Installatie & Bouw NL 02 2020

2
INSTALLATIE&BOUW
NUMMER 2 - 2020
april - mei
installatieenbouw.nl
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.NL
THEMA KLIMAAT & VENTILATIE | AMPHIA BREDA | VROUWEN IN DE TECHNIEK

Samen
werken aan
duurzaamheid
In nieuwe en bestaande gebouwen zoals scholen, zorginstellingen,
sportaccommodaties, appartementencomplexen en kantoren realiseren
we technische oplossingen waarbij duurzaamheid centraal staat.
Meer informatie? Kijk op www.hollandertechniek.nl

In control met de nieuwste
generatie tijdschakelklokken
Grip op tijd
Op afstand in te stellen. Optimaal
gebruiksgemak. Voor elke situatie.
Onze nieuwe lijn tijdschakelklokken brengt de flexibiliteit die
je nodig hebt in een druk werkschema en levert een zorgeloze
gebruikerservaring. Complexe programma’s instellen nog vóór installatie?
Zo gedaan. Aanpassen op afstand? Geen probleem. Programma’s
personaliseren? Dat kan waar en wanneer je maar wil. De bij behorende
Bluetooth-aansluiting en de Hager Mood App voorzien in alle behoeften.
Efficiënter in gebruik, eenvoudiger te bedienen en slimmer dan
voorheen. Of je nu een tij dschakelklok zoekt voor het controleren van de
gemeenschappelij ke buitenverlichting van een appartementencomplex, het
instellen van automatische sloten bij openbare gebouwen of extra veiligheid
wil creëren rondom woningen. Met deze nieuwe serie kies je altij d voor het
juiste model.
Meer weten? Ontdek alle details op:
hager.nl/tijdklokken

Word
exposant!
Installatie & Elektro Vakbeurs
Hardenberg is hét vakevenement voor de
toekomst van E & W installatietechniek in
de gebouwde omgeving (woning, utiliteit &
industrie). Als leverancier, groothandel, distributeur
of fabrikant van elektro- en/of installatieoplossingen is
dit het moment om je product en kennis aan zo’n 12.000
vakprofessionals in Noordoost-Nederland te tonen.
Thema’s 2020
Energietransitie | Data & meten | Renovatie & transformatie
Deelnemen? Bezoek de website voor meer informatie.
Evenementenhal Hardenberg
8, 9 & 10 / 9 / 2020
www.installatie-elektro-hardenberg.nl
Bezoek de
website

UITGAVE
2
VOORWOORD
Een bijzondere tijd, ook in de bouw
We leven in een bijzondere tijd, waarin in enkele weken alles op zijn kop is komen te staan. Zowel in ons privéleven als op ons werk. Waar veel
sectoren inmiddels ‘op hun gat’ liggen, is het mooi om te zien dat de meeste bouwprojecten in Nederland en België ondanks het coronavirus
toch kunnen doorlopen en dat bedrijven en medewerkers zich zeer flexibel en welwillend opstellen om processen – zo veel en zo goed als mogelijk
– ongehinderd doorgang te laten vinden.
Voor deze editie van Installatie & Bouw magazine hebben we een uitgebreide selectie bouwprojecten verzameld, die bovenstaande onderstrepen.
Zoals de nieuwbouw van project Up Mountain in Amstelveen; een exclusief woongebouw met zes woonlagen en 45 appartementen, dat
bovenop een zeslaagse parkeergarage wordt gerealiseerd. Bijzonder zijn niet alleen de exclusiviteit en duurzaamheid van het gebouw, maar
vooral dat de bouwpartijen te maken hebben met 46 (!) opdrachtgevers. De bewoners kunnen hun woningen én (elektrotechnische) installaties
namelijk exact zo inrichten als ze willen.
Ook de moeite waard is de artikelenserie over woonproject Rock. Op het terrein van het voormalige St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht worden
betaalbare woningen en appartementen gerealiseerd voor studenten, jongeren en starters. Blikvanger van het project is de 70 meter hoge
woontoren, die plaats biedt aan 463 woningen op 23 verdiepingen. Boven een nieuw parkeerdek zijn twee appartementengebouwen gerealiseerd.
Bovendien is het voormalige beddenhuis uit de jaren ‘60 behouden en getransformeerd tot appartementencomplex, met commerciële
ruimten op de begane grond en eerste verdieping. Een aansluiting op het stadsverwarmingsnet, WTW-systemen, vloerverwarming, zonnepanelen
en een duurzaam luchtkanalenstelsel dragen bij een aan prettig en gezond binnenklimaat.
Verder besteden we in deze uitgave aandacht aan het nieuwe Amphia Ziekenhuis in Breda, de European Medicines Agency (EMA) in Amsterdam,
het Saxenburgh Medisch Centrum in Hardenberg, het distributiecentrum van Brocacef in Eindhoven en het distributiecentrum van fonQ
in Utrecht. In ons themakatern Klimaat & Ventilatie leest u alles over fluisterstil en duurzaam koelen, tochtvrij en comfortabel ventileren, het
afvangen van fijnstof en een optimale waterkwaliteit in verwarmings-, koel- en vriesinstallaties. Kortom: we hebben weer een bomvolle uitgave
voor u.
Ik wens u veel leesplezier. Namens het volledige team van Installatie & Bouw magazine wil ik u bovendien bedanken voor uw inzet in deze
vreemde en onzekere tijd. Let goed op elkaar, houd de moed erin en vooral… blijf gezond!
Lieke van Zuilekom

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK,
KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT
COLOFON
Jaargang 7 • nummer 2 • 2020
Verschijnt 6 x per jaar
ISSN 2214-4196
UITGEVER
Schatbeurderlaan 6
Postbus 249, 6000 AE Weert
+31 495 45 00 95
info@louwersmediagroep.nl
louwersmediagroep.nl
EINDREDACTIE
Lieke van Zuilekom
14
REDACTIETEAM
Tjerk van Duinen, Jan Mol, Jan-Kees Verschuure,
Margot Visser en Lieke van Zuilekom
PROJECTMANAGER
Sander van Hout
s.vanhout@louwersmediagroep.nl
BLADMANAGERS
Ayyoub Henjaly
a.henjaly@louwersmediagroep.nl
Yakup Yalcin
y.yalcin@louwersmediagroep.nl
SECRETARIAAT
Manuela Depenbrock,
Sandra Reijnders
ADVERTENTIES
wetransfer.com
Onder vermelding van naam en uitgave
traffic@louwersmediagroep.nl
ABONNEMENTPRIJS
Nederland: € 63,00 per jaar excl. BTW
Buiten Nederland: € 99,00 per jaar excl. BTW
ABN AMRO
IBAN NL78 ABNA 0490 2820 67
BIC ABNANL2A
t.n.v. Louwers Mediagroep
o.v.v. Installatie & Bouw magazine
Informatie over abonnementen:
+31 495 45 00 95
ADRESWIJZIGINGEN
Schriftelijk tenminste drie weken voor verhuizing
naar: Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland
OPZEGGINGEN
Indien twee maanden voor het verstrijken van de
abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van
op zegging is ontvangen, wordt het abonnement
auto matisch met een jaar verlengd.
DOELGROEP
Verspreiding vindt plaats via abonnementen en via
gerichte distributie in controlled circulation aan
adviesbureaus architecten, aannemers, installateurs,
gemeenten, grote industriële organisaties, opdrachtgevers,
projectontwikkelaars, zorginstellingen, woningbouwverenigingen
(semi-)overheidsinstellingen,
brancheorganisaties en toeleveranciers.
VORMGEVING/ART DIRECTION
studio@louwersmediagroep.nl
DRUKWERK
Drukkerij Hendrix, Peer
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd
zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder
bronvermelding. Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar
beste weten is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen
enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie.
Zij aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor
schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen
en/of beslissingen die gebaseerd zijn op deze informatie.
Open systemen: de basis van ‘Smart Semi-Autonomous Buildings’ 8
‘Flexibel gebouwgebruik vraagt om een dynamische (in)regeling’ 10
Rock Utrecht: een uitstekende mix van techniek en duurzaamheid 14
Circa 6.500 m² rechthoekig en 6.000 m¹ rond kanaalwerk voor Rock Utrecht 17
Doelmatige vloerverwarming voor 636 appartementen Rock Utrecht 18
De Pen: Ziekenhuizen in energietransitie ten tijde van corona?! 20
EMA Amsterdam: uitgekiende klimaatbeheersing in de MER- en SER-ruimtes 22
Nonnenklooster Breda: energiezuinig verwarmen koelen en ventileren in één compact systeem 24
THEMA KLIMAAT & VENTILATIE
24 32
Textiel luchtverdeelpaneel: tochtvrij, comfortabel en fraai 26
‘Fluisterstil’ en duurzaam gekoeld 28
‘Techniek en design komen samen in uniek klimaatplafond’ 30
Nederlandse luchtfilterfabrikant gaat massaal mondkapjes produceren in Alkmaar 32
Luchtbehandelingskast volgens de hoogste normeringen 34
Decentrale ventilatie voor scholen voorzien van koeling en verwarming 36
‘Tweede filtertrap biedt optimale bescherming tegen fijnstof’ 38
Stekerbaar en draad- en batterijloos schakelmateriaal: ‘snelle montage, geen faalkosten’ 40
‘Temperatuur en luchtvochtigheid Brocacef worden 24/7 bewaakt en beheerd’ 42
Voorkom rendementsverlies en storingen door corrosie, kalk en vuilafzetting 46
Techniek met de paplepel ingegoten 48

TP - Cover.indd 1 30-04-20 12:07
INHOUD
50
64 74
82
Dusseldorp Automotive: twee renovaties in één project 50
Nog sneller laden dankzij 30W USB-C-lader met GaN halfgeleidermateriaal 52
Geavanceerde energievoorziening houdt Saxenburgh Medisch Centrum onder spanning 54
Amphia Breda: ‘samen doen waar je goed in bent’ 57
‘Redundante systemen van groot belang in ventilatie isolatiekamers’ 60
Duurzaam beveiligd tegen elektrische verschijnselen 63
Beproefde prefab wandsysteem met geïntegreerde spoeltechniek 65
‘Wij hebben alle monteurs van A tot Z ontzorgd’ 66
THEMA SANITAIR
Laat het geld niet via de kraan wegstromen! 68
‘Voor iedere afvoerbehoefte een oplossing op maat’ 70
2
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.NL
INSTALLATIE&BOUW
NUMMER 2 - 2020
april - mei
installatieenbouw.nl
PLATFORMOVERINSTALLATIETECHNIEK,KLIMAATBEHEERSINGENELEKTRICITEIT
THEMA KLIMAAT & VENTILATIE | AMPHIA BREDA | VROUWEN IN DE TECHNIEK
Hulpmiddelen voor een schone cv-installatie 72
Up Mountain: elektrotechnische installaties voor 46 opdrachtgevers 74
‘Hoe ‘smart’ het moet worden, bepaalt de bewoner’ 75
Journaal 76
Duurzaam distributiecentrum geeft fonQ weer ruimte om te groeien 78
Snel, stabiel en betrouwbaar datanetwerk voor fonQ in Utrecht 80
Adviezen, lichtplannen en kennissessies: geheel gratis en exclusief voor installateurs 82
Installatiepartners 85
Beeld cover: Flamco
Blijf gratis en eenvoudig op de
hoogte van het laatste nieuws.
Volg ons op social media en meld
je aan voor onze nieuwsbrief!
installatieenbouw.nl

OPEN SYSTEMEN:
DE BASIS VAN 'SMART SEMI-AUTONOMOUS BUILDINGS'
'Iedereen heeft recht op energie', is het credo van Schneider Electric. Binnen deze filosofie werkt de technologieleverancier aan de digitale
ruggengraat van de gebouwde omgeving. Het doel: vermindering en optimalisatie van energiegebruik. “Uiteindelijk moet het leiden tot Semi-
Autonomous Buildings”, zegt Thijs Wichers van Schneider Electric.
Tekst Jan-Kees Verschuure |
Beeld Schneider Electric
Als leverancier van digitale platformen voor operationele
systemen en technische oplossingen
voor energiemanagement en automatisering
wil Schneider Electric een voortrekkersrol vervullen
op weg naar een duurzame samenleving.
Wichers, Systems & Architecture Designer: “De
toegevoegde waarde van Schneider Electric is
het leveren van technische totaaloplossingen en
de mogelijkheid deze te koppelen met andere
systemen. Ongeacht de fabrikant van de hardware
kan een integrale benadering de werking
van de installaties monitoren en verbeteren en
het energieverbruik optimaliseren.”
De voorwaarde voor een Semi-Autonomous
Building, een gebouw dat zelf zorgt voor de
energieopwekking c.q. -distributie en de voorspelling
van onderhoud, is de aanwezigheid van
voldoende beschikbare data. Dit kan alleen als
alle technologie in het pand is verbonden en kan
communiceren. Op dit moment deelt niet elke
fabrikant de beschikbare data en is werken met
open protocollen nog niet altijd mogelijk. “Om
de wens van onze klanten zo goed mogelijk te
verwezenlijken, geloven wij juist heel erg in het
verzamelen en koppelen van data op basis van
open systemen: het is de toekomst, want niemand
kan het alleen.”
Veilig data delen
Het delen van data leidt vaak tot de vraag: is dat
wel veilig? Schneider Electric beschikt over een
compleet cybersecurityteam om de technische
oplossingen zo veilig mogelijk te maken. Naast
de technische veiligheid kan dit team gebruikers
ook adviseren en trainen op het gebied van
cybersecurity. “Veel cybersecurity-issues liggen
immers aan de gebruikerskant”, zegt Wichers.
Schneider Electric is niet de technisch ontwerper
of installateur, het is een technologieleverancier
op het brede gebied van gebouwbeheer. “En wij
gaan verder dan gebouwbeheer, met als specifiek
doel platformcreatie op maat van de behoefte
van het gebouw en de gebruikers: open,
betrouwbaar en veilig.”
'Pand continu geüpgraded'
Het pand in Hoofddorp is een proeftuin en showcase
van de eigen oplossingen en wordt continu
door Schneider Electric geüpgraded in het kader
van vermindering van energieverbruik. Ook de
gezondheid van de medewerkers en efficiënt
ruimtegebruik zijn belangrijk. Op allerlei vlakken
worden metingen verricht: aanwezigheid,
lichtsterkte, temperatuur, luchtvochtigheid, werkplaatsbezetting
en CO 2
-gehalte, ondersteund door
IoT en feedback. “Dat laatste – de voorkant, is een
belangrijke laatste stap: het gaat niet alleen om
datatechniek maar om de werkelijke beleving van
het gebruik en het geboden inzicht. De integratie
van feedback is in onze benadering van gebouwautomatisering
essentieel.”
Systems & Architecture Designer Thijs Wichers.
‘Ons pand in
Hoofddorp is
een proeftuin en
showcase van onze
eigen oplossingen’
“Zo efficiënt mogelijk met energie omgaan en
ervoor zorgen dat er ondanks een toenemende
vraag genoeg energie op aarde is; dat is waar
Schneider Electric voor staat”, vervolgt Wichers.
“Dat begint met het meten van de footprint van
alle geleverde producten en het beschikbaar stellen
van de mogelijkheden voor hergebruik. In
2025 wil Schneider Electric energieneutraal zijn
en de doelstelling voor 2030 is een CO 2
-neutrale
supply chain. Het is mogelijk, samen.” ❚
‘De toekomst is aan gebouwen die zelf zorgen voor
energieopwekking c.q. -distributie’.
8 | INSTALLATIEENBOUW.NL

INSTALLATIEENBOUW.NL | 9

‘FLEXIBEL
GEBOUWGEBRUIK
VRAAGT OM EEN
DYNAMISCHE
(IN)REGELING’
Tijdens VSK 2020 in de Jaarbeurs Utrecht heeft Belimo Servomotoren
B.V. veel positieve reacties ontvangen. Onder andere
op de werkende ruimtesensor 22RTM-19-1; het paradepaardje
van Belimo dat maar liefst drie (!) actieve meetwaardes (CO₂,
relatieve vochtigheid en temperatuur) meet. “Veel installateurs
en servicemonteurs keken met hun ‘eigen’ smartphone
en middels de Belimo app wireless naar de actuele trendwaardes”,
vertelt Danny de Laater, Manager Technical Support bij
Belimo. “Deze wireless functionaliteit was ook te vinden bij de
Belimo Energy Valve.”
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Belimo Servomotoren B.V.
Veel installateurs en servicemonteurs
keken met hun ‘eigen’ smartphone en
middels de Belimo app wireless naar
de actuele trendwaardes.
Via de Belimo Argumented Reality (AR) app kunnen
installateurs en servicemonteurs real-time
de temperaturen (aanvoer/retour), flow en het
energieverbruik van hun gebouwinstallaties inzien,
vertelt De Laater. “Wat we de laatste jaren
al hebben mogen ervaren, is dat Belimo sinds
2009 de hydraulische trendsetter is. Zo introduceerden
we achtereenvolgens het ‘regelen op
de werkelijk flow/vraag’ en de ‘energie monitoringsfunctionaliteit’,
waarmee men niet alleen
exact kan zien waar de energie naartoe stroomt,
maar dit ook per gebruiker kan verrekenen.” De
Belimo Energy Valve heeft inmiddels zes functies
in één behuizing, vertelt hij. “Recent hebben
we hier een functie aan toegevoegd en spreken
we over maar liefst zeven (!) functies in één behuizing.
Daarmee spelen we in op de gebouwentrend
waarin ook een ‘flexibel en energiezuinig’
gebruik in deellast gewenst is.”
Duurzaam gebruik in deellast
“Om een gebouw op basis van vollast (100%
vraag) duurzaam in te regelen, is anno 2020
geen uitdaging meer”, meent De Laater. “Om
een gebouw ook op deellast duurzaam te laten
functioneren echter, is niet eenvoudig. Deellast
wordt steeds meer een eis, omdat gebouwen
steeds vaker flexibel worden gebruikt. Zo kan
een gebouw voor bijvoorbeeld maximaal 500
personen gebouwd zijn, maar zijn er op bepaalde
dagen niet meer dan 50 mensen aanwezig. De
comfortsystemen van vandaag moeten hierop
kunnen anticiperen. De uitdaging hierbij is om
op de juiste plekken in juiste warmte of koude
deellastvraag (flow) in liters per seconde te voorzien,
met een minimaal drukverschil over de betreffende
afnamegroep.”
Dynamische (in)regeling
Flexibel gebouwgebruik vraagt om een dynamische
(in)regeling, benadrukt De Laater. “Daarvoor
is een aantal aanpassingen in de installatie
nodig. Zo moeten alle pompen drukgeregeld
worden. Bovendien is – in verband met het
energieverbruik – vervanging van de traditio-
10 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Via de Belimo Argumented Reality (AR) app kunnen installateurs en servicemonteurs real-time de temperaturen (aanvoer/retour), flow en het energieverbruik van hun
gebouwinstallaties inzien.
nele thermostatische regelafsluiters door 100%
sluitende en drukonafhankelijke zoneventielen
met servomotor vereist. De Belimo Energy Valve
speelt hier optimaal op in.” De intelligente
elektronische en drukonafhankelijke regelkogelkraan
met zijn ultrasone flowmeting is recent
uitgebreid met een actieve drukverschilsensor
en een geïntegreerde minimale drukverschil
bewakings-regelkring, waardoor afgiftevermogens
en volumestromen nog beter geregeld én
bewaakt/inzichtelijk gemaakt kunnen worden.
De Belimo Energy Valve en Electronic Differential
Pressure Valve (EDPV) zijn vooruitstrevende
meet- en regelproducten. “Zo kan
de Energy Valve minicomputer meetwaardes
tot 13 maanden opslaan en/of real-time met
het bovenliggende gebouwbeheersysteem de-
‘Deellast wordt steeds meer een eis,
omdat gebouwen steeds vaker flexibel
worden gebruikt’
len”, aldus De Laater. “Bovendien voorziet de
regelkogelkraan in een drukonafhankelijke
flowcontrole én een actieve delta-T (toevoeren
retourtemperatuur) bewaking. Afwijkingen
worden automatisch gecompenseerd. Hierdoor
blijft de ingestelde druk op het cv-systeem ook
in deellast constant en ervaren gebruikers meer
comfort, terwijl het energieverbruik tot een minimum
beperkt blijft. Dankzij de toegevoegde
dp opnemer (en hierbij de informatieoverdracht
naar het gebouwbeheersysteem) met energiemonitoring
in één behuizing bewijst Belimo
opnieuw BREEAM-technisch haar meerwaarde.”
De toegepaste drukverschilsensor is afkomstig
uit het standaard Belimo 22WDP sensorenassortiment.
De sensoren, met meetbereiken van
0...1 bar t/m 0…16 bar, worden sinds hun introductie
succesvol ingezet voor pompbewaking
en strangbewaking. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 11

Belimo sensoren –
de basis voor
comfort.
Eenvoudige installatie in combinatie met een innovatief ontwerp
De nieuwe ruimtesensoren en ruimtebedieningsmodules zijn de perfecte aanvulling op
het sensorgebied van Belimo. Met de uitbreiding van het assortiment voor zichtbare
gedeeltes van de ruimte, biedt Belimo de architect een esthetisch en tijdloos ontwerp,
de installateur een snelle installatie, de systeemintegrator een eenvoudige inbedrijfstelling
via de smartphone en de eindgebruiker een comfortabel ruimteklimaat.
Voor meer informatie
Belimo.com
BELIMO Servomotoren B.V.
info@belimo.nl, www.belimo.nl

By your side
from concept to completion
Een gezond binnenklimaat is een van de grootste
uitdagingen bij energieneutraal bouwen. Met onze
kennis en ervaring zijn we in staat om ook voor de
meest complexe klimaattechnische systemen een
eenvoudige, effectieve systeemoplossing te bieden.
Systemair is fabrikant en leverancier van het meest complete én
meest flexibele assortiment in ventilatie en klimaatbeheersing.
Vanuit gezamenlijk vertrouwen staan we u graag terzijde zodat we
voor iedere specifieke situatie het gewenste binnenklimaat creëren.
Van concept tot realisatie.
Systemair B.V.
Tel: 085 00 66 200
www.systemair.nl

UTRECHT ROCK
Rock Utrecht:
een uitstekende mix
van techniek en duurzaamheid
Op een omvangrijke kavel in Utrecht-Kanaleneiland wordt een voormalige ziekenhuislocatie getransformeerd tot veelzijdige woonbuurt. Onder
de naam Rock ontwikkelt ontwikkelingscombinatie Oudenrijn BV betaalbare woningen, appartementen en studentenwoningen voor studenten,
jongeren en starters. Het stedenbouwkundig plan gaat uit van het behoud en de transformatie van het voormalige beddenhuis tot appartementencomplex,
met 219 compacte wooneenheden en commerciële ruimten op de begane grond en eerste verdieping. Ook behelst het plan
een imposante, 70 meter hoge toren met 23 verdiepingen en 463 studentenwoningen. Boven een nieuw parkeerdek worden twee appartementenblokken
gerealiseerd met resp. 48 en 125 wooneenheden.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Schulte & Lestraden Lisse bv
Schulte & Lestraden Lisse bv is verantwoordelijk voor het ontwerp, de engineering en de aanleg van alle elektrotechnische, werktuigbouwkundige en sanitaire
installaties. Zowel in de toren, de appartementenblokken, het beddenhuis als de parkeergarage.
In totaal drie architecten tekenden voor het
woonproject. VolkerWessels en Veluwezoom
Verkerk Bouw realiseren het project, terwijl
Schulte & Lestraden Lisse bv in opdracht van de
bouwcombinatie verantwoordelijk is voor het
ontwerp, de engineering en de aanleg van alle
elektrotechnische, werktuigbouwkundige en
sanitaire installaties. Zowel in de appartementenblokken,
toren en het beddenhuis als in de
parkeergarage. “De nieuwbouw voldoet aan de
Energie Prestatie Norm (EPN)”, vertelt Tim van
den Akker, Operationeel Manager bij Schulte &
Lestraden Lisse bv. “Bovenop de gebouwdaken
zijn centrale luchtbehandelingskasten met hoog
rendement warmteterugwinning geïnstalleerd.
Verse lucht wordt rechtstreeks aangezogen via
de gevel en voorverwarmd met de restwarmte uit
de afgezogen binnenlucht. Via centrale schach-
ten wordt de geklimatiseerde lucht vervolgens
naar de diverse woonunits geleid, waar constant
volumekleppen zorgen voor balansventilatie.”
Veel aandacht voor duurzaamheid
In het beddenhuis is gekozen voor een mechanisch
ventilatiesysteem met alleen afzuiging, vertelt
hij. “In dit gebouw is bovendien een centrale
aansluiting gemaakt op het stadsverwarmings-
14 | INSTALLATIEENBOUW.NL

ROCK UTRECHT
Het gerenoveerde beddenhuis, met daarnaast de twee appartementenblokken en imposante woontoren.
‘De energiedistributie
verschilt per gebouw’
net van Utrecht, van waaruit de verschillende
bouwblokken worden gevoed. Voor de overige
blokken zijn in de centrale luchtbehandelingskasten
van de woningen kruisstroomwarmtewisselaars
geïnstalleerd, die de warmte afgegeven
door de vloerverwarming automatisch terugwinnen.
Gekozen is voor lage temperatuur vloerverwarming,
waarmee we tevens tegemoetkomen
aan de duurzaamheidsambitie in dit project.
Ook de pv-panelen op de daken van de twee
appartementenblokken en de LED-verlichting
in alle algemene ruimtes dragen hieraan bij.”
Omdat in het beddenhuis de cementdekvloeren
zijn behouden, was vloerverwarming hier niet mogelijk.
In plaats hiervan is gekozen voor radiatoren.
Energiedistributie
De energiedistributie verschilt per gebouw, vertelt
Van den Akker. “Onderin de toren hebben
wij een trafo geplaatst en gekoppeld aan een
centrale hoofdverdeler. Middels een railkoker in
de centrale schacht worden de onderverdelers
op de verdiepingen gevoed. Gekozen is voor één
verdeler per verdieping, waarop alle woningmeterkasten
zijn aangesloten. Alle ondermeters zijn
centraal en draadloos uitleesbaar.” De appartementenblokken
en het beddenhuis hebben een
eigen aansluiting gekregen vanuit de netbeheerder,
die de voedingen tot in de woningmeterkasten
heeft aangelegd. “Vanaf hier hebben wij
de energievoorziening in de woning opgepakt.
Bovendien is een grote aansluiting voorzien
voor de algemene verlichting, liften, et cetera.”
Bijzondere brandmeldinstallatie
Om de veiligheid van de toekomstige bewoners
te garanderen, zijn de toren en het beddenhuis
voorzien van een totaaldetectie brandmeldinstallatie,
in combinatie met een CCTVinstallatie.
De parkeergarage is door Schulte &
Lestraden Lisse bv voorzien van een complete
brandmeldcentrale, inclusief aansturing van
het rookwarmteafvoersysteem. Ook heeft de
totaalinstallateur hier LED-verlichting aangebracht.
Inmiddels zijn de toren, twee appartementsblokken
en parkeergarage opgeleverd.
Komend najaar wordt ook de rest van het
project afgerond. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 15

