17.04.2020 Views

Jaarverslag 2019

Het jaarverslag van Erasmus Centrum voor Zorgbestuur over 2019

Het jaarverslag van Erasmus Centrum voor Zorgbestuur over 2019

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur B.V.

Rotterdam

Jaarverslag 2019


Voorwoord

JAARVERSLAG 2019

2


Erasmus Centrum voor Zorgbestuur wil een vormingsplaats, ontmoetingsplaats en

vrijplaats zijn voor leiders in de zorg om samen te werken aan de kwaliteit van (de

besturing van) de zorg.

In 2019 ontmoetten wij onze deelnemers, alumni, onderzoekers, docenten en

relaties op allerlei plekken: in conferentiecentra ‘op de hei’, in het mooie Paviljoen

van de Erasmus Universiteit, bij zorginstellingen en soms op onverwachte plekken

zoals een museum. We legden werkbezoeken af en gingen samen op reis. We

ontwikkelden nieuwe onderwijsprogramma’s en startten nieuw onderzoek. We

hadden het er druk mee en zijn trots op het resultaat! U kunt er alles over lezen in dit

verslag.

Inmiddels is het 2020 en waart het coronavirus door de wereld. Deelnemers aan

onze programma’s werken in de frontlinie. Zij sturen crisisteams aan, springen bij

op de werkvloer, en moeten daarbij moeilijke beslissingen nemen. Voor Erasmus

Centrum voor Zorgbestuur betekent het dat wij onze deelnemers niet langer

persoonlijk ontmoeten op al die verschillende plekken. Wel blijven we onze

deelnemers steunen en begeleiden. Dit doen we via online meetings en begeleiding

op maat. Want juist nu – in moeilijke tijden – is tijd maken voor reflectie essentieel.

Even stil staan bij wat je meemaakt en wat je gaande houdt, even je aandacht

richten op de horizon – voorbij de acute crisis. Luisteren naar elkaar, leren en

reflecteren.

Wij leren elke dag. We ontdekken nieuwe manieren van (online) onderwijsgeven en

helpen elkaar bij het uitdenken van alternatieve werkwijzen. Voorwaarde bij dit alles

is dat we niet inboeten op kwaliteit. Dat betekent ook dat we sommige dingen niet

kunnen doen nu en we die voorlopig moeten uitstellen.

Sommige veranderingen als gevolg van de corona pandemie zullen tijdelijk van

aard zijn, andere mogelijk permanent. Niet alle consequenties zijn per se negatief.

Volgend jaar maken we opnieuw de balans op, samen met onze deelnemers en

misschien ook wel samen met u.

Namens alle collega’s van Erasmus Centrum voor Zorgbestuur,

Wilma van der Scheer

Directeur

3

JAARVERSLAG 2019


Inhoudsopgave

Voorwoord 2

Colofon

Dit is een uitgave van Erasmus Centrum voor Zorgbestuur

Teksten Erasmus Centrum voor Zorgbestuur.

Grafische realisatie Grapefish, Voorschoten.

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur is een onderdeel van Erasmus School of

Health Policy & Management van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

www.erasmuscentrumzorgbestuur.nl

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Missie & visie 5

Onderwijsprogramma’s 7

Studiedagen en symposia 13

Academische werkplaats 17

Maatwerk 20

Samenwerkingsrelaties 22

Kwaliteit en integriteit 25

In de media 27

Team 31


Missie & visie

1

5

JAARVERSLAG 2019


Erasmus Centrum voor Zorgbestuur is een plek waar wetenschap over en

praktijk van de zorg samen komen, waar nieuwe kennis gegenereerd wordt en

nieuwe perspectieven ontstaan.

Onze missie: bijdragen aan de kwaliteit van de (besturing van de) zorg!

Onze insteek: een vormingsplaats en ontmoetingsplek zijn voor leiders in de zorg;

en een werkplaats waar onderzoekers in co-productie met mensen uit de praktijk

onderzoek verrichten met als rode draad ‘goede zorg met goed bestuur’.

Wij geven invulling aan deze ambities door:

1. goed gefundeerde en actuele opleidingsprogramma’s voor leiders in de zorg.

Onze open opleidingsprogramma’s zijn er voor diverse doelgroepen: bestuurders

van zorgorganisaties, toezichthouders, strategisch managers in de zorg, leidinggevende

professionals en in enkele gevallen ook voor zorgverzekeraars, medewerkers

van (semi)overheidsinstanties of zakelijke dienstverleners. Kenmerkend

voor de programma’s zijn:

a) een meervoudig perspectief op (strategische) ontwikkelingen in de zorg;

b) een persoonlijke benadering;

c) reflectie op het eigen handelen als rode draad;

d) een onderzoekende aanpak.

2. onderzoek naar ‘goede zorg met goed bestuur’ in al haar facetten.

Onder de paraplu van de academische werkplaats zorgbestuur werken mensen uit

de praktijk van zorg en bestuur samen met academici aan kennisontwikkeling. In de

werkplaats doen we onderzoek naar relaties en machtsverhoudingen die cruciaal

zijn voor zorgorganisaties. Soms staan de relaties met externe stakeholders centraal

als banken en verzekeraars, soms de onderlinge relaties tussen zorgorganisaties,

soms de relaties binnen zorgorganisaties: tussen managers, professionals, cliënten.

Juist de uiteenlopende perspectieven zijn nodig om daarvan te leren en tot nieuwe

inzichten te komen.

belicht; door onderzoek te verbinden aan onze opleidingsprogramma’s; door het

samen met deelnemers onderzoeken van vraagstukken.

4. activiteiten op maat, voor de vraagstukken van specifieke organisaties of regio’s.

Via maatwerkactiviteiten helpen wij (samenwerkende) zorgorganisaties bij cruciale

kwesties die vragen om het opnieuw doordenken van werkwijzen, samenwerkingsen

omgangsvormen. Na een kritieke periode is er bijvoorbeeld behoefte aan herstel,

opbouw en nieuwe inspiratie tussen betrokkenen. Of men wil zich voorbereiden op

een toekomst waarin een andere inbreng wordt gevraagd van zorgprofessionals:

medisch en verpleegkundig leiders. Wij kunnen via maatwerk opleidingen helpen bij

de voorbereiding op en toerusting voor de volgende fase.

Voor 2019 was onze ambitie om (nog) beter te laten zien dat we van de wetenschap

én de praktijk zijn. We wilden zowel de wetenschappelijke pijler onder ons Centrum

als de pijler geworteld in de praktijk versterken, nadrukkelijker bruggen bouwen

daartussen, en meer podium geven aan onze maatwerkactiviteiten.

De werklijnen voor 2019 waren:

1. Versterken onderzoekinfrastructuur via de academische werkplaats;

2. Versterken maatwerk activiteiten waarin praktijkvraagstukken centraal staan;

3. Versterken ontmoeting wetenschap en praktijk via nieuwe werkvormen;

4. Investeren in eigen vakmanschap door meer kennisdeling en georganiseerde

reflectie;

5. Investeren in passende (nieuwe) vormen van pr en marketing.

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur is een onafhankelijk instituut met een

academische grondslag. Thuisbasis is Erasmus School of Health Policy &

Management (ESHPM) van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

3. ontmoetingen tussen wetenschap, praktijk en beleid van de zorg.

Ontmoetingen tussen wetenschap, praktijk en beleid vindt op diverse manieren

plaats. Door in onze opleidingsprogramma’s het gesprek tussen wetenschappers,

mensen uit de praktijk van de zorg en uit de wereld van het beleid te faciliteren;

door toegepast onderzoek binnen de academische werkplaats zorgbestuur, door het

organiseren van studiedagen waar vanuit de diverse invalshoeken thema’s worden

JAARVERSLAG 2019

6


Onderwijsprogramma’s

2

7

JAARVERSLAG 2019


Programma aanbod

De onderwijsprogramma’s van

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur

zijn er voor diverse doelgroepen:

bestuurders van zorgorganisaties,

toezichthouders, strategisch

managers/directeuren in de zorg en

(leidinggevende) professionals.

Elk programma kent zijn eigen evenwicht

tussen theoretische kennis,

praktijkervaringen en reflectie. De

doelgroep, doelstelling en persoonlijke

leervragen van deelnemers bepalen

mede de inhoud.

De programma’s richten zich op:

• Het benodigde handelings repertoire

voor het aansturen van

processen;

• Persoonlijke effectiviteit (zelfkennis

en vaardigheden);

• Kennis over actuele en relevante

thema’s in de gezondheidszorg en

de eigen positionering daarin.

Voorop staat het leren uit de praktijk

(eigen casuïstiek) en het leren van

elkaar. Zo worden eigen ervaringen een

leermiddel en benutten we optimaal de

aanwezige kennis uit diverse sectoren

van de gezondheidszorg. Jaarlijks

worden de onderwijsprogramma’s

vernieuwd qua inhoud en werkvormen.

