier 

meer over), veranderingen in de norm NBN 

EN 12464-1, intelligente verlichting en het 

belang ervan in Smart Buildings,… 

Uitgebreid napraten 

De vier parallelle tracks monden uit in een 

keynote speech van Joris Vanderschrick (IMEC). 

Hij zal het hebben over het creëren van toegevoegde 

waarde en services met behulp van 

intelligentie en sensoren, opnieuw één van de 

hot topics in de sector. Rik Vereecken sluit het 

programma af met zijn slotwoord. Nadien bieden 

de sponsors van de LICHTdag de geïnteresseerde 

bezoekers een netwerkreceptie aan 

waar nog volop nagekaart kan worden over 

de lezingen van de dag. ● 

13

14 

(Beeld: Nathalie Debaes)

DEPEN 

Prof. Dr. Ir. Hugo Thienpont 

Vice-rector Innovatie & Industrieel Beleid 

Directeur Brussels Photonics B-PHOT 

Prof. Dr. Valéry Ann Jacobs 

Professor Licht en Verlichting B-PHOT en ETEC 

Toponderzoek is topsport 

Fotonica is een relatief onbekende technologie. Nochtans benoemde de 

Europese Commissie fotonica tot één van de zes ‘key enabling technologies’ 

of KETs. Dat zijn technologieën die vandaag worden toegepast in verschillende 

sectoren en die hun steentje bijdragen tot het aanpakken van verschillende 

‘problemen’. Fotonica maakt heel veel mogelijk, maar staat nooit centraal. 

Eenvoudig gezegd is fotonica het gebruiken van de unieke eigenschappen van licht, niet van 

verlichting, om te innoveren. Om dingen mogelijk te maken die zonder fotonica misschien niet 

mogelijk zijn. Je zou het misschien niet zeggen, maar vandaag zien we fotonica al terug in 

gangbare en ingeburgerde toepassingen. Denk maar aan de vele zonnepanelen op de daken 

van huizen en bedrijven. Het omzetten van zonlicht naar elektriciteit is mogelijk dankzij fotonica. 

Maar ook bij ledverlichting, lasers en datacommunicatie komt fotonica kijken. 

Ook bij de Vrije Universiteit Brussel (VUB) bekleedt fotonica een voorname plaats. B-PHOT, het 

Brussels Photonics Team, beschikt over een eigen hoogtechnologisch laboratorium, gevestigd 

in Gooik. We werken met de meest geavanceerde machines, machines die de bedrijven in 

verschillende sectoren eveneens gebruiken. Wij gaan echter een stap verder. Bij de onderhandelingen 

over de aankoop van deze machines en onderzoektoestellen vragen we naar de 

mogelijkheid om alle, maar dan ook alle, parameters ervan te kunnen aanpassen. Zo testen we 

de capaciteit ervan en halen we echt het onderste uit de kan. Wanneer we samenwerken met 

bedrijven in een innovatietraject zoals bijvoorbeeld ACTPHAST 4.0 kunnen we, dankzij deze 

vrijheid om de machines tot het uiterste te drijven, een prototype afleveren met daarbovenop 

de exacte instellingen die de machine moet krijgen alvorens over te gaan tot massaproductie 

binnen de bedrijven. Via ACTPHAST biedt B-PHOT fotonica en niet-fotonica bedrijven een 

onestopshoptoegang tot een breed scala aan bestaande, geavanceerde fotonicatechnologieplatformen 

van Europa’s toponderzoekscentra. 

De toestellen waarmee we werken zijn één ding. De mensen die er mee werken, zijn onze echte 

kracht. Stuk voor stuk toppers, enorm gedreven, resultaatgericht en bovendien teamplayers. 

Specialisten in hun vak die vaak tot de wereldtop behoren. B-PHOT coördineert vele belangrijke 

Europese projecten en die komen niet zomaar bij ons terecht. Toponderzoek is als topsport: 

eenzelfde inspanning, maar je moet het wel zonder de nodige media-aandacht en toejuichingen 

van fans stellen. 

Als we in onze glazen bol kijken naar de toekomst van fotonica en ledverlichtingstoepassingen, 

dan zien we de freeform optics. Dat zijn optieken met een eerder speciale vorm die volledig 

wordt bepaald door de functionaliteit. De optiek wordt dus gemaakt met het oog op de prestaties 

die gevraagd worden, namelijk het licht brengen waar het nodig is en nergens anders. Onze 

techniek, onze mensen en de steun van ACTPHAST laten toe dit soort oplossingen te bieden 

van ontwerp tot prototype, zelfs in kleinere volumes. ● 

15

LICHTdag 2019 

2-jaarlijks 

open event 

Dinsdag 17 september 

Technologiecampus Gent 

Lezingen 

Workshops 

Hands-on 

Netwerking 

Demonstraties 

Locatie: 

Gebroeders Desmetstraat 1 

9000 Gent 

Programma en inschrijven: 

www.groenlichtvlaanderen.be 

Met de steun van: 

Cluster 

Groen Licht Vlaanderen 

Vormt en Verenigt 

Vakmensen 

actief met en in 

Verlichting 

Dank aan volgende sponsors:

kreon 

purity in light 

kreon oran 

De nieuwe oran is een primeur voor kreon. kreon staat vooral bekend om haar strakke concepten en 

geometrische ontwerpen, maar deze keer gooiden onze ontwerpers het over een andere boeg. Zonder 

de basisprincipes ‘eenheid in ontwerp, eenvoud in techniek en precisie in detail’ uit het oog te verliezen, 

kwam de eerste decoratieve lijn van kreon ter wereld. De decoratieve kreon oran reeks bestaat uit 

gependelde armaturen en plafondarmaturen. De armaturen zijn er in het zwart of wit, of in pure 

materialen zoals brons. De peertjes zelf zijn in een mondgeblazen versie beschikbaar in twee maten, 

rond- of kegelvormig, of uit alabaster. In de pendelversie zijn er twee varianten, met of zonder kap. 

kreon.com

HUZARENSTUK QUA 

MAATWERK 

Een opvallende nieuwkomer siert 

de Zandvoordestraat in Oostende. 

Bouwbedrijf Van Huele liet hier 

haar nieuwe kantoren bouwen. 

De oude kantoren die zich achter 

de nieuwbouw bevinden, worden 

omgevormd tot opleidingsatelier. 

In minder dan negen maanden tijd 

waren de werken klaar, met als klap 

op de vuurpijl een grote maatwerkluster 

die de inkomhal opluistert. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Zumi 

Aanneming van ruwbouwwerken voor zowel 

de particuliere als professionele markt, daar 

specialiseert de firma Van Huele zich in. Voor 

de realisatie van haar eigen nieuwbouwkantoren 

schakelde Van Huele een externe partner 

in. “We kozen voor industriebouw omdat het 

kwalitatief zeer goed is, je er ondertussen heel 

mooie dingen mee kan doen én omdat het best 

snel kan gaan”, legt Xavier Van Huele, CEO van 

Van Huele, uit. “Architect Frederic Vanhoorn 

tekende een H-vormig complex, bestaande uit 

uitsluitend rechthoekige elementen. In de inkomhal 

ontbrak echter nog een piéce de résistance. 

We staken de koppen samen en losten 

dit in sneltempo op. Een huzarenstuk.” 

Denktank 

“Xavier Van Huele had een duidelijk beeld 

van wat hij graag wilde”, geeft Tony Decavele 

van verlichtingsfabrikant Zumi aan. “Maar die 

oplossing vonden we niet in het standaardgamma. 

Het werd dus maatwerk. Xavier Van 

Huele en ikzelf zaten daarop samen met architect 

Frederic Vanhoorn en installateur 

Lieven Pyfferoen. De ‘Let’s come together’ 

werkgroep leverde snel resultaat op. Het lege 

blad papier mondde uit in de geboorte van 

een nieuwe armatuur die we heel toepasselijk 

‘LED’s stick together’ doopten. Het eindresultaat 

is namelijk een grote luster van lichtgevende 

sticks die in een spiraalbeweging naar 

De afwerking van de ledsticks en de gebruikte 

kabel komen qua kleur overeen met de 

gebruikte materialen in het gebouw. 

18

eneden komen. Eén armatuur zorgt voor 

een verbinding tussen de drie verdiepingen. 

De sticks zijn zo gepositioneerd dat op elke 

verdieping evenveel licht terechtkomt. Enkele 

cijfers geven de grootte van de armatuur perfect 

weer. ‘LED’s stick together’ hangt op een 

hoogte van 13 meter, het laagste punt van de 

armatuur hangt 2,80 meter boven de grond. 

De 21 sticks meten elk 40 centimeter, het totale 

verbruik bedraagt 168 watt. De ledsticks 

zijn ook dimbaar, via DALI of draadloos met 

een afstandsbediening.” 

“Sterk in 

maatwerk.” 

‘LED's stick together’ maakt mooi gebruik van de ruimte in de inkomhal. 

De draaibeweging contrasteert met de rechte lijnen van het gebouw zelf. 

Veel bijval 

‘LED’s stick together’ bestond begin augustus 

nog niet. Exact 14 dagen voor de plechtige 

opening van het gebouw werd de werkgroep 

samengesteld om een verlichtingsoplossing 

voor de inkomhal uit te werken. “Reken daarbij 

een verlengd weekend dankzij de feestdag 

op 15 augustus en het bleken al snel slechts 

10 dagen te zijn”, rekent Decavele uit. “Tekenen, 

finetunen, draaiwerk, CNC-freeswerk, 

anodiseren, de speciale transparante kabel die 

vanuit het buitenland moest komen, montageplaat,… 

alles moest binnen een enorm beperkt 

tijdsbestek gebeuren. De leds, voorschakelapparaten, 

lenzen en koelvinnen lagen op 

stock. Twee dagen voor de opening monteerden 

we de armatuur. Die montage verliep van 

een leien dakje. Een huzarenstuk qua maatwerk 

perfect afgerond. En dan doet het deugd 

dat zowel het gebouw als ‘LED's stick together’ 

enorm in de smaak vielen bij het talrijk 

opgekomen publiek.” ‘LED's stick together’ 

wordt nu opgenomen in de standaardcollectie 

van Zumi. Drie versies zijn beschikbaar, met 

15, 21 en 27 sticks en een sticklengte van 40 

centimeter. En maatwerk is mogelijk. “Zowel 

qua aantal sticks, sticklengte, configuratie als 

eventuele aansturing denken we graag mee 

met onze klanten”, besluit Decavele. ● 

19

Together we bring elegance into each interior. 

recessed by 

domotica by 

DOMOTICA 

www.duotecno.be 

SHOWROOM 

Ten Briele 18.1 

8200 Brugge 

België 

www.duotecno.be | www. xillo.be

Bij Human Centric 

Lighting (HCL) wordt de verlichting 

aangepast aan de behoeften van de gebruiker 

om een evenwichtige verhouding daglicht-kunstlicht 

te bereiken. (Beeld: Gerald van Rafelghem) 

AANGENAME EN EFFICIËNTE 

WERKOMGEVING VOOR CHEMIEREUS 

Op vraag van chemiebedrijf Ineos nam NNOF, gespecialiseerd in de duurzame transformatie van 

werkomgevingen, contact op met verlichtingsspecialist Light Consult. De vraag: de controlekamer op 

de hoofdsite van Ineos omvormen tot een flexibele, dynamische en efficiënte werkplek, volledig volgens 

de principes van de toegepaste Human Centric Lighting. 

Tekst en beeld Light Consult 

Ineos behoort tot de top 10 van ’s werelds grootste chemiebedrijven en is gespecialiseerd 

in het omzetten van ethaangas naar ethyleen, een chemische 

basisgrondstof die gebruikt wordt voor verschillende industriële processen. 

Centraal op de hoofdsite in Zwijndrecht bevindt zich een controlekamer 

van om en bij de 1000 vierkante meter, afgesloten van de ‘buitenwereld’ 

wegens ontploffingsgevaar. Deze biedt onderdak aan een opleidingsruimte, 

vergaderzalen, een open office en een serverlokaal. De mensen die er werken, 

dragen een grote verantwoordelijkheid. Daarom is het belangrijk dat 

ze gefocust en productief kunnen werken. Doordat er geen daglicht is in de 

ruimte, moet extra veel aandacht uitgaan naar de juiste verlichting. 

Gecombineerd biodynamisch verlichtingsconcept 

voor meer focus en productiviteit 

In nauw overleg met NNOF-architecte Annelies De Becker evalueerde 

Light Consult verschillende lichtconcepten en -studies. Uiteindelijk viel 

de keuze op een gecombineerd concept. Op de werkplekken, in de 

vergadering zalen en in de opleidingsruimte is de algemene verlichting 

volledig uitgevoerd volgens de principes van Human Centric Lighting. In 

het Dali-netwerk is aanvullende accentverlichting voorzien. Daar viel de 

keuze op asymmetrische verlichting, richtbare downlights en compacte 

inbouwspots. Die doordachte combinatie van algemene en accentverlichting 

zorgt voor een aangename en efficiënte werkomgeving die de 

productiviteit en de concentratie stimuleert. 

Intelligente aansturing met slimme sensoren 

Nadat het concept gedefinieerd was, ging Light Consult aan de slag om 

de armaturen in te vullen. De Kortrijkse verlichtingsexpert zocht én vond 

de juiste fabrikanten die een match vormden met het concept, zowel 

op esthetisch vlak als naar aansturing toe én met de nodige garanties 

en service. Intelligente aansturing van het licht met slimme sensoren en 

tijdsklokken reduceert het verbruik, zonder in te boeten aan comfort en 

veiligheid. Dit zorgt ook voor een extra lange levensduur van de armaturen. 

Door samen te werken met verschillende merken, elk met specifieke 

sterktes, slaagde Light Consult erin om de ideale biodynamische verlichtingsoplossing 

te creëren voor Ineos. Het project werd gerealiseerd in 

samenwerking met Delta Light, Esylux, Helvar, Intra Lighting en Teconex. 

Sterke voorstander van Human Centric Lighting 

Bij Human Centric Lighting (HCL) wordt de verlichting aangepast aan de 

behoeften van de gebruiker om een evenwichtige verhouding daglichtkunstlicht 

te bereiken. Het wordt vandaag al vaak toegepast in bedrijven, 

scholen en zorginstellingen, maar heeft ook thuis tal van voordelen. Light 

Consult is een sterke voorstander van HCL en realiseerde in 2016 al een 

eerste project. Het verlichtingsbedrijf is verbonden aan de TETRA-projecten 

van de opleiding Toegepaste Gezondheidswetenschappen van HoWest en 

het Laboratorium voor Lichttechnologie van KU Leuven Technologiecampus 

Gent. Light Consult volgt alle evolutie in de wereld van HLC op de voet. ● 

21

THEMA SLIMME EN GECONNECTEERDE VERLICHTING 

Slimme verlichting essentieel 

voor smart buildings 

We zijn allemaal overtuigd van het nut van perfecte verlichting. Betere concentratie op het werk, een beter 

algemeen welzijn, ... Praten we we over slimme verlichting, dan gaat het vaak over de mogelijke energiebesparingen 

die in het verschiet liggen. Maar slimme en geconnecteerde verlichting doet meer dan dat. 

Het vormt de basis van een groot netwerk dat data verzamelt. Verlichting is immers overal. Aan die verzamelde 

data koppelen we veel handelingen die van een gebouw een slim gebouw maken. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Pixabay, Pxhere 

In een slimme stad wordt digitale 

technologie gebruikt om de stad 

beter te laten functioneren. 

(Beeld: JC Gellidon) 

22


Slimme verlichting is een brede term die een 

heel scala aan toepassingsgebieden en bijbehorende 

oplossingen omvat. Denk maar aan 

alle plaatsen waar er licht brandt. Overal is wel 

een verlichtingspunt geïnstalleerd en overal 

kan een vorm van intelligente verlichting zijn 

nut bewijzen. Want slimme verlichting bestaat 

in oneindig veel vormen. Dit betekent 

dat steeds moet worden nagedacht welke 

vorm nuttig is voor welke toepassing. Dat het 

zijn nut heeft, daar is iedereen van overtuigd. 

Zeker als deze overtuiging gestaafd wordt 

door berekeningen van erkende instanties. 

Een voorbeeld: vorig jaar berekende Agoria 

Vlaanderen dat als steden en gemeenten zouden 

overschakelen op slimme ledverlichting 

langs de wegen, hen dat op termijn 680 miljoen 

euro zou kunnen opleveren. Deze hoeft 

dan zelfs niet geconnecteerd te zijn. Een vast 

dimschema volstaat voor een besparing tot 50 

procent. “Kiezen we voor echt flexibel aanstuurbare 

geconnecteerde verlichtingsarmaturen, 

dan kan de energiebesparing oplopen tot 

60 procent”, rekent Agoria verder uit. Vlaamse 

steden zetten vandaag meer en meer in op 

slimme technologische toepassingen om hun 

uitdagingen rond mobiliteit, veiligheid, milieu 

en gezondheid (geluid en lucht), connectiviteit 

en zo meer aan te pakken. Een slimme lichtinfrastructuur 

is de basis voor de slimme stad 

van de toekomst, net zoals een slimme verlichting 

de basis vormt voor een slim gebouw. 