AIRCONDITIONING
Duurzaam, gasloos en energie-efficiënt.
LUCHTKANALEN
Complete klimaatinstallaties op maat.
LUCHTTECHNIEK
TROX voorraadhouder: voor 14.00 uur
besteld, morgen in huis.
De Schilt bedrijven zijn totaalspecialisten in binnenklimaat en zorgen voor een comfortabel klimaat in de meest
uiteenlopende situaties. De drie bedrijven Schilt Airconditioning, Schilt Luchtkanalen en Schilt Luchttechniek
vullen elkaar perfect aan om voor u de totale klimaatinstallatie te verzorgen. Wij geloven in een gezond en prettig
leef- en werkklimaat voor iedereen!
ONZE MERKEN
CERTIFICERINGEN
ENERGIEWEG 29 | MEERKERK | (0183) 35 25 44 | WWW.SCHILT-MEERKERK.NL |

6.500 M²
RECHTHOEKIG EN
6.000 M¹ ROND
KANAALWERK VOOR
ROCK UTRECHT
ROCK UTRECHT
In Utrecht-Kanaleneiland komt woonproject Rock tot leven. Op het terrein van het voormalige St. Antonius Ziekenhuis worden betaalbare woningen
en appartementen gerealiseerd voor studenten, jongeren en starters. Blikvanger van het project is de 70 meter hoge woontoren, die plaats biedt
aan 463 woningen op 23 verdiepingen. Boven een nieuw parkeerdek zijn twee appartementengebouwen gerealiseerd met respectievelijk 48 en 125
wooneenheden. Bovendien is het voormalige beddenhuis uit de jaren ‘60 behouden en getransformeerd tot appartementencomplex, met commerciële
ruimten op de begane grond en eerste verdieping. De gebouwen zijn aangesloten op het stadsverwarmingsnet en waar mogelijk voorzien
van een WTW-systeem, vloerverwarming en zonnepanelen. Een duurzaam luchtkanalenstelsel draagt bij aan een prettig en gezond binnenklimaat.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Schilt Luchtkanalen, Ferry Verheij
In opdracht van totaalinstallateur Schulte & Lestraden
Lisse bv heeft Schilt Luchtkanalen het
duurzame luchtkanalenstelsel voor de woontoren,
de laagbouwtorens en het beddenhuis geproduceerd,
geleverd en gemonteerd. “In totaal gaat
het om circa 6.500 m² rechthoekig en 6.000 m¹
rond kanaalwerk”, vertelt Jan Geerlings, projectleider
bij Schilt Luchtkanalen. “Vanwege de beperkte
bouwplaats zijn alle verzinkt stalen luchtkanalen
just-in-time op het project aangeleverd en direct
verwerkt. Daarbij hebben we gebruik gemaakt van
de kranen en liften ter plaatse. Bepaald geen sinecure.
Zeker niet in de Rock toren, waar de kanaaldelen
flinke verticale afstanden moesten afleggen.”
Inmiddels is 99,9% van de montagewerkzaamheden
gereed. “Bovendien hebben we op diverse
representatieve locaties perslucht- en Luka C reinheidsproeven
uitgevoerd, waarmee de kwaliteit
en hygiëne van de luchttechnische installatie
wordt geborgd”, vertelt Leo ’t Jong, commercieel
marketing manager bij de Schilt werkmaatschappijen
Schilt Luchtkanalen, Schilt Luchttechniek en
Schilt Airconditioning. “Binnenkort starten we met
een meerwerkopdracht, namelijk de productie,
levering en montage van het luchtkanalenstelsel
op de begane grond en eerste verdieping van het
beddenhuis. Medio september moeten ook deze
werkzaamheden gereed zijn.” ❚
Vanwege de beperkte bouwplaats zijn alle verzinkt
stalen luchtkanalen just-in-time op het project
aangeleverd en direct verwerkt.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 17

ROCK UTRECHT
DOELMATIGE VLOERVERWARMING
VOOR 636 APPARTEMENTEN ROCK UTRECHT
Leverancier van vloerverwarmings- en vloerkoelinstallaties Provarmo heeft 636 appartementen van project Rock in Utrecht voorzien van
vloerverwarming. In nauwe samenwerking met installateur Schulte & Lestraden Lisse bv heeft Provarmo het ontwerp, de hart-op-hart berekeningen,
de legplannen, de just-in-time leveringen en alle montagewerkzaamheden verzorgd.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Schulte & Lestraden Lisse bv
“Gekozen is voor ons draadstaalmattensysteem, in combinatie met onze
vijflaagse Provarmo PE-RT vloerverwarmingsleidingen”, vertelt Commercieel
Directeur Ido van Maldegem. “Alle draadstaalmatten zijn exact op ruimtemaat
op het project aangeleverd, om een snelle uitvoering te borgen en afval en
versnit op de bouwplaats tot een minimum te beperken. Om te voorkomen
dat de draadmatten en PE-RT leidingen zouden gaan drijven, zijn deze aan
de constructievloer bevestigd alvorens de anhydriet vloeidekvloer is gestort.”
Kort voor de oplevering kijkt Van Maldegem terug op een geslaagd project,
waarin heel prettig met Schulte & Lestraden is samengewerkt. Bijvoorbeeld
met montageleider Patrick Turenhout, die Van Maldegem nog kent uit zijn tijd
als Assistent-Bedrijfsleider bij de Lissense installatiefirma. Hierdoor waren de
lijnen kort en overzichtelijk. ❚
‘Alle draadstaalmatten zijn exact
op ruimtemaat op het project
aangeleverd’
Uitdaging tijdens de werkzaamheden waren met name de diverse bouwstromen,
vertelt hij. “Op het hoogtepunt van dit project waren drie montageteams
aan het werk, die just-in-time en just-in-place beleverd moesten worden. Dat
vroeg om een goede planning en afstemming, onder andere met de installateur.”
Inmiddels zijn alle vloerverwarmingsinstallaties gereed. “De komende
weken worden op afroep nog de laatste thermostaten geleverd. Gekozen is
voor thermostaten met een digitale uitlezing, die de instroom van warm water
vanuit de stadsverwarmingsunit reguleren.”
18 | INSTALLATIEENBOUW.NL
Provarmo advertentie (lettercontouren) (95x130mm).indd 1 25-07-19 12:31

Omicron Rev S4 HE
Hoog rendement multifunctionele
4-pijps warmtepomp
‘Gelijktijdig koelen én
verwarmen’
• Verwarmen van 40 tot 880 kW
• Koelen van 40 tot 860 kW
• Hoogste rendementen (EER/COP/TER)
• Laag geluidsniveau
• Verwarmen tot -15˚C omgevingstemperatuur
• Geheel gescheiden circuits
• Flowzer: inverter circulatiepompen
• Gepatenteerde ontdooicyclus
• ISDE subsidieregeling
Voor meer informatie: 033 - 247 78 00 www.western.nl info@western.nl
ONGEËVENAARDE
PRESTATIES
Vermogens tot
210 pk en 470 Nm koppel.
Standaard 3.500 kg
trekgewicht.
DUURZAAMHEID
EN RENDEMENT
Tot wel 10%
besparing op brandstof- en
onderhoudskosten.
STRESSVRIJ RIJDEN
EN VEILIGHEID
Compleet nieuwe
stuurinrichting en
geavanceerde
rijhulpsystemen.
VERBETERDE
CONNECTIVITEIT
EN SERVICE
Verbeterde uptime en
efficiëntie met
Daily B-Link Solutions.
Ontdek nu alle mogelijkheden van de IVECO Daily
op onze website: newdaily.nl!

De Pen
‘We moeten ook nu,
terwijl we bezig zijn om de
huidige coronacrisis
te bestrijden, blijven werken
aan de benodigde grote
aanpassingen voor de toekomst’
20 | INSTALLATIEENBOUW.NL

De Pen
Wim Maassen
Senior Consultant Energy & Sustainability, Royal HaskoningDHV
TU/e Fellow, Eindhoven University of Technology
ZIEKENHUIZEN IN ENERGIETRANSITIE
TEN TIJDE VAN CORONA?!
Anticiperen op grote veranderingen
Gelet op alles wat op ons afkomt, zoals klimaatverandering en pandemieën zoals corona (COVID-19), kunnen wij niet anders dan ons blijven aanpassen. We
moeten vooruitkijken en bij de benodigde ziekenhuisfaciliteiten rekening houden met de gebruikersbehoefte nu en in de toekomst. Deze behoefte wordt niet
alleen bepaald door nieuwe en betere behandelingsmethoden, maar ook door een veranderende groep patiënten en veranderingen van buitenaf. Tevens moeten
wij geen fossiele brandstoffen meer gaan gebruiken en volgens de Paris Proof methode de, helaas eindige, hoeveelheid energie die duurzaam in Nederland
kan worden opgewekt, zuinig verdelen.
Flexibiliteit is key!
Charles Darwin zei het al: “Het is niet de sterkste van een soort die overleeft, ook niet de intelligentste, maar wel degene die zich het best aan veranderingen
kan aanpassen.” En wij, inclusief ziekenhuisorganisaties, kunnen ons aanpassen! Zo zijn ziekenhuizen, in lijn met het Klimaatakkoord, al goed op weg met het
maken van routekaarten om de CO 2
-uitstoot in 2050 met 95% terug te dringen. Zij hebben al een enorme sprong gemaakt door niet meer te kijken of het doel
wel haalbaar is, maar juist te focussen op welke manier het doel het best bereikt kan worden. Om nu een energie-infrastructuur, gebouwen en gebouwinstallaties
te maken gebaseerd op veranderend gebruik en wisselende beperkte beschikbaarheid van duurzame energie is een mooie uitdaging. Een uitdaging die
in samenhang met de energiegebruikers in de nabije omgeving opgelost kan worden als optimaal gebruik wordt gemaakt van energieflexibiliteit binnen en
tussen gebouwen. Energieflexibiliteit is het op een slimme manier beheersen van de momentane energievraag en gebruik maken van uitwisseling en opslag
van zowel thermische als elektrische energie.
De korte termijn kan niet zonder de lange termijn
En de lange termijn kan niet zonder de korte termijn, zoals Winston Chruchill bedoelde met zijn uitspraak “Never waste a good crisis”. Als de urgentie nu hoog is,
kom je snel tot grote veranderingen en kun je ook daadwerkelijk de koers verleggen. Laten we voor de klimaatverandering op de wat langere termijn deze verschrikkelijke
coronacrisis als versnelling voor de energietransitie gebruiken! Neem hierbij ook de grote, positieve effecten van minder luchtvervuiling die we nu wereldwijd
zien bij een vertragende economie als groot positief effect in beschouwing, zie de column van Patrick Jansen in Trouw (d.d. 27 maart 2020): “Luchtvervuiling
veroorzaakt wereldwijd jaarlijks ruim 4 miljoen voortijdige sterfgevallen, schat de Wereldgezondheidsorganisatie, en bekort zo de gemiddelde levensduur van de
wereldbevolking met drie jaar. Daarmee is luchtvervuiling schadelijker dan malaria, aids en – vooralsnog – COVID-19.” Tegelijk moeten we nu aan de slag voor de
langere termijn met onderzoek en ontwikkeling waarmee ons kunnen wapenen tegen corona en volgende pandemieën in de toekomst.
Aanpassingen aan gebouw en installaties voor behandeling van coronapatiënten
Het beste is natuurlijk om coronapatiënten gescheiden te behandelen en te huisvesten van niet met corona besmette gebouwgebruikers en/of patiënten. Helaas
is dat niet altijd mogelijk door een veelheid aan zaken, zoals logistiek, denk hierbij aan de beschikbaarheid van het juiste verzorgend personeel. Het is zaak om de
noodzakelijke voorzieningen te treffen om besmetting te voorkomen. Aangezien de besmettingsroute via de lucht nog niet kan worden uitgesloten, adviseert het
expertpanel Corona (een initiatief van TNO, TU/e, VCCN en Royal HaskoningDHV, zie https://www.royalhaskoningdhv.com/nl-nl/nederland/nieuws/nieuwsberichten/expertpanel-beantwoordt-vragen-ziekenhuizen-over-huisvesting-en-luchtbeheersing-in-kader-corona/10709)
om maatregelen te treffen die ervoor zorgen
dat de luchtstroom van een coronapatiënt zich niet kan verspreiden in gebieden van het gebouw waar gebruikers zonder corona en zonder beschermende
maatregelen zich bevinden. Voor concrete voorbeelden verwijs ik u naar de FAQ die momenteel regelmatig geüpdatet wordt. Het staat vast dat een gebouw
waarin een groot aantal coronapatiënten behandeld wordt meer mechanisch geventileerd wordt, druk bezet is en vaak bij het ontbreken van warmteterugwinning
zowel meer verwarming als koeling nodig heeft. Iets waar ook bij de functionele toewijzing van gebouwen voor de behandeling van soorten patiënten, inclusief
de uit te voeren bouwkundige en installatietechnische aanpassingen ten behoeve van de energietransitie in de toekomst, rekening mee moet worden gehouden.
Call to Action
Stel dus bij aanpassingen aan ziekenhuisgebouwen om de CO₂ -uitstoot te reduceren altijd het gebruik en de gebruikers centraal en zoek naar flexibele oplossingen
op maat die rekening houden met veranderingen op de korte en lange termijn. We moeten ook nu, terwijl we bezig zijn om de huidige coronacrisis te
bestrijden, blijven werken aan de benodigde grote aanpassingen voor de toekomst. Dat biedt in deze tijden van corona perspectief en maakt dat we na corona
met grote stappen in de energietransitie vooruit kunnen! ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 21

AMSTERDAM EUROPEAN MEDICINES AGENCY (EMA)
EMA AMSTERDAM:
UITGEKIENDE
KLIMAATBEHEERSING
IN DE MER-
EN SER-RUIMTES
Sinds begin dit jaar is de European Medicines
Agency (EMA) volledig operationeel in haar
nieuwe, Nederlandse huisvesting. In opdracht en
naar het ontwerp van het Rijksvastgoedbedrijf
is op de Zuidas in Amsterdam een hoofdkantoor
gerealiseerd van maar liefst 19 verdiepingen, een
oppervlakte van ongeveer 40.000 m² en ruimte
voor 1.300 werkplekken, 7 grote vergaderzalen
en 7 MER- en SER-ruimtes. In onderaanneming
van Van Dorp Amersfoort en Van Galen Klimaattechniek
Rotterdam (beiden onderdeel van Van
Dorp Installaties) heeft Western Airconditioning
B.V. de koelinstallatie voor de IT equipment rooms
(MER en SER) geleverd en in bedrijf gesteld. Daarbij
werd de totaalleverancier uit Hoevelaken niet
alleen geconfronteerd met korte doorlooptijden,
maar ook met zeer hoge duurzaamheidsambities….
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Western Airconditioning
Inhijsen van de KAPPA REV LGW HE LN FC Basic 33.2
waterkoelmachine.
22 | INSTALLATIEENBOUW.NL

EUROPEAN MEDICINES AGENCY (EMA) AMSTERDAM
‘Om te voorkomen dat de apparatuur
oververhit en/of vroegtijdig defect raakt, is
voldoende koeling noodzakelijk’
“In de MER- en SER-ruimtes van het EMA staat
enorm veel centrale IT-apparatuur, die een aanzienlijke
hoeveelheid warmte produceert”, vertelt
Arnoud Kerkhove, Accountmanager bij Western
Airconditioning. “Om te voorkomen dat deze apparatuur
oververhit en/of vroegtijdig defect raakt,
is voldoende koeling noodzakelijk. Daarom is gekozen
voor onze Datatech Close Control units,
welke continu zorgen voor precies de juiste temperatuur
en luchtvochtigheid.”
High Efficiency, Free-Cooling,
laag GWP en Low Noise
De koelinstallatie omvat een centrale koelmachine
op het dak en 7 Datatech airconditioners in de
MER- en SER-ruimtes, vertelt Kerkhove. “De centrale
koelmachine moest voldoen aan de nieuwste
wetgeving omtrent F-gassen. Een alternatief koudemiddel
met een lage Global Warming Potential
(GWP) was vereist. Bovendien moest de installatie
voorzien zijn van schroefcompressoren in plaats
van scrollcompressoren, werd een lage energieconsumptie/HE
(High Efficiency) gevraagd en
was er een minimaal geluidsniveau voorgeschreven.
Ook wilden EMA en het Rijksvastgoedbedrijf
zoveel mogelijk in het jaar gebruik kunnen maken
van Free-Cooling. Op basis van deze eisen heeft
Western Airconditioning een KAPPA REV LGW
HE LN FC Basic 33.2 waterkoelmachine geselecteerd,
met een lengte van 7 meter, een gewicht
van 4.000 kilo en een koelvermogen van 300
kW. De waterkoelmachine maakt gebruik van
het koudemiddel R1234ze, dat een laag GWP
heeft van slechts

BREDA NONNENKLOOSTER
Het nonnenklooster Breda; Corné Balemans in gesprek met de facilitair manager van het klooster.
ENERGIEZUINIG VERWARMEN,
KOELEN EN VENTILEREN IN ÉÉN COMPACT SYSTEEM
De zusters Franciscanessen Alles voor Allen zeggen het zelf zo: ‘We treden in de voetsporen van Franciscus van Assisi en leven met eerbied
voor het leven’. En zo leven en werken ze al sinds 1826, toen de congregatie in Breda werd gesticht. Inmiddels wonen er nog 21 zusters in het
moederhuis die, met een gemiddelde leeftijd van ver boven de 80, van hun welverdiende pensioen mogen genieten.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Systemair
“Dit zijn voor mij dé mooie projecten. Het is zeker niet standaard en je kunt
echt iets betekenen voor de mensen”, vertelt Corné Balemans, directeur van
AWS Warmte- en Koeltechniek B.V.. Ruim een jaar geleden kwam hij in contact
met de facilitaire dienst van het klooster. Het pand was zo’n 30 jaar oud en de
techniek behoorlijk achterhaald. “Alleen al aan gas werd >110.000 m³ per jaar
verstookt. Met een goed advies was het dan ook vrij eenvoudig om veel geld te
besparen. Mijn voorstel werd direct omarmd en enthousiast informeerde men
naar eventuele aanvullende besparingsmogelijkheden. Immers, een duurzaam
systeem toont ook het respect van de zusters voor een duurzame toekomst.”
Compleet en compact systeem
“We hebben voorgesteld om de oude luchtbehandelingsunits te vervangen
door nieuwe”, vertelt Balemans. “Omdat men ook de wens had om van het
gas los te gaan, was ons voorstel om de luchtbehandelingsunits te voorzien
van warmteterugwinning en met de geïntegreerde warmtepomp te kiezen
voor topkoeling in de zomermaanden. Zo bespaar je niet alleen op de energiekosten,
maar genieten de zusters bovendien van een stukje extra comfort.”
Voor de engineering, levering en inbedrijfstelling nam Balemans contact
op met Systemair. “In het klooster zijn luchtbehandelingsunits met een ver-
24 | INSTALLATIEENBOUW.NL

NONNENKLOOSTER BREDA
‘Doordat wij de units zelf
configureren en testen, is de
installatie erg eenvoudig en
wordt een optimale
werking geborgd’
Dick Dibbits, Managing Director bij Systemair Nederland in
de fabriek in Waalwijk.
mogen van respectievelijk 8.000 m³, 4.500 m³ en 3.000 m³ geïnstalleerd.
Stuk-voor-stuk complete ventilatiesystemen, inclusief een geïntegreerde DX
omkeerbare warmtepomp voor verwarming en koeling, een roterende warmtewisselaar
voor een effectieve warmte- en vochtterugwinning en bijbehorende
regeltechnieken”, vertelt Dick Dibbits, Managing Director van Systemair
Nederland. “Doordat wij de units zelf configureren en testen, is de installatie
erg eenvoudig en wordt een optimale werking geborgd. Ook service
en onderhoud zijn gemakkelijker dan bij traditionele systemen, omdat alle
onderdelen in één sectie van de luchtbehandelingsunit zijn geïntegreerd.”
De integratie van een warmtepomp en roterende warmtewisselaar
zorgt voor een compacte installatie. Standaard worden de units voorzien
van twee scrollcompressoren (één compressor bij de DV 10 en
DV 15). De capaciteit is traploos regelbaar van 5-100%, wat resulteert
in een optimaal comfort en een minimaal energieverbruik.
Laag geluidsniveau
“Deze luchtbehandelingsunits zijn voor Systemair een eerste stap naar
complete, geïntegreerde en all-electic klimaatoplossingen. De systemen
zijn ontwikkeld conform de NTA 8800 en uitstekend voorbereid
op de klimaat- én installatiewensen van morgen”, vertelt Dibbits. “Bovendien
hebben de luchtbehandelingsunits – die standaard over dubbelwandig
geïsoleerde panelen beschikken – een aanzienlijk lager geluidsniveau
dan traditionele systemen met externe compressoren.”
Dick Dibbits is op 1 januari verwelkomd als Managing Director van Systemair
Nederland. Hij is 56 jaar, ge trouwd en vader van twee meiden van 17 en
bijna 19 jaar. “Onze dochters zijn geadopteerd en komen uit China”, vertelt
hij. “Adoptie is een langdurig proces. Het duurde 38 maanden voordat we
onze oudste in de armen mochten sluiten. Aan de ene kant is het verve-
Corné Balemans, directeur van AWS Warmte- en Koeltechniek B.V. voor de allelectric
units van Systemair.
lend als het zo lang duurt, maar aan de andere kant blijven dan alleen de
mensen over die het écht willen. Daarmee heeft de adoptie de meeste kans
van slagen.” Deze mentaliteit is tekenend voor Dibbits. Hij is vasthoudend
en gewend om met langdurige processen om te gaan. “Dat leer je door de
jaren heen.” Beschei den vervolgt hij: “Uiteraard hoort het bij mijn functie
om af en toe op de voor grond te treden, maar zowel privé als zakelijk ligt
mijn kracht in het facili teren van anderen. Mensen verbinden en zorgen dat
ze samen tot de beste oplos sing komen, vind ik fantastisch om te doen.”
Opdrachtgevers willen een comfortabel én duurzaam binnenklimaat. Dat
vraagt om samenwerking en kennisoverdracht. Systemair heeft veel expertise
en deelt dit regelmatig met de branche. “Met onze kennis kunnen we
veel bete kenen voor opdrachtgevers”, aldus Dibbits. “Met ons standaard
productas sortiment bijvoorbeeld komen we tegemoet aan heel veel klantwensen.
En met onze modulaire luchtbehandelingsunits kunnen we inspelen op
specifieke vragen. Het is mijn overtuiging dat klantspecifie ke toepassingen de
toekomst hebben. Daarnaast besteden we veel aandacht aan duurzaamheid
en circulariteit. We investeren fors in produc tietechnologieën die de verspilling
van staal plaat en aluminium verminderen, maar ook in producten die de
uitstoot van kooldioxide helpen verlagen. Klanten zijn van harte welkom in
Waalwijk, om deze ontwikkelingen met eigen ogen te zien.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 25

THEMA KLIMAAT & VENTILATIE
TEXTIEL LUCHTVERDEELPANEEL BIEDT PASSEND ALTERNATIEF VOOR TRADITIONELE WAND- EN PLAFONDROOSTERS
TOCHTVRIJ, COMFORTABEL EN FRAAI
Bij de nieuwbouw en/of renovatie van kantoorgebouwen, scholen, zorginstellingen en ziekenhuizen wordt steeds meer aandacht besteed aan
energiezuinige en duurzame ventilatiesystemen. Het tochtvrij inblazen van de geconditioneerde lucht blijkt echter vaak een uitdaging. Met
name wanneer traditionele wand- en plafondroosters worden gebruikt, gaat het nogal eens mis, weet Jeroen van Gils, commercieel manager
van BLT Luchttechniek. Voldoende reden voor BLT om een passend alternatief te ontwikkelen: het textiele Plafair luchtverdeelpaneel.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld BLT Luchttechniek
De panelen kunnen eenvoudig met systeemplafonds geïntegreerd worden.
“In ruimtes waar regelmatig veel mensen werken of verblijven, wordt – vooral
bij zittend werk – tocht al snel als hinderlijk ervaren. Zit je bijvoorbeeld net in
de luchtstroom van een toevoerrooster, dan zul je al gauw last krijgen van een
stijve nek, rillerigheid of verkoudheidsklachten”, vertelt Van Gils. “Klachten
die bij het Plafair luchtverdeelpaneel niet voorkomen.”
Beste tochtvrije inblaasoplossing
Textiele luchtverdeelslangen hebben zich al lang bewezen als beste tochtvrije
inblaasoplossing. Het is de inspiratie geweest voor het Plafair luchtverdeelpaneel.
“Plafair is gemaakt van Trevira CS (TCS) materiaal en geweven in HDC
(High Dust Capacity) kwaliteit. Dit materiaal is gecertificeerd als brandklasse
B1, conform DIN 4102, deel 1. Het TCS-doek van het luchtverdeelpaneel is
luchtdoorlatend over het gehele oppervlak, waardoor een gelijkmatig uitblaaspatroon
met een zeer lage luchtsnelheid ontstaat. Zo worden tochtklachten
voorkomen en een zeer hoog comfort bereikt.” Een ander voordeel van
het Plafair luchtverdeelpaneel is de geluidsabsorberende werking. Bovendien
kunnen de luchtverdeelpanelen gebruikt worden in combinatie met een CO 2
-
gestuurd variabel volumesysteem.
Inductief uitblaaspatroon
Door het temperatuurverschil tussen de inblaas- en ruimtelucht zal de gekoelde
inblaaslucht langzaam de verblijfszone bereiken. Door de eventuele
26 | INSTALLATIEENBOUW.NL

