20.08.2020 Views

ACADEMY Magazine 2020-2021

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

ACADEMY®

MAGAZINE

2020-2021

INTERNATIONALE EDITIE

DR. ANDRÉ KUIPERS

‘DE WINST VAN DE WEBINARS’

MAURICE DE HOND

‘DATA VERTELLEN HOE EEN

VIRUS ZICH ECHT VERSPREIDT’

MANYA KOETSE

‘CHINESE DRAAK HEEFT JUIST

VELE GEZICHTEN’

MARIJE BERKELAAR

‘VOOR JEZELF ZORGEN IS

HET BESTE MEDICIJN’

MARIANNE ZWAGERMAN

‘GA WEER ZELF DENKEN, PAK JE

EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID’

PROF. DR. IR. GUUS BERKHOUT

BIEDT ZIJN VERONTSCHULDIGINGEN AAN

PROF. DR. MARGRIET SITSKOORN

‘HERSENHACK’: UPDATE JE HERSENEN

EN VERBETER HET LEVEN

EN VELE ANDEREN...

THE CONSCIOUS EDITION III

MET DR. PAMELA POPPER, OCEAN

ROBBINS, DR. GABRIEL COUSENS,

DR. JANE GOODALL, DR. JOEL

FUHRMAN, STEVE BLAKE, DAVID LYNCH,

DR. BRUCE LIPTON, JEFFREY SMITH

OVERZICHT

VAN MEER DAN

140

TOPSPREKERS

© JULIE WUELLNER

ROBERT

KENNEDY JR.

‘STOP MET NIET GETESTE VACCINS’


foto: Patrick van Katwijk

WIJ HEBBEN

TIJDELIJK AANGEPASTE

MOGELIJKHEDEN

CONFORM DE RICHTLIJNEN

VAN DE DE OVERHEID

Check FokkerTerminal.nl

Fokker Terminal - Binckhorstlaan 249 - Den Haag

Informatie en boekingen: 070 262 90 66


EEN MULTIFUNCTIONELE

CONGRESLOCATIE IN DEN HAAG

• Industriële en ruime uitstraling

• Hangar 2000 m 2 + 18 grote subruimtes

• live streaming + chat- en poll functies

• Professionele webcast studio

• Zeer goede bereikbaarheid nabij A4 en A12

FOKKERTERMINAL.NL

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 3


21st Century Art

Young boy in red shirt | 38 x 43 cm | Colourpencil

© ROY BEUSKER

SOKIA.NL

Bestel de gratis catalogus

Living - Art - The Art of Living

via solange@speakersacademy.nl


Colofon

HOOFDREDACTEUR

Albert de Booij

REDACTIE

Jacques Geluk (tekst) en het

Speakers Academy ® Team

Voorwoord

SPEAKERS ACADEMY ®

Schiedamse Vest 67-71

3012 BE Rotterdam

info@speakersacademy.nl

Tel.: +31 (0)10 433 33 22

GRAFISCH ONTWERP

Speakers Academy ®

Don de Bruijn

DRUKWERK

Roularta Printing NV,

Roeselare België

COPYRIGHT

Copyright© 1997-2020 Speakers Academy ® . Niets

uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en

/ of openbaar worden gemaakt door middel van

druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook

zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van

de uitgever. Alle rechten voorbehouden. Speakers

Academy ® heeft de grootst mogelijke inspanning

gepleegd om de copyrights van de geplaatste

artikelen en foto’s aan de makers daarvan te doen

toekomen. Speakers Academy ® vraagt de auteurs,

fotografen en de sprekers copyrightvrije foto’s

aan te leveren. In het geval het foto’s betreft die

beschikbaar zijn gesteld door externe fotografen,

vermeldt Speakers Academy ® de naam van de

fotograaf op de foto zelf. In een aantal gevallen is het

wellicht niet mogelijk (geweest) de te achterhalen.

Mocht u menen rechthebbende te zijn van een of

meerdere foto’s, neem dan contact op met Speakers

Academy ® via e-mail: info@speakersacademy.nl

De interviews, artikelen en columns zijn van

onafhankelijke auteurs. ACADEMY ® Magazine neemt

een metapositie in ten aanzien van geloof, religie,

gender, ras, seksuele geaardheid en aanvaardt geen

enkele verantwoordelijkheid voor de statements die

worden gemaakt. ACADEMY ® Magazine heeft vanuit

deze onafhankelijk positie mensen uitgenodigd, die

vanuit verschillende gezichtspunten hun visie naar

voren brengen.

Alstublieft, uw nieuwe ACADEMY® Magazine, hét magazine voor de sprekerswereld. Van

Nederlands enige échte sprekersbureau.

Het seizoen 2020-2021 belooft een bijzonder drukke periode te worden. De boekingen zijn

in volle gang en gezien de enorme belangstelling raden wij u aan niet te lang te wachten met het

boeken van uw favoriete spreker. Veel optredens, die aanvankelijk waren geboekt in het tweede

kwartaal, zijn immers voor een groot deel verplaatst naar de laatste vier maanden van 2020.

In deze editie treft u een handig overzicht aan met meer dan 140 Nederlandse tópsprekers die

verbonden zijn aan Speakers Academy®.

Op veler verzoek handhaven wij de sectie die wij Consciousness Edition hebben genoemd,

met internationale, kritische sprekers en opinieleiders. Ditmaal exclusieve interviews met

superinteressante denkers, onder wie Robert Kennedy Jr., dr. Bruce Lipton, David Lynch en

Jane Goodall.

En natuurlijk interviews met bekende Nederlandse sprekers. Denk onder anderen aan

Marianne Zwagerman, Maurice de Hond, Manya Koetse, Vincent de Kort en Jimmy Nelson.

Ons voltallige team staat voor u klaar en ziet ernaar uit u, als vanouds, weer van dienst te

mogen zijn.

Ik wens u bijzonder veel leesplezier!

Albert de Booij

CEO Speakers Academy®

FOTOSTOCK

Bedrijven of organisaties die fotomateriaal nodig

hebben, kunnen tegen een vergoeding hiervan

gebruik maken. U kunt contact opnemen met de

informatiedesk van Speakers Academy ® via

fotostock@speakersacademy.nl

TOESTEMMING HERDRUK / GEBRUIK FOTO’S

EN ILLUSTRATIES

Voor toestemming van herdruk van artikelen,

interviews, columns, foto’s en illustraties, kunt u

contact opnemen via magazine@speakersacademy.nl

COLUMNSERVICE

Veel van onze sprekers zijn tevens goede schrijvers.

In een aantal gevallen bestaat de mogelijkheid

om een column te laten schrijven voor uw

personeelsblad, huisorgaan, verenigingsblad,

corporate magazine, jaarverslag, website,

publiekstijdschrift. Ook kunnen wij op verzoek een

column, kort verhaal of gedicht ter ondersteuning

van een congres (laten) verzorgen.

‘What you seek

is seeking you’

Rumi

© EVERT-JAN DANIELS


INHOUDSOPGAVE A-Z

Sokia_________________________________________________4

52

Voorwoord____________________________________________5

Inhoudsopgave_________________________________________6

Speakers Academy®_____________________________________8

Dienstverlening________________________________________9

Speakers Academy® International_________________________10

Marije

World of Consciousness®________________________________12 Berkelaar

Speakers Academy® TALKS______________________________14

Speakers Academy® Webinars____________________________15

Speakers Academy® The Conscious Edition III______________113

prof. dr. Maarten van Rossem theatervoorstelling___________195

prof. dr. Ab Osterhaus_________________________________108

‘Met hard optreden kunnen we het virus het land uit drijven’

dr. Alex Klein________________________________________112

‘How are you doing?’

dr. André Kuipers______________________________________28

De winst van de webinars

Annemarie van Gaal___________________________________63

Een mooiere samenleving

prof. dr. Bas Haring____________________________________56

‘Live’

dr. Ben Tiggelaar______________________________________48

Echt, je onderschat jezelf

prof. dr. Bob de Wit____________________________________64

Strategisch leiderschap in de digitale revolutie

Boris van der Ham_____________________________________70

‘Democratie moet een mentaliteit zijn’

dr. Bruce Lipton______________________________________114

‘Bewustzijn zit niet in je hoofd’

Cécile Cremer_________________________________________44

Jij bent het probleem

David Lynch_________________________________________118

‘Alles is doordrenkt van bewustzijn’

Francesco Wessels_____________________________________85

Het sprekersparadigma

dr. Gabriel Kenneth Cousens____________________________134

‘Met een veganistisch dieet bouw je immuniteit op’

6

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

© HERMIEN LAM

© WALTER KALLENBACH

66

Marianne

Zwagerman

prof. dr. ir. Guus Berkhout_______________________________82

‘Nationale Academies van Wetenschappen moeten zich

uitspreken tegen klimaatalarmisme en het zeker niet steunen’

Harm Edens__________________________________________73

Eindspel

Hélène Oosterhuis_____________________________________47

Bespaar jezelf de schaamte

Jaap Bressers__________________________________________90

‘De kracht van Carlosmomentjes’

prof. dr. Jan Latten_____________________________________49

De toekomst draait om bestaanszekerheid

dr. Jane Goodall______________________________________122

‘Roots & Shoots’ maakt de toekomst minder somber

Jasper Gabriëlse_______________________________________75

Zo helpen we samen het virus om zeep

Jeffrey M. Smith______________________________________126

‘Genen monteren bedreigt ons bestaan’

Jeroen Everaert_______________________________________103

POWER OF ART

drs. Jeroen Smit_______________________________________74

Een goede leider is een kwetsbare leider

Jimmy Nelson_________________________________________34

Verenigd in diversiteit

dr. Joel Fuhrman, M.D.________________________________130

‘Nutritarische ‘bommen’ verbeteren de gezondheid’

Laila Frank__________________________________________104

Het democratische walhalla wankelt

Lexter Woodley LLM___________________________________93

Wie past bij jou?

© KEKE KEUKELAAR

Marcia

Luyten

36


INHOUDSOPGAVE A-Z

Manya Koetse_________________________________________20

Chinese draak heeft juist vele gezichten

Marcel Messing________________________________________94

‘Elke natie zou een mooie bloem moeten zijn in de weide

van het wonder dat het leven wordt genoemd’

Marcia Luyten________________________________________36

Máxima gaat even voor

Marianne Zwagerman__________________________________66

‘Ga weer zelf denken, pak je eigen verantwoordelijkheid’

prof. dr. Margriet Sitskoorn_____________________________100

‘Hersenhack’: Update je hersenen en verbeter het leven

Marije Berkelaar_______________________________________52

‘Voor jezelf zorgen is het beste medicijn’

drs. Martin Visser______________________________________89

Medicijn tegen coronacrisis

Martijn Aslander_____________________________________107

Een computer is geen typemachine

prof.dr.ir. Mathieu Weggeman___________________________99

Het nieuwe normale vergaderen

drs. Maurice de Hond___________________________________24

Data vertellen hoe een virus zich echt verspreidt

Michael van Everdingen_________________________________80

Maak onderscheid tussen de korte en lange termijn

Minchenu Maduro_____________________________________55

Inclusie

Ocean Robbins_______________________________________138

De mes- en vorkrevolutie

dr. Pamela A. Popper__________________________________142

‘De krachtigste medicijnen koop je bij de kruidenier’

drs. Patrick van Veen___________________________________92

Rituelen

Peter Ros_____________________________________________72

Verbinding offline

Pierre Wind__________________________________________50

‘De Ecokeuken van Wind’

Robert Kennedy jr._____________________________________16

‘Kinderen niet blootstellen aan ongeteste vaccins’

dr. Steve Blake, ScD___________________________________150

‘Voeding als effectief wapen in de strijd

tegen dementie?’

ir. Thomas Rau________________________________________62

‘Tijd om de wereld opnieuw uit te vinden’

Steven M. Druker ScD_________________________________146

‘De waarheid zal zegevieren’

Tara Boxman_________________________________________86

‘Heb schijt aan gemiddeld, wees legendarisch’

Vincent de Kort en Koos de Wilt__________________________58

Muzikale én zakelijke dirigenten bezielen en luisteren

Willem Engel_________________________________________40

‘Het nieuwe normaal mag nooit normaal worden’

Wim Hof_____________________________________________76

‘Mens kan immuunsysteem beïnvloeden, maar

wat de boer niet kent vreet hij niet’

OVERZICHT

VAN MEER DAN

140

TOPSPREKERS

Sprekersatlas ___________________________________155

Een selectie inspirerende sprekers

© KEKE KEUKELAAR

58 16 76 86 50

20

© JULIE WUELLNER

© COPYRIGHT CLEARED

© SUZAN ALBERTS

© WALTER KALLENBACH

© COPYRIGHT CLEARED

Vincent

de Kort

Robert

Kennedy jr.

Wim

Hof

Tara

Boxman

Pierre

Wind

Manya

Koetse

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 7


Speakers Academy®

Welkom in de wondere wereld van Speakers Academy ® . We vertegenwoordigen de meest invloedrijke experts

en autoriteiten van de wereld. Samen met onze sprekers creëren we betekenisvolle en innovatieve verhalen voor

onze Nederlandse en internationale klanten en hun publiek. Verhalen die verteld moeten worden en om onze

missie ‘Bringing Knowledge to the World’ uit te dragen.

© MARIE CECILE THIJS

Albert de Booij

CEO

Nina Kesar

Adjunct-directeur

René Warmerdam

Directeur sales

Walter Kallenbach

Consultant

Desmond de Jong

Consultant

Andrea den Hartog

Consultant

Maureen Zuidhof

Consultant

Melanie Martens

Front Office

Yonca Kiliç

Front Office

Sonja Diener

Financial Controller

Femke Visser

Sociale Media & Communicatie

Ruben van Ravens

Communicatie

Jacques Geluk

Journalist

Nick Lindeijer

IT

Don de Bruijn

Grafisch vormgever

Fotografie: Speakers Academy ® | Walter Kallenbach

8

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


De unieke dienstverlening

in 10 punten

1. Speakers Academy ® heeft

5. Onze kennisambassadeurs

8. De boeiende en

een transparant prijsbeleid.

staan 365 dagen per jaar

inspirerende werkomgeving

Speakers Academy ® is

Duidelijkheid vooraf, geen

voor u klaar en zorgen

op het Speakers Academy ®

al meer dan 20 jaar het

boekings- of verborgen

ervoor dat u binnen 24 uur

hoofdkantoor garandeert

beste sprekers advies-

kosten.

een offerte ontvangt.

optimale professionaliteit

bureau van Nederland

en klantgerichtheid en

en geeft vrijblijvend

2. Het consultancyteam van

6. Relaties van Speakers

staat borg voor het hoogst

advies op maat. Bel

Speakers Academy ® is het

Academy ® ontvangen

denkbare niveau van

ons op 010-4333322 of

meest ervaren team in de

het ACADEMY ® Magazine

dienstverlening.

bezoek onze website

Europese sprekerswereld.

kosteloos evenals de

speakersacademy.com

Met een gezamenlijke

periodieke Nieuwsbrief,

9. In geval van ziekte en/of

voor uitgebreide profielen

ervaring van zo’n 100

waarin de laatste

overmacht draagt Speakers

en interessante artikelen,

jaar heeft het meer dan

ontwikkelingen worden

Academy ® te allen tijde

foto’s en video’s.

honderdduizend aanvragen

besproken en de meest

zorg voor een vervangende

voor zijn relaties in

recente sprekers worden

spreker of dagvoorzitter.

behandeling genomen.

voorgesteld. Zo krijgt de

Uiteraard in overleg met de

relatie actuele kennis van

klant.

3. Een internationaal netwerk

de steeds veranderende

dat zijn weerga niet kent en

sprekersmarkt.

10. Speakers Academy ®

toegang geeft tot meer dan

hanteert een onbesproken

35.000 sprekers wereldwijd.

7. Nadat een boeking tot

ethisch gedrag naar haar

stand is gekomen stemt

klanten, medewerkers,

4. Kosteloos advies.

Speakers Academy ® de

toeleveranciers,

werkbesprekingen af,

Faculty Members en de

controleert de optredens en

samenleving, hetgeen

evalueert de optredens die

resulteert in een

hebben plaatsgevonden.

onberispelijke reputatie

en een ongeëvenaard

betalingsgedrag.

© NICO KROON

André Kuipers over Speakers Academy®

“Bringing knowledge to the world. Dit motto van Speakers Academy verwoordt óók mijn missie als

astronaut. Het is verrijkend én inspirerend om opgedane kennis te delen met anderen. Ik leer veel

van de organisaties waar ik word uitgenodigd om te spreken en ik hoop dat mijn publiek wijzer

weggaat dan het is gekomen. Speakers Academy speelt een belangrijke rol bij de uitwisseling van

kennis tussen veelal heel verschillende werelden.”