Zo blijven de programma’s state-ofthe-art

en passend voor de leiders van

vandaag en morgen.

Waarden van Zorg

Een zoektocht naar waarden in de

zorg met eindverantwoordelijke

bestuurders.

programma directeuren:

prof. dr. Paul Frissen

prof. dr. Pauline Meurs

15 deelnemers

Strategisch

Vastgoedbeleid

Tweedaags programma over het

strategisch beoordelen en aansturen

van vastgoedvragen.

programma directeur:

prof. dr. Richard Janssen

24 deelnemers

Imagine2

Een programma om medisch

specia listen toe te rusten een

leiden de rol te nemen in de

continue verbetering van de zorg.

programma directeuren:

dr. Wilma van der Scheer

dr. Kris Vanhaecht

dr. Lizette van Veen-Berkx

Master Class

Management development programma

voor eindverantwoordelijke

bestuurders van gezondheidszorgorganisaties.

programmadirecteuren:

dr. Wilma van der Scheer

prof. dr. Pauline Meurs

21 deelnemers

Top Class

Management development

programma voor toekomstige bestuurders

van gezondheidszorgorganisaties.

programma directeur:

mr. Helene Wüst

22 deelnemers

Financieel Bestuur

in de Zorg

Behandelt actuele en aankomende

finan cieel-economische

vraagstukken van managers en

bestuurders in de zorg.

programma directeur:

dr. ir. Joost Zuurbier

Academische Leergang

Zorg Management

Zes academische bijeenkomsten

over het strategisch management

en bestuur van organisaties in

de zorg.

programma directeur:

drs. Lucie Boonekamp

18 deelnemers

Master of Health

Business Administration

De enige internationaal geaccrediteerde

MBA-opleiding in Nederland

specifiek voor de zorg.

programma directeuren:

dr. Maarten Janssen

Frank van Gool, Msc.

prof. dr. Richard Janssen

MHBA 2018-2020 22 deelnemers

Nieuw Verpleegkundig

Leiderschap

Een programma voor verpleegkundig

leiders, die het voortouw

nemen in ontwikkelingen binnen

de zorg.

programma directeur:

drs. Lucie Boonekamp

Governance Class

Voor ervaren toezichthouders en

voorzitters van raden van toezicht

in de gezondheidszorg.

programma directeur:

dr. Marlies Ott

31 deelnemers

Medisch Specialist en

Bestuur

Een programma voor bestuurlijke

medici die zich verder willen

bekwamen op bestuur lijk, persoonlijk

en inhoudelijk vlak.

programma directeur:

drs. Piet-Hein Buiting, arts

10 deelnemers

Programma’s op maat

In 2019 werden vijf maatwerkprogramma's

uitgevoerd.

Zie pagina 20

16 deelnemers

17 deelnemers

20 deelnemers

JAARVERSLAG 2019

8


Deelnemers

De ambitieuze en kritische deelnemers aan onze programma’s vinden bij Erasmus

Centrum voor Zorgbestuur een plek om in een vertrouwde groep van peers na te

denken over eigen leervragen en de toekomst van de zorg. Deelnemers fungeren

daarbij als elkaars collega, coach en criticaster. Zij steunen elkaar, en nemen

elkaar de maat. Het netwerk dat zij tijdens de onderwijsprogramma’s opbouwen

is van blijvende meerwaarde. Deelnemers zijn werkzaam in diverse sectoren van

zorg, maar zij kunnen ook werkzaam zijn voor een zorgverzekeraar, de overheid of

zakelijke dienstverleners.

300

250

200

238

Deelnemers 2018 vs 2019

281

In 2019 vonden 359 leiders in de zorg hun weg naar de onderwijsprogramma’s van

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur. Dit is ruim 30% meer ten opzichte van 2018,

daarvan komt de helft voor rekening van de maatwerkprogramma’s.

150

100

open programma’s

maatwerk

Deelnemers van de open onderwijsprogramma’s hebben veelal een managerial

functie. Zij zijn bestuurder, directeur of manager. Vaak zijn zij of bedrijfskundig

of zorginhoudelijk opgeleid. Een deel van de deelnemers is ook nu nog actief

als zorgprofessional. Zij combineren hun zorginhoudelijke functie met een

management- of leiderschapstaak.

50

0

36

2018 2019

78

Functie deelnemers open programma’s

13%

40%

20%

20%

7%

toezichthouders medisch leiders verpleegkundige leiders

bestuurders

managers/directeuren

9

JAARVERSLAG 2019


Studiereizen en werkbezoeken

Werkbezoeken en studiereizen zijn in veel van onze programma’s een vast

onderdeel. Deelnemers leggen werkbezoeken af in binnen- en buitenland, en bij

elkaar. Dit helpt de vanzelfsprekendheden van de zorg in Nederland scherp te

zien en te bediscussiëren, levert nieuwe inzichten en energie op.

In 2019 brachten de werkbezoeken en studiereizen ons o.a. naar Chicago,

Brussel, Londen, Manchester, Lyon en Barcelona.

Health Care Potentials: Londen en

Manchester 27 t/m 29 november

Not: what is the matter with you,

but: what matters to you

‘Wat een passie hebben deze mensen voor hun vak.

En wat een bereidwilligheid om kennis te delen!’ De

deelnemers van het Health Care Potentials programma

zijn aangenaam verrast. Bevlogen sprekers en interessante initiatieven inspireren

de deelnemers. Hoe zit de zorg in Groot-Brittannië in elkaar, en hoe wordt die

gefinancierd? Hoe gaan de Britten om met de uitdagingen waar ook hier de zorg voor

staat? ‘Uiteindelijk ben ik veel meer te weten gekomen dan vooraf verwacht.’

CANADA

CHIGAGO

In mei reisde Lizette van Veen-Berkx

naar Canada voor een bliksembezoek

aan het kinderziekenhuis van het Health

Sciences Center (HSC) Winnipeg, het

grootste academische ziekenhuis in de

provincie Manitoba. Ze verzorgde daar

de jaarlijkse Thorlakson Lecture, voor

staf en studenten van het ziekenhuis.

Haar lezing over de resultaten van haar

promotieonderzoek naar OK-planning

werd in Winnipeg enthousiast ontvangen.

Vooral het onderdeel over het beter

voorspellen van de anesthesietijd viel

in goede aarde bij het hoofdzakelijk

chirurgisch publiek.

Master Class: Chicago 30 maart t/m 6 april

Leiderschap, solidariteit en kwaliteit van

zorg in de Amerikaanse vrije markt

De Amerikaanse gezondheidszorg vergelijken met de

Nederlandse is een ‘relativerende ervaring’, volgens

deelnemer Gerard Gerding. ‘Of de praktijk aldaar – als je

dat al zou willen – geheel of deels naar de Nederlandse

context valt over te planten, blijf ik betwijfelen. Maar voor

een zorgbestuurder zoals ik is het buitengewoon relativerend om met eigen ogen te

aanschouwen dat het er in een ander welvarend land toch radicaal anders aan toe

kan gaan.’ (lees het hele verslag van Gerard Gerding op onze pagina ‘blogs’)

JAARVERSLAG 2019

10


MANCHESTER

LONDEN

Nieuw Verpleegkundig Leiderschap: Rotterdam, Antwerpen,

Leuven en Brussel 17 t/m 19 maart

De stem van de verpleegkundige

Innovaties in de zorg, het ‘Magnet systeem’

voor verpleegkundig leiderschap en de

theorie en praktijk van de kwaliteit van zorg

in België: het programma voor deze reis

was veelzijdig. De medewerkers van het

wijkgezondheidscentrum de Brug in Molenbeek maakten indruk, door de manier

waarop ze de patiënt centraal stellen en samenwerken met andere organisaties. Wat

de deelnemers van de reis mee naar huis namen: ‘Als verpleegkundige heb je een

belangrijke stem, gebruik die ook. Wees bewust dat jij het verschil kan maken.’

ROTTERDAM

ANTWERPEN

BRUSSEL

LEUVEN

Top Class: Brussel 23 en 24 januari

Hoe het Europese spel wordt gespeeld

Hoe bemoeit de EU

zich direct en indirect

met de Nederlandse

gezondheidszorg?

En hoe werkt

‘Europa’? Deelnemers

maakten kennis met

vertegenwoordigers

van de belangrijkste

Europese instellingen en andere stakeholders die

zich bezighouden met het besluitvormingsproces van

wet- en regelgeving. ‘Bijzonder om hier te mogen zijn’,

merkte een van de deelnemers op. ‘Ik heb een heel

andere kijk op Europa gekregen, een veel positievere.

Europa is een goed voorbeeld van samenwerken.’

