2019 11 16 Javier Perianes + Cuarteto Quiroga

muziekgebouw

Za 16 nov 2019

Grote Zaal

20.15 uur

Serie

Kamermuziek

Internationaal

Javier Perianes

+ Cuarteto Quiroga

Ginastera, Granados en

Brahms

Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale

programmaboekje is een extra service

ter voorbereiding op het concert. Het is

uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie

tijdens het concert te raadplegen via uw mobiele

telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de

andere concertbezoekers.

Bij voorbaat dank.


Programma

Javier Perianes

+ Cuarteto Quiroga

Ginastera, Granados en

Brahms

Serie

Kamermuziek

Internationaal

Za 16 nov 2019

Grote Zaal

20.15 - 22.15 uur

ca. 45 minuten voor de pauze

ca. 50 minuten na de pauze

Cuarteto Quiroga:

Aitor Hevia viool

Cibrán Sierra viool

Josep Puchades altviool

Helena Poggio cello

Javier Perianes piano

Dit concert wordt opgenomen

door de NTR voor een latere

uitzending op NPO Radio 4

Bent u niet vergeten uw mobiele

telefoon uit te zetten?

Dank u wel.

2


Programma

Alberto Ginastera (1916 - 1983)

Strijkkwartet nr. 1 op. 20 (1948)

··

Allegro violento ed agitato

··

Vivacissimo

··

Calmo e poetico

··

Allegramente rustico

Enrique Granados (1867 - 1916)

Pianokwintet in g op. 49 (1895)

··

Allegro

··

Allegretto quasi andantino

··

Largo – Molto presto – Poco menu con passione

Pauze

Johannes Brahms (1833 - 1897)

Pianokwintet in f op. 34 (1864)

··

Allegro non troppo

··

Andante, un poco adagio

··

Scherzo: Allegro

··

Finale: Poco sostenuto – Allegro non troppo – Presto non troppo.

3


Toelichting

Het Spaanse Cuarteto Quiroga heeft een natuurlijke band met het repertoire van hun

eigen land: pittige muziek die vaak is verrijkt met Arabische kruiden en ritmes die

verleiden tot dansen. Daarbij speelt waarschijnlijk ook de Spaanse taal een rol: muziek en

taal zijn immers in elke cultuur met elkaar verbonden.

Wie de leden van het Quiroga Kwartet

tijdens een interview hoort spreken, wordt

getroffen door de snelheid waarmee hun

woorden heen en weer kaatsen en de felle

helderheid van hun articulatie. Dit komt

ook in hun manier van spelen tot uiting: zij

spelen zo fel en gepassioneerd dat we de

Spaanse muziek volledig in ons hart sluiten.

‘Als wij onze Spaanse erfenis niet tot leven

wekken, wie dan wel?’, vragen de musici zich

retorisch af.

Al bij het eerste stuk is het raak: de noten

van Alberto Ginastera klinken wild als een

opzwepende volksdans. Maar horen we hier

niet ook Béla Bartók? Als student in Buenos

Aires hoorde Ginastera de pianist Arthur

Rubinstein het Allegro barbaro van Bartók

spelen. Het maakte een overweldigende

indruk op de jonge componist en dat is

in zijn tien jaar later geschreven Eerste

strijkkwartet nog steeds te horen. Zijn vroege

werk staat voornamelijk in het teken van

de Spaanse volksmuziek, hoewel Ginastera

een Argentijn was en geen Spanjaard. In de

voormalige Spaanse kolonie had hij echter

wel degelijk een Spaanse vader.