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 9


SPEAKERS ACADEMY ® INTERNATIONAL

Our keynote speakers

perform in 70 countries

Antarctica

Denmark

Jamaica

Russia

Argentina

Dubai

Jersey

Saudi Arabia

Aruba

England

Lithuania

Serbia

Australia

Estonia

Luxembourg

Singapore

Austria

Finland

Malaysia

Slovakia

Bahamas

France

Malta

Slovenia

Belarus

Germany

Mauritius

South Africa

Belgium

Ghana

Mexico

South Korea

Bolivia

Greece

Monaco

Spain

Brazil

Greenland

Morocco

Suriname

Canada

Guernsey

Netherlands

Sweden

China

Hong-Kong

New Zealand

Switzerland

Croatia

Hungary

Nigeria

Taiwan

Cuba

India

Norway

Thailand

Curaçao

Ireland

Panama

Turkey

Cyprus

Israel

Poland

USA

Czech Republic

Italy

Portugal

Vatican CITY

10

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


SPEAKERS ACADEMY ® INTERNATIONAL

Bernard Kouchner

Mikheil Saakashvili

dr. Susan Neiman

prof. dr. Peter Sloterdijk

Anja Kohl

David Shing

Tasha de Vasconcelos

Virginie Raisson

Philippe Douste-Blazy

© ROY BEUSKER

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH

© SPEAKERS ACADEMY ® WALTER KALLENBACH

© DUIJNZICHT FOTOGRAFIE

© FANNY SCHERTZER

© RIANNE NOORDEGRAAF

Alastair Campbell

© ADRIE MOUTHAAN

© HENK SEPPEN

© ROBERT ESPALIEU

© COPYRIGHT CLEARED

© DUIJNZICHT FOTOGRAFIE

© COPYRIGHT CLEARED

© ENITH VAN TONGEREN

© ENITH VAN TONGEREN

Dominique Moïsi

Lucy Alexander

Jack Lang

Akwasi Frimpong

Jeremy Rifkin

Worldwide bookings

+31 (0)10 - 433 33 22 | speakersacademy.com

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 11


12 PRESENTS

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

COMING HOME TO AUTHENTIC CONSCIOUSNESS

FOLLOW UP TO THE HIGHLY ACCLAIMED AND AWARD WINNING

MIND THE MATRIX 1 MOVIE (MORE THAN 1.000.000 VIEWS)

SCIENTIFICALLY BACKED-UP

Mind the Matrix II 'The Series':

Stream 12 episodes for just $ 12.99

View trailer and stream via

worldofconsciousness.com


VISIT THE

WEBSITE

Visit worldofconsciousness.com

A platform for conscious knowledge, mind science,

spirituality and uplifting, inspiring and truthful information.

Watch hundreds of videos about various interesting topics on consciousness,

society, nature, cosmos, body, mind & spirit, music and more.

worldofconsciousness.com

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 13


SPEAKERS ACADEMY ® TALKS

Een andere kijk op de coronasituatie

en de 1,5 meter samenleving

Marcia Luyten in gesprek met Maurice de Hond,

Bob de Wit en Willem Engel

Bewuste keuzes maken

voor de wereld van morgen

Harm Edens in gesprek met Thomas Rau,

Helga van Leur en Pierre Wind

Wat gaat er veranderen aan onze

manier van werken in de toekomst?

Aldith Hunkar in gesprek met Mathijs Bouman,

Marianne Zwagerman en Martijn Aslander

Hoe geven we zin aan

ons leven tijdens crisis tijd?

Aldith Hunkar in gesprek met

Guido Weijers, Jitske Kramer en Bas Haring

Hoe haal je juist nú het beste

in jezelf naar boven?

Lexter Woodley in gesprek met André Kuipers,

Erik Scherder en Maarten van der Weijden

‘Survival of the fittest’,

gedragsverandering in tijden van crisis

Aldith Hunkar in gesprek met Ben Tiggelaar,

Edith Bosch en Patrick van Veen

Speakers Academy ® Talks

Bringing Knowledge to your Home

De missie van Speakers Academy ® is sinds 1997 “Bringing Knowledge to

the World”. In de huidige situatie heeft Speakers Academy ® haar missie

uitgebreid met: “Bringing Knowledge to your Home”. In tijden van crisis

is het nog belangrijker om informatie, motivatie en inspiratie met elkaar

te delen. De virtuele wereld helpt ons om dit voort te zetten.

DIRECT NAAR

DE TALKS

14

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


SPEAKERS ACADEMY ® WEBINARS

Wilt u een webinar of hybride evenement* organiseren?

De mogelijkheden bij Speakers Academy ® zijn ongekend, al was het maar omdat wij inmiddels zijn uitgegroeid tot een van

de belangrijkste organisatoren op dit gebied. Heel interessant in dit kader is het feit dat veel internationale sprekers, die

normaal gesproken hoge honoraria bedingen (met name Amerikaanse sprekers!), nu bereid zijn hun gages te verlagen, in

sommige gevallen met meer dan 50%. Vraag naar de mogelijkheden. De prijzen zullen u alleszins meevallen.

De consultants van Speakers Academy ® staan voor u klaar.

*Een hybride evenement is een combinatie van een evenement met gasten fysiek in de zaal of in het theater,

met opnames van dit evenement voor kijkers thuis.

Wilt u na afloop van uw webinar een ludieke analyse in de vorm van een handige tekening?

Monique van Rooyen leidt uw programma terug tot de essentie.

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 15


© JULIE WUELLNER

‘Als je iets slechts een

korte periode test

(zoals de coronavaccins)

weet je niet wat de

consequenties voor de

gezondheid op lange

termijn zijn’

16

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


GEZONDHEID

‘Kinderen niet blootstellen

aan ongeteste vaccins’

Robert Kennedy jr.

Tekst: Jacques Geluk | Fotografie met dank aan Waterman Alliance

Afgezien van crises zoals de recente coronaviruspandemie, is de grootste uitdaging waar Amerika vandaag de dag voor

staat de chronische ziekte-epidemie onder Amerikaanse kinderen. “Het is onze missie daaraan een einde te maken door

agressief te werken aan het elimineren van schadelijke blootstelling van kinderen aan niet geteste vaccins, glyfosaat,

pesticiden, fluoride en 5G. We houden de verantwoordelijken verantwoordelijk en nemen voorzorgsmaatregelen, zodat dit

nooit meer gebeurt", aldus Robert F. Kennedy jr., oprichter en voorzitter van Children's Health Defense en een van ‘s werelds

grootste pleitbezorgers voor het milieu. Sommige lezers kunnen Kennedy’s opinies controversieel vinden.

ACADEMY ® Magazine wil geen standpunt innemen, maar zijn lezers alle beschikbare informatie meegeven – voors en

tegens – om hen te helpen zelf een afgewogen mening te vormen.

R

Robert F. Kennedy jr. (66) is oprichter

en voorzitter van de Waterkeeper Alliance,

de overkoepelende groep van

360 organisaties in 48 landen die vervuilers

opspoort en aanklaagt. Het doel is drinkbaar

water voor iedereen, overal ter wereld, waarin

mensen ook veilig kunnen vissen en zwemmen.

Meer dan vijftien jaar geleden, mede op

basis van zijn publicaties en toespraken, begonnen

ouders van door vaccinaties beschadigde

kinderen Robert Kennedy te verzoeken

een onderzoek in te stellen naar het giftige op

kwik gebaseerde conserveermiddel Thimerosal.

In de hoop dat hij eindelijk de waarheid

over vaccinatieschade aan het licht zou

brengen en gerechtigheid zou bereiken voor

jeugdige slachtoffers. Beide gevechten zijn

nog lang niet voorbij, maar er is en wordt nog

steeds vooruitgang geboekt.

De Waterkeeper-beweging is in 1966 gestart

door een aantal vissers bij en op de Hudson-rivier

in New York. Ze kwamen in actie

tegen industriële vervuilers, die bezig waren

hun manier van leven te vernietigen. Hun

stoere milieuactivisme was de aanzet voor het

wonderbaarlijke herstel van de Hudson en inspireerde

anderen om wereldwijd Waterkeeper-groepen

te lanceren. “De Waterkeeper

Alliance is nu een van de grootste waterbeschermingsgroepen

ter wereld.” De Alliantie

zorgt ervoor dat de Waterkeeper-groepen met

elkaar en hun lokale wateren verbonden zijn,

zodat ze als een krachtige gecoördineerde wereldwijde

beweging de strijd voor schoon water

kunnen blijven voeren. Robert Kennedy:

“Elke groep heeft een patrouilleboot en bestaat

uit getrainde Waterkeepers die hun waterwegen

beschermen tegen machtige steenkoolbedrijven

die miljoenen liters giftige

steenkoolas in een rivier lozen, of varkenshouderijen

die onbehandeld afval in de waterwegen

dumpen.” Natuurlijk neemt de Waterkeepers

Alliance indien nodig juridische

stappen. “Als totaal zijn onze groepen zeer

succesvol, maar de mate van succes verschilt”,

zegt Kennedy. Hij blijft de Waterkeeper Alliance

leiden en vertegenwoordigt milieuorganisaties

als advocaat. Er is nog veel te doen en

de klimaatverandering helpt niet echt. “Het

leven op de planeet staat op het spel. Ik blijf

onder andere werken aan schone energie en

het ontkolen van ons energiesysteem. Ook de

strijd tegen de kolen- en aardgasbedrijven die

het energiesysteem domineren en de subsidies

die ze krijgen gaat door.”

DONALD J. TRUMP

Mister Kennedy is, om het netjes te zeggen,

geen fan van de Amerikaanse president Donald

J. Trump.

“Trump is niet alleen in staat wetten te ontmantelen

waarop we vertrouwen – en 35 jaar

van mijn werk – maar hij geeft ook legitimiteit

aan rechtse ideologieën.” Zou een tweede

termijn een ramp zijn voor mens, dier en planeet?

“Ja, in feite is het dat al. Onze kinderen

zullen de gevolgen van zijn administratie al na

één termijn voelen. George W. Bush was bijna

net zo slecht voor het milieu, maar de erfenis

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 17


GEZONDHEID

van Trump zal echt nog erger zijn, omdat de gevolgen van zijn beleid

niet direct na zijn vertrek zullen verdwijnen. We zullen tegen de

impact van de door hem genomen beslissingen blijven vechten, zelfs

als hij geen president meer is. Ook als de Democraten de volgende

presidentsverkiezingen winnen, wat een groot verschil zou moeten

uitmaken, zal de politieke strijd voor ons voortduren. De huidige regels

die ons energiesysteem reguleren zijn geschreven door vervuilers

en uitstoters van koolstof. Ze belonen de smerigste, meest giftige

brandstoffen, die helaas worden gebruikt voor oorlogsvoering. Er is

een nieuwe verzameling regels nodig, die zorgt voor groene, schone

en gezondere brandstoffen.” De meest effectieve manier om de huidige

catastrofe te keren is om de markten te bewegen, indien nodig

gedwongen, hun activiteiten te heroverwegen".

‘GEVOLGEN PAS NA JAREN ZICHTBAAR’

Robert Kennedy jr. staat algemeen bekend als een leider van de

anti-vaccinatiebeweging, hoewel hij die zo niet wil noemen. Onlangs

zei hij dat hij niet per se tegen vaccins is, maar eerder voor veilige,

goed geteste vaccins. Het probleem is dat de veiligheidsclaims

vanuit de industrie niet voldoende wetenschappelijk worden ondersteund.

Daarom is zijn organisatie Children’s Health Defense

(CHD) tegen verplichte vaccinatie en zal Robert Kennedy in oktober

in München deelnemen aan een demonstratie tegen de Duitse

invoering van verplichte inentingen. “Het grote probleem met vaccins

is dat ze veel ingrediënten bevatten, die er eigenlijk niet in zouden

moeten zitten”, zegt hij. Volgens CHD erkende de Food and

Drug Administration al in 1999 dat zij de technologie om vaccins

te maken niet meer kan bijhouden en het vermogen is kwijtgeraakt

om ze adequaat te controleren op nadelige bijwerkingen. Dit is belangrijk,

omdat het maanden of zelfs jaren kan duren voordat de gevolgen

zichtbaar worden, bijvoorbeeld als het gaat om leervermogen

en kanker.

“Het testen van de veiligheid zou het belangrijkste moeten zijn.

Op dit moment zijn veel vaccins verplicht voor Amerikaanse kinderen

en jongeren onder de 18 jaar, maar geen van deze zijn getest

tegen een inerte placebo, wat betekent dat niemand het risicoprofiel

van deze producten kent. Niemand kan vertellen of dat specifieke

vaccin problemen kan veroorzaken. De speciale vrijstelling

voor het testen van de veiligheid van deze vaccins is afgegeven door

de Centers for Disease Control and Prevention (CDC), de vroegere

Public Health Service, een quasi-militair agentschap. Het vaccinatieprogramma

werd gelanceerd als verdediging van de nationale

veiligheid tegen biologische aanvallen op ons land. Ze wilden er zeker

van zijn dat als er bijvoorbeeld een antraxaanval vanuit Rusland

zou plaatsvinden, we deze 'verdediging' gemakkelijk zouden kunnen

ontwikkelen, maken en inzetten voor honderd miljoen Amerikanen,

zonder belemmerende regelgeving. Ze noemden het geen

medicijnen, om verplichte veiligheidstests te vermijden. De vac-

18 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

‘Vaccins

maken

Amerika niet

gezonder’

© JULIE WUELLNER


GEZONDHEID

cins zijn dus niet vanaf het begin op veiligheid getest, wat Amerikaanse

kinderen en jongeren in een wetenschappelijk experiment plaatst. Het

echte probleem is dat het bewakingssysteem dat werd opgezet ook niet

werkte.” Met andere woorden, stelt Kennedy: "Er zijn geen eerste testen

en de controle na het op de markt brengen werkt ook niet, maar vaccins

veroorzaken wel degelijk allerlei aandoeningen.” Europese overheidsorganisaties

op het gebied van de gezondheidszorg beweren dat

alle vaccins uitgebreid worden getest vooraleer ze op de Europese markt

worden gebracht, maar dat de effecten op de lange termijn niet nauwkeurig

zijn te voorspellen. Volgens het CDC en vele regeringen over de

hele wereld kunnen vaccins echter ‘besmettelijke ziekten voorkomen

die ooit veel zuigelingen, kinderen en volwassenen hebben gedood of

geschaad. Zonder vaccins loopt uw kind het risico ernstig ziek te worden,

pijn te lijden, invalide te worden en zelf te overlijden aan ziekten

als mazelen en kinkhoest’.

KINDERSTERFTE

Kennedy: “De clou is dat meer dan 54 procent van de Amerikaanse

kinderen lijdt aan een of meer chronische ziekten, waarbij de late jaren

tachtig en beginjaren negentig worden gezien als de periode die

de achteruitgang inluidde. Autisme, ADHD, astma, anti-immuunziekten

en allergieën zijn sinds 1989 geëxplodeerd. Er is groeiend bewijs

dat milieugifstoffen, zoals zware metalen, pesticiden en herbiciden,

de belangrijkste boosdoeners zijn, terwijl studies vaccins en de giftige

ingrediënten erin koppelen aan een breed scala van negatieve gezondheidsuitkomsten,

met inbegrip van aanvallen, neurologische ontwikkelingsstoornissen

en zuigelingsterfte. De Verenigde Staten kennen

het meest agressieve vaccinschema en tegelijkertijd het hoogste kindersterftecijfer

in de eerste twee levensjaren, veel hoger dan in enig ander

geïndustrialiseerd land. De medische rekeningen zijn er het hoogst

en hetzelfde geldt voor het percentage chronisch zieken. Aan de andere

kant is de kindersterfte in het land met de laagste vaccinatiegraad, Japan,

eveneens het laagst. Mensen leven daar veel langer. Vaccins maken

Amerika niet gezonder. Het is een geweldig verdienmodel, want

farmaceutische bedrijven verdienen 50 miljard dollar per jaar aan de

verkoop van vaccins, maar ook vele miljarden aan de verkoop van de

behandelingen voor de chronische ziekten die door hun vaccins worden

veroorzaakt, zoals epi-pennen, anti-beroertemedicijnen en antidepressiva.”

Naar de mening van Robert Kennedy jr. hebben veel van

die bedrijven de democratie in de VS en Europa zozeer kunnen ondermijnen

dat de Europeanen hen toestaan druk uit te oefenen op de wetgevers,

zodat die wetten uitvaardigen die vaccins verplicht stellen voor

mensen die dat niet willen. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog

gaan ze dus medicijnen voorschrijven aan gezonde mensen die

ze niet nodig hebben, zonder hen te informeren over eventuele consequenties

en om toestemming te vragen. “Als het gaat om het inenten van

kinderen en jongeren, aanvaarden de fabrikanten van de vaccins geen

enkele aansprakelijkheid. Ze hebben juridisch geen verantwoordelijkheid

om ze veilig te maken, noch zijn er financiële prikkels om daarin

verandering te brengen.”

WATERPOKKENVACCIN IS BESMETTELIJK

“Pas op”, zegt Robert Kennedy jr. “Nadat je het waterpokkenvaccin

hebt gekregen, ben je officieel één à twee dagen besmettelijk, dus in die

periode kun je de ziekte op andere mensen overdragen. Virusverspreiding

is tot wel zes weken mogelijk.” De periode van besmetting kan variëren,

maar volgens Kennedy geldt dit ook voor het poliovaccin en andere

bio-virusvaccins. “Het is absurd. Als je de protocollen leest voor

de zorg aan kinderen met een gecompromitteerd immuunsysteem staat

daarin dat je ze uit de buurt van gevaccineerde leeftijdgenootjes moet

houden. Niet andersom, want gevaccineerde kinderen kunnen geen

ziekte krijgen van een niet-gevaccineerd kind. De griepprik? Die doet

niet wat ze beloven en vermindert bovendien de sterfte onder ouderen

niet. Bovendien kan de prik je ziek maken. Desondanks nemen overheden,

instanties en wetgevers het op zich deze vaccinaties financieel te

faciliteren. Ze vaardigen wetten uit en enten mensen soms verplicht in

met medicijnen die niet grondig getest zijn en waarvan niet bekend is of

ze mensen ziek maken. Als je iets slechts voor een korte periode test (zoals

de coronavaccins) weet je niet wat de consequenties voor de gezondheid

op lange termijn zijn.” Het moge duidelijk zijn dat Robert Kennedy

jr. zich voorbereidt op een lange strijd om de wereld beter en minder

giftig te maken voor de volgende generaties.

Robert F. Kennedy jr. is een Amerikaanse milieuadvocaat, auteur, activist, ondernemer in schone technologie en radiopresentator.