BARCELONA

MHBA: Lyon en Barcelona 27 oktober-2 november

‘healing environment’ avant la lettre

De verschillen tussen de zorgsystemen in beide landen zijn groot. Het Franse

zorgstelsel regelt centraal 78% van de financiering via departementen, vertelt de

directeur van Angence Regionale de

Sante in Lyon. En in het universiteitsziekenhuis

van Barcelona horen we dat

in het Spaanse zorgsysteem belangrijke

beslissingsbevoegdheden en de

uitvoering zijn belegd bij de regio’s.

Daarmee ziet de zorg in iedere regio er

anders uit. Een hoogtepunt in Barcelona

was het bezoek aan Hospital de la Santa

Creu I Santa Pau. Dit prachtige, voor het

grootse deel niet meer operationele,

ziekenhuis is adembenemend: ‘healing

environment’ avant la lettre!

11

JAARVERSLAG 2019


MOOC ‘Regulated Competition in Healthcare Systems:

Theory & Practice’

In oktober 2019 werd de Massive Open Online Course (MOOC) ‘Regulated

Competition in Healthcare Systems: Theory & Practice’ gelanceerd. Deze

cursus is over de hele wereld gratis toegankelijk voor iedereen met een

internetverbinding. Een uitstekende manier om expertise te verspreiden onder

studenten, professionals en wetenschappers – van over de hele wereld - met een

interesse in stelsel- en verzekeringsvraagstukken in de gezondheidszorg.

De MOOC is het resultaat van een vruchtbare samenwerking tussen de sectie Health

Systems & Insurance van ESHPM en Erasmus Centrum voor Zorgbestuur en werd

mede mogelijk gemaakt door een subsidie voor onderwijsvernieuwing. Een deel

van de subsidie is gebruikt voor het maken van een serious game. Deze was vorig

jaar al af en wordt gebruikt in onder meer het onderwijs van onze Master of Health

Business Administration (MHBA). De MOOC had meer voeten in de aarde. Frank

Eijkenaar en Richard van Kleef (beide werkzaam voor de sectie Health Systems &

Insurance) werden de trekkers van het project. Concreet behandelt de MOOC de

theorie en achtergrond van gereguleerde concurrentie en de randvoorwaarden

voor toepassing van dit ordeningsmodel in de praktijk. Ook voor deelnemers aan

programma’s van Erasmus Centrum voor Zorgbestuur, die minder thuis zijn in deze

thematiek, is de MOOC een aanrader!

LMNR

Sinds 2016 wordt samen met de Universiteit Utrecht uitvoering gegeven aan het

Leadership Mentoring in Nursing Research Programma voor gepromoveerde

verpleegwetenschappers met potentie om de nieuwe generatie leiders in het

verpleegkundig onderzoek te vormen. Het programma is de verantwoordelijkheid

van de UU. Voor de voorbereiding en uitvoering zochten zij samenwerking met

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur, met als resultaat dat de programmaleiding

in handen is van drs. Lucie Boonekamp en Thóra Hafsteinsdottír van het UMC

Utrecht. Het programma wordt mogelijk gemaakt door ZonMw. In 2019 ging de

tweede lichting van het intensieve tweejarige leiderschapsprogramma van start.

‘Het is geweldig om te zien hoe deze verplegingswetenschappers die heel goed zijn

in hun vakgebied, ook het podium leren pakken en naar buiten treden, met andere

woorden zich laten zien als leiders in hun vakgebied’, zegt Lucie Boonekamp.

Nieuwsgierig naar deze MOOC? Klik door naar https://www.coursera.org/learn/

regulated-competition-healthcare-systems en meld je gratis aan bij Coursera!

JAARVERSLAG 2019

12


Studiedagen en symposia

3

13

JAARVERSLAG 2019


Jaarlijks organiseren we verschillende ontmoetingen tussen wetenschap,

praktijk en beleid van de zorg.

Deelnemers zijn onze alumni, collega’s van de universiteit en mensen uit ons

brede netwerk in de zorg en daarbuiten. Ook trekken de bijeenkomsten een eigen

publiek en kunnen mensen zo voor het eerst kennis maken met het Centrum voor

Zorgbestuur.

In 2019 vonden er vier bijzondere bijeenkomsten plaats: de Laprélezing, twee

studiedagen rondom een specifiek thema en het afscheidssymposium van collega

Marlies Ott.

Laprélezing

Verbanden leggen

Op donderdag 28 maart vond de Laprélezing plaats, de eerste in een reeks

tweejaarlijkse lezingen over de theorie en de praktijk van besturen in de zorg.

ESHPM en Erasmus Centrum voor Zorgbestuur organiseren deze lezing, die de naam

draagt van Ruud Lapré, medeoprichter van de faculteit en de eerste Master Class

voor zorgbestuurders van het Centrum. De presentaties werden omlijst met muziek

en kunst van het Outsider Art Museum, in lijn met de passie voor kunst van Ruud

Lapré en zijn echtgenote Marga.

Ernst Kuipers, bestuursvoorzitter van Erasmus MC betoogde voor een volle zaal

dat we slimmer gebruik moeten maken van netwerken en de juiste professionals

op de juiste plekken. Hij schetste een beeld van ontwikkelingen die invloed hebben

op de zorg: van klimaatverandering en de verschuiving van tropische ziektes over

de wereld, tot de invloed van big data, kunstmatige intelligentie en robotica op de

geneeskunde. Samenwerkingen tussen zorg en (technische) universiteiten worden

hierdoor steeds nauwer.

De eerste Laprélezing is een samensmelting gebleken van praktijkervaringen, visie

op zorg, wetenschappelijk onderzoek en de verrijking van kunst. Een ontmoeting

waarbij kennis over de zorg is gedeeld en nieuwe verbanden met kennisdomeinen

zijn gelegd.

JAARVERSLAG 2019

14


Betalen voor Waarde

Studiedag 17 april

Kunnen we de zorg anders en beter organiseren? Wat zou dat kunnen opleveren? Op

woensdag 17 april kwam een select gezelschap van zorgverzekeraars, ziekenhuizen,

financiers en academici op uitnodiging van Joost Zuurbier bijeen om te praten

over substitutie van zorg, de bekostiging en de verbinding met het toevoegen van

waarde.

Het besturen van netwerken

Conferentie 6 juni 2019

Netwerken: het woord in de zorgsector van 2019. Netwerken zijn niet nieuw,

maar gaan steeds vaker over (organisatie)grenzen heen, en worden steeds

complexer. In onze Invitational Conference ‘Netwerkbesturing: apart-together’

op donderdag 6 juni 2019 doken we dieper in de kansen en uitdagingen van

netwerken in de ziekenhuiszorg. Dat het thema ‘hot’ is bleek wel uit de

aanmeldingen: dat waren er meer dan we konden plaatsen.

Het Nederlandse zorglandschap is een lappendeken van kleine zorgnetwerken,

rondom patiëntgroepen of tussen professionals. Het aantal netwerken waar

zorgorganisaties in betrokken zijn, is groot. Zo telde Erasmus MC 235 netwerken.

Netwerken bieden kansen en nieuwe mogelijkheden, maar stellen bestuurders ook

voor nieuwe bestuurlijke dilemma’s. Waar ligt de (eind)verantwoordelijkheid voor de

geleverde zorg, welke mate van formalisering is nodig en hoe is de verantwoording

georganiseerd? Het zijn slechts enkele vragen waar bestuurders voor staan. Het

besturen van netwerken behelst het sturen van gedrag en handelen van jezelf, maar

ook van anderen. Dit gaat het best wanneer intern afspraken en financiën op orde

zijn. Dan is de organisatie weerbaarder voor de risico’s en staan stakeholders meer

open voor de kansen die netwerksamenwerking met zich meebrengt.

15

JAARVERSLAG 2019


“Hoe collegiaal wil je zijn?”

Afscheidssymposium voor Marlies Ott

Marlies Ott was bijna 20 jaar aan het Erasmus Centrum voor Zorgbestuur

verbonden. Als programmadirecteur van de Top Class heeft Marlies vele

managers en directeuren voorbereid op een bestuursfunctie in de zorg. Het

thema van haar afscheidssymposium op 3 oktober was: collegialiteit.

Ruim tachtig (oud-) collega’s, (zakelijke) vrienden en deelnemers van de Top Class

van de afgelopen zeventien jaar stonden samen stil bij het thema collegialiteit. Anja

Schouten sprak als politiechef van de eenheid Noord-Holland over hoe collegialiteit

een verdedigingsmechanisme kan zijn. Als voormalig bestuurder in de zorg weet

ze dat het in deze sector heel anders is dan bij de politie. Joris van Eijck, directeur

zorg bij Menzis, vertelde dat collegialiteit is: je collega’s helpen en ondersteunen

wanneer dat nodig is. Zien wie hulp kan gebruiken, en zelf om hulp durven vragen.

Bestuurders kunnen dit aan hun medewerkers voordoen, om het binnen een

organisatie aan te moedigen.