De oudere Enrique Granados woonde het

grootste deel van zijn leven in Barcelona

en had een sterke band met de Catalaanse

volksmuziek. Zijn leraar, de musicoloog

Felipe Pedrell, bracht het nationalisme in

de Spaanse muziek op gang. Bij Granados

komt het Spaanse karakter bijvoorbeeld

al meteen tot uiting in de inzet van zijn

Pianokwintet: felle, gehamerde noten

die berusten op de harmonie van de

zogenaamde ‘zigeunertoonladder’. Maar

het idioom van Granados was aanvankelijk

ook nauw verbonden met de romantiek van

Robert Schumann, Edvard Grieg en Franz

Liszt. Hij was een uitstekende pianist en

trad op de Europese podia op als solist en

pianobegeleider van cellist Pablo Casals en

violist Jacques Thibaud, onder andere in het

romantische repertoire.

Johannes Brahms en Spanje hadden

hoegenaamd niets met elkaar van doen.

Maar Brahms en de volksmuziek wél: hij hield

van de eenvoud van Duitse volksliedjes en

van de passie van de Hongaarse zigeuners.

In zijn muziek zijn beide elementen zo diep

doorgedrongen dat de herkomst vaak niet

meer te herkennen is.

Alberto Ginastera

Strijkkwartet nr. 1

Het Eerste strijkkwartet van Alberto

Ginastera ontstond in 1948 toen de

componist al tien jaar een beroemdheid

was in Buenos Aires.

4


Toelichting

Op zijn twintigste maakte Ginastera furore

met een ballet, vijf jaar later gevolgd door

een tweede ballet. De noten waren vooral

ontleend aan de volksmuziek, zelf sprak

hij van ‘objectief nationalisme’. De daarop

volgende periode noemde hij ‘subjectief

nationalisme’ en zijn latere werken gaf hij het

stempel van ‘neo expressionisme’. Het is heel

ongebruikelijk dat een componist zijn eigen

oeuvre zo duidelijk indeelt in stijlperioden,

maar wij moeten hem hierin wel volgen. Zo

behoort het Eerste strijkkwartet dus nog tot

de eerste nationalistische stijlperiode, hoewel

Ginastera inmiddels in de Verenigde Staten

bij Aaron Copland had gestudeerd en bij hem

het Europese modernisme had opgesnoven.

Maar volgens Ginastera bevat het kwartet

vooral ‘ritmes en melodische motieven van

de muziek van de pampa’s’. Hiermee doelde

hij op de liederen en de gitaarmuziek van

de gaucho’s, de Argentijnse cowboys die

nakomelingen waren van de Spanjaarden en

de Indianen.

Enrique Granados

Pianokwintet

Het Pianokwintet van de 28-jarige Enrique

Granados heeft een markant en breed

opgezet eerste deel, een zwoel scherzo als

een scène op een warme zomermiddag en

een stevig Brahms-achtig laatste deel.

Als drie losse schilderijen staan de delen

naast elkaar en herinneren aan een uitspraak

van Granados: ‘Ik ben geen musicus maar

een kunstenaar.’ Granados was namelijk

niet alleen componist maar had ook talent

voor schrijven en was een begaafd schilder.

Met klankkleur en een heel eigen gebruik

van de harmonie wist hij in zijn muziek een

bijzondere sfeer op te roepen en een eigen

verhaal te vertellen. Het Pianokwintet is een

heerlijk stuk voor de musici van Cuarteto

Quiroga die met stelligheid beweren: ‘Wij zijn

geen strijkkwartet, we zijn verhalenvertellers.’

Johannes Brahms

Pianokwintet

Het Pianokwintet van Brahms was

oorspronkelijk een strijkkwintet met twee

celli, naar het voorbeeld van het kwintet

van Franz Schubert. Waarschijnlijk leerde

Brahms dit aangrijpende werk kennen

tijdens een van de vele huisconcerten bij

pianist Julius Epstein in Wenen.

Onder invloed van de negatieve reactie

van zijn vriend Joseph Joachim gooide

Brahms de eerste versie van zijn kwintet

in de prullenbak. De tweede versie ging in

première als een sonate voor twee piano’s,

gespeeld door Brahms zelf met Liszt-leerling

Carl Tausig. Maar deze keer had Clara

Schumann kritiek en de componist besloot

om het stuk nogmaals om te werken. Zo

ontstond uiteindelijk tot ieders tevredenheid

het Pianokwintet, hoewel de versie voor twee

piano’s met goedkeuring van Brahms ook

werd uitgegeven en nog steeds af en toe

wordt uitgevoerd.

