23.02.2020 Views

NFM 31-20 voor web

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

NUMMER 31 • LENTE 2020 | WWW.NEWFINANCIALFORUM.NL

new

FINANCIAL

MAGAZINE

GELD EN DIENSTVERLENING, ZO KAN HET OOK!

FEMKE BAKKER

MEEBOUWEN AAN

DE NIEUWE WERELD

FEMKE DE JONG

WELVAARTSZIEK

DANIEL CORDARO

WELZIJN ALS GRAADMETER

GERT DE JONG

GROEI NAAR EXPERTISE

JOS CLAESSENS

GROEI VOOR MENS

EN ORGANISATIE

GIJS VAN DALEN MEURS

VAN SCHULD NAAR

VERBONDENHEID

THEMA

Groei

MICHIEL VAN VUGT

DURF TE ADVISEREN

BJÖRN BIERHAALDER • SILVIA JANSSEN • ROWAN HORDIJK • DICK-JAN ABBRINGH • IVO VALKENBURG


New Financial Forum

Doel

De stichting New Financial Forum stelt zich ten doel een

bijdrage te leveren aan het helpen van de financiële sector bij

het uitoefenen van haar belangrijke maatschappelijke functie

op basis van de kernwaarden integriteit en duurzaamheid.

Visie

De financiële sector is de bloedsomloop van de economie. Om

een gezonde bloedsomloop te behouden, is continue actie van

binnen uit de sector gewenst.

Ambitie

Het New Financial Forum bundelt krachten, ideeën,

inspiratie en best practices van positief ingestelde mensen

en bedrijven die gezamenlijk een concrete en wezenlijke

bijdrage leveren aan een gezonde en maatschappelijk

relevante financiële sector. De doelstelling kent drie thema’s:

het zichtbaar maken van de positieve beweging, onderlinge

versterking en inspiratie.

What’s in it for you?

Het New Financial Forum is hét platform waar mensen uit

de financiële sector vrijuit met elkaar de dialoog kunnen

voeren over wezenlijke zaken. Wie deelneemt aan het

Forum kan ideeën lanceren en toetsen, kennis en inspiratie

opdoen en leren van anderen. En zodoende een bijdrage

leveren aan het hogere doel. Hierbij is ook jouw support

keihard nodig. Meld je daarom aan en bouw met ons mee

aan een betere financiële wereld.

Bestuurder van de Stichting New

Financial Forum is oprichter Willem

Vreeswijk (tevens hoofdredacteur VVP).

De Raad van Toezicht bestaat sinds

1 januari 2018 uit: voorzitter Indra

Frishert (Dazure), penningmeester

Douwe Dijkstra, secretaris Robin van

Been (Polis Advocaten) en de leden

Amba Zeggen (Risk & Governance),

Boudewijn van Uden (a.s.r.) en Faisal

Setoe (Aegon).

Aegon, Allianz, a.s.r., Dazure, De

Goudse, HDI Global Specialty,

Nationale-Nederlanden, Nationale

Waarborg, Obvion, Turien & Co., Univé,

Yellowtail en Zwitserleven zijn partners

van de stichting New Financial Forum.

Dankzij hun support komt de missie

van de stichting een stuk dichterbij:

een gezonde en gerespecteerde

financiële sector die werkt aan het

herstel van vertrouwen op basis

van de kernwaarden integriteit en

duurzaamheid.

www.newfinancialforum.nl

Bouw ook mee aan een gezonde en gerespecteerde financiële sector en word Ambassadeur

www.newfinancialforum.nl


VOORWOORD GROEI

Groei

Zonder groei is er geen leven. Als er één ding is dat van het geheel. Onze sterfelijkheid, waar we ons zo bewust

ons verbindt met elkaar, met de dieren, met de bomen

en planten, met de natuur dan is het groei. Om dit verwarrende en deprimerende gevoel te overschadu-

van zijn, en daarmee ons leven, lijkt dan zinloos en doelloos.

Zonder groei komt niets in beweging. Of zoals de wen overschreeuwen we ons gevoel van nietigheid en maken

Belgische arts Ivo van Orshoven het simpel uitdrukt:

de enige taak van een eikel is om een eikentoon

en ontlenen onze waarde aan de vergelijking met ande-

we ons groter dan we ons voelen. We gaan voor uiterlijk verboom

te worden. Verder niets. En mocht de eikel er niet in ren. We zijn de verbinding kwijt met het grotere geheel.

slagen, dan is hij alsnog zeer nuttig als voedsel voor vele dieren.

Als de eikel er wel in slaagt zorg hij er vervolgens voor tuurlijke dat ons verbindt met alles en iedereen. Maar alleen

Groei is, zoals gezegd, een gegeven. Het is het meest na-

dat nieuwe eikels zich ook tot eikenboom mogen ontwikkelen

met als resultaat een bloeiend eikenbomenbos en volop hoort en met het besef dat leven en sterven onderdeel zijn

natuurlijke groei, met de wetenschap dat doodgaan bij groei

gezonde dieren. Zo wordt de natuurlijke omgeving op de juiste

manier gevoed zodat het evenwicht n de natuur in stand in het geheel.

van een cyclus die een bijdrage levert aan een juiste balans

blijft.

Wij mensen kunnen – of het nu bewust of onbewust is -

Zonder groei is er ook geen sterven. Als de eikenboom van het natuurlijke pad geraken en onze eigen onsterfelijkheid

proberen te verankeren. Dat is hoe dan ook tot misluk-

doodgaat, blijft hij zijn omgeving voeden met zijn takken,

bladeren en wortels. Slakken, regenwormen, miljoenpoten, ken gedoemd. We kunnen er ook voor kiezen om het natuurlijke

pad te bewandelen en deel te worden van een geheel dat

pissebedden en vele andere insecten doen zich te goed aan

de overblijfselen van de boom. Schimmels maken humus van zonder de afzonderlijke delen niet zou kunnen bestaan. Datzelfde

geldt uiteraard voor bedrijven. Zoals hoogleraar Paul

het afval, de regen lost de humus op en voedt op haar beurt

weer de planten. Het duurt jaren voordat een dode boom helemaal

is verteerd en de humus ervan helemaal is opgenoleed,

het ooit formuleerde tijdens een sessie van het New Fi-

de Blot, die helaas in december 2019 op 95-jarige leeftijd overmen

door andere bomen en planten.

nancial Forum: bedrijven die weten waar ze

Dit is het wezen van groei. Het gaat precies

zoals het gaat. Dat zijn de natuurwetten.

verbinding staan met hun omgeving en

vandaan komen, weten wat hun kern is, in

zich

Alleen wij mensen zijn een uitzondering op

deze regel. Vaak verstaan we wat anders onder

groei. Groei is dan niet langer een intrinsieke

levenskracht, maar wordt veel meer een uiterlijk

vertoon om een innerlijke leegte te verbloemen.

In deze moderne, hectische wereld

voelen we ons als individu vaak afgescheiden

“GROEI IS EEN

GEGEVEN DAT ONS

ALLEN VERBINDT”

onderdeel voelen van een geheel zijn succesvoller

en leven langer.

Veel leesplezier in deze groeieditie! n

WILLEM VREESWIJK

willem@newfinancialforum.nl

LENTE 2020 NFM | 3


COLOFON

NEW FINANCIAL MAGAZINE HÉT PLATFORM

VOOR DE NIEUWE FINANCIËLE WERELD

Een initiatief van Willem Vreeswijk

Nummer 31 van het New Financial Magazine

verschijnt in een oplage van 1500 exemplaren.

UITGEVER/HOOFDREDACTEUR

Willem Vreeswijk 06 10630149,

willem@newfinancialforum.nl

EINDREDACTEUR

Bibi Smissaert, bibi@bluebottle.nu

MEDEWERKERS

Dick-Jan Abbringh, Jos Claessens, Rowan

Hordijk, Silvia Janssen, Femke de Jong-

Struiksma, Gert de Jong, Ivo Valkenburg,

Michiel van Vugt

6

FEMKE BAKKER MEEBOUWEN AAN DE FEMKE DE JONG

NIEUWE WERELD

WELVAARTSZIEK

12

FOTOGRAFIE

Peter Beemsterboer, Bas van Hattum, Wilko

de Jong, Tessa Posthuma de Boer, Femke

Rakhorst, Timur Saglambilek (Marketingtuig),

Gerjola Joan Voortman

UITGAVE VAN

Stichting New Financial Forum,

Wapendragervlinder 29, 3544 DL Utrecht

BASISIONTWERP EN VORMGEVING

Peter Beemsterboer, www.beemsfoto.nl

ABONNEMENTEN

Een jaarabonnement (vier nummers) op het

New Financial Magazine kost € 44,95, excl

btw. Bedrijfsabonnementen op aanvraag:

willem@willemvreeswijk.com.

REPRODUCTIE

Overname van artikelen, tekeningen, foto’s

e.d. is slechts mogelijk na schriftelijke

toestemming van de Stichting New Financial

Forum

24 28

GERT DE JONG GROEI NAAR

ROWAN HORDIJK HET

EXPERTISE

NIEUWE WERKEN

REALISATIE

Edicola Publishing bv

Postbus 2013, 7420 AA Deventer

info@edicola.nl / www.edicola.nl

COÖRDINATIE

Thea van Dartel

DRUKWERK

Veldhuis Media, Raalte

38 45

DICK-JAN ABBRINGH EEN LES VOOR GIJS DALEN MEURS VAN SCHULD

VERZEKERAARS

NAAR VERBONDENHEID

4 | NFM LENTE 2020


INHOUD

THEMA GROEI

18

DANIEL CORDARO WELZIJN ALS

GRAADMETER

32

JOS CLAESSENS GROEI VOOR

MENS EN ORGANISATIE

INTERVIEW

6 Meebouwen aan de nieuwe wereld | Aan de keukentafel

van Femke Bakker (Turien & Co. en AnsvarIdéa)

18 Welzijn als graadmeter voor een menselijke samenleving

| Daniel Cordaro (The Contentment Foundation)

45 Van schuld naar onafhankelijkheid en verbondenheid |

Gijs Dalen Meurs (eyevestor)

ESSAY

12 Welvaartsziek | Femke de Jong-Struiksma

24 Groei naar expertise | Gert de Jong (HvA)

28 De nieuwe werkelijkheid van werk | Rowan Hordijk

(Circles of Future Skills)

32 Groei voor mens en organisatie: bewustwording is de

eerste stap | Jos Claessens (Result-is)

38 Hoe een uit de hand gelopen sociaal experiment een les

voor verzekeraars werd | Dick-Jan Abbringh (Purpose)

IN MEMORIAM

37 Paul de Blot

EVENT

54 Hét event over ondernemerschap in de financiële sector

| Winnen, verliezen, opstaan en weer doorgaan

52

MICHIEL VAN VUGT DURF TE

ADVISEREN

AMBASSADEUR AAN HET WOORD

50 Vertel het hele verhaal | Michiel van Vugt (NNEK)

LICHT

56 Ontdekken en verbinden | Björn Bierhaalder

LENTE 2020 NFM | 5


AAN DE KEUKENTAFEL

FEMKE BAKKER:

“ECHTE

ZAANKANTER.”

6 | NFM LENTE 2020


AAN DE KEUKENTAFEL

Doe gewoon, voel je niet beter dan een ander, sta onafhankelijk in

het leven, heb compassie voor je medemens, help anderen waar

mogelijk en tel je zegeningen. Dat zijn kernwaarden die Femke

Bakker (financieel directeur van volmachtbedrijf Turien & Co. en

duurzame schadeverzekeraar Ansvar-Idéa) van huis uit heeft meegekregen,

graag voorleeft aan haar kinderen en probeert toe te passen

in haar werk. “Ik ben een echte Zaankanter dus het hoeft geen

betoog dat hard werken eveneens een kernwaarde is.”

Meebouwen aan

de nieuwe wereld

TEKST WILLEM VREESWIJK | BEELD PETER BEEMSTERBOER

De keukentafel van Femke

Bakker (42) staat in Koog

aan de Zaan. De achtertuin

grenst letterlijk aan het water

van de Zaan. Ze werd geboren

in Alkmaar en woont

sinds haar vierde in de Zaanstreek. Beide

ouders zaten in het onderwijs, haar

vader als directeur. Na haar geboorte

besloten haar ouders dat haar vader tijdelijk

zou stoppen met werken en dat

haar moeder door zou blijven werken.

In die tijd – eind jaren ’70 – heel bijzonder.

“Mijn ouders moesten nog tekst

en uitleg geven aan de burgemeester.

Op deze manier hebben mijn ouders

me meegegeven dat je zelf keuzes mag

maken, dat vrouwen en mannen gelijkwaardig

zijn en dat rollenpatronen

niet meer dan aannames zijn. Het overlijden

van mijn vader op jonge leeftijd

heeft het me geleerd dat het belangrijk

is om als vrouw zelfstandig te zijn. Er

zijn immers geen zekerheden in het leven.

Onafhankelijkheid is voor mij dan

ook een belangrijke drijfveer in het leven,

in alles wat ik doe. Dat heb ik van

mijn ouders meegekregen.”

Femke is ruim 12,5 jaar getrouwd met

Werner, met wie ze al sinds haar zeventiende

een relatie heeft. Ze hebben

twee kinderen: Hugo (11) en Frederique

(8). Het is een druk en ondernemend

gezin. Haar man Werner is directeureigenaar

van Bakker Travel, een busverhuurbedrijf

met 60 touringcars en 150

medewerkers. Femke heeft een jongere

broer en zus, haar broer is een aantal

jaren geleden is geëmigreerd naar

Sydney, Australië. Het nieuws over de

bosbranden volgen ze op de voet en de

grote vraagstukken van deze tijd, zoals

klimaatverandering, worden thuis

besproken. Bij de koffie worden door

“VEEL MENSEN STELLEN

ZICH VERTWIJFELD

DE VRAAG: GAAN WE

HET REDDEN?”

Frederique zelfgebakken koekjes geserveerd

met de bedoeling om een donatie

te doen ten behoeve van de dieren die

slachtoffer zijn van de bosbranden in

Australië. Hun zoon Hugo is dyslectisch

en heeft hierdoor zijn uitdagingen op

school. “In onze ervaring hebben scholen

in het algemeen niet de geschikte

tools in huis om leerlingen te begeleiden

die afwijken van het gemiddelde.

Wij hebben de begeleiding van Hugo

voor een groot deel zelf kunnen organiseren,

mede omdat wij het geluk hebben

dat wij over de financiële middelen

beschikken om eventueel noodzakelijke

begeleiding in te schakelen. Financiële

ongelijkheid in deze zaken vind ik

lastig om te verkroppen. Het leidt namelijk

tot ongelijke kansen en dat is bepalend

voor iemands verdere leven.”

“Toch heeft dit proces me ook geleerd

dat ik me geen zorgen hoef te maken

over de toekomst van mijn zoon,

dat ik vertrouwen in hem mag hebben

en ook moet loslaten. Een wijs advies

wat ik hierin heb gekregen is ‘je kunt

aan gras wel trekken, maar daar gaat

het niet harder van groeien’. We heb-

LENTE 2020 NFM | 7


AAN DE KEUKENTAFEL

ben gezien dat hij een echte Zaankanter

is, een doorzetter met vaardigheden

op andere vlakken en dat hij er hoe dan

ook altijd wel komt in het leven. Maar

geloof me, dat is als ouder wel een flink

leerproces.

BALANS

Femke let goed op de balans in haar leven.

Drie keer per week sport ze. “Met

Werner ren ik iedere zondagochtend

hard. Een mooi moment ook om de

week door te spreken. Verder maak ik

eens per week een flinke wandeling

met een vriendin en doe ik eens per

week aan poweryoga. Voor ons is de balans

tussen zakelijk en privé heel belangrijk.

Naast het werk willen we er

voor elkaar èn voor de mensen om ons

heen zijn, onze kinderen moeten ook

echt het gevoel hebben dat ze op ons

kunnen rekenen als dat nodig is.”

Femke werkt vier dagen per week

voor Turien & Co. en AnsvarIdéa. “Uiteraard

is het een uitdaging om het bij die

vier dagen te houden, juist omdat ik

werk dat niet is afgemaakt, niet kan laten

liggen. Dat betekent dat ik ook in de

avonduren aan het werk kan zijn. Maar

het geeft me ook de flexibiliteit om de

werk-privé balans zelf in te richten, wat

mij heel veel gevoel van vrijheid geeft ”

Voor ze bij Turien & Co. ging werken,

was ze ruim tien jaar accountant

bij Deloitte. Al heel vroeg wist ze dat

dat haar droombaan was. Op haar zestiende,

toen ze op het VWO zat, bezocht

ze samen met haar ouders de open dagen

voor de studie Accountancy. “Het

leek me prachtig om bij hele verscheidene

bedrijven diep in de keuken te mogen

kijken. Na haar studie ging ze dan

ook werken bij Deloitte in Alkmaar,

waar ze tien jaar met plezier gewerkt

heeft. In die rol kwam ze ook bij Turien

& Co. over de vloer. “Toen ik in 2010

tot mijn verrassing werd gevraagd om

de afdeling Internal Audit op te zetten,

kon ik geen nee zeggen.”

Sinds 1 september 2018 is ze financieel

directeur van zowel Turien & Co.

als van zusterbedrijf AnsvarIdéa. Sinds

ruim twee jaar is ze ook nauw betrokken

bij het MVO-beleid, waar adviseur

Paul Burger voor is aangetrokken. “Je

kunt als financiële instelling veel impact

maken. Maar het begint uiteraard

bij jezelf. Een paar jaar geleden hebben

we ons eigen bedrijf doorgelicht en gekeken

waar verbeterpunten liggen. Dan

moet je bijvoorbeeld denken aan energiegebruik,

de carbon footprint en het

diversiteitsbeleid.”

Een tweede pijler van het MVO-beleid

is het beleggingsbeleid. “Dat hebben

we verder verduurzaamd en we beseffen

dat dit een lerend proces is. Wat

voor nu voldoet, kan morgen alweer

achterhaald zijn. We zijn een relatief

kleine speler en onze impact is geringer

dan die van grote financiële instellingen.

Toch kun je successen boeken.

Zo heb ik me er samen met Peter van

Geijtenbeek, algemeen directeur hard

voor gemaakt dat we niet langer beleggen

in cosmeticabedrijven die testen op

dieren. Bij aandelen is je invloed geringer,

simpelweg omdat je te maken hebt

met meerdere spelers die een aandelenmandje

vullen. Toch hebben we recent

weten te bereiken dat tabaksfabrikanten

niet langer in het ESG-aandelenfonds

waarin wij beleggen worden

meegenomen. Dan heb je dus wel degelijk

invloed. Ik vind sowieso dat iedereen

zijn of haar eigen verantwoordelijkheid

moet nemen, of die nou groot of

klein is. Als we dat allemaal doen, creëren

we een betere wereld.”

In de investeringswereld wordt veelal

gesproken over ‘ESG’ in plaats van

‘duurzaamheid’. Deze afkorting staat

voor Environmental, Social & Governance.

Het houdt in dat factoren als

“JE HOEFT MAAR NAAR BUITEN TE KIJKEN OM TE BESEFFEN

DAT HET DUURZAAMHEIDSVRAAGSTUK EEN GROOT ISSUE IS”

energieverbruik, klimaat, beschikbaarheid

van grondstoffen, gezondheid, veiligheid

en goed ondernemingsbestuur

worden meegewogen bij de selectie en

het beheer van deelnemingen in bedrijven.

“Eigenlijk is het simpel”, aldus

Bakker. Bedrijven met een gedegen ESGbeleid

zijn doorgaans minder risicovol

en hebben de toekomst. Het is kortom

beter en veiliger om in dergelijke bedrijven

te investeren.”

Naast het eigen bedrijf en het beleggingsbeleid

richt het MVO-beleid zich

op productontwikkeling. “Met Ansvar

Bewust bieden we bijvoorbeeld een hogere

dekking als verzekerden ervoor

kiezen om een afgebrand huis duurzaam

op te bouwen.”