Hij is een Ierse Amerikaan, zoon van de New Yorkse senator en voormalig procureur-generaal Robert Francis Kennedy en neef van

de voormalige Amerikaanse president John F. Kennedy. Kennedy is president van de Waterkeeper Alliance, een organisatie zonder

winstoogmerk die zich richt op het behoud en de bescherming van waterwegen wereldwijd. Hij is een milieurechtspecialist en

partner bij het advocatenkantoor Morgan & Morgan. Kennedy is ook professor emeritus milieurecht aan de Pace University Law

School in White Plains, New York. Kennedy heeft tien boeken geschreven, waaronder twee New York Times bestsellers en drie

kinderboeken. Hij heeft talrijke prijzen ontvangen, voornamelijk voor zijn milieuwerk, waaronder de Earth Action Environmental

Ethics Award, de New York State Outdoor Education Environmental Impact Award en is uitgeroepen tot milieukampioen van de

staat New York en door Time Magazine als ‘Held van de planeet’ voor zijn aandeel in het terugbrengen van de Hudson-rivier zoals die

was in het pre-industriële tijdperk. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 19


© WYTSE KOETSE

‘Sociale media

zijn de basis

van wat ik doe

en daar houd ik

een vinger aan

de pols’

20

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


CHINA

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Chinese draak heeft

juist vele gezichten

Manya Koetse

Tekst: Jacques Geluk

Nieuws uit China heeft in het Westen vaak een negatieve, wantrouwige ondertoon. Dat is lang niet altijd terecht volgens

Chinakenner en sociale ‘trendwatcher’ Manya Koetse. Ze is kritisch, maar vindt het belangrijk mensen daarnaast een andere

kant van het Aziatische land te laten zien. “Niet alleen wat niet mag en onmogelijk is, maar juist ook wat wel kan, mag en

gebeurt. Geen land ter wereld heeft zo'n bloeiende online cultuur en telt zoveel digitale innovaties als de Volksrepubliek

China. Dat feit blijft vaak onderbelicht doordat men denkt dat de censuur alles tegenhoudt. Zo zwart-wit is het niet en

daarom blijft het fascinerend te berichten over een land en een cultuur die zo in beweging zijn.”

M

Manya Koetse is hoofdredacteur van

What’s on Weibo, een onafhankelijke

nieuws-website die trends in

China zichtbaar maakt door sociale media als

microblogwebsite Sina Weibo ( 新 浪 微 博 ),

digitale ontwikkelingen en veranderingen in

het medialandschap daar nauwlettend te volgen.

Ze spreekt Japans en Mandarijn-Chinees

en is als deskundige, sinoloog en japanoloog

geregeld te gast in actualiteiten- en praatprogramma’s

op nationale en internationale televisie-

en radiostations. “Mijn liefde voor

Azië ontstond al op jonge leeftijd. Mijn moeder

deed veel zaken met Japanners, die ook bij

ons over de vloer kwamen. Ik raakte geïnteresseerd

in de taal en kon niet uitstaan dat ik

hun schrift niet kon lezen. Doordat ik merkte

dat Japanners zich anders gedragen dan wij,

zocht ik naar een sleutel om hun cultuur beter

te doorgronden. Toen ik 10, 11 jaar oud was

begon ik daarom over het land van de contradicties

te lezen. Er waren oude tempels en eeuwenoude

tuinen, maar je had ook Harajuka

mode en de nieuwste digitale snufjes. Die tegenstellingen

boeiden mij en op mijn zestiende

ging ik los van mijn ouders in Japan wonen

bij een gastgezin op het platteland. De bedoeling

van het niet meer bestaande uitwisselingsprogramma,

waarvan ik en negen andere

tieners gebruikmaakten, was een beter beeld

te krijgen van het Japan van na de Tweede Wereldoorlog

en zijn bewoners. We werden allemaal

ergens anders naartoe gestuurd en meteen

in het diepe gegooid. Niemand begreep

me in het gezin en op school, maar na een jaar

sprak ik vloeiend Japans.” Terug in Nederland

maakt Manya haar middelbare school af

en gaat ze Japans studeren aan de Universiteit

Leiden. Daar merkt ze dat China veel meer in

opkomst is dan Japan en dat wat daar op allerlei

gebieden gebeurt is ‘geleend’ van hun Chinese

overburen. “Ik zat bij het verkeerde land

en wilde naar de bron. Uiteindelijk heeft China

mijn hart gestolen en ben ik meer van dat

land gaan houden.”

TWEEDE HUIS

Van de Olympische Spelen van 2008 tot ongeveer

2010 woont Manya Koetse in China,

waar ze – in het kader van haar studie in Leiden

– studeert aan de Universiteit van Peking.

Ze voelt zich er vrijer en gelijkwaardiger dan

in Japan en beschouwt het land als haar tweede

huis. “Ik vond het toen al erg dat westerse

media vastzitten in het narratief van censuur,

mensenrechten en privacy als we het hebben

over China. Het is belangrijk al die onderwerpen

aan te kaarten, maar ik had het idee dat we

de andere kant niet zagen. Dat westerse media,

maar ook burgers, dachten dat er in China

helemaal niets kon. Ik zag juist dat álles daar

gebeurde. Veel meer dan bij ons en dat digitale

ontwikkelingen, de online- en jeugdcultuur,

de mode, al die dingen, echt in een stroomversnelling

zaten. Dat vind je vaak nog steeds niet

terug in onze discussies over China. Jammer.

Daardoor gaan we het land nooit begrijpen.”

Dat is de reden waarom ze in 2014 begint met

haar website What’s on Weibo. Daarop zijn

ook wel artikelen en filmpjes te vinden over

onderwerpen die in China taboe zijn, maar

Manya wil door de lens van de sociale media

vooral laten zien wat er wel gebeurt en dat er

ook veel positiefs valt te melden over maatschappelijke,

culturele en historische gebeur-

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 21


CHINA

tenissen in het voortdurend veranderende China. “Bijvoorbeeld over

het daar geïntroduceerde sociale kredietsysteem, waarover de laatste

twee jaar veel is geschreven. Het is een nieuw systeem dat daar is geïntroduceerd,

maar geen app. Meer een communicatiesysteem tussen verschillende

sectoren, een soort sociaal strafblad.” Manya: “Als jij een sigaretje

hebt gerookt in de trein, weten ze dat ook op de luchthaven en

word je daarop aangekeken. In westerse media is het systeem omschreven

als Orwelliaans of dystopisch. In China vinden mensen het gewoon

handig. Vroeger wist iemand in het noorden niet wat iemand in het zuiden

van dit immense land had gedaan. Een oplichter kon daardoor ergens

anders gewoon zijn gang gaan. Dat is nu veranderd en dat zien ze

als positief.”

BLINDE VLEK

Manya constateert dat de Nederlandse en internationale media een

soort blinde vlek hebben als het gaat over systemen die China introduceert,

maar die wijzelf ook allang hebben. Ze noemt de lijsten in Amerika

waarop precies staat welke zedendelinquenten op welk adres wonen

in een bepaalde wijk. Dat gaat in principe veel verder dan het door

het Westen bekritiseerde sociale kredietsysteem. Doordat het over China

gaat hangen mensen daar, zegt Manya, allerlei dingen aan op, maar

Tibet, mensenrechten, de handelsoorlog, Taiwan en het Coronavirus

– waarover ze ook bericht op haar zeer complete website – hebben in

principe niets met dat onderwerp te maken. “Het land is groot en er gebeurt

veel. Je kunt echter niet altijd alles op een hoop gooien. Natuurlijk

zijn de sociale media gevangen in een soort glazen stolp. Het internet

is afgesloten voor de rest van de wereld. YouTube, Facebook, Twitter

of Wikipedia en andere buitenlandse media, waaronder ook mijn website,

zijn geblokkeerd. Bij bepaalde gebeurtenissen, zoals de herdenking

van de studentenprotesten op het Plein van de Hemelse Vrede

(Tiananmenplein) in 1989, ligt het internet zowat plat, waardoor jongeren

nauwelijks weet hebben van die protesten. Anderzijds hebben de

Chinezen daardoor wel zelf een eigen digitale omgeving kunnen ontwikkelen.

Wij zitten vast in digitale hokjes, voor alles hebben we aparte

apps (Twitter, Facebook, WhatsApp, bol.com, amazon, booking.com,

etc.), maar de Chinezen hebben één app, WeChat van het bedrijf Tencent,

waarin alles is gecombineerd. Techbedrijven daar zijn niet bang

dingen te combineren.” Volgens Manya hebben inmiddels 800 miljoen

Chinezen toegang tot internet en gaat 98 procent van het onlineverkeer

via mobieltjes.”

WINKELEN

Winkelen in de grote Chinese steden is door de digitale revolutie

22

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

enorm veranderd. In steden als Peking (21 miljoen inwoners) en Sjanghai,

die druk bezig zijn met opruimen, zijn veel ouderwetse markten inmiddels

verdwenen. De stadsbesturen doen dat ook omwille van de veiligheid.

In andere plaatsen, zoals Wuhan (11 miljoen inwoners), waar

de corona-uitbraak op een dierenmarkt is begonnen, is dat nog niet het

geval. Daar is de markt begin april weer geopend. “Sinds vijf jaar verhuist

steeds meer handel naar online. Dat neemt een enorme vlucht.

Dat geldt niet voor westerse winkelketens, zoals IKEA, waar de Chinezen

graag naartoe gaan, maar wel voor veel andere aankopen. Koffie en

desserts bestellen en binnen vijftien minuten laten bezorgen is al heel

normaal. Het wegvallen van kleine ondernemers uit het straatbeeld in

de hele grote steden – elders zijn ze nog volop te vinden – betekent niet

dat het sociale leven verdwijnt. “Er zijn veel straatdansers. Vooral ouderen

verzamelen in parkjes en op pleintjes waar ze elke avond in groepen

van vijf tot honderd mensen te dansen. ’s Morgens doen ze bijvoorbeeld

samen tai chi. Nog steeds wordt veel op straat geleefd.”

BALANCEREN

Hoewel ze ook bericht over zaken die de Chinezen wellicht minder

welgevallig zijn, besteden Chinese media zoals nieuwszender CTGN

toch aandacht aan haar en heeft ze soms contact met de ambassade in

Den Haag. “Ik heb onlangs meegewerkt aan een online filmpje over de

relatie tussen Nederland en China ten tijde van de coronacrisis, een

initiatief van de Chinese ambassade. Het Chinese ministerie van Cultuur

heeft me een aantal jaren geleden zelfs uitgenodigd. Ondanks het

feit dat mijn website daar geblokkeerd is, waarderen ze me denk ik wel.

Als onafhankelijke sinoloog en China media 'watcher' probeer ik een

brug te slaan tussen de Engelstalige en Chineestalige mediawerelden.

Ik schrijf over onderwerpen die al ‘trending’ waren op hun sociale media,

dus kom ik niet vaak aan onderwerpen die super taboe zijn. Ik bericht

wel over online discussies die een uur later opeens gecensureerd

zijn. Dat meld ik dan ook; de screenshots bewaar ik. Sociale media zijn

de basis van wat ik doe en daar houd ik een vinger aan de pols. Op die

manier hoop ik ook meer begrip te creëren voor China en de ontwikkelingen

die dat land doormaakt." De Chinese overheid heeft eenheid

gepromoot ten tijde van COVID-19 bijvoorbeeld en is bovendien onder

president Xi Jinping sociale media anders gaan gebruiken. In 2002

bij de uitbraak van SARS waren er nog net geen sociale media, maar tijdens

schandalen daarna rond vervuild melkpoeder, kindervaccinaties

die niet deugden en het grote treinongeluk van 2011, is men erachter gekomen

dat sociale media veel sneller zijn dan de censuurteams aankunnen

en daardoor een online mediastrategie noodzakelijk is. Dat is heel

goed duidelijk geworden tijdens de coronacrisis. In plaats van veel censuur,

werden het internet en de sociale media erg open gelaten en door

de staatsmedia gebruikt voor praktische communicatie en het verspreiden

van hun boodschap.” Manya Koetse begrijpt niet waarom het Westen

in tegenstelling tot China zo lang heeft gewacht met het ontwikkelen

van speciale corona-apps. “Meteen al in die eerste weken kwam WeChat

met een speciaal programma. Je kon klikken op jouw wijk en zien in


CHINA

welke straat mensen met corona wonen en naar welke winkels ze waren

geweest. Dan kon je sneller zelf inschatten of jij risico had gelopen.”

ZWART-WIT

In China is al een digitale maatschappij ontstaan, die ook veel positiefs

brengt. Het is niet zo zwart-wit als men in het Westen denkt. Manya:

“De wetenschappelijke wereld discussieert altijd over de online ontwikkelingen

in China. Volgens de een brengen die de mensen meer

democratie, terwijl de ander het tegenovergestelde beweert. Het is naar

mijn mening niet of-of, maar en-en. De overheid heeft meer macht over

het volk, want het is makkelijker te traceren waar mensen zijn en wat

ze (met wie) doen. Tegelijkertijd is sprake van een grotere democratisering.

Mensen communiceren nu over onderwerpen waarover ze het

eerst niet konden hebben. Tegen sommige discussies valt bovendien

niet op te censureren. Iedereen had het bijvoorbeeld over de dood van

de arts Li Wenliang, die als klokkenluider de uitbraak van het virus naar

buiten had gebracht. De censuurteams konden daar niets tegen doen.

Ik denk dat het in die lijn ongeveer blijft doorgaan en dat de overheid

steeds meer kleine filmpjes op internet zet die jongeren aanspreken,

zonder dat die doorhebben dat de staat erachter zit. ‘Fastfood’-propaganda

als een hippe manier om jonge mensen aan te spreken, die in niets

meer lijkt op de rode posters met Mao Zedong.” Manya Koetse ziet ten

slotte ook andere positieve ontwikkelingen. “Innovaties en de digitale

samenleving dragen erg bij aan de verbetering van de zorg. Er zijn nog

veel problemen, maar het land maakt een revolutie door op dat gebied.

Mensen hadden of wilden vaak geen toegang tot een huisarts. Nu zijn

er apps waardoor ze 24 uur per dag met een huisdokter kunnen praten,

die ook digitaal recepten uitschrijft of verwijst naar een specialist. Die

eerste stap wordt veel meer digitaal en dat is belangrijk.”

‘Ik zat bij het

verkeerde land

en wilde naar

de bron’

Manya Koetse is China-kenner en hoofdredacteur van

What’s on Weibo (whatsonweibo.com), een internationaal

goedbezochte nieuwssite (± 300.000 lezers per maand),

die inzicht geeft in de ‘trending’ onderwerpen en digitale

ontwikkelingen in China en vaak wordt aangehaald in

de media. Naast haar werkzaamheden als redacteur

en schrijver, is Manya inmiddels een veelgevraagd

spreker en geeft ze haar visie in vele (inter)nationale

nieuwsprogramma’s. Ze spreekt naast Nederlands en

Engels ook Japans en Mandarijn. Bezoekers van haar

lezingen zijn vooral geïnteresseerd in Chinese sociale media

en digitale ontwikkelingen, innovatie in de zorg in China, de

handelsoorlog en de dynamiek tussen China en Japan, die

nog steeds niet optimaal is. Beide landen voelen zich nog

steeds slachtoffer van elkaar en daarin lijkt weinig positieve

verandering te komen.

Voor boekingen of meer informatie

T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 23

© ZHANG KAIYV - PEXELS


© MARCEL KRIJGER

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

‘Er is een

integraal

ventilatiedeltaplan

nodig’

24

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


BELANG VAN DATA

Data vertellen hoe een virus

zich echt verspreidt

drs. Maurice de Hond

Tekst: Jacques Geluk

De media hebben er de afgelopen crisis massaal voor gekozen de lijn van de overheid en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid

en Milieu (RIVM) te volgen. Critici als Maurice de Hond zijn nauwelijks aan het woord gekomen, zelfs genegeerd. Is dat terecht?

“Nee. Ik ben geen viroloog of immunoloog, maar kan wel heel goed data analyseren. Daardoor heb ik allerlei patronen gezien, die

duidelijk maken hoe het virus zich heeft kunnen verspreiden”, zegt hij. Door de krachten te bundelen van wetenschappers en goed

gedocumenteerde critici zouden wellicht andere maatregelen zijn genomen. Een gesprek met Neêrlands bekendste opiniepeiler

en data-analist, die steeds vaker wordt gevraagd zijn visie te delen tijdens lezingen, die weer volop te boeken zijn. Ook daar vertelt

hij waarom hij, gebaseerd op zijn analyse van wereldwijde data, concludeert dat goed ventileren en mondkapjes dragen waar dat

niet kan (zeker in koude omgevingen) genoeg is om de verspreiding van virussen zoals corona tegen te houden.

H

Het AD heeft sociaal geograaf/demograaf,

opiniepeiler en ondernemer

Maurice de Hond in de beginfase

van de grote versoepelingen als eerste krant

wél uitgebreid aan het woord gelaten. Ook Tijs

van den Brink, EO-presentator van ‘Op1’, is

één van de weinige journalisten die het hebben

begrepen. Op de website van NPO Radio

1 zegt hij: “Juist in deze tijd moet de journalistiek

haar werk doen en niet klakkeloos

achter wie dan ook aanlopen. Er is een virus,

een nieuw virus. We weten er weinig van. We

zijn met z’n allen op zoek. Sommigen hebben

daar meer verstand van dan anderen. Daarom

hebben we ook in ‘Op1’ de virologen, microbiologen

en epidemiologen ruim baan gegeven.

Soms is het goed en interessant die

wetenschappers te confronteren met kritiek.

Nee, dat is geen populistisch recept. Dat is

journalistiek.”

Vraag is wat Maurice heeft aangezet zich zo

intensief bezig te houden met het coronavirus.

“Primair doordat ik als geograaf vrij snel

ruimtelijke patronen zag in de verspreiding

van van het virus op de plekken waar het is

uitgebarsten. Bijvoorbeeld op plaatsen waar

normaliter de griep voorkomt en in gebieden

die globaal op dezelfde breedtegraad liggen,

tussen 30 en 50 graden noorderbreedte, bij bepaald

winterweer. Daarin ging ik mij steeds

verder verdiepen en zo rolde ik steeds dieper

in deze materie.” Hij benadrukt dat hij geen

viroloog is, maar wel heel goed data kan analyseren.