Wat is slim? 

Slim is een subjectief begrip. Sommige mensen 

vinden het gebruik van aanwezigheids- en 

“Zonder slimme 

verlichting geen 

smart building of 

smart city.” 

bewegingsdetectie om de lichten aan en 

uit te schakelen al ‘slim’. Bij anderen ligt de 

lat hoger en wordt pas over slim gesproken 

wanneer een heel netwerk aan armaturen 

met ingebouwde sensoren wordt geïnstalleerd 

én er met de verzamelde data een hele 

reeks aan processen wordt opgebouwd. 

Het spreekt voor zich dat beide hierboven 

genoemde voorbeelden hun bestaansredenen 

hebben. Denk maar aan de verlichting 

in de toiletten of gangen van een groot 

kantoorgebouw. Daar is geen state-of-theartsysteem 

nodig om de verlichting op een 

slimme manier te sturen. De verzamelde data 

zijn wel nuttig om bijvoorbeeld onderhoudsteams 

te sturen (of niet te sturen) naar vergaderruimtes 

of zelfs hele verdiepingen in een 

kantoorgebouw. Merk je door de verzamelde 

data dat een vergaderruimte een hele dag 

niet is gebruikt, dan kan je op basis van die 

gegevens aan de onderhoudsploeg melden 

dat ze daar niet naartoe moeten gaan. 

Enkele mogelijke processen 

Je kan het bijna zo gek niet bedenken of er 

bestaat een sensor of toestelletje om iets te 

meten. Een sensor integreren in een verlichtingsarmatuur 

is eveneens technologisch heel 

haalbaar. Temperatuur, luchtvochtigheid, 

aanwezigheid, lawaai, CO 2 

, … Allemaal gegevens 

die door de sensoren opgepikt en verzameld 

worden. Op basis daarvan is het bijvoorbeeld 

mogelijk om te analyseren wat de 

bezettingsgraad in een kantoor is. En met die 

gegevens kan het kantoor dan weer efficiënter 

gebruikt worden, de kuisploeg beter aangestuurd 

worden, de verwarming en airco op 

een efficiëntere manier ingesteld worden… 

Behoort ook tot de mogelijkheden: op basis 

van de opgepikte data op zoek gaan naar een 

lege werkplek of vergaderruimte. 

Led is de basis 

De overgang van klassieke lichtbronnen naar 

ledverlichting zette de deur open voor het 

concept ‘intelligente verlichting’. Led heeft 

een hele reeks voordelen: een lange levensduur, 

eenvoudige regeling en een verder stijgende 

efficiëntie. Bovenal is er het gemak 

waarmee led aan een bestaand netwerk 

gekoppeld kan worden dat ervoor zorgt dat 

het de ideale bouwsteen voor intelligente 

verlichting is. De lichtkarakteristieken (aan 

en uit, kleurtemperatuur, lichtsterkte) aanpassen 

gaat vlot en de koppeling met andere 

netwerken is eenvoudig. Dankzij de ledrevolutie 

wint ook het concept van slimme 

gebouwen en bij uitbreiding slimme steden 

snel aan populariteit. ● 

Door verschillende slimme verlichtingsarmaturen te laten samenwerken creëer je een geconnecteerd netwerk met een groot potentieel aan 

toepassingen en oplossingen. 

23


GECONNECTEERDE VERLICHTING 

TOONT JE DE WEG 

Hoe wordt een gebouw gebruikt? Vandaag is dit meer en meer een belangrijk gegeven. Denk maar 

aan de bezettingsgraad van werkplekken en vergaderzalen en de tijd die verloren gaat aan de 

zoektocht naar een vrije ruimte. Sensoren gekoppeld aan een geconnecteerd verlichtingssysteem 

zijn een handig hulpmiddel in dit verhaal, ook bij de Interact Office van Signify. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Signify, Britt Schilling 

De kantoren van Roche in het Duitse Grenzach-Wyhlen. Hier installeerde Signify een pilootinstallatie van Interact Office. 

Op eender welke werkdag zijn tussen de 25 

en 50 procent van de werkplekken vrij. Toch 

kan de zoektocht naar een vrije vergaderruimte 

wel eens tijd in beslag nemen. Bij 70 

procent van de werknemers is dat tot 15 minuten 

per dag, terwijl bij 24 procent van de 

werknemers het tijdverlies zelfs oploopt tot 

een half uur per werkdag. Hallucinante cijfers 

die iedereen, bedrijfsleiders voorop, wil 

reduceren en als het even kan zelfs totaal wil 

zien verdwijnen. Een grondige analyse van het 

gebruik van een kantoorgebouw is daarbij 

cruciaal. Signify ontwikkelde met Interact 

Office een softwarepakket dat op die analysevraag 

inspeelt. Het systeem biedt een helpende 

hand om de bezettingsgraad van een 

gebouw, een verdieping, een bepaalde vergaderruimte 

of zelfs tot op werkplekniveau beter 

in kaart te brengen en te begrijpen. 

Data zet je op weg 

Dankzij enkele pilootprojecten kon Signify al 

ervaring opdoen met Interact Office. In de 

kantoren van het farmaceutisch bedrijf Roche 

installeerde Signify geconnecteerde verlichting 

met sensoren die vanaf de eerste dag een karrevracht 

aan data over het gebruik van het 

gebouw verzamelen. Met die data krijgen de 

bazen bij Roche de nodige inzichten om de 

efficiëntie van het gebouw te vergroten en 

het gebruik van de verschillende kantoren en 

werkplekken te optimaliseren. Tobias Bächtold 

van Roche: “De gegevens die we nu verzamelen 

en analyseren met Interact Office geven 

ons een enorme schat aan kennis over de 

bezetting, de nauwkeurigheid van het aantal 

24


“Kantoren, 

maar ook 

parkeergarages 

en winkels, 

hebben baat bij 

Interact.” 

werkplekken en hoeveel mensen er gebruikmaken 

van de vergaderzalen.” Het project bij 

Roche kreeg bovendien een primeur: een kiosk 

die werknemers en bezoekers naar de juiste 

plek begeleidt met behulp van indoor navigatie. 

Deze kiosk, idealiter gepositioneerd aan de 

ingang van het kantoorgebouw en vlakbij de 

lift, geeft de gebruikers – naast de app – een 

gebruiksvriendelijke tool om de weg te vinden 

naar de gewenste bestemming. 

Op zoek naar een lege werkplek of een vrije meetingruimte? Op basis van realtime data stuurt 

Interact Office je op pad. 

Ruggengraat 

Tom De Fruytier, marketing manager bij Signify: 

“Wat is een ‘smart building’? Voor Signify 

begint het bij het analyseren van een gebouw 

op basis van data, zoals de bezettingsgraad, 

en het gebruik van die technologie om de beleving 

van een gebouw voor de gebruiker naar 

een hoger niveau te brengen. Onze ambitie 

met Signify stopt niet bij enkel slimme verlichting 

toe te voegen aan een gebouw. We 

geloven dat een geconnecteerd verlichtingssysteem 

de ruggengraat moet zijn van een 

slim gebouw. Vandaag bestaan er al verschillende 

technische oplossingen om via sensoren 

data te capteren. Een standaard lichtsysteem 

beschikt al over een voeding, waardoor batterijen 

bij sensoren niet nodig zijn, en communiceert 

al data. Die data blijft dan wel binnen 

het verlichtingssysteem. Connecteren we zo’n 

systeem met het internet, dan worden die 

data plots veel rijker. Dan vertelt een bewegingssensor 

echt hoe intensief een bepaalde 

ruimte wordt gebruikt. Zo kan bijvoorbeeld 

de schoonmaak worden geoptimaliseerd. We 

spreken pas echt over een ‘smart building’ als 

we een verlichtingsarmatuur kunnen uitrusten 

met sensoren die niet het verlichtingssysteem, 

maar wel de rest van het gebouw en het gebruik 

ervan ten goede komen. Daar willen we 

met Interact Office naartoe.” ● 

25


Flexibele lichtautomatisatie 

voor bedrijven 

Twintig jaar geleden deden de automatisatieoplossingen van WAGO voor gebouwen hun intrede. 

Sindsdien heeft het bedrijf niet stilgezeten. Dankzij hun grote flexibiliteit zijn de oplossingen van 

WAGO geëvolueerd tot de IP-backbone van slimme en geconnecteerde gebouwen. Actuele 

innovatietrends – smart, connected, IoT, cloud en zo meer – maken al jaren deel uit van de 

corebusiness van WAGO. 

Tekst en beeld WAGO 

Met WAGO Lighting Management wordt de verlichting in productiehallen automatisch gestuurd. (Beeld: jkitan@mail.ru) 

26


De veldbustechnologie en modulaire aanpak 

vormen de basis voor optimale flexibiliteit. 

De volledige configuratie gebeurt via een eenvoudige web interface en 

er is geen programmatie of softwareinstallatie vereist. 

De groeiende automatisatie binnen gebouwen 

heeft vaak een negatief effect op de 

flexibiliteit. Waar technische diensten vroeger 

eenvoudige wijzigingen konden uitvoeren, 

is dit nu niet meer zo evident. Als antwoord 

hierop heeft WAGO een reeks aan ‘applicatiecontrollers’ 

ontwikkeld. Die geven je als 

eindgebruiker de vrijheid om zelf structurele 

aanpassingen en/of uitbreidingen te doen aan 

je installatie. Via een intuïtieve webpagina, 

zonder kennis van programmatie of installatie 

van software en zonder licentiekosten, blijf je 

dus in controle van je installatie. 

3 standaardoplossingen 

beschikbaar 

Momenteel zijn er drie verschillende ‘applicatiecontrollers’ 

beschikbaar in het standaardgamma 

van WAGO. WAGO flexROOM is een 

oplossing voor flexibele kantoorgebouwen. 

Met een eenvoudige klik wijzig je de indeling 

van kantoorruimtes. De sturing van onder andere 

zonwering, verlichting en HVAC veranderen 

automatisch mee. 

WAGO Energy Data Management is een flexibele 

datalogger voor het monitoren van een 

breed gamma aan signalen, zoals temperatuurmetingen, 

energietellers, debietmeters, 

en zo verder. De gegevens kunnen lokaal 

uitgelezen of verstuurd worden naar externe 

servers of de Cloud. 

Tot slot is er WAGO Lighting Management 

dat de gebruiker in staat stelt om gesofisticeerde 

lichtsturingen te configureren. Ongeveer 

twee derde van alle verlichting in Europa 

is ouder dan 25 jaar. Potentiële besparingen 

op vlak van verlichting zijn bijgevolg hoog. 

Efficiënte en duurzame verlichtingstechnologieën, 

gecombineerd met een besturingssysteem, 

zorgen voor optimale besparingen. 

Met het WAGO Lighting Management haal je 

een modulaire en intelligente lichtsturing binnen 

in je bedrijf. De moeite om even verder 

uit te diepen. 

Intuïtieve bediening 

WAGO Lighting Management gebruikt open 

veldbustechnologie. Samen met het modulair 

principe zorgt die voor optimale flexibiliteit 

bij eventuele wijzigingen tijdens de 

ontwerpfase. De draadloze en batterijloze 

Enocean-technologie biedt oplossingen bij 

diverse bekabelingsuitdagingen waar architecten 

regelmatig mee te maken hebben (renovaties, 

glazen wanden,…). 

Al is de grootste troef voor de gebruikers ongetwijfeld 

het eenvoudig beheer en de intuïtieve 

indienststelling. De oplossing is gebaseerd op 

het modulaire WAGO I/O SYSTEM. De voorgeprogrammeerde 

software detecteert automatisch 

alle modules. De volledige configuratie 

gebeurt via een eenvoudige webinterface en 

er is geen programmatie of softwareinstallatie 

vereist. Als gebruiker heb je bovendien op elk 

moment de mogelijkheid om kleine – schakelaars 

en detectoren toevoegen – of grotere 

– nieuwe verlichtingskringen toevoegen – aanpassingen 

door te voeren. Je lichtsturing evolueert 

met andere woorden mee met je bedrijf. 

Functionele duizendpoot 

De verlichtingsoplossing koppelt met alle 

courante systemen. WAGO Lighting Management 

is compatibel met DALI 2 (DALI armaturen, 

Noodverlichting DT1, HCL DT8, lichten 

bewegingssensoren, drukknoppen), Enocean 

en KNX drukknoppen, bewegingsmelders, 

standaard drukknoppen, standaard lichtkringen 

(relais), externe drukknoppen (Modbus IP) 

en energiemeting. 

Het systeem kan verlichting aan- en uitschakelen, 

dimmen, regelen en plannen. Bovendien 

is er een modus ingebouwd om Dali 

noodverlichting periodiek te testen en laat de 

besturing zich perfect integreren in het globale 

gebouwbeheersysteem. ● 

“Efficiënte en duurzame verlichtingstechnologieën, 

gecombineerd met een besturingssysteem, zorgen 

voor optimale besparingen.” 

27


VAN DUMB NAAR 

SMART BUILDING 

Het verlagen van de operationele kosten en het verhogen van de productiviteit en het welzijn van de werknemers 

is een topprioriteit van elk bedrijf. TRILUX ontwikkelde met LiveLink een intelligent verlichtingsplatform 

dat inspeelt op die behoeften. Met behulp van slimme verlichting, sensoren en data levert het systeem toegevoegde 

waarde om gebouwen écht intelligent te maken en volledig in dienst van haar gebruikers te laten staan. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld TRILUX - Timo Reisiger 

Elk gebouw beschikt over een verlichtingsinstallatie. 

Dat is logisch. In elke ruimte, toiletten 

en technische ruimtes inbegrepen, is 

tenminste één verlichtingspunt geïnstalleerd. 

Het spreekt dan ook voor zich dat een verlichtingsinstallatie 

een centrale rol speelt bij smart 

buildings. TRILUX speelt hier vol op in met LiveLink. 

Een intelligent lichtmanagementsysteem 

dat klaar is voor alle smart buildings van 

de toekomst. Integratie met gebouwbeheerssystemen, 

apps en softwareplatforms van 

derden is realiseerbaar dankzij de open source 

infrastructuur van het systeem. 

Hoe werkt dat? 

In de basis levert TRILUX met LiveLink een 

state of the art verlichtingsinstallatie op 

basis van aanwezigheids- en daglichtdetectie. 

Geconnecteerde sensoren binnen het 

systeem nemen beweging én daglichtinval 

waar en de verlichtingsinstallatie reageert 

op deze detectie. Dit voorkomt het onnodig 

branden van verlichting en betekent een 

maximale energiebesparing. 

TRILUX: “Maar LiveLink gaat veel verder. We 

integreren sinds vorig jaar intelligente drivers 

in diverse ‘monitoring ready’-armaturen. Daarmee 

kan met behulp van DALI en de LiveLink 

Cloud realtime inzicht worden verkregen in armatuurdata. 

Denk daarbij aan branduren, energieverbruik, 

dimlevel en bedrijfsstatus. Eventuele 

foutmeldingen en storingen genereren een 

melding nog voor er een probleem ontstaat.” 

Live gebouwinformatie 

Aanvullende informatie over het gebruik van 

een gebouw verzamelen kan door beacons en 

sensoren te integreren in TRILUX-armaturen. 

Deze beacons en sensoren verzamelen allerhande 

data over het gebouw en haar gebruikers. 

Denk aan temperatuur, luchtvochtigheid, 

CO 2 

-waarden, lux-waarden en de positie 

en looproutes van de gebruikers in een pand. 

Op basis van die verzamelde data kunnen verlichtings-, 

verwarmings- en koelsystemen elkaar 

aansturen en met elkaar communiceren. 

TRILUX: “Wij zetten vol in op de ontwikkeling 

van intelligente verlichtingssystemen en –platforms. 

Voor ons is dat LiveLink. Dankzij onze 

productiefaciliteiten in Duitsland kunnen wij 

snel schakelen en klantspecifiek maatwerk le- 

28


“Meer en meer projectontwikkelaars 

omarmen Smart Buildings.” 

veren voor beacon- en sensorintegratie in veel 

van onze standaardarmaturen.” 

Meer dan verlichting 

Op basis van de door beacons en sensoren 

verzamelde informatie kunnen zogeheten 

Location Based Services worden aangeboden. 

Zo kunnen medewerkers bijvoorbeeld in 

een kantoorgebouw navigeren naar een collega, 

een vrije werkplek of een beschikbare 

vergaderruimte. Met de functionaliteit Asset 

Tracking zijn gebruikers in staat verplaatsbare 

gebruiksvoorwerpen, zoals whiteboards of 

heftrucks, op te sporen. TRILUX: “Het opmaken 

van heatmaps is eveneens mogelijk. 