KLIMAAT & VENTILATIE THEMA
toevoeging van de gepatenteerde Directional Flow Control (FC) perforaties,
ontstaat een meer inductief uitblaaspatroon. Dit zorgt voor de mogelijkheid
om het Plafair luchtverdeelpaneel ook toe te passen als er naast gekoelde ook
verwarmde lucht toegevoerd moet kunnen worden.
Vlakke onderzijde
Sinds de introductie van het luchtverdeelpaneel in 2015 zijn al diverse projecten
met Plafair uitgevoerd, waaronder de kantoortuin van Damen Shipyards
in Gorinchem, de nieuwbouw van Agristo in Tilburg, het Erasmus Medisch
Centrum in Rotterdam, de Universiteit Tilburg, het Albeda College in Rotterdam
en de Weenergroep XL in ’s-Hertogenbosch. “Het grote verschil van
dit paneel ten opzichte van de Euro Air luchtverdeelslangen van BLT Luchttechniek
is dat het paneel een vlakke onderzijde heeft, die in één lijn loopt
met het plafond”, aldus Van Gils. “Het eveneens textiele, luchtdichte aansluitplenum
bevindt zich geheel boven het plafond, waar het flexibele materiaal
zich naar de beschikbare ruimte vormt. Geringe ruimte boven het verlaagde
plafond en hinderlijke kabelgoten of leidingwerk vormen dan ook geen belemmering
meer. Op dit gebied biedt Plafair een groot aantal voordelen ten
opzichte van conventionele stalen roosters met plenumboxen.”
‘Geringe ruimte boven het
verlaagde plafond en hinderlijke
kabelgoten of leidingwerk
vormen geen
belemmering meer’
De textiele onderzijde zorgt voor een geregelde luchtdoorlating.
Laag eigen gewicht
Door het lage eigen gewicht hebben de Plafair luchtverdeelpanelen naast de
ondersteuning vanuit de constructie geen extra afhanging aan het bouwkundige
gedeelte boven het plafond nodig. De panelen kunnen dus eenvoudig
in het rasterwerk van een systeemplafond worden gelegd. Het uitblaasdeel is
eenvoudig afneembaar voor reiniging. “Daarbij is het mogelijk om meerdere
Plafair luchtverdeelpanelen in serie te koppelen, waardoor een ‘luchtverdeelstrook’
in het systeemplafond ontstaat.”
De Plafair luchtverdeelpanelen zijn standaard verkrijgbaar in de maten
600 x 600 mm en 600 x 1.200 mm. De standaard kleuren zijn wit en
lichtgrijs. Afwijkende afmetingen en kleuren zijn op aanvraag leverbaar.
Voor meer informatie, zie www.plafair.nl. ❚
Ook esthetische variatie met gekleurde panelen behoort tot de mogelijkheden.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 27

THEMA KLIMAAT & VENTILATIE
‘FLUISTERSTIL’ EN DUURZAAM GEKOELD
De markt voor warmtepompen groeit sterk als gevolg van de energietransitie. Vaillant levert voor de woningbouwmarkt een hoogwaardige
warmtepomp in verschillende vermogenscategorieën. De aroTHERM plus is een ‘fluisterstille’ monobloc lucht/water-warmtepomp
die een continue radiatortemperatuur van 65°C kan halen bij een buitentemperatuur van -10°C, op basis van het natuurlijke koudemiddel
R290. De aroTHERM plus is geschikt voor zowel all-electric als hybride toepassingen, zegt manager Product Management Ronald Mazurel.
Tekst Jan-Kees Verschuure |
Beeld Vaillant
‘De warmtepomp levert prestaties vergelijkbaar met gasgebonden systemen’.
28 | INSTALLATIEENBOUW.NL

KLIMAAT & VENTILATIE THEMA
‘Twee personen kunnen de units binnen een werkdag installeren’.
‘De installateur behoeft
niet te beschikken over
een F-gassencertificering’
Hiermee kan de woningbouwmarkt (koper of verhuurder) altijd uit de
voeten, ook op basis van bestaande radiatorsystemen. “Met een compacte
monobloc buitenunit en een demontabele binnenunit kan de aro-
THERM plus-warmtepomp (met vermogenstypes tussen de 5 en 12 kW;
red.) snel door een installateur geïnstalleerd worden”, vertelt Mazurel.
“Met een aanvoertemperatuur tot 75°C levert de aroTHERM plus bovendien
prestaties die vergelijkbaar zijn met gasgebonden systemen.”
Door het verhogen van de temperatuur van het tapwater tot maximaal
70°C levert de high-end warmtepomp ‘tot 25 procent meer warm water dan
andere warmtepompen met een vergelijkbare warmwaterboiler’. De hoge
aanvoertemperatuur biedt bovendien bescherming tegen de legionellabacterie,
zonder dat elektrische naverwarming nodig is, aldus Vaillant. “Uniek
aan dit product is het natuurlijke koudemiddel R290, dat hoge prestaties
combineert met een lage GWP-waarde (broeikaseffect; red.). Met een GWPwaarde
van 3 scoort R290 zelfs extreem laag, terwijl bij een buitentempera-
tuur van -10°C een continue radiatortemperatuur kan worden gehaald tot
65°C. Ter vergelijking: een veelgebruikt koudemiddel als R410A heeft een
GWP-waarde van ruim 2.000.”
Eenvoudige installatie
Door het hoge rendement voldoet de aroTHERM plus aan de toekomstige
eisen voor all-electric gebouwen. De software van de units voorziet in eigen
regel- en meettechniek en een eenvoudige bediening. Met de optionele sensoAPP
kan de aroTHERM plus op afstand worden aangestuurd. “Bijvoorbeeld
om te controleren of de installatie uitstaat tijdens een vakantie”, zegt Mazurel.
De warmtepomp wordt volledig met eigen componenten geproduceerd door
Vaillant en kan door de fabrikant in Nederland binnen enkele dagen worden
geleverd. “Twee personen kunnen de aroTHERM plus en binnenunit uniTOWER
plus binnen een werkdag installeren. Snel en vakkundig, mede omdat Vaillant
de installateur ondersteunt met producttrainingen. Het begint met een
goede aansluiting.” De binnenunit uniTOWER plus kan in twee delen gemonteerd
worden. De installateur behoeft niet te beschikken over een F-gassencertificering:
het type is vrijgesteld van de F-gasverordening voor de gehele EU.
Laag geluidsniveau
In het nieuwe Bouwbesluit van 2021 wordt een geluidseis voor warmtepompen
opgenomen. Met 28 decibel op een afstand van 3 meter in fluistermodus
produceert de aroTHERM plus een geluidsniveau vergelijkbaar met
‘ritselende bladeren’. “En bij een juiste plaatsing altijd binnen de grenzen
van de geluidsproductie zoals die vanaf 1 januari worden gehanteerd voor
nieuwe bouwaanvragen.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 29

THEMA KLIMAAT & VENTILATIE
‘Techniek en design komen samen
in uniek klimaatplafond’
De Crystal Climate Ceilings (C3) PCM klimaatplafonds van OC Autarkis en Hunter Douglas Architectural maken een gebouw niet alleen energetisch
efficiënter, maar verbeteren ook het comfort én de esthetiek. De complete klimaatplafonds maken gebruik van een geavanceerd
faseovergangsmateriaal en transformeren basis klimaatinstallaties tot volledig energiezuinige, volautomatische klimaatbeheersystemen.
Verdubbel vandaag nog het vermogen van uw bestaande koelmachine(s), zonder aanpassingen aan het leidingwerk!
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld OC Autarkis
Oudere gebouwen hebben door hun constructie
en gebouwmassa een hoog accumulerend vermogen.
Buitentemperaturen hebben slechts weinig
invloed op het binnenklimaat, waardoor het in de
winter eenvoudig is om ruimtes op temperatuur
te houden, terwijl het in de zomer heerlijk koel
blijft. Door de kortere bouwtijden en hoge vierkante
meterprijzen bestaan gebouwen vandaag
de dag echter grotendeels uit glas, staal en aluminium.
In deze moderne, lichtgewicht constructies
is geen warmteopslagcapaciteit meer aanwezig,
waardoor ruimtetemperaturen – onder invloed
van mensen, computers en zoninstraling – flink
kunnen oplopen. “Tot voor kort werd dit probleem
opgelost door geavanceerde airconditioningsystemen
en/of watergevoerde klimaatplafonds, maar
deze systemen verbruiken veel energie”, weet Arnold
Bal, Business Unit Manager Utiliteit bij OC
Autarkis. De ontwikkelaar van Phase Changing
Materials (PCM) oplossingen en onderdeel van
Orange Climate creëerde in samenwerking met
Hunter Douglas Architectural C3 PCM klimaatplafonds,
die de uitstekende technische eigenschappen
van PCM combineren met een superieur design.
De innovatieve klimaatplafonds zorgen het
Duurzaam PCM klimaatplafond (tegelplafond) bij De Vries en Verburg in Stolwijk
‘De klimaatplafonds
zorgen het hele jaar
door voor een constante
ruimtetemperatuur,
zonder water(leidingen)
en tegen een minimaal
energieverbruik’
hele jaar door voor een constante ruimtetemperatuur,
zonder water(leidingen) en tegen een minimaal
energieverbruik.
Gebouweigenaren en architecten kunnen kiezen
uit drie types C3 PCM klimaatplafonds met verschillende
bevestigingssystemen: een tegelplafond,
een paneelplafond en een breed paneelplafond.
Bovenop de metalen plafonds worden
PCM-elementen aangebracht, die functioneren als
thermische accu’s en warmte en koude opslaan en
afgeven. “Eén kilo PCM staat ongeveer gelijk aan
C3 PCM klimaatplafond (paneelplafond)
bij Flora Holland.
30-40 kg beton, waarmee we de gebouwmassa
van vroeger simuleren”, vertelt Bal. “De PCM-elementen
zijn gevuld met milieuvriendelijke zouten
die door een specifieke menging geprogrammeerd
worden op een gewenste overgangstemperatuur.
Door warmte op te nemen, verandert de PCM
van fase (van vast naar vloeibaar). Tijdens het
smelten absorbeert het materiaal grote hoeveelheden
warmte, waardoor de omgeving koeler
wordt. Wanneer de temperatuur daalt en onder
de overgangstemperatuur komt, stolt het materiaal
en komt de warmte weer vrij. Dankzij natuurlijke
ventilatie en temperatuurverschillen
wordt gedurende de nacht de warmte in de PCMelementen
efficiënt ontladen. Hierdoor kunnen
gebouweigenaren tot wel 50% op hun koel- en
verwarmingsvermogen en ongeveer 30% op hun
energiekosten besparen.” Doordat de plafondpanelen
in standaard moduulmaten worden geleverd,
wordt een eenvoudige installatie geborgd.
Bovendien leveren de klimaatplafonds kostbare
BREEAM- en BENG-punten op. ❚
30 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Designed to work for you
C3 PCM KLIMAATPLAFONDS
Energiebesparing, comfort en
efficiënt design verduurzaamt het
gebouw.
De ideale combinatie van functionaliteit
en design die resulteren in duurzame
projecten. De C3 PCM Klimaatplafond van
Hunter Douglas maken gebruik van de
speciale eigenschappen van Phase
Changing Materials (PCM) geproduceerd
door OC Autarkis.
OC Autarkis
Tel. (0416) 672 200
info@oc-autarkis.nl - www.orangeclimate.nl
Energiebesparing
en comfort
Hunter Douglas Architectural Nederland
Tel. (010) 496 22 22
info@hunterdouglas.nl - www.hunterdouglas.nl
® Geregistreerd handelsmerk van Hunter Douglas - een HunterDouglas ® product.
© Copyright Hunter Douglas 2020. OC Autarkis is onderdeel van Orange Climate.
200447_Adv HD PCM Klimaatplafond_197x130_NL.indd 1 05-03-20 13:35
STROOMUITVAL MAG
BIJ ONS NOOIT
SPANNING OPLEVEREN
BETROUWBARE STROOMVOORZIENING WAAR ELKE SECONDE TELT
Wij begrijpen uw uitdagingen en weten wat nodig is daar waar machines en
computersystemen in de lucht moeten blijven en elke seconde telt.
Pon Power zorgt voor complete, geïntegreerde en betrouwbare
noodstroomoplossingen. En uiteraard altijd met een betrouwbare Cat ®
als energiebron. Meer weten? Ga naar:
pon-cat.com/noodstroom
WE TAKE CARE OF IT.
Naamloos-2 1 29-04-20 15:43

THEMA KLIMAAT & VENTILATIE
Nederlandse luchtfilterfabrikant
gaat massaal mondkapjes
produceren in Alkmaar
Om het tekort aan mondkapjes op te lossen, gaat de Nederlandse luchtfilterfabrikant AFPRO filters uit Alkmaar in opdracht van de overheid
massaal mondmaskers produceren op eigen bodem. Het gaat in eerste instantie om één miljoen mondkapjes per week, ook wel
FFP2-mondmaskers genoemd. Op dit moment is er een dringend tekort aan beschermende middelen voor personeel in de zorg en andere
risicovolle beroepsgroepen. De productie moet het tekort helpen oplossen. De overheid is verantwoordelijk voor de distributie en verdeling
van de geproduceerde FFP2-mondmaskers.
Tekst en beeld AFPRO Filters
Het Alkmaarse bedrijf, dat onder meer drie fabrieken
heeft in China, was tijdens de uitbraak
van het coronavirus in de provincie Wuhan al
nauw betrokken bij het leveren aan en plaatsen
van luchtfilters in twee noodziekenhuizen in Wuhan.
Toen het virus Europa bereikte, groeide ook
hier de vraag naar geavanceerde luchtfilters. Zo
plaatste AFPRO Filters al specifieke luchtfilterinstallaties
bij noodhospitalen in het buitenland.
Machine naar Nederland
Medio maart werd de roep om beschermende
middelen zoals mondkapjes steeds dringender.
Het tekort belemmert meer en meer het werk
van verzorgend en medisch personeel. Daarop
besloot de directie van AFPRO Filters om in Nederland
FFP2-mondmaskers te produceren. Op
die manier kunnen deze mondmaskers volgens
Nederlandse standaarden op eigen bodem worden
gemaakt en zeer snel worden geleverd. Het
gaat in eerste instantie om de productie van
één miljoen mondmaskers per week. Het is de
bedoeling om de productie verder op te schalen.
Joost Verlaan, vice-president van AFPRO Filters:
“Overal hoor je dat we dit virus alleen kunnen overwinnen
als we het samen doen. Dat betekent, doen
wat je kan. Voor iedereen geldt: blijf thuis en houd
afstand. Voor ons betekent het ook: produceer en
32 | INSTALLATIEENBOUW.NL

KLIMAAT & VENTILATIE THEMA
AFPRO Filters, dat onder meer drie fabrieken heeft in China, was nauw betrokken bij het leveren aan en plaatsen van luchtfilters in twee noodziekenhuizen in Wuhan.
lever! We zijn blij dat we de overheid en de medische
hulpdiensten hiermee kunnen ondersteunen.”
Getest door de overheid
De geproduceerde mondmaskers worden eerst in
overleg met en in opdracht van de Nederlandse
overheid getest door het Reinier de Graaf Ziekenhuis
in Delft en zijn in eerste instantie alleen beschikbaar
voor personeel in de zorg. ❚
‘We zijn blij dat we
de overheid en de medische
hulpdiensten hiermee
kunnen ondersteunen’
INSTALLATIEENBOUW.NL | 33

THEMA KLIMAAT & VENTILATIE
TB1, D1, L1 EN T2:
LUCHTBEHANDELINGSKAST
VOLGENS DE HOOGSTE NORMERINGEN
“De Verso Pro 2 is het nieuwste programma van Komfovent en beter is er bijna niet te vinden op de markt voor luchtbehandelingssystemen”,
aldus Ton Kistemaker, eigenaar van Vortvent uit Papendrecht. “De compacte behuizing is dermate verbeterd, dat het sytsteem topprestaties
levert en nog meer gebruiksgemak met zich meebrengt.”
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Vortvent/Komfovent
Vortvent is sinds 2004 importeur van Komfovent. Kistemaker: “De Verso Proserie
is een modulair systeem van fabrikant Komfovent waarmee we voor elke
vraag in de utiliteitsbouw een oplossing bieden. Er zijn meer dan een miljoen
verschillende configuraties mogelijk, dat zegt al heel wat. Wij leveren meestal
in het segment tussen de 3 tot 22 duizend kuub luchtbehandelingscapaciteit.”
Verso Pro 2
De nieuwste variant, de Verso Pro 2, doet daar nog een schepje bovenop.
Kistemaker: “We weten dat deze fabrikant zeer hoge kwaliteit
producten maakt. Maar met de verbeteringen die nu zijn aangebracht,
kan het bijna niet beter. Volgens de normering van Eurovent NEN EN
1886 voldoet de Verso Pro 2 aan de classificaties TB1, D1, L1 en T2.”
Geen condens
Kistemaker legt uit: “De belangrijkste stap is dat ze de thermische koudebrugfactor
twee klassen hebben verbeterd van TB3 naar TB1. Dat is erg
belangrijk om condensvorming in alle omstandigheden tegen te gaan,
of de machine nu buiten of binnen staat, en in alle jaargetijden. Condens
leidt tot schimmel, bacterievorming, corrosie en lekkages en moet te allen
tijde worden vermeden. De verbeteringen zitten in heel veel details, van
profielaanpassingen en slim afdoppen tot afdichtingen en de vorm van
‘Het veelzijdige en geluidsarme
systeem biedt een oplossing
voor elke vraag, ook in scholen
en bibliotheken’
Verso Pro 2-configuratie.
34 | INSTALLATIEENBOUW.NL

KLIMAAT & VENTILATIE THEMA
De 75 mm dikke wanden met minerale wol zorgen voor de thermische en akoestische isolatie.
de hoeken. Dit sluit nauw aan bij de luchtdichtheidsklasse, die met L1
op het hoogste niveau ligt. Luchtdicht betekent minder luchtverlies, een
energiezuinigere installatie en een lagere akoestische belasting. De constructieve
sterkte van de kasten is met D1 ook op het hoogste niveau.”
Niet te zwaar
De thermische transmissie is op T2 uitgekomen. Kistemaker: “Niet het
hoogste niveau T1 inderdaad, maar dan zou je enerzijds in plaats van
75 millimeter dikke wanden naar 100 millimeter moeten en ten tweede
wordt je kast dan een stuk zwaarder. Dat heeft weer consequenties voor
de draagconstructie van het gebouw en de trend daarin is juist dat men
steeds lichter wil bouwen. Het zijn overigens erg stille machines die
prima toepasbaar zijn als binnenopstelling in bijvoorbeeld scholen of
bibliotheken. Wat dat betreft zijn ze uitstekend akoestisch geïsoleerd.”
De Verso Pro 2 wordt geleverd met een C5.1 plug-and-playbesturing. Deze
regeling is onder meer voorzien van Modbus, BACnet en alle benodigde
functionaliteiten voor zelfstandig opereren. De geïntegreerde webserver
maakt aanvullende software overbodig. Een aftandse laptop en netwerkkabel
voldoen. Vortvent maakt dit compleet met een uitmuntende service. ❚
L1
D1
TB1
T2
Met de EUROVENT TB1, L1, D1 en T2 certificering conform NEN EN-1886 kiest u met
de nieuwe KOMFOVENT VERSO-PRO-2 luchtbehandelingskasten voor de allerhoogste
kwaliteit. Sinds 2004 zijn wij importeur van Komfovent en kunt u dus vertrouwen op een
vakkundige ondersteuning. Kijk voor meer details op onze website www.vortvent.nl.
KOMFOVENT VERSO-PRO-2….beter kan het bijna niet.
Buitendijks 63, 3356 LX Papendrecht
Tel: (+31) 085-782 64 00
Email: info@vortvent.nl
INSTALLATIEENBOUW.NL | 35
Naamloos-3 1 22-04-20 14:37

THEMA KLIMAAT & VENTILATIE
DECENTRALE VENTILATIE VOOR SCHOLEN VOORZIEN
VAN KOELING EN VERWARMING
In normale tijden zijn de zomervakanties de periodes waarin scholen een slag (kunnen) slaan in het verbeteren van hun binnenklimaat.
“Dat is vandaag de dag onverminderd urgent”, stelt Wouter Wijma, algemeen directeur van Nedair en tevens bestuurslid van de VLA,
de Vereniging leveranciers van Luchttechnische Apparaten. “Nog steeds is in bijna driekwart van alle klaslokalen van basisscholen en
middelbaar onderwijs het CO₂-gehalte te hoog.”
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Nedair
De bewustwording over deze problematiek is de
laatste jaren groter geworden, mede door de regelgeving
Frisse Scholen. Wijma: “Als je beseft dat
je door een goed binnenklimaat minder gezondheidsklachten,
minder ziekteverzuim, een betere
concentratie en betere prestaties krijgt bij zowel
leerlingen als docenten, is de motivatie om er iets
aan te doen hoger. De coronacrisis laat nog duidelijker
zien hoe belangrijk de luchtkwaliteit is.”
Aanscherping
Door de trendmatige stijging van de gemiddelde
temperaturen verwacht Wijma aanpassingen
in de regelgeving. “Als bestuurslid van de VLA
heb ik contact met Froukje van Dijken van BBA;
zij trekt in opdracht van de RVO de kar voor het
vernieuwde Programma van Eisen Frisse Scholen.
Ik denk dat dit in september van dit jaar
zal verschijnen en mijn persoonlijke verwachting
is dat het iets strenger gaat worden, met name
wat betreft de temperatuuroverschrijdingen. En
dat heeft consequenties voor de installaties.”
Koelvraag
Wijma legt dit uit: “De praktijk nu is dat als je
ventileert en werkt met warmteterugwinning, je
altijd een verschil krijgt tussen je binnen- en buitentemperatuur.
Zo lang dat verschil niet te groot
wordt, is er niks aan de hand. Maar is het buiten
én binnen warm, dan wordt het lastig om die
warmterugwinning toe te passen. Je zou dan via
een bypass ’s nachts kunnen ventileren met 100%
buitenlucht, maar zodra de kinderen ’s ochtends
binnen zijn en het zonnetje komt op, dan warmt
de ruimte heel snel op. Temperatuuroverschrijdingen
worden in dat geval te hoog en duren te lang.
De koelvraag stijgt dan snel. We leveren al ruim
vijf jaar decentrale systemen aan scholen en daar
werd vaak gedacht dat er ook koeling en verwarming
bij de ventilatie zat. Maar dat is niet zo.”
Standaard met koeling en verwarming
Daarom brengt Nedair binnenkort een volgende
generatie schoolventilatie-units op de markt. Wijma:
“Nu wordt vaak naast de decentrale ventilatie
Het is de missie van Nedair om iedereen een gezond binnenklimaat te bieden, waarbij onderwijs speciale
aandacht heeft.
‘Het Programma van Eisen Frisse Scholen
zal iets strenger worden, met name wat
betreft de temperatuuroverschrijdingen’
de EduComfort 950, nog een separaat splitsysteem,
toegepast. De nieuwe reeks krijgt standaard
een koel- en verwarmingsblok ingebouwd in de
compacte behuizing. De eerste modellen worden
momenteel geproduceerd en getest en hebben
ook een capaciteit van 950 m³/h, goed voor Frisse
Scholen Klasse B. We vullen deze aan met apparaten
die 1.000, 800 en 600 m³/h kunnen leveren,
waarmee we ook aan Duitsland, Frankrijk en België
kunnen gaan leveren. Met een warmtepomp
op het dak zou je via een inverter drie lokalen
tegelijk kunnen voorzien van verwarming en koeling.
Deze oplossing is in feite ook zeer geschikt
om toe te passen voor kleine series woningbouw.”
Circulariteit
Een ander aspect waarin Nedair trendsetter wil
zijn, is circulariteit. Wijma: “Het is toch vreemd dat
alle geluidsdempers in Nederland zijn voorzien
van isolatie met glasvezel. Dat wil je niet in je longen
krijgen. Wij hebben dat vanaf twee jaar geleden
vervangen door hypoallergeen polyesterwol,
gemaakt van gerecyclede petflessen. Het blijft
vreemd dat wij daar nog steeds de enige in zijn.
Onze volgende stap is isoleren met geperst papier.
We zijn hier inmiddels mee aan het testen. Om
dat onbrandbaar én circulair te krijgen, is echter
niet eenvoudig.” Tot besluit: “Het is de missie van
Nedair om iedereen een gezond binnenklimaat te
bieden, waarbij onderwijs één van onze markten
is die speciale aandacht heeft. We leggen de lat
hoog en nemen een voorsprong, waarmee we al
vroeg aan toekomstige normeringen voldoen. En
we ontwikkelen nieuwe producten samen met
onze klanten, installateurs en schoolbesturen. Je
kunt het contact met je doelgroep eigenlijk nooit
overschatten.” ❚
36 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Dit doet een slecht
www.nedair.nl
binnenklimaat met kinderen.
Goede schoolventilatie is van levensbelang.
Schoolventilatie voor een gezonde leeromgeving

THEMA KLIMAAT & VENTILATIE
‘TWEEDE FILTERTRAP BIEDT OPTIMALE
BESCHERMING TEGEN FIJNSTOF’
Tijdens VSK 2020 presenteerde WOLF Energiesystemen een breed scala aan noviteiten die niet alleen positief bijdragen aan de duurzaamheid
van onze woningen en utiliteitsgebouwen, maar ook een optimaal binnenklimaat garanderen. Energiezuinig, comfortabel en gezond, waarbij
zelfs de kleinste fijnstofdeeltjes worden afgevangen en geluid geen issue meer is. Een primeur in de stand was de CKL evo ventilatie-unit, die
tevens genomineerd werd voor de VSK Award in de categorie ‘Gezond en comfort’.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld WOLF Energiesystemen
De CKL evo is een compacte, hoogrendement
warmteterugwinunit voor de utiliteitsbouw. Het
product betreft een doorontwikkeling van de bekende
en gewaardeerde CKL en onderscheidt zich
door een verbeterde ventilatorconfiguratie en een
hogere isolatiewaarde ten aanzien van temperatuur,
geluid en luchtdichtheid. “Met de CKL evo
spelen wij maximaal in op de fijnstofproblematiek”,
vertelt Martin Wendels, directeur van WOLF
Energiesystemen. “In Nederland hebben we op tal
van locaties regelmatig te maken met fijnstofpieken
die, afhankelijk van de omgevingslucht, blootstellingsduur,
activiteit en gevoeligheid van blootgestelde
personen allerlei gezondheidsklachten
kunnen veroorzaken. Van irritaties aan ogen, neus
en keel tot en met schade aan longen, hart en
vaten. Om de vervuilde buitenlucht om te zetten
in schone, frisse binnenlucht, hebben we het filtercompartiment
van de CKL evo aangepast. Hierdoor
kunnen binnen dezelfde compacte afmetingen
twee in plaats van één filter worden toegepast.”
Wie dit wenst, kan bijvoorbeeld een fijnstoffilter
met een ISO ePM1 van 80% (F9) en een ISO
ePM1 van 55% (F7) combineren, vertelt Wendels.
“Door de dubbele en versterkende werking
worden nog meer fijnstofdeeltjes afgevangen. Bovendien
raken de filters minder snel vol dan bij
gebruik van één filter in de hoogste filterklasse.”
Verbeterde behuizing
Noemenswaardig is ook de verbeterde behuizing
van de CKL evo, die standaard aan de hoge classificaties
T2 (thermische isolatie), TB2 (koudebrugfactor),
L1 (luchtdichtheid) en D1 (stabiliteit)
voldoet. “Ook hebben we de regeling aangepast,
waardoor de warmteterugwinunit nog meer functionaliteiten
heeft. Zo kunnen naar wens meerdere
warmtepompen op de unit worden aangesloten”,
vertelt Wendels. “Naast de vertrouwde Ice Protect
Technology, waarmee ijsaanslag op de warmteterugwinunit
en onbalans in het gebouw worden
voorkomen, kan met behulp van een modulerende
bypassklep exact op de gewenste inblaastemperatuur
worden geregeld. Dit biedt grote voordelen
in het voor- en naseizoen, waarin kleinere capaciteiten
voldoende zijn.” Ook is een optionele boostklep
leverbaar, die in een versnelde opwarming
van de CKL evo voorziet. “Bijvoorbeeld wanneer
de warmteterugwinunit tijdens het weekend is
uitgeschakeld, kan middels deze klep de ventilatielucht
100% recirculeren. Hierdoor worden alle
ruimtes snel weer op de juiste temperatuur gebracht,
alvorens gebruikers de ruimtes betreden.
Dankzij de boost-klep kunnen de warmteterugwinunits
dus nog efficiënter worden ingezet.”
Tot slot is het WOLF Energiesystemen gelukt om
de luchthoeveelheden nog verder te verhogen,
terwijl de vertrouwde rendementen intact blijven.
“De CKL evo is leverbaar in luchthoeveelheden
van 1.400, 2.400 en 3.300 m³/h, terwijl de
reeds bekende CKL-serie in luchthoeveelheden van
4.400 en 5.800 m³/h beschikbaar blijft. Daarmee
bieden we voor iedere vraag een passende
oplossing.” De CKL evo voldoet aan de EIA-subsidierichtlijnen
en aan de hoogste Eurovent energielabels
(A of A+). “Bovendien is een nieuwe generatie
ventilatoren toegepast, waardoor de unit
nog stiller en (energie-)efficiënter functioneert.”
Uniek binnen de markt voor
compactunits
De jury van VSK 2020 nomineerde de CKL evo
om ‘het belang van een gezond binnenklimaat
in utiliteitsgebouwen te onderstrepen’. “Zoals ge-
38 | INSTALLATIEENBOUW.NL