5


Toelichting

De twee voorafgaande versies hebben hun

sporen achtergelaten in de uiteindelijke

partituur. Percussie-achtige motieven in

het eerste deel en de aard van de snelle

figuurtjes in het Scherzo wijzen in de

richting van een tweede piano, terwijl de

lang uitgesponnen en tere melodie in het

Andante verwant lijkt aan het Adagio uit

het Schubert-kwintet. In de smartelijke

inleiding tot de Finale is te horen hoe Brahms

was geraakt door het duistere Trio uit het

derde deel van Schuberts kwintet. Het

pianokwintet is een expansief stuk waarin

te horen is dat Brahms ‘zwanger’ was van

een symfonie, die echter pas jaren later werd

geboren.

Tekst toelichting: Katja Reichenfeld

6


Biografieën

Componisten

Alberto Ginastera

De Argentijnse Alberto

Ginastera (1916 - 1983)

was een wonderkind dat

al op zijn twaalfde naar

het conservatorium ging

en vanaf zijn veertiende

componeerde.

Toen Ginastera twintig

was maakte hij furore

met het ballet Panambi.

Hij werd een nationale

beroemdheid en vanaf zijn

vijfentwintigste gaf hij les

aan het conservatorium. Hij

hechtte aan de volksmuziek

van zijn land, maar werd

ook beïnvloed door grote

Europese componisten zoals

Claude Debussy en Béla

Bartók. Later raakte hij zelfs

hoorbaar onder de indruk

van Arnold Schönbergs

twaalftoonsmuziek. In 1945

ging hij voor het eerst naar

de verenigde Staten waar hij

een cursus volgde bij Aaron

Copland in Tanglewood.

In de jaren 50 en 60 was

hij regelmatig in Europa

en vestigde zich in 1970

definitief in Genève met zijn

tweede vrouw. Uiteindelijk

verdween het openlijke

folklorisme vrijwel geheel uit

zijn composities.

Enrique Granados

Enrique Granados

(1867 - 1916) groeide

op in Barcelona en zou

later een aanzienlijke

bijdrage leveren aan

het muziekleven daar,

onder andere door de

zelf opgerichte Granados

Academie, waar de pianiste

Alicia de Larrocha zijn

bekendste leerling was.

Zelf was Granados onder

andere in Parijs opgeleid

tot pianist en maakte

naam met zijn verfijnde

pianospel. Hoewel hij

enige tijd studeerde bij de

musicoloog Felipe Pedrell

7


Biografieën

was hij als componist in

wezen autodidact. Zijn

muziek bleef lange tijd

vrijwel onbekend in Spanje,

hoewel zijn eerste opera in

1898 al een nationaal succes

was. In totaal schreef hij

zo’n dertien werken voor

theater, maar zijn grootste

roem is verbonden met

zijn pianosuite Goyescas,

waarin hij zijn grote

bewondering voor de

kunstschilder Francisco

Goya uitdrukte. Zelf was hij

een begaafde schilder en

bezat verschillende werken

van zijn idool. Granados

kwam tijdens de Eerste

Wereldoorlog tragisch aan

zijn eind: op uitnodiging

van de Metropolitan

Opera reisde hij naar New

York om de première van

zijn operabewerking van

Goyescas, een eenakter, bij

te wonen. Bij de terugreis

werd zijn boot vlakbij

Engeland getroffen door

een Duitse torpedojager.

Granados kwam om het

leven, nog geen vijftig jaar

oud.

8

Johannes Brahms

Johannes Brahms (1833 -

1897), zoon van een

contrabassist en een

fourniturenhandelaarster,

studeerde in Hamburg

piano en muziektheorie

bij pianist en componist

Eduard Marxen. Door

een ontmoeting met de

Hongaarse zigeunerviolist

Eduard Reményi kwam

hij in contact met violist

Joseph Joachim en met het

echtpaar Robert en Clara

Schumann.