Heatmaps brengen de stromen van personen 

en objecten in een gebouw nauwkeurig in 

beeld. Zo zie je meteen welke werkplekken 

of ruimten zijn gebruikt en welke niet. Een 

schoonmaakploeg aansturen of het anders 

inrichten van een verdieping of winkel zijn 

slechts twee van de acties die mogelijk zijn 

op basis van deze gegevens.” 

In de praktijk 

Het duurzaamste distributiecentrum van Europa. 

Dat is New Logic III te Tilburg. Dokvast ontwikkelde 

het pand, Rhenus Logistics gebruikt 

het en TRILUX zorgde voor de verlichting en 

de lichtsturing. Een BREEAM-score van maar 

liefst 99,48 procent is het resultaat. LiveLink is 

er volop in gebruik en zorgt ervoor dat het licht 

uitsluitend brandt als het echt nodig is, dus enkel 

bij onvoldoende binnenvallend daglicht én 

bij aanwezigheid. De armaturen verzamelen 

bovendien live data over branduren, dimstanden, 

energieverbruik, temperatuur en ze geven 

notificaties bij eventuele storingen. Dokvast 

gebruikt deze input om gebruik en onderhoud 

aan te sturen. TRILUX: “We merken dat het 

principe van slimme verlichting en smart buildings 

echt leeft. We hebben al een mooi aantal 

projecten afgewerkt en zowel in Nederland als 

in België zitten een paar mooie projecten met 

intelligente verlichting in de pijplijn.” 

Zelf aan de slag met Smart Buildings en LiveLink? 

Neem eerst even contact op met TRILUX om de 

wensen en eisen in beeld te brengen en gezamenlijk 

een gepaste oplossing te vinden. ● 

Van kantoren tot retail en distributiecentra, LiveLink is overal inzetbaar. 

Het distributiecentrum New Logic III in Tilburg, 

waarin Rhenus Logistics is gevestigd, is het meest 

duurzame distributiecentrum van Europa. 

29


OPPLE Lighting: “Een groot project, zoals de relighting bij Electro Zwijsen, delen we op in kleinere zones.” 

EEN SCHOOLVOORBEELD 

VAN INSTALLATIEGEMAK 

Liefst 300 toestellen, waaronder downlights en ledpanelen, waren er 

nodig om de kantoren van Elektro Zwijsen in Duffel grondig te relighten. 

De oude TL-installatie ging er uit en een moderne installatie kwam in de 

plaats. Energiebesparing, lichtkwaliteit en levensduur van de toestellen 

waren belangrijke parameters bij dit relightingproject. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld OPPLE Lighting, Pim Kemps 

“We zijn bij de relighting van onze eigen kantoren 

niet over één nacht ijs gegaan”, klinkt bij 

het Duffelse bedrijf. “Uit een hele reeks voorstellen 

maakten we twee testopstellingen. Het 

verregaande installatiegemak van het Smart 

Lighting systeem van OPPLE Lighting viel ons 

meteen op. Het liet ons immers toe om de be- 

staande bekabeling te behouden en dat leverde 

qua installatietijd een aanzienlijk voordeel op.” 

BLE 

Het Smart Lighting systeem is gebaseerd op 

Bluetooth Low Energy (BLE) technologie. Alle 

toestellen zitten in een mesh waardoor geen 

extra routers of andere hardware nodig. “Onder 

spanning zetten en configureren, meer 

is er niet nodig om een gesloten netwerk te 

creëren”, benadrukt de fabrikant. “De voordelen 

van een Bluetooth Mesh zijn drieledig. 

Enerzijds garandeert het een zeer stabiel 

netwerk. Anderzijds belast het geen lokaal 

30


datanetwerk en bovendien is het veilig. Bediening 

van buitenaf is namelijk niet mogelijk, 

zodat hackers niet via de verlichting op het 

netwerk terecht kunnen komen. 

Installatiegemak 

“Onze toestellen laten zich eenvoudig installeren”, 

horen we bij OPPLE Lighting. “Simpelweg 

oude toestellen eruit en de nieuwe 

toestellen erin. Eén op één. Alle technieken 

zitten in de leddriver van de armatuur. Voortbouwen 

op de bestaande bekabeling, in dit 

geval van Wieland, was simpel. Onze apparaten 

zijn immers leverbaar met Wieland 

stekkers.” Electro Zwijsen betreft de relighting 

van een groot kantoorgebouw. OPPLE 

Lighting werkte met relatief kleine ‘deelprojecten’, 

in dit geval vijf. “Het is belangrijk om 

niet meer dan 64 toestellen per zone toe te 

wijzen”, verduidelijkt de fabrikant. “Meer 

kan wel maar is niet aangewezen. Zo bevat 

project ‘Zwijsen1’ bijvoorbeeld drie burelen, 

een vergaderruimte en de HR- en securityafdeling, 

vijf gedefinieerde zones met hun 

respectievelijke deelnemers die duidelijk in 

het deelproject werden gedefinieerd.” Bovendien 

installeerde OPPLE Lighting in de vergaderruimte 

een Smart Switch en een Smart 

Relais. “De bediening van de verlichting in de 

vergaderruimte kan zowel via de app als deze 

Smart Switch gebeuren”, legt de fabrikant 

uit. “Aan de Smart Relais kunnen we ook 

niet-slimme armaturen koppelen zodat we 

scènes op maat kunnen creëren. Bij Zwijsen 

programmeerden we bijvoorbeeld een presentatie- 

en een vergaderscène, al zijn er nog 

zo veel meer mogelijkheden.” 

Daglichtsturing 

Nadat alle toestellen zijn toegewezen aan hun 

zone, herkennen ze elkaar automatisch. Het 

volstaat om dan de gewenste lichtsterkte in 

te stellen. “Een daglichtsensor neemt zelfs 

die handeling weg”, aldus nog de fabrikant. 

“Onze detectoren beschikken over aanwezigheids- 

en daglichtdetectie en meten zelfs de 

temperatuur en de vochtigheid.” Gebruikers 

kunnen via de OPPLE Smart App de verlichting 

schakelen of dimmen, bij het project 

bij Electro Zwijsen is die mogelijkheid niet 

Geen regeling via de OPPLE Smart App bij 

Electro Zwijsen, het licht gaat automatisch 

aan bij het naderen van hun bureau. 

geïmplementeerd. “Er is geen vraag naar bij 

de collega’s”, klinkt het. “Het licht gaat automatisch 

aan als ze hun bureau naderen. De 

lichtsterkte is overal egaal, ingesteld op 60 

procent. Op één plek is dit echter 80 procent, 

op vraag van de collega’s.” ● 

“Een korte terugverdientijd en een 

eenvoudige installatie maken dit een 

interessante investering.” 

Alle deelnemers in een bepaalde zone herkennen elkaar automatisch. 

31


Lichtsturing van 

Belgische makelij 

De verlichting van kantoren, industriële ruimten, winkels, hotels en 

ziekenhuizen heeft veel invloed op het welzijn van alle personen die er 

vertoeven. Intelligente verlichting kan op grote schaal en op eender welk 

moment de gewenste sfeer scheppen. De mogelijkheden zijn onbegrensd 

als een koppeling gebeurt met andere systemen en toepassingen. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Teconex 

Binnen het merk Teco Professional verzamelt 

Teconex een waaier aan oplossingen, zowel 

voor renovatie als voor nieuwe installaties. 

Het gamma omvat functionele, industriële en 

architecturale verlichtingstoestellen en ook 

lichtsturing. Teco Professional krijgt er met 

MULTICAST*, waarvan het patent aangevraagd 

is, een nieuw sturingssysteem bij. 

“Smart 

lighting? Smart 

solutions!” 

functies op intuïtieve wijze te laten bedienen 

of automatiseren. MULTICAST* kan zowel 

standalone optreden of gekoppeld worden 

aan bewegings- of lichtdetectoren, schakelaarmodules,… 

Het systeem maakt 

gebruik van de Casambi-technologie in 

alle installaties die bestemd zijn voor de 

industrie, kleinhandel en horeca, maar 

vindt ook zijn weg naar kantoren en medische 

zorginstellingen. Volledig draadloos 

én grenzeloos.” 

Gebruikers bedienen tot maximum 

20 verlichtingstoestellen via de 

gratis app. 

Alles via smartphone 

Teconex is in volle evolutie. Stap voor stap groeide 

het bedrijf, gevestigd in de buurt van Luik, 

Eigen ontwikkeling 

Teconex ontwikkelde zelf het MULTICAST* 

sturingssysteem, op basis van de Casambitechnologie, 

wat er meteen voor zorgt dat 

het compatibel is met een groot deel van 

de Teco Professional-producten. Het lichtsturingssysteem 

is eenvoudig, veilig, intelligent 

en krachtig en bovendien makkelijk 

te koppelen aan een reeks van toebehoren. 

Daarnaast garandeert de fabrikant de compatibiliteit 

met de meeste grote verlichtingsmerken. 

Vanaf drie aangesloten toestellen is 

het draadloze systeem economisch. Teconex: 

“Onze nieuwe MULTICAST* geeft aan onze 

vooruitstrevende verlichting nog een pak 

meer mogelijkheden, dit door een reeks van 

32


Een duidelijk schema toont aan hoe je Casambi kunt gebruiken. 

uit tot een Europese speler die mee de grote uitdagingen 

van onze samenleving wil aangaan. 

MULTICAST* past perfect in deze ambitie. Een 

gratis app, compatibel met zowel iOS als Android, 

laat toe om via MULTICAST* by Teco Professional 

tot maximum 20 verlichtingstoestellen 

op dezelfde wijze te bedienen. Een mobiele 

telefoon, tablet, laptop of zelfs een geconnecteerd 

horloge: het kan allemaal. “Zo wordt design 

gecombineerd met visueel comfort, wordt 

energie bespaard en is het ontwerp van de verlichting 

beter afgestemd op de mensen. En dit 

in een handomdraai”, benadrukt de fabrikant. 

Een grote familie 

Met MULTICAST* is de eerste ‘samenwerking’ 

tussen Teconex en Casambi, een Finse 

producent van innovatiegerichte software, 

een feit. Onder het motto ‘Lighting Control 

For The Modern World’ bedenkt en ontwerpt 

Casambi draadloze, robuuste, rendabele en 

tijdloze bedieningssystemen voor verlichting. 

Het concept is gebaseerd op Bluetooth Low 

Een eigen ontwikkeld systeem, in samenwerking met Casambi. 

Energy, een geavanceerde technologie die 

wereldwijd in elke smartphone, tablet en 

geconnecteerd horloge aanwezig is. De software 

van Casambi is onder licentie geplaatst 

en beschikbaar voor alle ondernemingen die 

het gebruikscomfort voor hun klanten willen 

verbeteren. De samenwerking tussen Teconex 

en Casambi houdt in dat ze samen een reeks 

compatibele producten aanbieden. ● 

*Patent pending 

33


DE ESSENTIE VAN VIER 

GENERATIES LEDVERLICHTING 

Het draadloze netwerk van lampen en elektrisch aangedreven beslag, Häfele Connect mesh is de winnaar van de Interzum Award 2019. 

Häfele Loox5: voeden, verdelen, netwerken, verlichten 

Liefst 100.000 uur werkte de internationale beslagspecialist Häfele aan 

haar nieuwe ledlichten in de Loox-serie. Hiervoor zaten ze veelvuldig 

samen met meubelbouwers en partners uit de industrie. Het resultaat: 

Loox5, de essentie van vier generaties ledverlichting gebundeld. 

Ze maakten meteen indruk bij de voorstelling ervan op 

Interzum 2019 in Keulen. 

Tekst Häfele Beeld Häfele 

Je bedient en configureert 

de verlichting met een smartphone, 

de Häfele draadloze schakelaar of, zoals 

hier afgebeeld, de nieuwe afstandsbediening. 

34


Een eenvoudig en slim systeem. Loox5 speelt 

in op de hedendaagse trends. Het nieuwe verlichtingssysteem 

van Häfele evolueerde aanzienlijk 

qua prestaties en is onmisbaar voor 

lineaire verlichting dankzij de lichtkwaliteit 

van de verwerkte Samsung-leds. Het systeem 

heeft nog meer troeven: een montage die 

makkelijk te integreren valt in meubelproductieprocessen, 

eenvoudige en slimme lichtregeling 

en een goede connectiviteit met systemen 

van derden. Bovendien beantwoordt de 

serie aan de hoge eisen van de meubelindustrie 

die steunt op hoge betrouwbaarheid en 

non-stop logistiek. 

Gegarandeerde veiligheid 

Het hart van het systeem zijn de nieuwe 

voedingen met een inbouwhoogte van 16 

millimeter voor 12 volt- en 24 voltsystemen. 

De voeding met een inbouwhoogte van 38 

millimeter dient voor grote installaties tot 

270 watt. Deze voeding werd door Häfele 

zelf ontwikkeld en garandeert een veilige 

werking zodat installaties ook over langere 

afstanden gevoed worden. Het systeem detecteert 

namelijk overbelaste installaties en 

signaleert ze aan de gebruiker. 

Meer licht in de keuken 

Het integreren van verlichting in meubels is 

dankzij Häfele net zo vanzelfsprekend als het 

lichtje in je koelkast. In de nieuwe Loox5-reeks 

zit een pakket afgestemd op de behoeften van 

de keukenbouwer. De installatie wordt integraal 

deel van de productie, op een efficiënte 

manier. Häfele demonstreerde het systeem met 

een showkeuken op Interzum. De boodschap: 

Het hart van het Loox5-systeem is een nieuwe 

12- of 24-voltvoeding. 

integratie van verlichting is easy. Easy planning, 

easy productie en installatie, easy besturing. 

Dankzij de ledstripverlichting, de profielen, 

spots en modulaire meubelverlichtign 

in de nieuwe Loox5-serie bezit Häfele een 

overtuigend totaalpakket dat verder ontwikkeld 

wordt in wereldwijde dialoog met 

industriële partners. ● 

Verdeling en sturing in het Loox5-systeem 

wordt gerealiseerd via lineair verbonden 

zesvoudige verdelers. 

De hoge prestaties gaan hand in hand met 

hoge stromen en veiligheid. Daarvoor ontwikkelde 

Häfele de 5 ampèretoepassing. Die 

is, net zoals de andere producten van Loox, 

kleuren vormgecodeerd. Je kan het systeem 

dus niet verkeerd aansluiten. De verdeling en 

sturing gebeurt via een zesvoudige meshverdeler 

voor RGB-, multiwitte en monochrome 

lampen. De zes uitgangen worden individueel 

geconfigureerd en worden aangestuurd 

via de Häfele Connect mesh app. Gebruik 

met gewone schakelaars of afstandsbediening 

is ook mogelijk. 

Häfele Connect mesh 

De app Connect mesh werd door Häfele ontwikkeld. 

De app werkt via bluetooth mesh: 

een uitgebreide versleuteling maakt het communicatie 

tussen de apparaten mogelijk. En 

dat op een veilige manier. Je bedient er de 

verlichting individueel mee. 

Bij Häfele zijn in- en 

opbouwprofielen verkrijgbaar 

met nog kleinere dwarsdoorsneden 

en een hoogwaardige oppervlakteafwerking, 

in het zilver, zwart of geborstelde rvs-look. 

De verlichting aansturen kan ook via de 

nieuwe afstandsbediening en wandschakelaar. 

Aan de hand van enkele knoppen voer 

je verschillende functies uit, zoals dimmen, 

kleurtemperatuur, lichtkleur, verlichtingsscenario’s 

opslaan en uitvoeren. Je opent en sluit 

er zelfs de meubeldeuren mee. En het echt 

goede nieuws? Dankzij adapters combineer je 

de Loox5-reeks met de vorige series. 

“De integratie van verlichting 

is makkelijk in planning, productie, 

installatie en besturing.” 

35

REGISTREER NU OP WWW.LED-ELEKTRO.NL/REGISTRATIE 

GEBRUIK 

DE CODE 

19LUMENPRO 

VOOR GRATIS 

TOEGANG

WAGO LIGHTING MANAGEMENT 

Beheer zelf uw verlichtingsysteem! 

Met weinig moeite een optimaal resultaat 

• Intelligente oplossing voor verlichtingsystemen in grote ruimten 

• Eenvoudige inbedrijfstelling en configuratie 

• Bediening via browser - zonder programmering 

www.wago.com/lighting-management


Functionele tunable white 

ledverlichting, door LEDsGO 

geïntegreerd in een dampkap. 

EÉN PARTNER VOOR LICHT 

EN CONNECTIVITEIT 

Een paar jaar geleden stapten we met zijn allen over naar ledverlichting. 