“Doordat ik doorhad hoe het coronavirus

zich verspreidde hoefde ik mij niet te

verdiepen in feitelijke aspecten, bijvoorbeeld

over wat er gebeurt als het in lichaam komt

en zich dupliceert. Ik hield me bezig met het

analyseren van big data en het ontdekken van

verspreidingspatronen. Daardoor kon ik, op

basis van die informatie en door mij bestudeerde

onderzoeken, weerleggen dat anderhalve

meter afstand houden en het niet aanraken

van voorwerpen goede maatregelen zijn

in de strijd tegen het virus. Cijfers en papers

uit allerlei landen lieten zien dat samenwonen

met besmette mensen in relatief weinig gevallen

leidt tot nieuwe besmettingen. De verhalen

gingen dat tachtig procent van de mensen

die in huis geen afstand hielden en voorwerpen

niet ontsmetten, ook ziek zouden worden,

maar in werkelijkheid schommelde dat

percentage tussen tien en 25.”

Maurice de Hond haalt een Duitse professor

aan die bij mensen thuis allerlei monsters

heeft genomen van voorwerpen. “Hij probeerde

die zich in het laboratorium te laten

vermenigvuldigen, maar dat lukte niet. Dus

concludeerde hij dat je via voorwerpen niet

besmet kunt raken met deze ziekte.” Hij erkent

dat virologen, die zich baseren op historische

literatuur en laboratoriumonderzoek, zeggen

dat een virus ook na drie dagen onder bepaalde

omstandigheden nog aanwezig kan zijn.

“Dat zal allemaal waar zijn, maar daar word

je blijkbaar niet ziek van. Tot het grote interview

van half juni in het AD kwam ik in de

mainstreammedia over dit soort dingen niet

aan het woord. Een eerder optreden bij ‘Op1’

zorgde ervoor dat twee tv-critici mij volledig

de grond inboorden en blijkbaar was het geen

uitnodiging om mij in andere radio- en televisieprogramma’s

te vragen. Tot begin juli”, aldus

Maurice.

‘HALF NEDERLAND

SMETVREES AANGEPRAAT’

“Dat de media als makke schapen achter

overheid en RIVM aanliepen, kwam door

twee dingen. De eerste was een houding van

‘We zitten nu in een crisis, dus moeten we daar

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 25


SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

versoepelingen

hadden te maken

met tegenstellingen

in het kabinet’

BELANG VAN DATA

maar achter gaan staan’. Ze hadden bovendien geen kwaliteit en kennis

om virologen, die ook weinig van het virus wisten en aan de voorzichtige

kant bleven, kritisch te kunnen bevragen”, concludeert hij. Zijn tegenstanders

noemen hem te stellig en een doordrammer, een anti-wetenschapper

zelfs die notabene geen viroloog of immunoloog is. Maar

juist een ‘leek’ die wel heel veel van data weet en hoe je die analyseert

kan een frisse blik werpen op hoe we samen het beste kunnen omgaan

met virussen als dit. Negeren leidt in geen geval tot een oplossing. “De

data-analyses die ik deed werden pas belangrijk door ze met gegevens

uit echte studies te onderbouwen en bevestigen.

Daar zorgde ik altijd voor. Bovendien

houd ik met een checklist op

www.maurice.nl bij wat ik wanneer heb

gezegd, met daarbij een link en een vermelding

als iets mainstream is gewor-

‘Snellere

den. Statistisch dacht ik bijvoorbeeld

dat, zoals gezegd, thuisbesmetting nauwelijks

mogelijk was, maar dat publiceerde

ik pas toen uit openbare stukken

en uitspraken bleek dat het virus zich

daar inderdaad niet vermenigvuldigde.”

Hij geeft een voorbeeld: “Ik heb letterlijk

op de radio van iemand gehoord

dat muntjes je ook kunnen besmetten,

dus we hebben ongeveer half Nederland

smetvrees aangepraat. Terwijl wereldwijd

steeds meer informatie naar buiten kwam die dat relativeerde,

kwam dat hier nooit in de media.” Eind juni zou een kort geding van

Viruswaanzin.nl dienen tegen de coronamaatregelen, dat na wraking

van de rechter uiteindelijk later is voortgezet en verloren. Opvallend

lijkt het dat sommige versoepelingen, zoals de heropening van sportscholen,

casino’s en seksinrichtingen, ineens twee maanden naar voren

zijn gehaald. Van 1 september naar 1 juli. “Dat had niets met die rechtszaak

te maken, maar wel met de grote tegenstellingen in het kabinet.

Mark Rutte en Hugo de Jonge hingen aan de lippen van het OMT en

het RIVM en volgden de harde lijn, terwijl anderen veel meer ook naar

de economie keken.”

TWEEDE GOLF

Het constant hameren op een tweede golf is een vorm van bangmakerij,

doordat – zegt Maurice de Hond – elke nieuwe uitbraak in

het buitenland groot wordt uitgemeten. “Ik ken mensen die dan trillend

thuiszitten. In Nederland is er echter weinig aan de hand” volgens

hem. Mensen kunnen volgens hem eigenlijk alleen grootschalig

besmet raken tijdens superverspreidingsevenementen (ook wel ‘superspread

events’ genoemd) in gesloten ruimten waarin veel mensen aan-

26

wezig zijn, maar waar frisse lucht ontbreekt. “In de zomermaanden is

dat geen probleem, dan is de luchtvochtigheid hoog en blijven aerosolen

niet hangen. Dat betekent weinig besmettingen. In het najaar, wanneer

alles (vrijwel) dicht is, is dat anders. Dus moeten we tussen nu

en de koudere periode in het najaar alle ventilatiesystemen in bijvoorbeeld

discotheken, scholen, zorginstellingen en winkels coronabestendig

maken, zodat we in de herfst uitbraken kunnen voorkomen om ervoor

te zorgen dat we niet weer vier maanden op slot moeten. Anders

blijft er niets over van Nederland. Interessant is dat Andrew Mark Cuomo,

de 56ste gouverneur van de staat

New York, begin juli verklaarde dat de

winkelcentra in New York alleen open

mochten als ze beschikten over coronabestendige

airco-installaties. De hevige

uitbraken in de zuidelijke staten hingen

ook samen met airco’s. De temperatuur

in een gemiddeld Amerikaans restaurant

met airconditioning is hetzelfde als

in een slachthuis, heel koud dus, onder

de tien graden Celsius. Gecombineerd

met het ontbreken van ventilatie, is dat

de optimale situatie voor het virus om in

de lucht te blijven zweven en ingeademd

te worden. Vandaar ook de uitbraken in

Europese slachthuizen, die dus niets te

maken hebben met afstand houden.”

Als voorbeeld de uitleg die Maurice geeft: ‘De Van Dissels van deze wereld,

in navolging van de WHO, blijven beweren dat ook bij die gelegenheden

de besmettingen via direct contact komen. Als men maar

1,5 meter afstand gehouden had zouden die besmettingen niet hebben

plaatsgevonden. Enkele maanden geleden beschreef ik in mijn blog dat

de grote uitbraken in de vleesverwerkende industrie kwamen doordat

het virus lang in de lucht kan blijven hangen in de fabrieken, waar men

lage temperaturen aanhoudt om te zorgen dat vlees niet bederft. Maar

nee, toen het uiteindelijk ook in Nederland uitbrak, moest het komen

door de woonomstandigheden van de werknemers. (…)’.” Dat is volgens

Maurice dus helemaal niet zo en zijn problemen als deze te voorkomen

door het echte probleem te onderkennen. Blij is hij dan ook met

een uitzending van het ‘Heute-journal’ op het ZDF, waarin de directeur

van de Duitse equivalent van het RIVM meldt dat aerosolen bij lage lage

temperaturen in slachthuizen de oorzaak zijn.

VENTILATIE

Maurice de Hond heeft met viroloog en influenzadeskundige Ab Osterhaus

op BNR gediscussieerd over ventilatie. Niet de verwachte confrontatie,

maar overeenstemming. “Ik zeg het veel harder dan hij. Er

© JULIE WUELLNER


BELANG VAN DATA

moet niet alleen aandacht zijn voor ventilatie, er is een integraal deltaplan

nodig. Elke ruimte die een ventilatiesysteem heeft moet de kwalificatie

coronabestendig krijgen, voordat daar zonder mondkapjes activiteiten

mogen worden gehouden. Trouwens, als mensen roepen dat

mondkapjes niet werken, hoeven we daarover niet meer te praten. Zelfs

de Wereldgezondheidsorganisatie WHO is om en zegt dat mondkapjes

goed zijn, omdat je daarmee voorkomt dat er aerosolen in de ruimte

komen en blijven hangen. In bussen met bovenin ventilatieruimtes

of ramen die open kunnen is mond-, neusbescherming niet nodig, in

openbaar vervoer waar natuurlijk ventilatie of coronabestendige ventilatiesystemen

ontbreken wel. Zolang het relatief warm is kun je binnen

en buiten alles doen, eigenlijk is dat al zo sinds eind maart. Vanaf april

is de reële kans op besmetting heel klein, tenzij je in een vleesfabriek of

zorginstelling zonder ventilatie werkte. Zorg binnen zoals gezegd voor

ventilatie (het enige wat nodig is), maar zeker in hoge ruimtes zijn de risico’s

klein. Als ergens een uitbraakje is, moet je in die regio een à twee

weken even voorzichtig zijn en kan de rest van het land gewoon verdergaan.

Voor die mensen is de kans bijna 0,0.” Zelf heeft Maurice de Hond

luchtbevochtigers in huis en dat werkt prima en de man van de cijfers en

de data raadt aan niet op de dagelijkse cijfers (aantallen patiënten op de

IC en ziekenhuisopnamen) te letten, “want die kloppen niet.”

ONAFHANKELIJKE INFORMATIE

Om te voorkomen dat mensen onnodig bang worden en het idee kan

voortleven dat overheden en instituten het volk onder de duim willen

houden met al hun maatregelen, moet er een instituut komen dat op

onafhankelijke wijze communiceert hoeveel mensen risico lopen besmet

te raken met COVID-19 of welk virus dan ook. Daarbij moeten ze

ook kijken naar de risico’s per leeftijdsgroep. Als die gegevens bekend

zijn kunnen burgers zelf besluiten wat ze wel of niet doen. “Ik denk dat

al die virologen en deskundigen die het op televisie alleen maar hebben

over tweede golven en iedereen angst aanpraten, niet eens doorhebben

wat zij aanrichten. Goed voorbeeld. GGD-directeur Sjaak de Gouw, die

werd ondervraagd door Tweede Kamerlid Fleur Agema (PVV) over wat

jongeren onder de 35 gewoon weer kunnen doen, zei: ‘Ik ken iemand

van 16 die op gruwelijke wijze is overleden aan corona’. Ik ken de statistieken.

Onder de 25 jaar is niet meer dan één persoon gestorven, die

16-jarige. Dan vind ik dat je uitermate onverantwoord bezig bent. Naar

het programma waarin hij te gast was kijken ook allerlei andere mensen

met kinderen in die leeftijd en die denken dat hun kind ook gruwelijk

kan overlijden. De kans is groter dat zo’n jongere door een brommerongeluk

omkomt dan door corona. De Gouw misbruikt dus die ene

persoon om iedereen bang te maken. En die anderhalve meter, die is sowieso

onzinnig, net als een aantal andere maatregelen. Goed ventileren

en binnen een mondkapje als dat niet mogelijk is en dan nog vooral als

het weer kouder is.”

Maurice de Hond is in 1971 afgestudeerd als sociaal geograaf aan de UvA in Amsterdam. Na een korte periode als wetenschappelijk

medewerker was hij 15 jaar actief als onderzoeker, vanaf 1980 als mededirecteur van Inter/View. Sinds 1976 was hij in de media

actief op het terrein van verkiezingsonderzoek. Maurice was vanaf 1984 betrokken bij het opzetten van het project Micro Computer

Club Nederland en werd directeur werd van Headstart in de Verenigde Staten. Verder werkte hij onder meer bij ITT Gouden Gids

(marketing en business development), als CIO bij Wegener Arcade en CEO bij Newconomy. Sinds 2002 runt Maurice www.peil.nl,

een opiniepanel dat actuele ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving op de voet volgt.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 27


© NASA/SPACEX

'Het is zo'n bijzondere, letterlijk buitenaardse ervaring om in de

ruimte te leven en voor zo weinig mensen weggelegd dat ik er graag

over vertel en iedereen wil meenemen op die reis'

NASA astronauten Bob Behnken en Doug Hurley in het eerste commerciële ruimteschip Crew Dragon

28

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


RUIMTEVAART

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

De winst van de webinars

Interview met dr. André Kuipers

André Kuipers kan begin dit jaar niet vermoeden dat hij zijn kantoor thuis binnen twee weken zal ombouwen tot een kleine studio.

Dat gebeurt om de abrupte breuk met zijn publiek en buitenlandse collega's, die is ontstaan door de uitbraak van COVID-19, te

pareren. De astronaut is enthousiast over de nieuwe trend. Zo praten internationale astronauten elkaar wekelijks bij over allerlei

ruimtevaartontwikkelingen die de komende jaren het nieuws zullen halen. Relevante zaken deelt Kuipers vervolgens al te graag met

zijn publiek: “Webinars bieden organisaties een gouden kans om kostbare, externe kennis te vergaren en te delen.” Een gesprek over de

opmars van webinars, technologische vooruitgang, ruimtetoerisme én de ‘vraag der vragen’: zijn we alleen in het heelal?

Webinars nemen momenteel een hoge vlucht. Heb

je dat zien aankomen?

“Een crisis biedt ook kansen. Het was me snel duidelijk dat de mogelijkheden

om webinars te geven opeens in een stroomversnelling kwamen.

In de eerste weken moest ik veel verschillende software voor digitale

meetings installeren, inclusief programma's waar ik nog nooit van

had gehoord. Er ging een nieuwe wereld voor me open.”

Opeens was je publiek niet zichtbaar. Moest je erg

wennen aan het spreken in een camera?

“De interactie met mijn publiek ervaar ik altijd als belangrijk en prettig,

dus het was even wennen. De reacties uit de zaal bepalen vaak mijn

toon of mijn snelheid van spreken. Hoewel ik mijn publiek niet zag, was

ik me er continu van bewust dat er mensen naar me keken en luisterden.

In die zin voelde het snel vertrouwd. Wanneer ik vanuit het ISS met ‘de

grond’ sprak en er soms wel een miljoen mensen keken, staarde ik ook

alleen in een camera.”

Je mist online de interactie met je publiek. Wat staat

daar voor jou tegenover?

“Het grote voordeel is dat we via webinars kunnen luisteren naar topsprekers

die zich op een heel andere plek op deze wereld kunnen bevinden,

maar toch op kleine afstand lijken te zijn in gesprek met hun publiek.

Zonder te hoeven reizen en soms tegen aanzienlijk lagere kosten,

vindt belangrijke kennisuitwisseling plaats. Het is waar Speakers Academy

voor staat: ‘Bringing knowledge to the world’. Overigens is er achteraf

vaak interactie door middel van vragen die via de chatfunctie binnenkomen

en door een moderator aan mij worden gesteld.”

Leven in isolatie was iets waarmee we plotseling allemaal

te maken kregen. Hoe voelde dat voor jou?

“Hoewel de aanleiding anders was, was het gevoel niet nieuw. Astronauten

gaan twee weken vóór aanvang van hun ruimtemissie sowieso

in quarantaine, om te voorkomen dat geïnfecteerde mensen naar boven

gaan. Ziek worden in de ruimte is geen pretje, want je kunt niet zomaar

terug. Het deed me goed tijdens de ‘lockdown’ te delen wat isolatie

kan betekenen en hoe je daarmee kunt omgaan. Het vereist een bepaalde

‘mindset’. Het is vooral belangrijk een vast ritme te vinden en te zorgen

voor voldoende slaap, eten en ontspanning. Heel belangrijk is de

communicatie met je omgeving, zoals je gezin, op basis van openheid

en afspraken. Je zit op elkaars lip en kunt niet weg. Dat is een uitdaging.

Dreigende conflicten moeten snel besproken worden. Je moet luisteren

om te begrijpen, niet om in de aanval of verdediging te willen gaan.”

Hoe gingen jij en je collega's om met alle

COVID-19 beperkingen die opeens wereldwijd

werden ingevoerd?

“Er stonden diverse ruimtevaartcongressen en vergaderingen gepland,

maar de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA was een van de eerste

organisaties die daar een slot op gooide.

Binnen de kortst mogelijke tijd vonden onze meetings digitaal plaats.

Astronauten zijn gelukkig gewend te blijven functioneren in isolatie en

te communiceren met mensen op afstand.

Internationale astronauten organiseren nu onderling tweewekelijks een

webinar voor elkaar. Dat is geen overbodige luxe, want er staat enorm

veel op stapel de komende jaren.” >>

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 29


RUIMTEVAART

Over welke ontwikkelingen hebben

we het dan?

“Tien jaar lang was de Russische Sojoez het

enige transportmiddel naar het internationale

ruimtestation ISS. Daar komen nu twee

nieuwe ruimteschepen bij: de Crew Dragon

en de Starliner, waarin vier mensen tegelijk

naar boven kunnen in plaats van drie. Eén extra

bemanningslid in het ISS heeft een relatief

grote impact op de hoeveelheid experimenten.

De onderzoekscapaciteit verdubbelt. Het

is fantastisch dat het testlaboratorium, wat het

ISS feitelijk is, nog beter benut gaat worden.”

En er zijn plannen om terug te

gaan naar de maan?

“NASA is met andere ruimtevaartnaties druk

bezig met het Artemis-programma. De godin

Artemis was de tweelingzus van Apollo,

de naamgever van het eerste maanprogramma.