Collegialiteit draait volgens Marlies om samenwerken aan een gemeenschappelijk

doel, elkaar steunen, en elkaar feedback geven, zodat je samen beter wordt. Zij

concludeert: ‘Als je in een positie bent waar je collegialiteit kunt ervaren, geniet

ervan.’

JAARVERSLAG 2019

16


Academische werkplaats

4

17

JAARVERSLAG 2019


Kennisontwikkeling vanuit wetenschap en praktijk: in de academische

werkplaats werken onderzoekers en praktijkmensen uit de zorg samen aan

actueel en relevant onderzoek. ‘Goede zorg met goed bestuur’ is het centrale

thema.

Uitgangspunten van de academische werkplaats zijn:

• Actuele besturingsvraagstukken

In de academische werkplaats zorgbestuur staan actuele besturingsvraagstukken

centraal.

• Relevant voor de wetenschap, bruikbaar voor de praktijk

De vraagstukken van deelnemers aan onze opleidingsprogramma’s zijn een

belangrijke inspiratiebron bij het bepalen van de onderzoeksagenda. Het

continue gesprek met mensen uit de praktijk van de zorg en wetenschap helpt

ons bij het selecteren van nieuwe vraagstukken.

• Vorm volgt inhoud

Het ene vraagstuk leent zich beter voor een kort onderzoek, het ander voor

een studiemiddag, een scriptie, of een promotie. Het kan allemaal. Er is ruimte

voor kortdurende onderzoeken (in opdracht), als ook uitgebreide onderzoeken

van (buiten) promovendi. Waar mogelijk leggen we een verbinding met onze

onderwijsprogramma’s.

Het resultaat is een scala aan onderzoeksactiviteiten. De diversiteit is groot.

Er zijn eigen onderzoeksprogramma’s, geïnitieerd door het Centrum, er zijn

samenwerkingen rondom promoties, er wordt opdrachtonderzoek gedaan

en ondersteuning geboden aan initiatieven van deelnemers/alumni van onze

programma’s.

Opgedane inzichten worden breed gedeeld, met onze alumni, met deelnemers

aan de onderwijsprogramma’s van Erasmus Centrum voor Zorgbestuur, met leden

van de NVZD, met collega onderzoekers en studenten van ESHPM via o.a. (inter)

nationale vakbladen, deelname aan studiedagen, congressen en symposia.

Onderzoeksprogramma Zorg voor Management

Het onderzoeksprogramma Zorg voor Management is in 2000 gestart door

Pauline Meurs. Het programma behelst zowel grootschalig kwantitatief onderzoek als

specifieke kwalitatieve onderzoeken en heeft geresulteerd in vele publicaties.

Onderdeel van het programma is dat eens in de vijf jaar een grootschalige enquête

wordt uitgevoerd onder leden van de NVZD. Het doel? Een actueel inzicht in de

functie van zorgbestuurder in al zijn complexiteit. De volgende enquête vindt plaats

in 2020.

Onderzoeksprogramma Gedeeld besturen

In 2018 startte een nieuw onderzoeksprogramma over het thema Gedeeld besturen

in de zorg.Tegen de achtergrond van de ‘vermaatschappelijking’ van de zorg

ontstaan nieuwe strategische vragen en ideeën over de aansturing van de zorg.

Steeds vaker worden strategische verantwoordelijkheden gedeeld tussen

beroepsgroepen en organisaties. In dit kader vinden twee promotieonderzoeken

plaats. In het onder-zoek van Oemar van der Woerd staat de bestuurlijke invalshoek

centraal. In het onderzoek van Hugo Peeters ligt de focus op de veranderende

omgang tussen zorgprofessionals en cliënten.

NVZD-leerstoel

De nauwe samenwerking met de NVZD en haar leerstoelhouder heeft het promotieonderzoek

van Tessa van Dijk mogelijk gemaakt naar de consequenties van Basel III

en Solvency II voor het functioneren van zorgorganisaties.

Flexibiliteit in zorgorganisaties

Het thema van het promotieonderzoek van Frank van Gool, programmamanager van

de MHBA, gaat over controle en flexibiliteit in zorgorganisaties. Hij promoveert bij de

universiteit van Tilburg.

JAARVERSLAG 2019

18

Bestuurswisselingen

Het promotieonderzoek van Hanneke Beijer gaat over bestuurswisselingen in

Nederlandse ziekenhuizen en de effecten op bestuurlijke continuïteit, stabiliteit en

vernieuwing. In de begeleiding wordt samengewerkt met de Universiteit Utrecht.


Spiegelbeeld kwaliteitskader

gehandicaptenzorg 2018:

Reflectie vanuit meerdere perspectieven

De bestuurder en de filosoof

‘De bestuurder en de filosoof’ is een onderzoeksproject van alumnus Anita

Wydoodt, bestuurder Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis, en Mieke Moor, filosofe. Zij

onderzoeken de ‘binnenkant’ van besturen. Wat houdt zich schuil achter het meer

gebruikelijke (buitenkant)beeld van de bestuurder als daadkrachtig, besluitvaardig

en visionair? En wat laat zich meer innerlijk voelen als aarzeling, niet-weten en

onzekerheid?

Tekening: Marleen van Kempen

Elke reflectie op iets veronderstelt zowel een

voorafgaande vertrouwdheid met de zaak als

een zekere mate van vervreemding.

1

Spiegelbeeld gehandicaptenzorg

In opdracht van Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) onderzochten

Wilma van der Scheer en Annemiek Stoopendaal hoe het kwaliteitskader zorgaanbieders

in de langdurige gehandicaptenzorg helpt om het leren en verbeteren in

de organisatie (en daarmee in de sector) te stimuleren. Het onderzoek biedt een

meervoudig perspectief op kwaliteit. Rondom de presentatie van het rapport werd

op 20 januari door de VGN een congres georganiseerd.

Leiderschap in ontwikkeling

Ton Lemaire, antropoloog

De verzekeringsgeneeskundige professional

In 2019 is door Jeannette Hoevers (UWV) een start gemaakt met haar

promotieonderzoek naar botsende logica’s in de praktijk van verzekeringsartsen en

ECVZ Rapport_Spiegelbeeld VGN.indd 1 27-01-2020 09:05

bedrijfsartsen.

Medisch Leiderschap

Mathilde Berghout deed in 2019 als onderdeel van haar promotie onderzoek naar

de ontwikkeling van het medisch leiderschap van de deelnemers aan het Imagine2

programma. Het heeft geresulteerd in een mooie publicatie in Sociology of

Health & Illness.

Het post-mbo programma Vakmanschap en Leiderschap is enig in zijn soort.

ZuidOostZorg en Friesland College ontwikkelden het voor de zorgmedewerkers

van ZuidOostZorg. Wilma van der Scheer en Petra Cremers onderzochten op welke

manier de deelnemers hun eigen leiderschap vorm geven en van betekenis voorzien,

en wat dat betekent voor de praktijk van de zorgverlening.

It takes two to Tango

Het onderzoeksproject ‘It takes two to Tango’ is een initiatief van Christel Deckers,

interim-bestuurder in de zorg. Zij onderzoekt de ontwikkeling van de relatie tussen

werkgever (raad van toezicht) en werknemer (raad van bestuur) vanaf de start van

het werving en selectieproces tot en met het eerste jaar van de aanstelling van de

desbetreffende bestuurder.

19

JAARVERSLAG 2019


5

Maatwerk

JAARVERSLAG 2019

20


Soms staan organisaties voor moeilijke keuzes. Zij verkeren in een cruciale fase

die vraagt om het opnieuw doordenken van de structuur en de cultuur van de

organisatie, het tegen het licht houden van werkwijzen, samenwerkings- en

omgangsvormen. Na een kritieke periode is er bijvoorbeeld behoefte aan herstel,

opbouw en nieuwe inspiratie of er is behoefte aan een ander soort leiderschap.

Door middel van een programma op maat spelen wij in op de specifieke

leervragen van organisaties, teams en individuen.

Steeds vaker spelen vraagstukken ook op regioniveau. Een programma voor de

regio kan de samenwerking tussen disciplines en organisaties bevorderen en helpen

een kwalitatief goed antwoord te formuleren op de regionale zorgvraag en hoe het

samenwerkingsverband te besturen.

Marjoke van Mierlo over het maatwerkprogramma Nieuw

Verpleegkundig Leiderschap Regio Gooi- en Vechtstreek

‘In 2017 volgde ik zelf de leergang Nieuw Verpleegkundig Leiderschap. Dat is

zo’n bijzondere en mooie leergang, ik vond het echt een cadeau om mee te

mogen doen. Deze leergang was precies waar ik behoefte aan had: je wordt

gevoed en gevormd, je leert een visie ontwikkelen en krijgt vaardigheden

aangeleerd om die visie uit te dragen. Meer mensen in mijn organisatie zouden

deze leergang moeten volgen, vond ik. Ik wilde meer massa in de organisatie,

een groep verpleegkundigen met dezelfde bagage als die ik had gekregen.