KLIMAAT & VENTILATIE THEMA
zegd is het terugdringen van fijnstof hiervoor een
belangrijk issue”, aldus Wendels. “Het feit dat je
twee filters kunt selecteren, werd door de jury als
uniek bestempeld binnen de markt voor compactunits.
Bovendien is de warmteterugwinunit heel
compact, gemakkelijk te installeren én op afstand
te monitoren. Het is zelfs mogelijk om de CKL evo
met de smartphone te bedienen.” Met de 5-minuten
configurator op www.wolf.eu kan de CKL
evo eenvoudig geconfigureerd worden. “Bovendien
vinden installateurs hier alle relevante BIMbestanden
en technische gegevens, zodat zij voor
ieder project de juiste unit kunnen selecteren.”
‘Onze ambitie is dat een dubbel
filter de nieuwe marktstandaard
voor Nederland wordt’
Standbezoekers aan VSK 2020 prezen met name
de eenvoudige inpasbaarheid van de dubbele filtertrap,
besluit Wendels, die hoopt dat andere bedrijven
de innovatie snel zullen overnemen. “Onze
ambitie is dat een dubbel filter de nieuwe marktstandaard
voor Nederland wordt. Want alleen dan
komt een gezond binnenklimaat in al onze gebouwen
binnen handbereik.” ❚
De CKL evo is een compacte, hoogrendement warmteterugwinunit voor de utiliteitsbouw. Het product betreft een doorontwikkeling van de bekende en gewaardeerde CKL
en onderscheidt zich door een verbeterde ventilatorconfiguratie en een hogere isolatiewaarde ten aanzien van temperatuur, geluid en luchtdichtheid.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 39

SCHEVENINGEN INNTEL HOTELS DEN HAAG MARINA BEACH
STEKERBAAR EN DRAAD- EN BATTERIJLOOS SCHAKELMATERIAAL:
‘SNELLE MONTAGE, GEEN FAALKOSTEN’
Op het Noordelijk Havenhoofd in Scheveningen wordt het Inntel Hotels Den Haag Marina Beach gerealiseerd (226 kamers). Installateur HOMIJ
Technische Installaties kiest daarbij voor stekerbaar en draad- en batterijloos installeren volgens een conceptpakket met Attema kabeldozen,
Isolectra/Wieland bekabelingssystemen en batterijloos Honeywell-PEHA schakelmateriaal – een innovatie in het traject. “De aangeleverde
pakketten zijn voorafgaand aan de implementatie volledig op werking getest”, vertelt Tobias Toledo namens Attema. “De montage kan daardoor
soepel verlopen; er zijn nauwelijks faalkosten.”
Tekst Jan-Kees Verschuure |
Beeld Attema
Attema levert honderden kabeldozen voor de
nieuwe Inntel-vestiging, een onderdeel van een
grootschalige ontwikkeling die het aanzicht van
de Scheveningse haven voorgoed transformeert.
In de uitvoering van complexe zorgprojecten en
in de hotelbranche heeft de genoemde samenwerking
zich al eerder bewezen, aldus Van Toledo.
“HOMIJ specificeerde de wensen van het
opdrachtgevende hotel en vervolgens is een beproefd
samenwerkingsproces uitgevoerd. In dit
project is bijvoorbeeld het Cable Mate-systeem
gebruikt, een eigen innovatie met een minimum
aan uitwisselbare elementen. Er zijn weinig tot
geen losse componenten, waardoor de systemen
zo ingeklikt kunnen worden. De snoeren zijn op
lengte en voorzien van connectoren en de verdeler
is al gemonteerd. De installateur hoeft het
geheel alleen nog op locatie in elkaar steken.”
De Attema Cable Mate is vanuit de fabriek al
voorzien van Wieland-connectoren en Honeywell-
PEHA Easyclickpro-ontvangers. Het geheel is als
pakket per hotelkamer, inclusief de Easyclickpro
schakelaars, door Technische Unie aangeleverd op
locatie. De pakketten zijn voorafgaand aan de implementatie
op werking getest en gegarandeerd
halogeenvrij en brandveilig, aldus Van Toledo.
“Materialen zijn herbruikbaar, er is geen afval
op locatie en er zijn nauwelijks faalkosten.” Een
nog omvangrijkere rol als procesintegrator van de
prefabonderdelen in de 'E' heeft Isolectra, vertelt
Marcel Backx. “Isolectra heeft een sterke consultancy-rol.
Als leverancier met toegevoegde waarde
van Wieland-systemen zijn wij actief in de gehele
projectketen, bijvoorbeeld om verlichtingsarmaturen
en DALI-sturing goed te integreren.” Het heeft
weinig zin stekerbaar installeren toe te passen als
'De kracht van de
samenwerking ligt
in de koppeling
van expertise met
topproducten'
je op andere onderdelen alsnog een traditionele
montage moet uitvoeren, stelt hij. “Daar is nog
een wereld te winnen, bijvoorbeeld op het gebied
van meet- en regeltechniek. Maar wij zijn al een
eind op weg, met deze partners en de groothandel;
ook verlichtingsarmaturen worden bijvoorbeeld
voorgemonteerd met Wieland-materiaal.”
Inntel Hotels Den Haag Marina Beach in aanbouw.
40 | INSTALLATIEENBOUW.NL

INNTEL HOTELS DEN HAAG MARINA BEACH SCHEVENINGEN
De Cable Mate-dozen zijn gemonteerd aan de buitenzijde van de hotelkamers
Draad- en batterijloze schakeling
De Attema Cable Mate-dozen zijn gemonteerd
aan de buitenzijde van de hotelkamers, in de systeemplafonds
op de gangen en volledig stekerbaar
vanaf de voeding tot aan de verlichtingsarmaturen
op de kamers. De Easyclickpro schakelaars zijn
draad- en batterijloos uitgevoerd. “Dit was doorslaggevend
voor de gunning”, zegt Lammert Hooiveld
van Honeywell-PEHA. “De Honeywell-PEHA
Easyclickpro ontvangers zijn gemonteerd in de Attema
Cable Mate en deze kabeldoos is afgemonteerd
met Wieland stekerbare inbouwdelen. De
Honeywell-PEHA Easyclickpro zenders – de schakelaars
– zijn in de fabriek al gekoppeld aan de Easyclickpro
ontvangers. Alles is van tevoren door onze
assemblage-afdeling samengesteld. De systemen
worden als gecodeerd pakket per kamer aangeleverd,
zodat installatie geen enkel probleem oplevert.”
Een extra voordeel van draadloos schakelmateriaal
is dat het in elke constructie is te integreren,
“binnen een maximale afstand van 30 meter tot de
ontvanger, afhankelijk van interne factoren. Je kunt
monteren in de vrije ruimte, zelfs op glaswanden.
Stekerbaar installeren gecombineerd met Honeywell-PEHA
Easyclickpro kent geen kinderziektes.”
Backx: “De kracht van de samenwerking ligt in de
koppeling van expertise met topproducten. Stekerbaar
installeren is een concept dat volume en
repetitie nodig heeft; kennis van E-techniek blijft
altijd nodig in de montage, maar wij maken het
een stuk gemakkelijker. Met als resultaat dat de
uitvoerder zo min mogelijk handjes op de bouw
nodig heeft, met zo min mogelijk faalkosten.” ❚
INSTALLATIE VOLGENS ATTEMA
100% stekerbaar installeren voor de utiliteitsbouw
Sneller Duurzaam Gunstige TCO
100% stekerbaar installeren betekent: plug & play installeren.
Zo werkt u 3 keer zo snel en hebt u 90% minder faalkosten. Dat
zorgt ondanks de hogere materiaalkosten voor een gunstige TCO.
download de
Attema app!
Meer info? Kijk op www.attema.com
Vernieuwende ideeën voor ’n veranderende wereld.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 41

EINDHOVEN DC BROCACEF
‘Temperatuur en luchtvochtigheid
Brocacef worden
24/7 bewaakt en beheerd’
De farmaceutische groothandel Brocacef heeft recent het Brocacef Science Park op bedrijventerrein Park Forum in Eindhoven uitgebreid met
8.500 vierkante meter distributiecentrum en kantoren. Net als bij de nieuwbouw in 2014 werden het ontwerp en de bouwkundige werkzaamheden
uitgevoerd door Heembouw. Van den Pol Elektrotechniek stond in voor de elektrotechniek, terwijl Vink Installatie Groep tekende voor
de werktuigbouwkundige installaties. Voor de automatisering van de klimaatinstallaties deed de installateur uit Roelofarendsveen een beroep
op A&S System Integrators uit Uden.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld A&S System Integrators en BRControls
“Voor de opwekking van warmte en koude zijn twee lucht/water-warmtepompen
geplaatst”, vertelt Jim Sour, Algemeen Directeur van A&S System Integrators.
“De warmtepompen zijn gekoppeld aan een 4-pijps distributiesysteem,
waardoor gelijktijdig verwarmd en gekoeld kan worden. Als afgiftesysteem
in de kantoren is gekozen voor inductie-units in combinatie met vloerverwarming
en vloerkoeling. Een luchtbehandelingskast zorgt voor voldoende frisse
lucht, terwijl vijf separate luchtbehandelingskasten in de verwarming, koeling
en ventilatie van het distributiecentrum voorzien.”
Optimale conservering van geneesmiddelen
en medische producten
Om de kwaliteit en houdbaarheid van de geneesmiddelen en medische
producten in het distributiecentrum te kunnen garanderen, werden hoge
eisen gesteld aan de temperaturen en luchtvochtigheid, die binnen bepaalde
grenswaarden moeten blijven. “Om een optimale conservering
te borgen, worden alle ruimtes van de nieuwbouw 24/7 bewaakt en beheerd”,
vertelt Sour. “Daarbij wordt gebruik gemaakt van de automatiseringsoplossingen
van BRControls, waarmee wij al vele jaren zeer prettig
samenwerken. De producten van BRControls onderscheiden zich door een
hoge kwaliteit, betrouwbaarheid en lange levensduur. Bovendien is de regeltechniek
ook in de bestaande bouw (fase 1) uit 2014 geïmplementeerd.”
In de centrale regelkast zijn de vrij programmeerbare BRC-46 centrale primaire
systeemcontroller (zie foto) en RIO I/O modules van BRControls geïmplementeerd,
voor de besturing en bewaking van de verwarmings-, koel- en ventilatie-installaties.
Nieuwste systeemcontrollers
In dit project heeft A&S System Integrators installateur Vink Installatie Groep
volledig ontzorgd. Van de levering en montage van de schakel- en regelkasten,
hard- en softwareproducten en veldapparatuur tot en met de regeltech-
42 | INSTALLATIEENBOUW.NL

DC BROCACEF EINDHOVEN
In de luchtbehandelingskasten van het distributiecentrum zijn separate
regelpanelen met RIO-MU22 Multi Remote I/O modules geïntegreerd, waardoor
flink op de bekabeling bespaard kon worden.
‘Om de kwaliteit en
houdbaarheid van de
geneesmiddelen en
medische producten in
het distributiecentrum
te kunnen garanderen,
werden hoge eisen gesteld
aan de temperaturen en
luchtvochtigheid’
nische bekabelingen, vertelt Sour. Voor de nieuwbouw is gekozen voor de
nieuwste systeemcontrollers van BRControls, die moeiteloos communiceren
met hun voorgangers en daarmee een optimale compatibiliteit borgen. In de
technische ruimte is een centrale regelkast geplaatst. “In deze regelkast hebben
wij de vrij programmeerbare BRC-46 centrale primaire systeemcontroller
en RIO I/O modules van BRControls geïmplementeerd, voor de besturing en
bewaking van de verwarmings-, koel- en ventilatie-installaties. In de luchtbehandelingskasten
van het distributiecentrum zijn separate regelpanelen met
RIO-MU22 Multi Remote I/O modules geïntegreerd, waardoor flink op de
bekabeling bespaard kon worden. Voor de ruimteregelingen in de kantoren is
gekozen voor de flexibele IP BRN20-lijn in combinatie met BRT24 fulltouch
ruimtebedienapparaten. Tussen de nieuwbouw en bestaande bouw hebben
onze monteurs netwerkbekabelingen aangelegd, waarna de gebouwautomatisering
als één installatie gekoppeld kon worden.”
Begin dit jaar is de nieuwbouw van Brocacef opgeleverd. ❚
680ppm 44%
Directeur
21.5°C
09:41
Comfort
21.0°C
+1.5°C
status
INSTALLATIEENBOUW.NL | 43

VOLLEDIG OP MIJ
AFGESTEMD BETEKENT
VOOR MIJ: VOOR ELKE
VRAAG EEN PASSENDE
OPLOSSING BIEDEN
WOLF heeft de beproefde compacte
units met platenwarmtewisselaar verder
ontwikkeld en verbeterd: Met hogere
luchtdebieten, uitgebreidere accessoires
en innovatieve regelfuncties is de CKL
evo geschikt voor nagenoeg elke
toepassing. Dankzij de snelle selectie, de
eenvoudige hantering en installatie en de
efficiënte bediening zet de CKL evo
nieuwe maatstaven voor alle compacte
luchtbehandelingskasten.
MEER INFO: WWW.WOLF.EU
BESCHIKBAAR IN BINNEN- EN BUITENOPSTELLING
KORTE & BETROUWBARE LEVERTIJDEN
HOGER LUCHTDEBIET MET COMPACTERE AFMETINGEN
EN LAGER VERBRUIK
PERFECTE HYGIËNE - VDI 6022-GECERTIFICEERD
STANDAARD POEDERCOATING VOOR DE HOOGSTE
CORROSIEBESTENDIGHEID
EENVOUDIGE SELECTIE VIA DE
5-MINUTEN CONFIGURATOR
Output van:
• 2D- en 3D-tekeningen
• Technische gegevens
• BIM-gegevens
5
MIN
Levertijd vanaf 4 weken en op
maat gemaakt

STEKERBAAR INSTALLEREN
DOE JE MET ADELS-CONTACT
Heb jij al ontdekt hoeveel tijdwinst er te
behalen is door verlichting stekerbaar
te installeren?
Steeds meer installateurs kiezen daarbij voor
het AC166G systeem van Adels-Contact:
kwaliteitsproducten die getest uitwisselbaar
zijn met het GST18-systeem. Ook installateur
Bectro uit Amersfoort zag de voordelen van
stekerbaar installeren met Adels.
Smeetsland en de Twee Bruggen
Deze twee verpleeghuizen zijn grootschalig
gerenoveerd. Bectro Installatietechniek uit
Amersfoort heeft gekozen om de complete
E-installatie stekerbaar te installeren vanwege
de erorme tijdwinst die dat opleverde.
“Hemmink heeft daarbij goed naar onze
wensen geluisterd, was flexibel en heeft een
klantgerichte oplossing gecreëerd. Ze hebben
voor ons de projectering gemaakt, waarbij we
zelfs twee varianten kregen aangeboden”.
“Het prettige persoonlijke contact met
Hemmink heeft het verschil gemaakt
bij de keuze van leverancier”.
- Sjaak Remmerswaal, projectleider
bij Bectro Installatietechniek.
Heb je een project onderhanden waarbij je stekerbaar installeren wil toepassen?
Neem dan contact op met één van onze specialisten voor een vrijblijvend advies:
038- 4698 200 of info@hemmink.nl
www.adels-stekerbaar.nl

VOORKOM RENDEMENTSVERLIES EN STORINGEN DOOR CORROSIE, KALK EN VUILAFZETTING
‘MAAK HET (KRAAN)WATER IN
UW VERWARMINGS-, KOEL- ÉN
VRIESINSTALLATIES ZO
SNEL MOGELIJK ZUURSTOFARM’
Kraanwater is pH-neutraal en ideaal geschikt als drinkwater. Voor toepassing in verwarmings-, koel- en vriesinstallaties is de waterkwaliteit
echter minder geschikt. Corrosie ligt hier op de loer. Om dit probleem te ondervangen, moet het kraanwater in de installatie zo snel mogelijk
zuurstofarm worden gemaakt.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld KOREX Benelux
In het zogenaamde ontgassingsproces neemt de pH-waarde van het water toe,
waardoor kalkdeeltjes niet meer kunnen oplossen. De vrijgekomen kalkdeeltjes
zetten zich af op de bodem van de installatie, met enorm veel slibvorming, rendementsverliezen
én storingen en defecten aan kleppen, afsluiters, regelaars,
pompen en andere geavanceerde componenten tot gevolg. Om dit te voorkomen,
raadt KOREX Benelux installateurs aan om zo snel mogelijk een AIR-SEP®
drukbehoudstation aan de verwarmings-, koel- en vriesinstallaties te koppelen.
Toepassing in centrale verwarmingsinstallaties
De AIR-SEP® drukbehoudstations maken het mogelijk om met één unit alle
belangrijke waterbehandelingen in uw centrale verwarmingsinstallatie uit
te voeren. Denk aan het volautomatische drukbehoud en de ontluchting,
vacuümontgassing, expansie, vuilopvang, reiniging en bijvulling met vacuüm
ontgast water. De AIR-SEP® units zijn geschikt voor warmwatertemperaturen
tot 110°C. De expansie bedraagt maximaal 2.400 liter water per
unit. “Echter doordat de AIR-SEP® units eindeloos (in cascade) gekoppeld
kunnen worden, zijn ook grotere vermogens mogelijk”, vertelt dhr. M.G. van
Gorsel, directeur van KOREX Benelux. “Exact conform de omvang van de cvinstallatie.
Dit biedt bijvoorbeeld uitkomst bij stadsverwarmingsinstallaties.”
In de markt worden nog altijd veel chemicaliën gebruikt om het aanwezige
zuurstof in de cv-installatie inactief te maken. Hierdoor ontstaat vaak een instabiele
installatie, waarin vuilvorming en corrosie op de loer liggen. De AIR-
SEP® gaat hier definitief de strijd aan mee aan, aldus Van Gorsel. “De AIR-
SEP® bestaat uit een expansietank met instroomventiel, ontluchtingsventiel,
bijvulautomaat en drukbehoudpomp die luchtbellen uit het leidingsysteem
elimineren. De drukbehoudpomp haalt steeds tussen de 5 en 20 liter uit de
installatie, die vervolgens via het instroomventiel in het AIR-SEP®-vat wordt
teruggestort. Hier wordt de druk verlaagd tot een vacuümdruk tot -0,3 bar.
Een gepatenteerde vacuümtechniek garandeert hierbij een luchtvermindering
van 28 tot 40 mg/liter ten opzichte van het 100% verzadigd installatiewater,
waardoor de pH-waarde stijgt, de beschermende oxidatielagen in de installatie
intact blijven en in de installatie geen lucht en vuil meer kan worden afgescheiden.
Dankzij een continue drukbewaking blijft de systeemdruk optimaal
en – als gevolg hiervan – de verhoogde pH intact. In plaats van periodiek
water te ontgassen, worden de ontgassingsinterval en -looptijd afgestemd op
de actuele installatiestatus.”
Koppeling met uw koel-/vriesinstallaties
In koel-/vriesinstallaties kan tot 30% lucht oplossen, wat leidt tot een verhoging
van de corrosiedruk, roestvorming, vuilvorming en enorme rendementsverliezen.
“De AIR-SEP® drukbehoudstations bieden ook hiervoor een
passende oplossing. De drukbehoudstations zijn volledig dampgeïsoleerd uitvoerbaar,
waarbij alle componenten in de AIR-SEP® die in contact komen met
De AIR-SEP® drukbehoudstations maken het mogelijk om met één unit alle
belangrijke waterbehandelingen in uw centrale verwarmingsinstallatie uit te voeren.
46 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Doordat de AIR-SEP® units eindeloos (in cascade) gekoppeld kunnen worden, zijn grote expansievermogens mogelijk.
het koelwater worden voorzien van hoogwaardige dampisolatie. Installateurs
hebben hierbij keuze uit twee gradaties: ISO 1 (18 mm dampisolatie, geschikt
voor watertemperaturen tot 6°C) of ISO 2 (39 mm dampisolatie, geschikt
voor watertemperaturen tot -10°C). Dankzij de dampisolatie is corrosie door
condensvorming in het toestel niet langer aan de orde.”
In de praktijk worden koel-/vriesinstallaties regelmatig gevuld met glycol (antivries),
weet Van Gorsel. “Onze AIR-SEP® drukbehoudstations zijn hier uitstekend
tegen bestand. Naar wens kunnen de units worden uitgebreid met een
automatische glycol/pekelwater vulunit.”
Integratie in gecombineerde installaties
Om een egale drukverdeling tussen uw verwarmings- en koelinstallaties te
borgen, overloop op gebruikersniveau te voorkomen en energieverliezen tot
een minimum te reduceren, is het aan te bevelen om een AIR-SEP® aan uw
verwarmings- en koelinstallaties te koppelen. De AIR-SEP® draagt hierbij zorg
voor een efficiënte ontgassing en drukbehoud van uw gecombineerde installatie.
Hierbij worden tussen de AIR-SEP®, het hoge of lage temperatuurnet
(HT/LT) en de gekoeld waterinstallatie (GKW) 2x2 druksensoren en losse kogelafsluiters
aangebracht. “De kogelafsluiters worden aangestuurd middels
een vrij programmeerbaar microprocessor controlesysteem, dat tevens volautomatisch
het drukbehoud en de ontluchting, vacuümontgassing, expansie,
vuilopvang, reiniging en bijvulling met vacuüm ontgast water in beide installaties
regelt en bewaakt”, aldus Van Gorsel. “De druksensoren meten continu
de druk van de installaties. In geval van afwijkingen – wanneer de druk te
hoog of te laag is – worden de kogelkleppen automatisch aangestuurd en de
druk in de installaties hersteld.”
De AIR-SEP® drukbehoudstations van KOREX Benelux worden al meer dan
30 jaar succesvol toegepast in verwarmings-, koel- en vriesinstallaties in heel
Europa. Of het nu gaat om appartementsgebouwen, hotels, ziekenhuizen,
scholen, culturele centra, kantoorgebouwen, stadsverwarmingsprojecten of
industriële projecten. ❚
Geen extra expansievat nodig
Systeemtemperaturen van -10°C
tot 100°C mogelijk
Ontslibbing van het systeem door middel van
deelstroom (afscheiding van zouten, mineralen
en zweefdeeltjes)
SmartControl touchscreen bediening
Nieuw! Vacuüm membraan
Reinigingsopening voor handmatige reiniging
van het reservoir
Vacuüm ontgassing van het bijvulwater
Max vulbeveiliging (per interval en hoeveelheid)
Lekkage bewaking
AIR-SEP® ION – compacte onthardingsunit
Onthardingscartridge bewaking
Systeemscheiding CA in toebehoren opgenomen
Toevoer en automatische bijvulling
van water-/glycolmengsels
Multifunctioneel apparaat – alles in een
compacte en plaats besparende unit
Energiebesparing en capaciteitsverhoging
door ontgast medium
Korex Benelux B.V.
T: +31 (0) 172 611719
E: info@korexbenelux.com
I: www.korexbenelux.com
SmartControl 4.0
Drukbehoud / Expansie / Vacuüm Ontgassing
Bijvulling / Energiebesparing
INSTALLATIEENBOUW.NL | 47