Aan de keukentafel

De financiële sector is people’s business,

zo luidt het cliché. Maar wie

zijn de mensen die in de financiële

sector werken? Wat houdt hen bezig,

wat drijft hen, waar lopen ze

echt warm voor en wat willen ze de

sector meegeven? Door financieel

dienstverleners aan hun eigen keukentafel

aan het woord te laten over

wat hun echt bezighoudt wil de

stichting New Financial Forum de

financiële sector een menselijk gezicht

geven. Eerdere keukentafelgesprekken

waren er onder meer met

Marieke van Zuien van BNP Paribas

Cardif (zomer 2017), Ron Bavelaar

toen nog van Yarden (herfst 2017),

Jeanette Hadderingh van NIBE-SVV

(winter 2017), Maarten Edixhoven

van Aegon (lente 2018), Sjoerd Laarberg

van Allianz (zomer 2018), Geert

Bouwmeester van de Goudse (herfst

2018), Boudewijn van Uden van ASR

(winter 2018), Marguerite Soeteman-

Reijnen van Aon (lente 2019), Ingrid

Visscher van de Vereende (zomer

2019), Antoinette Kalkman van Nationale

Waarborg (herfst 2019) en Carla

Muters van NHG (winter 2019).

8 | NFM LENTE 2020


AAN DE KEUKENTAFEL

SUSTAINABLE REVOLUTION

Volgens Bakker is het cruciaal om als

bedrijf je MVO-beleid volledig te omarmen.

“Ik ben er van overtuigd dat

de ‘sustainable revolution’ zich verder

doorzet en grote impact zal hebben op

alle aspecten van bedrijfsvoering. Gezien

de ontwikkelingen in de samenleving

is dit niet alleen meer dan een

morele plicht. Het is voor medewerkers

ook een meerwaarde. Bijna iedereen

wil graag een bijdrage leveren aan

een betere wereld, maar de vraag is

vaak hoe. Met een MVO-beleid geef je

dit handen en voeten. Daar willen mensen

aan bijdragen. Recent hebben wij

in dat kader een vrijwilligersbeleid geïntroduceerd

waarbij wij medewerkers

meer ruimte en mogelijkheden geven

om vrijwilligerswerk te doen.”

Beide organisaties zijn nog wel op

zoek naar adviseurs die het belang van

duurzaamheid ook inzien. “Hier liggen

voor adviseurs grote kansen. Als adviseur

sta je pal naast de klant. Gezien

de toenemende complexiteit in de wereld,

zul je je dienstverlening kunnen

of moeten verbreden. Zo blijf je de vertrouwensman

of –vrouw van je klant. Je

hoeft maar naar buiten te kijken om te

beseffen dat het duurzaamheidsvraagstuk

een groot issue is. Daar kun je als

adviseur wat mee. Met hen willen we

graag samen optrekken.”

Er is veel geïnvesteerd in het welzijn

van de eigen medewerkers, onder meer

met het FIT-programma van Huis van

het Werk waar Turien & Co. partner

van is. Daarbij gaat het om gezondheid,

competenties, persoonlijke drijfveren,

werk en energie. Er is bijvoorbeeld een

stuurgroep Werkplezier in het leven geroepen.

“We geloven er namelijk in dat

je alleen duurzaam succesvol kunt zijn

met blije medewerkers die betekenisvol

werk doen dat bij hen past. Als je

betrokkenheid bij je bedrijf stimuleert,

creëer je een gemeenschappelijke deler,

een gemeenschappelijke taal en een

gemeenschappelijk doel. In die zin zijn

we dit jaar ook van start gegaan met

een innovatieplatform. Vrijwel elke afdeling

levert een afgevaardigde en gezamenlijk

buigen ze zich over innovatie:

wat is innovatie, waar in de samenleving

vindt het plaats en waar kunnen

we aanhaken?“

GROTE VRAGEN

“We zitten midden in een duurzaamheidsrevolutie.

Alleen al de klimaatverandering

heeft enorme impact op alles

en iedereen en het is moeilijk te voorspellen

waar we als mensheid over een

paar jaar staan. Veel mensen stellen

zich vertwijfeld de vraag: gaan we het

redden? Niemand kan het zeggen. Zelf

bekruipt me die angst ook weleens, zeker

als ik me indenk hoe de wereld er

van mijn kinderen en kleinkinderen uit

zou kunnen zien. Toch ben ik ook optimistisch.

Ik zie dat steeds meer mensen

LENTE 2020 NFM | 9


AAN DE KEUKENTAFEL

opstaan die begaan is met de wereld.

Prachtig hoe zij zich bijvoorbeeld wereldwijd

uitspreken in klimaatdemonstraties.

Als je naar de jeugd kijkt, is er

toekomst.”

De uitdagingen waar de samenleving

mee te kampen heeft, heeft uiteraard

ook betrekking op hoe financieel

dienstverleners hierop reageren in hun

strategie en visie. “Financieel dienstverleners

moeten antwoorden formuleren

hoe zij willen en kunnen inspelen

op technologische ontwikkelingen,

data-analytics, nieuwe wet- en regelgeving,

klimaatverandering, duurzaamheidsaspecten,

etc. We zien de wereld

om ons heen snel veranderen. Het gaat

erom hoe wij als financieel dienstverleners

een bijdrage kunnen leveren om

de nieuwe wereld vorm te geven en niet

om hoe we onze positie kunnen handhaven.”

“HET GAAT EROM HOE WE EEN BIJDRAGE KUNNEN

LEVEREN OM DE NIEUWE WERELD VORM TE GEVEN EN

NIET OM HET HANDHAVEN VAN ONZE POSITIE”

in actie komen en minder of geen vlees

eten, biologisch eten en meer aandacht

besteden hoe en waar hun spullen en

kleding worden gemaakt. Ikzelf ben

ook bewuster geworden, was er vroeger

niet zo mee bezig. Tegenwoordig denken

we goed na of we de auto kunnen

laten staan, kopen we onze producten

bij lokale winkels en geef ik de kinderen

geen pakjes drinken meer mee naar

school, maar een dopper met water. Een

tijd terug hebben we gekeken naar het

EO-programma ‘Genaaid’. Jennifer Hoffman

ging met vijf jonge mode-influencers

naar Myanmar om te laten zien

hoe en onder welke omstandigheden

goedkope kleren wordt gemaakt. Mensonterend

en zeer vervuilend. Dan weet

je dat je ook impact kunt hebben met

de inhoud van je eigen kledingkast.”

Optimistisch is Bakker over nieuwe

generaties. “Veel jongeren staan anders

in de wereld. Zij delen meer, hechten

niet zo aan bezit en zijn zich bewuster

van de invloed van hun gedrag op het

milieu. Natuurlijk zijn er onder jongeren

grote verschillen, maar in het algemeen

zie ik een liefdevolle generatie

INSPIRATORS

Gevraagd naar inspirators in haar leven,

noemt ze twee namen. Als eerste

Igone de Jongh, die eind vorig jaar na

24 jaar afscheid nam als soliste van Het

Nationale Ballet. “Een wereldberoemd

icoon die ongelooflijk lang op het hoogste

niveau heeft gewerkt en in haar laatste

jaren op topniveau ballet tegelijkertijd

ook een jong gezin stichtte”, aldus

Bakker die zelf in haar jonge jaren op

ballet heeft gezeten en nog steeds een

liefhebber is.

Als tweede inspirator noemt ze Peter

van Geijtenbeek, al vijftien jaar ceo

van Turien & Co. “Een zeer bevlogen,

inspirerende man met een heldere visie

op de wereld waarin wij leven en de

rol van financieel dienstverleners. Het

is een eer met zo iemand samen te mogen

werken en ik heb veel aan hem te

danken.”

In dit nog prille jaar willen Ansvar-

Idéa en Turien & Co. op de trends, duurzaamheid

en innovatie inspelen door

de Ansvar Bewust propositie verder uit

te bouwen, vrijwilligerswerk voor medewerkers

te faciliteren en de introductie

van een cross-organisationeel innovatieplatform!

n

10 | NFM LENTE 2020


GROEI

FEMKE DE JONG-STRUIKSMA:

“WE MOETEN HET SAMEN ROOIEN.”

12 | NFM LENTE 2020


GROEI

– e s s a y –

Welvaartsziek

We leven in een tijdperk van ongeëvenaarde materiële welvaart. Waarom kampen we

dan met een groeiende epidemie van stress gerelateerde ziekten, maatschappelijke

onrust en spirituele uitputting? Die discussie is buitengewoon actueel. Ook in het

bedrijfsleven, waar de burn-out cijfers inmiddels de pan uit rijzen. Tijd voor een

Boeddhistisch perspectief op de zin en onzin van persoonlijke groei.

TEKST FEMKE DE JONG-STRUIKSMA | BEELD WILKO DE JONG EN GERJOLA JOAN VOORTMAN

Dinsdagavond. Mijn man komt thuis en ziet direct

hoe laat het is. Op de koelkast prijkt een gedetailleerde

opruimlijst die met kleurige yogamagneten

is bevestigd, op de vloer ligt een gênante berg kleding

klaar om volgens de Marie Kondo methode ritueel

gesorteerd te worden. “Is het weer zover?,” verzucht hij.

“Ja,” zeg ik terwijl ik onverstoord doorga met vouwen. Hij

werpt een blik op mijn zwangere buik en ziet op tijd in dat

verzet zinloos is.

Later op de avond zet hij zich met frisse tegenzin aan zijn

opruimtaak. “Is het een idee als je gewoon eens wat minder

koopt?”, vraagt hij. Daar heeft hij een punt. Maar zelfs als ik

niets koop word ik doorlopend overladen met tweedehands

(kinder)kleding, speelgoed en boeken van anderen. Dat gebeurt

deels uit goede bedoelingen, deels omdat ze zelf ook

niet meer weten wat ze met al die troep aan moeten. Wat zou

je allemaal kunnen bereiken als je niet continu bezig was

met het uitzoeken, aanschaffen, sorteren, onderhouden, vervangen

en opbergen van spullen?

VEEL GELD

Ik troost mij met de gedachte dat ik bepaald niet de enige ben

die worstelt met de nadelige gevolgen van overdaad: zelfhulp

is inmiddels uitgegroeid tot een mondiale industrie waar vele

miljarden in omgaan. Thuis storten we ons de ene week vol

overgave op Marie Kondo, de volgende week op een detox-dieet,

de nieuwste fitnesshype, een cursus time management of

– om het af te maken – elke dag een paar minuten McMindful

mediteren, bij voorkeur via hippe apps. Niet alleen het huis,

ook het Zelf moet immers continu worden opgeruimd. We

zijn bereid om ver te gaan: van kristaltherapie tot goat yoga,

niets is te gek zolang het de belofte van een rijker, betekenisvoller

bestaan brengt. Zelf doe ik er dus vrolijk aan mee, alhoewel

ik het in mijn yoga- en meditatiepraktijk voorlopig

zonder geiten af kan.

Op de werkvloer is het niet anders. Daar staat dagelijks

een leger aan consultants, trainers en andere ‘deskundologen’

klaar om de niet aflatende jacht naar de beste versie van

je authentieke zelf te faciliteren. Op netwerkborrels wemelt

het van de life coaches. Wie de moeite neemt om door te vragen

ontdekt al snel dat zij doorgaans geen professionele achtergrond

hebben in geestelijke verzorging. Het gros zit zelf

nog midden in het herstelproces van hun eigen persoonlijke

crisis, waardoor begeleiding door dit soort figuren zich vaak

beperkt tot een veredelde vorm van lotgenotencontact. Dat

weerhoudt bedrijven er niet van om hen op grote schaal aan

de geest en ziel van hun werknemers te laten sleutelen.

“ZELFHULP IS INMIDDELS UITGEGROEID

TOT EEN MONDIALE INDUSTRIE WAAR

VELE MILJARDEN IN OMGAAN”

LENTE 2020 NFM | 13


GROEI

Is er sprake van een zinledigheidscrisis, een autoriteitscrisis,

een doorgeslagen balanscultuur? Of zijn dit allemaal symptomen

van een dieper liggend probleem?

Een opgeruimd huis en hoofd met hulp van Marie Kondo.

Ondertussen rapporteert het Ministerie van Volksgezondheid

dat inmiddels één op de zes werknemers burn-out klachten

ervaart. Uit onderzoek van TNO blijkt dat het gemiddelde

aantal dagen werkstress-gerelateerd verzuim in 2019 opliep

naar dertig dagen. In 2015 was dit nog 24 dagen. Verzuim

kost de werkgevers veel geld, zo’n 250 euro per dag. Een burnout

die acht maanden duurt kost dus al gauw 60.000 euro,

exclusief de kosten voor vervanging. Dit kost het Nederlandse

bedrijfsleven 1,8 miljard euro op jaarbasis, aldus TNO.

ANGSTGEDREVEN ONDERBUIK

Nederland is ziek. Welvaartsziek. Tegelijkertijd rapporteert

het Centraal Bureau voor de Statistiek dat slechts drie procent

van de Nederlandse bevolking zich ongelukkig voelt,

waarbij de gemiddelde Nederlander zichzelf een geluksscore

van 7,4 op een schaal van 1 tot 10 geeft. Hoe kan dat? Datzelfde

CBS rapporteert namelijk ook dat 43 procent van de Nederlanders

zich eenzaam voelt, waarbij een kwart zich zelfs zeer

eenzaam voelt. Daarnaast zijn al die welvarende, gelukkige

mensen in toenemende mate vatbaar voor complottheorieën

over overheidsinstanties, medisch specialisten, de rechtelijke

macht, de zogenaamde main stream media en zijn populistische

partijen als de PVV en FvD in staat om – vanuit de angstgedreven

onderbuik – de toon van het maatschappelijk debat

te domineren.

Wat is hier nu echt aan de hand? Ervaren we de lasten van

de prestatiemaatschappij, waarin geen ruimte is voor imperfectie?

Of zitten we in een sleur omdat onze vermeende drang

naar perfectie zich vooral manifesteert in oppervlakkige doelen

als uiterlijk of imago? Willen we teveel of juist te weinig?

“DAGELIJKS STAAT EEN LEGER AAN

‘DESKUNDOLOGEN’ KLAAR OM DE

JACHT NAAR DE BESTE VERSIE VAN JE

AUTHENTIEKE ZELF TE FACILITEREN”

TIRANNIE

In 2015 presenteerden de bekende sociaal-psychologen Jeff

Greenberg, Sheldon Solomon en Tom Pyszczynski de zogenaamde

Terror Management Theory (TMT). Deze theorie is gebaseerd

op het gegeven dat de mens zich bewust is van zijn eigen

sterfelijkheid en hij zich realiseert dat de dood onvermijdelijk

en grotendeels onvoorspelbaar is. In zijn gedrag laat hij

zich echter primair leiden door een instinctieve overlevingsdrang.

Dit resulteert in een psychologisch conflict: de mens

snapt dat hij sterfelijk is, maar deze realisatie veroorzaakt

– bewust of onbewust – zoveel angst dat zijn brein weigert

die realisatie te accepteren. De mens kan niet accepteren dat

hij eindig is, daarom is hij continu op zoek naar manieren

om zich verbonden te voelen met symbolische, meer duurzame

vormen van ‘zijn’. Hij omarmt culturele overtuigingen

en symbolische systemen, omdat dit de manier is waarop het

brein de tirannie die hij in verband met het vooruitzicht van

zijn mortaliteit ervaart, kan reguleren. Het meest voor de

hand liggende voorbeeld daarvan is religie (hemel/hel), maar

dit uit zich ook in zaken die op het eerste gezicht niet direct

met sterfelijkheid worden geassocieerd. Denk bijvoorbeeld

aan identificatie met een nationale identiteit, nalatenschap

of de idee dat de mens superieur is aan de natuur. Trump-supporter,

bakfietsmoeder of antivaxxer: zolang we ons ergens

mee kunnen identificeren hoeven we niet onder ogen te zien

dat we niet meer dan een hoop cellen en botten zijn.

TMT stelt dat culturele normen en waarden de basis voor

een sterk zelfbeeld vormen. Culturele normen en waarden

dicteren immers wat wel of niet betekenisvol is. Het zelfbeeld

wordt vervolgens gedefinieerd als een persoonlijke, subjectieve

graadmeter van de mate waarin het individu in staat is om

zich te gedragen conform zijn culturele waarden. Hoe sterker

het zelfbeeld, hoe beter hij in staat is om – in zijn onderbewustzijn

– om te gaan met zijn instinctieve, alles overheersende

doodsangst.

TMT biedt een interessant perspectief op de bizarre paradox

dat met het stijgen van de welvaart ook het maatschappelijk

gevoel van onrust en onbehagen stijgt. Zodra de mens

de primaire condities om te overleven – eten, onderdak, etc. –

heeft vervuld (denk: Maslov c.s.), verschuift de aandacht naar

ons gebrekkige zelfbeeld. Het feit dat onze primaire behoeften

zijn vervuld, betekent immers niet dat we ineens in staat

zijn om onze eigen sterfelijkheid onder ogen te zien.

TMT poneert dat ons zelfbeeld afhankelijk is van een sterke

identificatie met culturele normen en waarden. Bij gebrek

daaraan zijn we verminderd in staat om op een gezonde, rationele

manier om te gaan met perspectief van onze sterfelijkheid.

Die normen staan in onze huidige maatschappij echter

op losse schroeven. Vroeger werden deze normen en waar-

14 | NFM LENTE 2020


GROEI

Femke aan het werk in haar yogapraktijk.

den immers gedicteerd door de kerk. Nu de kerken leeglopen,

moeten we zelf bedenken aan welke normen en waarden wij

ons zelfbeeld ontlenen. Daarbij zien we met lede ogen hoe

technologische, klimatologische en demografische ontwikkelingen

ons dwingen om een hernieuwd normenstelsel te ontwikkelen.

Gedreven door een compulsieve behoefte om ons

aan een zelfbeeld vast te klampen, gaan we vervolgens dwangmatig

op zoek naar manieren om dat zelfbeeld opnieuw te

verankeren. We kijken naar wat de buurman doet, naar de TV,

wat Instagram voorschrijft, etc.

Femke de Jong-Struiksma

Femke de Jong-Struiksma (39) was jarenlang advocaat

voor de verzekeringssector, voorzitter van de landelijke

Federatie van Assurantieclubs, lid van de Raad van Toezicht

van het New Financial Forum en een veelgevraagd

spreker en columnist.

Sinds 2010 houdt Femke zich ook bezig met Yoga en

Boeddhisme. Ze volgde meerdere opleidingen en was bestuurslid

van Boeddhistisch Centrum Haaglanden.

Per 1 januari 2016 nam ze onverwachts afscheid van

de sector in verband met een IVF traject. Kort daarop werd

haar man Wilko (41) overgeplaatst naar Houston (USA).

Daar werd ze mama van Klaas (2) en liet ze zich formeel

omscholen internationaal gecertificeerd yoga- en meditatiedocent.

Eind mei verwacht ze haar tweede kind.

Femke voert op dit moment praktijk in Amerika, waar

ze kinderen en volwassenen traint in yoga, mindfulness

en meditatie. Ze is lid van het leadership team van Yoginos:

Yoga for Youth, een organisatie die professionele

yoga- en mindfulnessprogramma’s ontwikkelt en verzorgt

op scholen. Daarnaast schrijft ze voor diverse media,

waarbij ze actuele thema’s van een Boeddhistisch

perspectief voorziet.

Meer weten? Zie www.dutchdharma.com

HYPE

“We laten ons niet opjagen door de hooggespannen verwachtingen

van influencers, maar omdat we niet weten of we de

juiste influencers volgen”, schrijft filosoof Coen Simon op 18

januari 2020 in Trouw.

Simon hekelt de maatschappelijke tendens om via sociale

wetenschap grip te krijgen op de zin van ons lijden. Ik ben het

op dit vlak met hem eens. We beschikken immers over voldoende

gegevens om vast te kunnen stellen dat de beschikbare

cijfers en onderzoeken ongeschikt zijn om als solide basis

te dienen voor een gegrond debat over de oorzaken van en de

oplossingen voor onze welvaartsziekten. Dat is niet zo gek. De

betreffende onderzoeken zijn hoofdzakelijk gebaseerd op vragenlijsten

en zelfreportage. Voor zover daar al enige gemene

deler uit kan worden gedestilleerd, is het dat de mens weinig

tot geen inzicht heeft in wat hem drijft. Daarom probeert hij

elke week een andere hype en zitten de wachtkamers van psychologen

overvol. Niettemin vormen de resultaten van dergelijke

onderzoeken steeds weer het kritiekloze vertrekpunt

voor debatten over de stand van onze geestelijke gezondheid,

stelt ook Simon. Zo komen we dus geen stap verder. Maar hoe

komen we dan tot een oplossing van onze welvaartsziekte?

LENTE 2020 NFM | 15


GROEI

DUURZAAM GELUK

Fundamentele vragen over de menselijke conditie, zingeving

en sociale rechtvaardigheid zijn al duizenden jaren onderwerp

van studie en contemplatie. Klassieke Oosterse denksystemen

– zoals het Boeddhisme – bieden een radicaal ander

perspectief op de menselijke psyche en zijn vermogen tot inzicht

en zelfrealisatie.