Met Helene Wüst en Lucie Boonekamp hebben we het programma gepitcht

voor bestuurders van organisaties in de regio. 22 verpleegkundigen kregen de

kans om mee te doen, de helft van hen kwam uit Tergooi, de andere helft uit

zorgorganisaties in de regio Gooi- en Vechtstreek.

‘Je ziet nu mooie dingen gebeuren. Het programma gaat heel sterk over kijken

naar je eigen wijze, over hoe je zelf bent als leider. Bij de deelnemers zie je een

nieuw elan, ze tonen leiderschap. Ze hebben een droom, een idee, en ze pakken

de verantwoordelijkheid ook op om met dat idee iets te doen. Ze durven in

de organisatie kritische vragen te stellen, en ze zijn zich ervan bewust dat ze

bouwer kunnen zijn, dus komen ze zelf in actie als ze iets willen. Daarbij zijn ze

in staat om te reflecteren op wat ‘het goede’ is om te doen, welke effecten hun

plannen hebben op patiënten en collega’s.’

Wij ontwikkelden in 2019 maatwerkprogramma’s voor:

• managers zorg en bedrijfsvoering van het Flevoziekenhuis;

• medisch leiders van het Flevoziekenhuis;

• verpleegkundigen in de regio Gooi & Vechtstreek;

• bestuurlijk talent in de eerste lijn in de regio’s Zuid-Holland Noord,

Haarlemmermeer en Amstelland (Health Care Potentials).

• medisch managers, managers zorg en bedrijfsvoering en stafhoofden van het

Diakonessenhuis Utrecht.

Programmaleider Sonia Jennings over de leergang Health Care

Potentials

‘In opdracht van Zorg & Zekerheid en REOS hebben wij een maatwerk leergang

samengesteld voor toekomstig bestuurlijk talent rond de eerstelijn. In

oktober 2019 ging het programma van start. De leergang is gericht op het

versterken van toekomstig bestuurlijk talent in de regio’s Zuid-Holland Noord,

Haarlemmermeer en Amstelland. Het hoofddoel van de leergang is het

bevorderen van de bestuurlijke kwaliteiten en het persoonlijk leiderschap van

de deelnemers. De deelnemers brengen hun leiderschap direct in praktijk in

een door henzelf ingebrachte veranderopgave.’

‘Wetenschappelijke inzichten en praktijkkennis staan aan de basis van de

bijeenkomsten. Inspirerende gastsprekers prikkelen de deelnemers hun

vraagstuk te bezien vanuit diverse invalshoeken, en dagen hen uit bestuurlijk

te denken over hoe zij de gewenste verandering kunnen realiseren. Het unieke

aan dit programma is dat alle deelnemers in dezelfde regio werkzaam zijn.

Dit maakt dat zij elkaar en elkaars opgave kennen en in het programma op

zoek kunnen naar aanvullende inzichten en gezamenlijke belangen. Uit de

aanmeldingen is een diverse groep geselecteerd van professionals uit de

eerste-, 0e- en 2e-lijnszorg. Het samenbrengen van deze diverse set aan

professionals brengt de regio per definitie al een grote meerwaarde. De

reacties van de deelnemers na de eerste modules en de studiereis zijn zeer

positief. In juni 2020 sluiten we het programma af met een symposium over de

toekomst van de eerstelijn, waar deelnemers de geleerde lessen zullen delen.’

21

JAARVERSLAG 2019


Samenwerkingsrelaties

6

JAARVERSLAG 2019

22


Erasmus Centrum voor zorgbestuur kent vele samenwerkingspartners. Samenwerkingspartners

van het eerste uur zijn Erasmus School of Health Policy &

Management (ESHPM) en de Nederlandse Vereniging voor Bestuurders in de

Zorg (NVZD).

Janssen. Er wordt nauw met hem samengewerkt o.g.v. onderzoek en onderwijs.

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur verleent haar medewerking aan activiteiten van

de NVZD, zoals de begeleiding van auditoren in het kader van de accreditatie voor

zorgbestuurders.

ESHPM

Erasmus School of Health Policy & Management (ESHPM) is een belangrijke

samenwerkingspartner voor Erasmus Centrum voor Zorgbestuur. Met de faculteit

worden nauwe banden onderhouden op het gebied van onderzoek en onderwijs.

Doordat medewerkers van het centrum participeren in onderzoeksprogramma’s

van de faculteit vinden nieuwe inzichten snel hun weg naar de programma’s van het

centrum. Ook worden gezamenlijk onderzoeksprojecten uitgevoerd.

In 2019 kwam hier de Laprélezing bij, een tweejaarlijkse lezing over de theorie en

de praktijk van besturen in de zorg. In 2019 zag ook de Massive Open Online Course

(MOOC) ‘Regulated Competition in Healthcare Systems: Theory & Practice’ het licht.

Een samenwerking met de sectie Health Systems & Insurance van ESHPM.

Overige samenwerkingsrelaties

Buiten de founding fathers - NVZD en ESHPM - werkt Erasmus Centrum voor

Zorgbestuur met vele partijen samen. Langdurige samenwerkingspartners zijn

Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB), Universiteit Utrecht (UU) en de

European Health Management Organization (EHMA).

NSOB

Voor het programma Waarden van Zorg wordt samengewerkt met de Nederlandse

School voor Openbaar Bestuur (NSOB). De programmaleiding is in handen van prof.

dr. Pauline Meurs en prof. dr. Paul Frissen.

Roland Bal (hoogleraar bestuur en beleid van de gezondheidszorg en

leider van de sectie HCG):

Het centrum voor zorgbestuur is voor ESHPM een onmisbare partner en

vormt een levensader naar bestuurlijke en strategische kwesties in de zorg. Door

het centrum kunnen wij niet alleen de laatste onderzoeks bevindingen snel verspreiden,

maar kunnen we er ook voor blijven zorgen dat onze onder zoeks agenda

direct gekoppeld blijft aan vraagstukken uit de praktijk van het zorg bestuur.

UU

Sinds 2016 wordt samen met de Universiteit Utrecht uitvoering gegeven aan het

Leadership Mentoring in Nursing Research Programma voor gepromoveerde

verpleeg wetenschappers. De programmaleiding is in handen van drs. Lucie

Boonekamp.

NVZD

De goede relatie met de Nederlandse Vereniging voor Bestuurders in de Zorg

(NVZD) blijkt uit samenwerking rondom de bijzondere leerstoel Management van

Instellingen in de Gezondheidszorg, de samenwerking rondom het vijfjaarlijkse

enquête onderzoek onder zorgbestuurders en de deelname van bestuursleden van

de NVZD in Raad van Commissarissen en Adviesraad van Erasmus Centrum voor

Zorgbestuur. De leerstoel wordt op dit moment bekleed door prof. dr. Richard

23

JAARVERSLAG 2019


EHMA

De European Health Management Association (EHMA) biedt een platform voor uitwisseling tussen

managers, opleiders en wetenschappers werkzaam op het gebied van de gezondheidszorg. Het

jaarcongres van de EHMA wordt door verschillende programmaleiders en onderzoekers van

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur bezocht. Jaarlijks wordt tweemaal een Program Directors

meeting (PD-meeting) georganiseerd, waar programmaleiders van verschillende Europese

opleidingen voor managers, bestuurders en professionals in de zorg kennis uitwisselen en

ervaringen delen. Vanuit Erasmus Centrum voor Zorgbestuur neemt dr. Maarten Janssen deel aan

de PD-meeting. In 2019 vond de annual conference plaats in Helsinki. Promovendi Oemar van der

Woerd en Tessa van Dijk presenteerden er hun onderzoeksbevindingen. Tessa van Dijk ging naar

huis met de EHMA poster award.

JAARVERSLAG 2019

24


7

Kwaliteit en integriteit

25

JAARVERSLAG 2019


Uitgangspunten kwaliteit en integriteit

Het kwaliteitsbeleid van Erasmus Centrum voor Zorgbestuur sluit aan op:

• geldende wet- en regelgeving t.a.v. wetenschappelijke integriteit en privacy

• de richtlijnen zoals die zijn gesteld door College van Bestuur van de EUR en de

directie van EUR Holding in afstemming met de werkmaatschappijen;

• de vereisten zoals die worden gesteld in het kader van de accreditatie van de

MHBA door de FIBAA;

• de richtlijnen van het Centraal Register Kort Beroeps Onderwijs (CRKBO).

Er zijn kwaliteitscriteria en -procedures voor de ontwikkeling, uitvoering en

afronding van open onderwijsprogramma’s; de ontwikkeling, uitvoering en afronding

van maatwerk onderwijsprogramma’s; de opzet, uitvoering en afronding van

(contract)onderzoek.