Vandaag willen we allemaal dat we deze perfect kunnen 

aansturen, liefst een aansturing die we combineren met andere, 

niet-verlichting gerelateerde toestellen. En graag in samenwerking 

met één partner die dit alles tot een goed einde kan brengen. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld LEDsGO 

“LEDsGO is zo’n partner”, stelt Geert Dobbelaere. 

Hij is bij de firma betrokken sinds de 

oprichting in 2011. “LEDsGO ontwerpt en produceert 

kwalitatieve ledverlichtingsoplossingen 

die we eventueel nog uitbreiden met een intelligente 

aansturing van de verlichting én andere 

functies. Ledverlichting is meestal het startpunt. 

We krijgen weliswaar steeds vaker de vraag 

naar een totaaloplossing, dat wil zeggen energiebesparende 

ledverlichting én een intelligente 

aansturing. Klanten die een aansturingssysteem 

van bijvoorbeeld motoren van luiken of poorten 

wensen, eventueel gekoppeld aan andere 

gebouwbeheersystemen, zonder een link met 

ledverlichting kunnen ook bij ons terecht. Het 

hoeft niet altijd met ledverlichting te zijn.” 

Connectiviteit is hot 

Vroeger was het eenvoudig. Elk toestel werd 

bediend aan het toestel zelf, de verlichting 

schakelde je in of uit met de schakelaars. Vandaag 

zijn de mogelijkheden veel talrijker. Natuurlijk 

bedienen we nog steeds de toestellen 

en de verlichting op de ‘oude’ manier, maar 

het is niet langer de enige manier. Steeds 

meer komt de vraag om alles, gaande van verlichting 

over verwarming, airco en rolluiken 

tot zelfs de was- en koffiemachines, vanop afstand 

én automatisch te besturen. Koppelen 

we deze toestellen aan elkaar, dan hebben we 

38


een heel netwerk. Dobbelaere: “Nieuwe technologieën 

met elk een eigen communicatieprotocol 

maken het geheel soms complex op 

het vlak van compatibiliteit. LEDsGO wil het 

eenvoudig houden, zowel voor gebruikers, 

installateurs als servicemedewerkers. Onze 

R&D-afdeling ontwikkelde een standaard die 

in staat is om alle communicatie te doen voor 

de aansturing. We maken gebruik van de gerenommeerde 

software van Casambi, een bedrijf 

waarmee we heel intens samenwerken. 

Uiteraard volgen we nieuwe ontwikkelingen 

op de voet, want technologie staat nooit stil.” 

Vooral op maat 

Ook LEDsGO werkte een oplossing uit om 

verlichting en, indien gewenst, andere zaken 

aan te sturen. “We werken met een aantal 

standaardmodules, de ‘bouwblokken’ van 

een slim aansturingssysteem”, legt Dobbelaere 

uit. “Een voorbeeld van dergelijke bouwblok 

is onze 4-kanaalsdrukknopmodule die 

het mogelijk maakt om verlichting draadloos 

aan te sturen met bestaande drukknoppen. Al 

is het merendeel van de oplossingen die we 

creëren maatwerk. Soms volstaat het om bestaande 

modules aan de wensen van de klant 

aan te passen. Bij andere projecten dienen we 

een totaaloplossing vanaf nul uit te werken. 

Het ontwerp, de creatie van prototypes, testen, 

finetunen, productie van de modules… 

alles gebeurt bij ons in huis zodat we heel snel 

kunnen ingrijpen wanneer dit nodig is. Eén 

gesprekspartner begeleidt een klant doorheen 

het volledige proces. Geen vergissingen, 

geen verkeerde of verkeerd geïnterpreteerde 

informatie. Snel, efficiënt en zonder zorgen 

komen we tot de gewenste oplossing.” 

Flexibiliteit, vochtbestendigheid, levensduur en eenvoud bij installatie waren belangrijke 

aandachtspunten bij de ledverlichting in dit outdoorproject. (Beeld: Hugo Hebrard) 

Samen ontwikkelen 

Ledlicht integreren in een bepaald product? 

Eén of meer extra functies aansturen? “Geen 

vraag is te gek”, aldus Dobbelaere. “Dan 

gaat het meestal over toepassingen die onze 

klanten niet in hun standaardgamma hebben. 

Samenwerken om tot een eenvoudige maar 

intelligente totaaloplossing te komen, ook 

dat doen we met LEDsGO. Zo werkten we al 

oplossingen uit waarbij we ledverlichting integreerden 

in badkamermeubels en –spiegels of 

waarbij we een centrale bediening van motoren, 

verlichting en sensoren van zonwering ontwikkelden. 

Een bestaand systeem gebruiken 

om de verlichting aan te sturen zonder dat er 

kabels of voorzieningen zijn? Geen zorgen: 

kap- en breekwerk is niet nodig. De aanwezige 

bekabeling en lichtschakelaars blijven 

dan actief en draadloze schakelaars worden 

toegevoegd daar waar de klant het wil.” ● 

Op maat gemaakte verlichting voor gebruik bij weefgetouwen. Ook hier werden speciale eisen 

gesteld. (Beeld: Foces Advertising) 

“Naast Ledverlichting is LEDsGO ook 

partner voor het ontwerp en productie van 

connectiviteitsoplossingen/sturingen.” 

(Beeld: Valerie Clarysse) 

39


KWALITEIT 

UIT HET HOGE 

NOORDEN 

SG Lighting is een steeds bekendere naam die 

gestaag aan de weg timmert en mooie groeicijfers 

kan voorleggen. Het Noorse bedrijf, opgericht 

in 1990, is bezig aan een ferme, internationale 

opmars. Alle ontwikkelingen gebeuren in 

Noorwegen, de productie gebeurt in eigen 

beheer op verschillende locaties. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld SG Lighting 

Vandaag is SG Lighting aanwezig in 25 landen, waaronder ook België. 

Vanuit de eigen gebouwen in Mechelen, waar weldra de spade in de 

grond gaat om de oppervlakte van de magazijnen te verdubbelen, gebeuren 

de leveringen naar de Benelux, Frankrijk en Duitsland. Michel 

Byl, managing director SG Lighting Benelux: “Door het magazijn gevoelig 

uit te breiden, kunnen we onze groei verderzetten. Zowel qua 

omzet als qua aantal referenties gaan we vooruit. Onze gekende korte 

leveringstermijn, binnen de 3 à 4 werkdagen, willen we behouden.” 

Specialisatie in downlighters 

Een duidelijk portfolio typeert SG Lighting. De fabrikant ontwerpt en 

produceert haar verlichtingstoestellen zelf en bakent deze mooi af in enkele 

categorieën. “Downlighters zijn onze core business”, aldus Byl. “Een 

hoge kwaliteit, zowel qua toestellen zelf als qua prestaties, aan zeer concurrentiële 

prijzen. Junistar Lux is misschien wel ons paradepaardje. Die 

biedt ongeziene kwaliteit. De kleurweergave is met CRI 98 uitmuntend. 

Maar naast kleurweergave en kleurtemperatuur is ook de graad van kleurafwijking 

van groot belang. Geen enkele led is identiek, de kleurvariaties 

kunnen groot zijn en dat levert een storend effect op. De kleurafwijking 

wordt gemeten en uitgedrukt in MacAdams steps of SDCM. Hoe lager de 

kleurafwijking, hoe lager het getal. We scoren hier met een SDCM van 

1 uitmuntend. Dat betekent namelijk dat er geen zichtbare verschillen 

Junistar Lux, beschikbaar in verschillende afwerkingen 

en kleurtemperaturen. 

Een pendelarmatuur met een moderne uitstraling: Bell, hier met zwarte 

buitenzijde en binnenkant van bladgoud. 

40


kunnen optreden. Voeg daarbij een garantie van 10 jaar en een scherpe 

prijs en je hebt een klepper van formaat binnen onze downlighterfamilie.” 

Binnen en buiten 

SG Lighting mikt eveneens op zowel binnen- als buitenverlichting, met 

daarbij een gezonde mix van rationele, architecturale en eerder designarmaturen. 

In het segment binnenverlichting valt de recente toevoeging 

aan het gamma van de pendelarmatuur Bell op. De lichtbron wordt 

hierbij diep in de lampenkap gemonteerd zodat er geen verblinding 

optreedt. Bell is beschikbaar in drie formaten en in drie kleurencombinaties. 

Veruit de meest opvallende is de uitvoering met een zwarte 

buitenzijde en een binnenkant die bekleed wordt met bladgoud. 

Buiten valt de Frame-familie op. Dankzij een modern en stijlvol design 

zijn de plafond- en wandarmaturen zowel buiten als binnen inzetbaar. 

Frame is beschikbaar in een ronde, vierkante en een rechthoekige vorm, 

in verschillende afmetingen en in drie kleuren. Eveneens zijn ze beschikbaar 

met sensoren en schemerschakelaars terwijl de lumenoutput 

makkelijk aanpasbaar is met dip-switches op de driver. Alle armaturen 

leggen een IP66 en IK10-waarde voor, geschikt voor gebruik buiten en 

bestand tegen vandalisme. Bovendien hebben alle buitenverlichtingsarmaturen 

bij SG Lighting een anticorrosiegarantie van maar liefst 10 jaar. 

Eigen ontwikkeling 

De opkomst van slimme systemen om onder meer de verlichting te bedienen 

is ook SG Lighting niet ontgaan. De fabrikant speelt op deze 

trend in met de ontwikkeling van haar eigen intelligent besturingssysteem: 

SG Smart. De bediening gebeurt via een app, eveneens ontwikkeld 

door SG Lighting, en wordt in de eerste plaats gebruikt om de verlichting 

aan te sturen. Andere elektrische installaties, zoals bijvoorbeeld 

de verwarming, tv, audio tot zelfs koffiezetapparaten, koppelen kan uiteraard 

ook. Byl: “De communicatie tussen de apparaten en de app gebeurt 

via Bluetooth. SG Lighting treedt hierbij op als leverancier van alle 

componenten, we produceren ook dimmers, draadloze schakelaars en 

gateways om dit systeem uit te bouwen. SG Smart is een open systeem, 

dit betekent dat een koppeling mogelijk is met andere systemen, zoals 

bijvoorbeeld Amazon Alexa, Google Home en Apple Home Kit.” ● 

“Een staaltje Noorse 

degelijkheid.” 

Een gebruiksvriendelijke gratis app, zowel voor iOS als Android, 

voor de bediening van SG Smart. 

Sector, een nieuwe armatuur in een modern jasje, is geschikt als 

basisverlichting in bijvoorbeeld winkels en tentoonstellingsruimten. 

41


ALLESBEHALVE 

GEMIDDELD 

Een dampkap geïntegreerd in de kookplaat zelf in plaats van de traditionele 

positie erboven. Met die innovatie zorgde BORA enkele jaren geleden voor 

een revolutie in de keukensector. Passie, overtuiging en innovatie staan 

sindsdien centraal bij de Duitse fabrikant. Een nieuw administratie- en trainingscentrum 

in het Oostenrijkse Niederndorf werd gebouwd met die drie 

pijlers in het achterhoofd. Occhio werd de verlichtingspartner. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Occhio, Robert Sprang 

De grote glaspartijen zorgen 

voor een adembenemend 

zicht op het berglandschap. 

42


“Opmerkelijk, zowel 

binnen als buiten.” 

Willi Bruckbauer richtte BORA op in 2007 en veroverde al snel een 

plaats in de keukenwereld. Die pijlsnelle opgang kwam er dankzij innovatieve 

producten en een grote zichtbaarheid van de merknaam. 

Denk maar aan de sponsoring van de wielerploeg met onder meer 

ex-wereldkampioen Peter Sagan in de rangen. Het nieuwe gebouw in 

het Oostenrijkse Niederndorf werd volledig opgetrokken in BORA-stijl. 

Extra grote glaselementen zorgen voor een prachtig zicht op het berglandschap, 

in combinatie met een gevelbekleding van lariks die typisch 

is voor de regio. 

Opvallende accenten 

Het administratie- en trainingscentrum bestaat uit verschillende ontspanningsruimten, 

showkeukens en een cateringruimte. Deze zijn uiteraard 

goed zichtbaar van buiten dankzij de grote glaspartijen. BORA 

koos er dan ook voor om elke ruimte te voorzien van buitengewone 

accenten, ook wat betreft de verlichting. Meteen vallen de Mito sospeso-pendelarmaturen 

van Occhio op. Doorheen het gebouw zet Occhio 

armaturen van deze familie in. Met verschillende kabellengtes en diameters 

zorgen ze voor een levendige toets in de kamers, zonder daarbij 

het visueel comfort te verstoren. De afwerkingen roségoud en matzwart 

contrasteren bewust met het ruwe gevoel van de betonelementen 

en de rustieke houten tafels. 

Futuristisch en huiselijk 

BORA en Occhio werkten voor het trainingscentrum een baanbrekend 

lichtregelsysteem uit. Het systeem betreft een complexe en biodynamische 

verlichtingsoplossing die gebaseerd is op de aanwezigheid van 

daglicht. Doorheen de dag past de lichttemperatuur zich voortdurend 

aan. Aan het begin en op het einde van de werkdag 2700K, ’s middags 

een piek tot 4000K. Occhio: “De centraal gestuurde verlichting bevordert 

de concentratie en de prestaties van de werknemers. Gedurende 

de hele dag heersen de optimale lichtomstandigheden zodat maximaal 

aan de behoeften van de gebruiker wordt voldaan.” 

In de verschillende ontspanningsruimtes en demokeukens zorgen de 

pendelarmaturen Mito sospeso voor het nodige licht én een levendige toets. 

Maximaal gebruiksgemak 

Alle armaturen in de Mito-familie van Occhio zijn optioneel verkrijgbaar 

met DALI als besturingssysteem. “Bij BORA zijn bijvoorbeeld alle 

armaturen voorzien van DALI én geïntegreerd in het bestaande DALIsysteem”, 

aldus Occhio. “De lichtintensiteit en de lichttemperatuur 

kunnen, indien gewenst, centraal worden geregeld. Het licht past zich 

dus niet alleen biodynamisch aan het verloop van de dag aan. Het is 

bovendien gesynchroniseerd en altijd harmonieus gecoördineerd.” ● 

43


NIEUWE TOEPASSINGSGEBIEDEN 

ONTGINNEN 

Geconnecteerde verlichtingstoestellen brengen nieuwe diensten met zich mee. Verlichting als een geïntegreerd 

onderdeel van verschillende beveiligingsoplossingen is er daar eentje van. Een oplossing waar Fagerhult volop 

aan werkt, in samenwerking met enkele partners. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Fagerhult 

Fagerhult werkt sinds 2017 samen met Securitas en Axis en onderzoekt 

potentiële toepassingen waarbij verlichtingsoplossingen nieuwe en verbeterde 

beveiligingsoplossingen mogelijk maken. Eén mogelijkheid is 

de bewegingsdata die de armaturen van Fagerhult capteren, inzetten 

om het aanbod van beveiligingsdiensten van Securitas te verbeteren en 

verder aan te vullen. “We bouwden E-sense in al onze armaturen in”, 

legt de fabrikant uit. “Deze technologie creëert een dicht netwerk dat 

het mogelijk maakt om met hoge precisie informatie over bewegingen 

van mensen in real-time te identificeren. Allemaal op basis van draadloze 

communicatie. Bijkomend voordeel: de sensoren zijn inzetbaar in 

gevoelige omgevingen waar camera’s normaal niet zijn toegestaan. Alle 

data wordt verzameld en gevisualiseerd in een portaal in de cloud. Deze 

informatie is ook bruikbaar, en dit door elke Securitas-operator, om een 

beter beeld te krijgen van waar mensen zich in een bewaakt pand bevinden. 

Zeer nuttig bij eventuele evacuaties, inbraken, …” 

Zweeds pilootproject 

Het eerste pilootproject om de mogelijkheden in de praktijk uit te testen 

bevindt zich in het Medicon Village Science Park, een onderzoekscentrum 

in het Zweedse Lund. De geïnstalleerde oplossing bestaat uit 

E-sense armaturen van Fagerhult, camera’s en luidsprekers van Axis en 

een koppeling met een Securitas Operations Center (SOC). “We testen 

in dit pilootproject hoe bewegingsdetectie via en sturing van de verlichtingsarmaturen 

eventuele evacuaties kan vereenvoudigen”, klinkt 

het bij Fagerhult. “In het geval van een evacuatie zal de verlichting 

langs de evacuatieroutes automatisch worden versterkt terwijl andere 

verlichting enigszins wordt gedimd. Dit levert een snelle, intuïtieve begeleiding 

naar de dichtstbijzijnde nooduitgang op. Tegelijkertijd kunnen 

operatoren van Securitas het verloop in real-time volgen via de portal 

waardoor het makkelijker wordt te begrijpen waar mensen zich in een 

pand bevinden én vooral ervoor te zorgen dat de evacuatie volgens 

plan verloopt. Een achterblijver wordt meteen gespot dankzij de camera’s 

van Axis en indien nodig kan een aangepaste oproep worden 

geplaatst. Meer en duidelijkere informatie over de aanwezigheid en het 

gedrag van mensen in gebouwen zal leiden tot maatregelen die van 

cruciaal belang kunnen zijn. Deze samenwerking tussen verschillende 

spelers uit andere sectoren is een mooi voorbeeld van hoe nieuwe toepassingen 

met toegevoegde waarde voor de gebruiker mogelijk zijn. 