Het Boeddhisme neemt tot uitgangspunt dat alles wat

aan condities onderhevig is vergankelijk is en dus tot dukkha

leidt. De term dukkha wordt in het Westen vaak vertaald als

‘lijden’. Dat komt omdat de eerste Westerse vertalingen (19e

eeuw) van Boeddhistische leerstukken uit het Sanskrit en Pali

aansluiting zochten bij het taalgebruik van het Christendom.

Moderne academici, zoals Analayo, vertalen het woord dukkha

echter als ‘onbevredigend’. Dukkha kan zich manifesteren

als chronische pijn, wanhoop of lijden, maar manifesteert

zich vooral als een knagend gevoel van verlangen, onrust of

onbehagen. Dat gevoel wordt veroorzaakt omdat de mens

zich in zijn denken en doen laat leiden door begeerte, aversie

en onwetendheid. Dit vertroebelt de manier waarop hij

zijn omstandigheden beschouwd en verhindert dat hij op een

rationele, verstandige manier met zijn situatie kan omgaan.

De sleutel tot duurzaam geluk ligt niet in het bevredigen

van fysieke, mentale en spirituele verlangens, maar in

het uitdoven van het verlangen zelf. Had ik maar een betere

baan, relatie of woning. Was ik maar tien kilo lichter, was ik

maar in staat om meer tijd voor mijzelf te nemen. Dan was

het vast allemaal beter. Tot het volgende verlangen zich aandient,

waardoor het hele proces opnieuw in gang wordt gezet.

Zolang hij niet in staat is om deze vicieuze cirkel te doorbreken,

blijft hij maar wat aanmodderen. Boeddhistische

meditatie- en groeitrajecten richten zich dan ook op het ontwikkelen

van vaardigheden die hem in staat stellen om dit

patroon te doorzien en – uiteindelijk – te overstijgen. Daartoe

is onder meer vereist dat het individu zijn geest traint,

zodat hij (1) in staat is om zich op een rationeel en emotioneel

niveau te verenigen met zijn eigen vergankelijkheid, hij

(2) gaat inzien dat zijn zelfbeeld niet meer is dan een uiterst

subjectieve overtuiging over wie hij in dit moment denkt te

zijn en (3) dat het najagen of vermijden van een bepaalde gesteldheid

of omstandigheid nooit kan leiden tot duurzaam

geluk. Het heeft dus geen zin om eindeloos op zoek te gaan

naar een missie, passie of ‘ware ik’. In plaats daarvan wordt

hij uitgedaagd om zich te concentreren op de verschillende

rollen die hij in zijn leven vervuld en daar met respect voor

mens, maatschappij en milieu het beste van te maken. De focus

van zijn fysieke en geestelijke ontwikkeling richt zich vervolgens

niet louter op het individu, maar op het individu in

relatie tot de ander. Om in harmonie te kunnen (over)leven

moeten wij immers in staat zijn om vanuit compassie op een

verstandige manier met anderen en met onze omgeving om

te gaan. De vraag wordt dan niet ‘wie ben ik?’ of ‘wat wil ik?’,

maar ‘hoe kan ik dienen?’.

Verlangen leidt niet tot duurzaam geluk.

KOMPAS

In het Singalovada-Sutta geeft de Boeddha gedetailleerde instructies

over hoe dit het beste kan worden aangepakt. Aanleiding

voor deze leerrede is een ontmoeting tussen de Boeddha

en Singalaka, die zich elke ochtend met veel ceremonieel

vertoon in de rivier wast. Hij buigt daarbij nederig naar de zes

windstreken, een ritueel dat in die tijd symbool stond voor

het aanbidden van de aldaar residerende goden. De Boeddha

spreekt hem aan, lacht hem vriendelijk toe en daagt hem uit

om zich te richten op de taken en rollen die hij vervult. Hij

vervangt de goden door zes groepen mensen, namelijk ouders

(in het oosten), leraren (in het zuiden), gezin (in het westen),

vrienden en metgezellen (in het noorden), bedienden/

ondergeschikten (in het nadir) en geleerden (in het zenith).

Wanneer hij hen in ere houdt door hen goed te behandelen,

zullen zij op hun beurt bescherming bieden aan degene die

hen hoog houdt: dat is het kompas.

Singalaka zocht zijn heil in religieuze badrituelen, de

moderne mens probeert het met loopbaantrajecten en superfood.

Zolang we obsessief bezig zijn met onszelf en denken

daar ons geluksgevoel aan te kunnen ontlenen, wordt het

dus nooit wat. Het is dan ook tijd voor een paradigma shift,

waarbij egocentrische (lees: Westerse) vormen van ‘zelfverbetering’

worden vervangen door vormen waarbij het individu

zich ontwikkelt ten behoeve van de ander. Uiteindelijk moeten

we het samen rooien. Ga dus niet op zoek naar je zelf,

maar richt je blik naar buiten en kijk wat jij moet leren zodat

je meer voor een ander kunt betekenen. Uiteindelijk is dat de

sleutel tot duurzaam geluk.

Overigens lukt dat beter op het moment dat zowel je huis

als je hoofd is opgeruimd. Als u het niet erg vindt, brei ik er

nu een eind aan. Dan kan ik nog de studeerkamer nog even

aanpakken voordat mijn man straks thuis komt. Kan hij mooi

aan de slag met de garage. Namaste. n

Met dank aan: Varamitra, mede-oprichter van Boeddhistisch Centrum

Haaglanden en voormalig hoofd Boeddhistich geestelijke verzorging

(BGV) bij het Ministerie van Justitie.

16 | NFM LENTE 2020


GROEI

Daniel Cordaro behoort tot de top van wetenschappelijk onderzoekers op het gebied van emotie,

psychologie en menselijk welzijn. “Als ik iets heb geleerd, dan is het wel dat het najagen

van geluk een illusie is. Economische groei, meer geld, meer macht, meer succes en meer

erkenning geeft ons extra energie, maar het geluksgevoel is kortstondig. Duurzaam geluk

vraagt om een radicale verandering van perspectief”, aldus Cordaro, die als oprichter van The

Contentment Foundation scholen, lokale gemeenschappen, gezinnen, bedrijven en landen

helpt om het menselijk welzijn van binnenuit te cultiveren.

Welzijn als graadmeter

voor een menselijke

samenleving

TEKST IVO VALKENBURG

Cordaro (1985) groeide op in

de kleine Amerikaanse stad

Scranton, Pennsylvania, voor

sommigen bekend van de

filmopnames van de Amerikaanse

versie van de Britse

comedy The Office. In een grootschalig

onderzoek naar de mentale gezondheid

van de bevolking in alle steden

van Amerika, scoorde Scranton het allerlaagst.

“Ik heb veel familie en vrienden

zien lijden aan psychische problemen,

maar niemand sprak erover. Laat staan

dat er iets werd gedaan aan het voorkomen,

behandelen of genezen ervan.

Toen ik vijf jaar was, zijn mijn ouders

gescheiden en mijn moeder vervulde

vanaf dat moment een sleutelrol. Ze

bracht me bij dat onderwijs de sleutel

is voor succes in het leven. Toen ik het

onderzoek onder ogen kreeg over het

gebrek aan welzijn in mijn eigen geboortestad

realiseerde ik me dat ik onbewust

al lange tijd in de psychologie

van de mens was geïnteresseerd. Ik verslond

alle boeken over menselijke emoties

en kwam op het pad terecht van de

psycholoog Paul Ekman.”

Ekman (1934) is pionier op het gebied

van onderzoek naar emoties en gelaatsexpressies.

Zijn internationale studies

hebben model gestaan voor andere

psychologen. Hij werkte onder meer

samen met John Cleese in de BBC-documentaire

The Human Face, adviseerde de

makers van de animatiefilm Inside Out

waarin de kijker de emoties volgt van

het meisje Riley en is bevriend met de

Dalai Lama met wie hij onder meer The

Atlas of Emotions (www.atlasofemotions.

org) ontwikkelde, een online instrument

om beter te begrijpen wat emoties

zijn en hoe ermee om te gaan.

“Drie jaar lang heb ik intensief met

Ekman samengewerkt op het gebied

van menselijke emoties en bedrog. Hij

werd mijn eerste belangrijke mentor

op het vakgebied van de psychologie.

Ik had het grote geluk om op de schouders

van een reus te staan en te zien wat

er allemaal in het leven mogelijk is.”

“DE SYSTEEMCRISIS WAARIN DE WERELD VERKEERT, IS

GEWORTELD IN EEN SAMENLEVING DIE NIET MEER WEET

WAT HET IS OM WELZIJN BINNEN ZICHZELF TE ERVAREN”

CONTENTMENT

“Na de leerzame periode bij Ekman

werd ik geaccepteerd aan de faculteit

psychologie van UC Berkeley en begon

ik te werken in het Social Interaction

Lab van Dacher Keltner, tevens oprichter

van het Greater Good Science Center,

18 | NFM LENTE 2020


GROEI

DANIEL CORDARO:

“ALLES IS PERFECT

ZOALS HET NU IS.”

een interdisciplinair onderzoekscentrum

gewijd aan de wetenschappelijke

kennis van individueel geluk, mededogen,

sterke sociale binding en altruïstisch

gedrag. In 2009 werd ik directeur

van het Universal Expression Project, waar

mijn team wereldwijd werkte aan het

decoderen van de non-verbale taal van

de menselijke emotie. Dit onderzoek

groeide uit tot een van de grootste interculturele

studies naar 22 emoties in

elf landen, op vier continenten. We analyseerden

elke spierbeweging in 5.500

emotionele uitdrukkingen van mensen

over de gehele wereld. We hebben meer

dan dertig non-verbale gezichts- en vocale

expressies gevonden die universeel

blijken te zijn, dwars door alle verschillende

landen en culturen heen.”

“We hebben een aantal baanbrekende

ontdekkingen gedaan in deze studie,

maar wat mijn leven het meeste

heeft veranderd, is wat ik leerde over

de kracht van contentment, een emotie

die tot die tijd weinig of geen aandacht

had gekregen in het vakgebied van de

positieve psychologie. Het woord contentment

is geworteld in de oorspronkelijke

Latijnse betekenis van ‘degene

die heel of compleet is’. In de oudheid

werd al gesproken over contentment als

de hoogste staat van mens-zijn, hetgeen

een consistente visie bleek te zijn in alle

door ons bestudeerde culturen. In alle

grote geestelijke stromingen der mensheid

wordt er al duizenden jaren over

gesproken. Het helpt ons om in de volheid

van ons mens-zijn in de wereld te

kunnen staan. Iedereen kan het binnen

zichzelf cultiveren. Het is een vaardigheid

die je kunt leren.”

“Contentment is een staat van menszijn

waarin je innerlijke rust en compleetheid

ervaart, ongeacht de situatie

om je heen. Is voor de ervaring van

geluk altijd iets nodig buiten jezelf, je

wilt iets meer hebben, iets meer doen

of iets meer zijn, bij contentment ervaar

je dat het zonlicht vanbinnen altijd al

schijnt, ongeacht wat het weer buiten

is. In het midden van de chaos, pijn,

verdriet of lijden, kun je echt geluk ervaren

dat op elk gegeven moment altijd

al binnen jezelf aanwezig is.”

PASSIVITEIT

Maakt contentment je niet passief? “Helemaal

niet. In de dagelijkse praktijk verwarren

mensen contentment vaak met

passiviteit, zelfgenoegzaamheid of apathie.

Contentment heeft daar echter niets

mee te maken. Contentment is juist een

zeer actieve toestand waarin we volledig

betrokken zijn bij wat we in het leven

meemaken. We ontmoeten het leven

onvoorwaardelijk zoals het is. Kijk

bijvoorbeeld naar leiders. Als ze het talent

van contentment onvoldoende of

niet hebben ontwikkeld, dan zie je hoe

ze meestal zeer reactief zijn. Weinig opgewassen

tegen de problemen. Het is

moeilijk om met zulke leiders samen

te werken. Ze worden gemakkelijk door

hun emoties overmand. Ze klagen veel

en geven de buitenwereld de schuld.

Vergeet niet dat problemen gegarandeerd

altijd onderdeel uitmaken van

wat we in het leven doen. Het gaat erom

LENTE 2020 NFM | 19


GROEI

hebben we ingrediënten nodig zoals

inspiratie, kracht en doorzettingsvermogen

om vanuit liefde en compassie

de samenleving te vernieuwen. Wetenschappelijke

studies tonen ook aan

dat ons creatieve oplossingsvermogen

voortvloeit uit een kalme geest, en dat

angst en bezorgdheid onze creativiteit

juist blokkeren. Contentment ligt aan de

wortel van onderlinge samenwerking

van mensen. Het is het fundament van

gezonde, menselijke verhoudingen.”

Taktshang (Tijgernest) is een Tibetaans

boeddhistisch klooster in de bergstaat

Bhutan en ligt 3120 meter boven zeeniveau.

hoe we met die problemen omgaan. Leiders

die contentment op een hoger niveau

hebben ontwikkeld, blijven ook

onder druk van moeilijke omstandigheden,

rustig, beheerst en geïnspireerd.

Ze begrijpen simpelweg dat ze met een

probleem te maken hebben en werken

vanuit een kalme geest aan de oplossing

van het probleem. Dat geeft ruimte aan

creativiteit. Zo gemakkelijk is het echt.

Ze gaan gewoon met het probleem zelf

aan de slag, in plaats van volledig in beslag

te worden genomen door de (emotionele)

reacties op het probleem. Het

verschil tussen wel of geen contentment

is als tussen de kalmte van een wijze en

een kip die zonder kop rondloopt.”

“Juist met de enorme uitdagingen

van de 21 ste eeuw hebben we effectieve

change makers nodig, die weten dat

een andere wereld begint binnen onszelf.

Het is contraproductief om vanuit

boosheid, frustratie of trauma de

wereld te verbeteren. In plaats daarvan

CHOK CHAY

De liefde voor zijn vrouw Lisa Michiko

Flynn bracht hem in het Koninkrijk

Bhutan. “Ik was tot over m’n oren verliefd

en wilde indruk maken op deze

ongelofelijk mooie vrouw die ik in 2013

heb ontmoet. Bhutan stond op haar bucket

list en in stoute overmoedigheid heb

ik haar beloofd naar Bhutan te brengen.

Ze was voor mij een bron van inspiratie

die hoog in de bergen van de Himalaya

heeft geleid tot een climax in mijn onderzoek.

Wat ik me nooit had kunnen

voorstellen, was dat Bhutan een groot geheim

had om met mij te delen. In de afgelegen

bergen van Oost-Bhutan maakte

ons onderzoeksteam verbinding met de

inwoners van een dorp dat niet eerder

contact had gehad met de buitenwereld.

Ze hadden geen kranten, elektriciteit of

telefoons. Ze gebruikten het woord chok

chay als een uitdrukking van contentment

– dat letterlijk vertaald ‘de kennis van

het genoeg’ betekent. Ze beschreven de

betekenis als ‘hier en nu, alles is perfect

zoals het is zonder iets meer te hoeven

doen’. Het was voor mij het begin van

een belangrijke innerlijke reis.

Nog steeds ben ik onderweg. Het is

een verademing om vanuit The Contentment

Foundation samen te werken met

zoveel mensen die op eenzelfde reis

zijn. We bekrachtigen elkaar.”

BRUTO NATIONAAL GELUK

Bhutan woont in het hart van Cordaro.

Hij werd diep geraakt door de schoonheid

van de Bhutaanse bevolking en

maakte er veel vrienden. “Bhutan speelde

een belangrijke rol in de poging op-

20 | NFM LENTE 2020


GROEI

“Onderwijs is de basis voor de overdracht van

kennis op het gebied van menselijk welzijn.”

nieuw te definiëren wat ‘ontwikkeling’

betekent. Volgens het land zijn economische

indicatoren zoals het bnp en

de productiviteit van werknemers onnauwkeurige

factoren om het nationale

welzijn te meten. Het Aziatische koninkrijk

berekent daarom sinds 1970

zijn ‘omzet’ in bruto nationaal geluk

in plaats van bruto nationaal product.

Geen enkel ander land had tot die tijd

zo naar economie gekeken. Het accent

ligt op duurzaam welzijn voor mens,

natuur en samenleving. Zo mogen de

economische activiteiten de natuurlijke

hulpbronnen en de kwaliteit van moeder

aarde niet aantasten. We zijn blij

en dankbaar om vanuit ons uitgebreide

lesprogramma, de vier pijlers van welzijn,

Bhutan te kunnen ondersteunen

met de praktische vertaling van welzijn

en geluk in het dagelijks leven.”

WELZIJNSECONOMIE

Bhutan staat sinds een tijdje niet meer

alleen in de holistische benadering van

economie. De vrouwelijke premiers van

“HET IS MIJN DOELSTELLING OM DE KWALITEIT VAN

LEVEN VAN ÉÉN MILJARD KINDEREN EN ÉÉN MILJARD

VOLWASSENEN SIGNIFICANT TE VERBETEREN”

Schotland, IJsland en Nieuw-Zeeland

hebben een netwerk opgericht om ‘welzijn’

te gaan meten als het gaat om het

economisch succes van het land. De

Canadees Yannick Beaudoin (directeur

Ontario en Noord-Canada bij de David

Suzuki Foundation), schetste onlangs

voor het New Financial Forum ook al

een wereldwijde beweging van mensen,

organisaties en landen die steeds meer

open staan om te gaan handelen vanuit

een nieuw paradigma: een economie

van welzijn en geluk. Zo is onlangs

Wellbeing Economy Alliance opgericht

(www.wellbeingeconomy.org) een wereldwijd

platform van mensen, landen

en organisaties die zich actief inzetten

voor de integratie van een welzijnseconomie.

In Nederland ondersteunt Willem

Vreeswijk vanuit de stichting New

Financial Forum actief het initiatief

van de Scale of Significance (www.scaleofsignificance.org),

die een thermometer

voor de nieuwe economie ontwikkelt

en zowel de financiële als de sociaal

maatschappelijke waarden van een organisatie

meet. In Oostenrijk startte in

2010 de burgerbeweging Economy for the

Common Good op initiatief van Christian

Felber. Inmiddels ondersteunen meer

dan 2.000 bedrijven en organisaties

het initiatief dat inmiddels verspreid

is naar Duitsland, Zwitserland, Italië,

Spanje, Nederland, Zweden, Chili en

het VK. Ruim 500 bedrijven publiceren

jaarlijks een holistische jaarrekening,

LENTE 2020 NFM | 21


GROEI

a Common Good Balance Sheet. Daniel

Cordaro en het Koninkrijk van Bhutan

staan al een tijdje niet meer alleen in

hun vooruitstrevende opvattingen om

economie de mens en de natuur te laten

dienen, in plaats van andersom.

THE CONTENTMENT FOUNDATION

The Contentment Foundation richt

zich op het verlichten van interne armoede,

de armoede van hart, geest en

ziel. “We helpen kinderen en volwassenen

om innerlijk een onverwoestbare

kracht te cultiveren die niet wordt beïnvloed

door wat dan ook in de buitenwereld.

We hebben een wereld voor ogen

waarin mensen zich realiseren compleet

en perfect te zijn zoals ze zijn. We

richten ons primair op het eco-systeem

van scholen, de leraren, studenten, ouders

en medewerkers”, aldus Cordaro

die onderwijs als de basis ziet voor de

overdracht van kennis op het gebied

van menselijk welzijn.

“We hebben een uitgebreide online

bibliotheek ontwikkeld met de allernieuwste

en meest geavanceerde praktisch

toegankelijke gemaakte wetenschappelijk

kennis. De bibliotheek is

voorzien van een curriculum rondom

48 thema’s inzake het fysieke, mentale

en emotionele welzijn van de mens.

Alle aspecten van welzijn worden besproken

en via een ruime hoeveelheid

praktische oefeningen in vaardigheden

wordt geleerd hoe de kennis kan worden

geïntegreerd in de dagelijkse praktijk

van het leven.”

“We helpen ook scholen, organisaties

en overheden bij het meten van

welzijn. We werken daarvoor samen

met onderzoekers verbonden aan enkele

van de beste universiteiten ter wereld

om de impact van ons werk doorlopend

te bestuderen. Daarnaast publiceren we

eigen onderzoek en populaire artikelen

over de universele essentie die de grootste

levensbeschouwelijke stromingen

en filosofische bewegingen met elkaar

verenigen.”