Het kwaliteitsmanagementsysteem draagt bij aan de continue kwaliteitsversterking

van het (contract)onderzoek en onderwijs.

Adviesraad

De adviesraad van Erasmus Centrum voor Zorgbestuur adviseert directie en

programmaleiders over de ontwikkeling en vernieuwing van bestaande programma’s

als ook over de ontwikkeling van nieuwe programma’s. In 2019 kende de adviesraad

de volgende leden:

• Prof. dr. Tom van der Grinten (voorzitter), emeritus hoogleraar Beleid en

Organisatie Gezondheidszorg aan het ESHPM van de Erasmus Universiteit

Rotterdam.

• Drs. Wim van der Meeren (lid), Raad van Bestuur CZ Verzekeringen.

• Prof. dr. Marise Born (lid), hoogleraar Personeelspsychologie, Arbeids- en

Organisatiepsychologie aan de faculteit FSW van de Erasmus Universiteit

Rotterdam.

• Wilfred Juurlink (lid), lid Raad van Bestuur Zorggroep Alliade.

• Drs. John Taks (lid), voorzitter Raad van Bestuur Diakonessenhuis Utrecht.

• Prof. dr. Roland Bal (lid), hoogleraar Health Care Governance aan het EHSPM van

de Erasmus Universiteit Rotterdam.

De adviesraad komt tweemaal per jaar samen, eenmaal in het voorjaar en eenmaal

in het najaar.

Het Imagine2 programma kent een eigen adviesraad die tweemaal per jaar

vergadert. De adviesraad van Imagine2 bestond in 2019 uit:

• Prof. dr. Roland Bal (voorzitter), hoogleraar Health Care Governance aan het

EHSPM van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

• Dr. Floor Haak-van der Lely, arts (lid), bestuurder Noordwest Ziekenhuisgroep,

lid STZ-bestuur

• Drs. Wim Schellekens, arts (lid), kwaliteitsdeskundige.

• Dr. Fenna Heyning, arts (lid), directeur STZ

• Dr. Sjarlot Kooi, arts (lid)

Integriteit

Het thema “Wetenschappelijk Integriteitsbeleid” en de naleving daarvan is

een continue thema. Het Erasmus Centrum voor Zorgbestuur onderschrijft het

integriteitsbeleid van de EUR Holding BV. Het beleid is te lezen op de website https://

www.eur.nl/over-de-eur/eur-holding/integriteitsbeleid/het-integriteitsbeleid.

De “Integriteitscode van Erasmus Universiteit Rotterdam” en de “Nederlandse

Gedragscode Wetenschappelijke Integriteit” worden binnen de Erasmus Universiteit

gevolgd met dien verstande dat conform de “Verklaring van Wetenschappelijke

Onafhankelijkheid KNAW” publicatie van onderzoeksresultaten gewaarborgd

moet zijn en dat onderzoekers (dus) de vrijheid hebben de wetenschappelijke

onderzoeksresultaten, binnen een redelijke termijn te publiceren.

Ieder lid van het wetenschappelijk personeel wordt jaarlijks expliciet gevraagd om

het Integriteitsbeleid te erkennen, te onderschrijven en na te leven. Werknemers

hebben toegang tot de vertrouwenspersoon en de counselor wetenschappelijke

integriteit van EUR Holding BV. Op basis van hun bevindingen adviseren zij de

directeuren van de BV’s.

JAARVERSLAG 2019

26


In de media

8

27

JAARVERSLAG 2019


Op allerlei manieren komen activiteiten en medewerkers van Erasmus Centrum voor zorgbestuur in het

nieuws. Over de programma’s wordt door deelnemers getwitterd, we adverteren en feliciteren

geslaagden in de

pers. Programmadirecteuren publiceren artikelen, spreken op congressen en symposia, schrijven

columns en blogs, worden geïnterviewd op hun expertisegebied, geciteerd in kranten, etc.

Tweemaal per jaar verschijnt de nieuwsbrief Podium. Die wordt verstuurd aan alle 2394 alumni van het

centrum, leden van de NVZD en relaties.

Verschil maken

Laprélezing: Verbanden leggen

Past precies: een programma

op maat gemaak

Studiedag Betalen voor Waarde

Voorbeeldig leiderschap

Met andere ogen:

een relativerende ervaring

Onderzoek: Lenig organiseren

Collegialiteit

Podium

Juni 2019

Podium

December 2019

JAARVERSLAG 2019

28


Een impressie van de manieren waarop Erasmus Centrum voor zorgbestuur in 2019 in het nieuws kwam:

19 juni tweet EHMA award

Tessa van Dijk

21 oktober Richard Janssen

nos journaal

Pauline Meurs in nrc 21 juni

6 juni 2019 tweet Oemar van der

Woerd over de studiemiddag

Netwerkbesturing

Sectorbeeld Gehandicaptenzorg in Markant 1 2019 (VGN)

29

JAARVERSLAG 2019


In hetkort

ontbreekthet aan de

financiële middelen

om hun capaciteit uit

buitenlandse partijen

kijken met interesse

naar de Nederlandse

zorgmarkt.

ZORG

€4 mrd à€5mrd.

verpleeghuizen.

zegt hoogleraar Janssen. FOTO:GETTY IMAGES

RichardJanssen

hoogleraar organisatie

Expert

de zorgbehoefte’.

efficiënterintijd.

In de vergoeding die

vastgoed hetzelfde

Voor een verblijf in een

de zorg en daarnaast

verpleeghuis betalen is ookmogelijk thuis huur enservicekosten.

bewoners een eigen bijdrage,die

afhankelijk via het‘volledig pakket de maximale eigen bij-

verpleegzorg te krijgen Bijelkaar kan dat rond

is vaninkomen en vermogen,enkan

oplopen zitook huishoudelijke huis uitkomen, maar

thuis’ (vpt).Inhet vpt dragevooreen verpleeg-

tot €2360per maand. hulp en maaltijdbezorging.

De zorg is 24 uur wonen ze vaak op een

verpleeghuizen per patiënt

krijgen, zitook een eigenbijdrage daarvoor euzereappartementen

per dag oproepbaar. De mooiereplek en in luxu-

deel ‘kapitaalkosten’, is maximaal €860per danineen verpleeghuis.

bedoeld als kostenvan maand. Voor vermogende

ouderen is het al snel het vpt dezelfdezorg en

In theoriekunnenzevia

huisvesting. Maar dat

bedrag staat los van de interessant om een appartement

te huren in zorginste ling krijgen,

begeleiding alsineen

werkelijk gemaakte kosten.

Zo krijgen inste lingenmet

afgeschreven vi la. Daar kunnen ze blijkt de intensievere

bijvoorbeeld een zorg-

ook zorg viahet vptontvangen.

Ze betalen dan

en zwaardere medische

bedrag als inste lingen

die nieuw vastgoed heb-

de eigen bijdrage voor schalig te organiseren.

ben ontwikkeld. Het

ook eronder. En dan

maar in de praktijk

zorg lastig om klein-

x1000

150

120

90

60

30

0

'98 '00

Bron: CBS

'05

BUITENLANDSE PARTIJEN

bouwen.’

'10

'15 '18

Vooruitzicht

Wiebouwt de nodige verpleeghuizen?

Tot2030 moeten er

honderdennieuwe

verpleeghuizen komen.

Zorginstellingen

kunnen dievaakzelf

niet financieren, maar

buitenlandse partijen

kijken metinteresse

naar de Nederlandse

markt.

Personen in verzorgingsen

verpleeghuizen

116.189

Tweet werner Brouwer over de

Laprélezing

Anna Dijkman isredacteur zorg

van Het Financieele Dagblad

. Gezien de vergrijzing

wordtin2030een groot

tekort aan verpleeghuisbedden

verwacht.

. Zorginste lingen

te breiden.

. Kapitaalkrachtige

V

pagina 20, 04-02-2019 © Het Financieele Dagblad

erpleeghuizen erbíj? Die stonden

toch leeg doordat ouderen langer

thuis blijven wonen? Dat klopt,

maar dat is slechts één kant van

het verhaal. De andere kant is

dat het aantal tachtigplussers de

komende jaren fors zal toenemen: van 800.000

nu naar 1,2 miljoen in 2030. Deze groep blijft

langer gezond en wordt steeds ouder.

‘Het is onvermijdelijk dat een deel daarvan op

een gegeven momentintensieve verpleeghuiszorg

nodig heeft, die niet thuis gegeven kan worden’,

zegt Frans van der Plaat van Verstegen accountants.

Er is a leen één probleem: erzijnniet

genoeg plekken. Samen met consultant Rune

Aresvikanalyseerde accountantVan der Plaat

de toekomstige behoefte aan verpleeghuiszorg.