Volgens Joachim was het

pianospel van Brahms

‘licht en helder, koel en

onverschillig voor passie’.

In 1862 arriveerde Brahms

in Wenen en werd daar

dirigent van de Wiener

Singakademie, maar maakte

aanvankelijk vooral naam

als pianist. Het liefst trad hij

op in de salon van pianist

en conservatoriumleraar

Julius Epstein. Daar hield

hij onder andere zijn

pianokwartetten ten doop.

Als Noord-Duitser voelde

hij zich in Wenen enigszins

ontheemd. De elegante

Weense omgangsvormen

trad hij tegemoet met een

haast boerse directheid en

een scherpe ironie. Toch wist

hij vele trouwe vrienden om

zich heen te verzamelen.

Na de dood van Robert

Schumann bleef hij nauw

bevriend met Clara; zij gaf

hem respons en raad, vooral

bij zijn pianocomposities.


Biografieën

Uitvoerenden

Javier Perianes

Piano

De Spaanse pianist Javier

Perianes (1978) heeft een

bloeiende internationale

carrière die hem naar

de meest prestigieuze

concertzalen bracht, waar

hij met de beste orkesten

en dirigenten ter wereld

samenwerkte.

Perianes was te horen

met dirigenten als Daniel

Barenboim, Zubin Mehta,

Gustavo Dudamel, Gustavo

Gimeno, Vladimir Jurowski

en François-Xavier Roth en

te zien op festivals zoals

de BBC Proms, La Roque

d’Anthéron, Grafenegg,

Praagse lente, San Sebastian,

Granada, Vail, Blossom en

Ravinia. In 2012 kreeg hij de

nationale muziekprijs van

het ministerie van Cultuur

van Spanje en in 2019 werd

hij benoemd tot International

Classical Music Awards

(ICMA) Artist of the Year.

Dit seizoen speelt hij onder

andere in de Boulez Saal in

Berlijn, brengt hij samen met

zijn kamermuziekpartner

altvioliste Tabea

Zimmermann recitals in

Duitsland en Frankrijk en

gaat hij naar aanleiding van

hun nieuwe albumrelease

voor harmonia mundi op

tournee in de Verenigde

Staten. Samen met Cuarteto

Quiroga is hij te horen in

Nederland, Duitsland en

Zwitserland.

foto: Igor Studio

9


Biografieën

Cuarteto Quiroga

Het Spaanse Cuarteto

Quiroga ontleent zijn naam

aan de legendarische

violist Manuel Quiroga,

een van de meest gevierde

violisten van Europa met

een indrukwekkende

internationale carrière. Het

kwartet treedt aardig in zijn

voetsporen.

Cuarteto Quiroga was

laureaat van belangrijke

wedstrijden en bespeelt

de grote concertpodia en

festivals in Europa, Zuiden

Noord-Amerika. Het

kwartet heeft als eerste

ensemble een concertcyclus

verzorgd op de unieke

Stradivarius-collectie van het

Spaanse koningshuis. Het is

eveneens in residentie in de

Fundación Museo Cerralbo

in Madrid. Cuarteto Quiroga

werd opgeleid door Rainer

Schmidt (Hagen Quartett)

en perfectioneerde zich

bij Walter Levin (Quatuor

LaSalle) en Hatto Beyerle

(Alban Berg Quartett).

Andere persoonlijkheden

die het kwartet inspireerden

zijn Ferenc Rados, György

Kurtág, András Keller,

Johannes Meissl en

Eberhard Feltz. Het Cuarteto

Quiroga deelt het podium

met musici als Valentin

Erben, Martha Argerich,

Javier Perianes en Veronika

Hagen. De cd’s Statements,

Revolutions (Tweede Weense

School), Frei aber Einsam

(Brahms) en Terra (Bartók,

Halffter en Ginastera) bij

het Nederlandse label Cobra

kregen een geweldige

weerklank in de vakpers. Al

even indrukwekkend is ook

de harmonia mundi-opname

(Turina en Granados ) met

Spanjes toppianist Javier

Perianes.