“ALS WIJ ER NIET VOOR ZORGEN DAT DE

TOEKOMST IS GEBORGEN VOOR DE KINDEREN

VAN MORGEN… WIE DAN WEL?”

Daniel Cordana en zijn vrouw Lisa

Michiko Flynn (People Officer at The

Contentment Foundation) in Bhutan.

SYSTEEMCRISIS

“De systeemcrisis waarin de wereld verkeert,

is geworteld in een samenleving

die niet meer weet wat het is om welzijn

binnen zichzelf te ervaren. We durven

de lichte en donkere aspecten binnen

onszelf nauwelijks of niet aan te

kijken en projecteren vervolgens alle

onbalans op de buitenwereld. Ware

kracht ontstaat pas als we de plussen

en minnen binnen onszelf oprecht aandacht

durven te geven. Als we vanuit

innerlijke kracht en compleetheid opstaan,

zijn we in staat om wonderen

te verrichten. Maar het zijn geen wonderen.

Het is niets anders dan een manifestatie

van menselijk potentieel. Ik

zie wereldwijd steeds meer mensen

een vollediger potentieel leven. Naarmate

je meer de innerlijke compleetheid

en wijsheid binnen jezelf ervaart,

hoe meer je met liefde en compassie

kunt bijdragen aan het welzijn van

alle bewoners op onze planeet aarde.”

“Een tijdje geleden vertelde ik een van

de hoogste Rinpoches (spiritueel leiders)

in Bhutan over ons werk van The

Contentment Foundation. Hij stak zijn

duim omhoog en zei: ‘really cool’. Daar

krijg ik een grote glimlach van op m’n

gezicht. Binnen één generatie heb ik

een wereld voor ogen die een richting

opgaat waarbij de mensheid groeit

naar een groter zelfbewustzijn en innerlijke

heelheid. Het is mijn doelstelling

om de kwaliteit van leven van één

miljard kinderen en één miljard volwassenen

– 25 procent van de wereldbevolking

– significant te verbeteren. Als

wij er niet voor zorgen dat de toekomst

is geborgen voor de kinderen van morgen…

wie dan wel?” n

Meer informatie: www.contentment.org

22 | NFM LENTE 2020


GROEI

GERT DE JONG:

“NIEMAND WORDT

ZOMAAR EEN EXPERT.”

24 | NFM LENTE 2020


GROEI

– e s s a y –

Groei naar

expertise

In het New Financial Magazine is veel aandacht voor persoonlijke groei en ontwikkeling. In

dit artikel staat Gert de Jong, onderzoeker verbonden aan CAREM, stil bij de professionele

ontwikkeling. In een tijd van toenemende automatisering en steeds meer artificiële intelligentie

kan de vraag opkomen wat de plaats van de professional dan nog is. Moeten professionals

niet eerder een stapje terug doen? Aan de hand van de denkbeelden van de gebroeders

Dreyfus schetst De Jong hoe die professionele groei eruit ziet, wat het te maken heeft

met maatschappelijke ontwikkelingen en wat de eigen plaats kan zijn van professionals.

TEKST GERT DE JONG | BEELD BAS VAN HATTUM

Uheeft vast wel eens een auto aangeschaft. Voordat

je daaraan begint, maak je verschillende afwegingen:

hoeveel kan en wil ik besteden, hoe moet hij

eruitzien. Als je het besluitvormingsproces heel rationeel

zou doorlopen, zou je voor de aanschaf van

een auto een Excelbestandje moeten maken. Daarin staat dan

hoeveel kilometers je rijdt per jaar, wat de kosten (in geld en

tijd) zijn voor het reizen met het openbaar vervoer, met een

auto op diesel, benzine of stroom. Er zou een hele lijst van

variabelen in dat bestand komen te staan en op grond daarvan

kies je de beste optie. Nogmaals: u heeft vast wel eens een

auto aangeschaft; maar u heeft zo goed als zeker nooit op

deze manier zo’n rationele afweging gemaakt.

Het voorbeeld komt uit het boek Mind over Machine van de

gebroeders Dreyfus. Ze leveren in dat boek een bijdrage aan

het debat over het werken met computerbesluitvorming en

artificial intelligence (AI). Voor de goede orde: we spreken niet

over een recent verschenen boek, maar een boek uit 1986. Een

oud boek met een actueel thema, dus. Waar de auteurs zich

tegen verzetten is de opvatting dat mensen een soort biologische

beslismachines zijn, waarbij het beslisproces in stappen

uiteen gelegd kan worden (zie het voorbeeld van de auto). Zo

doen we nu eenmaal niet. En bovenal: zo werken we niet. Ze

plaatsen mind boven machine en geven daarmee beide hun

geëigende plaats.

Uit het voorbeeld valt af te leiden dat er wel tal van zaken

via AI (computergestuurde besluitvorming, algoritmes e.d.)

kunnen worden geautomatiseerd, maar dat er ook altijd een

menselijke factor blijft. AI is een ontwikkeling die niet meer

te stoppen is en ons veel goeds zal opleveren, maar ons tegelijk

uitdaagt om die menselijke factor te doordenken. Wat is

het eigene dat mensen inbrengen? En bovenal: wat vraagt het

om een professional te zijn in die veranderende situatie?

EXPERT

Je zou ook kunnen stellen dat het voorbeeld laat zien dat we

de rol van automatisering niet moeten overschatten, maar tegelijk

de rol van de professional niet moeten onderschatten.

Het vraagt wel dat professionals zich op een bepaalde manier

gaan of blijven ontwikkelen. Dat ze een bepaalde groei doormaken.

De gebroeders Dreyfus beschrijven een ontwikkelproces

dat nog steeds behulpzaam is om de groei van professio-

LENTE 2020 NFM | 25


GROEI

naliteit te beschrijven met als doel expertise.

Niemand wordt zomaar een expert; daar is

een traject voor nodig waarin je moet groeien.

Hierin zijn vijf fasen te zien.

De eerste stap op weg naar expert is die

van nieuweling of beginner (novice in het Engels).

Een novice moet handelingen aanleren.

Net zoals we bij het leren autorijden hebben

geleerd dat je op een bepaald moment

een bepaald pedaal moet intrappen (dat is de

koppeling legt de rijinstructeur je dan uit),

je de schakelpook in een andere stand zet en

daarna de koppeling weer laat opkomen enzovoorts.

Je leert dat los van de context waarin

dat moet gebeuren en uitsluitend op aanwijzing van de

rij-instructeur.

Na enige tijd gaan ook zogenoemde situationele factoren

een rol spelen. De instructeur leert je dan dat je op de snelheidsmeter

en het toerental moet letten om te weten wanneer

je moet schakelen. Wat je eerst los van enige context

hebt geleerd, ga je nu toepassen wanneer de situatie daarom

vraagt. Je bent dan een gevorderde beginner, volgens deze vijfdeling.

Nu gaat het hier natuurlijk niet om het leren autorijden.

Maar met autorijden valt te illustreren hoe we ons kunnen

ontwikkelen tot experts. Een professional beheerst dus het

kunstje (vermoedelijk aangeleerd in de eerste jaren van de

opleiding), maar moet ook in staat zijn om de situaties te herkennen:

in dit geval doe je dit, in het andere doe je dat.

Een volgende, derde, fase in de ontwikkeling is die naar

competence. De auteurs noemen mensen competent als ze niet

alleen de handelingen weten te verrichten in een bepaalde situatie,

maar als ze in staat zijn om een plan te maken. Als ze

weten wanneer je wat moet doen om het doel van je plan te

bereiken. In dit stadium komt een moreel element binnen.

Waar de gevorderde beginner bij een fout zich nog kan verschuilen

achter: ‘maar ik heb precies gedaan wat moest!’,

geldt dat voor de competente actor niet meer. Competente

actoren voelen zich verantwoordelijk voor hun taak en zijn

daarbij betrokken.

Een hypotheekadviseur moet weten welke stappen doorlopen

moeten worden om een hypotheek af te sluiten (novice)

en ook weten wanneer welke stap gezet moet worden (gevorderde

beginner). Neem je in je overwegingen mee waar de

klanten het meest mee geholpen zijn en wil je op zoek gaan

naar het best passende product, dan mag je jezelf een competente

actor noemen.

SCHARNIERPUNT

We komen hier op een scharnierpunt waarin mensen het eigene

van hun professionaliteit in het werk kunnen leggen.

De juiste gegevens op de juiste plaats invoeren en op grond

daarvan een hypotheekadvies geven, kan heel goed digitaal.

“WAT VRAAGT HET

OM EEN PROFES-

SIONAL TE ZIJN IN

DIE VERANDERENDE

SITUATIE?”

Dat gebeurt al en zal nog veel meer gebeuren.

Maar weten welke klanten je voor je hebt en

met hen zoeken naar wat in hun situatie het

beste past, is mensenwerk. Hier zijn namelijk

andere denkprocessen aan het werk dan het

aflopen van beslisbomen. Een goede professional

voelt zich namelijk betrokken bij de

klanten (en natuurlijk ook bij de eigen bedrijfsvoering

en omzet) en weegt af waar het

optimum zit.

Na verloop van tijd en – vooral – veel ervaring,

zal een professional vanuit de intuïtie

handelen; we komen dan in een volgende ontwikkelfase.

Intuïtie is trouwens niet iets bovennatuurlijks,

noch is het een wilde gok. Intuïtie ontstaat door

diepe betrokkenheid bij een thema en geeft de mogelijkheid

van holistisch onderscheid: je overziet het geheel, ziet welke

zaken eruit springen en wat nu prioriteit vraagt. De procedure

schrijft voor dat je van D naar E gaat, maar in déze situatie

maakt je de sprong van B naar E, om misschien later nog op C

en D terug te komen. Wie zo werkt heet bedreven, de vierde stap

in het groeiproces naar expertise. Dat holistische onderscheid

wordt ook wel aangeduid met ‘patroonherkenning’. Je hebt

Gert de Jong

Gert de Jong (1961) is onderzoeker bij CAREM (het kenniscentrum

van de faculteit Business en Economie van

de Hogeschool van Amsterdam) met Vakbekwaamheid als

speciaal onderzoekthema. Hij maakt deel uit van de kenniskring

van het lectoraat Corporate Governance and Leadership

van Frank Jan de Graaf. Vanaf 2016 is hij onderzoeksleider

van het project Soft Control; een onderzoeksproject

dat de HvA samen met de Hogeschool Rotterdam

uitvoert.

Daarnaast is hij drie dagen in de week docent aan de

opleiding Bedrijfseconomie waar hij doceert in de zogenoemde

beroepsvorming (ethiek, psychologie en sociologie

en onderzoeksvaardigheden).

Hij studeerde theologie waar hij zich specialiseerde

in de (godsdienst)sociologie en werkte meer dan twaalf

jaar als beleidsonderzoeker, de meeste tijd bij het onderzoeksbureau

Kaski (onderdeel van de Radboud Universiteit

Nijmegen). In die tijd schreef hij meer dan vijftig onderzoeksrapporten.

In 2008 is hij gepromoveerd aan de Faculteit der Managementwetenschappen

van de Radboud Universiteit

Nijmegen op een organisatiesociologische studie naar besluitvorming.

De titel van het proefschrift luidt Doen alsof

er niets is. Sociologische gevalsstudie over een kerkelijke gemeente

als dynamische configuratie.

26 | NFM LENTE 2020


GROEI

“TENNISSPELERS DENKEN NIET ZOZEER NA OVER

DE BAAN DIE DE BAL AFLEGT, ZE WETEN HET”

dan zo veel ervaring opgedaan dat je constanten leert herkennen:

je weet hoe de hazen lopen binnen jouw beroepspraktijk.

De laatste stap naar expertise is als het handelen bijna

vanzelf gaat. Ieder die een sport beoefent, herkent dat. Op de

training worden situaties opgezet die je eindeloos oefent; het

zijn situaties die in het echt nooit zo voorkomen. Maar als je

het beheerst gaat het vanzelf; ook in echte spelsituaties. Kijken

tennisspelers de hele tijd naar de bal? Ze denken niet zozeer

na over de baan die de bal aflegt, ze weten het. Experts

handelen op natuurlijke wijze. Deze manier van werken ontstaat

niet door calculerende probleemoplossing, maar door

kritische reflecties op de eigen intuïtie.

ERROR-BLINDNESS

Dat is een andere manier van kennen en weten. Het voltrekt

zich niet volgens rationele principes, maar inzichten komen

‘spontaan’ door; intuïtief dus. Dat vraagt dus ook een andere

manier van leren. Waar de novice nog ‘kunstjes’ moest leren,

leert de expert door te reflecteren op het eigen handelen. Dat

gebeurt veelal achteraf of tijdens het werk. In de eerste drie

fasen kunnen we nog afwegingen vooraf maken: wat moet ik

hier nu precies doen. Experts handelen op natuurlijk wijze

en kunnen dus ook snel beslissen, maar moeten wel naderhand

bij zichzelf te rade gaan of de aanpak nu de beste was.

Want die vijfde fase is niet een gevestigde positie waarin je ‘er

bent’. Juist het stadium van expertise brengt het gevaar van

‘error-blindness’ met zich mee. Dat komt mooi in beeld in onderzoek

van Grohnert en anderen naar de mate van accuraatheid

in het werk van accountants en het vertrouwen dat zij in

hun eigen werk hebben. Zij laten zien dat meer ervaring gerelateerd

is aan het minder opvragen van informatie. Met het

ontwikkelmodel van Dreyfus in het achterhoofd, is dat wel

te begrijpen. Mensen met veel ervaring behoren tot de groep

van bedreven professionals of experts. Die kennen hun materiaal

intuïtief en hoeven niet alle stappen voor boekhoudcontrole

te doorlopen. Maar het onderzoek laat ook nog twee

andere zaken zien: meer ervaring leidt ook tot daling van accuraatheid

en terwijl er minder informatie wordt opgevraagd

en er sprake is van lagere accuraatheid, neemt het vertrouwen

in de eigen accuraatheid toe. De experts gaan zichzelf

overschatten! Echte expertise moet dus altijd hand in hand

blijven gaan met kritische zelfreflectie. Via reflectie leer je en

blijf je op niveau.

ZELFREFLECTIE

In de rol van professional moet je groeien. De gebroeders

Dreyfus schetsen een model dat helpt om de verschillende

ontwikkelfasen te zien. Het laat zien dat kritische zelfreflectie

daarin een belangrijk onderdeel is. Het laat ook zien dat

het eigene van de professional ligt in morele afwegingen en

commitment (betrokkenheid bij de zaak). Toenemende automatisering

daagt ons dus uit ons ontwikkelproces de juiste

kant op te sturen. Niet in de richting van alleen sneller en efficiënter.

Die wedstrijd gaan we verliezen van computers. Wel

in de richting van het menselijke. n

Over het boek van de gebroeders Dreyfus: Dreyfus, H. L., &

Dreyfus, S. E. (1986). Mind Over Machine. The power of human intuition

and expertise in the era of the computer. New York: The

Free Press.

LENTE 2020 NFM | 27


GROEI

ROWAN HORDIJK:

“SHOW CHARACTER,

TRAIN SKILLS EN WORK

WITH PURPOSE.”

28 | NFM LENTE 2020


GROEI

– e s s a y –

De nieuwe

werkelijkheid

van werk

Er is geen beter moment om als werkzoekende actief te zijn! In het nieuws lijkt dit momenteel

het adagium. Echter, onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau laat zien dat veel

werkenden geen duidelijk beeld hebben van de veranderingen die aanstaande zijn. Zij hebben

geen idee hoe hun werk verandert en hoe zij zichzelf hierop kunnen voorbereiden.

TEKST ROWAN HORDIJK | BEELD FEMKE RAKHORST

Medewerkers voelen te weinig de urgentie om te

blijven leren en ervaren hierbij ook belemmeringen.

Daarmee lijkt de juiste aansluiting tussen

mensen en banen te ontbreken. Er is weinig zicht

op hoe toekomstige banen eruit kunnen zien en

wat ervoor nodig is om deze uit te oefenen. Noch vanuit de

organisatie noch vanuit individuen.

Ook de financiële sector heeft geen glazen bol om in de

toekomst te kijken. Wel beschikt de sector over de middelen

om hierover na te denken en organiseert het seminars of projectgroepen

waarin wordt nagedacht over de bank, verzekeraar

of het accountantskantoor van de toekomst. Veelal meta

en trendmatig ingestoken waardoor de gewenste contouren

van de ‘toekomstige finance professional’ niet duidelijk worden

geschetst. Een punt van zorg.

GOEDE RAAD

Tegelijkertijd zien we allerlei bewegingen ontstaan binnen

en buiten onze landsgrenzen die richting kunnen geven aan

de profielschets van de finance professional van de toekomst.

Een greep uit wat ik zoal tegenkom:

• ‘skills paspoorten’ doen hun intrede, mede gestimuleerd

door voorlopers uit Scandinavië;

• ‘purpose’ en ‘betekenisvol’ werk verrichten wordt belangrijker

dan een goed salaris alleen;

• miljoenen zijn beschikbaar voor re -en up-skilling investeringen

door met name Amerikaanse banken en accountantskantoren;

• leerbudgetten en stimuleringsprogramma’s nemen toe in

Nederland;

• diversiteit en inclusiviteit fungeren als kompas voor het

werven en selecteren van nieuwe medewerkers;

• de opkomst van het ‘ecosysteem’ of ‘keten overstijgend’

denken trekt aan, vooral in Nederland.

Al deze inzichten en initiatieven stimuleren individuen en

organisaties zich voor te bereiden op een nieuwe werkelijkheid

van werk.

LENTE 2020 NFM | 29


GROEI

LINKS EN RECHTS

Niet alleen de beste van de wereld willen zijn, maar ook het

beste voor de wereld willen doen. Dat is onze gezamenlijke

opdracht anno nu. Dit betekent dat er meer aandacht nodig

is voor de rechterhersenhelft van ons brein. Hier huizen onze

creativiteit, emoties en verbeeldingskracht. Want in combinatie

met ons logisch denkvermogen zouden we toch florerende

organisaties met ‘blije medewerkers’ en ‘blije klanten’

moeten kunnen maken? Een plek waar techniek en mens

echt samenwerken en de menselijke maat kan terugkeren op

de werkvloer. Terug naar werk zonder bullshit jobs, burn-outs

en bore-outs.

Ons werk zou idealiter bij moeten dragen aan het realiseren

van de benodigde innovatie om de uitdagingen van morgen

aan te pakken waarbij de gewenste technologische innovatie

en de sociale innovatie samengaan. Gezamenlijk kunnen

we dan nieuwe oplossingen bedenken die zorgdragen

voor de mens en planeet van nu en in de toekomst.

VALUTA VAN DE TOEKOMST

De medewerker van de toekomst is een kritisch denker, houdt

van complexe problemen oplossen en is creatief, aldus het

World Economic Forum. Binnen de financiële sector komt

voor deze nieuwe vaardigheden ook meer aandacht. Trajecten

als de ‘Future Finance Employee’ of ‘bankier van de toekomst’

worden met succes en minder succes opgezet.

Om te transformeren naar de professional van de toekomst,

is het leren van nieuwe skills onontkoombaar. Welke

vaardigheden moet je dan leren ter voorbereiding op je

toekomstige baan? Uit gesprekken met zo’n 65 bedrijven en

meer dan120 leiders van binnen en buiten de financiële sector

werden de volgende skills genoemd:

Essentiële vaardigheden – dat wat voor iedereen ongeacht

leeftijd, studie achtergrond en professie van belang is, zoals:

dienend leiderschap en authenticiteit.

Business vaardigheden – om als werknemer beter met je

collega’s, partners, klanten of andere stakeholders samen te

werken in de organisatiecontext. Soms heel ‘lean’ en ‘agile’,

soms door juist te luisteren naar de stem van de minderheid.

Digitale vaardigheden – de invloed begrijpen van een digitale

transformatie of algoritmisering voor jouw baan, team

of bedrijf. Daarnaast dienen medewerkers afwegingen te kunnen

maken wanneer het leren van programmeertaal nodig is

of de basiskennis van kunstmatige intelligentie.

“HET NIEUWE WERKEN ZORGT ERVOOR DAT

WE HET BESTE VOOR DE WERELD ZIJN”

Rowan Hordijk

Rowan is een impact-gedreven ondernemer op een missie

om ‘meer menselijke maat’ op de werkvloer te realiseren.

Met zijn bedrijf Circles of Future Skills koppelt hij de innovatie

van een organisatie aan de persoonlijke ontwikkeling

van medewerkers.

Zo leert hij ‘on-the-job’ leiders, managers en teams

vaardigheden die zij nodig hebben om hun werk succesvol

te blijven doen.