VROUWEN IN DE TECHNIEK
‘ALS JE HET NIET KENT, KUN JE ER NIET VOOR KIEZEN’
TECHNIEK MET DE PAPLEPEL INGEGOTEN
Elise Morskieft ademt techniek. Via de HTS Electrotechniek belandde ze in een carrière die in 1985 begon bij Holec. Via Hitec en Imtech belandde
ze bij Eaton Industries in Hengelo. Daar werkt ze nu ruim vijftien jaar, laatstelijk als Specialist Protection & Control R&D. Eaton is een internationaal
technologiebedrijf dat elektronische componenten maakt met wereldwijd 97.000 werknemers. Techniek is voor haar vanzelfsprekend.
Dat geldt echter niet voor elke meisje of elke vrouw.
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Mathieu Hesselink
Meisjes kiezen liever rechten, medicijnen of psychologie. “Dat is typisch iets
voor Nederland”, verklaart Morskieft. “In Spanje, Polen en Tsjechië zie je bijvoorbeeld
veel meer meisjes in de techniek. Komt dat door beeldvorming,
voorlichting? De VHTO, het landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen en
bèta/techniek heeft het onderzocht en het blijkt dat de grootste drivers liggen
bij de moeders en de thuisomgeving. Conclusie: als je het niet kent en
niet weet hoe leuk het is, kun je er ook niet voor kiezen. Ik ben zelf een
voorbeeld die deze conclusie bevestigt. Alleen is het bij ons thuis nu precies
omgedraaid: onze kinderen krijgen weinig mee over de alfavakken.”
Wie of wat heeft jou geïnspireerd om voor
techniek te gaan?
Morskieft: “Interesse voor techniek is iets wat je wel hebt of niet, maar de
thuissituatie is wel erg bepalend. We hadden een gezin met vijf kinderen. Vader
was meestal op pad voor zijn werk, moeder deed het huishouden en repareerde
alles wat kapot was. Er werd weinig weggegooid. Mijn moeders insteek
is: wil je iets voor elkaar krijgen, begin er dan gewoon aan. Iets wat je niet
probeert, gaat ook zeker niet lukken. En dan ontdek je hoe fascinerend het is
om zelf iets te kunnen maken. Dat werkt erg inspirerend. Daar komt bij dat ik
op school slecht was in talen, ik wilde alles beredeneren. Dan kom je al snel
uit op een bètapakket. Maar ik blijf me toch verbazen hoe weinig meisjes voor
techniek kiezen. Ik was zelf vier jaar lang de enige bij HTS Electrotechniek.
Bij technische natuurkunde waren dat er twee, waarvan er één mijn zus was.”
‘Ik sta ook voor de klas. Niet
als vrouw,maar als techneut
die de passie voor techniek wil
overbrengen’
En jij geeft de besmetting wel door in je
eigen gezinssituatie?
Lachend: “Ik vermoed van wel. Mijn oudste dochter en zoon studeren
werktuigbouwkunde, mijn jongste dochter industrieel product ontwerpen.
Wat mij opvalt: aan het begin van de opleiding zijn de dames ver in de
minderheid, dat trekt later iets bij omdat meer jongens afhaken. Mannen
en vrouwen hebben dezelfde capaciteiten om te slagen in de techniek.”
Het probleem is niet: hoe je houd je de meisjes en vrouwen binnen, de crux
is om ze over de drempel te krijgen. Morskieft: “Een campagne zoals ‘Een
slimme meid is op haar toekomst voorbereid’ straalde juist uit dat maar
weinig meisjes techniek studeren. Het resultaat: nog minder aanmeldingen.
Over het algemeen blijkt dat campagnes weinig meisjes over de streep trekken;
het in contact brengen met het werkveld, met rolmodellen werkt beter.”
Ben je zelf actief in het bevorderen van meisjes
in de techniek?
Morskieft: “Voor de VHTO doe ik voor de regio aan voorlichting als rolmodel
in het veld. Verder organiseert VHTO één keer per jaar een Girlsday,
waarbij meisjes van 10 tot 15 jaar op bezoek gaan bij bedrijven. Hiermee willen
we de meisjes al vroeg kennis laten maken met de technische sector en
hoe leuk het daar kan zijn. Vanuit Eaton doen we daar ook aan mee. Eerst
op ad hoc basis, maar met geld van onze nominatie Beste Leerbedrijf hebben
we inmiddels een speciaal technieklokaal ingericht. Nu organiseren we
regelmatig schoolbezoeken voor klassen uit de lagere en middelbare school.
We vertellen dan eerst met leuke voorbeelden een algemeen verhaal over elektrotechniek,
vervolgens leiden we de kinderen rond in ons bedrijf en daarna
mogen ze in het lokaal zelf gaan knutselen. Ik sta dan ook voor de klas. Niet
als vrouw, maar als techneut die de passie voor techniek wil overbrengen.”
Morskieft snijdt daar een kernpunt aan: “Het vrouw-zijn speelt bij mij geen enkele
rol. Bij Eaton ben ik één van de velen. Het valt pas op als we naar buiten gaan.
Dat was op de HTS net zo. Ik word niet gewaardeerd om mijn gender maar om
mijn kennis en kunde. En ik houd van techniek omdat ik het leuk vind.” ❚
48 | INSTALLATIEENBOUW.NL

VROUWEN IN DE TECHNIEK
Elise Morskieft,
Specialist Protection & Control R&D bij Eaton Industries.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 49

ALKMAAR DUSSELDORP AUTOMOTIVE
UITBREIDING VOOR DUSSELDORP IN ALKMAAR:
TWEE RENOVATIES IN ÉÉN PROJECT
Op het moment dat er naast de BMW en MINI garage van Dusseldorp Automotive in Alkmaar twee panden beschikbaar
kwamen, bedacht de autodealer zich geen moment. Dit was dé kans om een eigen werkplaats en showroom voor de groeiende
MINI afdeling te creëren. Voor het derde pand op het terrein was ook al een bestemming bedacht: de allereerste Dusseldorp
BMW Motorrad vestiging. Aan Hollander Techniek de taak om deze twee sterk verouderde panden te strippen en te renoveren.
Tekst Hollander Techniek | Beeld Marketing Dusseldorp
Hoogste prioriteit voor de
werkplaats van MINI
Aangezien de omvang van dit project zo groot
was, is ervoor gekozen om eerst het pand van MINI
te renoveren en daarna het pand van BMW Motorrad.
Bij het nieuwe pand voor MINI, bestaande uit
een showroom van 900 m² en een werkplaats van
600 m², had de werkplaats de hoogste prioriteit.
Door het gebrek aan capaciteit in de werkplaats
van BMW moest de werkplaats van MINI zo snel
mogelijk verhuisd worden. Projectleider Utiliteit
van Hollander Techniek Jeroen Herms: “We hebben
het nieuwe pand van MINI volledig voorzien
van nieuwe elektrotechnische installaties. Hierbij
kun je denken aan nieuwe verlichting, kracht- en
data-installaties en inbraak- en brandbeveiliging.
Daarnaast hebben we de werktuigbouwkundige
installaties aangepast, zijn de cv-ketels vervangen
en is het sanitair vernieuwd.” Na de werkplaats is
ook de nieuwe showroom van MINI elektrotechnisch
gestript en vervolgens volledig gerenoveerd.
Daarnaast is het gehele pand voorzien van een
nieuwe inbraak-, brand- en ontruimingsinstallatie.
Verlichting die past bij een stoer en
ruig interieur
Waar iedereen wist hoe het pand van MINI er ongeveer
uit moest komen te zien, was dat bij het pand
voor BMW Motorrad nog onduidelijk. Herms: “Samen
met Dusseldorp en de architect zijn we gaan
kijken naar het pand en hebben we de uitstraling,
het interieur en de indeling bepaald. Het moest
ruig, stoer en industrieel worden. Aan ons de taak
om voor de bijpassende installaties te zorgen. Zo
hebben we meegedacht over een sterk verlichtingsplan.
Belangrijk hierbij was het goed uitlichten
van de motoren, de ‘bikers area’ en de stoere elementen
van het pand, zoals de bakstenen muur.”
Duurzame samenwerking
Voor Herms is dit niet het eerste project voor Dusseldorp
Automotive: “Hollander Techniek is sinds
jaar en dag verbonden aan Dusseldorp. Ik ben al
bij meerdere renovaties zoals deze betrokken”, vertelt
hij. “Iedere keer is het gaaf om te zien dat we
van een verouderd pand een super strakke showroom
of werkplaats kunnen maken, die past bij de
tijd van nu. Ieder pand heeft zo zijn uitdagingen,
maar nog belangrijker: overal is een oplossing
voor te bedenken.” Inmiddels is de renovatie van
de twee panden in Alkmaar afgerond, maar de
‘overige’ werkzaamheden gaan nog door. Herms:
“Op dit moment zijn we nog bezig met de terreinbeveiliging
van het buitenterrein rondom de drie
panden. Het terrein wordt middels thermische
camera’s in combinatie met PTZ-camera’s goed in
de gaten gehouden. Met dit systeem is het mogelijk
dat er na een signalering van een verstoring,
met behulp van thermische camera’s, direct
kan worden meegekeken door de meldkamer. De
meldkamer kan vervolgens adequaat handelen
en indien noodzakelijk de politie alarmeren.”
Eigen initiatief en flexibel
Michiel Puyenbroek, Manager Vastgoed & Projecten
van Dusseldorp Automotive, vertelt: “Wij vinden
vooral de kwaliteit erg belangrijk. Onze panden
moeten er strak uitzien. Dat geldt ook voor
alle installaties en dat snapt Hollander Techniek.
Iedereen van Hollander werkt ook volgens onze
50 | INSTALLATIEENBOUW.NL

DUSSELDORP AUTOMOTIVE ALKMAAR
‘Onze panden moeten er strak uitzien.
Dat geldt ook voor alle installaties’
kwaliteitsstandaarden, waardoor ik gerust weg
kan gaan.” Waar de werkzaamheden bij het pand
van MINI snel duidelijk waren, was het bij het
BMW Motorrad pand net een tikje anders. Puyenbroek:
“Ondanks dat er geen verschillen zijn in
de installaties, is de uitstraling toch heel anders.
We wisten dat het stoer en ruig moest worden,
maar van welke verlichting daar goed bij past,
hadden we geen idee van. Gelukkig heeft Hollander
Techniek ons geholpen met het opstellen
van een goed lichtplan. De installateur heeft ons
verschillende armaturen laten zien, waardoor we
een weloverwogen keuze konden maken. Die
eigen inbreng en het juiste advies maakt onze
samenwerking heel prettig. Daarnaast vind ik de
flexibiliteit waarmee Hollander Techniek werkt,
heel positief. Toen de installateurs bezig waren
met de verlichting in de MINI showroom
bijvoorbeeld, kwamen de bruggen voor de
werkplaats binnen. Voor ons was het heel belangrijk
dat die bruggen snel operationeel waren.
Hollander Techniek heeft op dat moment
de planning omgegooid en direct de bruggen
geïnstalleerd, zonder dat de planning van de
verlichting uitliep. Echt perfect! Het is dan
ook niet voor niets dat wij Hollander Techniek
keer op keer vragen bij een nieuwbouw of renovatie
van onze locaties.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 51

ONTWIKKELAAR VAN SLIMME STOPCONTACTEN INTRODUCEERT
STANDALONE GEAARDE WANDCONTACTDOOS MET GEÏNTEGREERDE 30W USB-C-LADER
NOG SNELLER LADEN DANKZIJ 30W
USB-C-LADER MET GAN
HALFGELEIDERMATERIAAL
Anno 2020 wordt voor de productie van USB-laders nog veelal gebruik gemaakt van silicone halfgeleiders. Echter heeft dit materiaal een
aantal beperkingen, zoals een gelimiteerd vermogen en een relatief hoog energieverbruik. Voldoende reden voor Smarter Living B.V.
om op zoek te gaan naar een passend alternatief. De ontwikkelaar van slimme stopcontacten met geavanceerde features maakt sinds
kort gebruik van gallium nitride (GaN) halfgeleidermateriaal, dat zich kenmerkt door een snelle schakeling, een hoge efficiëntie en een
minimale warmteontwikkeling.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Smarter Living B.V.
“GaN is een technologie uit de jaren ’90 en wordt onder andere gebruikt in
LED-verlichting”, vertelt René Hendriksen, verantwoordelijk voor de R&D, tests
en certificatie van Smarter Living stopcontacten. “Met de sterke groei van de
‘We kunnen meer power
leveren in dezelfde
beschikbare ruimte’
LED-verlichtingsproductie de afgelopen jaren is ook de hoeveelheid beschikbare
gallium nitride flink gestegen. Hierdoor worden nieuwe toepassingen
mogelijk; bijvoorbeeld in USB-laders.”
De nieuwe stopcontactcombinatie komt eind dit jaar beschikbaar voor de markt.
Een groot voordeel van GaN is dat de halfgeleider enorm snel en op een
hogere frequentie kan schakelen, vertelt hij. “Hierdoor kan de transformator
kleiner worden uitgevoerd, met een veel kleinere USB-lader als resultaat. Bovendien
kunnen we meer power leveren in dezelfde beschikbare ruimte. In
plaats van de bekende 12W kan onze nieuwste InCharge Pro RapidGaN 30W
stopcontactcombinatie maar liefst 30W leveren! De geïntegreerde USB-C-lader
leent zich niet alleen uitstekend voor het opladen van telefoons, laptops
en MacBooks, maar ook voor bijvoorbeeld verlichtingsbronnen, elektrische
tandenborstels en scheerapparaten. Dankzij een USB Power Delivery snellaadtechnologie
kunnen deze devices zelfs tot 70% sneller geladen worden
dan met de huidige silicone laders, zonder dat een tussenlader benodigd
is. Bovendien heeft GaN een laag sluimerverbruik. Een USB-lader met GaNtechnologie
verbruikt slechts 0.075W in standby-modus. Dit resulteert niet
alleen in minder energieverlies, maar ook in minder warmteontwikkeling in
de USB-lader.”
52 | INSTALLATIEENBOUW.NL

De InCharge Pro RapidGaN 30W van Smarter Living is retrofit ontworpen.
De InCharge Pro RapidGaN 30W v an Smarter Living is retrofit ontworpen,
vertelt COO Daniel Kuiper. “Bestaande stopcontacten kunnen eenvoudig
met de nieuwste wandcontactdoos worden uitgewisseld, waarna gebruikers
alle voordelen van 30W laden kunnen ervaren.” Het product is inmiddels als
testversie beschikbaar. “De hardware voldoet aan alle wettelijke vereisten
(NEN 1020) en is recent voorzien van een KEMA KEUR en VDE-keurmerk.
De geïntegreerde USB-C-lader wordt medio mei getest, waarna de nieuwe
stopcontactcombinatie eind dit jaar beschikbaar komt voor de markt.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 53
Naamloos-1 1 27-03-20 10:25

HARDENBERG SAXENBURGH MEDISCH CENTRUM
Eind maart is in Hardenberg het Saxenburgh Medisch Centrum opgeleverd. (Beeld: Anton van Daal / HOMIJ Technische Installaties).
GEAVANCEERDE ENERGIEVOORZIENING HOUDT
SAXENBURGH MEDISCH CENTRUM ONDER SPANNING
Eind maart is in Hardenberg het Saxenburgh Medisch Centrum opgeleverd. Het nieuwe ziekenhuis aan de Jan Weitkamplaan moet het huidige
Röpcke-Zweers Ziekenhuis vervangen. Dit ziekenhuis is gebouwd in 1969 en voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Opdrachtgever
Saxenburgh Groep heeft ervoor gekozen om een compact en duurzaam gebouw te realiseren. Zo neemt het aantal bedden af van 176 naar 130.
Bovendien is het nieuwe medisch centrum 30% kleiner in oppervlakte dan het oude ziekenhuis. Na de ingebruikname in mei wordt de oudbouw
gesloopt en vervangen door parkeervoorzieningen. Wel blijft een deel van de poliklinieken bestaan, evenals de stalling voor de ambulances,
het familiechalet, de psychiatrie en het energiehuis.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Anton van Daal / HOMIJ Technische Installaties
IAA Architecten uit Enschede heeft het nieuwe
ziekenhuis ontworpen. Dura Vermeer en Goossen
Te Pas Bouw tekenden voor de bouw, terwijl
HOMIJ Technische Installaties verantwoordelijk
is voor alle gebouwinstallaties. Van de klimaatinstallaties
tot en met de energievoorziening,
toegangscontrole, data- en beveiligingsinstallaties
en inclusief de meet- en regeltechniek. “Alle
installaties in het gebouw zijn gericht op energiebesparing
en hergebruik van energie”, vertelt
Hennie van Hunen, technisch inspecteur bij HO-
MIJ Technische Installaties. “Voor de verwarming
van het ziekenhuis hebben we een installatie aangelegd
met radiatoren. Gekozen is voor een laag
temperatuurtraject met temperaturen tot 55°C,
waardoor de ruimtes gelijkmatiger, constanter en
milieuvriendelijker geklimatiseerd kunnen worden
dan met een ‘traditionele’ cv-installatie. Veertien
luchtbehandelingskasten op het dak voorzien het
ziekenhuis van voldoende verse lucht.”
Optimale verbinding
Voor de energiedistributie is op het terrein een
10kV aansluiting gemaakt. “In de nieuwbouw
hebben wij twee trafo’s geplaatst”, vertelt Van
Hunen. “Daarnaast is een kabel gelegd naar het
oude energiehuis, waar een derde trafo is geïnstalleerd.
De bestaande noodstroomaggregaat in de
energiecentrale is door ons losgekoppeld van de
oudbouw, onderhouden, getest en verbonden met
de nieuwe installatie. Een tijdelijke noodstroomaggregaat
houdt de oudbouw in bedrijf.” Zowel in
het energiehuis als in de nieuwbouw zijn hoofdverdelers
van Hager geïnstalleerd, waarmee HO-
MIJ Technische Installaties regelmatig projecten
uitvoert. Met name voor de grote projecten. “Uitdaging
in dit project was met name de afstand
tussen het bestaande energiehuis en de nieuwbouw,
die ruim 300 meter uit elkaar liggen”, vertelt
Daniel Leermann, projectleider bij Hager. “Om
een optimale verbinding tussen beide gebouwen
te borgen, hebben wij Unimes hoofdverdelers
met een geautomatiseerde en geïntegreerde PLCbesturing
geadviseerd, die in eigen huis zijn gebouwd
en geprogrammeerd. De verdeelinrichtingen
communiceren via een glasvezelkabel. Mocht
deze kabel onverhoopt worden stukgetrokken,
dan worden alle schakelingen automatisch ‘bevroren’,
waardoor uitval niet aan de orde is.”
Preferente en niet-preferente
schakelingen
“De PLC-besturing voorziet niet alleen in een optimale
verbinding, maar ook in een uitstekende
preferentieschakeling”, vertelt Van Hunen. “Mocht
onverhoopt de netspanning in het Saxenburgh
Medisch Centrum uitvallen, dat zorgt de PLC-be-
‘Uitdaging in dit project was met name de
afstand tussen het bestaande energiehuis
en de nieuwbouw, die ruim 300 meter uit
elkaar liggen’
54 | INSTALLATIEENBOUW.NL

SAXENBURGH MEDISCH CENTRUM HARDENBERG
Mocht onverhoopt de netspanning in het Saxenburgh Medisch Centrum uitvallen, dat zorgt de PLC-besturing
van Hager dat de noodstroomaggregaat binnen 15 seconden opstart en dat alle cruciale installaties onder
spanning blijven. (Beeld: Anton van Daal / HOMIJ Technische Installaties).
“Om een optimale verbinding tussen beide
gebouwen te borgen, hebben wij Unimes
hoofdverdelers met een geautomatiseerde en
geïntegreerde PLC-besturing geadviseerd, die in eigen
huis zijn gebouwd en geprogrammeerd.”
sturing ervoor dat de noodstroomaggregaat binnen
15 seconden opstart en alle cruciale installaties
onder spanning blijven. Denk bijvoorbeeld
aan de OK-ruimtes, de toegangscontrolesystemen
en de preferente, groene stopcontacten in de patiëntenkamers.”
KNX-besturing
De hoofdverdeler voor de nieuwbouw is geïnstalleerd
in de technische ruimte op de begane grond.
“Vanwege de beperkte ruimte hebben we deze
hoofdverdeler ontworpen en uitgevoerd in een U-
opstelling”, aldus Leermann. “Op de verdiepingen
zijn 19 Univers onderverdelers van Hager geïnstalleerd,
die gebouwd zijn door onze paneelbouwpartner
PS Nederland. De onderverdelers zijn tevens
voorzien van een preferent en niet-preferent
deel en worden bestuurd vanuit de hoofdverdeler.
Bovendien beschikken de onderverdelers over een
Hager KNX-besturing, die door HOMIJ Technische
Installaties is geconfigureerd. De KNX-besturing
maakt niet alleen een uitstekende verlichtingssturing
mogelijk, maar zorgt er ook voor dat bij het terugkomen
van de netspanning de niet-preferentie
installaties weer worden opgestart.”
bovendien een Site Acceptance Test (SAT) van
de noodstroomaggregaat en een Integrale Site
Acceptance Test (ISAT) van de complete energievoorziening
uitgevoerd, waarbij alle mogelijke
storingen zijn gesimuleerd en de werking van de
preferente installaties is gecontroleerd”, vertelt
Van Hunen. “Vervolgens zijn alle installaties in
bedrijf gesteld.” Drie dagen voor de ISAT besloot
HOMIJ Technische Installaties nog een stuk onderhoudsdata
aan de besturingssoftware toe
te voegen, waardoor met één druk op de knop
alle trafo-installaties uitgeschakeld kunnen worden
en het onderhoud kan worden uitgevoerd.
“Hager heeft dit meerwerk zeer voortvarend
opgepakt. Bovendien zijn alle tests zonder problemen
uitgevoerd. Een uitstekende prestatie
van het projectteam van Hager, dat hiervoor
een grote pluim verdient.” ❚
Pluim
Voordat de hoofdverdelers het Service & Competence
Center Verdelertechniek van Hager in
Coevorden hebben verlaten, hebben zij een Factory
Acceptance Test (FAT) ondergaan, waarbij
ook HOMIJ Technische Installaties en de
technische dienst van het Saxenburgh Medisch
Centrum aanwezig waren. “Na installatie zijn
Alle installaties in het gebouw zijn gericht op energiebesparing en hergebruik van energie.
(Beeld: Anton van Daal / HOMIJ Technische Installaties).
INSTALLATIEENBOUW.NL | 55

Natuurlijk
GWP 3
A
Ideaal voor
renovatie

AMPHIA BREDA
‘Samen doen waar je goed in bent’
De OK's zijn zoveel als mogelijk gestandaardiseerd.
Een ziekenhuiscomplex toekomstbestendig ontwerpen en bouwen: als op cruciale aspecten integraal wordt samengewerkt, is het mogelijk,
zeggen de bouwpartners van de in november in gebruik genomen nieuwbouw van het Amphia in Breda (80.000 m²). De uitvraag van het ziekenhuis
werd daartoe gespecificeerd in een geïntegreerd contract, uitgevoerd door het consortium FourCare. Met technisch dienstverleners als
gelijkwaardige partners en zonder onderscheid in disciplines, aldus Gerard van Boxtel (projectdirecteur) en Ralph Postma (lead engineer).
Tekst Jan-Kees Verschuure |
Beeld FourCare
Gezamenlijk optrekken met de bouwkundige
partijen én opdrachtgever (vanuit één bouwkeet)
leidde tot een integrale uitvoering, gebaseerd
op een contract zonder traditioneel bestek. Van
Boxtel, namens ENGIE Services betrokken bij
FourCare: “'Zonder traditioneel bestek' wil zeggen
dat in de tenderfase een ontwerp op DOniveau
is neergelegd door Amphia, dat later op
verschillende fronten is geoptimaliseerd. Zowel
budgettair als inhoudelijk.”
‘Kritische systemen als ventilatie en
warmtekoudeopwekking zijn
redundant uitgevoerd’
De technisch dienstverleners binnen FourCare,
ENGIE en Unica, hebben mee ontworpen aan
het ziekenhuis, in een gelijkwaardige samenwerking
met de bouwkundige partijen Van Wijnen
en Trebbe. “Een groot voordeel van een consortium,
waarvoor in de aanleg is gekozen vanwege
de risicospreiding, is dat wij de technische
knowhow hebben om mee te ontwerpen. Doen
waar je goed in bent, was het uitgangspunt.”
Het energieconcept van het nieuwe Amphia is
gebaseerd op lage temperatuurverwarming ›
INSTALLATIEENBOUW.NL | 57

BREDA AMPHIA
en hoge temperatuurkoeling. Hiertoe zijn in totaal
zes WKO-bronnen geboord. In twee van de
bouwdelen staan telkens twee warmtepompen,
ondersteund door een warmteterugwinsysteem
op de luchtbehandelingskasten. “Op deze manier
wordt de CO 2
-uitstoot met 80% verminderd.
Gasgestookte ketels fungeren als back-up. Verder
zijn overal klimaatplafonds en LED-verlichting toegepast.”
Het resultaat is een EPC kleiner dan 1.
DRUPS
In de optimalisatie van het nieuwbouwontwerp
zijn twee van de vier technische ruimtes van de
bouwdelen geschrapt en gecentraliseerd. Het belangrijkste
deel van de techniek, waaronder ook
de ICT-voorzieningen (MER en SER), bevindt zich
op de bovenste bouwlaag van het interventiegebouw
en één van de verpleeggebouwen. “Ook
is het aantal WKO-systemen teruggebracht van
vier naar twee, met vier droge koelers in plaats
van acht en vier in plaats van twaalf warmtepompen,
met inachtneming van de oorspronkelijk
bedoelde redundantie in alle systemen”, zegt
Ralph Postma, namens Unica actief bij FourCare.
“Alle genoemde optimalisaties zijn getoetst aan
de EPC

AMPHIA BREDA
De belangrijkste techniek is gecentraliseerd op de bovenste laag van het interventiegebouw en één van de verpleeggebouwen.
‘Het is vooral de logistieke afstemming met
de bouwkundige aspecten die tot
voordelen heeft geleid’
Prefab
In het gesprek komen voortdurend raakvlakken
aan de orde tussen installatietechnische en
bouwkundige aspecten, een onderwerp dat de
betrokkenen enthousiast maakt. Van Boxtel: “Er is
veel geprefabriceerd, denk aan de stekerbare E-installaties,
delen van de riolering, HVAC-piping en
naregelingen, maar het is vooral de logistieke afstemming
met de bouwkundige aspecten die tot
voordelen heeft geleid.” Postma: “Zo zijn de scheidingswanden
van de verpleegkamers en de respectievelijke
badkamers geprefabd, inclusief het
sanitair. Het leidingenwerk in het gebouw is af en
toe volumineus, maar door de gezamenlijke beslissing
om een groot deel van de installaties voor
de wanden uit te voeren, konden de elementen in
grotere dimensies naar binnen. Omdat deze werkzaamheden
plaatsvonden tijdens de ruwbouwfase
en voor de afbouwfase, ontstond flinke tijdswinst.”
Een dergelijke integrale samenwerking moet uiteraard
goed worden voorbereid. “Wijzigingen waren
mogelijk, maar de bouwtekeningen dienden tien
weken voor uitvoering gereed te zijn en vanaf de
bouwtekening lag alles vast”, zegt Van Boxtel. “Wij
hebben binnen FourCare 250-punten planningen
gehanteerd die strak zijn uitgevoerd – met just-intime
leveringen per verdieping, en zijn trots op het
eindresultaat. Voor het consortium was het werkproces
van ontwerp tot uitvoering zeer nadrukkelijk
aanwezig. Niet voor niets trekken deze vier partijen
ook in andere projecten gezamenlijk op.” ❚
Bouwinfo
Opdrachtgever: Amphia Breda
Architect: Wiegerinck architectuur
en stedenbouw
Bouwconsortium: FourCare (Trebbe, Van
Wijnen, ENGIE Services, Unica)
Bouwtijd: 32 maanden
Sleuteloverdracht: juni 2019
Ingebruikname: november 2019
Programma: 80.000 m² nieuwbouw
voor 4.500 medewerkers, 572
eenpersoonskamers met eigen sanitair,
16 OK's (incl. 2 hybride en 1 robot-OK), 3
poli-OK’s, afd. beeldvormende apparatuur
(MRI, CT, Angio, Mammografie),
SEH (spoedeisende hulp), DAP
(dienstapotheek), HAP (huisartsenpost),
restaurant, CSA (centrale sterilisatie
afdeling), Hart en Vaat-gebouw,
Moeder/Kind-gebouw, Oncologiegebouw
(elk 2 bouwlagen poli en overige
bouwlagen beddenkamers)
INSTALLATIEENBOUW.NL | 59