Het is onze ambitie bij Fagerhult om de toepassingen van onze E-Sense 

armaturen verder te verbreden.” ● 

“Samenwerken leidt tot 

oplossingen met extra 

toegevoegde waarde.” 

De Fagerhult Sweep met E-sense, zoals gebruikt in Medicon Village. 

44


Informatie over aanwezigheid van mensen 

in een gebouw is in real-time zichtbaar. 

45

Campus Watersportbaan Ghent 

AXA headquarters Brussels 

Follow us on 

www.multiline.be 

Residential care centre Ocura Herk-de-Stad

OUTPUT 

IBE-BIV organiseert 

seminarie rond normen 

Omcirkel donderdag 17 oktober in je 

agenda. Die dag organiseert het IBE-BIV, het 

Belgisch Instituut voor Verlichtingskunde, 

haar jaarlijkse seminarie. 

Tekst: Tom Rampelbergh 

Osram verkoopt Siteco 

Osram heeft de Duitse armaturenfabrikant Siteco verkocht aan 

Stern Stewart Capital. De eigenaars hiervan kondigen meteen 

aan dat de uitgestippelde strategie volledig volgens plan wordt 

verdergezet, maar dat het loskoppelen van Siteco de firma meer 

bewegingsvrijheid geeft. 


Beeld: Siteco 

Stern Stewart Capital is de investeringspoot van het gekende strategisch consultancybureau 

Stern Stewart & Co dat de voorbije jaren samenwerkte met zowel 

Osram als Siteco. Sinds 2017 begeleiden ze Siteco in hun transformatieproces. 

De fabrikant komt dus in handen van een partij die het bedrijf al heel goed kent. 

Olaf Berlien, CEO van Osram: “De verkoop van Siteco garandeert de firma en 

haar werknemers een strategische en operationele continuïteit. Voor Osram 

betekent het een duidelijke en afgelijnde profilering als fotonicaspecialist.” 

Het thema dit jaar: Back to Basics – normen, van 

theorie naar praktijk. Arnaud Deneyer, begin dit jaar 

verkozen tot nieuwe voorzitter van het IBE-BIV: “Alle 

verlichtingsspecialisten worden geconfronteerd met 

steeds meer en strengere normen, die bovendien 

snel veranderen. Hoe staan deze normen in verhouding 

tot de praktijk? We stellen momenteel 

een gedetailleerd programma samen. Het wordt 

een overzicht waarmee we de deelnemers aan dit 

seminarie wegwijs maken doorheen het normenlandschap.” 

Bij publicatie waren de details van de studiedag nog 

niet bekend. Voor het volledige programma verwijzen 

we je graag naar de website. Peter Thorns, Head 

of Strategic Lighting Applications bij Thorn Lighting, 

heeft zijn medewerking al toegezegd. Hij is gastspreker 

tijdens het seminarie en zal het hebben over 

“Where are we heading to with standards?”. Het 

seminarie vindt plaats in het Consciencegebouw van 

het Vlaamse Gewest in Brussel (vlakbij het station 

Brussel-Noord), van 13 uur tot 17.30 uur. 

Uitreiking iF Awards verhuist naar Berlijn 

De voorbije jaren reikte Ralph Wiegmann, CEO 

van de iF Awards, de felbegeerde prijzen steevast 

uit tijdens een show in BMW Welt in München. 

Vandaag meldt Wiegmann ons dat vanaf 2020 Berlijn, 

uitgeroepen tot UNESCO City of Design, de gaststad zal 

zijn. Op 4 mei 2020 ontvangen de laureaten hun prijs tijdens 

een groots event in het Friedrichstadt-Palast. “Na 

acht geweldige jaren in München schrijven we vanaf 

volgend jaar een nieuw designhoofdstuk in één van de 

meest fascinerende en creatieve steden”, klinkt het bij 

de organisatoren. “De inschrijvingen voor de iF Design 

Awards 2020 zijn ondertussen geopend. Tot 18 oktober 

kunnen deelnemers zich aanmelden in zeven disciplines: 

Product Design, Communication Design, Packaging 

Design, Architecture, Interior Architecture, Professional 

Concept en Service Design.” 

Het Friedrichstadt-Palast in Berlijn. 

47

Nieuwe stijlvolle armaturen 

voor kantoren 

NIEUW 

NIEUW 

Monza 

Een statement maken in uw kantooromgeving? U doet 

het met OPPLE’s Monza die met recht een architecturaal 

LED paneel mag worden genoemd. Het paneel is een 

chique alternatief voor de Slim Panel en wordt toegepast 

in kantooromgevingen die wat meer allure verdienen. 

Ook door Monza bij de entree van uw bedrijf toe te 

passen, creëert u een representatieve ontvangstruimte. 

Sydney 

Sydney is qua functionaliteit een waardig alternatief 

voor de Slim Panel, maar ziet er net even anders uit. 

In plaats van een ‘oplichtend vlak’, schijnt het licht uit 

twee dunne lijntjes wat het plafond een strakke look 

geeft. Het krachtige en stijlvolle paneel voldoet aan 

alle normen op het gebied van kantoorverlichting en 

is verkrijgbaar in 60x60 cm en 30x120 cm. 

Kies voor OPPLE 

Smart Lighting 

• Bluetooth (BLE) 

• Geen extra bedrading 

• Geen gateway 

• Eenvoudige installatie en gebruik 

• OPPLE Smart Sensor 

(lichtscenes en dimmen) 

• OPPLE Smart App 

• OPPLE Smart Switch 

• OPPLE Smart Relais 

OPPLE.COM

OUTPUT 

Cebeo opent nieuw filiaal in Tongeren 

Dubbel feest bij Cebeo tijdens de zomer. De elektrotechnische groothandel 

opende de deuren van een nieuw filiaal in Tongeren en brengt daarmee de 

teller voor de provincie Limburg op vijf. 


Beeld: Cebeo 

“Naast Hasselt, Sint-Truiden, Ham en Genk is er sinds 1 juli dus ook een filiaal in 

Tongeren”, horen we bij Cebeo. “Het is gelegen in de industriezone Overhaem, ingericht 

volgens ons beproefde selfserviceconcept en beschikt over een ruime voorraad van 

ongeveer 3.500 referenties. Een ruime parking vergemakkelijkt een bezoek.” Cebeoklanten 

in Brugge kunnen dan weer terecht op de vertrouwde locatie. De nieuwbouw is 

volledig klaar en operationeel. “Een ervaren team staat klaar om onze klanten zo goed 

mogelijk te bedienen”, besluit Cebeo. 

Proefproject 

met dynamische 

verlichting 

Een proefproject van Fluvius 

en WVI, de West-Vlaamse 

Intercommunale, onderzoekt de 

impact van openbare verlichting 

op de plaatselijke fauna. 

Een lichtmast met sensoren en een 

camerabox onderzoekt hoe de sensoren op 

bepaalde activiteiten reageren. 

Inschrijvingen Interieur 2020 geopend 

De vorige editie van de Biënnale Interieur lijkt nog maar net achter de rug en 

de voorbereidingen voor de volgende gaan al van start. De 27e internationale 

Biënnale Interieur vindt plaats van 22 tot en met 26 oktober 2020 in Kortrijk. 

Beeld: Pieter van den Houdt 

“In navolging van de verfrissende editie 

in 2018 evolueert de Biënnale verder richting 

een compact en gecureerd vijfdaags 

evenement”, bevestigt de organisatie. 

“De focus ligt hierbij op kwaliteit en 

een mix van nationale en internationale 

gevestigde waarden en jong talent. In 

dit digitaal tijdperk brengen we tastbare 

ervaringen en willen we onze bezoekers 

binnenleiden in een verrassende wereld. 

Een plek van onvoorspelbaarheid, een 

plek met ruimte voor ontmoeting en 

reflectie. Mis dit uniek event niet!” Ruim 

een jaar voor de 27e editie van start 

gaat, zijn de inschrijvingen al geopend. 

Een online aanmeldprocedure gidst geïnteresseerde 

deelnemers doorheen het 

inschrijvingsproces. 

De proefopstelling staat in een straat die 

doorheen het natuurgebied Suikerwater 

in Veurne loopt. Op een lichtmast zijn 

acht verschillende sensoren en een slimme 

camerabox geïnstalleerd. Deze volgt 

elke sensor en registreert alle reacties 

van de sensoren op de verschillende 

mogelijke activiteiten. Zo willen de initiatiefnemers 

te weten komen welke sensor 

geschikt is om fietsers en voetgangers te 

onderscheiden van (water)vogels, konijnen 

of andere fauna. Fluvius ontwikkelde 

al een ‘volgverlichting’ en plaatste deze 

langs heel wat fietspaden in Vlaanderen. 

De verlichting is er standaard gedimd 

of gedoofd en licht enkel op wanneer 

sensoren een fietser of voetganger detecteren. 

Bij een fietspad doorheen een 

natuurgebied is dat idealiter uitsluitend 

bij het opmerken van mensen en niet van 

dieren. “De onderzoeksresultaten zullen 

zeker helpen bij de verdere verfijning van 

diervriendelijke verlichting, ook voor andere 

groene zones in Vlaanderen”, klinkt 

het bij Fluvius. 

49

WELKOM IN DE URBAN JUNGLE 

Het lijstje speciale locaties waar Lightlab zijn tweejaarlijks event organiseert, 

oogt bijzonder mooi. Waar we twee jaar geleden uitgenodigd 

werden in het Amerikaans Theater, strijkt het event nu slechts enkele 

kilometers verder neer. De Plantentuin in Meise wordt begin oktober 

omgetoverd tot een Urban Jungle. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Rexel Lightlab 

Het campagnebeeld van Lightlab 2019. De Urban Jungle van Rexel brengt planten en groen, verlichtingsarmaturen en design samen. 

50

Het concept van Lightlab is stilaan bekend. Om de 

twee jaar pakt de verlichtingsdivisie van Rexel uit met 

een event op een opmerkelijke locatie. Geen gewone 

vakbeurs, wel een origineel verlichtingsevent met een 

rode draad. Woensdag 9 en donderdag 10 oktober zijn 

architecten, studiebureaus en elektro-installateurs welkom, 

telkens vanaf 19 uur. 

Waar? 

De Plantentuin van Meise ontvangt begin oktober Lightlab 

2019. Het domein is 92 hectare groot en is daarmee 

één van de grootste botanische tuinen ter wereld. Op het 

domein vinden bezoekers echter meer dan alleen maar 

een grote verzameling planten. De Plantentuin heeft 

twee onderzoeksafdelingen, een herbarium met ongeveer 

3 miljoen specimen, een bibliotheek en een uitgebreide 

levende verzamelingen (meer dan 18.000 soorten). 

De levende planten zijn onder meer ondergebracht 

in het Plantenpaleis, een kassencomplex met dertien 

publiek toegankelijke broeikassen. Het domein bevat de 

landerijen van het kasteel van Meise en het kasteel van 

Bouchout, een vroegere burcht van het huis Arenberg. 

Interessante mix 

Rexel tovert de Plantentuin gedurende twee dagen om tot 

een uniek spektakel van licht en verlichting. Een wandeling 

door de botanische tuin, het langste bospad van Brussel, 

een oud kasteel met karakter, de serres en de magnifieke 

orangerie aan de voet van het uitgestrekte meer. 

“Wandel door het bos in volle herfst en geniet van deze 

exclusieve ervaring”, klinkt het. “Een roadmap helpt bezoekers 

verder op pad langs creaturen, spektakelshows, 

een uitgelicht kasteel met randanimatie, food & drinks… 

Een uniek spektakel waarin allerlei planten en groen gemixt 

worden met prachtige verlichtingsarmaturen en 

exclusief design, een echte Urban Jungle. Meer dan 40 

verlichtingspartners hebben hun deelname al bevestigd. 

In de prijzen 

Dat het concept van Lightlab in de smaak valt, horen 

we bij zowel de deelnemende fabrikanten als de talrijke 

bezoekers. Keer op keer weet Rexel geïnteresseerden 

te verrassen met het concept, de locatie en de invulling 

van het event. Dat is niet onopgemerkt voorbijgegaan 

aan de organisatoren en de jury van de Benelux Event 

Awards. Lightlab 2017 mocht vorig jaar immers op de 

hoogste plek op het podium plaatsnemen in de categorie 

‘Fairs & Exhibitions’. Lightlab 2017 vond plaats 

in het Amerikaans Theater, een gebouw met een rijke 

geschiedenis die teruggaat tot Expo ’58. Liften, makeup 

ruimtes en radiostudio’s werden door de 23 deelnemende 

verlichtingsproducenten omgetoverd tot hun interpretatie 

van een bekende of minder bekende film of 

filmscène. Passeerden onder meer de revue: Star Wars, 

The Green Mile en Scream. “Een unieke ervaring in een 

unieke setting die verlichting op een unieke manier in de 

kijker zet”, aldus nog Rexel. “Een ambitie die we ook in 

de Plantentuin in Meise willen waarmaken.” ● 

“Wandel door de jungle van 

het leven en het licht.” 

51

INTERNATIONALE ERKENNING 

Wie een Red Dot Award in de 

wacht sleept, weet dat zijn of haar 

product door een internationale 

jury hoog wordt ingeschat. Elk 

jaar dingen duizenden producten 

mee naar de felbegeerde trofee. 

Uit deze immense verzameling 

inzendingen geselecteerd worden 

en een trofee winnen, lijkt een 

huzarenstuk. En toch slaagde PVD 

Concept er in. 

Tekst Tom Rampelbergh 

Beeld PVD Concept 

Antwerpenaar Patrik van Daele staat aan het 

hoofd van zijn eigen design- en productiebedrijf 

dat zich toelegt op de ontwikkeling van 

innovatieve verlichtingssystemen. Meer zelfs, 

alle producten van PVD Concept zijn een creatie 

van de zaakvoerder. Wat jaren geleden met 

één toestel begon, groeide ondertussen uit tot 

een hele familie verlichtingsoplossingen. Een 

collectie die de grenzen over ging en al in verschillende 

landen werd geïnstalleerd. En die 

recent dus één van de grootste erkenningen 

ter wereld op zijn palmares mocht schrijven. 

White Line, een opbouwarmatuur met de look 

van een inbouwtoestel, zette PVD Concept 

internationaal op de kaart. 

Patrik van Daele, oprichter van PVD Concept, is trots met deze internationale erkenning. 

Een vleugje geschiedenis 

We keren terug naar het jaar 2006. Patrik 

van Daele rondt een grondige en langdurige 

zoektocht naar een tijdloze en discrete opbouwverlichting 

af en stelt White Line voor. 

“Wat White Line zo bijzonder maakt, is dat 

het gaat om opbouwarmaturen met de look 

52

White Line Slot, een hele uitbreiding van de oorspronkelijke familie. 

van inbouwmodellen”, legt van Daele uit. 

“White Line, met haar zichtbare lichtbronnen, 

sluit naadloos aan op het plafond of de muur. 

Bovendien zijn alle modellen overschilderbaar 

dankzij een ruwe poedercoating in RAL9016 

en een naadloze afdekplaat. Een afwerking 

in dezelfde kleur als het plafond of de muur 

waarin de toestellen worden gemonteerd is 

dus perfect mogelijk.” Het bleef echter niet 

bij White Line. Sinds 2016 is er ook de Slotcollectie. 

Bij de introductie bestond deze uit 

White Line Slot, White Line Slot In en White 

Line Slot Trimless. Later, in 2018, kwamen daar 

White Line Slot Small, White Line Slot In Mini 

en White Line Slot Mini Trimless bij. 

Een hele familie 

White Line is lang niet meer één armatuur voor 

een specifieke toepassing. Vandaag is het een 

uitgebreide collectie waarmee tal van projecten 

tot een goed eind worden gebracht. Van 

Daele: “Een groot voordeel van de White Line 

Slot is dat, naast de standaard modellen, ook 

toestellen op maat mogelijk zijn. Toestellen 

tot zes meter in een RAL-kleur naar keuze? Of 

een toestel van drie meter in onze anodisatiekleuren? 

Het kan perfect. Bovendien maken 

we gebruik van hoogstaande ledchips met 

een CRI tussen 85 en 95, verkrijgbaar in de 

kleurtemperaturen 2700, 3000 en 4000K.” 