Impact vaardigheden - hiertoe behoren zowel duurzaamheid

als innovatie skills, omdat die betere wereld van morgen

gecreëerd moeten worden vanuit een nieuw en duurzaam

denkpatroon en door middel van nieuwe innovatieve oplossingen.

TOON LEF

Ben je uit het juiste hout gesneden? Deze vraag zou wat mij

betreft leidend moeten zijn in de toekomst van werk. Het

toont namelijk lef om deze vraag te stellen als werkgever,

maar des te meer om deze als werknemer te beantwoorden.

Als finance professional van de toekomst kan dit betekenen

dat je naast een ‘mooi’ CV ook weet wie je bent als persoon

en welke skills je bezit. Dat je een combinatie van essentiële,

business en digitale vaardigheden bezit. Het begint met

nieuwsgierigheid en de wens om het te willen en niet meer

om welk certificaat je hebt. Het potentieel van mensen wordt

belangrijker, niet welke diploma’s ze hebben gehaald. Mijn

oproep aan bedrijven en individuen: show character.

In plaats van competentie en functie denken, is het zinvoller

mensen te bevragen wat hen drijft, waar hun energie

zit en welke stip er voor hen op de horizon staat. Daarna is

het pas interessant om te zien welke talenten en sterke punten

iemand heeft en verder wil ontwikkelen. Uiteindelijk

kunnen talenten in combinatie met oefening en een gezonde

dosis nieuwsgierigheid ingezet worden om nieuwe skills eigen

te maken. Belangrijk, want banen veranderen snel. Kortom:

train skills.

Doelen hebben is goed, maar vraag je af wat de redenen

achter deze doelen zijn. Zowel voor organisaties als individuen

wordt dit een steeds belangrijker thema. Alleen financieel

gewin is in deze tijd ongewenst. Werk moet betekenis

hebben. De belangen van de wereld, de samenleving en het

bedrijfsleven moeten op één lijn komen. Het devies is: work

with purpose. Alleen zo realiseren we samen de nieuwe werkelijkheid

van werk die zorgt dat we ook het beste voor de wereld

zijn. n

30 | NFM LENTE 2020


GROEI

– e s s a y –

Groei voor mens en organisatie

Bewustwording is

de eerste stap

Slechts tien procent van de organisaties behaalt twee derde van hun strategische doelstellingen. Een

strategie met succes uitvoeren is daarmee tot kunst verheven, net als het welslagen van een reorganisatie.

Maar waarom is het verwezenlijken van plannen of dromen zo ingewikkeld? Voor organisaties en

dus voor mensen? Want eigenlijk is het niet meer dan een zichzelf herhalend proces van communiceren,

leren en veranderen: een van ontwikkeling en groei. En dat is toch iets natuurlijks?

TEKST JOS CLAESSENS | BEELD TESSA POSTHUMA DE BOER

Strategie-uitvoering is een proces van oorzaak en gevolg.

In de kern is het terug te brengen tot een paar

stappen: op basis van een analyse formuleer je visie,

missie, doelen en acties om resultaat te behalen. Een

kind kan de was doen, zou je denken. Maar vaak gaat

het al mis bij het onderzoek en dat heeft een domino-effect.

Dan hapert de strategische cirkel van analyse, visie, missie en

doelen. En dat terwijl de blik en stip op de horizon zo belangrijk

zijn. Ze schetsen het speelveld in het juiste perspectief en

de organisatie als speler, zodat de laatste vol passie haar spel

kan spelen. Ze sturen alle energie dezelfde kant op.

IN VUUR EN VLAM

‘Een missie is de focus van een organisatie in haar wereld,

vanuit haar positie en door haar verrekijker. Het is haar

ambitie die onderscheidend is van wat de andere spelers

nastreven, de kans om haar authenticiteit en bestaansrecht

wereldkundig te maken. Zo bepaalt de organisatie

haar positie en koers, in de spiegel kijkend en naar buiten

turend. De wereld om haar heen creëert kansen en bedreigingen

waarop ze kan inspelen, maar idealiter bepaalt de

organisatie zelf wie zij is en wie zij wil zijn: haar identiteit.

Zij bepaalt haar eigen pad van ist naar soll. Wie is ze?

Waar staat ze voor? Wat doet ze? Waar wil ze heen? Welke

producten of diensten levert ze en wil ze leveren? Voor

welke klanten? Met welke partners en distributiekanalen?

De missie beschrijft de focus van de organisatie in haar

wereld. Ze is concreet, ambitieus én haalbaar. Als brandstof:

om de organisatie in vuur en vlam te zetten. Als zuurstof:

om het vuur in de organisatie blijvend te laten branden.

Zodat alle doelen, vuurtjes en vlammetjes samen één

groot vuur vormen: de missie. Het streven van de hele organisatie,

van elk team en elk individu. De missie heeft de

kracht om synergie te bewerkstelligen voor, en energie te

32 | NFM LENTE 2020


GROEI

JOS CLAESSENS:

“EEN KIND KAN DE WAS

DOEN, ZOU JE DENKEN.”

leiden naar het uiteindelijke doel. Ze geeft richting aan de

organisatie en definieert het handelen van haar mensen

die ze uitnodigt om hun verantwoordelijkheid te nemen

en hun rol te pakken. Ze omvat de waarden en normen van

de organisatie, beschrijft daarmee haar cultuur. De missie

is haar focus in de wereld. Haar stip op de horizon.’

Uit Dagboek van bewust leiderschap

De eerste uitdaging is het opstellen van een onderscheidende

strategie; deze helder en kort maar krachtig communiceren

is de tweede. Kan iedereen het verhaal navertellen, zelfs uitleggen?

De derde is het strategisch denken verbinden met het

doen. Gaat het team het plan ook echt uitvoeren? Je wilt de

operationele cirkel van doelen, acties, resultaat en analyse laten

aansluiten op het strategische rondje. Een open dialoog

en keten van communiceren, leren en veranderen ontstaat

door een oneindigteken van beide lussen te maken. Daarbij

vormen analyse en doelen de kruising tussen strategie en uitvoering.

Die oversteekpunten blijken in de praktijk de moeilijkste

hindernis, want een andere beleving of mening kan

een spaak in het wiel steken.

MET EMOTIONELE LADING

Een logisch proces, denk je misschien, het ontwikkelingsmodel

voor organisaties bekijkend. Je kunt je natuurlijk afvragen

of we een strategie altijd even effectief en efficiënt uitvoeren.

Of we niet te veel door de waan van de dag worden

geleefd. Maar interessanter is de vraag of strategie-uitvoering

daadwerkelijk zo’n rationeel proces is. Of dat emoties

en gevoelens niet meer invloed hebben dan we willen toegeven.

Want volgens wetenschappers is ons brein empathischer

dan we denken, en ons onbewuste slimmer dan ons bewuste.

Ook analyses van organisatieveranderingen tonen aan dat

de meeste succes- en faalfactoren zich afspelen in en tussen

mensen, op sociaal-emotioneel vlak. De onderstroom, die niemand

ziet, bepaalt de richting op elk gebied...

LENTE 2020 NFM | 33


GROEI

GRIP OP ONDERSTROOM

Ondanks dat inzicht koersen de meeste organisatieleiders

nog altijd en hoofdzakelijk op de bovenstroom. Dat verklaart

waarom de slagingskans van veranderprogramma’s hardnekkig

op een magere 30 procent staat. Maar de harde feiten, die

we bewust kunnen waarnemen, vormen het topje van de ijsberg.

Het resultaat wordt vooral bepaald door de bergvoet

van zachte(re) feiten onder water, het organisatiegedrag dat

niet of nauwelijks zichtbaar is. Het managen van de cultuur

is dan ook een integraal onderdeel van strategie-uitvoering.

En de kunst is de harten van mensen te raken, zodat zij zich

met alle kracht inzetten voor het hogere doel. Daarbij spelen

waarden en normen een grote rol. Waarden omdat ze betekenis

en richting geven, een bron van inspiratie zijn. Normen

omdat ze zinspelen op verantwoordelijkheid, grenzen stellen

en bewaken. De bedoeling van strategie-uitvoering is uiteindelijk

een organisatie van inspiratie naar verantwoordelijkheid

te managen. Met analyse, visie, missie, doelen, acties en

resultaat creëer je een eenvoudige en praktische structuur

voor dat bovenstroomse proces. Op een diepere laag geven

deze ankers inhoud en vormen ze een houvast van de bovenin

de onderstroom. Ga maar na of de zes woorden jou raken,

of je er een beeld en gevoel bij hebt. Haal een organisatie voor

je geest. Waarom gaat het haar goed? Hoe ziet haar wereld eruit?

Wie is zij en wat is haar rol? Welke stappen moet zij zetten

om haar streven waar te maken? En hoe kan zij daar stap

voor stap naar toewerken? Wat maakt haar trots? Wat maakt

dat jij haar bewondert?

Leiders hebben niet alle maar wel de meeste invloed op de

sterk bepalende sfeer. Kortom, bewust leiderschap is resultaat-

en mensgericht of anders gezegd: strategisch en operationeel.

En als je weet dat maar 8 procent van de leiders

goed is in strategie en is dat reden genoeg naar diversiteit en

inclusie te streven. Niet voor niets is het uitgangspunt van

bewust leiderschap dat niemand gelijk maar iedereen gelijkwaardig

is.

OP NAAR AUTHENTICITEIT

Bewust zijn van jezelf en je omgeving is voor leidinggevenden

een absolute must. Je moet in staat zijn strategie aan uitvoering

te koppelen, service aan klanten, individu aan organisatie,

waarden aan gedrag en uitdaging aan vertrouwen.

Zelfkennis is dus het begin van alle wijsheid. In de loop van

ons leven doen we door al onze ervaringen allerlei overtuigingen

op die ons stimuleren of belemmeren. Mogelijk scheppen

onze leefregels een zelfbeeld dat niet strookt met de werkelijkheid,

met wie wij echt zijn. Als we ons daarvan bewust

zijn, kunnen we transformeren naar onze oorspronkelijkheid.

Weer jezelf zijn is bevrijdend, omdat zelfacceptatie en

-respect zorgen voor ontspanning en een optimaal functioneren.

BEWUST LEIDERSCHAP

Als leider van een organisatie zou je een resultaat moeten

willen neerzetten dat er zowel mooi uitziet als goed voelt,

voor alle belanghebbenden. Dat kan, door bewust leiderschap:

door je op de bovenstroom en het gewenste resultaat

te concentreren en tegelijkertijd je sensoren op de onderstroom

en de mensen te richten. In de bovenstroom zijn visie,

doelgerichtheid, realiteitszin, focus en flexibiliteit de

kwaliteiten die een strateeg nodig heeft om zichzelf en anderen

tot een topprestatie aan te zetten. Sensitiviteit, communicatie,

dienstbaarheid, integriteit en authenticiteit

zijn de kenmerken van een mens die beseft dat in de onderstroom

vertrouwen de basis is om dat te kunnen bereiken.

Organisaties kunnen zich namelijk pas ontwikkelen als individuen

elkaar in een veilige omgeving durven uit te dagen.

“DE KUNST IS DE HARTEN VAN MENSEN TE

RAKEN, ZODAT ZIJ ZICH MET ALLE KRACHT

INZETTEN VOOR HET HOGERE DOEL”

Het persoonsontwikkelingsmodel loodst je door dat eindeloze

proces van reflecteren en een leven lang leren. Authentiek

zijn betekent niet alleen naar je hoofd, maar ook naar

je hart en buik luisteren. Voor de oude Grieken was dat gewoon,

maar in onze moderne wereld is dat omdenken. Door

de verregaande rationalisering laten we ons vooral door ons

hoofd leiden en dat wil alles weten, begrijpen en onder controle

houden. Ons hart is daarom een betere leider, want het

heeft een vurig verlangen en de nodige moed voluit te leven.

En onze buik is de maatgever, op zoek naar het evenwicht

tussen beide. Hoofd, hart en buik in balans betekent dat denken,

doen en voelen in evenwicht zijn en onze energie gelijkelijk

verdeeld is. Alleen in verbinding met jezelf kun je je

met anderen en je omgeving verbinden. Bewust leiderschap

is daarom geen privilege voor organisatieleiders, maar voor

iedereen. Voor het bouwen van zelfsturende organisaties of

de participatiemaatschappij is het zelfs een noodzaak. Ook

omdat maar 8 procent van de medewerkers een hoge mate

van zelfsturend gedrag vertoont, hebben we op dat vlak nog

een weg te gaan.

34 | NFM LENTE 2020


GROEI

“HOE BEWUSTER WIJ MENSEN,

HOE BEWUSTER ONZE ORGANISATIES,

EN HOE BEWUSTER EN DUURZAMER

ONZE SAMENLEVING”

HET NIEUWE VERANDEREN

Onze hersenen herschrijven onophoudelijk onze gevoelsgeschiedenis.

In het hier en nu is elk moment anders. Die bewustwording

is de eerste stap en maakt dat we openstaan

voor nieuwe inzichten en ons makkelijker aanpassen. We zijn

veranderende wezens, ondanks dat we vaak pas in actie komen

als we met rug tegen de muur staan en het eigenlijk al

te laat is. Meestal is het ons eigen hoofd dat weerstand biedt,

soms is het omdat anderen ons willen veranderen waardoor

we de hakken in het zand zetten.

Evolutionair veranderen zit in onze genen, zo ook in organisaties.

Wat het levensdoel is voor een individu, is de missie

voor een collectief: de enige echte motivatie, de intrinsieke.

Als we de blik en stip op de horizon zien, hoeven we niet elke

stap vooraf te beheersen maar kunnen we ze gewoon nemen:

vertrouwen, voelen, verbeelden, veranderen en verbinden.

Een strategie of reorganisatie met succes uitvoeren wordt dan

een stuk eenvoudiger en leuker. Hoe bewuster wij mensen,

hoe bewuster onze organisaties, en hoe bewuster en duurzamer

onze samenleving. n

Jos Claessens

Jos Claessens is expert in strategie-uitvoering, verandering

en leiderschap. Vanuit haar onderneming Resultis

begeleidt ze klanten bij organisatie- en persoonsontwikkeling,

strategische of operationele vraagstukken en

verandertrajecten. Zij is auteur van de business- en ontwikkelingsroman

Dagboek van bewust leiderschap en de

managementkaarten Van inspiratie

naar verantwoordelijkheid,

in woord en beeld een samenvatting

van het dagboek.

result-is | josclaessens.com

LENTE 2020 NFM | 35


IN MEMORIAM

Paul de Blot

1924 - 2019

Op 15 december 2019 overleed Paul de Blot op 95-jarige

leeftijd. Deze bijzondere man was mij zeer dierbaar.

Sinds 2008 was hij nauw betrokken bij het New

Financial Forum. Hij schreef tal van columns en

stuurde die me midden in de nacht via de e-mail toe

met de vraag of het betoog passend was.

Af en toe nodigde hij me uit om bij te praten bij een kop

koffie of thee en dan luisterde ik naar zijn talrijke verhalen

vol wijsheid, deemoed, liefde en dankbaarheid. Na afloop gaf

hij me dan een aantal exemplaren mee van Moesson Hét Indisch

Maandblad en zie er zachtjes bij: ‘voor jouw Indische

vrouw’.

Een aantal jaren geleden verzorgde hij een betekenisvolle

sessie voor de Ambassadeurs van het New Financial Forum.

Hij maakte duidelijk dat vriendschap en verbinding de kans

op een langer leven vergrootte. Hij illustreerde dat aan de

hand van zijn eigen leven en vertelde onder meer hoe hij in

het Jappenkamp de verbinding aanging met zowel zijn medegevangenen

als met de Japanners. Hij vertaalde dit naar het

bedrijfsleven en toonde aan dat bedrijven die weten waar ze

vandaan komen, weten wat hun kern is, in verbinding staan

hun omgeving en zich onderdeel voelen van het geheel langer

leven en succesvoller zijn.

Paul gaf altijd al zijn studenten een exemplaar van het

New Financial Magazine cadeau, juist omdat hij dat andere

geluid zo belangrijk vond.

Bijzonder is de laatste bijdrage van Paul in de wintereditie

2019 met als titel: ‘De boodschap van Kerstmis’. Hij schrijft

hierin onder meer: “Ik lag in een Japanse dodencel, uitzichtloos

en met de dood voor ogen. Het was er altijd nacht en

ik dacht dat het nooit meer licht zou worden. Opeens drong

er een vage melodie in mijn cel door. Op het dieptepunt van

mijn wanhoop hoorde ik een vertrouwde melodie. Eerst heel

vaag en dan steeds duidelijker. Ik begon de melodie te herkennen.

Het Stille Nacht drong diep in mijn wezen door. In

de diepste duisternis van mijn cel werd het licht. Een rijkdom

van vrede en rust overweldigde me. Op dat moment beleefde

ik een Kerstmis die ik nog nooit zo rijk heb kunnen ervaren.

In mijn diepste wanhoop voelde ik mij gedragen door

een rijkdom waar ik geen woorden voor heb.”

Dit tekent Paul de Blot ten voeten uit. We zullen zijn wijsheid,

liefde en inspiratie ongelooflijk missen.... n

Willem Vreeswijk, stichting New Financial Forum

LENTE 2020 NFM | 37


GROEI

DICK-JAN ABBRINGH:

“SYSTEEM VAN

UITSLUITING.”

38 | NFM LENTE 2020


GROEI

– e s s a y –

Hoe een uit de hand gelopen sociaal

experiment een les voor verzekeraars werd

Niet betalen

betekent uitsluiting

In een artikel in het New Financial Magazine over de lage verzekeringsgraad onder

mensen met schulden (zie zomereditie 2019), heb ik laten zien dat er een tweedeling

dreigt op verzekeringsgebied. Aan de ene kant zijn er mensen die het vermogen

hebben om zich goed te kunnen verzekeren. Aan de andere kant staan de mensen met

(soms tijdelijke) schulden die steeds minder verzekerd blijken te zijn. Verzekeraars

zouden meer kunnen doen om de effecten van deze tweedeling te voorkomen. Dit

is niet alleen in het belang van de maatschappij, maar in veel gevallen ook van

de verzekeraars zelf. Want een nieuwe klant werven is nog altijd duurder dan een

bestaande behouden. Zelfs wanneer deze financiële problemen heeft.

TEKST DICK-JAN ABBRINGH

Onlangs heb ik een experiment gedaan om te ondervinden

hoe verzekeraars omgaan met mensen die

hun premie (tijdelijk) niet kunnen betalen. Ik liet

een rekening van mijn Centraal Beheer woonverzekering

een maandje liggen en prompt werd ik geroyeerd.

Ondanks het feit dat ik zeventien jaar klant was, altijd

mijn rekeningen op tijd heb betaald en nooit iets van enige

omvang heb geclaimd. Toen ik aan het experiment begon,

had ik het idee dat ik snel weer een nieuwe verzekering zou

kunnen afsluiten bij een andere verzekeraar, maar het tegendeel

bleek waar. Ik kreeg nergens meer een woonverzekering.

Verzekeraars sluiten je minimaal voor een jaar uit na royement

wegens wanbetaling. De enige verzekeraar die je dan

nog accepteert is De Vereende, maar wel tegen een veel hogere

premie en onaantrekkelijke voorwaarden. Via een intermediair

kon ik uiteindelijk toch nog een verzekering krijgen

bij een serviceprovider die volmachten heeft van meerdere

verzekeraars.

Mijn ervaringen laten zien dat het niet uitmaakt of je jarenlang

netjes hebt betaald en vrijwel niets hebt geclaimd.

Eén keer niet betalen en je kunt minstens een jaar nergens

terecht. Wat dit betekent voor mensen met echte financiële

problemen laat zich raden.

Fase 1: Verzekeraar beëindigt verzekering na 60 dagen

Zeventien jaar lang kreeg ik de fysieke acceptgirokaarten van

Centraal Beheer en dan betaalde ik het jaarbedrag van zo’n

700 euro ineens. Maar in 2019 stapte Centraal Beheer over

LENTE 2020 NFM | 39


GROEI

naar een ‘MijnOmgeving’ en stuurde alles digitaal, maar wel

naar het verkeerde mailadres. Ik ontving wel een brief over de

‘MijnOmgeving’, maar ik had niet het idee dat dit bijzonder

belangrijk was. Tot ik een tweede herinnering per post kreeg.

Ik moest binnen een maand het jaarbedrag betalen, anders

werd de verzekering beëindigd.