BREDA AMPHIA
‘REDUNDANTE SYSTEMEN VAN GROOT BELANG IN
VENTILATIE ISOLATIEKAMERS’
De nieuwbouwopgave voor het in november geopende Amphia was fors: circa 80.000 m² met onder andere een operatiecomplex, isoleerkamers,
laboratoria, traforuimtes, lift- en machinekamers. De nieuwbouw huisvest 2.800 medewerkers en 4.000 patiënten per dag. De eisen
aan de ventilatiesystemen, geplaatst op de technische toplaag en het dak, zijn hoog. “Zo moet het systeem in de isoleerkamers continu op
onderdruk staan om goed te kunnen afzuigen en besmettingen te voorkomen”, vertelt Berry Brand van fabrikant Soler & Palau.
Tekst Jan-Kees Verschuure |
Beeld Soler & Palau
Een deel van de ventilatoren
is geplaatst op de technische
laag van de nieuwbouw.
60 | INSTALLATIEENBOUW.NL

AMPHIA
BREDA
Doorsnede centrifugaal ventilator.
Om de bedrijfszekerheid te garanderen, worden
de ventilatoren redundant opgesteld. “Ze werken
per twee op vijftig procent van hun capaciteit; wanneer
er onverhoopt één mocht uitvallen schakelt de
andere snel op naar honderd procent capaciteit”,
vertelt Brand. “Dat heeft natuurlijk in deze tijd met
het coronavirus grote urgentie. De continuïteit van
een goede ventilatie is van levensbelang.”
Soler & Palau levert in totaal 35 kunststof centrifugaal
ventilatoren en 23 verticaal uitblazende
aluminium dakventilatoren voor dit project. “Die
komen uit twee van onze productfamilies, maar
verschillen onderling in capaciteit afhankelijk van
de benodigde hoeveelheid frisse lucht. Per ruimte
is maatwerk geleverd.”
A-merk met een sterke R&D
Onder de naam i4Care werkten Unica en Engie
Services samen aan de installatiesystemen; Soler
& Palau werd geselecteerd voor het produceren
en leveren van de benodigde ventilatoren en toebehoren.
De Spaanse multinational staat in de
markt bekend als A-merk, met een sterke R&D.
‘Maatwerk
per ruimte is het
sleutelwoord’
Brand: “Wat vaak de doorslag geeft bij dit soort
projecten, is de ondersteuning aan de klant. Soler
& Palau heeft uitvoerig meegedacht in het voortraject.
Wij konden naast een tijd- en prijstechnisch
goede offerte alle componenten en berekeningen
vooraf laten zien. Ook hebben we veel tijd
gestoken in het selectiewerk, onder andere met
werkpunten, geluidsberekeningen, alsmede 3D-tekeningen
van de eindsituaties. Bovendien hebben
wij in het kader van de just-in-time-levering hecht
samengewerkt met de groothandel.”
Verontreinigende lucht zuiveren
Uit meer dan vierhonderd beschikbare types dakventilatoren
werden diverse selecties gemaakt. “In
alle gevallen is gekozen voor een verticaal uitblazende
uitvoering met een kunststof dakopstand,
voorzien van een terugslagklep om de instroom
van buitenlucht in de nulstand te voorkomen.”
De kunststof centrifugaal ventilatoren zijn op
vraag van de klant voor de ene situatie vervaardigd
van polypropyleen (PP) en voor de andere
situaties van PVC. “Dit is nodig in verband met
de verschillende soorten chemische verontreiniging
in de af te zuigen lucht.”
De centrifugaal ventilatoren worden gemonteerd
op meegeleverde trillingsdempers en
alle ventilatoren worden aangestuurd vanuit
het centrale gebouwbeheersysteem. De totale
hoeveelheid lucht die de ventilatoren gezamenlijk
kunnen afzuigen, bedraagt ruim 120.000
m³/h. Maatwerk per ruimte is het sleutelwoord.
“Alle getroffen voorbereidingen in het voortraject
leidden tot een ventilatiesysteem voor
Amphia dat bij aanvang functioneert op een
hoog niveau. Een redundant ventilatiesysteem
op maat van de betreffende ruimte en een innovatiesysteem
dat optimale bedrijfszekerheid
biedt – en daarmee gezondheidsveiligheid”,
besluit Brand. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 61

Soler & Palau zorgt dat het werkt!
“Een van de leukste dingen in mijn werk, is onze installaties in werking
zien bij de klant. Bij Soler & Palau ontwerpen en realiseren we de
perfecte technische oplossing. Voor welke toepassing dan ook. Wij
kunnen putten uit een bijna onbegrensd pakket aan standaard- en
maat werk oplossingen. Daarom krijgt elke ventilatievraag in utiliteit,
industrie en woning -bouw een passend antwoord. En als een klant
dat wenst, assisteren we bij het inbedrijfstellen van de systemen.”
Alwin Krijnen
Technical Support bij Soler & Palau
woningbouw
utiliteit
industrie
Full-service
Soler & Palau beschikt over een breed en diep assortiment
compacte lucht- behandelingskasten. Het assortiment
ventilatie-oplossingen voor de utiliteit en industrie bestaat uit
dakventilatoren, box-ventilatoren, centrifugaalventilatoren,
kunststof ventilatoren en buisventilatoren. Soler & Palau heeft
een groot team van R&D&I-medewerkers, dat de klant full-service
ondersteunt bij de voorbereiding en uitvoering van projecten.
(076) 542 3450 | info-holland@solerpalau.com
www.solerpalau.nl
MISSION IMPOSSIBLE
smitsair.nl
De stalen buitenluchtroosters van Smitsair houden inbrekers buiten de
gevel. De rooster zijn getest op inbraakwerendheid en kent twee type
uitvoeringen: Standaard (weerstandsklasse 2 vereist volgens
bouwbesluit) en verhoogd inbraakwerend (weerstandsklasse 3).
Roosters zijn n.a.v. het bouwbesluit getest volgens NEN 5096
Kwaliteit op Maat.
Smitsair Luchttechniek sinds 1945 specialisten in: Luchttechnische installaties, Buitenluchtroosters, Brandkleppen, Kleppenregisters,
Dakkappen, Schachtkappen, Druppelvangers, Wasem-vetvangkappen, Geluiddempers, Luchtkanalen, Plaatwerken en Lasersnijden.

00021659001 Jules Goossens Bliksembeveiliging B.V..indd 1 22-04-20 10:17
AMPHIA BREDA
NIEUWBOUW AMPHIA ZIEKENHUIS:
DUURZAAM BEVEILIGD TEGEN
ELEKTRISCHE VERSCHIJNSELEN
Om beschadigingen aan gevoelige apparatuur, bekabelingen of constructies, brand en/of persoonlijk letsel in het nieuwe Amphia Ziekenhuis te
voorkomen, heeft Jules Goossens Bliksembeveiliging een uitgebreide aardings- en bliksembeveiligingsinstallatie ontworpen, geëngineerd en
gerealiseerd. “In opdracht van installatiecombinatie I4Care (ENGIE Services en Unica) hebben wij de fundatieaarding, uitwendige bliksembeveiliging
en potentiaalvereffening voor de medisch gebruikte ruimtes verzorgd”, vertelt Sales Engineer Mario Blitz.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Jules Goossens Bliksembeveiliging
“In de voorbereidende fase hebben wij een risicoanalyse voor de bliksembeveiliging
uitgevoerd. Hieruit kwam een vrij hoge beveiligingsklasse – de
zogenaamde LPL (Lightning Protection Level) klasse II – naar voren. Op
basis van deze beveiligingsklasse, de geldende normen én de esthetische
wensen van de architect hebben wij onze ontwerptekeningen en
offerte voor de aardings- en bliksembeveiligingsinstallatie gemaakt. Na
gunning volgden de detailengineering en montagewerkzaamheden.”
‘De aardings- en bliksembeveiliging
start al in de fundering’
Het Amphia Ziekenhuis betreft een volledige nieuwbouw. Daarom start
de aardings- en bliksembeveiliging al in de fundering, vertelt Blitz. “In de
randbalken van de fundatie hebben we een ringleiding van koper aangebracht
en gekoppeld aan de heipalen en aardstaven. Ook hebben we het
wapeningsijzer mee vereffend en de nodige aardplaten en stekeinden
voor de elektrische installatie c.q. bliksembeveiliging aangebracht. In de
spouw hebben we om de 10 meter stijgleidingen aangebracht richting
het dak, voor de aansluiting van de bliksembeveiliging. Bovendien hebben
we de aarding voorzien in de elektrotechnische schachten.” Ook op
het dak van het Amphia Ziekenhuis heeft Jules Goossens Bliksembeveiliging
een ringleiding aangebracht, met daartussen een vermaasd aluminium
daknet van 10 bij 10 meter. “Om de installaties en andere objecten
op het dak te beschermen tegen directe blikseminslag, hebben we vrijstaande
aluminium opvangers van gemiddeld 3 meter hoog gemonteerd.”
Jules Goossens Bliksembeveiliging heeft ruim 115 jaar ervaring in de aarding,
bliksembeveiliging, overspanningsbeveiliging en NEN3140-inspecties voor de
industrie, data- en telecommunicatie en een brede variëteit aan publieke en
private organisaties. ❚
DUURZAAM VEILIG TEGEN
ELEKTRISCHE VERSCHIJNSELEN…
- Bliksembeveiliging
- Aardingsystemen
- Overspanningsbeveiliging
- NEN3140 - EMC/ESD
- Explosieveiligheid (Atex)
- Kathodische bescherming
T: +31 (0)416 – 762 620
W: www.julesgoossens.nl
Opvanginrichting in combinatie met spanleidingen ten behoeve van
bescherming werktuigbouwkundige installaties.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 63

BREDA AMPHIA
TECE bedieningsplaten.
BEPROEFDE PREFAB WANDSYSTEEM MET
GEÏNTEGREERDE SPOELTECHNIEK
Prefab krijgt een steeds groter aandeel in installatieprojecten. Ook bij sanitaire installaties, zoals die van het nieuwe Amphia Ziekenhuis in
Breda; een project volgens een geïntegreerd contract met een grote component co-makership. “De spoeltechniek en wandsystemen zijn als
prefab module aangeleverd, een concept dat wij in samenwerking met installateur Unica eerder hebben beproefd in Nederlandse ziekenhuizen”,
vertelt directeur Auke Beving van producent van spoeltechniek TECE Nederland.
Tekst Jan-Kees Verschuure | Beeld TECE Nederland
64 | INSTALLATIEENBOUW.NL

AMPHIA
BREDA
De wandmodules zijn eerder toegepast bij Isala
Zwolle en het Gelre ziekenhuis Zutphen, waardoor
TECE Nederland bij de bouwcombinatie FourCare
(o.a. Unica) in beeld kwam voor Nieuw Amphia
(oplevering: november 2019). Formeel levert TECE
Nederland alleen de spoelsystemen en aansluitingen
voor de douches, wastafels en toiletten
in het nieuwe ziekenhuis (circa 600 sanitaire
ruimten). De geïnstalleerde prefab module wordt
inclusief systeemwand aangeleverd en is in BIM
ontworpen in samenwerking met Triple P, het prefab
production centre van Unica. De Triple P Unicare
wandmodule is een totaaloplossing waarin
bouwkundige en installatietechnische werkzaamheden
zijn geïntegreerd. Voor Nieuw Amphia
zijn 165 inbouwframes geleverd (2x toilet en 2x
douche), evenals 180 miva wc-inbouwframes,
190 standaard wc-inbouwframes en 50 wastafel
inbouwframes, inclusief de aansluitleidingen voor
snelle aansluiting op de hoofvoedingsleidingen
boven het plafond. Deze prefab systeemwanden
zijn door Unica Rotterdam geïnstalleerd.
Prefab wand Triple P.
Uitdagingen
Voor Nieuw Amphia zijn bedieningsplaten van het
type TECEambia toegepast, geschikt voor de waterbesparende
duospoeltechniek. Door te kiezen
voor een spoelvolume van 4,5 liter wordt 50% water
bespaard. “Tevens bestaat de mogelijkheid om
te kiezen voor een bedieningsplaat die is voorzien
van zilverionen, de zogenoemde 'antibac-versie'.
Hiervan is bekend dat bij het aanraken van het
paneel geen bacterievermeerdering plaatsvindt.”
“In deze levering zitten een aantal uitdagende
elementen, zoals een zware puntbelasting voor
de toiletten (400 kg; red.) en de testfase”, zegt
Beving tot slot. “Het is echt co-makership – ook
in dit project weer, met exclusieve tests en zwaar
genormeerde systemen. Een dergelijke investering
is mogelijk omdat het om grote volumen gaat.” ❚
TECEprofil profielsysteem:
ideaal voor prefab en als voorwand
GEWOON
ONTSPANNEN
WERKEN
• Vormvast, stabiel, laag
gewicht
• Geen speciaal gereedschap
nodig
• Slechts drie delen
• Snel en flexibel te
verwerken
(0592) 415074
info@tece.nl
www.tece.nl
Profielsysteem als
voorwand
Profielsysteem als
skid bij prefab
Profielsysteem als
skid bij prefab
INSTALLATIEENBOUW.NL | 65

BREDA AMPHIA
‘WIJ HEBBEN
ALLE MONTEURS
VAN A TOT Z ONTZORGD’
Groothandel Technische Unie heeft in opdracht van installatiecombinatie
i4Care (ENGIE Services en Unica) de technische materialen
voor het nieuwe Amphia Ziekenhuis geleverd. Van de kabeldraagsystemen
tot en met de schakel- en bevestigingsmaterialen, verlichting
en ventilatie-installaties.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Technische Unie
De materialen werden in daghoeveelheden aangeleverd in handige materiaalkasten of op verrijdbare dolly’s, zodat de monteurs zo efficiënt mogelijk hun werkzaamheden
konden uitvoeren.
“Wij zijn onder meer geselecteerd vanwege onze
slimme en efficiënte projectaanpak”, vertelt Frans
Reijerse, Manager Verkoopkantoor bij Technische
Unie. “Dit uit zich niet alleen in een uitgekiende
productselectie, maar ook in een uitstekende
projectbegeleiding. Afhankelijk van de bouwfase
waren steeds tussen de 1 en 5 logistieke
medewerkers van Technische Unie op de bouw
aanwezig om alle installatiemonteurs just-intime
en just-in-place van de juiste materialen te
voorzien. De materialen werden in daghoeveelheden
aangeleverd in handige materiaalkasten
of op verrijdbare dolly’s, zodat de monteurs zo
efficiënt mogelijk hun werkzaamheden konden
uitvoeren. Bovendien had de installatiecombinatie
te maken met vaste contactpersonen.
Zowel op de bouw als in ons verkoopkantoor in
Breda, dat tevens fungeerde als materiaalhub.”
‘Wij zijn onder
meer geselecteerd
vanwege onze
slimme en efficiënte
projectaanpak’
De verlichtingsinstallaties en het schakelmateriaal
zijn vooraf door Technische Unie geassembleerd
en stekerbaar op het project aangeleverd,
vertelt Reijerse. “Hierdoor werd niet alleen kostbare
montagetijd bespaard, maar werden ook
aansluit- en faalkosten tijdens de bouw tot een
minimum gereduceerd. Het koppelen van de
juiste stekerverbindingen was voldoende. Daarmee
hebben wij installatiecombinatie i4Care
volledig en naar volle tevredenheid ontzorgd.
We zijn niet voor niets ‘de Mogelijkmakers’.”
Afhankelijk van de bouwfase waren steeds tussen de 1 en 5 logistieke medewerkers van Technische Unie op de
bouw aanwezig om alle installatiemonteurs just-in-time en just-in-place van de juiste materialen te voorzien.
Kijk voor meer informatie over de samenwerking
én slimme projectaanpak van Technische Unie op
https://youtu.be/AZyPBQTJZ20. ❚
66 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WE MAKE IT WORK
PROCESKOELING | PROCESVERWARMING | HVAC-OPLOSSINGEN
• Verkoopspecialist voor chillers
• Advies op maat
• Uit voorraad leverbaar binnen 24 uur
• 3 jaar all-in garantie
• Capaciteit variërend van 0,9 kW tot 2,4 MW
24/7: 088 - 258 2580
info@icscoolenergy.nl
THE TEMPERATURE CONTROL SPECIALISTS.
VERKOOP. VERHUUR. SERVICE.
WWW.ICSCOOLENERGY.NL
Iedere dag een
beetje groener
www.technischeunie.nl

THEMA SANITAIR
LAAT HET GELD NIET VIA DE KRAAN WEGSTROMEN!
Scholen, kantoren, horeca en vrijetijds- en zorgsectoren hebben allemaal sanitaire voorzieningen die traditionele installatievaardigheden
vereisen. In de niet-huishoudelijke sector is de klant echter zeer zelden de eindgebruiker en hun eisen en verwachtingen ten aanzien van de
installatie zullen verschillend zijn.
Tekst Jan Mol | Beeld Delabie
Delabie beseft dat de eindgebruiker ook een andere
relatie met de apparatuur heeft en daarom
moeten traditionele overwegingen zoals vorm en
functie worden gemeten naast installatiegemak,
onderhoudsfrequentie en duurzaamheid. De installatie
moet ook bestand zijn tegen vandalisme, zowel
moedwillig als onvrijwillig. Een andere belangrijke
overweging bij de keuze van het juiste product
is het totale kostenplaatje. De optelsom stopt niet
bij de aankoopprijs van een product! Delabie verschaft
inzicht in deze behoeften en biedt praktische
oplossingen van onschatbare waarde.
Verbruikskosten
De schaarste en hoge kosten van waterzuivering
en waterbehandeling zorgen ervoor dat het water
steeds duurder wordt. Het waterverbruik in
publieke en commerciële sanitaire ruimten is dan
ook al tientallen jaren een belangrijk aandachtspunt.
Technologieën evolueren om water en dus
ook energie te besparen: debietbegrenzers en zelfsluitende
kranen zijn een populaire oplossing om
de waterrekening te beperken. Sensorkranen die
alleen worden geactiveerd wanneer de gebruiker
wordt gedetecteerd en uitgeschakeld wanneer er
geen aanwezigheid is, zullen het verbruik echter
verder verminderen (tot 90% besparing ten opzichte
van mechanische kranen).
Delabie levert innovatieve oplossingen om tot
bovengenoemde waterbesparingen te komen. Dat
werkt zo goed, dat de meerprijs bij aankoop van
een mechanische of elektronische zelfsluitende
kraan binnen enkele maanden terugverdiend kan
worden! Het verminderen van het waterverbruik
heeft ook gevolgen voor het energieverbruik. Als
er minder warm water wordt gebruikt, is er minder
Bij de German Design Awards 2019 werd Delabie uitgeroepen tot winnaar met de BINOPTIC hoge elektronische wastafelkraan en werd de ALGUI roestvrijstalen
wastafel bekroond met een eervolle vermelding.
68 | INSTALLATIEENBOUW.NL

SANITAIR THEMA
Dankzij de afgeronde vorm en ergonomische platte
antiroterende voorzijde passen de Be-Line grepen
perfect in de vorm van de hand.
energie nodig om het water te verwarmen, wat
ook weer een invloed heeft op het ontwerp van de
sanitaire installatie. En ook de energiebron kan in
aanmerking worden genomen. Bijvoorbeeld de actieve
infrarood impulstechnologie is een oplossing
met een laag stroomverbruik, aangezien de detectiestraal
met tussenpozen wordt uitgezonden.
Dit alles draagt tevens bij aan een positieve score
voor milieukeurmerken, zoals BREEAM.
Installatietijd beperken
Bij de keuze van kranen voor sanitaire ruimtes is
het gemakkelijk om de praktische aspecten van
de installatie te vergeten. Het prijskaartje van
het product is belangrijk, maar producten die eenvoudig
te installeren zijn zonder de noodzaak van
speciaal gereedschap zullen tijd en geld besparen,
vooral bij grotere installaties. Eenvoudige overwegingen
zoals vooraf ingestelde spoelhoeveelheden
en debieten zullen de installatie versnellen. Delabie
biedt producten aan die gefaseerd kunnen worden
geïnstalleerd. Zo kunnen bijvoorbeeld voor een ingebouwde
douchemengkraan eerst de behuizing
Alleen al binnen de zorg kan er met Delabie producten tot wel 45% water worden bespaard. In openbare
ruimten is dat tot wel 85%. Kraan Tempomix 3 is daar een goed voorbeeld van.
‘Een belangrijke overweging bij de
keuze van het juiste product is het
totale kostenplaatje’
worden geïnstalleerd en de wateraansluitingen
worden gemaakt, het systeem worden gespoeld en
de wandafwerking tijdens de eerste montage worden
voltooid. Gevoelige mechanismen worden in
tweede instantie geleverd en zullen daarom minder
snel verloren gaan of beschadigd raken vóór plaatsing
en afwerking van de installatie.
Onderhouds- en vervangingskosten
Een andere verborgen kostenpost is de vervanging
van versleten apparatuur. Intensief gebruik eist
zijn tol bij zelfs de meest duurzame materialen,
waardoor een natuurlijke levensduur voor sanitaire
voorzieningen ontstaat. De levensduur van het
product kan echter worden verlengd door regelmatig
onderhoud. Maar in eerste instantie heeft
ook de keuze van het product een aanzienlijke
invloed op de levensduur van de sanitaire installatie.
De elektronische kranen van Delabie hebben
bijvoorbeeld zelf-diagnostiserende LED's om
problemen te helpen detecteren en op te lossen.
Gestandaardiseerde vervangingsonderdelen zoals
binnenwerken vereenvoudigen het onderhoud,
terwijl geïntegreerde filters het mechanisme beschermen
tegen vuilophoping. Door te kiezen
voor kranen die deze elementen bevatten, zullen
de onderhoudskosten lager en de levensduur van
de installatie langer worden. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 69

THEMA SANITAIR
FABRIKANT VAN VUILWATERPOMPEN EN FECALIËNMALERS ONTWIKKELT ZICH
TOT EEN ONE-STOP-SHOP VOOR SANITAIRE VOORZIENINGEN
‘VOOR IEDERE AFVOERBEHOEFTE
EEN OPLOSSING OP MAAT’
‘Achter elke deur een Sanibroyeur’. Ruim zestig jaar geleden zorgde SFA voor een revolutie op het gebied van sanitaire toestellen, door de
uitvinding van de eerste fecaliënvermaler. De Sanibroyeur maakte het mogelijk om overal in huis een toilet, badkamer, keuken of gootsteen te
plaatsen zonder grote verbouwingswerken. Sindsdien heeft SFA haar assortiment flink uitgebreid met o.a. compact-toiletten, vuilwaterpompen,
condenspompen en opvoerinstallaties voor grijs (huishoudelijk afvalwater) en zwart water (afvalwater met fecaliën). Met de overname
van het Duitse Zehnder Pumpen in 2019 én de introductie van een gamma dompelpompen, bronpompen en vetafscheiders begin 2020 is het
assortiment vermalers en pompen compleet, waardoor voor elk project en elke vraag een oplossing op maat kan worden geboden.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld SFA Benelux
Opvoerinstallatie Sanicubic® 2 Pro.
Zehnder Pumpen is fabrikant en leverancier van industriële
opvoerpompen. Dankzij de overname van
deze Duitse speler kan SFA nu een complete range
pompen aanbieden, voor huishoudelijk, collectief,
commercieel én industrieel gebruik. “Hoge ogen
in ons assortiment gooien de nieuwe Sanicubic®
opvoerinstallaties”, vertelt Bert-Jan Hintzbergen,
Business Development Manager bij SFA Benelux.
“Zoals de Sanicubic® 1 GR voor zwart water afvoer
uit wc’s, badkamers, keuken en wasruimtes, die zich
onderscheidt door een compacte afmeting, een hoge
performance en een opvoerhoogte van 22 tot bijna
40 meter, afhankelijk van de gekozen vermaaltechnologie.”
Als aanvulling op de bestaande en succesvolle
Sanicubic® 2 Classic en Sanicubic® 2 Pro
introduceert SFA bovendien de Sanicubic® 2 GR, die
dankzij de toepassing van twee pompen een nog hogere
performance en bedrijfszekerheid garandeert.
70 | INSTALLATIEENBOUW.NL

SANITAIR THEMA
De Sanicubic® 2 GR garandeert, dankzij de toepassing van twee pompen, een nog hogere
performance en bedrijfszekerheid.
‘Groot voordeel van de nieuwe
opvoerinstallaties is dat gebruikers keuze
hebben uit verschillende pompen en
vermaaltechnologieën, die bovendien hogere
opvoerhoogtes mogelijk maken’
Voor het opvangen en verwerken van grijs en zwart
water uit installaties die lager liggen dan het riool,
levert SFA diverse Sanifos® pompputten die buiten
het (woon)gebouw geïnstalleerd kunnen worden.
Ook voor hogere opvoerhoogtes
“Groot voordeel van de nieuwe opvoerinstallaties
is dat gebruikers keuze hebben uit verschillende
pompen en vermaaltechnologieën, die bovendien
hogere opvoerhoogtes mogelijk maken. Dat maakt
de installaties ook zeer geschikt voor nieuwe doelmarkten,
zoals appartementencomplexen, metrostations
en luchthavens, waar grotere afstanden
overbrugd moeten worden”, vertelt Bart Plessers,
Brand Manager bij SFA Benelux. “Klanten hebben
onder andere keuze uit twee Sanicom modellen,
die geschikt zijn voor grijs water toepassingen.
Voor zwart water leveren we diverse pompen met
Vortex-technologie, waarmee het afvalwater in
wervelingen wordt afgevoerd en waarmee een
vrije doorgang tot 50 mm gegarandeerd wordt.
Ook bieden we twee versnijdende systemen aan,
die vaste stoffen in het afvoerwater in zeer kleine
deeltjes vermalen. Een single channel (één kanaal)
waaier ten slotte biedt een vrije doorgang van 80
of 100 mm, waardoor ook grote voorwerpen zoals
vochtige toiletdoekjes, tampons, maandverband
en condooms zonder problemen weggepompt
kunnen worden. De single channel waaiers worden
onder andere toegepast in de nieuwe Sanicubic®
1 SC, die zich hierdoor uitstekend leent voor
toepassing in o.a. horecagelegenheden, kantoorgebouwen,
industriële gebouwen, ziekenhuizen
en scholen, waar men anders met de sanitaire
installaties omgaat dan thuis.”
Ondergrondse opvoerinstallaties
Voor het opvangen en verwerken van grijs en
zwart water uit installaties die lager liggen dan
het riool, levert SFA diverse Sanifos® pompputten
die buiten het (woon)gebouw geïnstalleerd
kunnen worden. “Naast de vertrouwde
pompputten, met een inhoud van 110, 280,
610 en 1.300 liter, kunnen we sinds kort ook
ondergrondse opvoerinstallaties leveren met reservoirs
van 1.600, 2.100 en zelfs 3.100 liter”,
vertelt Hintzbergen. “Met deze opvoerinstallaties
kunnen niet alleen grote hoeveelheden
afvalwater worden afgevoerd, maar ook grote
opvoerhoogtes worden overbrugd, tot een maximum
van 39 meter.”
De nieuwe Sanicubic® 1 SC (Single Channel) biedt
een vrije doorgang van 80 of 100 mm, waardoor
ook grote voorwerpen zoals vochtige toiletdoekjes,
tampons, maandverband en condooms zonder
problemen weggepompt kunnen worden.
Dompelpompen, bronpompen
en vetafscheiders
Begin dit jaar is het assortiment van SFA gecompleteerd
met een uitgebreide serie dompelpompen
voor o.a. regenputten, ondergelopen kelders
en kruipruimtes, SaniWell® bronpompen voor
grondwaterbenutting en SaniGrease® vetafscheiders
voor grootkeukens en foodtrucks waarmee de
fabrikant van vuilwaterpompen en fecaliënmalers
zich heeft ontwikkeld tot een one-stop-shop voor
sanitaire voorzieningen. Alle producten van SFA
worden verkocht via de bekende groothandels. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 71