10


Biografieën

foto: Igor Cat

11


Verwacht

Quatuor Danel

Alle 17 strijkkwartetten van

Weinberg

Mieczysław Weinberg (1919 - 1996) behoorde tot de

voornaamste componisten van de Sovjet-Unie, samen met

zijn vriend en mentor Sjostakovitsj. Beiden componeerden

grootse symfonieën en opera’s, maar waren minstens

zo bedreven in het intiemste en diepgravendste van alle

muziekgenres: het strijkkwartet. Weinberg componeerde

er maar liefst zeventien. Dit weekend worden ze allemaal

uitgevoerd, in vijf concerten, door de specialisten van

het Quatuor Danel. Het Muziekgebouw wijdde eerder

spraakmakende marathons aan de strijkkwartetten van

Sjostakovitsj, Bartók, Boulez, Schönberg en Beethoven.

Voorafgaand aan de vijf concerten neemt musicoloog Huib

Ramaer in drie lezingen en twee interviews het publiek

mee langs episodes uit het bewogen leven van Mieczysław

Weinberg. Deze door nazihordes en Stalin opgejaagde

componist bleef onder alle omstandigheden met een

onwaarschijnlijke werkkracht het innerlijk kompas van zijn

‘kristalzuivere ziel’ volgen. Weinbergs verbijsterende odyssee

krijgt contouren met beeld- en geluidsmateriaal.

Weinberg

Marathon

Vr 6 t/m zo 8 dec 2019

Grote Zaal

20.15 uur

Mieczysław Weinberg

Met dank aan

vr 6 dec / 20.15 uur / Weinbergs oude ziel (Strijkkwartet 1, 3 en 2)

za 7 dec / 15.00 uur / Vroege meesterproef (Strijkkwartet 4, 5, en 6)

za 7 dec / 20.15 uur / Weinberg tot de tien (Strijkkwartet 7, 8, 9 en 10)

zo 8 dec / 15.00 uur / Alleen op de wereld (Strijkkwartet 11, 13 en 12)

zo 8 dec / 20.15 uur / De late Weinberg (Strijkkwartet 14, 15, 16 en 17)

12


Verwacht

Liza Ferschtman

+ Enrico Pace

Van Beethoven tot Enescu

De Nederlandse violiste Liza Ferschtman en de Italiaanse

pianist Enrico Pace: twee temperamentvolle musici die

elkaar echt gevonden hebben in de muziek. Ferschtmans

grote affiniteit met Enescu was al te horen in haar

gloedvolle Muziekgebouwuitvoering van diens Octet. Nu

kiest ze samen met Pace voor de Derde vioolsonate van de

Roemeense componist, een absoluut hoogtepunt uit zijn

oeuvre.

‘Dans le caractère populaire roumain’ noteerde Enescu boven

de partituur van zijn sonate. En dus snikt de viool als een

zigeunermuzikant en speelt de piano voor cimbalom. Maar

ook in Ravels sonate, met inspiratie uit de blues, Sjostakovitsj’

Preludes en de sonate van Beethoven kunnen Pace en

Ferschtman hun messcherpe samenspel perfect etaleren.

Programma: Ludwig van Beethoven Vioolsonate nr. 6

Maurice Ravel Vioolsonate / Dmitri Sjostakovitsj Selectie uit

24 Preludes op. 34 (arr. Dmitri Tsyganov) / George Enescu

Vioolsonate nr. 3

Serie

Kamermuziek

Internationaal

Wo 18 dec 2019

Grote Zaal

20.15 uur

Liza Ferschtman

foto: Marco Borggreve

13


Verwacht

November

zo 17 nov / 12.00 uur /

Entreehal

Muziekgebouw Park

Picknick

wo 20 nov / 20.15 uur

Calefax

Het orgel de kerk uit!