Ik ontving na een maand inderdaad een brief met een royement

en een verrekenoverzicht. De verzekering was beëindigd

met terugwerkende kracht. Ik ben niet gebeld voor overleg

en er werd geen mogelijkheid geboden voor een betaalregeling.

Het eerste wat ik daarom heb gedaan is proberen om

het bedrag alsnog te betalen en heb daar ook over gebeld, om

zo weer verzekerd te worden. Maar dat ging dus niet. Centraal

Beheer wilde mij minimaal een jaar niet verzekeren. Maar is

mij daarom als klant voor de eeuwigheid kwijt.

“EÉN KEER NIET BETALEN EN JE KUNT

MINSTENS EEN JAAR NERGENS TERECHT”

Fase 2: Systeem zegt ‘nee’

Na de weigering van Centraal Beheer moest ik een andere

verzekeraar vinden die mij wel zou willen verzekeren. Dus

was de volgende stap om te kijken of ik via Independer een

verzekering kon kiezen van een van de concurrenten. Alles

leek prima te gaan en ik heb bij een andere verzekeraar een

woonverzekering aangevraagd. Binnen een uur hing echter

een medewerker van Independer aan de lijn. Er waren geen

mogelijkheden om een woonverzekering aan te gaan bij welke

verzekeraar dan ook, vanwege wanbetaling. Het verzwijgen

was ook geen optie, want dat zou fraude zijn. Dus ik ben

maar eens verder gaan zoeken. Bij ANWB geprobeerd, maar

ook daar werd ik afgewezen om dezelfde reden. Bij de Hema

kwam ik zelfs niet verder in het systeem als ik ‘het vinkje’

aanklikte bij de vraag of een verzekering wel eens beëindigd

was door een verzekeraar. Alleen als ik het vinkje weer uit

zou klikken, dan kon ik door naar de volgende stap. Ergo:

verzwijgen en dus frauderen om verder te kunnen in het proces.

In het algemeen geldt dat de verleiding groot is om een

beëindiging of afwijzing te verzwijgen en daarmee fraude te

plegen.

En dan is er ook nog de Stichting CIS (Centraal Informatie

Systeem). Daar staan zeventien miljoen registraties in van

claim-, betaal- en fraudegedrag. Verzekeraars raadplegen deze

database tijdens hun acceptatieproces. Een royement wegens

wanbetaling, zoals in mijn geval, is dan geregistreerd onder

‘vertrouwelijke mededelingen’ en kan een gegronde reden

zijn tot weigering. Ik heb bij het CIS dan ook mijn gegevens

opgevraagd om te zien hoe deze waren vastgelegd. Verzekeraars

kunnen deze gegevens binnen een uur op hun scherm

hebben, maar je eigen gegevens opvragen, vraagt iets meer

tijd. Er moet een handtekening worden gezet en een kopie

van het identiteitsbewijs worden opgestuurd. Het CIS reageerde

een dag na mijn verzoek. Maar tot mijn verrassing stond ik

daar niet in geregistreerd. Dus het systeem van uitsluiting is

nog niet helemaal waterdicht.

Fase 3: persoonlijke aandacht maakt het verschil

Dan naar de verzekeraar voor de laatste kans: De Vereende.

Op de site kon ik zoeken naar de dichtstbijzijnde intermediair,

zodat je de schuldenproblemen kunt bespreken met een

intermediair in de buurt. Dus heb ik de top-3 van de lijst een

mail gestuurd. In twee van de gevallen werd ik teruggebeld

en kon ik mijn verhaal kwijt (zonder te spreken over het experiment).

Mijn indruk van deze gesprekken was bijzonder positief.

Ik werd persoonlijk te woord gestaan en beide intermediairs

wilden mij graag helpen. Daarbij waarschuwden beiden

mij voor hoge premies en ongunstige voorwaarden van

de Vereende.

Een van de twee adviseurs die ik heb gesproken is voor

mij breder aan de slag gegaan. Uiteindelijk kwam hij met een

serviceprovider aan die mij wel wilde verzekeren onder een

aantal voorwaarden. Uiteindelijk kwam ik goedkoper uit dan

bij de oorspronkelijke verzekeraar, met dezelfde dekkingen.

De uitkomst: Vereende bijna driemaal zo duur voor mensen

met financiële problemen

Na de nodige offertes te hebben opgevraagd via twee intermediairs,

kwam ik op de volgende vergelijking. Hierin heb ik

mijn oorspronkelijke verzekeraar (CB) vergeleken met Nedasco

en de Vereende. De Vereende had geen inboedel en AVP

aangeboden, maar de vergelijking op opstal is goed te maken:

Opstal Premie pj Verzekerd Eigen Risico

CB 355 euro 200.000 euro

Nedasco 265 euro 350.000 euro

Vereende 749 euro 350.000 euro 1.000 euro

Ergo: de offerte van de Vereende voor opstal is drie keer zo

duur als die van Nedasco en heeft ook nog een eigen risico van

1000 euro. Het effect is dat als je schulden hebt je driemaal zoveel

betaalt als iemand zonder schulden. Dit terwijl je het eigenlijk

niet kunt betalen. Technisch zal het wel verklaarbaar

zijn, maar het voelt toch vreemd aan. Uiteindelijk heb ik de

verzekering bij Nedasco afgesloten en zijn we weer verzekerd.

Dat geeft een veilig gevoel. Maar het geeft te denken.

Oplossingsrichtingen voor een menselijk en solidair systeem

Het zoeken naar verzekeraars die mij wel zouden willen verzekeren

kostte mij veel tijd en energie. Het leidde tot bewust-

40 | NFM LENTE 2020


GROEI

“ADVISEURS ZIJN WÉL

KLANTGERICHT”

wording van wat het met je doet om onbeschermd te zijn tegen

brand, inbraak of aansprakelijkheid. Een bijzonder onprettig

gevoel, wat leidt tot stress. Je wil per slot van rekening

je gezin beschermen. Bovendien verwachten hypotheekverstrekkers

dat je verzekerd bent. En ook schuldhulpverlening

in Nederland eist dat cliënten een inboedelverzekering hebben.

Maar is dat eigenlijk wel een reële eis? Wellicht onbedoeld

lijken de verzekeraars een vergaand geautomatiseerd

systeem van uitsluiting te hebben ontwikkeld. Vanuit hun

standpunt wellicht begrijpelijk. Maar vanuit maatschappelijk-

en klantperspectief kunnen we er de nodige kanttekeningen

bij plaatsen. Klanten die hun rekening een keer niet

kunnen betalen worden voor langere tijd uitgesloten van een

reguliere verzekering. Voor de groeiende groep van mensen

met schuldenproblemen betekent dit dat ze hun woning niet

kunnen verzekeren. Deze groep is onbeschermd tegen brand,

inbraak en andere vormen van schade. De verplichting van

een inboedelverzekering als toegangseis voor schuldhulpverlening

heeft dan ook geen zin. En het systeem van uitsluiting

geldt waarschijnlijk ook voor meerdere andere verzekeringscategorieën.

Verzekeraars zouden er goed aan doen dit te onderkennen en

de volgende punten te adresseren:

1. Informatie verstrekken en verwijzen – Het is van groot belang

dat verzekeraars mensen helpen met de juiste informatie

te verstrekken. Ook is het wellicht een goed idee om mensen

uit te nodigen om zich te melden als ze hun rekening

niet kunnen betalen vanwege schuldenproblemen.

2. Contact zoeken – Verzekeraars doen er goed aan om bij een

dreigend royement contact te zoeken, zodat mensen hun

verhaal kunnen doen. Dit is de moeite waard, zeker ook

vanwege de consequenties die het heeft voor de verzekerden.

3. Betaalregeling aanbieden – Voor de groep mensen met betaalproblemen

is het de moeite waard om een betaalregeling

aan te bieden. Bij zorgverzekeraars en hypotheekverstrekkers

is dat al gewoon.

4. Fraudeverleiding verminderen – Verzekeraars doen er verstandig

aan om mensen niet te verleiden om te liegen. Dat

gebeurt nu wel, en daardoor wordt fraude gestimuleerd.

Het klinkt wellicht vreemd van mijn kant, maar bij een

goede melding van de oorsprong van royement aan CIS,

LENTE 2020 NFM | 41


GROEI

Purpose

Dick-Jan Abbringh is oprichter van Purpose, een

adviesbureau voor organisaties die een positieve

bijdrage willen leveren aan de maatschappij

en voor hun klanten. Purpose ontwikkelt oplossingen

voor maatschappelijke problemen met

de mens als vertrekpunt en gelooft dat maatschappelijke

waarde en commerciële waarde

elkaar niet uitsluiten, maar elkaar juist

versterken. Steeds meer organisaties

zijn zich bewust van hun plek in

de maatschappij en de verantwoordelijkheid

die daarbij

komt kijken. Samen met

hen werkt Purpose aan vernieuwing.

Met hart en ziel

én harde cijfers. Meer weten?

Ga naar www.purpose.nl.

hoeft de vraag bij acceptatie niet meer te worden gesteld.

En bij acceptatie kan de verzekeraar dan bellen om te horen

wat de oorzaak was van royement.

5. Systeem van raadpleging en correctie realtime maken – Voor

een zelfcorrigerend en klantgericht systeem, is het van belang

dat de Stichting CIS het proces van raadpleging en

correctie door consumenten gaat terugbrengen naar dagen

in plaats van maanden. Dit maakt het systeem transparanter

en minder gesloten.

6. Een terugvalverzekering ontwikkelen – Er is behoefte aan een

verzekering die geschikt is als ‘last resort’. Een verzekering

die de hoogst noodzakelijke schades dekt. Een verzekeringspakket

dat voldoende dekt, maar dat ook betaalbaar

is. Bij voorkeur is het een verzekering waarbij ook

anoniem persoonlijk contact mogelijk is om laagdrempelig

te zijn en schaamte te voorkomen.

7. Convenant met schuldhulpverlenende instanties – Voor de

mensen die in schuldhulpverlening worden behandeld

is nu een verplichting opgenomen voor een inboedelverzekering.

Hier is een convenant nodig om ervoor te zorgen

dat mensen beschermd zijn met goede verzekeringen

tijdens het traject van schuldhulpverlening. De Gemeenten

kunnen hier ook een rol in spelen voor mensen met

een bijstand. Ook hier kan de terugvalverzekering een rol

spelen.

Tenslotte

Wellicht een beetje naïef experiment van mijn kant. Maar het

heeft mij wel duidelijk gemaakt dat er de afgelopen jaren een

systeem van uitsluiting is ontstaan. Dit lijkt de verzekeraar te

beschermen, maar gaat tegelijkertijd ten koste van mensen

die een foutje hebben gemaakt of financiële problemen hebben.

Op lange termijn werkt het ook tegen de verzekeraars

zelf, die een systeem stimuleren van tweedeling. De ‘haves’ en

‘have nots’ van de verzekeringen. Dit ondergraaft de fundamentele

solidariteit waar verzekeringen op gestoeld zijn. Een

onwenselijke ontwikkeling.

Daar tegenover staat de menselijke factor die het mogelijk

maakt om te luisteren en die uitzonderingen faciliteert. Samen

met goede terugvalproducten, flexibele systemen en een

convenant met schuldhulpverlening kan het helpen om het

verzekeringslandschap in Nederland het menselijk gezicht

weer terug te geven.

Door ontwikkelingen bij het Verbond van Verzekeraars en

de Schuldeisers Coalitie (met het Ethisch Manifest), geloof ik

in positieve verandering. Maar een bredere beweging is noodzakelijk.

Elke verzekeraar doet er goed aan om aanpassingen

te doen aan de manier van accepteren en incasseren. En er is

een goede terugvalverzekering nodig, die niet tweemaal zo

duur is als een normale verzekering. Ik denk dat veel Nederlanders

bereid zijn om daar iets aan bij te dragen. n

42 | NFM LENTE 2020


GROEI

“We geloven dat ondernemingen veel meer met en vanuit eigen

vermogen kunnen doen. Daarom bieden we nieuwe oplossingen die

de betrokkenheid tussen ondernemers, aandeelhouders en

investeerders vergroten”, aldus Gijs Dalen Meurs, oud-bankier en

oprichter van het platform eyevestor. “In tegenstelling tot het

financiële systeem is bij ons speculatief investeren onmogelijk en

kun je alleen als betrokken deelnemer investeren in waardevolle

bedrijven. Zo leveren we een bijdrage om de huidige schuldenmaatschappij

te veranderen in een verbonden aandeelmaatschappij.”

Van schuld naar

onafhankelijkheid

en verbondenheid

TEKST WILLEM VREESWIJK | BEELD TIMUR SAGLAMBILEK

Dalen Meurs groeide naar eigen

zeggen als Gooise kakker

op in een cocon. Hij

genoot een uitstekende internationale

carrière bij Citigroup

en klaagde net als

zijn collega’s ieder jaar over de hoogte

van zijn bonussen. In 2006 kocht

hij een huis in België, dat na de crisis

van 2008 enorm in waarde daalde. “En

dan zit je gevangen in je hypotheekschuld.

Op dat moment werd ik wakker

en doorzag het systeem. Ik heb me

erin verdiept en ben tot de conclusie

gekomen dat het simpelweg niet deugt.

Het systeem creëert schuldenaren. Allemaal

worden we tot slaaf van de bank

gemaakt. Financiële instellingen zouden

echter geen schuldenvergroters

moeten willen zijn maar equity makers.

Ik ben uit dat systeem gestapt en

heb eyevestor opgericht. Speculatief investeren

is niet mogelijk. Je kunt alleen

als betrokken deelnemer investeren in

waardevolle bedrijven. Onze kernwaarden

zijn: liberty, equity en fraternity

En die hebben we onlangs gedurfd vertaald

naar Love, Own, Share.

Dalen Meurs werd in die tijd ook

medebestuurder van de Stichting Ons

Geld, een initiatief dat geleid heeft tot

een Kamerdebat met meer dan 100.000

handtekeningen en dat input leverde

voor het succesvolle toneelstuk ‘Door

de bank genomen’ van de Verleiders.

AIRBNB

Het idee voor eyevestor ontstond in de

praktijk. Dalen Meurs heeft een huisje

in Vinkeveen dat hij zelden gebruikte

na zijn vertrek bij Citigroup. “Waarom

zet je het niet op Airbnb?”, zei zijn

broer. Na enige scepsis werd Dalen

Meurs enthousiast. Het verschil met

gangbare verhuurbedrijven was immers

groot. “Airbnb empowert jou als

host door je eigen asset, je equity, de

slaapkamer, bed, huis te vermarkten zoals

jij dat wilt. Je beslist voor hoeveel,

voor hoe lang, voor wie. Je staat zelf

aan het roer en zorgt voor passief inkomen

met behulp van een community.

Onderscheidend is ook dat Airbnb het

ecosysteem levert maar alle relaties tussen

gast en host bilateraal zijn. Het verhuren

ging makkelijk en ik kreeg hele

leuke reacties van huurders, ontmoette

nieuwe mensen en werd op een gegeven

moment zelfs uitgeroepen tot ‘superhost’

als kroon op mijn gastvrijheid.”

LENTE 2020 NFM | 45


GROEI

GIJS DALEN MEURS:

“NIEUW EVANGELIE.”

Dalen Meurs wilde dit principe doorvertalen

naar het bedrijfsleven. “Een andere

vraag die ik wilde oplossen is hoe

ondernemingen liquiditeit kunnen verschaffen

op basis van het eigen vermogen.

Als er geen liquiditeit is, heeft dat

immers negatieve invloed op de waardering

van een bedrijf. Dit bracht mij

tot eyevestor. Een platform waar elke

BV of NV haar aandelenkapitaal kan digitaliseren

om op deze manier investeringen

en werknemersparticipaties eenvoudig

en toegankelijk te maken. Want

vanuit een gezond eigen vermogen kan

je veel meer. Meer met kapitaal en meer

met engagement met jouw achterban.

Een veel duurzamere en meer circulaire

manier dan via schuld en schuldeiser

afhankelijkheid. Wij noemen het sharefunden.

Je haalt eigen vermogen op bij

mensen die betrokken willen zijn bij je

bedrijf. Vanuit de bilaterale relatie die

ontstaat wil je als ondernemer dat zij je

grootste fan of ambassadeur blijven. En

dat vertaalt zich terug. Want waar zou

je bijvoorbeeld met je vrienden gaan

eten als je mede-eigenaar bent van een

mooi restaurant?”

VERWANT VERMOGEN

Volgens Dalen Meurs willen steeds

meer mensen betrokken zijn bij bedrijven

die een positieve impact hebben op

de wereld van morgen. “Het maakt niet

uit of het nu om medewerkers, klanten

of investeerders gaat. Aandelen vormen

in mijn optiek een belangrijk aspect

van de identiteit van bedrijf. Aandelen

zijn niet langer de manier om winsten

te genereren voor individuen, maar om

een bijdrage te leveren aan een betere

wereld. In mijn optiek is een aandeel op

deze manier een ideale vorm van brand

loyalty. Het is het verbindingsinstrument

van de toekomst.“

Eyevestor maakt het digitaliseren,

kopen en verkopen van aandelen toegankelijk

en eenvoudig voor alle bedrijven.

Van het registreren van aandelenkapitaal

tot het beheren van de administratie

en het interactief betrekken

van stakeholders. Wezenlijk onderdeel

hierbij is de tool eyeventure. “De eyeventure

geeft ondernemers nieuwe mogelijkheden

om aandelen te verkopen

in ruil voor werk en/of kapitaal. Grote-,

middel- en kleinbedrijven, start-ups,

scale-ups krijgen de kans om een community

te creëren voor aandeelhouders

in een digitale omgeving waar alle

betrokkenen direct met elkaar in verbinding

staan. Op deze manier heeft

iedereen inzicht in transacties, afspraken

en de administratie. Alles is in één

oogopslag zichtbaar en iedereen kan

vanaf elke gewenste locatie deelnemen

en input geven. Als ondernemer maak

je op deze manier van je Eigen Vermogen

Verwant Vermogen zonder dat je

de controle verliest. Op het platform

kun je eenvoudig de rechten administreren

en beheren.”

Met de Eyeventure Community Offering

(ECO) kunnen bedrijven eigen

aandelen plaatsen zodat de community

direct kan investeren in het bedrijf.

Er zijn verschillende transactietypes

mogelijk. De onderneming kan transfereren,

terugkopen en direct aan een

investeerder, werknemer of klant aandelen

verkopen. En met Vesting kan je

periodiek aandelen uitkeren.”

Binnen de eyeventure omgeving

kan je tot vier type stakeholders verschillende

co-owner rechten geven.

46 | NFM LENTE 2020


GROEI

“Waar bij de BV onderscheid wordt gemaakt

op aandeelniveau, maken wij

verschil op aandeelhoudersniveau. Belangrijk

daarin is stemrecht en stemweging.

Wellicht wil je meer stemweging

geven aan een werknemer met

minder percentage eigenaarschap dan

aan een financieel investeerder. Per ledentype

stelt de ondernemer in hoeveel

dagen zijn aankoop gelocked zal

zijn. Zo versterk je dat er geïnvesteerd

wordt op basis van waarde in plaats

van speculatie.”

“FINANCIËLE INSTELLINGEN ZOUDEN GEEN SCHULDEN-

VERGROTERS MOETEN WILLEN ZIJN MAAR EQUITY MAKERS”

COÖPERATIE

Bedrijven als Zeiss, Rolex, Playmobil en

anderen hebben het fenomeen steward

ownership omarmd. “Zij zijn van zichzelf

en hebben dus niet met winst beluste

financiers te maken. Eigendom

wordt beschouwd als een verantwoordelijkheid

en niet enkel voor persoonlijk

gewin. Hun winsten gaan direct terug

naar de samenleving in de vorm

van bijvoorbeeld donaties. Als je vanuit

deze gedachte een bedrijf opzet dan

wordt purpose al snel de missie en zijn

winsten middel of toekomstzaad om

goed te doen in plaats van een doel in

zichzelf. Bovendien blijken dergelijke

bedrijven ook nog eens meer winstgevend

te zijn en langer te bestaan, gemiddeld

zes keer zo lang als bedrijven

die wel gaan voor kortstondige winst.

Ook is het vertrouwen van klanten in

dergelijke bedrijven groter, ervaren

werknemers meer betekenis en is er

minder verloop. Voor eyevestor hebben

we daarom gekozen voor de oprichting

van een coöperatie. Bij ons gaat het

niet alleen om werknemersparticipatie

maar vooral om stakeholderparticipatie.