Net als in 1969, het jaar waarin de eerste

maanlanding plaatsvond, vereist Artemis een

enorme hoeveelheid kennis, kunde en geld.

NASA ontwikkelt het SLS (‘Space Launch

System’), een zware raket om naar de maan

te kunnen gaan én een nieuw ruimteschip, de

Orion. ESA bouwt de instrumentenmodule

van dit ruimteschip. Nederland neemt de

zonnepanelen voor zijn rekening. In de toekomst

zullen we niet alleen Amerikanen,

maar astronauten met verschillende nationaliteiten

op de maan gaan zien.”

Kun je daar iets meer over

vertellen?

“De bedoeling is dat een internationaal ruimtestation

in een baan rond de maan gaat draaien,

waarin Amerika, Japan, Canada, Rusland

en Europa samenwerken. Vanuit dit ruimtestation

kunnen astronauten telkens afdalen

naar het maanoppervlak.

Ook andere landen, zoals China en India, en

commerciële bedrijven zijn geïnteresseerd

in de maan. Dit is het begin van een nieuwe

ruimterace. Maar ruimtevaart is complex en

kostbaar. zullen ook samenwerking blijven

nastreven en dat is van groot belang voor de

internationale, geopolitieke stabiliteit.”

Wat maakt de maan opeens weer

interessant om naartoe te gaan?

“We gaan in eerste instantie terug voor verder

wetenschappelijk onderzoek, omdat er

vijftig jaar geleden maar kort op zes

plekken onderzoek is gedaan.

Voor Amerika

speelt prestige

ook een

r o l ,

nu China zijn eerste onbemande robotwagentje

op de maan heeft rondrijden. Mogelijk

kunnen we de maan ook gebruiken voor

het winnen van zeldzame metalen waarvoor

op aarde gevaarlijke of vervuilende mijnbouw

nodig is. Ook zijn er ideeën om helium-3 van

het maanoppervlak te winnen. Dit zou als

brandstof kunnen dienen voor een toekomstige

kernfusiereactor die nu ontwikkeld

wordt. Het grote voordeel is dat dat zeer schone

energie zou opleveren voor de héle aarde.

Verder zijn er ideeën om naar asteroïden,

ook wel planetoïden genoemd, te gaan vliegen

voor eventuele delfstofwinning. Deze

zitten ook vol met kostbare metalen die onmisbaar

zijn in bijvoorbeeld smartphones,

LCD-schermen en batterijen

van elektrische

Onder het ijs van Jupiters maan

© ESA

'Europa' bevindt zich mogelijk leven


RUIMTEVAART

auto's. Ook is het belangrijk te onderzoeken

hoe we een planetoïde die op ramkoers

is met de aarde, kunnen afbuigen. Zoals gezegd

is de maan óók een ‘testbed’ voor toekomstige

bemenste reizen naar Mars waarvoor

de plannen ook op de tekentafel liggen,

zowel bij NASA als bij bedrijven zoals SpaceX

van Elon Musk.”

Kan mijn kind of kleinkind straks

naar de maan? Of zelfs nog verder

het heelal in?

“Dat sluit ik zeker niet uit. Vergelijk het met

de ontwikkelingen van 100 jaar geleden. Zoals

bij elke vorm van transport, zie je dat het eerst

experimenteel is. Daarna wordt een techniek

vaak militair gebruikt, vervolgens komt er

vrachtvervoer en uiteindelijk

vervoer

van mensen, gevolgd door toerisme. Dat zal

ook in de ruimte gebeuren.”

Hoe zit het met het

ruimtetoerisme?

“Tot tien jaar geleden konden enkele privéastronauten

meevliegen naar het ruimtestation

ISS. Zij betaalden voor hun ruimtereis 35

tot 50 miljoen dollar. Een aantal van hen heb

ik persoonlijk leren kennen toen ze een half

jaar kwamen trainen in Sterrenstad. Het waren

intelligente, bevlogen mensen die vaak

hun eigen onderzoeksprojecten meebrachten

naar het ISS. Toen Amerika niet langer met de

Space Shuttle vloog, kwam deze mogelijkheid

te vervallen want er waren simpelweg geen

stoelen meer vrij.

Toerisme is een belangrijke economische factor

en bedrijven als SpaceX van Elon Musk

en Blue Origin van Amazon-baas Jeff Bezos

hebben nu serieuze plannen om

straks opnieuw betalende

passagiers in een baan

om de aarde te

brengen of

zelfs

naar een commercieel ruimtestation van bijvoorbeeld

het bedrijf Axiom. Ik vrees alleen

dat het voorlopig een aardige duit zal kosten.”

Wat kost een ticket naar de ruimte

dan?

“Je moet denken aan tientallen miljoenen

dollars. Ik heb het dan niet over suborbitale

vluchten, waarover tegenwoordig veel wordt

gesproken in het kader van ruimtetoerisme.

Dat is niet echt ruimtevaart, eerder luchtvaart.

Een dergelijk raketvliegtuig maakt weliswaar

een sprong naar 100 kilometer, maar

valt daarna direct terug naar de aarde. Passagiers

hoeven daarvoor niet te worden getraind.

Echte ruimtevaart is bedoeld om in

een baan om de aarde te komen. Daarvoor is

een veel hogere snelheid nodig en een hitteschild

om terug te keren.”

Wat zijn je verwachtingen voor de

komende jaren?

“Het gaat in de ruimtevaart altijd veel trager

dan initieel gepland, maar we zullen versteld

staan van wat er de komende jaren gebeurt.

Er komen meer ruimtestations, we gaan terug

naar de maan en uiteindelijk zullen er mensen

naar Mars reizen. Dat kan nog even duren,

mogelijk decennia, want het is een uitermate

complexe aangelegenheid. Je bent acht

maanden onderweg in een vijandelijke

‘Naties zullen voor

ruimtevaart altijd

blijven samenwerken

en dat is van groot

belang voor de

geopolitieke stabiliteit’


RUIMTEVAART

'Internationale astronauten organiseren onderling tweewekelijks

een webinar voor elkaar. Dat is geen overbodige luxe, want er staat

enorm veel op stapel in de komende jaren'

© NASA, R. SINVAK

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

omgeving met veel radioactieve straling en zonder kans om gered te

worden. Je landt op een onherbergzame planeet en moet daar een half

jaar overleven voordat je na een succesvolle lancering vanaf het Marsoppervlak

in acht maanden terugvliegt naar huis. Het zal een zeer indrukwekkende

prestatie zijn.”

Speelt de jonge generatie een grote rol?

“Voor al deze uitdagingen hebben we gepassioneerde, slimme mensen

nodig. Jongelui, die ‘out-of-the-box’ durven denken. Het is niet voor

niets dat medewerkers van het Apolloprogramma destijds gemiddeld

pas 26 jaar oud waren. Jonge mensen die dachten in termen van 'slagen'.

Falen was gewoon geen optie.

We willen terug naar de maan en naar Mars. We moeten de jeugd inspi-

32

reren, enthousiasmeren. Ik probeer daar mijn steentje aan bij te dragen

als ambassadeur van techniekonderwijs, met het Space Academy familietheater,

kinderboeken en een gratis VR- educatieprogramma voor

scholen, SpaceBuzz. Kinderen moeten op speelse wijze kunnen ervaren

dat techniek en wetenschap leuk en spannend zijn! En dat we goed

voor onze planeet moeten zorgen.”

Wat hoop jij zelf nog mee te maken?

“Waar ik vooral naar uitkijk, is het moment waarop we bewijs vinden

van buitenaards leven. Of dat nu primitief leven betreft of een intelligente

vorm. Misschien vinden we het op Mars, onder het ijs op één van

de manen van Jupiter of Saturnus. Of op een exoplaneet, een aarde-achtige

planeet die rond een andere ster draait. Er wordt veel wetenschappelijk

onderzoek gedaan. Het zou een spectaculair moment zijn in de

© NICO KROON

Orion, het ruimteschip dat in de nabije toekomst

weer mensen naar de maan zal brengen


RUIMTEVAART

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

geschiedenis van de mensheid. De meeste wetenschappers geloven in

buitenaards leven omdat er zo immens veel exoplaneten zijn, maar we

hebben nog geen bewijs.”

Je raakt – zo te horen – het spreken nog niet moe?

“Integendeel! Het is zo'n bijzondere, letterlijk buitenaardse ervaring om

in de ruimte te leven en voor zo weinig mensen weggelegd dat ik er graag

over vertel en iedereen wil meenemen op die reis. Kortgeleden sprak ik

voor nierspecialisten op een medisch congres. Dat vind ik boeiend, want

ik ben zelf arts. Maar met evenveel energie vertel ik over onderwerpen als

sporten in de ruimte, veiligheidsaspecten of bijvoorbeeld de juridische

of technische kant van het verhaal.

Het duurzaamheidsaspect komt altijd terug. Ik vertel wat ik zelf heb gezien.

Met observatiesatellieten houden we onze planeet scherp in de gaten.

Meten is weten. Het moet ons helpen om de juiste keuzes te maken

voor behoud van onze planeet.”

Tot slot: wat is de meest gestelde vraag?

“Er wordt mij vaak gevraagd hoe je astronaut wordt. Dan vertel ik onder

meer hoe belangrijk motivatie, doorzettingsvermogen en frustratietolerantie

zijn om je doelen te bereiken, óók als organisatie. Samenwerking

en wederzijds begrip zijn ook extreem belangrijk, zeker in de

wereld waarin we nu leven.

Ruimtevaart kun je vanuit veel verschillende invalshoeken benaderen.

We kunnen allang niet meer zonder. Hoe onze toekomst er uitziet zal in

hoge mate door ruimtevaart worden gedefinieerd.”

© ESA

© ESA, P. CARRIL

© NICO KROON

Webinar vanuit de ruimte met

kanselier Merkel

Moon Village

Astronaut André Kuipers

Ticket to space

Wie reist er niet graag mee naar de ruimte? Een ongewone plek met een werelds uitzicht. De ontwikkelingen in de ruimtevaart

gaan momenteel razendsnel, maar een baan om de aarde is als mens niet zomaar gemaakt. Daarom neemt André zijn publiek

graag mee op de buitenaardse reis die voor zo weinig mensen is weggelegd. Door zijn brede ervaring en zijn grote enthousiasme

spreekt André, die ook arts is, over alle gewenste onderwerpen. Variërend van het antwoord op de vraag hoe je 'nu eigenlijk

astronaut wordt' tot de technologische kant van het verhaal. Maar ook medische zaken, veiligheidsaspecten of het ruimterecht

passeren desgewenst de revue. Met een prominente rol voor de grote schoonheid van onze planeet en de wijze waarop we

ruimtevaart benutten om onze aarde te monitoren en te behouden voor nu én de toekomst.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 33


34

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


CULTUUR

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Verenigd in diversiteit

Tekst en fotografie: Jimmy Nelson

Het was als een film die we nooit echt

wilden zien: de lege scholen, de

gesloten cafés en de uitgestorven

straten. We bleven thuis, uit liefde voor onze

dierbaren en uit solidariteit voor iedereen.

Het is nog niet voorbij; nog steeds werkt hele

wereld samen om het virus te onderdrukken.

Jimmy Nelson, een fotografisch kunstenaar

die gekend is voor zijn glorieuze portretten

van inheemse gemeenschappen over

de hele wereld, geniet juist van de uitgelezen

kans om diep naar binnen te kijken, stil

te staan bij het verleden en plannen te maken

voor een nog creatievere toekomst. Hij streeft

ernaar om kunst te creëren op het hoogst mogelijke

esthetische niveau. Daarnaast blijft hij

verbinding, inspiratie en wederzijds respect

vormgeven tussen mensen uit culturen over

de hele wereld en de natuurlijke omgeving

waarin ze leven.

De afgelopen maanden hebben ertoe bijgedragen

dat we ons verbonden voelen met

mensen aan de andere kant van de wereld

en dit is nu juist de missie van Jimmy Nelson.

Hij moedigt ons aan de weg van verdeeldheid

en verschillen voorbij te wandelen

en de weg van wereldwijde solidariteit

en verbinding in te slaan. Zijn kunst, stichting

én lezingen vertalen een droom van

een cultureel diverse en gezonde planeet,

waar eenieder met elkaar verbonden is en

respect voor elkaar heeft.

'Het is nu meer dan ooit een tijd voor reflectie, creativiteit en

samenzijn. We lezen boeken, praten, voelen, luisteren en vinden een

nieuwe manier om te zijn. We beginnen ons te realiseren dat we

anders moeten denken en leven. Wat nu in de wereld gebeurt is een

signaal dat we beter voor elkaar en de aarde moeten zorgen'

Jimmy Nelson (Sevenoaks, 1967) is een professionele Britse fotograaf en fotojournalist. Hij is vooral bekend van zijn boek

'Before They Pass Away', waarvoor hij tweeënhalf jaar de wereld over reisde en 35 inheemse stammen fotografeerde.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 35


© KEKE KEUKELAAR

36

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


MAATSCHAPPELIJKE KWESTIES

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Máxima gaat even voor

Marcia Luyten

Tekst: Jacques Geluk

Marcia Luyten is ontzettend veelzijdig, maar nu even besteedt ze het grootste deel van haar tijd aan het schrijven van een bijzondere

biografie van koningin Máxima, die in 2021 verschijnt. Daardoor is er weinig tijd voor de presentatie van televisieprogramma’s en is ze

twee jaar geleden gestopt met ‘Buitenhof’. Ze geniet wel van ‘uitstapjes’ als het tijdelijk presenteren van ‘Met het oog op morgen’, het

leiden van een Speakers Academy® Talk over een andere kijk op corona, pas nog een optreden in een ‘Brainwash special’ van omroep

Human over het leven na het virus en het geven van lezingen over onderwerpen die haar nauw aan het hart liggen.


Grote televisiedingen en zo kunnen nu

niet, want die vreten te veel tijd, maar

je weet nooit wat er volgend jaar gebeurt”,

zegt Marcia Luyten. Máxima gaat even

voor. “Mijn uitgever bij De Bezige Bij kwam

oorspronkelijk met het idee een Biografie met

hoofdletters uit te brengen in het kroonjaar

van de koningin-gemalin. Máxima wordt volgend

jaar 50. Ik zei: ‘Ik heb nooit iets met het

koningshuis gedaan’. Maar dat zou het volgens

mijn uitgever juist interessanter maken. Allerlei

mensen waarschuwden mij dat een biografie

schrijven over iemand die nog leeft helemaal

niet kan. De ongeschreven, maar heilige

wet is: Schrijf een biografie over iemand die al

even flink dood is. Ik dacht ‘laat mij dat zelf

maar even uitzoeken’. Ze hadden natuurlijk

gelijk. Zeker als de hoofdpersoon ook nog koningin

is, loop je tegen barrières aan. Mensen

die bevriend zijn met het koningspaar denken:

‘Wat heb ik te verliezen?’ ‘Mijn relatie met

het Koninklijk Huis’. En dan deinzen ze terug.”

“Het is natuurlijk een vrouw met bijzondere

kwaliteiten, maar er gaat natuurlijk ook

wel eens wat mis. Ze is een mens van vlees en

bloed, wier leven ik wil beschrijven zoals het

is en wordt geleefd.” Aan een ontmoeting met

Máxima heeft Marcia nu niets meer. Het is te

lang geleden. Vanaf het moment dat ze aan dit

project begint weet ze dat ze haar niet opnieuw

zal ontmoeten. Ze zoekt wel samenwerking en

medewerking via de Rijksvoorlichtingsdienst

(RVD) en krijgt die ook. “Dat was voor mij een

voorwaarde om überhaupt aan die biografie

te beginnen. Ik zei tegen mijn uitgever dat ik

een te serieuze journalist ben om op mijn buik

tussen de bosjes te gaan liggen. Ook die vond

dat het alleen met haar medeweten kon. Gelukkig

had de RVD geen bezwaar.”

Marcia Luyten moet bij het schrijven van

het boek ‘spelen met handicaps’. Het verandert

ook steeds een beetje. “Ik maak op dit moment

het gedeelte over de eerste 25 jaar van haar leven

af, over Argentinië en New York. Daarna

volgt het tweede deel, tot haar vijftigste.

Ik heb ontdekt dat zij blijft groeien en functioneert

binnen een duidelijke context van ‘s

lands politiek, cultuur en geschiedenis. Als

cultuurhistoricus van huis uit gaat mijn neus

daar ook naartoe en die ga ik achterna. Dus

zit er genoeg cultuurgeschiedenis in de biografie.

Ik schrijf altijd het boek dat ik zelf zou

willen lezen.” Marcia is ook econoom, zodat ze

met verstand van zaken kan zeggen: “Máxima

is goed voor de Nederlandse economie. Daar

ben ik tijdens dit project ook wel achter gekomen.

Als het koninklijk paar een staatsbezoek

aflegt waaraan een handelsmissie is gekoppeld,

is zoveel meer mogelijk.

In het boek komt ook naar voeren hoe

Máxima zich als speciaal pleitbezorger van de

Verenigde Naties inzet voor inclusief functioneren.

Ze helpt vrouwen zichzelf te helpen, bijvoorbeeld

bij het opzetten van bedrijfjes. Daar

krijgt ze veel krediet voor, maar soms gaat er

wat mis. Vaak komt de koningin daarmee

weg. Marcia mag niet te veel weggeven, maar

zal in haar boek hoogstwaarschijnlijk het gesprek

noemen dat Máxima tijdens de G20-top

namens de Verenigde Naties met de Saoedische

kroonprins Mohammad bin Salman al-

Saoed heeft gehad over onder meer kredieten

voor kleine ondernemers in ontwikkelingslanden.

Dat was echter vlak na de moord op

journalist Jamal Kashoggi waarvoor de prins

door velen verantwoordelijk wordt gehouden.