do 21 nov / 20.15 uur

Het arsenaal der

ongeleefde dingen

Nieuw Amsterdams Peil

vr 22 nov / 20.15 uur

La chute de la maison

Usher (1928)

BL!NDMAN

za 23 nov / 20.15 uur

a nocte temporis +

Reinoud Van Mechelen

De charme van de haute-contre

Kijk Muziek!

zo 24 nov

13.30 + 15.30 uur /

Kleine Zaal

KLANK (2-4)

Dadodans

zo 24 nov / 13.30 uur

Tuinieren met slagwerk (6+)

Slagwerk Den Haag

wo 27 nov / 20.15 uur

Nederlands Kamerkoor

Brahms, Strauss en Wagner

do 28 nov / 20.15 uur

Nieuw Ensemble

Spot op John Adams

(i.s.m. Erasmus Stichting)

vr 29 nov / 20.30 uur

Under the skin

s t a r g a z e

za 30 nov / 14.15 uur

De IJ-Salon

Sranan poku – een

Surinaams feest

za 30 nov / 20.15 uur

Amsterdam Sinfonietta +

Ning Feng

Goldbergvariaties

December

MicroFest

zo 1 dec

11.00 uur / Kleine Zaal

Vokalprojekt 31 + Ere

Lievonen

Contrasten

15.00 uur / Kleine Zaal

Scordatura Ensemble

A lecture-performance

about Harry Partch

20.15 uur / Kleine Zaal

Ensemble SCALA

The Evening of the

Microtone

WannaSwing

Op de kade voor het

Muziekgebouw staat de

interactieve muziekinstallatie

WannaSwing van theatermaakster

Caecilia Thunissen

en scenograaf Jan Boiten. Acht

schommels sturen composities

aan van hedendaagse

componisten als Joey Roukens,

Mayke Nas en Rob Zuidam.

Zie voor meer informatie

muziekgebouw.nl/wannaswing

Huil van de Wolff

Elke 22e van de maand

klinkt om 20.00 uur het

geluidsmonument Huil van de

Wolff van Martijn Padding ter

herinnering aan oprichter van

het Muziekgebouw Jan Wolff

(1941 - 2012). Zie voor meer

informatie muziekgebouw. nl/

huilvandewolfff

Geheimtips

Bijzondere concerten

die je niet mag missen

14


Foto: Erik van Gurp

4’33 grand café

Kom voor het concert eten in

Grand café 4’33. Reserveren:

020 788 2090 of 433grandcafe.nl.

Bij de prijs inbegrepen

Reververingskosten en garderobe

zijn bij de kaartprijs inbegrepen.

Ook een pauzedrankje, tenzij anders

vermeld op uw concertkaartje.

Bij concerten zonder pauze staan

drankjes klaar na afloop van het

concert.

Rondom het concert

- Na aanvang van het concert heeft

u geen toegang meer tot de zaal.

- Zet uw mobiele telefoon uit voor

aanvang van het concert.

- Het maken van beeld- of geluidsopnamen

in de zaal alleen met

schriftelijke toestemming.

- Algemene Bezoekersvoorwaarden

zijn na te lezen op muziekgebouw.nl

Steun het Muziekgebouw

Inkomsten uit kaartverkoop dekken

ten dele onze kosten. Word vriend

of doneer: met uw extra steun

kunnen we concerten op het

hoogste niveau blijven organiseren.

Meer informatie:

muziekgebouw.nl/steunons

Op de hoogte blijven?

Blijf op de hoogte van nieuw geboekte

concerten of ander nieuws.

Volg ons via onze e-nieuwsbrief

(aanmelden op muziekgebouw.nl),

Facebook, Twitter of Instagram.

Dank!

Wij kunnen niet zonder de steun van

onze vaste subsidiënten en Vrienden

van het Muziekgebouw. Wij zijn hen

daarvoor zeer erkentelijk.

Druk binnenwerk

15

More magazines by this user
Similar magazines