In 2018 kwamen enkele nieuwkomers de Slotfamilie 

vervoegen. Zo kwam er de White Line 

Slot Small bij, de opbouwversie van de Slot 

In met als hoogte 85 millimeter, breedte 40 

millimeter en standaardlengtes van 180, 430, 

1500, 2000 en 3000 millimeter. De White Line 

Slot In Mini en White Line Slot Mini Trimless 

zijn dan weer de kleinere versies van de Slot In 

en Slot Trimless. Speciaal voor deze toestellen 

werd een ledmodule van 4 watt ontworpen, 

exact de helft van deze bij de gewone Slot In 

en Slot Trimless. Een handige online ‘choice 

configurator’ helpt bij de zoektocht naar de 

gewenste producten. Het is met deze White 

Line Slot-collectie dat PVD Concept tijdens de 

Red Dot Design Awards in de prijzen viel. ● 

“Een internationaal begeerde 

award! En dat bij onze eerste 

deelname ooit.” 

53

Gebouwintelligentie 

met licht 

Creëer een slimmere werkruimte met Interact Office IoT 

geconnecteerd verlichtingssysteem en software 

www.interact-lighting.com/office 

Office

COLUMN RIK VEREECKEN 

DE INGEBOUWDE 

EXISTENTIËLE 

LEDCRISIS 

De aandacht van het publiek voor verlichting heeft enkele jaren geleden 

een opleving gekend door het verplicht efficiënt worden van lichtbronnen. 

Eerst was er de omschakeling van de klassieke gloeilamp, die een 

eeuw populair gebleven is, naar tl en chl (je weet wel, die lelijke varkensstaarten 

op een fitting). Dimmen was moeilijk en de lichtkleur was veel te 

koel voor de liefhebbers van warme verlichting, wat we overigens bijna 

allemaal zijn eens het avond wordt. 

Dan was er de hoogvermogen-led, die relatief eenvoudig allerlei kleuren kon produceren. In de 

beginjaren was het nog niet echt overtuigend, maar vandaag is de kleurechtheid van led fenomenaal. 

De ledindustrie is dan ook heel snel gegroeid en ‘smart lighting’ is gemeengoed geworden. 

Er verschijnen echter donkere wolken aan de horizon: de levensduur van de ledlamp. Niet dat 

die te kort is, integendeel. De ondergrens is 35.000, gemiddeld 50.000 uren. Hoe kan de maakindustrie 

overleven met producten die slechts na 15 jaar moeten vervangen worden? En mensen 

denken meestal enkel na over verlichting als de lamp stuk gaat. Zal er dan wel nog aandacht zijn 

voor licht eens de gadgets vrijwel alledaags geworden zijn? Je kan het dus met een lichte vorm 

van overdrijving een ingebouwde existentiële crisis noemen. 

Zeker, er zijn nog verbeteringen mogelijk en minder zichtbare maar meer zinvolle toepassingen 

als Tunable White vinden ingang. En toch… Een bijkomend probleem is dat de stuursystemen 

veelal nog gebaseerd zijn op oude technologie en er zelden verder gekeken wordt dan enkel 

lichtsturing. Voeg daarbij het feit dat met de energiezuinigheid van leds ook de zinvolheid ervan 

in vraag gesteld wordt en ook die tak van de industrie deelt in de klappen. 

Rik Vereecken 

Voorzitter IBN cluster Groen Licht Vlaanderen 

Smart Building Evangelist byNUBIAN 

Nochtans schuilt hier een enorme opportuniteit: niemand stelt de rol van een gebouwenbeheersysteem 

in vraag. Debet hieraan zijn steeds hogere eisen op vlak van comfort en energie-efficiëntie. 

De lat ligt hoger dan ooit. Hier kan het verlichtingstoestel een enorme rol spelen met grote 

toegevoegde waarde. Verlichting is namelijk overal en veelvuldig in het gebouw aanwezig. Alle 

toestellen zijn voorzien van energie en er zijn geen installatiekosten voor een Internet of Thingsinfrastructuur. 

Door verlichtingsarmaturen te gebruiken met ingebouwde locatiebakening, zogenaamde 

‘beacon technology’ – er zijn ledfabrikanten die dit standaard aanbieden – en optionele 

omgevingssensoren wordt de armatuur ineens veel meer dan ‘enkel’ een lichtbron. 

In ieder geval wordt de interactie tussen gebruiker en de omgeving steeds belangrijker. Indien we 

de mens werkelijk centraal willen stellen, en niet alleen gebruiken als marketingterm, dan is de 

integratie of voor mijn part convergentie van de lichtsturing naar IoT een noodzaak. 

Nu nog de conservatieve lichtindustrie overtuigen en we kunnen vol vertrouwen een prachtig 

verlichte toekomst tegemoet. 

55

DOSSIER ICONISCHE ARMATUREN 

EEN ICOON MAAK JE NIET 

ZOMAAR 

Sla je er een verklarend woordenboek op na, dan vind je bij het woord 

icoon dat het gaat om een Oosters-christelijke religieuze afbeelding van 

Christus, Maria, heiligen of kerkelijke feesten. Wees gerust, we gaan het 

hier niet hebben over eender welke religie. Wel over de verering van het 

moois dat de verlichtingswereld ons al heeft gebracht. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Pixabay, Pxhere 

We komen van ver. Nog niet zo gek lang geleden 

werd de elektriciteit ‘uitgevonden’. Licht was er 

al langer, in de oudheid was het immers gelukt 

om vuur te maken. Het bleek meteen van goud- 

waarde. Vuur zorgde in die tijd voor veiligheid, 

warmte en licht. Kaarslicht werd later dé lichtbron 

bij uitstek, vandaag hebben we het er enkel 

over wanneer we de romantische toer opgaan. 

Technologische vooruitgang 

Kaarslicht is echter ook maar kaarslicht. Gezellig, 

maar veel kan je er niet bij doen. Na de 

olielampen zorgde de komst van elektriciteit 

Kaarslicht was, voor er elektriciteit was tenminste, vaak de enige lichtbron. Vandaag is het inherent verbonden met romantiek. 

56


En toen was er licht! Een technologische en esthetische revolutie kwam op gang. 

voor een grote verandering. En met de technologische 

vooruitgang – niet alleen qua elektriciteit 

en lampen, maar doorheen alle sectoren 

– groeiden ook de mogelijkheden om 

‘er iets mee te doen’. De industriële revolutie 

maakte het namelijk mogelijk om met allerlei 

materialen aan de slag te gaan en er functionele, 

maar ook mooie dingen mee te doen. 

Het oog wil ook wat 

Dankzij de nieuwe technologieën kregen ontwerpers 

meer vrijheid. Plots was zoveel meer 

mogelijk, niet alleen omwille van de almaar 

beter wordende lampen. Ook de machines die 

de armaturen maakten werden beter en beter. 

En de mogelijkheden om verschillende materialen 

te behandelen en te bewerken waren er. 

Een ware speeltuin voor ontwerpers. En toch 

moest er nagedacht worden. Want het licht 

moest wel daar komen waar het moest zijn, 

waar het nodig is. Technologie en esthetiek 

hand in hand. Omdat het kon. 

Iconische armaturen 

Vandaag is het allemaal vanzelfsprekend. 

Wordt het een beetje donker, dan drukken 

we op de schakelaar en het licht brandt. Meer 

zelfs: de app op onze smartphone vervangt 

regelmatig de schakelaars zodat we zelfs niet 

meer hoeven recht te staan. Veeleisend als we 

zijn, vinden we het eveneens vanzelfsprekend 

dat de armaturen die voor het broodnodige 

licht zorgen er allemaal piekfijn uitzien. Design 

om ter mooist, technologie zo baanbrekend 

als maar kan,… En toch zien we vandaag 

meer en meer heruitgaves van armaturen van 

weleer. Buiten de lichtbron – het moet immers 

led zijn vandaag - verandert er amper iets aan 

het uiterlijk. Bij verschillende fabrikanten zien 

we voorbeelden van armaturen die sinds hun 

lancering onafgebroken geproduceerd zijn, 

eveneens met enkel wat aanpassingen aan de 

lichtbron. Qua design en technologie hun tijd 

ver vooruit, echte iconen! ● 

Armaturen van weleer. Nuttig, robuust én mooi. 

“Baanbrekende technologie en 

fabelachtige vormgeving, de 

bouwstenen van iconen.” 

57


VEELZIJDIG DESIGNICOON 

Tolomeo moet overal naartoe gaan, overal blijven en overal werken. Een ‘simpel’ motto dat 

meer dan dertig jaar geleden al centraal stond. Ontwerpers Michele De Lucchi en Giancarlo 

Fassina slaagden in hun missie. Meer zelfs: Tolomeo zal nooit oud worden. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Artemide 

Tolomeo werd ontworpen voor de Italiaanse fabrikant Artemide, opgericht 

in 1960 door Ernesto Gismondi en Sergio Mazza. Spreken we 

over Italiaans design in die tijd, dan spreken we over elegantie en functionaliteit 

in combinatie met een tijloos karakter van de designs. Kijken 

we in de uitgebreide collectie van Artemide, dan vinden we meteen 

een aantal designklassiekers. Denk maar aan de legendarische 

armaturen Tizio (Richard Sapper), Mercury (Ross 

Lovegrove) en dus ook Tolomeo. 

Ontwerpen is uitvinden 

De Lucchi: “Eigenlijk kan je bij Tolomeo 

zeggen dat ze is uitgevonden in plaats 

van ontworpen. Het mechanisme 

bestond nog helemaal niet. Ik wilde 

een armatuur maken die zowel 

met halogeen- als gloeilampen 

kon werken. Daarvoor is een 

draad nodig en ik wilde dat die 

niet zichtbaar was. De oplossing: 

een tube die de draad verstopt. 

Bovendien kon ik de veren ook in 

de tube verstoppen, dus ging ik 

op zoek naar een mechanisme 

dat klein genoeg was 

om er in te passen.” De 

Lucchi maakte een 

eerste prototype 

volledig uit aluminium. Dat werkte helaas niet zo vlot en maakte bovendien 

te veel lawaai. Door de aluminium katrollen te vervangen door 

katrollen van nylon werkten De Lucchi en Fassina het probleem van het 

geluid weg. De beweging van de arm verliep ook vlotter en zachter. 

Tolomeo was geboren. 

Veelzijdig 

Tolomeo werd voor het eerst getoond 

tijdens Salone del Mobile in Milaan. 

Een instant succes. Het feit dat 

elk onderdeel afzonderlijk in 

een armatuur omgetoverd 

kan worden, is één van de 

sterke punten van het ontwerp. 

Bovendien zorgden 

De Lucchi en verlichtingsfabrikant 

Artemide voor 

heel wat uitbreidingen 

en bijkomende afwerkingen 

waardoor nu 

sprake is van een heuse 

Tolomeo-familie. “Uiteraard 

ontwikkelden we 

een versie op led”, stelt 

De Lucchi. “We pasten de 

‘lampenkap’ aan zodat de 

lichtbron perfect geïntegreerd 

zit. Een bewegingssensor helpt 

om de armatuur aan en uit te schakelen 

én zorgt bovendien voor een bijkomende 

energiebesparing en een langere 

levensduur van de leds.” Een Tunable Whiteversie 

en een Tolomeo Outdoor vervolledigen de reeks. 

De vele (design)awards en de vaststelling dat Artemide een volledige 

productiefaciliteit wijdt aan alleen Tolomeo onderstrepen het succes van 

deze klassieker. ● 

“Een designicoon van 

alle markten thuis, dat is 

Tolomeo.” 

58


Voor elk wat wils qua kleuren en afmetingen. 

Nieuwe lichtbronnen betekenden steeds een (kleine) aanpassing 

aan de ‘lampenkap’. 

De originele Tolomeo in het gezelschap van drie kleine broertjes: 

Mini, Midi en Micro. 

59


DESIGNICOON MET VLEERMUIS-LOOKS 

Pipistrello en Mini Pipistrello 

broederlijk naast elkaar. 

60


Een armatuur gemaakt voor een winkel in Parijs die 

uitgroeit tot één van de bekendste armaturen ter wereld. 

Dat is het boeiende levensverhaal van Pipistrello, 

een ontwerp uit 1965 van de Italiaanse architecte en 

ontwerpster Gae Aulenti. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Martinelli Luce 

Pipistrello is een designmijlpaal, zowel in Italië als internationaal. Ook de 

curatoren van de grote tentoonstelling ‘Storie. La storia e le storie del 

design italiano raccontate attraverso 180 pezzi iconici del Novecento’ in 

Milaan waren hiervan overtuigd en ze namen Pipistrello op als één van 

de getoonde items. De introductie van de exhibitie wond er geen doekjes 

om: ‘de geselecteerde iconen werden geïdentificeerd als de meest 

representatieve wat betreft Italiaans design omwille van hun technische 

en vormelijke innovatieve kwaliteiten, hun esthetiek, het experimentele 

dat ze belichamen, hun herkenbaarheid en hun succes bij het publiek’. 

Vleermuis 

Gae Aulenti is een gerenommeerde architecte die onder meer de leiding 

had over de verbouwing van het voormalige Parijse treinstation 

Gare d’Orsay tot het gekende Musée d’Orsay. Naast haar activiteiten 

als architecte ging ze op regelmatige basis aan de slag als ontwerpster. 

Pipistrello werd oorspronkelijk ontworpen voor de Olivetti-winkel in Parijs. 

“Verschillende kleuren, 

afmetingen en toepassingen, 

één onweerstaanbare charme.” 

Gae Aulenti bij haar meest bekende ontwerp. 

De tafelarmatuur Pipistrello is één van haar gekende ontwerpen, getekend 

speciaal voor de Olivetti-winkel in Parijs. Wie naar de armatuur 

kijkt, kan niet om de opvallende lampenkap heen. Het designfeature 

heeft veel weg van de vleugels van een vleermuis en dat verklaart ook 

meteen de naam van de armatuur. Pipistrello betekent immers vleermuis 

in het Italiaans. Het ontwerp gaat echter verder dan uitsluitend design. 

Aulenti zorgde eveneens voor een telescopisch mechanisme waarmee 

de hoogte van de voet naar wens kan worden aangepast. De Italiaanse 

fabrikant Martinelli Luce produceerde de armaturen. Oorspronkelijk bestond 

Pipistrello in twee uitvoeringen, eentje met een witte en eentje 

met een donkerbruine, bijna zwarte voet. Vandaag zijn meerdere afwerkingen 

beschikbaar zodat we beslist van een iconische familie kunnen 

spreken. Martinelli Luce creëerde eveneens een moderne versie met led 

en zorgde voor een klein broertje, de Mini Pipistrello. Van deze, letterlijk 

kleinere, versie bestaat een draadloos en dus draagbaar model dat, eens 

volledig opgeladen, een autonomie van zes branduren heeft. ● 

61


100 JAAR RICHTBAAR LICHT 

Net na de Eerste Wereldoorlog kocht Curt Fischer een fabriek waar industrieel 

porselein werd vervaardigd. De merknaam Midgard volgde al snel 

en meteen rolden de eerste verlichtingsarmaturen van de band. Zonder het 

zelf te beseffen zorgde Fischer in 1919 voor een revolutie van formaat. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Midgard 

Richtbaar licht. Vandaag een evidentie, in 1919 totaal onbestaande. 

Net na de Eerste Wereldoorlog richtte de economie zijn rug en de vraag 

naar een hele reeks producten steeg. Het resultaat: langere werkdagen, 

ook bij (invallende) duisternis. De verlichting van de productiehallen 

gebeurde in die tijd uitsluitend met plafond- en pendelarmaturen. 

Maar zo zorgden de arbeiders wel zelf voor storende schaduwen. Curt 

Fischer, een uitvinder pur sang, kwam met de oplossing: een verstelbare 

arm die aan de muur werd bevestigd en die kon open- en dichtplooien. 

Dankzij deze arm trokken de werknemers het geheel naar zich toe om 

de armatuur daar te plaatsen waar het voor hen best uitkwam. Bovendien 

plooide de arm niet automatisch terug wanneer ze deze loslieten. 

Uitvinding na uitvinding 

Op 26 november 1919 patenteerde Fischer zijn uitvinding en onder 

de naam Midgard begon de productie en de verkoop. Al snel volgden 

nieuwe designs, waaronder de bekende modellen TYP 113 en TYP 114. 

TYP 113, ook wel ‘De Zweep’ genoemd omwille van zijn gebogen arm, 

Een originele foto uit het enorme archief van de Duitse fabrikant. 

TYP 113 viel in de smaak bij de stichter van Bauhaus, Walter Gropius. 

(Beeld: Jenner Egberts foto en film) 

62


“Het begon met een 

aan de muur bevestigde, 

verstelbare arm.” 

vond haar weg naar de metaalworkshop van Bauhaus in Dessau en de 

privéwoning van Walter Gropius, de stichter van Bauhaus. Fischer zorgde 

eveneens, al in 1922, voor de eerste verblindingsvrije, roteerbare en 

asymmetrische reflector met een perfect richtbaar licht dat bovendien 

de ogen van de werknemers vlakbij beschermde. 