Achteraf gezien is deze misser eigenlijk mild

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 37


MAATSCHAPPELIJKE KWESTIES

voor haar afgelopen. Luytens boek geeft ook

antwoorden op vragen als ‘Welke functie vervult

de monarchie in de 21ste eeuw?’, ‘Waaraan

ontleent een overgeërfd koningschap nog

zijn legitimiteit?’ en ‘Welke rol speelt koningin

Máxima daarin?’

MAATSCHAPPELIJKE KWESTIES

Door het Máximaboek heeft Marcia zich de

laatste maanden in beperkte mate kunnen bezighouden

met de pandemie en de gevolgen

daarvan voor de economie en onze grondrechten.

“Mijn geest gaat wel naar maatschappelijke

kwesties als deze toe. Daarom

heb ik het presenteren van ‘Buitenhof ’ fantastisch

gevonden. In dat programma kun je

die kwesties bekijken en bespreken. Nu kan

ik niet te veel uitwaaieren, maar mag wel een

column schrijven voor de Volkskrant waarin

ik die kwesties toch kan adresseren. Dat is

Koningin Máxima

interessant.” Die liefde blijkt ook al uit haar

boek ‘Ziende blind’, dat zij in 2008 net na terugkomst

uit Afrika en voor de kredietcrisis

heeft geschreven. “Het is eigenlijk een politiek

essay over hoe we in Nederland naar een

‘Ik schrijf altijd het

ander soort ordening gaan zonder dat we dat

doorhebben, en waarin we langs allerlei dimensies

opschuiven naar een ordening die

boek dat ik zelf zou

willen lezen’

voor vrijheid en welvaart minder optimaal

is. In elk hoofdstuk behandel ik een ander facet,

bijvoorbeeld de parabel van het aandeel,

een Hollandse uitvinding. In 1602 is ’s werelds

eerste aandeel uitgegeven door de VOC. Investeerders

en kooplieden maakten samen gelijkertijd draait de politiek steeds meer om

een beetje oplichten van de verzekering’. Te-

een grote pot om een schip te bouwen voor de personen en veel minder om programma’s

Oost. Zo verzamelden ze kapitaal en spreidden

ze risico’s. Met het aandeel, een product ruimte voor de korte termijn en populisme.

en ideeën voor de lange termijn. Er is meer

van langetermijndenken, sociaal vertrouwen De uitbraak van de kredietcrisis is de optelsom

van de dingen die ik net daarvoor had

en samenwerking, werden ze eigenaar van

een deel van een schip. Later kregen ze een beschreven.”

deel van de opbrengst. Nu vier eeuwen later,

met name sinds de jaren tachtig van de vorige

eeuw, verkeert dat aandeel in het tegendeel. In een door vele prominenten onderteken-

DUURZAME STAATSSTEUN

Het is nu een voertuig voor kortetermijndenken,

speculatie en maatschappelijke ongelijk-

Marcia, Ewald Engelen en Jeroen Smit bede

ingezonden brief in de Volkskrant hebben

heid. In ‘Ziende blind’ constateer ik al dat het toogd dat nieuwe steunmaatregelen voor het

sociale vertrouwen afneemt en we steeds minder

moeite hebben met fraude, denk aan ‘het ten voldoen. Bedrijven zouden uitgesloten

38 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE

bedrijfsleven aan strenge voorwaarden moe-

2021

© GAPS

moeten zijn van overheidssteun als ze via constructies

minder belasting betalen, niet sociaal

rechtvaardig zijn en niet milieuvriendelijk

produceren. Marcia: “We willen alleen staatssteun

voor sociale, duurzame bedrijven, omdat

we anders aandeelhouders spekken die

dat geld gewoon zelf moeten ophoesten. Als

de belastingbetaler opnieuw moet opdraaien

voor het redden van bedrijven dan in godsnaam

alleen voor ondernemingen waar die

belastingbetaler iets aan kan hebben. In zo’n

groot stuk steek ik wel een dag of tien, maar

toen het af was moest ik terug naar mijn boek.

Veel andere dingen heb ik wel afgezegd en niet

meer gedaan, maar dit onderwerp was en is zo

relevant. In Den Haag werd de discussie aanvankelijk

niet gevoerd. Helaas had ik niet de

tijd deze kwestie verder te helpen. We hadden

er een maatschappelijke beweging van

kunnen maken. De effecten van zo’n gezondheidscrisis

op de economie zijn waanzinnig

interessant.”

TIJDLIJN

De tijdlijn van Marcia is opvallend. Eerst

studeert ze economie, daarna Cultuur- en

Wetenschapsstudies en vervolgens raakt ze

heel geïnteresseerd in politiek. “Ik zie steeds

meer hoe de politiek gevangen zit in, in het

gunstigste geval, een vierjaarstermijn. Dat is

een van de redenen waarom de politiek slecht

in staat is een langetermijnvisie te formuleren.

Op allerlei domeinen is structurele verandering

nodig, maar alleen bedrijven kunnen

nu daarvoor zorgen. De afgelopen jaren

heb ik voor grote bedrijven best veel seminars,

discussiefora en allerlei sessies geleid, die ook

altijd weer uitkwamen bij bedrijven die ‘purpose’,

hogere doelen, nastreven en gewetensvol

hun doelen willen halen zonder schade toe

te brengen aan hun omgeving. Jonge mensen

die van de universiteit afkomen en de arbeidsmarkt

betreden zijn bovendien minder geïnteresseerd

in bijvoorbeeld oliemaatschappijen

die niet oprecht werk maken van de verduurzaming

die zo belangrijk is voor deze generatie.

Meer nog dan sociale rechtvaardigheid.

Kortom, bedrijven zitten nu achter het stuur


MAATSCHAPPELIJKE KWESTIES

van de verduurzaming. In dit verband is een

opmerking van Feike Sijbesma, die net weg is

als CEO bij DSM, fascinerend: ‘Je kunt niet

succesvol zijn in een wereld die faalt’. Bedrijven

zijn steeds meer de cruciale factor, waarbij

ze eigenlijk de rol overnemen van de politiek.

Zij zetten de kaders, waar politici dat verzuimen.”

Is deze economische coronacrisis een

soort natuurlijk omslagpunt? “We gaan langzaam

maar zeker zien dat deze pandemie een

belangrijke overeenkomst heeft met klimaatverandering.

Het is het product van een systeem

dat totaal uit zijn voegen is gebarsten.

De hoge mobiliteit in de mondiale economie

zorgt behalve voor vervuiling ook voor

die problemen. We verschepen bijvoorbeeld

goederen met bootjes vanuit een plaats ergens

op de wereld. Mensen verplaatsen zich grenzeloos.

Zo’n virus komt mee. Dat voorkomen

vraagt om een economie die is gebaseerd op

glokalisering. We moeten meer toe naar economische

systemen die lokaal of regionaal autonoom

kunnen zijn, waarbij voor elk domein

een andere schaal nodig is. Sommige dingen

doe je Europees, maar bijvoorbeeld voedselproductie

wil je liever nog lokaler hebben. Die

lokale systemen moeten mondiaal wel met elkaar

verbonden zijn, maar je moet ze ook

kunnen afsluiten. De brug optrekken als dat

nodig is. Nu bleek dat we voor onze antibiotica

afhankelijk zijn van China, om nog maar te

zwijgen van alle beschermingsmaterialen die

een paar weken na de uitbraak hier al op raakten.

Ongelooflijk. Dat geldt ook voor het feit

dat wij in maart een vliegtuig met materialen

naar China hebben laten gaan. Stampvol beschermingsmiddelen,

met toestemming van

het ministerie van Buitenlandse Zaken.”

‘We moeten meer toe naar

economische systemen

die lokaal of regionaal

autonoom kunnen zijn’

‘STERKER UIT DE CRISIS’

Bij de oproep aan de Nederlanders de petitie

‘Sterker uit de crisis’ te ondertekenen via

https://sterkeruitdecrisis.petities.nl/, herhaalt

Marcia nog eens dat we nu de staat opnieuw

bedrijven redt, de unieke kans hebben

onze economie duurzamer en socialer te maken.

“Ik hoop dat het een omslagpunt is, ook

zonder de maatschappelijke beweging die ik

eigenlijk had willen helpen opzetten.”

Marcia Luyten is econoom, cultuurhistoricus, schrijver, journalist, publicist, spreker en (televisie- en radio-)presentator. Ze loopt

warm voor literatuur, muziek en politiek. Luyten heeft Bedrijfseconomie en Cultuur- en Wetenschapsstudies gestudeerd aan de

Universiteit van Maastricht en de Leergang Buitenlandse Betrekkingen gevolgd aan Instituut Clingendael.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 39


‘Het nieuwe normaal mag

nooit normaal worden’

Willem Engel, die al in zijn studententijd grondig heeft verdiept in bio-farma, en jurist mr. Jeroen Pols zijn de initiatiefnemers van

Viruswaanzin.nl. Deze snel aan populariteit winnende beweging – die na 1 augustus is omgedoopt tot Viruswaarheid (‘Omdat liefde

oneindig is, maar geduld niet’) – organiseert allerlei vreedzame acties tegen de COVID-19-maatregelen en de inmiddels uitgeklede

speciale noodwet. Een kort geding tegen de Staat der Nederlanden met als eis het onmiddellijk intrekken van alle beperkingen heeft

Viruswaanzin verloren, maar de protesten gaan door. “De economische, sociale en psychologische gevolgen van het op slot zetten van

de samenleving en het aantasten van de persoonlijke levenssfeer zullen veel mensen nog lang achtervolgen. Om erger te voorkomen

en ervoor te zorgen dat het nieuwe normaal nooit normaal wordt zijn ze naar de rechter gestapt. Die vindt echter dat de overheid niet

onjuist handelt en zich baseert op ‘deskundige adviezen’. Bovendien wijst ze op de risico’s op massale besmetting en de eventuele

gevolgen voor het zorgsysteem en op het feit dat het niet aan de rechter is de strijd tussen experts te beslechten. Engel: “Nergens lees

je dat meer testen natuurlijk meer besmettingen opspoort, maar dit betekent niet dat het aantal echt toeneemt. We moeten kortom

blijven vechten tegen het afschaffen van de democratische rechtsstaat.”

40 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


INPERKING BURGERRECHTEN

Willem Engel

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Tekst: Jacques Geluk | Fotografie: Walter Kallenbach

W

Willem Engel zit tegenover me. Zijn dansschool is weer beperkt

open en als kenner op het gebied van bio-farma

strijdt hij samen met Jeroen Pols voor het behoud van onze

democratische vrijheden en grondrechten, die volgens hen steeds verder

in het gedrang komen. “De COVID-19-crisis zien wij als een kwantumsprong

in deze zorgwekkende ontwikkeling. Het voeren van juridische

procedures tegen overheden zou een effectief middel moeten zijn

in deze strijd, maar helaas werkt dat niet altijd zo.” Willem: “De afwijzing

van onze eisen in kort geding is de facto het einde van de rechtsstaat.

Daarom hebben we in mei en juni ook in de media van ons laten

horen, waarbij het bijzonder is dat ook de NPOradio

mijn visie heeft uitgezonden”, vertelt Willem

Engel. Op dat moment hebben al duizenden

mensen hun steun betuigd aan het initiatief van

Viruswaanzin.nl en is al bijna een ton gedoneerd.

“Nederland liep enkele weken achter op het buitenland,

waar eerder demonstraties waren tegen

de illegale ‘lockdowns’. Inmiddels gebeurt hier ook

van alles. Ik let erop dat we geweldloos, non-coöperatief

en met liefde en geduld opereren, zodat

geweld en rellen niet te gebruiken zijn als excuus

voor nieuwe controlemaatregelen.” Over één van

die maatregelen, de 1,5 meter regel, zegt hij: “Die

is eigenlijk illegaal voor het virus ingesteld en heeft

er ook niets mee te maken. Er is geen enkel bewijs

dat sociaal afstand houden ooit heeft gewerkt. Er is

geen onderzoek naar gedaan”, aldus Willem. Hij krijgt kritiek van wetenschappers

die vinden dat hij feiten verkeerd interpreteert. Daar tegenover

staat veel steun van wetenschappers die nu nog niet allemaal

hun mond open durven te doen, maar die hij straks in de schijnwerpers

wil zetten. “Ik verwacht dat er hele vakgroepen binnenkomen.”

‘IK WAS ZELF OOK BANG’

Willem constateert dat mensen in de hele wereld, ondanks de verschillen

in aanpak van de crisis, veel verdeelder zijn dan menigeen

denkt en internet hen niet heeft verbonden, maar op eilandjes gezet.

“In het begin leek het virus ver weg te zijn, in China en Italië, maar tegelijk

ook heel erg. Ikzelf was ook bang en door privéomstandigheden

even mijn scherpe blik verloren. Emotioneel stond ik onder druk. Mede

daardoor besloot ik mijn DA Dance Studio in Rotterdam-Overschie op

12 maart, de dag van Ruttes toespraak, al te sluiten. Rutte zei dat het virus

zich verspreidde over de hele gemeenschap en ik realiseerde mij dat

de overheid het niet onder controle had. Het was al veel verder dan ze

op dat moment zeiden.” Willem Engel begrijpt dat mensen net als hij

‘We kunnen

elkaar beter snel

weer knuffelen

en aanraken, dat

is goed voor de

weerstand en

stressverlagend’

eerst in paniek schieten en zich pas nadat alles is ingedaald afvragen of

het allemaal wel zo is. “Zo spelen ze het spel. Het beleid is erop gericht

mensen uit balans te halen, want dan zijn ze zeer beïnvloedbaar en met

angst te manipuleren. Dat denk ik niet, dat stel ik vast.” Met zijn bio-analytische

achtergrond spreekt Willem van ‘absolute opzet’.

In Zweden heeft hoofdepidemioloog Anders Tegnell zijn regering

geadviseerd het land niet op slot te doen en slechts een aantal basisregels

(hygiëne, afstand en maximum aantal mensen bij elkaar) in te

voeren. The Guardian en andere media melden begin juni dat Tegnell

toegeeft dat daardoor te veel mensen zijn gestorven aan COVID-19.

“De Zweden krabbelen terug? Dat is compleet niet

waar. We hebben direct contact met hem gezocht:

hij heeft juist gezegd spijt te hebben te veel maatregelen

te hebben genomen. Wel had hij achteraf de

scholen niet willen sluiten en zwakkeren betere bescherming

willen bieden.” Willem noemt Tegnell

mede omdat die zich zorgen maakt over de manier

waarop collega’s kijken naar de reproductiegetal

R0: hoeveel andere patiënten één coronapatiënt

besmetten. Idealiter zou dat


INPERKING BURGERRECHTEN

“Juist doordat we door vlieg- en vaarverkeer zo met elkaar in contact

staan, zijn onze immuunsystemen veel beter bij de tijd. Taal is het medium

van de hersenen, seks het medium van je genen om te communiceren.

Virussen zijn het medium dat onze immuunsystemen laat communiceren.

Die moeten we daarom niet zien als slecht. Wanneer een

gezond iemand een lage dosis van het virus binnenkrijgt heeft diegene

misschien een dag symptomen, waarna zijn of haar lichaam weer helemaal

ge-update is. Probleem is dat we ons immuunsysteem al jaren ondermijnen

door onvoldoende weerstand op te bouwen en ongezond te

eten.” Ziektes zijn eng, maar door angstvallig te proberen ze te voorkomen

krijgen we nooit antilichamen.

“Alles is vies, kinderen mogen niet meer in het zand spelen uit angst

iets op te lopen. Dat kan juist leiden tot autisme, allergieën, auto-immuun

ziektes. Er is een nieuwe generatie, vaak spirituelere en meer holistische

wetenschappers die de nuance toestaat. Ik werk nu met een

groep mensen van meer dan dertig personen. Deze vrijwilligers gaan

aan de slag in werkgroepjes. Ik heb zelf veel met het wetenschapsteam.

Maurice de Hond zit er ook in. Rob Elens leidt het medisch team, dat

kijkt naar HCQ (hydroxychloroquine), het speerpunt van wat fout is

gegaan qua protocollen. Er is iets mis. Als een eerstelijns arts niet meer

autonoom en verantwoordelijk mag handelen is hij of zij in feite buiten

werking gesteld. HCQ is al ruim een halve eeuw op de markt, uitgebreid

getest, kent minder bijwerkingen dan aspirine en toch niet toegelaten.

Dat zou een alarmbel moeten zijn, maar die is niet afgegaan. Rob

liet me onlangs een brief zien, waarin stond dat het gebruik van HCQ

was afgewezen, nota bene op dezelfde dag dat het ooit gerenommeerde

medische tijdschrift The Lancet een anti-HCQ-artikel had ingetrokken.

De afwijzing was dus gebaseerd op onjuiste informatie en per direct

nietig. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft daarop het

onderzoek naar het middel voortgezet.”

UITDAGING

Corona is, na twaalf jaar niets met zijn studie te hebben gedaan, een

uitdaging waarop Willem Engel enigszins heeft zitten wachten. “Met

het dansen zijn al mijn doelen wel bereikt. In december besloot ik een

stuk grond te kopen in Fuerteventura, op de vulkaan. Over het water zie

je de andere Canarische eilanden liggen. DA Dance Studio blijft, maar

dat wordt mijn Hof van Eden waar ik een kleinschalig resort ga bouwen

en mijn gasten zal helpen alles uit zichzelf te halen met behulp van danskampen,

meditatie, yoga, mindfulness, etc.” Het virus heeft het partnerdansen

echter extreem getroffen en hoewel de behoefte terugkeert, zit

de schrik er bij velen nog in. “Zij houden vast aan die 1,5 meter, in tegenstelling

tot veel mensen met wie ik omga.” Zijn angst en stress niet

veel gevaarlijker en eisen die niet veel meer levens dan het virus? “Absoluut.