De conclusie: in 2030 zijnzo’n 35.000extra bedden

nodig. Afhankelijk van het aantalbedden

per verpleeghuis betekent dit datertussen de

200 en 700 nieuwe locaties ontwikkeld moeten

worden, een investering van naar scha ting

‘Westaan inderdaad voor een enorme bouwopgave’,

zegt Richard Janssen, hoogleraar aan

Erasmus en Tilburg University, die zich onder

meer bezighoudt met vastgoedbeleidindelangdurige

zorg. ‘Verpleeghuiszorg is steeds meer

eindelevenszorg geworden. Het is soms niet

mogelijk en bovendien duur om die zorg thuis

te geven.’ Ook de brancheorganisatievoor intramurale zorg. Welrichten private partijen

zorgondernemers Actiz verwacht dat zo’n 31.000 zich op kleinschaliger woonzorgconceptenvoor

extra bedden nodig zijn, maar de grote vraag is ouderen. Daarmogen ze winst uitkeren als het

wie de verpleeghuizen gaat bouwen.

vastgoed en de zorg zijn losgekoppeld. Appartementen

in bijvoorbeeld zorgvi la’s worden

Sinds 2010 zijn zorginste lingen financieel

verantwoordelijkvoor hun vastgoed, met de ontwikkeld en verhuurdvanuit een vastgoed-bv.

daarbijbehorende risico’s. Garantiesdat zorgkantoren

bij een nieuwelocatie zorg zu len tra diensten. A leen al vorig jaar werd er voor

Die verdient aan de huur enhet bieden van ex-

inkopen, krijgen ze niet. ‘Daardoor zijn de inste

lingen niet zo happig op het ontwikkelen van Zorg wordt aangeboden als thuiszorgproduct

€1 mrd in dit soort zorgvastgoedgeïnvesteerd.

nieuwe locaties’, zegt accountant Vander Plaat. en is daarmee uitgezonderd van de winstklem,

Bovendien zi ten ze krap bij kas. ‘De financiële die verderopaan de orde komt.

situatie van veel aanbieders van ouderenzorg Maar dit soort conceptenisniet geschikt voor

is niet goed genoeg om te investeren in uitbreiding

van hun capaciteit.’

uur per dag een gespecialiseerd arts aanwe-

álle ouderenzorg.Bij zware patiënten moet 24

zig zijn. ‘Dat is niet te organiseren voor kleine

woonvoorzieningen’, zegt Vander Plaat. Ook

Banken zijn ook steeds terughoudender met is het de vraag of de kwaliteit van de geboden

financieren, zegt hoogleraar Janssen. Zekerals zorg voldoende is. De Landelijke Huisartsen

het gaat om zorgvastgoed zonder garanties. Woningcorporaties

ontwikkelen wel zorgvastgoed de bel omdat veel kleinschalige woonzorg-

Vereniging(LHV) trok eind vorig jaar aan

zoals seniorenwoningen, maar doorgaans geen huizen hun interne zorg niet op orde hadden.

Inspectie Gezondheidszorg enJeugd (IGJ) laat

Private investeerders dan? Zij haken snel af desgevraagdweten het afgelopen jaar ‘enkele

vanwege het verbod op winstuitkering in de meldingen van huisartsen en cliënten’ te heb-

VERBOD OP WINSTUITKERING

Verpleeghuizen met lange gangen en kleine

kamers maken plaats voor huizen met kleinereeenheden

vanzes totacht bewoners,


‘Verpleeghuiszorgissteeds

meer eindelevenszorg

geworden.Het is soms niet

mogelijk en bovendienduur

om diezorgthuis te geven’

vandegezondheidszorg

4 februari- Richard Janssen in FD

ben ontvangen. Dat ging ‘over kleinschalige

woonvormen, waarbij oudere cliënten in huis

zorg ontvangen die onvoldoende aansluitbij

GEEN VERPLEEGHUISKOLOSSEN

De verpleegzorg heeft nog een probleem dat

kleinschaligheid bemoeilijkt. Er is zoals bekend

een aanzienlijk personeelstekort en dat wordt

a leen maar erger.Ook het aantalmantelzorgers

dat ouderen thuis kan verzorgen, neemt af.

Nu zijn er nog vijftien mantelzorgers per hoogbejaarde,

in 2040 nogmaar zes. Dus: meer mensen

zu len afhankelijk worden van professionele

zorg en er zijn niet genoeg mensen om die te

geven. Zorg bieden in inste lingenisdan vaak

Het lijkt dan ook onvermijdelijk dat enige

grootschaligheid terugkeert in de ouderenzorg.

‘Denkdaarbij niet aan de ouderwetse verpleeghuiskolossen

met lange gangenenkleinekamers’,

zegt hoogleraar Janssen. ‘Toekomstige

verpleeghuizenzu len bestaan uit kleinereeenheden

van zes tot acht bewoners, die sommige

faciliteiten delen enwaar24/7 zorg geleverd kan

Verpleeghuis of zorgvilla?

worden. Die eenheden zu len wel geclusterd

zijn in grotereprojecten.’ En dat vraagt een veel

grotereinvestering dan de ontwikkeling van

een kleinezorgvi la.

En dan komen we terug bij de vraag wie bereid

is die investeringen te gaan doen.‘Buitenlandse

zorgbedrijven zijn zeer geïnteresseerd in de

Nederlandsezorgmarkt’, zegt Aresvik, die als

consultant gespecialiseerd is in de Nederlandse

zorgmarkt en veel met buitenlandse partijen

werkt.‘Ze verbazen zich vaak over de hoogte van

de tarieven in Nederland en zien Nederland als

een stabiele markt om een positie op of uit te

Onlangs heeft het Franse beursfonds Orpea

zijn eerste stappen op de Nederlandsezorgmarkt

gezet.Het bedrijf, met een jaaromzet van

ruim €3 mrd, biedt ouderenzorg in verschi lende

Europese landen, maar ook in China en Brazilië.

Orpea heeft vorig jaar een aantal kleinere

inste lingenovergenomendie (woon)zorg voor

ouderen en thuiszorg bieden.Het bedrijf laat

per mail weten de komende jaren op uitbreiding

van de activiteiten in te ze ten door de bouw van

nieuwelocaties. ‘Nederland heeft 100.000nieuwe

verpleeghuisbedden nodig in 2040, wat een

enorme uitdaging is.’

De buitenlandse partijen zijn over het algemeen

kapitaalkrachtig en hebben goede toegang

tot de financiële markten, zeggen Aresvik

en Vander Plaat. Dit maakt het eenvoudig om

de benodigdeinvesteringen rondtekrijgen.

Maar voor grootschalige ontwikkeling zal

de winstklem van de intramurale ouderenzorg

moeten. Of de overheid moet meer garanties

geven op de ontwikkeling van nieuwvastgoed,

zegt Vander Plaat. Hij waarschuwt: ‘Er móét

een maatschappelijk debatkomen over hoe

we dit gaan doen. Anders zijn we straksderegie

kwijt over de ontwikkeling en kwaliteitvan onze

eigen verpleeghuizen.’

Wilma van der Scheer in de Volkskrant

Richard Janssen in nrc 13 maart 2019

Mango

moment

Met een klein gebaar

naar warmere zorg

KRIS VANHAECHT

i.s.m. Elly Van Bael, Deborah Seys, Ellen Coeckelberghs,

Charlotte van der Auwera en Filip Decruynaere

Acco Leuven / Den Haag

Kris Vanhaecht behaalde

veel publiciteit met zijn boek

'Mangomoment'

24 HetFinancieeleDagblad

ZORG

Woensdag29mei2019

Goedejeugdzorg vraagtommeerinvestering.

Niet alleen vangemeenten,maarook vankabinet

d

PaulineMeurs is hoog-

leraarbestuur vande

gezondheidszorgaande

EURenvoorzittervande

raadvoorVolksgezond-

Reageervia

heidenSamenleving.

expert@fd.nl.

B

JEUGDWET

Voorheen waser

sprakevan een

onwenselijke

versnippering

vandejeugdzorg

Pauline Meurs schrijft regelmatig

stukken in fd

ILLUSTRATIE: HEIN DE KORT VOOR HETFINANCIEELE DAGBLAD

eginmei zettedeVereniging

Nederlandse

Gemeenten (VNG) een

ongebruikelijke stap. In

een open brief in een landelijke

krant en een aantal

regionaledagbladen vroeg zij aandacht

voor de oplopende tekorten in de

jeugdzorg: ‘Als het kabinet niet bereid

is om gemeenten voldoende tegemoet

te komen, is het de vraag of wij onze

inwoners kunnen geven waarzij recht

op hebben.’

Ook de wethouders van de coalitiepartijenluiden

de noodklok en

vragen om een structurele aanvulling

van het budget voor de jeugdzorg.Het

eerste antwoord van het kabinetis

een incidenteletegemoetkoming van

€350 mln, aangevuld met€190 mln in

de drie jaar daarna. Een schamel doekje

voor het bloeden, zeggen de wethouders.