Ups en downs 

Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog doorzwom het bedrijf enkele woelige 

watertjes. Wolfgang Fischer, zoon van oprichter Curt, slaagde erin om 

de fabrikant naar veilige oorden te brengen en hernoemde de firma tot 

Midgard Licht. In 2015 kochten David Einseidler en Joke Rasch de rechten 

op Midgard, alle bestaande machines, lamponderdelen en het enorme 

archief van de firma, bestaande uit originele brieven, documenten, foto’s 

en honderden tekeningen en schetsen die Curt Fischer maakte. Na een 

verhuis naar Hamburg en de modernisering van de productielijn startte de 

fabrikant in 2017 met de productie van de Machine Lamp, een ontwerp 

van Curt Fischer uit 1930. Vandaag wordt deze aangeboden in twee families: 

de Midgard TYP 500 (met de originele basis) en de Midgard TYP 

550 met draaibare basis. Een heruitgave van de Spring-armatuur volgde 

in het najaar van 2017. De verstelbare armatuur waarmee het verhaal van 

Midgard begon, krijgt – heel toepasselijk – dit jaar een heruitgave. 

● 

TYP 500 en TYP 550 

luidden de revival van 

Midgard in. (Beeld: Jenner 

Egberts foto en film) 

63


De verjaardagversie van 

PH Artichoke in de 

oorspronkelijke afwerking. 

Special editions 

in een feestjaar 

Het is 125 jaar geleden dat de bekende Deense ontwerper 

Poul Henningsen werd geboren. Henningsen was van vele markten 

thuis: schrijver, criticus én ontwerper. Hij zorgde voor enkele 

opmerkelijke armaturen die in de design- en de verlichtingswereld hoog 

aangeschreven staan. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Louis Poulsen 

64


PH 5 Mini, één van de klassiekers van de hand van Poul Henningsen. 

Henningsen werkte zijn hele leven lang samen 

met de eveneens Deense fabrikant Louis Poulsen, 

een samenwerking die van start ging in 

1924. En een samenwerking die tot vandaag 

de basis vormt van het DNA van Louis Poulsen. 

Henningsen had namelijk veel aandacht 

voor ‘het juiste licht’ en belangrijke facetten 

als structuren, schaduwen, verbinding en 

kleurweergave. Het mag dan ook geen toeval 

zijn dat in dit feestjaar Louis Poulsen uitkomt 

met nieuwe versies van enkele klassiekers van 

Henningsen. 

Icoon in de oorspronkelijke kleur 

Henningsen ontwierp in 1958 wellicht zijn bekendste 

armatuur, de PH Artichoke, speciaal 

voor het Langelinie Pavillonen restaurant in 

Kopenhagen. Hij koos toen voor een combinatie 

van koper en roos aan de binnenkant 

van de ‘bladeren’. Ter ere van de verjaardag 

van Henningsen brengt Louis Poulsen een hedendaagse 

versie uit die qua afwerking een 

exacte kopie is. De laagjes ‘bladeren’ zijn zo 

gepositioneerd dat de lichtbron steeds verborgen 

blijft en er geen verblinding ontstaat. 

Bovendien strooit de PH Artichoke op deze 

manier een zacht licht in de ruimte. De pendelarmatuur 

schept dankzij haar elegante uiterlijk 

meteen een leuke sfeer en wordt daarom 

regelmatig ingezet in lobby’s van hotels, in 

restaurants, maar ook in woon- en eetkamers 

in private woningen. 

Klassieker in een nieuw jasje 

Ook de bekende PH 5 en PH 5 Mini krijgen ter 

ere van dit feestjaar een heruitgave bij Louis 

Poulsen. De fabrikant brengt van beide modellen 

een versie die koper met wit combineert. 

Niet in de oorspronkelijke afwerking dus, wel 

de eerste keer dat beide armaturen met koper 

worden vervaardigd. Deze herdenkingsversie 

voegt zich bij de speciale edities die vorig jaar 

werden gelanceerd. Toen vierde Louis Poulsen 

immers de 60ste verjaardag van deze armaturen. 

De warme, spiegelachtige koperen afwerking 

reflecteert mooi de omgeving zodat de 

pendelarmaturen een visueel aantrekkelijke, 

elegante en sculpturale toevoeging aan een 

kamer zijn, of het licht nu brandt of niet. De 

metaalachtige tinten creëren een dynamisch 

spel dat elke ruimte tot leven brengt. Henningsen 

werkte onvermoeibaar aan armaturen 

waarbij geen verblinding optreedt, met de PH 

5 als mooi uitgewerkt voorbeeld. ● 

“‘Het juiste licht’, 

een belangrijk 

streefdoel van 

Poul Henningsen.” 

Poul Henningsen bij zijn meest bekende designs. 

65

De 

De 

heldere 

lijn. 

lijn. 

Nieuw: Loox 5 

Nieuw: Eenvoudig. Loox Logisch. 5 

5 Linear. 

Eenvoudig. Het LED-verlichtings- Logisch. Linear. 

Het systeem LED-verlichtings- 

voor meubels en 

systeem interieurs. 

voor meubels en en en 

interieurs. 

www.hafele.be 

www.hafele.be 

www.hafele.be 

PUB_LumenPro_Hafele_Loox5.indd 1 31/08/2019 10:10:01

VERLICHTING IS DE EREGAST 

De Nederlandse vakbeurs LED + Elektro pakt op haar zesde editie uit 

met een spectaculaire entree. Zelfs de doorgewinterde bezoeker die de 

hele dag met licht bezig is, moet verrast zijn door de lichtexpositie die 

de beurs inricht in samenwerking met toonaangevende ontwerpers en 

fabrikanten. Het is slechts een van de manieren waarop de beurs niet 

alleen wil vertellen, maar vooral wil laten beleven welke mogelijkheden 

licht biedt. 

Tekst en beeld Good 

“Voor architecten en lichtontwerpers biedt de 

beurs een onmisbare kans om kennis op te 

doen en om te netwerken op hoog niveau.” 

(Beeld: Ton van Til) 

68

Op 13 en 14 november staan de Brabanthallen 

in ’s-Hertogenbosch, op 30 minuten rijden 

van de Belgisch-Nederlandse grens, opnieuw 

in het teken van de wereld van verlichting 

en schakelen. Meer dan 150 exposanten van 

binnen én buiten de Benelux tonen op LED 

+ Elektro hun nieuwe producten aan een publiek 

van meer dan 6.000 exclusief zakelijke 

bezoekers. Voor architecten en lichtontwerpers 

biedt de beurs een onmisbare kans om 

kennis op te doen en om te netwerken op 

hoog niveau. 

Het nieuwe Design Paviljoen vormt een natuurlijk 

middelpunt van LED + Elektro, waar 

een selectie lichtdesignbedrijven uit de Benelux 

zich gezamenlijk presenteren. Als vanzelf 

zullen veel bezoekers doorlopen naar de 

Moonwalk, waar exposanten bijzondere innovaties 

tonen die net op de markt verschenen 

zijn. Zo zijn er armaturen met de charme van 

een vintage fabriekslamp die toch alle mogelijkheden 

van moderne ledverlichting bieden 

en modulaire panelen waarmee in een handomdraai 

ledschermen van 2 tot 200 vierkante 

meter te construeren zijn. 

Exposanten tonen innovaties die net op de markt zijn. (Beeld: Ineke Key Fotografie) 

Dit jaar richt LED + Elektro zich nog sterker op 

alle zaken die met verlichting te maken hebben 

door een extra focus op elektrotechniek. 

Doordat verlichting overal is, vormt het de 

ruggengraat van allerlei toepassingen van domotica 

tot beveiligingssystemen. Voor eindgebruikers 

zorgt dit voor meer comfort en 

gebruiksgemak. Tegelijkertijd vereisen al deze 

verbonden systemen meer kennis van ontwerpers 

en installateurs. LED + Elektro voorziet in 

deze behoefte door meer dan 60 gratis seminars 

aan te bieden op het gebied van lichten 

elektrotechniek. 

Vlaamse expertise 

LED + Elektro zal dit jaar bijna een kwart groter 

zijn dan voorheen. Voor een groot deel is 

dit te danken aan het versterkte internationale 

profiel van de beurs. Mede door de gunstige 

locatie heeft de beurs al jaren een sterke 

Vlaamse component. Zo wordt de rol van de 

beurs als kennisplatform gevoed door een 

intensieve samenwerking met Groen Licht 

Vlaanderen en door seminars van autoriteiten 

als professor Peter Hanselaer van het technologiecluster 

Elektrotechniek van de technologiecampussen 

van Gent en Aalst. Door een 

grotere focus op de Belgische markt verwacht 

de organisatie dat zeker 15 procent van de 

bezoekers dit jaar uit ons land zal komen. 

Naast exposanten uit de Benelux trekt de beurs 

dit jaar ook bedrijven uit meer dan 10 andere 

LED + Elektro zal dit jaar bijna een kwart groter zijn dan voorheen. (Beeld: Ton van Til) 

LED + Elektro Business Day 

landen, waaronder Duitsland, Polen, Turkije en 

China. Blikvanger op de beurs is het Indian Innovations 

Pavillion, waar een veertigtal bedrijven 

uit India zich gezamenlijk presenteren aan 

de Benelux. Doordat de Indiase energievoorziening 

al jaren achter loopt op de behoefte in 

dit snel groeiend land hebben deze bedrijven 

veel ervaring met energiebesparende producten. 

Op LED + Elektro tonen zij met interactieve 

installaties dat de Indiase ledindustrie inmiddels 

ook op andere terreinen razendsnelle 

technologische vooruitgang boekt. 

Als lezer van LumenPro kan je kosteloos inschrijven 

voor de beurs op www.led-elektro.nl 

met de actiecode ‘19LUMENPRO.’ ● 

Op woensdag 2 oktober gaat een exclusieve LED + Elektro Business Day door in landgoed 

de Horst in Driebergen, in de Nederlandse provincie Utrecht. Tijdens dit kennisevenement 

zal de organisatie het LED + Elektro Trendrapport 2020 presenteren, de jaarlijkse gezaghebbende 

verkenning van de stand van zaken in de verlichtingssector. Met sprekers als 

Peter Hanselaer, die een seminar zal geven over het probleem van verblinding bij ledverlichting, 

en R&D-expert Dieter Lang, die inzicht zal geven in het onderzoek van verlichtingsproducent 

Ledvance op het gebied van Human Centric Lighting. 

Registreer je gratis via www.led-elektro.nl/ledbusinessday. 

69

E-SENSES 

Creëer eenvoudig duurzame en energiezuinige 

ruimtes met lichtsturing 

Het duurzame lichtsturingssysteem van Fagerhult, 

oplossingen op maat om alle omgevingen te optimaliseren. 

Creëer op eenvoudige wijze energie-efficiënte dynamische ruimten met lichtsturing. 

e-Sense staat voor eenvoud, effectiviteit, ergonomie en zuinigheid. 

Plug and play 

e-Sense is een draadloos Plug en Playsysteem dat is ontwikkeld voor alle 

omgevingen. De sensoren zijn geïntegreerd in het armatuur, die alleen op de 

netspanning hoeft te worden aangesloten om het systeem in te stellen. 

Met de app kunt u de basisinstellingen eenvoudig wijzigen en het systeem starten. 

Personaliseerbaar 

Alles wat u nodig heeft om uw systeem verder te optimaliseren is in de app 

aanwezig. Daar kunt u bijvoorbeeld de lichtsterktes en lichtniveaus aanpassen 

en de daglichtsturing kalibreren, vervolgens kunt u uw instellingen heel 

eenvoudig doorsturen naar alle armaturen in het systeem. 

Geconnecteerd 

Door e-Sense te verbinden met de op internet gebaseerde portal krijgt u 

toegang tot de nieuwste technologie op het gebied van geïntegreerde 

lichtsturingssystemen. Een gateway en eenvoudige configuratie met de app 

bieden een compleet analysetool om het energieverbruik gemakkelijk te 

kunnen optimaliseren. 

Voor meer info ga naar www.fagerhult.be - lichtsturing

NIEUW 

PURE 

ELEGANTIE, 

MODERN 

DESIGN 

MIJN HUIS 

GECONNECTEERD 

“Valena Next with Netatmo” maakt van elke elektriciteitsinstallatie 

in een handomdraai een geconnecteerde installatie, zonder breekwerk, 

zonder software. 

De bediening verloopt via de Home + Control app, via vocale assistent 

en uiteraard ook via schakelaars.

ECODESIGN EN ENERGY LABELLING: 

HERZIENING OP KOMST 

Sinds de lidstaten van de Europese Unie gezamenlijk beslisten om energieverslindende lampen 

te verbannen, zijn al vele watertjes doorzwommen en zijn bepaalde lamptypes niet meer beschikbaar. 

Aan de basis ligt de Europese ecodesign-richtlijn, een essentieel element in het beleid van 

de Europese Unie om de energie- en milieuprestaties van de geselecteerde producten te verbeteren. 

De uitfasering gebeurt stapsgewijs. Een opfrissing. 

Tekst Tom Rampelbergh Beeld Pxhere 

Wat zijn ecodesign en energy labelling? De 

doelstelling van deze regelgeving is eenvoudig: 

de energie-efficiëntie van producten 

verbeteren om zo energie en grondstoffen 

te besparen. Vanuit het oogpunt van ‘material 

efficiency’ werden bovendien recent 

doelstellingen qua recycleerbaarheid, herstel 

en duurzaamheid van producten toegevoegd, 

via de herziening van bestaande 

en nieuwe loten. Dit gebeurt door minimale 

eisen op te leggen aan de producten (ecodesign) 

en een vergelijking van producten 

makkelijker te maken (energy labelling). 

Maar niet lukraak. Een aanzienlijke procedure 

gaat aan deze beslissingen vooraf: 

een procedure waarin tal van partijen medezeggenschap 

hebben en die steeds de 

impact op de markt in de gaten houdt. Dit 

proces dient om na te gaan of er voldoende 

energiezuinigere alternatieven op de markt 

zijn zodat de toekomstige opgelegde doelstellingen 

via Ecodesign realistisch zijn. 

Zo werd de oorspronkelijke datum voor de 

uitfasering van bepaalde types halogeenlampen 

achteruitgeschoven van 1 september 

2016 naar 1 september 2018, omdat uit deze 

procedure bleek dat er onvoldoende alternatieven 

beschikbaar waren voor de consument. 

Voor zowel ecodesign als energy labelling is 

een nieuwe regelgeving op komst. Het voorstel 

hiervoor bevat een samenvoeging van 

een aantal ecodesign en energy labelling 

loten. Waar voorheen werd gesproken over 

lampen en armaturen, wordt in het nieuwe 

voorstel verwezen naar ‘light sources’. Dit 

vereenvoudigt enerzijds de regelgeving, maar 

vraagt anderzijds ook een juiste interpretatie 

aangezien armaturen zonder verwijderbare 

lamp eveneens onder de noemer ‘light sources’ 

zijn opgenomen. Ook voorschakelapparatuur 

werd aan de regelgeving toegevoegd. 

Technologiefederatie Agoria houdt, net als 

verschillende andere partijen, de publicatie 

ervan nauwlettend in de gaten en zal hierover 

ten gepaste tijde communiceren. 

Uitgebreide database 

Wel al actief: een nieuwe registratieverplichting 

in de database voor energy labelling, 

EPREL. Sinds 1 januari 2019 is het verplicht om 

alle producten, niet alleen verlichting dus, die 

onder de energy labelling regelgeving vallen 

te registreren voordat ze op de markt komen. 

Niet alleen registreren, fabrikanten en invoerders 

dienen eveneens de nodige documentatie 

te uploaden in de database. Denk maar 

aan de energy labellingdata en technische 

72

“Nieuwe regelgeving om de 

klimaatdoelstellingen te behalen én 

een eerlijke markt te realiseren.” 

Voorbeeld 

A ++ 

A + 

A 

B 

C 

D 

E 

ledlamp 

Y IJA 

IE IA 

A ++ 

5 

kWh/1000h 

Een voorbeeld van een energielabel van een 

ledlamp. Waar ‘voorbeeld ledlamp’ staat, lezen 

we de merknaam en typeaanduiding. 

documentatie per producttype. Alle energy 

labellingproducten die 1 januari 2019 op 

de markt werden geplaatst, moesten voor 

die datum in de database geregistreerd zijn. 

Voor de producten die tussen 1 augustus 

2017 tot 1 januari 2019 op de markt kwamen, 

was de uiterste registratiedatum 30 

juni 2019. Vandaag moet dus elk product 

dat onder de regelgeving valt, in de EPRELdatabase 

geüpload zijn. Het resultaat is een 

De gekende (en geliefde) gloeilamp, 

het eerste ‘slachtoffer’ van ecodesign 

en energy labelling. 

gigantische database met daarin een massa 

aan producten en hun data rond energieefficiëntie. 