HULPMIDDELEN VOOR EEN SCHONE CV-INSTALLATIE
Voor de waterkwaliteit en waterbehandeling van verwarmingssystemen in grondgebonden woningen, appartementencomplexen en utiliteitsgebouwen
werd lange tijd vastgehouden aan de Duitse VDI-norm 2035. Onlangs is daar een ISSO-publicatie voor gesloten watervoerende
systemen aan toegevoegd. Gelijktijdig groeit de aandacht voor schone installaties, die conform de ontwerpcondities functioneren en een hoog
rendement, minimale storingen en een lange levensduur garanderen. Om hier optimaal invulling aan te geven, biedt Caleffi diverse demineralisatie/softenersets,
chemische behandelmethodes en cartridges aan.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Caleffi
Voor het vullen van nieuwe installaties en/of de renovatie van bestaande
systemen levert Caleffi specifieke demineralisatie/softener vulsets waarmee
installatie- en onderhoudspartijen het vulwater efficiënt kunnen ontharden
en demineraliseren. Voor het installatiewater in bestaande, actieve
verwarmingssystemen adviseert Caleffi een chemische behandeling. “Voor
de totale reiniging van de installatie bieden wij diverse producten aan,
die achtereenvolgens gebruikt kunnen worden”, vertelt Technisch Manager
Marc Heusinkveld. “Zoals de C3 Cleaner, die kalksteen uit de cv-installatie
verwijdert en de C1 Inhibitor, die zorgt dat de pH-waarde van het installatiewater
op niveau blijft. Hierdoor zijn corrosie, vervuiling en rendementsverliezen
niet meer aan de orde.” Een C4 Leak Sealer gaat de strijd aan
met capillaire lekkages in verwarmingsinstallaties, zonder dat ventielen,
kleppen en pompen geblokkeerd worden. De C3 Cleaner, C1 Inhibitor en
C4 Leak Sealer zijn geur- en kleurloos, niet agressief en niet giftig. Een
uitzondering in het assortiment is de C7 Biocide, die speciaal ontwikkeld is
om biologische bacteriegroei in lage temperatuursystemen tegen te gaan.
Voor het gebruik van C7 Biocide zijn strikte veiligheidsvoorschriften van
toepassing. Zo is montage van een terugstroombeveiliging verplicht, zodat
het water uit de verwarmingsinstallatie tijdens het bijvullen niet kan terugstromen
in de drinkwaterinstallatie.
Een volgende fase in de waterbehandeling is het demineraliseren en ontharden
van het (bij)vulwater van bestaande cv-systemen, waarbij calcium- en magnesiumionen
worden gebonden en efficiënt uit het vulwater worden verwijderd.
Caleffi cartridges voor een effectieve waterbehandeling.
72 | INSTALLATIEENBOUW.NL

‘Voor de totale reiniging
van verwarmingssystemen
bieden wij diverse producten
aan, die achtereenvolgens
gebruikt kunnen worden’
Voor het vullen van nieuwe installaties en/of de renovatie van bestaande
systemen levert Caleffi specifieke demineralisatie/softener vulsets.
Hiervoor levert Caleffi een demineralisatiecartridge, die ook alle zuurstof uit het
water elimineert. “Ook wanneer installateurs en onderhoudspartijen onthard
vulwater gebruiken, is deze cartridge aan te bevelen”, vertelt Heusinkveld. “Datzelfde
geldt bij gebruik van kunststof buizen en verwarmingssystemen. Want
ook in dergelijke installaties zijn nog altijd stalen delen aanwezig, waarop de
corrosiedruk gevoelig toeneemt. De demineralisatiecartridge wordt geplaatst in
een ‘automatic water treatment unit’ die, op basis van de geleidbaarheid van
het water, altijd voor de juiste waterbehandeling zorgt.”
Om de pH-waarde van het installatiewater op peil te houden, is periodieke controle
gewenst, benadrukt hij. Chemische additieven kunnen helpen om blijvend
zouten te neutraliseren en de pH te stabiliseren. ❚
Een terugstroombeveiliger zorgt ervoor dat het water uit de verwarmingsinstallatie
tijdens het bijvullen niet kan terugstromen in de drinkwaterinstallatie.
Voor een complete
bescherming van cv-systemen
Kunststof vuilafscheider DIRTMAG ®
i.c.m. chemische additieven voor
langdurige efficiënte vuilafscheiding
Serie KIT5453
• Garandeert een grotere efficiëntie en betere thermische
opbrengst van het systeem
• C3 CLEANER is geschikt voor het verwijderen van
vuildeeltjes, kalk en lasresidu van nieuwe en bestaande
verwarmingssystemen
• C1 INHIBITOR is ideaal voor het beschermen van het
systeem tegen mogelijke corrosie en afzettingen
• De vuilafscheider inclusief afsluiters is zowel horizontaal als
verticaal te installeren en maakt een eenvoudige toevoeging
van additieven mogelijk
www.caleffi.com
Caleffi_KIT5453_1907x130_IB.indd 1 18/03/20 16:45
INSTALLATIEENBOUW.NL | 73

AMSTELVEEN UP MOUNTAIN
Elektrotechnische installaties
voor 46 opdrachtgevers
Aan het Handelsplein in Amstelveen wordt volop gebouwd aan project Up Mountain; een exclusief woongebouw met zes woonlagen en 45 appartementen,
dat bovenop een zeslaagse parkeergarage wordt gerealiseerd. In opdracht van bouwkundig aannemer AKOR voert Van de Blaak
Technische Installaties BV de elektrotechnische installaties voor alle appartementen uit. Ook verzorgt het installatiebedrijf uit Harskamp de
verlichting van de algemene ruimten, de aansluitingen voor de zonnepanelen én de installatie van de elektrische laadpalen in de parkeergarage.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Van de Blaak Technische Installaties BV
“In dit project hebben wij – naast AKOR – te maken met nog 45 opdrachtgevers”,
vertelt Bart van Santen, projectleider bij de Blaak Technische
Installaties BV. “Alle kopers bepalen namelijk zelf de indeling van hun
appartement – en dus ook welke installaties waar moeten komen. Van
de wandcontactdozen tot en met de data- en verlichtingspunten. In de
voorbereidingsfase hebben wij alle koperswensen zorgvuldig geïnventariseerd
en vertaald naar 45 maatwerk installatieontwerpen. Veelal in samenwerking
met een interieurarchitect en altijd in overleg met AKOR.”
‘Alle kopers bepalen zelf de
indeling van hun appartement –
en dus ook welke installaties waar
moeten komen’
Aan het Handelsplein in Amstelveen wordt volop gebouwd aan project Up Mountain.
In dit project is gekozen voor leverancier Rexel, vertelt hij. “Circa negentig
procent van de installatiemiddelen betrekken we van fabrikant ABB en bestaat
uit schakelmateriaal (Busch-Jaeger) en verdelers. Voor de verlichting in
het atrium is gekozen voor de sfeervolle en energiezuinige LED-verlichting
van BEGA en de vluchtwegsignalering van Van Lien. De parkeergarage wordt
met LED-lichtlijnen verlicht, terwijl in de overige ruimtes is gekozen voor energiezuinige
LED-armaturen. Om tot een doordacht verlichtingsplan te komen,
hebben wij nauw samengewerkt met onze partner BinTTec Projectverlichting.
Net voor de bouwvak leveren we onze werkzaamheden op.” ❚
Wij ontwerpen, installeren en onderhouden
elektrotechnische installaties
in de utiliteits- en woningbouw.
GROOT ZIJN EN TOCH KLEIN BLIJVEN
Een sterk team op het gebied van gas, water en elektra. Groot zijn en
toch klein blijven. Dan ben je qua prijs en service een interessante
partner voor het MKB. Dat is dan ook de reden dat Van de Blaak
Technische Installaties uit Harskamp en Van Grootheest CV- en
loodgieterbedrijf uit Harskamp, hun krachten hebben gebundeld.
Het team met samen meer dan 100 jaar ervaring mag zich totaalinstallateur
noemen. 'Die combinatie levert voor de klant alleen
maar voordelen op', aldus Martin van Beek.
Verlichtingsinstallaties
PV zonnepanelen
Laadpunten
elektrische auto’s
Licht/kracht
Datanetwerken en
Domotica en
zorgsystemen
Inbraakdetectie- en
camerasystemen
Brandmeld- en
ontruimingsinstallaties
Noodverlichting
Inspectie, Service
en Onderhoud
Wij hebben een
passende oplossing
voor alles op het gebied
van elektrotechnische
installaties.
Otterloseweg 2 6732 BS Harskamp T: 0318 45 72 48 info@vandeblaak.nl www.vandeblaak.nl
74 | INSTALLATIEENBOUW.NL

UP MOUNTAIN AMSTELVEEN
MARCO DE LIJSTER VAN ABB:
‘HOE ‘SMART’ HET MOET WORDEN,
BEPAALT DE BEWONER’
De kopers van het deze zomer op te leveren exclusieve appartementencomplex Up Mountain in Amstelveen kunnen hun elektrotechnische
installaties exact zo inrichten als ze willen. Hun wensen worden geïnventariseerd en uitgewerkt in een pakket op maat. Fabrikant ABB b.v. en
Van de Blaak Technische Installaties BV hebben de handen ineengeslagen om dit mogelijk te maken.
Tekst Margot Visser |
Beeld ABB b.v.
Eenvoudig je huisautomatisering regelen vanaf je eigen device.
De één wil alleen de plek van de wandcontactdozen
bepalen, terwijl de ander zijn verlichting,
verwarming, geluid en jaloezieën vanaf zijn
smartphone wil kunnen bedienen. Zeer uiteenlopende
wensen, maar dat is juist wat dit project
interessant maakt, volgens Marco de Lijster, sales
manager van ABB. “Dit zijn 45 ‘high end’ appartementen,
met bewoners die hoge eisen stellen
aan hun woonomgeving. Wij voorzien, samen
met Van de Blaak, daarin met een compleet pakket
aan keuzemogelijkheden. Dat begint met de
basisinrichting, zoals groepenkasten, installatie- en
wandcontactdozen. Vervolgens gaan we kijken of
er behoefte is aan huisautomatisering. ABB biedt
dat aan onder de naam Busch-free@home en werkt
daarbij samen met partners, waaronder Philips Hue
voor de verlichting en Sonos voor de geluidsinstallaties.
Ten derde bieden we ook slimme laadvoorzieningen
aan, die onder andere ‘load-balancing’
mogelijk maken. Voor alle drie de onderdelen
geldt: het moet veilig, duurzaam en smart zijn. Hoe
‘smart’ het uiteindelijk moet worden, bepaalt de
bewoner.” ABB werkt op dit project zo breed mogelijk
samen met Van de Blaak. Dit biedt voor beide
partijen voordelen, volgens De Lijster. “Voor Van
de Blaak is het prettig dat wij een totaalconcept
‘Voor alle drie de
onderdelen geldt:
het moet veilig,
duurzaam
en smart zijn’
Er zijn ook laadvoorzieningen aanwezig in Up Mountain.
bieden. De elektrotechnisch installateur vindt bij
ons alle producten en diensten onder één dak. Ook
verzorgen we trainingen en is er een helpdesk voor
zowel de installateur als de bewoners. Wij kunnen
ons op een meer innovatieve manier presenteren in
de markt. Het draait steeds minder om producten
en juist meer om oplossingen. Door meer samen te
werken in de branche, zoals op dit project, kunnen
we de bewoner steeds beter bedienen.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 75

Journaal
VASCO DX: MAATGEVEND OP HET GEBIED VAN
WARMTETERUGWINNING
Met de nieuwe ventilatie D-unit DX legt Vasco de lat voor ventilatie met
warmterugwinning opnieuw hoger. De fluisterstille ventilatie-oplossing onderscheidt
zich door een onovertroffen rendement en een flexibele en eenvoudige
montage. In het hart van de Vasco DX units is een volledig nieuw
ontwikkelde ‘Octogon’ warmtewisselaar geplaatst. Deze warmtewisselaar
kenmerkt zich door een hoog rendement bij een lage weerstand en draagt
bij aan een minimaal geluidsniveau en energieverbruik. Bovendien is de unit
aerodynamisch opgebouwd, waardoor drukverliezen in de unit worden beperkt
en het opgenomen vermogen laag blijft. Het hoge rendement, lage
opgenomen vermogen en de automatische en constante debietregeling
zorgen voor een optimaal binnenklimaat bij een laag energieverbruik. Dat
maakt van Vasco DX een uitstekende keuze bij de bouw van BEN-woningen.
Vasco DX is aan de toevoerzijde de meest geluidsarme ventilatie-unit op
de markt, dankzij de uitzonderlijke plaatsing van de toevoerventilator. Deze
wordt tussen de unit en buitenaansluiting gemonteerd, waardoor de warmtewisselaar
ook dienstdoet als geluidsdemper. De modulerende bypass zorgt
voor een optimaal comfortgevoel, ook in het tussenseizoen en kan geactiveerd
worden als de temperatuur binnen oploopt en frissere buitenlucht
een nog hogere binnentemperatuur kan beperken. Dankzij de modulerende
bypass kan men een langere periode genieten van zomernachtventilatie.
De unit kan zowel verticaal als horizontaal aan de wand of op een vloersokkel
gemonteerd worden. Compacte afmetingen (h 1.330 x b 590 x
d 685 mm) en een laag gewicht (49 kg) vergemakkelijken de installatie.
Vasco DX is beschikbaar in drie modellen. Afhankelijk van het gekozen
model kan de unit tot 400, 500 of 600 m³/h luchtverplaatsing aan.
Meer informatie: www.vasco.eu
BIS STARQUICK ® : TIJDBESPARENDE BUISBEVESTIGING
De BIS starQuick® Beugels van Walraven
staan garant voor een snelle en
gemakkelijke buisbevestiging. De beugels
zijn verkrijgbaar voor alle buissoorten in
Ø 10-65 mm en geschikt voor sanitaire,
verwarmings- en elektrotechnische
installaties. De buis wordt volledig
omsloten door de kunststof beugel,
wat een garantie is voor een veilige
bevestiging in alle omstandigheden. Door
de buis slechts met lichte druk in de BIS
starQuick® Beugel te drukken, klemmen
de twee beugelhelften om de buis en
sluit de beugel; hierdoor is gereedschap
niet nodig.
BIS starQuick® biedt tevens de mogelijkheid voor het bevestigen van meerdere
parallel lopende buizen. Door de unieke profilering kunnen meerdere
beugels eenvoudig aan elkaar gekoppeld worden. Naast deze handige beugel
omvat de range van BIS starQuick® innovatieve accessoires om het systeem
compleet te maken. Denk hierbij aan inslagschroeven en duowandplaten voor
directe bevestiging aan wand of plafond en rail(adapters) waarop de beugels
in een handomdraai gemonteerd kunnen worden. Daarnaast zijn er draadstangadapters
waarmee de beugels eenvoudig op een draadstang kunnen
worden aangebracht.
Meer informatie: www.walraven.com/nl/producten/bis-starquick/
NIEUW VAN KINEDO ® :
KINEMOON DOUCHEBAKKEN
Kinemoon is de nieuwe serie douchebakken
van Kinedo®. De douchebakken
zijn gemaakt van mineraalcomposiet en
hebben een verfijnd oppervlak in steenstructuur,
wat zorgt voor een natuurlijke
look. Met een dikte van slechts 2,6 cm
en dus een lage instap, zijn de douchebakken ideaal voor een trendy inloopdouche.
De Kinemoon-serie is makkelijk te plaatsen en zaagbaar op de 4
hoeken. Voor een veilig gevoel hebben de douchebakken bijzonder hoogwaardige
antislip eigenschappen (klasse PN24). Er is keuze uit 5 natuurlijke
kleuren: wit, zwart, antraciet, steengrijs en zandkleur. De afvoerroosters zijn
beschikbaar in 3 designs en uitgevoerd in dezelfde kleur als de douchebak.
Meer informatie: www.kinedo.info
NIEUW: KRACHTIG EN GERUISLOOS KOELEN MET BRIZA 22
Een klimaattoestel dat actief koelt én verwarmt: de nieuwe Briza 22 van Jaga
verwarmt in de winter en zorgt voor verkoeling in de zomer. De ventilatorconvector
is qua vermogen en koelcapaciteit te vergelijken met airconditioning,
maar kan daarnaast een ruimte ook snel verwarmen. De innovatieve Briza 22
zorgt zo voor een comfortabel binnenklimaat in elk seizoen.
76 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Journaal
Briza 22 heeft dankzij de toepassing
van energiezuinige EC-motoren een
uitzonderlijke stille werking en voldoet
aan zeer strenge geluidseisen.
Dit maakt het toestel uitermate geschikt
voor utiliteitsbouw, zoals winkelruimtes,
kantoorpanden, hotels
en meer. Door gebruik te maken
van de nieuwste EC-motoren van
EBM-PAPST verbruikt de Briza 22 niet alleen veel minder elektrische energie,
ook zijn deze motoren prima aanstuurbaar via de nieuwste domoticasystemen
en verminderen ze de impact op het milieu.
Meer informatie: www.jaga.nl/producten/briza-22
10 MM² AANSLUITKLEMMEN ZONDER GEREEDSCHAP
AANSLUITEN
Speciaal voor de netaansluiting van machines en installaties heeft WAGO
de TOPJOB® S aansluitklemmen met bedieningshendel ontwikkeld. Het bestaande
assortiment aan rijgklemmen met bedieningshendel en nominale
doorsneden van 2,5 mm², 6 mm² en 16 mm² breidt WAGO verder uit met een
nominale doorsnede van 10 mm². De klemmen zijn verkrijgbaar als 2-draads
en 3-draads uitvoering. Voor de externe aansluiting zijn de aansluitklemmen
voorzien van een hendel om de klempositie eenvoudig te kunnen openen.
Voor de interne aansluiting kan worden gekozen uit drukknoppen of bedieningsopeningen.
Een cruciaal voordeel van de hendeltechniek
is het comfortabele gebruik. De klem
kan dankzij de hendel intuïtief
en zonder gereedschap met
de hand worden bediend.
In één oogopslag kan
worden herkend of
de klempositie
geopend of
gesloten is.
Na het openen
blijft de hendel in
positie staan, zodat
beide handen voor de
bedrading gebruikt kunnen
worden. Met name bij de aansluiting van stugge geleiders met een grote
doorsnede is dit een groot voordeel. Optioneel kunnen dankzij de push-in CAGE
CLAMP®-aansluittechniek ook massieve, meeraderige en fijnaderige geleiders
met adereindhulzen direct worden aangesloten.
COMFORT CENTRAAL BIJ ENERGIE-EFFICIËNTE, VENTILATOR-
ONDERSTEUNDE I-LIFE RADIATOR
Alklima/Mitsubishi Electric brengt met de i-LIFE2 Slim een nieuwe ventilator-ondersteunde
radiator voor wandmontage op de markt. De nieuwe
verwarmingsunit combineert een stijlvol design met een geringe diepte
en een hoge energie-efficiëntie. De i-LIFE2 Slim kan gecombineerd worden
met verschillende verwarmingssystemen, waaronder lucht/waterwarmtepompen
voor een maximaal verwarmingscomfort. De radiator
zet de warmte van waterleidingen om in warme lucht en verspreidt deze
door de kamer met behulp van een ventilator. Zo wordt de warmte gelijkmatiger
verdeeld en het energieverbruik beperkt. In veel gevallen kunnen
bestaande radiatoren één-op-één worden vervangen door een i-LIFE2
Slim. De radiator hoeft alleen op de aanvoer- en retourleiding te worden
aangesloten. Voor de ventilator is een elektrische aansluiting nodig.
De i-LIFE2 Slim laat zich uitstekend combineren met de Ecodan lucht/waterwarmtepomp
voor verwarming en warm tapwater. Deze staat buiten de woning
opgesteld en onttrekt warmte uit de buitenlucht om deze vervolgens
binnen de woning af te geven in de vorm van warm water of verwarming via
vloerverwarming of radiator. Door de combinatie met de lucht/water-warmtepomp
kan de radiator overigens niet alleen worden ingezet voor verwarming
maar ook voor koeling.
De i-LIFE2 Slim wordt geleverd in vijf uitvoeringen: i-LIFE2 Slim 080, 170,
270, 320 en 370. Afhankelijk van de radiatorsnelheid bedraagt het maximale
koel- en verwarmingsvermogen 0,75 en 3,73 kW resp. 0,89 en 4,36 kW. De i-
LIFE2 Slim is uitgevoerd met geavanceerde regeling en regelfuncties zodat de
kamer snel op temperatuur kan worden gebracht. Aan de bovenzijde van de
unit is een display opgenomen waarop de belangrijkste functies en temperatuur
kunnen worden ingesteld.
DUCO WINT BATIBOUW AWARD 2020
En de Eco Award 2020 gaat naar… Duco Ventilation & Sun Control! Op bouwbeurs
Batibouw in Brussel werden begin maart de Belgian Building Awards
uitgereikt. De awards bekronen professionals en exposanten voor verschillende
prestaties. Ventilatiespecialist Duco wist met ventilatiewarmtepomp DucoBox
Eco de felbegeerde Eco Award in de wacht te slepen. Met de DucoBox Eco
focust Duco op gezinnen die hun woning stap voor stap willen verduurzamen.
De ventilatiewarmtepomp gebruikt de afgevoerde ventilatielucht als duurzame
warmtebron voor verwarming en sanitair warm water. De ventilatiewarmtepomp
wordt gekoppeld aan een combiketel met boilervat, waardoor het gasverbruik
van een woning met 60% daalt. Richting de
toekomst is de DucoBox Eco technisch makkelijk
uit te breiden van hybride naar all-electric
door het toevoegen van een buffervat.
In een eerste reactie zegt Hendrik Dejonghe,
marketing manager bij Duco: “In deze tijden
is het bewustzijn voor het klimaat groot en
wordt duurzaamheid steeds belangrijker. Een
hybride ventilatiewarmtepomp met elektronisch
gestuurde ventilatieroosters is de ideale
vorm van ventilatie én verwarming van een
woning. Deze award beloont het harde werk
van het 30-koppige R&D-team en geeft nog
extra motivatie om te streven naar duurzame
en innovatieve ventilatieconcepten.”
Meer informatie: www.duco.eu
INSTALLATIEENBOUW.NL | 77

UTRECHT DC FONQ
DUURZAAM DISTRIBUTIECENTRUM
GEEFT FONQ WEER RUIMTE OM TE GROEIEN
In het voorjaar van 2019 heeft fonQ haar nieuwe distributiecentrum en kantoor op bedrijventerrein Lage Weide in Utrecht in gebruik genomen.
Wegens de snelle groei en constante uitbreiding van het assortiment moest de webwinkel in de afgelopen jaren diverse extra magazijnen in de
nabije omgeving betrekken. “Tot voor kort was onze distributie verdeeld over vier locaties. Door dit terug te brengen naar één locatie kunnen
we grote efficiëntieslagen maken”, vertelt CEO a.i. Michel Schaeffer op de bedrijfswebsite. Het 22.000 m² grote pand is goed zichtbaar vanaf de
A2. Het warehouse telt maar liefst 28 laaddocks, die door de donkergrijze kleur bescheiden aanwezig zijn. Het gedeelte daarboven is bekleed
met wit-metallic gevelpanelen en valt juist in het oog. Aan de zichtzijde bevindt zich het kantoor met entree en showroom. De nieuwbouw
voldoet aan de BREEAM-NL ‘Very Good’ criteria. De werktuigbouwkundige én elektrische installaties leveren hier een belangrijke bijdrage aan.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Kanters Elektro B.V.
Het fonQ distributiecentrum in Utrecht is ontwikkeld
door Somerset Capital Partners. Mulderblauw
Architecten tekende voor het ontwerp, terwijl Aannemingsbedrijf
Wouters Schijndel BV verantwoordelijk
was voor de bouw. In opdracht van Wouters
Schijndel heeft Kanters Elektro B.V. uit Erp de
complete elektrotechnische installatie voor het
distributiecentrum, de kantoren, de bedrijfskantine
en het buitenterrein geadviseerd, geëngineerd en
gerealiseerd. Vanaf het compactstation tot en met
de wandcontactdozen en verlichting en inclusief
de geluidsinstallatie, beveiligingsinstallatie en toegangscontrole,
vertelt directeur Maarten Kanters.
“Ook hebben wij de complete data-installatie verzorgd,
met diverse patchkasten, MER- en SER-ruimten
en inclusief de onderlinge glasvezelverbindingen.
Alle werkzaamheden zijn uitgevoerd in nauw
overleg met fonQ en de bouwkundig aannemer.”
Bijna alle verlichting in de nieuwbouw is voorzien van aanwezigheidssensoren, zodat nergens onnodig verlichting brandt.
78 | INSTALLATIEENBOUW.NL