Binnen een coöperatie is er ruimte

voor verschillende ledentypes. Aan

ieder ledentype kan de ondernemer

specifieke verantwoordelijkheden toedichten

met een eigen stemweging. Dit

wordt transparant en voor iedere deelnemer

inzichtelijk op het platform ingericht

en is ook eenvoudig te beheren

en te administreren. Een en ander is

voor een bedrijf snel opgezet. Wel komt

Het idee voor eyevestor ontstond in de praktijk.

LENTE 2020 NFM | 47


GROEI

Crowdsurance van Sharepeople is een

goed voorbeeld van een eyeventure.

er vervolgens veel los bij bedrijven, juist

omdat ze andere gaan denken en vaak

voor andere strategische beslissingen

kiezen.”

EYEVENTURES

Sharepeople is een goed voorbeeld van

een eyeventure via eyevestor, stelt Dalen

Meurs. Deze vorm van crowdsurance,

opgericht door Cosmas Blaauw,

is een betaalbaar alternatief voor een

aov voor zelfstandige ondernemers die

de risico’s onderling delen, zonder verzekeraar

en zonder betaling van verzekeringspremies.

Het is een coöperatie

met meer dan 1600 leden die gezamenlijk

eigenaar zijn van SharePeople. In

36 uur werd 125.000 euro bij elkaar gebracht

voor de volgende groeifase.”

Ander mooi voorbeeld is WOK!,

een nieuw concept van horeca-ondernemer

Yip, onder meer oprichter van

WoktoGo. WOK! Vredenburg is de eerste

vestiging. De focus bij deze ‘2.0 vestiging’

ligt op shared dining, gezonde

set menu’s en een ruime keuze aan vegetarische

gerechten en freestyle gerechten.

Dankzij de mogelijkheden van

eyevestor is nu 55 procent van WOK! in

handen van klanten, investeerders en

werknemers. Via eyevestor is 300.000

euro opgehaald en heeft WOK! haar eigen

aandelenmarktplaats kunnen openen.

“AANDELEN ZIJN NIET LANGER DE MANIER OM WINSTEN

TE GENEREREN VOOR INDIVIDUEN, MAAR OM EEN

BIJDRAGE TE LEVEREN AAN EEN BETERE WERELD”

DOEL

Dalen Meurs heeft uiteenlopende reacties

op zijn concept gekregen. “Sommigen

waren verbaasd dat het nog niet

bestond, anderen hebben meer begeleiding

nodig. Dit is een nieuw evangelie.

We zijn immers bijna allemaal gehersenspoeld,

alsof er geen ander systeem

zou kunnen bestaan naast het systeem

wat we hebben en dat we kennen. Zodra

het kwartje valt, wordt ingezien dat delen

vermenigvuldigen is. Delen leidt tot

meer tractie, klandizie en meer nieuwswaarde.”

“Ondernemers worden ’s ochtends

niet wakker met het idee dat ze weer

eens waarde gaan toevoegen aan hun

aandelen. Wel willen ze onafhankelijk

zijn en controle hebben over hun processen.

Zij zien de voordelen van eyevestor

snel in.”

Ook klanten die willen investeren,

herkennen de voordelen. “Meer betrokkenheid

bij de bedrijven en veel en veel

minder administratieve beslommeringen.

Vaak is de notaris met alle wet- en

regelgeving de kink in de kabel. Die is

er nu niet meer.”

“Ons doel is om met eyevestor een

bijdrage te leveren om de huidige schuldenmaatschappij

te veranderen in een

verbonden aandeelmaatschappij.

Beursgenoteerde aandelen wisselen

elke tien seconden van eigenaar. Traditionele

aandelen hebben alleen met

individuele winstgedrevenheid te maken.

Wij willen dat aandelen een middel

zijn om de identiteit van een bedrijf

weer te geven, de betrokkenheid bij een

bedrijf te vergroten, de echte waarden

van een bedrijf te laten zien en helder

te maken hoe met behulp van aandelen

een betere wereld kan worden gecreëerd.”

n

48 | NFM LENTE 2020


AMBASSADEURS

MICHIEL VAN VUGT:

“DURF TE ADVISEREN.”

50 | NFM LENTE 2020


AMBASSADEURS

Ambassadeurs over waarde(n) van de financiële sector

Vertel het

hele verhaal

TEKST MICHIEL VAN VUGT

Het New Financial Magazine

stelt in iedere editie een Ambassadeur

een aantal vragen over de

waarde(n) van de financiële sector.

Wat gaat goed, wat kan beter

en hoe verhogen we de nietfinanciële

waarde van de sector?

Ditmaal Michiel van Vugt, Manager

Financieel Adviseurs bij

NNEK Vermogensopbouw.

Hoe ziet de dienstverlening in de financiële

dienstverlening er idealiter uit?

Volstaat aanpassing van het bestaande

model of zullen er nieuwe modellen

moeten worden ontwikkeld?

Niets is zo ongelijk als ongelijken gelijk

behandelen. Daarom is er ook geen ideale

dienstverlening voor elke klant. Wel

ben ik van mening dat het altijd goed is

om als dienstverlener de keuze te maken

voor persoonlijk en doorlopend

advies. Dit betekent dat je een relatie

durft aan te gaan die verder gaat dan

de cijfers en het hier en nu. Kies bewust

voor een toekomst met je klant.

Ik realiseer me ook dat dit niet voor

iedereen is. In ons vak zitten nog veel

mensen die meer als verkoper werken

dan als adviseur. Dit betekent de klant

helpen met de beste of goedkoopste oplossing

voor de hypotheek of verzekering.

Dat is wat de klant vraagt en vandaag

wil. Hier is zeker een doelgroep

voor, maar in mijn optiek is dit niet het

model van de toekomst, omdat hier automatisering

makkelijk die rol overneemt.

Een goede dienstverlener snapt dat

bij transities in het leven vaak stress

ontstaat. Dat zijn de momenten dat

je als vertrouwde adviseur klaar moet

staan voor je klant. Stress zorgt namelijk

voor tunnelvisie en een afname van

IQ. Een goede adviseur helpt de klant

bij het voorkomen van domme beslissingen.

Ik ken legio voorbeelden van

adviseurs die dit enorm goed oppakken.

Dit zorgt voor rust bij klanten en

prettig plus leuk werk voor de adviseur.

We reizen met NNEK en bevriende adviseurs

vaak naar Engeland en het valt

op dat dit model daar veel gebruikelijker

is. Dus ik zou pleiten om meer het

“EEN GOEDE ADVISEUR

HELPT DE KLANT BIJ HET

VOORKOMEN VAN DOMME

BESLISSINGEN”

Engelse model te gaan volgen. Meer tijd

voor de klant en zorgen dat je alles voor

hen doet. Niet alleen de hypotheek,

maar ook beleggen. Niet alleen verzekeringen

maar ook pensioen. Dus advies

over geld en risico voor nu en later.

Wat zouden de kernwaarden zijn van

een aangepast of nieuw model? Zien

we ze voldoende terug in de sector? En

welke stappen zijn eventueel nodig om

deze kernwaarden beter te verankeren?

Het draait hier om de zorgwens in

plaats van zorgplicht. Heb je oprecht

de idee om mensen te willen helpen?

Als dat in je zit, dan komen de juiste

kernwaarden vanzelf. Dan doe je een

stapje extra als het nodig is, dan denk

je mee met je klant, dan durf je eerlijk

te zijn in goede en slechte tijden. Het

begint bij de intrinsieke motivatie. Ben

je een zorgverlener of niet?

Om dit te bereiken is het goed te weten

wie je wilt zijn voor je klant. Wat

zou je klant zeggen als hem of haar

gevraagd wordt wat jij bent?. Hypotheekadviseur,

beleggingsadviseur, financieel

planner, vertrouwenspersoon?

Het antwoord dat je krijgt hangt samen

met de rol die je vervult. Kernwaarden

die horen bij een zorgmodel zijn betrokkenheid,

eerlijkheid en ondernemerschap.

Je staat klaar voor je klant en

helpt de klant verder.

LENTE 2020 NFM | 51


AMBASSADEURS

De reputatie van de financiële sector is

nog altijd niet best. Welke boodschap

zou je de sector willen meegeven om de

reputatie te verbeteren? In hoeverre is

het belangrijk dat de focus meer komt

te liggen op waarden voor mens en

samenleving in plaats van alleen financiële

waarden?

Adviseurs die wel succesvol zijn voor

hun klanten beoefenen vaak een andere

tak van sport. Zij zijn meer financiële

coach of vertrouwenspersoon met kennis

van zaken. Deze adviseurs hebben

een hele goede reputatie. Dit komt omdat

zij al tijden de focus leggen op de

mens en hun omgeving. Deze adviseurs

onderscheiden zich bewust van de algehele

sector. Het is echter wel belangrijk

dat er ook aandacht is voor de financiële

waarde van het bedrijf. Als een bedrijf

geen bestendige toekomst heeft, is

dit niet in het belang van de klant. In

een goede klantrelatie weten beide partijen

dat waarde geleverd wordt tegen

een fatsoenlijke prijs.

Wat is het belang van ethiek in de financiële

sector en waar liggen de uitdagingen

voor de sector?

Ethiek is in elke sector van belang. In

onze sector hebben we wel te maken

met geld en dat is de belangrijkste drijfveer

van onethisch gedrag. De verzwaring

van de Wwft is hier een uiting

van. Financieel dienstverleners fungeren

meer als poortwachter om te bepalen

of het geld van klanten wel ethisch

te verantwoorden is. Dit is tegelijk een

grote uitdaging, want klanten moeten

met de billen bloot. Vaak horen we dat

mensen daar geen zin in hebben. “Jullie

hoeven niet te weten waar mijn geld

vandaan komt.” De kunst is om klanten

mee te nemen in het proces en ook

klanten af te wijzen als ze niet open willen

zijn over hun financiële positie.

Kun je een aantal algemene voorbeelden

noemen waar de sector zich bewuster

van zou mogen worden als het om

ethiek gaat.

Het allerbelangrijkste is dat adviseurs

zich moeten realiseren dat zij de plicht

“NIETS IS ZO ONGELIJK

ALS ONGELIJKEN GELIJK

BEHANDELEN”

hebben klanten te helpen met eerlijk

advies. Ik vind het onvoorstelbaar dat

in een tijd van de participatiemaatschappij,

veranderende pensioenregelingen

en terugtrekkende overheid adviseurs

klanten niet het hele verhaal

vertellen. Dit klinkt misschien hard,

maar ik kom te vaak tegen dat adviseurs

niet durven te adviseren over vermogensopbouw.

Bijna ethisch onverantwoord.

Wij moeten mensen bewust

maken dat studeren geld kost, dat kinderen

geen kosten koper meer kunnen

meefinancieren, dat de AOW minder

gaat worden etc. Wij zien de klant en

moeten dus durven te adviseren. NNEK

draagt daar dus niet voor niets al decennialang

haar steentje aan bij.

Een tweede voorbeeld is de eerdergenoemde

Wwft. Realiseer dat we meer

moeten willen weten van een klant.

Om eerlijk en transparant te blijven adviseren

moet je meer weten dan ooit tevoren.

Als laatste zou ik bewuster zijn van

de partijen die maatschappelijk verantwoord

werken. Wat doen banken met

het spaargeld van de klant? Is het een

eerlijke bank? Belegt de vermogensbeheerder

verantwoord? Hoe dragen die

partijen hun steentje bij om de maatschappij

en planeet te verbeteren?

Een richting die door steeds meer mensen

en bedrijven wordt omarmd, is de

betekeniseconomie. In hoeverre onderschrijf

je dit en welke mogelijkheden

zie je voor de financiële sector om hier

(meer) invulling aan te geven?

Dit is gaande en is onderdeel van een

grotere verandering. In deze tijd waar

we het in Nederland erg goed hebben,

zijn mensen ook eerder geneigd te kijken

hoe ze anderen kunnen helpen. Dit

is een kenmerk van optimaal geluk. Je

hebt dan oog voor anderen. Ik vind dat

de financiële sector vooral moet zorgen

dat we mensen het beste leven geven

dat mogelijk is. Daar is rust voor nodig,

zodat je kunt doen wat je wilt. Wij dragen

daaraan bij door stress rondom geld

weg te nemen. Als dat lukt zijn mensen

ook makkelijker in staat de goede dingen

te doen voor zichzelf en de mensen

om hen heen. Ik kom dan weer terug op

een eerder punt. We moeten dan namelijk

wel durven om de klant integraal

te adviseren. Dus praat ook over vermogensvorming

en help mensen bij die

keuzes. Dat biedt echte rust!

Wat draag je zelf bij aan een betere financiële

sector?

De laatste jaren heb ik bijgedragen

door het opzetten van de Federatie VermogensPlanners

(FVP), ben ik gastdocent

bij Stichting LEF, organiseren we

met NNEK jaarlijks de NNEK KENNIS-

KWIS voor een goed doel en zit ik in de

adviescommissie van DSI om toets- en

eindtermen te beoordelen.

Verder spant NNEK zich al decennia

in voor een sterkere rol van de onafhankelijk

adviseur. We geloven sterk in die

rol en helpen op allerlei manieren met

als grote doel klanten financiele rust te

geven. In Nederland word je niet opgevoed

of opgeleid met beleggen. In deze

tijd is dat helaas echter ontzettend belangrijk.

Ik help adviseurs dit belangrijke

onderdeel bespreekbaar te maken. Mijn

boeken Net Iets Slimmer, Genoeg en de

podcast ‘Je Geld en of Je Leven’ dragen

hier ook bewust aan bij. Het gaat niet om

geld maar alleen hoe we ons leven kunnen

leiden zonder zorgen over geld.

Wat is de belangrijkste les die je in het

afgelopen jaar hebt geleerd?

Dat er in Nederland ontzettend veel

goede adviseurs zijn. In 2019 heb ik zoveel

nieuwe mensen mogen leren kennen

samen met mijn team collega’s. We

zijn telkens positief verrast over de inzet

om het goede te doen voor klanten.

Ik geef nooit op om de financieel adviseurs

in Nederland beter te maken. n

52 | NFM LENTE 2020


HÉT EVENT OVER ONDERNEMERSCHAP IN DE FINANCIËLE SECTOR

De belangrijkste lessen voor (advies)ondernemers

Winnen, verliezen,

opstaan en weer

doorgaan

26 MEI • LAB 55 • APELDOORN

De Stichting New Financial

Forum organiseert op 26

mei samen met ondernemers

Jacqueline Zuidweg,

Ralph van Dam en

Owen de Vries in Apeldoorn

een interactieve bijeenkomst

over de successen én de valkuilen

van ondernemerschap in de financiële

adviessector. Een must go voor

ondernemers in de adviessector en

voor financieel adviseurs die ondernemers

adviseren.

Vragen die aan bod komen tijdens

deze ondernemerssessie: wat is de essentie

van ondernemerschap, hoe

houd je het overzicht, wat kenmerkt

een succesvol ondernemer en welke

lessen kunnen ondernemers leren uit

het falen en het faillissement van andere

ondernemers. Tijdens dit event

presenteert Owen de Vries een overzicht

van de essentie van ondernemerschap

met behulp van praktische

tools, laat Jacqueline Zuidweg diep in

haar inspirerende ondernemerskeuken

kijken en geeft Ralph van Dam

inzicht in de lessen die iedere ondernemer

of adviseur moet weten als het

tegen zit.

De bijeenkomst eindigt met een

open discussie over de mogelijkheden

om ondernemers die in nood dreigen

te raken vroegtijdig te signaleren en

beter op te vangen. Niet alleen omdat

op deze manier veel menselijk leed

kan worden voorkomen, maar ook

omdat de kosten van faillissementen

voor de samenleving gigantisch zijn.

Het is becijferd dat elk faillissement

de samenleving al gauw 200.000 euro

aan directe economische schade kost.

In 2019 gingen maar liefst ruim 3.200

bedrijven failliet. Kortom, een thema

met enorme financiële en sociale

impact, waarbij er voor de financiële

branche wellicht een belangrijke

duurzame rol is weggelegd.

54 | NFM LENTE 2020


HÉT EVENT OVER ONDERNEMERSCHAP IN DE FINANCIËLE SECTOR

Jacqueline Zuidweg is ondernemer, oprichter

en directeur van Zuidweg & Partners.

De afgelopen 24 jaar heeft zij met

haar team al ruim 40.000 ondernemers

bijgestaan. Haar missie is het taboe op

financieel falen door ondernemers te

doorbreken. In 2012 werd ze uitgeroepen

tot Zakenvrouw van het Jaar. Ze is

mede-initiatiefnemer van MKB Doorstart,

auteur van het boek Vallen, opstaan

en weer doorgaan en is veelgevraagd spreker,

presentator en dagvoorzitter.

Owen de Vries werkte twintig jaar voor

ABN Amro als financieel specialist (bij

o.a. Bijzonder Beheer) voordat hij zijn

zich vestigde als zelfstandig bedrijfsadvseur.

Hij is auteur van Heartful Banking

en de Ondernemers Vlieger, een praktisch

boek vol tools die het hele speelveld

van ondernemerschap omvat. Het

gaat uit van (het hart van) de mens achter

de ondernemer en omvat de essentie

van ondernemerschap in een eenvoudig,

overzichtelijk en gebruiksvriendelijk

model. Een took die ook helpt bij

duurzaamheid en visievorming.

Ralph van Dam heeft meermalen een

bedrijf opgericht en van de hand gedaan

– al dan niet vrijwillig. In zijn

boek Langs de Afgrond beschrijft hij

een zakelijk ingrijpend faillissement

dat hem en zijn familie letterlijk tot

het randje van de afgrond bracht. Met

het op schrift stellen van zijn verhaal,

doorbrak hij bewust een taboe. Volgens

Van Dam zijn de belangrijkste lessen

te trekken uit tegenslag en dienen we

juist deze lessen veel meer met elkaar

te delen. Van Dam is ondernemer. Daarnaast

richt hij zich binnen Centraal Beheer

op het thema ondernemerschap

en groei. Zo startte hij in 2019 het ondernemersprogramma

Groeiversneller

voor MKB ondernemers.

DATUM

26 mei

LOCATIE Lab55, het innovatielab van Centraal Beheer,

Laan van Malkenschoten 20, 7333 NP Apeldoorn

DUUR

16:00 – 19:00 uur, inclusief aangeklede borrel

KOSTEN gratis voor Ambassadeurs van het New Financial

Forum en 35 euro (excl. btw) voor

niet-Ambassadeurs

WWW.NEWFINANCIALFORUM.NL

WEES VAN HARTE WELKOM OP DEZE BIJZONDERE ONDERNEMERSDAG EN MELD JE NU AAN!

LENTE 2020 NFM | 55


LICHT

“DE WEG NAAR JEZELF

IS ÉÉN GROTE

ONTDEKKINGSTOCHT”

56 | NFM LENTE 2020


LICHT

In deze rubriek gaan we op zoek naar het licht in de financiële

sector. We bevragen een financieel dienstverlener over zijn

spiritualiteit, zijn innerlijke reis, zijn inspiratiebronnen en hoe

zijn licht zijn werk inspireert. Deze keer Björn Bierhaalder,

medeoprichter MCH Consultancy.

Ontdekken en

verbinden

TEKST SILVIA JANSSEN

Via de weg van ontdekken helpt

hij omgeving en bedrijven een

stapje verder in de gewenste

verandering. Hij beweegt en

motiveert om op pad te gaan,

de zijwegen te ontdekken en als het nodig

is door de modder te ploegen. Rust,

vertrouwen en een soort innerlijk weten

van de juiste weg: dat maakt Björn

tot een waar ankerpunt in de drukke

wereld van verandering.

ZONLICHT

Onder licht verstaat Björn vooral de

zon. “De zonnestralen geven de wereld

een mooie kleur en dan zie je de mooie

kanten van het leven.” Voor hem gaat

het vooral om liefdevol bij elkaar zijn,

met respect en in harmonie. Het grotere

verbindende geheel. Een soort oerkracht.

Daar ervaar je warmte en liefde.

Daar krijg je energie. “En daar horen de

zonnestralen bij”, aldus Bierhaalder.

RUGGESTEUN

Zijn leraren ontmoet hij in het leven

zelf, in zijn ontdekkingstocht naar wie

hij in wezen is. Op zoek naar wat patronen

en ervaringen hem willen vertellen.

Een belangrijke ervaring deed

hij op in de studententijd. De aandacht

van zijn leraar filosofie voor zijn denkbeelden

gaven Björn het vertrouwen en

de erkenning in wat hij de wereld te

brengen heeft. Deze ruggensteun was

tekenend voor hem en mocht hij vaker

ervaren.