Dat is bewezen. We hebben contact met twee (volwassen) dochters

wier vader in een verpleeghuis ligt. Ik heb hen gevraagd aangifte te doen

wegens gijzeling. Maandenlang mocht hij er niet uit, zogenaamd omdat

het nog niet veilig was. De dochters mochten hem weer zien, maar

doordat een medewerker van het tehuis positief was getest ging de afdeling

weer op slot. Dat noem ik vrijheidsberoving.”

42

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

Willem zet overigens grote vraagtekens bij de validiteit van de polymerase

kettingreactie-, oftewel PCR-test. Met een wattenstaaf neemt

de GGD een uitstrijkje uit neus en keel. Na maximaal acht uur is dan

duidelijk of genetisch materiaal van het virus in de neus- of mondholte

aanwezig is. “Met deze test meet je een stukje van het virus-DNA, niet

het virus zelf. Je weet dus eigenlijk niet of het er is. Koreaans onderzoek

toonde aan dat sommige mensen voor de tweede keer positief testten,

dus niet immuun leken te zijn. Die in mijn ogen systemisch foute positieve

uitslag kwam doordat de test te gevoelig was en ook reststukjes

mat nadat het virus allang was verdwenen. Eén van de adviseurs van

het uitbraakbeheersteam (OMT) zei: ‘Onzin, ze waren wel immuun. Er

is nog nooit een virus geweest waarvoor we niet immuun konden worden.

Dat geldt ook voor dit’. Bij alles dat we nu zien aan nieuwe gevallen,

zelfs aan ziekenhuisopnamen en overlijdens, gaat het meestal om

mensen die niet klinisch gediagnosticeerd zijn, maar van wie slechts is

vastgesteld dat ze ooit iets van het virus hebben binnengekregen. Ze weten

het vaak niet en zijn niet ziek geworden. Doordat de GGD PCR nu

als klinische test gebruikt, wordt de arts weer buitenspel gezet, terwijl

hij als enige kan vaststellen of iemand ziek is. We vertrouwen zoveel op

technologie dat we het zicht op de werkelijkheid zijn verloren.” Na even

nadenken zegt Willem: “Ik verwacht dat als je mensen klinisch gaat diagnosticeren

niet duidelijk wordt of zij corona of influenza hebben. De

pieken van het griep- en coronaseizoen liggen over elkaar. Waar zijn de

influenzacijfers dit jaar? Mijn stelling is dat de helft of meer van alle ontdekte

gevallen influenza is, dat we enorm zijn beetgenomen. Of dat opzettelijk

is weet ik niet.” Uit onderzoek blijkt overigens dat tachtig procent

van de bevolking niet vatbaar is voor dit virus, omdat ze daartegen

voldoende weerstand hebben opgebouwd. Testen, valideren, meten is

weten. Alleen wordt nu verkeerd gemeten. “Makkelijk oplosbaar.” Begin

juni stierven toch nog steeds mensen aan corona? “Nee, laten we

eerst onderzoeken waaraan ze echt zijn gestorven: aan bovenliggend

lijden. Een PCR-test wordt door een computer uitgelezen, die geen klinische

diagnoses doet en niet kán vaststellen waaraan iemand is doodgegaan.

Dat is de waanzin ten top!”

EXTRA STUWING BESMETTINGEN

Het op slot zetten van Nederland heeft in de visie van Willem Engel

geleid tot een extra stuwing van besmettingen en IC-opnamen. Nu de

maatregelen zijn versoepeld is het aantal IC-patiënten afgenomen tot

minder dan twintig.“ Willem gelooft niet in complottheorieën, wel in

feiten. “Als je je plan al klaar hebt is sprake van een bevestigend vooroordeel.

Dan onderzoek je die richting. Bij meten, ga je dingen zien. Dat zie

je ook met die PCR-tests. Ze meten meer, dus zijn er meer positieve gevallen.

Dan weet je al dat het niet klopt. Als het aantal positieve gevallen

een functie van de meting wordt, bekijk je niet meer wat je wilt bekijken.

Het is onzin om op de resultaten daarvan versoepelingen terug

te draaien. Je moet altijd letten op het percentage. Dat blijft aflopen. We

zitten nu op minder dan twee procent positieve testen ten opzichte van

het totaal aantal tests. Ik wil dat nu onmiddellijk die PCR-testvalidatie

gebeurt. Een huisarts heeft die virusvalidatietest al aangevraagd voor


INPERKING BURGERRECHTEN

een paar coronapatiënten, want die mogen nergens naartoe en worden

niet zomaar beter verklaard. Dat maakt machtsmisbruik mogelijk, want

je kunt mensen dan uitsluitend op verdenking opsluiten, in quarantaine

plaatsen of zelfisolatie opleggen, als ze positief zijn. Maar ze zijn niet

klinisch gediagnosticeerd. Op geen enkele manier is vastgesteld of zij

een gevaar vormen voor hun omgeving, maar we gaan daar wel vanuit

op basis van een positieve testuitslag. Hoe betrouwbaar is die, wat zegt

die? Met zoveel juridische gevolgen en inbreuk op rechten.”

DOORGEPOLDERD

Willem en Jeroen voeren rechtszaken uit principieel oogpunt. Ze vinden

dat degenen die verantwoordelijk zijn voor het gijzelen van mensen

en het aantasten van grondrechten persoonlijk vervolgd moeten

worden. “Wij zijn zover doorgepolderd dat bijna iedereen is vergeten

wat echte verantwoordelijkheid is, in mijn idee het dragen van de

consequenties van je beslissingen. Ze moeten wel eerst voelen dat het

persoonlijk gevolgen kan hebben wanneer ze de wet overtreden als ze

bijvoorbeeld iemand verhinderen zijn grondwettelijke rechten te gebruiken.

Op het gebied van integriteit en moraliteit valt veel te herstellen.

De eerste dag dat iedereen met klachten zich kon laten testen belden

honderdduizenden mensen met de GGD. Daaruit blijkt dat we zijn

gehersenspoeld. Om via het ene de belachelijkheid van het andere laten

zien is waarom we de gijzeling, de wetenschap en de juridische kant

aanpakken, de media op hun plichten wijzen (onafhankelijke berichtgeving

in plaats van aan de hand van de overheid lopen) en rechtszaken

voeren. Laten we een apparaat beslissen wie naar binnen of naar buiten

mag?” Het klinkt bizar, maar dat is maandenlang werkelijkheid geweest.

“Wat Nederland slim heeft gedaan is relatieve vrijheden geven,

waardoor we het iets beter konden uithouden. Daardoor duurde het

iets langer voordat de druk in de bevolking zo hoog werd dat we gingen

protesteren. Het is nu begonnen. In mei nog postte ik: ‘de Duitsers protesteren

ook voor ónze vrijheid’. Iedereen viel over mij heen. Nu mag ik

steeds vaker mijn verhaal doen. Het grappige is: het kan zijn dat ik het

fout heb. Ik heb echter tot nu toe weinig tegenargumenten gehoord en

word op de marge aangevallen. Een compliment!”

aanspande.” Eind juli is het aantal besmettingen weer fors gestegen en

is een aantal versoepelingen teruggedraaid. “Minister De Jonge heeft 3

juni een brief uitgestuurd met de intentie samen met Duitsland, Frankrijk

en Italië een vaccinprogramma op te zetten. Denk je dat open kaart

wordt gespeeld en duidelijk wordt waarover deze zwendel gaat? Mijn inschatting

is dat de Belgen even afwachten om een aanklacht te voorkomen.

De propaganda gaat door, maar binnenkort valt alles als een kaartenhuis

in elkaar. Angst haal je niet in een keer weg, maar er zijn genoeg

mensen wakker geworden. Komt er een vaccin, dat bovendien blijkt te

werken (niet alle vaccins zijn slecht), dan nog mag dat nooit verplicht

zijn. De rechten van de mens zijn onvervreemdbaar, die kun je wettelijk

niet afnemen. Als we een uitzondering maken vanwege een pandemie

wat zijn die rechten dan waard? Wat De Jonge met zijn tijdelijke Wet wilde

bereiken gaat tegen de democratie en de rechtsstaat in. We kunnen

elkaar beter snel weer knuffelen en aanraken, dat is goed voor de weerstand

en stressverlagend.”

‘Het op slot zetten

van Nederland

heeft gezorgd voor

extra stuwing van

IC-opnamen en

besmettingen’

SYSTEEMROT

“Overduidelijk is dat overal nestjes van falen en verkeerd uitvoeren

en desinformatie zitten. Dat wordt nog steeds niet echt aangepakt. De

systeemrot is groot, maar in Duitsland worden verantwoordelijken bij

overheid en het Robert Koch Institut, de Duitse RIVM, juridisch aangepakt.

België heeft begin juni ineens versoepeld en de grenzen opengegooid

voor familiebezoek en winkelen. Dat komt doordat Michiel

Verstraeten, de Jeroen Pols van België, ook een kansrijke rechtszaak

Willem Engel is biofarmaceutisch wetenschapper en heeft een niet voltooide PhD in toegepaste nanotechnologie (‘single cell

analysis’). Sinds 2008 is hij eigenaar van DA Dance Studio.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 43


44

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

Jij bent het probleem

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Toekomstexploratie voor langetermijnkeuzes

Cécile Cremer


Stel je voor, het is een van die typische

maandagochtenden. Je hebt je eerste koffie

nog niet achter je kiezen, bent te laat

voor je eerste afspraak, maar voordat je de deur

uitloopt moet je zeer nodig naar het toilet. Je besluit

te gaan, snel. Je draait je hoofd naar het

toiletpapier en dan hangt daar het allerlaatste

velletje...

De meesten van ons zouden het laatste stukje

gebruiken en sommigen zouden zelfs durven

denken, ‘na mij de zondvloed’. Het is niet

de meeste beleefde keuze die we als mens kunnen

maken, maar eentje die de meesten van

ons gemaakt zouden hebben. Wat echter wel

een probleem is, dat ben jij, zijn wij. Die ‘na mij

de zondvloed’- attitude is precies zoals wij ook

onze wereld of business dikwijls behandelen;

als het laatste stukje toiletpapier.

© MARLEEN SERNE PHOTOGRAPHY

We denken nog steeds dat de toekomst iets is dat ons gewoon overkomt.

Daarom zijn we ons vooral bewust van het heden. We moeten

die houding spoedig veranderen en beseffen dat de toekomst in

onze handen ligt. We claimen, meer dan ooit bewust te zijn, maar zijn

we dat echt? Zijn we ons überhaupt bewust van het feit dat ons hele leven

uit keuzes bestaat? Dat de toekomst niet op ons afkomt, maar een

gegeven is dat we zelf kunnen vormen door de keuzes van vandaag?

Dat geen enkele keuze op zichzelf staat, maar elke keuze gevolgen heeft

voor ons gezamenlijke morgen. Dat wij, met de kortetermijnkeuzes die

we nu maken, de grootste uitdaging voor onze eigen toekomst vormen,

omdat we niet transformatief, adaptief en creatief genoeg zijn ten opzichte

van verandering?

Levend in een maatschappij waar verandering de enige zekerheid

lijkt te zijn, disruptief, maar ook kansrijk. Waarin verandering, in de

breedste zin van het woord, zich exponentieel heeft ontwikkeld. Met

rijksinvesteringen van meer dan 5,5 miljard voor R&D en innovatie,

wordt volop ingezet op ontwikkeling (Rathenau 2019). We leven immers

in een Wereld waarin alles mogelijk lijkt

en iedereen kansen kan grijpen. Waar wij als individu

én als bedrijven echter nog steeds niet

actief genoeg bezig zijn met het exploreren van

de toekomst en haar uitdagingen. Actief reagerend

op de steeds veranderende samenleving.

Onze toekomst, die van onze Wereld en die wij

aan nieuwe generaties achterlaten.

De toekomst is urgent, onze wereld is exponentieel

aan het veranderen, dus bewust zijn

is het halve werk. De toekomst lijkt voor velen

echter geen urgentie te hebben. ‘Wat heb ik

in hemelsnaam met toekomstexploratie te maken?’

is een uitspraak die meer dan eens de revue

passeert. ‘Is het feit dat ik driekwart van

mijn teamvergaderingen via Zoom doe, niet

trendy genoeg?’ Toekomstexploratie heeft te

maken met vooruitzien en dat is niet iets waar

men NU naar streeft. Je wilt vandaag zakendoen,

toch? Deze attitude ten opzichte van langetermijnontwikkeling

is waar velen onder ons kansen laten liggen of

uitdagingen creëren. Het nadenken over morgen is namelijk geen luxe,

maar een ‘must’ voor ieder.

MENSEN ZIJN HUN GROOTSTE BEDREIGING

Wij mensen zijn, door onze onbewuste houding ten opzichte van de

gevolgen van onze keuzes, de grootste bedreiging voor onze gezamenlijke

toekomst. Enerzijds is onze huidige tijdgeest volledig gericht op

vernieuwen, anderzijds zien we in vele situaties dat we niet adaptief, innovatief

of creatief genoeg zijn om met veranderende situaties om te

gaan. We hebben passie voor innovatie, maar lijken te worden tegengehouden

door onze geconditioneerde gedachtes ten opzichte van verandering.

Ons, dikwijls, ondoordachte innovatievermogen is niet enkel

probleemoplossend. Sterker nog, in vele gevallen zien we ons vermogen

tot het creëren van vernieuwing, gepaard gaan met nieuwe uitdagingen.

Zo beloven nieuwe transformatieve technologieën een radicaal betere

toekomst, maar brengen ze ook catastrofale risico's met zich mee.

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 45


COLUMN

Evenals het feit dat door de komst van diverse medische innovaties, de

mensheid een eeuwig leven lijkt te worden gegund. Dat diezelfde exponentieel

groter groeiende mensheid vervolgens onmogelijke uitdagingen

als ruimtegebrek en voedseltekorten te wachten staat, lijkt vergeten

te worden.

Er is geen goed of fout, het een is niet belangrijker dan het ander. Het

is echter de balans die we zijn kwijtgeraakt door de onbeperkte mogelijkheden

van onze maakbare wereld. Maken we keuzes vanuit ons ego

of ons collectieve belang? Hyper-innoveren we omdat het kan, of omdat

het echt bijdraagt aan de kwaliteit van leven? Zijn we de context van

ons ‘zijn’ uit het oog verloren? Immers, wij mensen zijn maar een hoopje

mieren rondlopend in een context die we in zijn geheel niet eens kunnen

overzien.

Om de juiste keuzes te maken, moet je je ervan bewust zijn dat Morgen,

de toekomst, volledig maakbaar is. Verliezers hebben een excuus,

winnaars altijd een plan B. Precies waar de toegevoegde waarden van

toekomstexploratie zit, namelijk om bedrijven te helpen de toekomst te

exploreren en te vertalen, door die om te zetten in hedendaagse, voor

de lange termijn levensvatbare oplossingen. Dat betekent echter niet

dat ze statisch zijn, maar op elk moment transformatief en aanpasbaar

moeten zijn.

Hoe vaak heb jij als ondernemer, maar zeker ook als bedrijf, jezelf de

volgende vraag gesteld? ‘Wat zou je anders hebben gedaan als je wist

wat op je af zou komen?’

Immers leven we in een tijd met weinig tot geen beperkingen, onder

andere mogelijk gemaakt door de exponentiële groei van technologische

ontwikkelingen en het innovatievermogen van de mens. Binnen

nu en vijf jaar zullen computers bijvoorbeeld gelijk staan aan het menselijke

brein, echter beschikt het menselijke brein over competenties die

technologie vooralsnog overstijgen.

Om een toekomstbestendig morgen te creëren en behouden zijn toekomstexploratie

en het bijpassende toekomstscenario van onmisbaar

belang. Je zult voorbereid moeten zijn op impactvolle innovaties die jou

en jouw bedrijf in disbalans gaan brengen en de keuzes die jij gaat maken

om niet onderdeel van het probleem te zijn. Je zult continu bezig

moeten zijn met de toekomst om vandaag te kunnen meetellen en uitdagingen

te transformeren in kansen. Toekomstexploratie is daarmee

een iteratief proces dat een zeer precieze en specifieke aanpak nodig

heeft om te worden begrepen en ten goede te worden gebruikt.

Toekomstexploratie en het maken van de juiste keuzes voor morgen,

is voor vele bedrijven geen dagelijkse kost, terwijl dat het wel zou moeten

zijn. Het is namelijk het verschil tussen een succesvol en gezond bedrijf

voor de lange termijn of een statische geldmaker met een korte

houdbaarheidsdatum. Het is het verschil tussen probleemoplossend of

probleem veroorzakend ondernemen.

Maar met alleen nadenken kom je er niet, toekomstexploratie en het

maken van de juiste langetermijnkeuzes gaat over meer dan dat: het begrijpen

van veranderingen om ze volledig te kunnen benutten. Het begrijpen

geeft namelijk richting in het volgen van veranderende ‘mindsets’,

wensen en behoeften onder je consumenten en de veranderende

tijdgeest waarin jij jezelf of je bedrijf positioneert. Toekomstexploratie

helpt ons bij de identificatie en kapitalisatie van toekomstbestendige

zakelijke kansen en deze kennis is macht in het bedrijfsleven. Het

enige dat dan nog rest is deze toekomstkennis omzetten in haalbare

bedrijfsoplossingen.

De belangrijkste exploratieve vraag voor toekomstbestendige ontwikkeling

is dus: ‘Wat zou je anders hebben gedaan als je wist wat op je

af zou komen?’ Ben jij transformatief, flexibel en creatief genoeg om de

huidige tijdgeest te gebruiken om je kerntaak continu te blijven innoveren?