DC FONQ UTRECHT
Door de distributie terug te brengen naar één locatie kan fonQ grote efficiëntieslagen maken.
‘Wij leveren een
belangrijke bijdrage
aan de
BREEAM-ambitie
in dit project’
BREEAM-NL ‘Very Good’
Om een optimale energiedistributie in de nieuwbouw
te borgen, heeft Kanters Elektro B.V. hoge
kwaliteit bekabelingen aangebracht vanaf het
compactstation naar de diverse onderverdeelkasten.
“Voor het aansluiten van het acculaadstation
hebben we gebruik gemaakt van een spanningsrail”,
vertelt Kanters. “En ook voor de verlichting
in het DC hebben we diverse spanningsrails geplaatst.
Voor het ontwerp en de montage van de
LED-lichtlijnen in het magazijn hebben we contact
opgenomen met onze verlichtingspartner VEKO
Lightsystems. De overige LED-verlichting in en
om de nieuwbouw hebben wij in eigen beheer
geëngineerd en gerealiseerd. Bijna alle verlichting
is voorzien van aanwezigheidssensoren, zodat
nergens onnodig verlichting brandt. Op het buitenterrein
hebben wij laadpalen voor elektrische
auto’s geplaatst en aangesloten. Daarmee leveren
we een belangrijke bijdrage aan de BREEAMambitie
in dit project.” Bovendien zijn diverse
installaties voorzien van energiemeters, vertelt
hij. “Alle energieverbruiken worden zichtbaar gemaakt
in het gebouwbeheersysteem, waarmee
fonQ alle binnen het gebouw aanwezige elektrische
én werktuigbouwkundige installaties centraal
en tot in detail kan monitoren en bedienen.”
Efficiënte bouw
Uitdaging in dit project was met name de korte
doorlooptijd, vertelt Kanters. “Bovendien werd het
pand gefaseerd in gebruik genomen. Dit vroeg om
goed en regelmatig overleg met de bouwkundig
aannemer en eindgebruiker, waardoor een efficiënte
bouw mogelijk werd. Op de bouw hebben wij
een eigen kantoorunit geplaatst voor onze werkvoorbereiders.
Hierdoor zaten we dicht op het werk
en konden we waar nodig snel en adequaat schakelen.
Mede hierdoor is het project soepel en zonder
problemen verlopen. We hebben onze werkzaamheden
netjes voor de deadline kunnen opleveren.” ❚
Bouwinfo:
Ontwikkelaar: Somerset Capital Partners
Architect: Mulderblauw Architecten
Aannemer: Aannemingsbedrijf Wouters Schijndel
W-installaties: AGO Technische Installaties BV
E-installaties: Kanters Elektro B.V.
Datanetwerk: Mezenberg Techniek BV
Voor het aansluiten van het acculaadstation heeft Kanters Elektro B.V. gebruik gemaakt van een spanningsrail.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 79

00021632001 Mezenberg Techniek.indd 1 17-04-20 10:15
UTRECHT DC FONQ
SNEL, STABIEL EN
BETROUWBAAR
DATANETWERK VOOR
FONQ IN UTRECHT
Gekozen is voor de hypermoderne kabels en kabelsystemen van Datwyler, die een
stabiel bedrijfsnetwerk en een hoge datasnelheid en densiteit garanderen.
Specialist in telecominstallaties, datanetwerken en glasvezelverbindingen Mezenberg Techniek heeft in nauwe samenwerking met
Kanters Elektro B.V. de netwerkbekabelingen voor het nieuwe distributiecentrum en kantoor van fonQ in Utrecht ontworpen, geleverd
en aangelegd. Van de koperen UTP-bekabelingen tot en met het complete glasvezelnetwerk. Gekozen is voor de hypermoderne
kabels en kabelsystemen van Datwyler, die een stabiel bedrijfsnetwerk en een hoge datasnelheid en densiteit garanderen.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Mezenberg Techniek
“Om te borgen dat op elke plek in het distributiecentrum voldoende wifibereik
is, hebben wij in de ontwerpfase goed gekeken naar het aantal en
de locatie van de netwerk-aansluitpunten (wall-outlets)”, vertelt directeur
Jos Mezenberg. “De aansluitpunten staan in verbinding met een paneel
in een goed geordende netwerkkast (patchkast), die de levensduur van
de apparatuur verlengt en onderhoud en storingen tot een minimum reduceert.
Alle patchkasten zijn efficiënt verdeeld over de ruimte. Bij de
verdeling hebben wij niet alleen rekening gehouden met de maximaal
toegestane lengte van de kabels (< 90 meter), maar ook met de activiteit
en bewegingen in het distributiecentrum. In samenspraak met Kanters
Elektro B.V. hebben we de beste posities voor de loze leidingen bepaald.”
conform de hoogste kwaliteitsnormen. Het complete datanetwerk is opgeleverd
met een product- en garantiecertificaat, waarmee fonQ ten minste 25
jaar is verzekerd van een snel, stabiel en betrouwbaar datanetwerk.” ❚
Om een snelle data-overdracht te garanderen, heeft Mezenberg Techniek een
Cat6A datanetwerk aangelegd, met een snelheid van 10.000 Mbit/s. Een
kwalitatief hoogstaand glasvezelnetwerk vormt de aorta van het datanetwerk
en zorgt ervoor dat alle systemen vlekkeloos functioneren. “Net voor de oplevering
hebben we alle netwerkbekabelingen gemeten met Fluke DSX-8000”,
vertelt Jos Mezenberg. “Bovendien hebben we de performance gecontroleerd,
Alle patchkasten zijn efficiënt verdeeld over de ruimte.
80 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Het ziekenhuis levert de beste chirurgie.
AFPRO Filters levert de schone lucht.
Iedereen heeft recht op schone, gezonde lucht. Het
is een cruciaal onderdeel van een gezonde levensstijl
en een vereiste in alle openbare ruimtes. Daarom
willen we onze filters naar een hoger plan tillen.
AFPRO Filters staat voor gezondheid, duurzaamheid,
efficiëntie en innovatie. Vier kernwaarden die allemaal
zijn verenigd in onze nieuwste creatie: het AFPRO A+
filter.
De belangrijkste kwaliteitskenmerken van een AFPRO A+ filter:
● het haalt zelfs de kleinste fijnstofdeeltjes (PM1)
uit de lucht
● het is uiterst energiezuinig door de lage
luchtweerstand
● de innovatieve filtermedia met een duurzame
pre-layer voor eenvoudige installatie
● de door Eurovent gegarandeerde prestaties
Meer informatie op www.afprofilters.com

(advertorial)
GEDEGEN ADVIEZEN, COMPLEET UITGEWERKTE LICHTPLANNEN EN INSPIRERENDE KENNISSESSIES:
GEHEEL GRATIS EN EXCLUSIEF
VOOR INSTALLATEURS
Het elektrotechnische installatievak kent vele disciplines. Installateurs moeten anno 2020 niet alleen verstand hebben van elektrische installaties,
maar ook complete toegangscontrole-installaties, alarmsystemen, datanetwerken en verlichtingsplannen kunnen adviseren, ontwerpen
en installeren. Echter heeft niet elke elektrotechnisch installateur hiervoor voldoende kennis in huis, weet Carolien Ansems, General Manager
bij verlichtingspartner en -groothandel Discountlight. “Niet iedere dokter is een specialist en niet iedere elektrotechnisch installateur heeft
verstand van lichtplannen. Dat is in het laatste geval erg vervelend, wanneer een opdrachtgever vraagt om mee te denken over een duurzaam,
functioneel en energiezuinig lichtontwerp. Om installateurs op dit vlak te ondersteunen, biedt Discountlight graag de helpende hand. Niet alleen
met gedegen adviezen en inspirerende kennissessies, maar ook met compleet uitgewerkte, op maat gemaakte lichtplannen. Geheel gratis,
zodat installateurs topwerk kunnen afleveren bij hun klanten.”
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Discountlight
Carolien Ansems, General Manager bij verlichtingspartner en -groothandel Discountlight.
Onderdeel van de World Wide Lighting holding
Discountlight is actief in Nederland, België,
Luxemburg en Frankrijk. De verlichtingsgroothandel
levert een uitgebreid aanbod LED-panelen,
LED-wandarmaturen, LED-stralers, geïntegreerde
LED-inbouwspots, LED-downlights en
waterdichte LED-armaturen voor toepassing in
onder meer de woningbouw, retail, industrie,
logistiek, gezondheidszorg, onderwijs, hotels,
horeca, parkeergarages en stallen. “Naast een
breed assortiment armaturen en lichtbronnen
van Philips, Osram en ons eigen merk Noxion
bieden wij een uitgebreid aanbod A-merk componenten
die voldoen aan hoge kwaliteitsnormen”,
vertelt Ansems. “Zoals onze naam doet
vermoeden, kunnen wij installateurs grote inkoopvoordelen
bieden. Wij kopen onze producten
grootschalig in en werken samen met internationaal
opererende groothandels. Daarnaast
kopen we ook rechtstreeks in bij fabrikanten,
waardoor we de kosten zo laag mogelijk kunnen
houden, een hoge leverbetrouwbaarheid
kunnen waarborgen en onze klanten altijd de
laagste prijs kunnen bieden. Ook hanteren wij
snelle levertijden. In ons 10.000 m² grote magazijn
in Eindhoven liggen de meeste verlichtingsproducten
en componenten standaard op
voorraad. Producten die tijdens werkdagen voor
23:59 uur (online) worden besteld, worden dezelfde
dag nog verzonden. Op alle producten
wordt vijf tot zeven jaar garantie afgegeven.
Wat ons vooral uniek maakt echter, is onze
dienstverlening op het gebied van advisering
en ontwerp.”
82 | INSTALLATIEENBOUW.NL

(advertorial)
Discountlight realiseerde al diverse Gamma bouwmarkten verspreid door het land.
Onderscheidend in
advisering en ontwerp
“Onze lichtarchitecten maken graag een lichtplan
en lichtadvies op maat. Geheel gratis en voor
iedere gewenste ruimte, hoe groot of klein een
project ook is”, benadrukt Ansems. “Op basis van
onder andere het gebruik en de afmetingen van
de ruimte maken wij alle mogelijke verlichtingsoplossingen
inzichtelijk. Zowel voor de installateur
als voor de eindgebruiker/opdrachtgever, zodat
zij een weloverwogen keuze kunnen maken. In
onze lichtplannen en adviezen houden we vanzelfsprekend
rekening met de beschikbare daglichttoetreding,
de geldende Arbonormen en de
veranderende wensen op het gebied van onder
meer smart lighting, human centric lighting en
circulariteit. Bovendien dragen onze projectmanagers
zorg voor een optimale projectbegeleiding. In
onze showroom in Helmond kunnen installatiepartijen
vrijblijvend de verschillende LED-producten,
connectors en sensoren bekijken en vergelijken.
Ook buiten kantooruren. Om hun kennis op verlichtingsgebied
te vergroten, nodigen wij hen bovendien
graag uit voor onze gratis kennissessies,
die verspreid over het jaar worden georganiseerd.
Zowel in Nederland als België.”
Deze installatiepartijen gingen
u al voor…
Voorbeelden van projecten die Discountlight
recent heeft uitgewerkt en begeleid, zijn de TU
Delft (in samenwerking met SPIE en Van Dorp),
het Wold Fashion Centre in Amsterdam (Van Vuren
Elektrotechniek), het Sportpaleis in Antwerpen,
het Maritiem Research Instituut Nederland
(MARIN) in Wageningen, de TNO-locatie in Leiden,
diverse Gamma bouwmarkten verspreid door
het land en het distributiecentrum en kantoor van
fonQ in Utrecht (Kanters Elektro). ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 83

POMPEN EN OPVOERINSTALLATIES…
VOOR ELKE
BEHOEFTE
ZehnderPumpen
Technology
SFA biedt een uitgebreid gamma oplossingen aan voor al uw
behoeftes: pompen en opvoerinstallaties voor helder water,
grijswater en afvalwater, als vloerinstallatie of om in te graven,
in mono-fase of 3-fase, met Vortex waaier, single channel of met
vermaalsysteem…
Contacteer ons voor advies op maat van uw project.
SFA Benelux | +31 (0)475 487 100 | sales@sfabenelux.nl
www.sanibroyeur.info

INSTALLATIE&BOUW
INSTALLATIEPARTNERS
VANAF € 595 PER JAAR WETEN UW KLANTEN OOK WAT U DOET!
Installatiepartners biedt
de lezer een compleet
overzicht van de meest
gerenommeerde fabrikanten
en leveranciers in de sector.
Zowel in het tijdschrift als op de website,
treft u een overzicht van de meest
gerenommeerde fabrikanten
en leveranciers.
Bent u geïnteresseerd om ook partner te worden van Installatie & Bouw?
Bel of mail voor meer informatie met Ayyoub Henjaly of Yakup Yalcin:
+31 495 45 00 95 – a.henjaly@louwersmediagroep.nl – y.yalcin@louwersmediagroep.nl
INSTALLATIEENBOUW.NL
HET MEEST COMPLETE OVERZICHT VAN LEVERANCIERS AAN DE GEHELE SECTOR
Op de website van Installatie & Bouw is bedrijfsinformatie
van onze partners doeltreffend en efficiënt te vinden.
Banners en bedrijfsprofielen zijn gekoppeld aan redactionele artikelen,
zo wordt optimale vindbaarheid van installatiepartners door Google
gegarandeerd. Vanuit het tijdschrift is alle informatie over de
installatiepartners direct beschikbaar, door de QR code te gebruiken.
Bent u geïnteresseerd om ook partner te worden van Installatie & Bouw?
Bel of mail voor meer informatie met Ayyoub Henjaly of Yakup Yalcin:
+31 495 45 00 95 – a.henjaly@louwersmediagroep.nl – y.yalcin@louwersmediagroep.nl

INSTALLATIEPARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.nl/bedrijf
AFPRO FILTERS
Berenkoog 67
1822 BN ALKMAAR
T +31 72 567 55 00
E info@afprofilters.com
W www.afprofilters.com
BELIMO SERVOMOTOREN B.V.
Riezebosweg 5
NL-8171 MG Vaassen
T +31 578 576 836
E info@belimo.nl
W www.belimo.nl
BRAGO LUCHTTECHNIEK
De Amert 424
5462 GH VEGHEL
T +31 413 36 90 00
F +31 413 36 93 00
E info@brago.nl
W www.brago.nl
CENTERCON
Leverancier van o.a. LG
Kiotoweg 60
3047 BG ROTTERDAM
T +31 10 258 11 20
F +31 10 458 47 48
E sales@centercon.nl
W www.centercon.nl
AIR SPIRALO®
KENNEMER SPIRALO BV
Lagedijkerweg 15
1742 NB SCHAGEN
T +31 224 21 00 62
E verkoop@airspiralo.com
W www.airspiralo.com
BETTINK REGELTECHNIEK B.V.
Tolboomweg 7a
3784 XC TERSCHUUR
T +31 342 70 10 64
M +31 6 475 569 11
E info@bettinkregeltechniek.nl
W www.bettinkregeltechniek.nl
BRCONTROLS PRODUCTS BV
Telfordstraat 47
8013 RL ZWOLLE
T +31 38 460 42 40
F +31 38 355 66 33
CIAT NEDERLAND
Annie M.G. Schmidtweg 229
1321 NA ALMERE
T +31 36 533 25 87
F +31 36 533 25 97
E info@ciat.nl
W www.ciat.nl
E
info@brcontrols.com
W www.brcontrols.com
BEVER INNOVATIONS
ALKLIMA BV
Postbus 1176
Industrieweg 32
4301 RS ZIERIKZEE
BUSBAR SYSTEMS BENELUX
Oorgat 82
CONPRO CONDENSOR
BESCHERMING B.V.
Bunsenstraat 90
3350 CD PAPENDRECHT
T +31 111 45 32 32
1135 CT EDAM
3316 GC DORDRECHT
T +31 78 615 00 00
E info@alklima.nl
W www.alklima.nl
E mvc@beverinnovations.com
W www.beverinnovations.com
T +31 299 37 15 57
E busbar@busbar.nl
W www.busbar.nl
T +31 78 621 38 51
F +31 78 616 88 74
E info@conpro.nl
W www.conpro.nl
ATTEMA BV
Schelluinsestraat 1
4203 NJ GORINCHEM
T +31 183 650650
E info@attema.com
BIS BV
Rietdekkerstraat 14
2984 BM RIDDERKERK
T +31 180 48 67 77
E info@bis.nl
CALEFFI INTERNATIONAL N.V.
Moesdijk 10
6004 AX WEERT
T +31 495 54 77 33
F +31 495 54 84 02
E info.nl@caleffi.com
COOLWORLD NEDERLAND B.V.
Duikerweg 34
5145 NV Waalwijk
T +31 416 68 80 88
T +31 800 266 50 00
E sales@coolworld.nl
W www.attema.com
W www.bis.nl
W www.caleffi.com
W www.coolworld-rentals.nl
86 | INSTALLATIEENBOUW.NL

INSTALLATIEPARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.nl/bedrijf
ETHERMA BENELUX BV
COOLWORLD RENTALS B.V.
DIRECT SIGNS
Robijnstraat 6
Duikerweg 34
Prinsengracht 530 H
7554 TB HENGELO
ICS COOL ENERGY BV
5140 AH WAALWIJK
1017 KJ AMSTERDAM
T +31 88 889 88 00
Rotschotseweg 2
T +31 416 68 80 88
T +31 20 80 84 766
F +31 88 889 88 01
5271 WX SINT-MICHIELSGESTEL
T 0800 266 50 00
E
info@directsigns.nl
E
info@etherma.nl
T + 31 88 258 25 80
E
sales@coolworld.nl
W www.directsigns.nl
W www.etherma.nl
F +31 88 258 25 88
W www.coolworld-rentals.com
E
info@icscoolenergy.com
W www.icscoolenergy.com
COX GEELEN
Postbus 6
6245 ZG EIJSDEN
T + 31 43 40 99 500
E info@coxgeelen.nl
W www.coxgeelen.nl
ELCO HEATING SOLUTIONS
Hamstraat 76
6565 AG KERKRADE
T +31 45 751 86 00
F +31 45 566 99 35
E heatingsolutions@nl.elco.net
W www.elco.net
FOREHAND
Driemanssteeweg 174
3084 CB ROTTERDAM
T +31 10 240 41 21
E info@forehand.nl
W www.forehand.nl
ISOLECTRA BV
Postbus 444
2900 AK CAPELLE AAN DEN IJSSEL
T +31 10 28 55 24 44
E
info@isolectra.nl
W www.isolectra.nl
DAIKIN AIRCONDITIONING
NETHERLANDS B.V.
Postbus 8585
3009 AN ROTTERDAM
T +31 88 324 54 75
F +31 88 324 54 69
E info@daikin.nl
W www.daikin.nl
ELEKTRO INTERNATIONAAL
Postbus 134
3440 AC WOERDEN
T +31 348 42 05 40
E Info@ei-woerden.nl
W www.ei-woerden.nl
HAGER ELECTRO B.V.
Larenweg 36
5234 KA s-HERTOGENBOSCH
T +31 73 642 85 84
E info@hager.nl
W www.hager.nl
KLEMKO TECHNIEK BV
Nieuwegracht 26
3763 LB SOEST
T +31 88 002 33 00
E info@klemko.nl
W www.klemko.nl
DELABIE BENELUX
ELINEX POWER SOLUTIONS
HOMIJ TECHNISCHE INSTALLATIES
KLIMAATGROEP HOLLAND BV
Kommenstraat 20
Wolweverstraat 15
Amerikastraat 5
Postbus 5233
B-1070 BRUSSEL
2984 CE RIDDERKERK
6014 CE ITTERVOORT
9700 GE GRONINGEN
T +32 25 20 16 76
T +31 180 41 57 11
T +31 475 56 81 17
T +31 50 547 04 00
E
info@delabiebenelux.com
E
info@elinex.com
E
info@homij.nl
E
info@klimaatgroepholland.nl
W www.delabiebenelux.com
W www.elinex.com
W www.homij.nl
W www.klimaatgroepholland.nl
INSTALLATIEENBOUW.NL | 87

INSTALLATIEPARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.nl/bedrijf
KOREX BENELUX BV
Tjalk 13B
2411 NZ BODEGRAVEN
T +31 172 61 17 19
F +31 172 61 79 27
E info@korexbenelux.com
W www.korexbenelux.com
MVCOMFORT
EXPERTS IN DATACONTROL
MVCOMFORT
Paxtonstraat 17
8013 RP ZWOLLE
T +31 38 355 66 40
F +31 38 355 66 33
E info@mvcomfort.nl
W www.mvcomfort.nl
ROBATHERM
Platinastraat 63
8211 AR LELYSTAD
T +31 320 28 11 66
F +31 320 28 12 34
E raimond.taal@robatherm.nl
W www.robatherm.nl
4:24 pm | March 18th, 2018
SIEDLE NEDERLAND B.V.
De Molen 19
3994 DA HOUTEN
T +31 30 233 05 00
E info@siedle.nl
W www.siedle.nl
Front door
Ring tone on/off
KUIJPERS
Postbus 121
5700 AC HELMOND
T +31 492 57 86 00
E info@kuijpers.nl
W www.kuijpers.nl
LENNOX BENELUX BV
Watergoorweg 87
3861 MA NIJKERK
T +31 33 247 18 00
E info.nl@lennoxemea.com
W www.lennoxemea.com
LINUM EUROPE BV
Oosterparkweg 35 H
2985 SX RIDDERKERK
T +31 180 46 35 88
E info-nl@linum.eu
W www.linum.eu
PLIEGER
Postbus 10
5301 KK Zaltbommel
T + 31 418 68 25 02
E Info@plieger.nl
W www.plieger.nl
RENSON
SUNPROTECTION SCREENS NV
Kalkhoevestraat 45
B-8790 WAREGEM
T +32 56 62 65 00
F +32 56 62 65 09
E info@renson.be
W www.renson.eu
Siedle Axiom
Intelligent
Interior.
S&P HOLLAND
Weidehek 50
4824 AS BREDA
T +31 76 543 34 50
REVEB
INDUSTRIAL LIGHTING SOLUTIONS
Industrieweg Deurcommunicatie, 32
telefonie en
4301 RS gebouwenautomatisering ZIERIKZEE
voor bijzondere eisen:
T +31
markant
111 45 07
in
76
Design, gemakkelijk in de montage
en slim in de aansluiting.
F +31 111 40 60 19
E info@revb.eu
SCHILT AIRCONDITIONING BV
W www.reveb.eu axiom.siedle.com
SCHILT LUCHTKANALEN BV
E
info-holland@solerpalau.com
W www.solerpalau.nl
SAUTER BUILDING CONTROL
NEDERLAND B.V.
Postbus 20613
1001 NP AMSTERDAM
T +31 20 587 67 00
E
Light
info@sauter.nl
W www.sauter.nl
SCHILT LUCHTTECHNIEK BV
Postbus 3
Telephone
SINIAT B.V.
Postbus 45
9930 AA DELFZIJL
T +31 596 64 93 00
F +31 596 61 71 88
E info@siniat.nl
W www.siniat.nl
SMITSAIR
Postbus 41
1420 AA UITHOORN
T +31 297 56 44 55
F +31 297 56 92 96
E verkoop@smitsair.nl
W www.smitsair.nl
STABIPLAN
4230 BA MEERKERK
Postbus 128
MIDEA NEDERLAND
Dragonder 7
5554 GM VALKENSWAARD
T +31 40 208 21 80
E info@midea-nederland.nl
W www.midea-nederland.nl
RIPRO LUCHTTECHNIEK
Het Vossenland 1
7984 NK DIEVERBRUG
T +31 521 78 50 84
E info@riproluchttechniek.nl
W www.luchttechniek.nl
Energieweg 29
4231 DJ MEERKERK
T +31 183 35 25 44
E info@schilt-meerkerk.nl
W www.schilt-meerkerk.nl
2410 AC BODEGRAVEN
T +31 172 65 02 65
E info@stabiplan.nl
W www.stabiplan.nl
88 | INSTALLATIEENBOUW.NL

INSTALLATIEPARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.nl/bedrijf
SYSTEMAIR BV
Van Leeuwenhoekstraat 2
3846 CB Harderwijk
T +31 85 00 66 200
Zanddonkweg 7a
5144 NX Waalwijk
T +31 416 68 55 55
E info@systemair.nl
W www.systemair.nl
UBBINK BV
Verhuellweg 9
6984 AA DOESBURG
T +31 313 48 02 00
E info@ubbink.nl
W www.ubbink.nl
VILLEROY & BOCH
Computerweg 22
3542 DR UTRECHT
T +31 30 247 34 00
F +31 30 247 34 99
E
info@villeroy-boch.nl
W www.villeroy-boch.nl
WAGO NEDERLAND BV
Postbus 2070
7301 DB APELDOORN
T +31 55 368 35 00
E info@wago.com
W www.wago.com
THERMONOORD BV
Tolhûsleane 7
8401 GA Gorredijk
T +31 513 46 99 99
E info@thermonoord.nl
UNICA INSTALLATIETECHNIEK BV
Postbus 83
2410 AB BODEGRAVEN
T +31 172 64 41 44
E info@unica.nl
VINK SYSTEMEN
Postbus 3119
2220 CC KATWIJK
T +31 71 40 98 300
E
info@vinksystemen.nl
WESTERN AIRCONDITIONING BV
De Wel 10
3871 MV HOEVELAKEN
T +31 33 247 78 00
E info@western.nl
W www.thermonoord.nl
W www.unica.nl
W www.vinksystemen.nl
W www.western.nl
SWEGON GOLD
de nieuwe generatie luchtbehandelingsunits
Vele jaren van geavanceerde productontwikkeling
met als resultaat:
● standaard meer regeltechnische
mogelijkheden
● waardoor voor elk project
toepasbaar
● nu ook leverbaar met koeling en
verwarming d.m.v. geïntegreerde
warmtepomp
www.auerhaan-klimaattechniek.nl
0320 286 181
INSTALLATIEENBOUW.NL | 89

904068
EZ CRIMP TOOL TANG
Aluminium krimptang
met sperinrichting voor
EZ-RJ connectoren.
4 Knip- en striptool in de tang
4 Compacte aluminium sperkrimptang
4 Snellere foutloze montage
4 Snijmessen eenvoudig vervangbaar
4 Inclusief 1 reserveset snijmessen
klemko.nl

Conceptontwikkeling
24/7 bestelgemak
Engineering
Projectbegeleiding
5 jaar systeemgarantie
Training
Totaal in klimaatoplossingen
Voor een compleet assortiment in koude- en klimaattechniek bent
u bij Centercon aan het juiste adres. Maar Centercon gaat verder!
Wij bieden intensieve projectbegeleiding en denken met u mee
over het ontwerp en de selectie. Naast het productassortiment
van LG Climate Solutions biedt Centercon een ruime selectie
aanvullende producten.
www.centercon.nl | 010 258 11 21 | salesairco@centercon.nl