Het gaat om kwetsbarejongeren

voor wie de juiste hulp letterlijk een

wereld van verschil kan maken. Deze

kwetsbare jongerenhebben zelf weinig

mogelijkheden om zich te redden.

Het Nederlands Jeugdinstituut becijfert

dat circa 15% van alle jongeren

tussen de 16 en 27 jaar kwetsbaar is

doordat zij problemen hebben op één

of meerdere vlakken. Het kan dan gaan

om schulden,geengoede plek om te

wonen, eencomplexe thuissituatie,

verslaving,psychiatrische problemen,

schooluitval, of een achterstand in ontwikkeling.

Vaak gaat het daarbij om

een combinatie van problemen en is

hulp nodig. In Nederland maakt 11%

van de jongerentot 18 jaar gebruik van

een of anderevorm van jeugdhulp, zo

blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau

voor de Statistiek.

vermindering van de regeldruk.

De wet ging gepaard met eendecentralisatievan

alle vormen van jeugdhulp

naar de gemeente. Door de ver-

Voor een beterbegrip van de brandbrief

van de VNG en de noodklok van antwoordelijkheid bij de gemeente te

de wethouders is het goed om terug leggen, zou een meer integrale aanpak

te gaan naar de nieuwe Jeugdwet die van de ingewikkelde problemen van

op 1januari 2015 vankracht werd, en kwetsbare jongeren mogelijk worden.

de voorwaarden die toen zijnmeegegeven.

Doel van de wet was het jeugdwenselijke

versnippering geweest. Zo

Voorheen was sprake van een onstelsel

te vereenvoudigen en het efficiënter

en effectiever te maken. ‘Het ciaal gefinancierd, de specialistische

was de jeugd- en opvoedhulp provin-

uiteindelijke doel is het versterkenvan jeugd vanuitdezorgverzekeringswet

de eigen kracht van de jongere en van gefinancierd, kwam de zorg voor jeugd

het zorgend en probleemoplossend met een licht verstandelijke beperking

vanuit de toenmalige Algemene

vermogen van diens gezin en sociale

omgeving’, aldus het kabinet.

WetBijzondere Ziektekosten(AWBZ)

Bij de toelichting op de wet werd en werden jeugdbescherming en

verder gestelddat hulp meer gericht jeugdreclasseringvia het ministerie

moest zijnoppreventie, vroege signalering

en het bieden van de juiste, in-

overhevelen naar de gemeente zou aan

van Justitie geregeld.Alle jeugdhulp

tegrale, hulp op maat. Ook werd meer deze versnippering een einde maken.

ruimte voor professionals beloofd door Daarbij was ook de verwachtingdat de

gemeente beter in staat zou zijn om

een goede inschatting te makenvan

de nodige hulp en zorg. De gemeente

staat immers dichter bij de burger, zo

was de gedachte.

De gemeente kreeg in 2015 dusin

een klap te maken met eengeheel

nieuwetaak, die voorheen bij anderen

was belegd. Met man en macht op jaarbasis. Want door in te zetten op

werd gewerkt aanhet opbouwen preventie en zelfredzaamheid zou de

van expertise, het aangaan van relaties

met verschillende zorgaanbie-

de gedachte van het kabinet.Ondanks

zorg vanzelf goedkoper worden, was

ders en het uitzetten van de nodige groot verzet uit de zorgsector en vele

aanbestedingsprocedures.

onderzoeken die het tegendeel bewezen,

is deze bezuiniging doorgezet.

Maar daarnaast was de verandering

nog ingrijpender, omdat er ook Kernprobleem is namelijkdat jongeren

die hulp behoeven het op eigen

verwacht werd dat er op een andere

manier zou worden gewerkt. Deze andere

werkwijzebestond onder meer

kracht niet redden.

uit het bieden van juistehulp op maat,

uitgaan van de eigen mogelijkheden Bij zo’n omvangrijke transformatie

van de cliënt, demedicalisering, en gaan de kosten voor de baten en is bezuinigingjuist

uitden boze. De Denen

ontzorging en normalisering.Dit alles

met als doel om de hoeveelheid dure hebben dat goed begrepen. Zij hebben

gespecialiseerde hulp te verminderen. de jeugdhulp gedecentraliseerd en ingrijpendveranderd,

maarhet budget

Daarbij was ook de aanname dat inzetten

op preventie en vroege signalering juist verruimd. Laat de overheid het

een verergering van de problematiek Deense voorbeeld volgen en alvast de

zou kunnenvoorkomen. Voor de specialistischezorgaanbieders

was de zijn weg wegbezuinigd —beschikbaar

€450 mln op jaarbasis —die eerder

verandering dat zij moesten gaan samenwerken

met lokale teams, die door gemaakt, maandag heeft het kabinet

stellen voor de jeugdhulp.Het beginis

de gemeentevoor jeugdhulp werden laten weten de eerdere toezegging te

opgezet,endie ook moesten gaan samenwerken

met de jeugdbescherming jaar en daarna twee jaar naar €300 mln

zullen verhogen naar €420 mln voor dit

en jeugdreclassering.

per jaar.Dat biedt perspectief.Maar de

De gehele decentralisatievan de doelen en ambities van de Jeugdwet

jeugdzorg ging daarnaast gepaard met blijven staan. Over vijf jaar kunnen we

een forse bezuiniging van €450 mln eeneerlijke balans opmaken.

DENEMARKEN

29 maart Laprélezing in zorgvisie

JAARVERSLAG 2019

30


Team

9

31

JAARVERSLAG 2019


Onze mensen

Erasmus Centrum voor Zorgbestuur wil actief bijdragen aan een hoog waardige

zorgsector. Persoon lijk contact, des kundig heid en teamwerk staan hierbij

centraal. Elk onderwijsprogramma kent een eigen team, bestaande uit een

programmadirectie, eventueel een programma manager, een programmacoördinator,

inleiders, trainers, coaches en soms een onderzoeker.

MHBA

prof. dr. Inge Bongers

Academisch directeur

prof. dr. Richard Janssen

Academisch directeur

dr. Maarten Janssen

Programmamanager

Frank van Gool, Msc.

Programmamanager

Top Class

mr. Helene Wüst

Programmadirecteur

prof. dr. Pauline Meurs

Programmadirecteur

Petra van Dodewaard

Programmacoördinator

Waarden van Zorg

Medisch Specialist en Bestuur

drs. Piet-Hein Buiting, arts

Programmadirecteur

drs. Petra Verweij

Programmacoördinator

Imagine2

dr. Wilma van der Scheer

Programmadirecteur

dr. Lizette van Veen-Berkx

Programmamanager

dr. Kris Vanhaecht

Kerndocent clinical leadership

programma

Nieuw Verpleegkundig

Leiderschap

drs. Lucie Boonekamp

Programmadirecteur

Zita Schwab

Programmacoördinator

Governance Class

dr. Marlies Ott

Programmadirecteur

drs. Petra Verweij

Programmacoördinator

Strategisch Vastgoedbeleid

Laura de Bruijn

Programmacoördinator

prof. dr. Pauline Meurs

Programmadirecteur

Bianca de Haan

Programmacoördinator

prof. dr. Richard Janssen

Programmadirecteur

Master Class

dr. Wilma van der Scheer

Programmadirecteur

prof. dr. Pauline Meurs

Programmadirecteur

Zita Schwab

Programmacoördinator

prof. dr. Paul Frissen

Programmadirecteur

drs. Petra Verweij

Programmacoördinator

Financieel Bestuur in de Zorg

dr. ir. Joost Zuurbier

Programmadirecteur

Academische Leergang Zorg

Management

drs. Lucie Boonekamp

Programmadirecteur

Zita Schwab

Programmacoördinator

Laura de Bruijn

Programmacoördinator

Joke Meijer

Programmacoördinator

JAARVERSLAG 2019

32


drs. Lucie Boonekamp

Laura de Bruijn

drs. Piet-Hein Buiting, arts

Petra van Dodewaard

prof. dr. Paul Frissen

Frank van Gool, MSc.

Bianca de Haan

dr. Maarten Janssen

prof. dr. Richard Janssen

Joke Meijer-de Man

prof. dr. Pauline Meurs

Mies Mikx

dr. Marlies Ott

prof. dr. Kim Putters

dr. Wilma van der Scheer

Zita Schwab

dr. Kris Vanhaecht

dr. Lizette van Veen-Berkx

drs. Petra Verweij

mr. Helene Wüst

dr. ir. Joost Zuurbier

Voor onze maatwerk programma’s werkten wij in 2019 samen met:

dr. Relinde de Koeijer Harry Sonnenschein, MSc SoniaJennings dr. Yolande Witman

33

JAARVERSLAG 2019


JAARVERSLAG 2019

34

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!