OP EXPEDITIE

Naast het leven laat Björn zich ook inspireren

door de sport. Personen als Ronaldo,

Federer of Van Dijk bewondert

hij: de passie, de gedrevenheid en altijd

op ontdekking om zichzelf te verbeteren.

Datzelfde geeft hem de gedrevenheid

om binnen bedrijven ‘de onbenutte

ruimte’ op te zoeken. Op expeditie

zoals het hij het noemt. Je moet durven

van de drukke snelweg af te gaan

en af en toe een interessante zijweg te

nemen. Daar liggen de verrassingen die

je verder op weg brengen.

“ZOEK DE ONBENUTTE

RUIMTE EN VERTROUW

OP WAT JE HEBT”

VERBINDEN

Ontdekken betekent stil staan en je verbinden

met het grotere geheel en het

hier en nu. “We zijn zo snel naar voren

gericht op weg op de snelweg. Maar hoe

is het nu? Met je lijf, je gevoel, je mind,

je hogere spirit?” Hij noemt het zelf de

dagelijkse check-in. “Deze afstemming

en ontspanning ervaar je als je in de natuur

bent, maar kan ook onderweg op

de parkeerplaats.”

En zo zet Björn als ‘expeditiegids’ een

heldere koers uit voor de verzekeringssector.

n

LIGHT & DINER

De rubriek Licht is ontstaan vanuit

Light & Diner; een ontmoetingsplek

voor financieel dienstverleners waar

het veilig is en waar je elkaar inspireert

om de sector mooier te maken,

zonder dat geld een rol speelt. Meer

informatie over dit platform: Silvia

Janssen (Onkar Compliance): info@

onkar-compliance.nl. Zij verzorgt

deze rubriek Licht in de wens om het

licht (in de financiële sector) zichtbaar

te maken.

LENTE 2020 NFM | 57


AMBASSADEURS

Ambassadeurs van het

• Dick-Jan Abbringh | Purpose

Newfinancialforum.nl/dick-jan-abbringh

• Roy van den Anker | MultiSafe

Newfinancialforum.nl/roy-van-den-anker

• Martin van Arendonk | Univé

Newfinancialforum.nl/martin-van-arendonk

• Bjørn Aris | Return on People

Newfinancialforum.nl/bjorn-aris

• Armand Baas Becking | Hypotheek Visie Centrale

Newfinancialforum.nl/armand-baas-becking

• Jeroen Bais | Next Step Factory

Newfinancialforum.nl/jeroen-bais

• Ferdinand Bakker | Schouten Zekerheid

Newfinancialforum.nl/ferdinand-bakker

• Pieter van den Ban | Univé

Newfinancialforum.nl/pieter-van-den-ban

• Jelle Bartels | Next Step Factory

Newfinancialforum.nl/jelle-bartels

• Ewald Bary | Lindenhaeghe

Newfinancialforum.nl/ewald-bary

• Ron Bavelaar | Univé

Newfinancialforum.nl/ron-bavelaar

• Lambert Becks | Qees

Newfinancialforum.nl/lambert-becks

• Robin van Beem | Polis Advocaten

Newfinancialforum.nl/robin-van-beem

• Johanneke Behrend | AEGON

Newfinancialforum.nl/johanneke-behrend

• Ted van den Bergh | Triodos Foundation

Newfinancialforum.nl/ted-van-den-bergh

• Toon Berendsen | VVP

Newfinancialforum.nl/toon-berendsen

• Egbert Berkhoff | NNEK

Newfinancialforum.nl/egbert-berkhoff

• Joke Bijleveld | Achmea Academy

Newfinancialforum.nl/joke-bijleveld

• Ria Blok-Leenheer | Zwitserleven

Newfinancialforum.nl/ria-blok-leenheer

• Olette Bollen | Connect4Value

Newfinancialforum.nl/olette-bollen

• Thom Boot | Thomorrow LifePlanning

Newfinancialforum.nl/thom-boot

• Yvonne Bouman | Florijn College

Newfinancialforum.nl/yvonne-bouman

• Jules Brader | De Goudse

Newfinancialforum.nl/jules-brader

• Nanda Bramer | MY Organization

Newfinancialforum.nl/nanda-bramer

• Michiel Brandt | SVC Brandt Advies

Newfinancialforum.nl/michiel-brandt

• Wendy Broek / BSB

New Financial Forum/wendy-broek

• Arno Brons | Avéro Achmea, Voorzie

Newfinancialforum.nl/arno-brons

• Mark de Bruijn | Obvion

Newfinancialforum.nl/mark-de-bruijn

• Wilma de Bruijn | Eurapco

Newfinancialforum.nl/wilma-de-bruijn

• Christel van Capelleveen / a.s.r.

Newfinancialforum.nl/christel-van-capelleveen

• Urjan Claassen | Quilify

Newfinancialforum.nl/urjan-claassen

• Jos Claessens / result-is

Newfinancialforum.nl/jos-claessens

• Klaas Coolen | Coolen Expertise

Newfinancialforum.nl/klaas-coolen

• Marcel Coopman | Next Step Factory

Newfinancialforum.nl/marcel-coopman

• Jack Cox | Econsenso

Newfinancialforum.nl/jack-cox

• Kim Cramer | Emotone

Newfinancialforum.nl/kim-cramer

• Gijs Dalen Meurs / Eyevestor.com

newfinancialforum.nl/gijs-dalen-meurs

• Ralph van Dam | Centraal Beheer Achmea

Newfinancialforum.nl/ralph-van-dam

• Gary Damen | Paradigma Groep

Newfinancialforum.nl/gary-damen

• Petrosjan Damen | Sintering

Newfinancialforum.nl/petrosjan-damen

• Chris Das | Taurus Financiële Belevingen

Newfinancialforum.nl/chris-Das

• Douwe Dijkstra

Newfinancialforum.nl/douwe-dijkstra

• Jan Donselaar | DMA

Newfinancialforum.nl/jan-donselaar

• Frank van den Dungen Bille

Newfinancialforum.nl/frank-van-den-dungen

• Peter Dussel | Figlo

Newfinancialforum.nl/peter-dussel

• Wilko Emmens | Allianz Nederland

Newfinancialforum.nl/wilko-emmens

• Madelon Engels | Achmea International

Newfinancialforum.nl/madelon-engels

• Patrick Eppink | Turner

Newfinancialforum.nl/patrick-eppink

• Jolanda Franken | Obvion

Newfinancialforum.nl/jolanda-franken

• Erik Friedeberg | Manifesto

Newfinancialforum.nl/erik-friedeberg

• Indra Frishert | Dazure

Newfinancialforum.nl/indra-frishert

• Nancy Gaertner | Schouten Zekerheid

Newfinancialforum.nl/nancy-gaertner

• Karin van Geelen | Yellow communicatie

Newfinancialforum.nl/karin-van-geelen

• Steven Geldof | Inspirerende Hutspot

Newfinancialforum.nl/steven-geldof

• Annemarie Gerritsma | GAPP

Newfinancialforum.nl/annemarie-gerritsma

• Jacky van de Goor | Legende

Newfinancialforum.nl/jacky-van-de-goor

• Peter van Geijtenbeek | Turien & Co

Newfinancialforum.nl/peter-van-geijtenbeek

• Claudia Goossen | AEGON

Newfinancialforum.nl/claudia-goossen

• Frank Jan de Graaf | Hogeschool van Amsterdam

Newfinancialforum.nl/frank-jan-de-graaf

• René de Haan | acht!

Newfinancialforum.nl/rene-de-haan

• Jeanette Hadderingh | NIBE SVV

Newfinancialforum.nl/jeanette-hadderingh

• Roger Hagen / Rebels in Finance

Newfinancialforum.nl/roger-hagen

• Jan Hamburger | Turien & Co

Newfinancialforum.nl/jan-hamburger

• Aloys Harmsen | Pensioen Support Nederland

Newfinancialforum.nl/aloys-harmsen

• Kees Haverkamp | Newest Industry

Newfinancialforum.nl/kees-haverkamp

• Maurice van den Hemel | All-Insure

Newfinancialforum.nl/maurice-van-den-hemel

• Marco Hoekstra

Newfinancialforum.nl/marco-hoekstra

• Liesbeth Hogervorst | Energizer

Newfinancialforum.nl/liesbeth-hogervorst

• Jack Hommel | Centraal Beheer Achmea

Newfinancialforum.nl/jack-hommel

• Ton van Hooft | Kompas Financiën

Newfinancialforum.nl/ton-van-hooft

• Rowan Hordijk | Dutch

Newfinancialforum.nl/rowan-hordijk

• Fred Huibers / Hogeschool van Amsterdam

New Financial Forum/fred-huibers

• Gerard Hulsman | docent wiskunde en economie

Newfinancialforum.nl/gerard-hulsman

• Arno Groot Koerkamp | Future of Finance

Newfinancialforum.nl/arno-groot-koerkamp

• Chantal Inen | The Punchy Pack

Newfinancialforum.nl/chantal-inen

• Sylvia Janssen | Onkar Compliance

Newfinancialforum.nl/sylvia-janssen

• Jelle Jansons | Nationale-Nederlanden

Newfinancialforum.nl/jelle-jansons

• Jorad Jongeneel | AEGON

Newfinancialforum.nl/jorad-jongeneel

• Femke de Jong

Newfinancialforum.nl/femke-de-jong

• Gert de Jong / Hogeschool van Amsterdam

New Financial Forum/gert-de-jong

• Bas Jongeling / Wildgras

Newfinancialforum.nl/bas-jongeling

• Mark Jordens | Edmond Halley

Newfinancialforum.nl/mark-jordens

• Antoinette Kalkman | Nationale Waarborg

Newfinancialforum.nl/antoinette-kalkman

• Roland van Kemenade | Roland Advies

Newfinancialforum.nl/roland-van-kemenade

• Ron van Kesteren | Stv

Newfinancialforum.nl/ron-van-kesteren

• Zairah Khan | Blue02

Newfinancialforum.nl/zairah-khan

• Jan Willem Kirpestein | Spirit, Heart & Mind Corpus

Newfinancialforum.nl/jan-willem-kirpestein

• Pepijn van Kleef | MoneyView Research

Newfinancialforum.nl/pepijn-van-kleef

• Kees Klomp | Karmanomics

Newfinancialforum.nl/kees-klomp

• Wibo Koole | Create2connect

Newfinancialforum.nl/wibo-koole

• Theo Kocken | Cardano Group

Newfinancialforum.nl/theo-kocken

• Alexander Koene | BR-ND

Newfinancialforum.nl/alexander-koene

• Erna Knipscheer | Lifebalance4u

Newfinancialforum.nl/erna-knipscheer

• Wiro Kuipers | Zin in de Zaak

Newfinancialforum.nl/wiro-kuipers

• Stef Kuypers / Happonomy

Newfinancialforum.nl/stef-kuypers

• Sjoerd Laarberg | Allianz Nederland

Newfinancialforum.nl/sjoerd-laarberg

58 | NFM LENTE 2020


AMBASSADEURS

New Financial Forum

• Denise Land | Financial life planner

Newfinancialforum.nl/denise-land

• Michel van Leeuwen | Flanderijn

Newfinancialforum.nl/michel-van-leeuwen

• Peter Paul Leutscher | RedZebra Group

Newfinancialforum.nl/peter-paul-leutscher

• Wouter van Leusen / Stan&Wende

New Financial Forum/wouter-van-leusen

• Joke Lodewijk | Urban Knowmads

Newfinancialforum.nl/joke-lodewijk

• Nicolette Loonen | Fidet Finance Professionals

Newfinancialforum.nl/nicolette-loonen

• Pieter Lugtigheid / AEGON

Newfinancialforum.nl/pieter-lugtigheid

• Michael Mackaaij | Verne Business Excellence

Newfinancialforum.nl/michael-mackaaij

• Thom Mallant | Allianz Nederland

Newfinancialforum.nl/thom-mallanT

• Gilbert Mattu | a.s.r.

Newfinancialforum.nl/gilbert-mattu

• Hubrien Meijaard | Hubrien financieel advies 2.0

Newfinancialforum.nl/hubrien-meijaard

• Patrick Meijn | Proteachting

Newfinancialforum.nl/patrick-meijn

• Richard Meinders | SVC Groep

Newfinancialforum.nl/richard-meinders

• Saskia Michels / W’aarde controlling

Newfinancialforum.nl/saskia-michels

• Hans Ludo van Mierlo

Newfinancialforum.nl/hans-ludo-van-mierlo

• Constant Moolenaar | Rabobank

Newfinancialforum.nl/constant-moolenaar

• Marc de Moor / Sandstreet Consultants

Newfinancialforum.nl/marc-de-moor

• Kaj Morel / De Zaak van Betekenis

Newfinancialforum.nl/kaj-morel

• Saskia van Muijsenberg | BiomimicryNL

Newfinancialforum.nl/saskia-van-den-muijsenberg

• Carla Muters / NHG

Newfinancialforum.nl/carla-muters

• Natasja Naron | Garbriël Financiële Bescherming

Newfinancialforum.nl/natasja-naron

• Ton Nijenhuis | Tonsultancy

Newfinancialforum.nl/ton-nijenhuis

• Arjan Nollen | Nationale-Nederlanden

Newfinancialforum.nl/arjan-nollen

• Harrie-Jan van Nunen | De Financiële Makelaar

Newfinancialforum.nl/harrie-jan-van-nunen

• Thera van Osch | OQ consulting

Newfinancialforum.nl/thera-van-osch

• Jeroen Oversteegen | Nationale Hypotheekbond

Newfinancialforum.nl/jeroen-oversteegen

• Desirée Paalvast / The Leader Inside

Newfinancialforum.nl/desiree-paalvast

• Monique Pereij / meerbewust

Newfinancialforum.nl/monique-pereij

• Li An Phoa | Drinkable Rivers

Newfinancialforum.nl/li-an-phoa

• Monique Piet | Manifesto

Newfinancialforum.nl/monique-piet

• Gilbert Pluym / Onderlinge ‘s-Gravenhage

Newfinancialforum.nl/gilbert-pluym

• Peter Post | MoneyView Research

Newfinancialforum.nl/peter-post

• Kathy Reinerie | Vivendi Financieel Advies

Newfinancialforum.nl/kathy-reinerie

• Mundo Resink / Astronauts on Earth

Newfinancialforum.nl/mundo-resink

• Hamid Ressang | RedZebra Group

Newfinancialforum.nl/Hamid-ressang

• Paul Rijns | a.s.r.

Newfinancialforum.nl/paul-rijns

• Tim Rijvers | DAK Intermediairscollectief

Newfinancialforum.nl/tim-rijvers

• Marije Romeijn | Zwitserleven

Newfinancialforum.nl/marije-romeijn

• Peter Ronteltap | Zwitserleven

Newfinancialforum.nl/peter-ronteltap

• Tamara Ronteltap / Purpose Coaching

Newfinancialforum.nl/tamara-ronteltap

• Katja van Roosmalen | MKB journalist

Newfinancialforum.nl/katja-van-roosmalen

• Bert Rorije | Bert Rorije Directions

Newfinancialforum.nl/bert-rorije

• Rolf Rozestraten | Obvion

Newfinancialforum.nl/rolf-rozestraten

• Han de Ruiter

Newfinancialforum.nl/han-de-ruiter

• Gerard van Santen | Inventiv

Newfinancialforum.nl/gerard-van-santen

• Mike Schilperoort | Lindenhaeghe

Newfinancialforum.nl/mike-schilperoort

• Faisal Setoe | HDI

Newfinancialforum.nl/faisal-setoe

• Pauline Sibbel | Courage to move

Newfinancialforum.nl/pauline-sibbel

• Peggy van der Smitte | Marcel van der Smitte en Partners

Newfinancialforum.nl/peggy-van-der-smitte

• Ansfried Snijders | Meerwaarde en meer

Newfinancialforum.nlansfried-snijders

• Kyon Soons / a.s.r.

Newfinancialforum.nl/kyon-soons

• Patrick Steehouwer | DAK Intermediairscollectief

Newfinancialforum.nl/patrick-steehouwer

• Ellen Steijvers | Senvy Consulting

Newfinancialforum.nl/ellen-steijvers

• Pieter van Stratum | FIDIB

Newfinancialforum.nl/pieter-van-stratum

• Fred Toussaint | Human Capital Services

Newfinancialforum.nl/fred-toussaint

• Minke Tromp | Bureau voor Toegepaste Filosofie

Newfinancialforum.nl/minke-tromp

• Boudewijn van Uden | a.s.r.

Newfinancialforum.nl/boudewijn-van-uden

• Ivo Valkenburg | Valkenburg bv

Newfinancialforum.nl/ivo-valkenburg

• Gert Vasse | Ockto

Newfinancialforum.nl/gert-vasse

• Tjibbe van der Veen | Oare Wei

Newfinancialforum.nl/tjibbe-van-der-veen

• Cas Verhage | Nh 1816 Verzekeringen

Newfinancialforum.nl/cas-verhage

• Pauline Versteegh | Create Your Future

Newfinancialforum.nl/pauline-versteegh

• Jan Verstegen | Eerste stap.nl

Newfinancialforum.nl/jan-verstegen

• Carla Verwijmeren | Smartvoices

Newfinancialforum.nl/carla-verwijmeren

• Hans Visser | Zwitserleven

New financial forum.nl/hans-visser

• Valentina Visser | Havelaar & Van Stolk

Newfinancialforum.nl/valentina-visser

• Jack Vos

Newfinancialforum.nl/jack-vos

• Willem Vreeswijk | NFF/VVP

Newfinancialforum.nl/willem-vreeswijk

• Owen de Vries | Heartful Banking

Newfinancialforum.nl/owen-de-vries

• Michiel van Vugt / NNEK

Newfinancialforum.nl/michiel-van-vugt

• Esther Vuijsters / NNEK

Newfinancialforum.nl/esther-vuijsters

• Petra van der Wal | Petra van der Wal Detachering

Newfinancialforum.nl/petra-van-der-wal

• Ruud van der Wal | Monuta

Newfinancialforum.nl/ruud-van-der-wal

• Ozewald Wanrooij | Neutralis

Newfinancialforum.nl/ozewald-wanrooij

• Judith Webber | Pure Human

Newfinancialforum.nl/judith-webber

• Carolien Wegener / Wire Group

Newfinancialforum.nl/carolien-wegener

• Johan Wempe / VU/FEWEB

Newfinancialforum.nl/johan-wempe

• Arnoud Wennekus / AOV-ZZP.nl

Newfinancialforum.nl/arnoud-wennekus

• Richard Weurding | Verbond van Verzekeraars

Newfinancialforum.nl/richard-weurding

• Angelo Wiegmans | Bedrijf Plus

Newfinancialforum.nl/angelo-wiegmans

• Marijn Wiersma / Arise

Newfinancialforum.nl/marijn-wiersma

• Enno Wiertsema | Adfiz

Newfinancialforum.nl/enno-wiertsema

• Marc Wilhelmus | VLPN

Newfinancialforum.nl/marc-wilhelmus

• Peter Wormskamp | Helder Beheerd

Newfinancialforum.nl/peter-wormskamp

• Patricia Wouda | Patricia Wouda

Newfinancialforum.nl/patricia-wouda

• Diana Zandbergen | WIFS

Newfinancialforum.nl/diana-zandbergen

• Meino Zandwijk | dutch

Newfinancialforum.nl/meino-zandwijk

• Amba Zeggen | Risk & Goverance

New financial forum.nl/amba-zeggen

• Marieke van Zuien | BNP Paribas Cardif

Newfinancialforum.nl/marieke-van-zuien

• Harry van der Zwan | Nationale-Nederlanden

Newfinancialforum.nl/harry-van-der-zwan

LENTE 2020 NFM | 59


NEW FINANCIAL MAGAZINE

Het meest inspirerende en vooruitstrevende

magazine voor financieel dienstverleners

Boordevol Crazy Ones, Young Ones, Innovatie,

Diversiteit, Leiderschap, Taboes, Betekenis,

Rendement en Pure winst

Het magazine is een van de uitingen van de stichting New Financial Forum.

De stichting bundelt krachten, ideeën, inspiratie en best practices van positief

ingestelde mensen die gezamenlijk een bijdrage leveren aan een gezonde

en gerespecteerde financiële sector. Het Forum organiseert bijeenkomsten,

workshops, faciliteert dialogen, is aanjager van vernieuwing, voegt betekenis

toe en is de stem van een innovatieve en betrokken financiële sector.

WEES VERZEKERD VAN PURE INSPIRATIE EN BEST PRACTICES EN MELD

JE AAN OP WWW.NEWFINANCIALFORUM.NL

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!