EPREL zal, wanneer volledig gefinaliseerd, 

uit drie grote delen bestaan. Het 

eerste deel werd hierboven besproken en 

staat al online. Dit is het gedeelte waarin de 

fabrikanten en invoerders hun producten en 

informatie volgens gezette structuren moeten 

uploaden. Delen twee en drie van EPREL 

zijn nog niet klaar en staan bijgevolg niet 

online. Deel twee noemen we even, gemakkelijkheidshalve, 

het consumentendeel. Eindklanten 

krijgen toegang tot dit deel en kunnen 

er producten opzoeken, informatie bekijken 

en ook vergelijken. Het derde deel zal door de 

overheid worden gebruikt om de gegevens die 

de fabrikanten en invoerders opgeven ook effectief 

na te kijken. Doel van EPREL: de realisatie 

van een eerlijke en transparante markt. 

Lezingen 

Ecodesign, energy labelling, EPREL,… het lijkt 

een complex kluwen. Voor wie de draad kwijt 

raakt (of al kwijt is): weet dat er hulplijnen 

beschikbaar zijn. Wij spraken met Charlotte 

van de Water, energie-expert bij technologiefederatie 

Agoria. Zij volgt de beslissingen, 

herzieningen en andere regelgevingen op de 

voet. Ze publiceert regelmatig hierover op de 

Agoria website (https://www.agoraia.be/nl/ 

ecodesign-en-energy-labelling-Wat-wijzigter-rond-verlichting) 

en kent alle details van 

deze regelgeving. Tijdens de LICHTdag, een 

organisatie van Groen Licht Vlaanderen, geeft 

ze een lezing over deze thematiek. ● 

73

BICULT LED 

DE LICHTREVOLUTIE 

OP HET BUREAU 

www.trilux.com/bicult-led 

ZELF ERVAREN? 

BEKIJK DE BICULT LED EN 

MEER LICHTINNOVATIES 

IN ONZE SHOWROOM IN 

MECHELEN 

maak een afspraak voor een 

bezoek via info@trilux.be

SPOTLIGHT 

Draadloos internet via ledverlichting 

Signify zet zwaar in op Trulifi, een 

technologie waarmee de fabrikant 

zorgt voor een internetconnectie via 

lichtsignalen. 

Een andere manier 

om te verlichten 


Beeld: Signify 

Geen radiosignalen (wifi, 4G, 5G, Bluetooth) 

dus en zo ondervindt Trulifi geen hinder 

van een dichtslibbend spectrum. Optische 

receivers in de armaturen en een compatibele 

usb-stick in een laptop volstaan om 

een verbinding tussen beide op te zetten. 

De snelheid hiervan kan oplopen tot 150 

Mbps per seconde, wat volgens Signify 

sneller is dan de huidige draadloze technologieën. 

De communicatie gebeurt in beide 

richtingen, data kan via de armaturen naar 

de laptop verzonden worden en andersom. 

Bijkomend voordeel van de optische re- 

(Beeld: Studio Claerhout) 

ceivers: ze zijn perfect monteerbaar in 

bestaande armaturen. Wie met Trulifi wil 

werken, hoeft dus niet de gehele verlichtingsinstallatie 

aan te pakken. En vermits 

Trulifi werkt met lichtsignalen en deze niet 

door muren kunnen breken, blijft de data 

gegarandeerd binnenskamers. 

(Beeld: Massimo Gardone) 

Stel zelf je armatuur samen 

Een gepersonaliseerde tafelarmatuur, dat klinkt als muziek in de oren van 

elke designliefhebber. 

Tekst: Tom Rampelbergh Beeld: Cubit 

Dankzij de Duitse fabrikant Cubit is dit mogelijk. Ontwerpers Jeannette Bastisch en Ariane 

Ernst ontwikkelden een modulaire tafelarmatuur. Iedereen die dat wil, stelt met een online 

3D-configurator een uniek exemplaar samen. De beschikbare bouwstenen zijn: twee lampenkappen 

(cake en tube) in zes kleuren, vijf tussenelementen (cake, globe, cone, egg en 

pipe) in zes kleuren en vier afwerkingen, en twee basissen (big foot en slim foot). Het aantal 

mogelijke combinaties hiermee is schier eindeloos. De tafelarmatuur is de derde telg in de 

modulaire familie van Cubit, naast de sofa en het reksysteem. 

Een opmerkelijke collectie, zo 

kan je ‘The Light Bulb Series’ van 

de Amerikaanse architect James 

Wines wel noemen. Gebaseerd op 

de typische vorm van de gloeilamp 

creëerde hij een reeks verrassende 

armaturen – vijf in totaal – speciaal 

voor verzamelaars en verkocht 

in een genummerde ‘limited edition’. 

Tekst: Tom Rampelbergh Beeld: Foscarini 

De Italiaanse fabrikant Foscarini lanceerde 

vorig jaar een spin-off van deze collectie en 

vandaag is deze beschikbaar in een aantal geselecteerde 

winkels. De twee armaturen van 

de vijf, namelijk White Light en Black Light, 

zien er quasi identiek uit. Op het eerste zicht 

is het enige verschil de kleur van de lamp. 

Maar niets is minder waar. Daar waar White 

Light ‘normaal’ functioneert en het licht verspreidt 

via de lamp, gebeurt dat bij Black Light 

via de witte basis van de armatuur. De zwarte 

lamp blijft donker. Een typisch voorbeeld van 

het werk van James Wines, die veelvuldig 

met deze inversie aan de slag gaat. 

75

Light & 

Connectivity 

LEDsGO ontwerpt en produceert kwalitatieve 

ledverlichting, uitbreidbaar met een intelligente 

aansturing. Dit voor zowel standaardoplossingen als 

voor co-engineering en op maat projecten. Met deze 

twee expertises onder één dak is LEDsGO uw ideale 

partner. Onze knowhow en ervaring delen we graag 

met u. Lees meer op LEDsGO.eu of contacteer 

ons op info@ledsgo.eu 

Drieslaan 6, B-8560 Wevelgem (Moorsele)

SPOTLIGHT 

Kreon Oran op tafel 

De Kreon Oran-reeks, de eerste 

decoratieve lijn van de fabrikant, 

breidt uit. Vanaf heden zijn, naast 

de pendel- en plafondarmaturen, 

nu ook modellen voor gebruik op de 

tafel en op de vloer beschikbaar. 


Beeld: Kreon 

De nieuwkomers zijn Kreon Oran Object 

gedoopt en komen in een versie met kap 

rond de lichtbron. “De verlichting claimt 

echt de aandacht rond de tafel of in de 

woonruimte”, klinkt het bij Kreon. “Onze 

basisprincipes, eenheid in ontwerp, eenvoud 

in techniek en precisie in detail, blijven 

ook voor deze nieuwe reeks overeind.” In 

de Kreon Oran-lijn worden twee werelden, 

moderne technologie en artisanale technieken, 

gecombineerd. Kreon Oran Object 

wordt vervaardigd uit vol aluminium en is 

beschikbaar in zwart, wit of brons. 

Speelse kleurtjes 

Wever & Ducré lanceert een opnieuw een opvallende collectie. De naam is 

Dinor, met minimalistisch ontworpen pendelarmaturen, vervaardigd uit 

ultradun aluminium. Het speelse karakter situeert zich in de mogelijke afwerkingen 

van de verschillende versies. 

Tekst: Tom Rampelbergh Beeld: Wever & Ducré 

Naast een volledig zwart model kan je immers ook kiezen voor zwart-goud, rood-wit en 

grijs-wit in drie verschillende formaten. De beschikbare kleurtemperaturen bevinden zich 

tussen 1800K en 2850K, de CRI is hoger dan 90 en de lumenoutput steeds 510 lumen. 

“Dinor past perfect in een hedendaags interieur waar het leuke accenten creëert”, vertelt 

de fabrikant. “Bars en restaurants zijn dan ook de geliefkoosde toepassingsgebieden.” 

77

nu ook uw adres voor 

MEAN WELL led drivers 

WWW.LUXENDI.COM

LIGHTPARTNERS 

VANAF € 595 PER JAAR WETEN UW KLANTEN OOK WAT U DOET! 

Lightpartners biedt 

de lezer een compleet 

overzicht van de meest 

gerenommeerde fabrikanten 

en leveranciers in de sector. 

U kan deelnemen met 

uw bedrijfslogo met 

naamsvermelding. 

Bel of mail voor alle informatie over een vermelding in Lumenpro met Kevin Desender 

T +32 50 36 81 70 - E k.desender@louwersmediagroep.be 

LUMENPRO.BE 

HET MEEST COMPLETE OVERZICHT VAN LEVERANCIERS AAN DE GEHELE SECTOR 

Op de website van Lumenpro is bedrijfsinformatie van 

onze lightpartners doeltreffend en efficiënt te vinden. 

Banners en bedrijfsprofielen zijn gekoppeld aan 

redactionele artikelen, zo wordt optimale vindbaarheid 

van lightpartners door Google gegarandeerd. Vanuit het 

tijdschrift is alle informatie over de bouwpartners direct 

beschikbaar, door de QR code te gebruiken. 

Bel of mail voor alle informatie over een vermelding in Lumenpro met Kevin Desender 

T +32 50 36 81 70 - E k.desender@louwersmediagroep.be

LIGHTPARTNERS 

Scan deze QR code met uw smartphone 

voor uitgebreide informatie over de lightpartners. 

lumenpro.be/bedrijf 

A&C SOLUTIONS 

Slachthuisstraat 68 bus 6 

2300 TURNHOUT 

T +32 14 73 53 70 

F +32 14 73 53 71 

E info@ac-solutions.be 

ESYLUX BELGIUM 

Vlamstraat 7 bus 2 

9450 DENDERHOUTEM 

T +32 53 850 570 

E info@esylux.be 

Eurostile Ext, Bold 

W www.esylux.be 

INTERKONTAKT & PARTNERS/ 

LEDLAB 

Industriepark De Bruwaan 73 A2 

9700 OUDENAARDE 

T +32 55 33 04 33 

E info@ledlab.be 

LEGRAND GROUP BELGIUM NV 

Kouterveldstraat 9 

1831 DIEGEM 

T +32 2 719 17 11 

F +32 2 719 17 00 

E info.be@legrandgroup.be 

W www.legrand.be 

W www.ac-solutions.be 

W www.ledlab.be 

EXTERUS 

ARCHITECT@WORK 

Doorniksesteenweg 216 

Kachtemsestraat 190 

8800 ROESELARE 

T +32 51 251 281 

E info@exterus.be 

W www.exterus.be 

KINETURA LIVING BVBA 

Nijverheidsweg 26 

9820 MERELBEKE 

T +32 50 50 01 50 

E info@kinetura.com 

LIGHT CONSULT 

Evolis 100 

8500 KORTRIJK 

T +32 56 98 01 87 

E info@lightconsult.be 

W www.lightconsult.be 

8500 KORTRIJK 

W www.kinetura.com 

T +32 56 24 11 11 

E belgium@architectatwork.com 

W www.architectatwork.com 

FEILO SYLVANIA 

BELGIUM BVBA 

Noorderlaan 105c 

CEBEO 

Bekaertlaan 63 

2030 ANTWERPEN 

T +32 3 610 44 44 

E info.be@sylvania-lighting.com 

W www.sylvania-lighting.com 

KREON NV 

Industrieweg Noord 1152 

3660 OUDSBERGEN 

T +32 89 81 97 80 

LIGHTPLUS BVBA 

Centrum Zuid 3024 

3530 HOUTHALEN 

T +32 11 36 30 30 

F +32 11 36 30 31 

8790 WAREGEM 

T +32 56 23 80 00 

W www.kreon.com 

E info@lightplus.be 

W www.lightplus.be 

W www.cebeo.be/nl-be 

DUOTECNO 

Ten Briele 18.1 & 18.3 

8200 BRUGGE 

T +32 50 20 05 60 

HILITE NV 

Baron de Maerelaan 74 

8380 ZEEBRUGGE 

T +32 50 54 35 43 

E info@hilite.be 

LEDVANCE BENELUX 

Z.1 Researchpark 310 

1731 ZELLIK 

T +32 2 550 68 20 

E benelux@ledvance.com 

LUXENDI 

Bisschoppenhoflaan 255 

2100 ANTWERPEN 

T +32 3 74 60 500 

F +32 3 32 80 769 

E info@luxendi.com 

E info@duotecno.be 

W www.hilite.biz 

W www.benelux.ledvance.com 

W www.luxendi.com 

80

LIGHTPARTNERS 

Scan deze QR code met uw smartphone 

voor uitgebreide informatie over de lightpartners. 

lumenpro.be/bedrijf 

TECONEX SA/NV 

WACO NV 

the lighting company 

LUNOO 

Wantestraat 14 

8780 OOSTROZEBEKE 

T +32 56 67 61 00 

E info@lunoo.eu 

QUALITY LEDS 

Nijverheidsstraat 18 

2570 DUFFEL 

T +32 15 63 13 39 

E info@qleds.be 

W www.qleds.be/home 

Rue de Magnée 108 

4610 BEYNE-HAUSEY 

T +32 4 358 85 75 

E info@teconex.be 

W www.teconex.eu 

Deerlijkstraat 57 

8500 KORTRIJK 

T +32 56 12 33 60 

E info@fagerhult.be 

W www.waco.be 

W www.lunoo.eu 

WALCARIUS INTERNATIONAL 

Emmaüsdreef 9 

MULTILINE LICHT NV 

Europaweg 1 

3560 LUMMEN 

T +32 11 450 260 

F +32 11 450 270 

E sales@multiline-licht.com 

W www.multiline.be 

RZB RUDOLF ZIMMERMAN, 

BAMBERG GMBH 

Rheinstrasse 16 

96052 BAMBERG (DE) 

T +49 95 17 90 90 

E info@rzb-leuchten.de 

W www.rzb.de/nl 

TRILUX BENELUX 

Vestiging Mechelen 

Generaal de Wittelaan 9/18 

2800 MECHELEN 

T +32 15 29 36 10 

8210 ZEDELGEM 

T +32 475 80 30 81 

F +32 50 39 22 11 

W www.walcarius.com 

E info.be@trilux.com 

W www.trilux.com 

WEVER & DUCRE NV 

NEUMANN HUGO NV-SA 

Parc Industriel 5 

SCHREDER 

Puursesteenweg 333 

Vestiging Namen 

AV. des Dessus de Lives 2 

Spinnerijstraat 99/21 

8500 KORTRIJK 

T +32 56 49 28 00 

1440 WAUTHIER-BRAINE 

2880 BORNEM 

5101 NAMUR 

E info@weverducre.com 

T +32 2 367 86 00 

F +32 2 367 86 10 

E help@hugo-neumann.com 

W www.hugo-neumann.com 

T +32 3 890 66 66 

E info-bornem@schreder.com 

W www.schreder.com/nl-be 

T +32 81 41 36 41 

E info.bf@trilux.com 

W www.trilux.com 

W www.weverducre.com 

PERFORMANCE IN LIGHTING 

BELGIË 

Haachtsesteenweg 1878 

1130 BRUSSEL 

T +32 2 705 51 51 

E info.be@pil.lighting 

SLV BELGIUM NV 

Herentalsebaan 429 

2160 WOMMELGEM 

T +32 3 385 30 08 

F +32 3 385 30 09 

E info@slvbelgium.be 

TRONIXX BELGIUM 

Oostendse Baan 20 

8470 GISTEL 

+32 59 29 09 95 

info@tronixxbelgium.com 

ZUMI 

Nieuwpoortsesteenweg 178 

8470 Gistel 

T +32 59 29 09 95 

E info@zumi.be 

W www.performanceinlighting.com 

W www.slv.com 

www.tronixxbelgium.com 

W www.zumi.be 

81


ONTBREEK NIET 

IN DE VOLGENDE 

EDITIE VAN 

LUMENPRO! 

In het volgende nummer behandelen wij de thema’s: 

- Event & Entertainmentverlichting 

- Kantoorverlichting & Relighting 

- Afwerking en materialen van armaturen 

- Londen/Eindhoven Design Festival 

- daglicht 

NEEM VOOR ALLE INFORMATIE 

CONTACT OP MET KEVIN DESENDER: 

+32 471 71 05 65 

K.DESENDER@LOUWERSMEDIAGROEP.BE 

LUMENPRO.BE

TECH 

LED 

NO 

LUX 

SMART 

14.0 

VRAAG UW EXEMPLAAR 

VRAAG UW EXEMPLAAR 

in uw Cebeo in uw filiaal Cebeo of filiaal download of download op op 

www.cebeo.be/nl-be/tools/downloads 

TECHNISCHE & & 

ARCHITECTURALE 

VERLICHTING

GREAT LIGHTING 

COMING SOON 

Big White 2020

LumenPro 03 2019

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?