Nog belangrijker is het een dergelijke vraag geregeld te stellen

in jouw bedrijf, om altijd voorbereid te zijn op onze steeds veranderende

wereld. Daarbij realiserend dat toekomstexploratie en het plannen

van mogelijke langetermijnscenario’s geen glazen bol kijken is, maar het

verschil tussen een spreekwoordelijk leven of dood. Uiteindelijk ben

jij degene die de toekomst vormgeeft, door de keuzes die je vandaag

maakt. Uiteindelijk ben jij degene die toekomstige uitdagingen, die we

grotendeels zelf hebben gecreëerd, moet aangaan. Voor jezelf en voor

de nieuwe generaties. Wanneer je even de weg kwijt bent met alle exponentiële

veranderingen van onze tijdgeest, wanneer je niet meer exact

weet welke keuze de beste is voor jou, aarzel dan niet en vraag onze hulp,

de hulp van een toekomstonderzoeker. Dan zorgen we samen dat jij bewuster,

kritischer en beter in staat gaat zijn jouw en daarmee onze toekomst,

te beïnvloeden. Dan zorgen wij er samen voor, dat jij het probleem

niet langer bent.”

‘May the Future be ever in your favour’. Cécile Cremer is trend- en innovatieexpert, keynote spreker, auteur, maar bovenal een kind

van de toekomst. Zij staat aan het roer van haar onderneming Wandering The Future, een toekomstagentschap dat zich focust op het

onderzoeken en het vertalen van toekomstinzichten en het ontwikkelen van innovatieve concepten rondom internationale trends.

Door haar expertise in het vertalen van toekomstige trends naar op maat gemaakte concepten heeft haar carrière als trendexpert een

vogelvlucht genomen en weet zij zowel organisaties als particulieren te inspireren én voor te bereiden op de dag van morgen.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

46 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Bespaar jezelf de schaamte


Tijdens mijn eerste NLP-training die ik

in 2011 gaf, werd ik verrast door mijn

tranen toen ik mijn persoonlijke verhaal

vertelde. Mijn eerste gedachte was: ‘Kan

ik het wel maken mijn emoties te tonen als

trainer?’ Ik voelde schaamte. Mijn tweede reactie

was door blijven praten door mijn tranen

heen. En jawel, ik leefde nog daarna…. Alleen,

mijn schaamtegevoel was er nog wel en daardoor

ging ik bevestiging zoeken bij de deelnemers.

Ik schaamde me voor mijn gedrag en

was bang dat anderen mij zouden afwijzen als

ik deze kant liet zien.

We zien graag de kwetsbaarheid in anderen,

maar soms durven we onszelf niet op

die manier te laten zien. Als ik mijn kwetsbare

kant laat zien, krijg ik verschillende reacties.

Er zijn bewonderaars: ‘Oh, wat herkenbaar’

of ‘Wat mooi dat je je kwetsbaarheid

laat zien, daar heb ik zo’n bewondering voor’.

Er zijn mensen die er nog geen raad mee weten.

Wat moet je met een trainer die haar tranen

laat zien? Zij geven een knikje en pakken

snel een bakje koffie. En dan heb je ook nog

de helpers: zij willen troosten. Indirect troosten

ze dan ook zichzelf. Sommige deelnemers

vinden het prettig als ik me kwetsbaar opstel,

maar willen zichzelf niet kwetsbaar opstellen.

Andere deelnemers vinden kwetsbaarheid bij

een ander moedig en bij zichzelf een teken van

zwakte of vinden het eng. Er zijn allemaal verschillende

reacties. Dat is prima en daarnaast

is er ook iets wat ons bindt. Voor iedereen op

mijn pad ben ik puur de buitenwereld, waar

© KATINKA TROMP

Hélène Oosterhuis

zij hun binnenwereld op projecteren. Het enige

wat er gebeurt, is dat we elkaar in contact

brengen met onze relatie met kwetsbaarheid

en schaamte.

VERSCHIL TUSSEN SCHULD

EN SCHAAMTE

Het bijzondere is dat hetzelfde gedrag bij de

een schaamte oproept en bij de ander schuld.

Er is echter wel een belangrijk verschil hoe

we deze verschillende emoties ervaren en de

impact ervan.

Bij schaamte voelen we ons minder, inadequaat

en slecht over wie we zijn in plaats van

over wat we deden. De een denkt: ‘wat ben ik

dom’ (schaamte), de ander ‘wat dom, dat had

ik niet moeten doen’ (schuldgevoel).

Wanneer we ons schamen, geven we iets of

iemand anders de schuld, praten we onze vergissing

goed, verzinnen we een excuus of willen

we onszelf verstoppen.

We voelen ons schuldig als we iets gedaan

hebben dat niet past bij onze normen

en waarden. Het is een ongemakkelijk, maar

wel praktisch gevoel. Het is een ‘signaal voor

verandering’.

Schuld is net zo sterk als schaamte, maar

heeft een positieve invloed. Schaamte is destructief

in plaats van ons aan te moedigen tot

verandering werkt het juist verlammend en

zet het aan tot ontkenning, vermijding en defensief

gedrag.

WAT DOEN WE ERAAN?

Het delen van je schaamte of schuldgevoel

zorgt voor meer verbondenheid. Door

het te uiten mag je even in iemands ziel kijken,

wat er achter de onzichtbare maskers zit.

Dat is voor mij een moment van ultieme verbinding.

Het vraagt moed om verwachtingen

los te laten over wie, wat of hoe we moeten

zijn. We hebben elkaar nodig om dit proces te

ondersteunen.

Schaamte wint aan kracht als we onze mond

houden. Ik heb inmiddels geleerd mezelf uit

te spreken, als ik merk dat ik me ergens over

schaam, wel vaak met een grap, maar dat mag

de pret niet drukken.”

Hélène Oosterhuis is spreker, trainer en coach. Auteur van het boek ‘Ken je mij? De kracht van succesvol jezelf zijn’.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 47


COLUMN

Echt, je onderschat jezelf

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL


Het was tijdens een 'summer

course' in Londen. Een hoogleraar

psychologie vroeg ons een

tijdje onze adem in te houden. Hij wilde

iets duidelijk maken op het gebied

van motivatie. Wie zijn adem inhoudt,

ervaart namelijk al snel dat verschillende

motieven om voorrang gaan strijden.

Aan de ene kant het bewuste voornemen

om zo lang mogelijk te doen met

de lucht in je longen. Aan de andere kant

de automatische drang om weer te gaan

ademen. Motivatie draait om strijd in je

hoofd, legde hij uit.

Een mooie les. Maar zijn terloopse opmerking

daarna vond ik minstens zo interessant:

de meeste grenzen die we ervaren

zijn niet fysiek van aard, maar

psychologisch.

De meeste deelnemers hadden hooguit

een minuut hun adem ingehouden en

dachten toen al dat het hiernamaals naderde.

Maar onze docent vertelde dat zogenaamde

'free divers', mensen die duiken zonder zuurstofflessen,

minutenlang hun adem kunnen

inhouden. Na enige oefening natuurlijk.

Ik heb het later opgezocht. Het wereldrecord

staat op naam van de Kroaat Branko

Petrović. In 2014 hield hij 11 minuten en 54

seconden zijn adem in. Pff, dat is lang.

© ELISABETH ISMAIL

dr. Ben Tiggelaar

Dat veel grenzen vooral tussen je oren zitten,

is een interessante gedachte. Het betekent

dat we vaak stoppen met zoeken naar manieren

om onszelf, ons werk of de wereld te verbeteren,

omdat we geloven dat we al tot het

uiterste zijn gegaan. Ook in veel succesvolle

bedrijven denken managers en medewerkers

dat het écht niet meer beter kan en zakt het

streven naar kwaliteit en vooruitgang in.

Ik ben dol op onderzoek naar dit soort dingen.

Samuele Marcora is als fysioloog verbonden

aan de universiteit van Kent. Zijn research

draait om de wisselwerking tussen fysieke en

psychologische grenzen. In diverse experimenten

toonde hij aan dat wanneer we geloven

dat we fysiek uitgeput zijn en opgeven, er

in werkelijkheid nog een flinke reserve

over is. Soms meer dan 50 procent.

Zijn er manieren om die reserve aan

te boren? Zeker. Denk aan aanmoediging

door jezelf of door anderen. Wat

ook helpt: plezierige beelden, stimulerende

muziek, of – iets waar 'free divers'

op trainen – het negeren van lichamelijke

signalen tot het moment dat je domweg

omvalt. Ik geef toe: dat is een beetje

heftig, maar je weet dan wel waar de

grens écht ligt.

Goed nieuws voor iedereen die houdt

van lezingen, webinars en congressen:

kennis helpt ook.

Een mooi voorbeeld: het eerste officiële

record op de marathon werd gevestigd

in 1908. Destijds geloofde niemand dat

het binnen drie uur kon. Maar de Amerikaan

John Hayes deed het in 2 uur, 55

minuten en 18,4 seconden. Vervolgens

slaagden veel meer atleten erin om de

drie uur-grens te doorbreken. En vorig jaar

liep de Keniaan Eliud Kipchoge als eerste de

marathon in minder dan twee uur.

Dit soort kennis heeft letterlijk een geestverruimend

effect. Wat denk je? Zou het kunnen

dat jij, ik en onze vrienden en collega's eigenlijk

ook veel meer kunnen dan we denken?

En zou het mogelijk zijn om dat potentieel aan

te boren?”

Deze bijdrage is een bewerking van een

eerdere column in NRC Handelsblad

Ben Tiggelaar is onafhankelijk schrijver, spreker en gedragswetenschapper. Hij studeert al ruim 30 jaar op de onderwerpen

leiderschap en verandering. Zijn streven: individuen en organisaties helpen hun dromen om te zetten in actie. Op een positieve én

effectieve manier. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

48

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

De toekomst draait om

bestaanszekerheid

prof. dr. Jan Latten

AFBROKKELENDE ZEKERHEDEN

“Ruim vóór uitbraak van de coronapandemie

was al sprake van afbrokkelende zekerheden.

Flexibilisering en individualisering

droegen bij aan een toenemend turbulente

levensloop, zowel privé als zakelijk.

De stand van bestaanszekerheid, januari

2020: één baan voor het leven is passé.

Zzp’ers moeten maar zien of ze een pensioen

opbouwen en pensionado’s voelen in

hun portemonnee dat hun pensioen allesbehalve

welvaartsvast is. Ongewild zijn nogal

wat twintigers terechtgekomen in een wachtstand.

Door baanonzekerheid en woningschaarste

worden samenwonen en kinderen

krijgen uitgesteld.

En ineens was er corona. Alles werd in een

klap anders. Het land ging op slot. Nog meer

mensen raakten onzeker over hun toekomst.

Intussen is duidelijk dat we in economisch

zwaar weer terecht zijn gekomen. Vanaf voorjaar

2020 is sprake van een ongekende economische

krimp. Het Centraal Planbureau

denkt dat de economische terugval langere

tijd zal aanhouden. Het Internationaal Monetair

Fonds vreest een recessie vergelijkbaar

met de jaren dertig in de vorige eeuw…

© TRUUS VAN GOG

BESTAANSZEKERHEID ZOEKEN

Vooral jongere generaties zullen zich moeten

aanpassen aan nieuwe omstandigheden,

want zij moeten hun leven nog invullen. De

vraag is: hoe gaan ze dat doen? De afgelopen

jaren hebben laten zien dat zeker drie aanpassingen

belangrijk werden om succesvol in het

leven te staan.

Ten eerste doorleren om in een kenniseconomie

de kans op een gewenste baan te maximaliseren.

Ten tweede verhuizen naar een

metropoolregio, want daar zijn de banen voor

de hoogopgeleiden én verdien je het meest.

Ten derde een kansrijke partner kiezen om

individuele kansen te verdubbelen.

Deze drie aanpassingen zijn toekomstbestendig.

Op samenlevingsniveau zal dat worden

weerspiegeld in trends als doorzettende

emancipatie , uitsortering op de relatiemarkt,

grotere inkomensongelijkheid, urbanisatie

en regionale ongelijkheid.

MEER COACHING ALS GARANTIE

VOOR BESTAANSZEKERHEID

Sommigen zullen zich de komende jaren

voldoende kunnen aanpassen om grip te

houden op hun bestaan. Anderen zullen daar

minder in slagen. Zij kunnen het niet alleen en

zullen afhankelijk zijn van professionals. Onzekere

tijden vergen daarom een empathische

rol van bestuurders, directeuren, leiders, verantwoordelijken,

kortom mensen die beslissingen

nemen. Als individuen kwetsbaar worden

zal men daar oog voor moeten hebben.

Als het niet vanzelf gaat ‘staan we je bij om een

oplossing te vinden’. Dan komt de wijkcoach

van de woningcorporatie, de schuldhulpverlener

of leefstijlcoach. Aandacht voor individuele

coaching wordt topprioriteit.”

Prof. dr. Jan Latten legt in zijn lezingen de focus op meerdere tendensen en perspectieven zoals bevolkingsgroei, levensfase,

leeftijdsgroepen, partnerkeus, vergrijzing, wonen, woningvraag, urbanisatie en regionale ongelijkheid.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 49


50

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

‘De Ecokeuken van Wind’

Pierre Wind

Fotografie: Walter Kallenbach

“Ja, het jaar 2020. Magisch getal. Het eerste deel is explosief te noemen. Er gebeurde veel. Niet op alle plekken, want

mijn keuken stond letterlijk stil. Maar daarentegen, de keuken in mijn hoofd ging totaal los. Zo begon ik de Coronakooklijn,

waar mensen op konden in-appen of bellen om kokologische vragen te stellen. Kreeg ‘Prakkie in een Bakkie’

een gezicht. En, ontstonden de eerste contouren van mijn Trekdropfabriek en werd ik ontgroend in de wereld van de

webinars. Trouwens, wat is dat kikkûh om te doen.

V

Velen waren tijdens de ‘lockdown’ op zoek naar lichtpuntjes.

Dus, ook ik. Op persoonlijk vlak was dat voor mij het succes

van mijn nieuwste boek ‘De Ecokeuken van Wind’. Al lang van

tevoren, voordat COVID-19 uitbrak, was de lancering van de Ecokeuken

al gepland: de eerste week van april 2020. Ik had natuurlijk de keus

om de lancering uit te stellen. Dat gebeurde onder andere ook met veel

bioscoopfilms en muziekreleases. Maar, dat ligt niet in de aard van mijn

denken. Ik was zo trots op mijn vinding ‘de kookstop’, die in het boek

de rode draad is, dat ik gewoon wilde dat het boek de wereld in kwam.

Ongeacht of het nu qua marketing wel een slimme zet was.

De mensen moesten het weten.

Met de methode ‘de kookstop’ kun je namelijk de helft

van de energie, die je bijvoorbeeld nodig hebt voor het

koken van een ei of broccoli, besparen. Je zet een product

met koud water of bouillon op de warmtebron. Wel direct

met een deksel erop. Je brengt het aan de kook. Wanneer

het aan de kook is zet je onmiddellijk de warmtebron

uit. Vervolgens laat je het nagaren. Net zo lang als wanneer

je het zou laten doorkoken. En wat blijkt: het doorkoken

hoeft niet, want nagaren zonder warmtebron geeft

ook een gaar product. Eeuwenlang is er dus op een onlogische manier

gekookt en heel veel onnodige energie verbruikt. Ik heb het gevoel dat

ik het ‘Ei van Columbus’ heb ontdekt.

ZELF OLIE PERSEN

Aan het boek heb ik minimaal vijf jaar gewerkt. Veel onderzoek voor

gedaan. Zo kwam ik erachter dat de keuze voor duurzame consumptieolie

niet eenvoudig is. Dus, beschrijf ik in de Ecokeuken hoe je zelf olie

k a n persen. Veel duurzamer. Mijn geschrift bevat nog mega veel andere

tips, die volgens mij de moeite waard zijn om geadopteerd

te worden. Écht, ben zo blij als een ei dat het boek

vele boekenkasten heeft gevonden.

De afgelopen periode is de aandacht voor ‘Duurzaam

leven’ naar een lager pitje gegleden. Op zich logisch.

Maar, duurzaam zijn kan ook op anderhalve meter.

Hopelijk gaan we met zijn allen voor een duurzamere

maatschappij. Ondanks, dat vele getroffenen door de

pandemie zichzelf weer moeten optrekken uit de misère.

Ook ik. Ik heb maar één echte tip: BLIJF POSITIEF en

creëer nieuwe kansen!”

Pierre Wind is (televisie-)kok, kookdocent, practor aan de Internationale Hotel & Managementschool ROC Mondriaan in Den Haag,

maar ook bekend als uitvoerend chef van tramrestaurant Hoftrammm, voedselstilist, columnist en schrijver van culinaire boeken.

Hij verzorgt workshops, kookentertainment en lezingen op maat en ontwerpt en fabriceert digigrafie, websites, i-books en video’s in

eigen beheer of samen met anderen. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 51


52

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


NATUURLIJKE GENEESKUNDE

‘Voor jezelf zorgen is

het beste medicijn’

Marije Berkelaar, huisarts

Interview: Jacques Geluk | Fotografie: Hermien Lam

Marije Berkelaar staat bekend als de eerste medicijnvrije huisarts van Nederland, die ook als ‘influencer’ en spreker wijst

op het grote belang van het activeren van zelfhelend vermogen. De natuurlijke gezondheidszorg heeft volgens haar de

toekomst. Van scepticus is ze veranderd in een gepassioneerd en geïnformeerd pleitbezorger van natuurlijke geneeskunde.

1 U bent waarnemend huisarts, hebt dus de opleiding geneeskunde en

de huisartsopleiding gedaan en daarnaast een bachelor (neuro- en sociale)

psychologie gehaald. Die medische opleidingen staan er niet om bekend

dat ze veel aandacht besteden aan het belang van gezonde voeding

en een gezonde leefstijl, medicijnen zijn veel belangrijker. Wat heeft u

wakker geschud en ervoor gezorgd dat u de eerste medicijnvrije huisarts

van Nederland bent geworden?

“Ik was voordat ik 'wakker' werd sceptischer over natuurlijke geneeskunde

dan alle leden van de Vereniging tegen de Kwakzalverij bij elkaar.

Ik geloofde zelfs niet in fysiotherapie als die niet wetenschappelijk bewezen

was. Tot ik mijn nu beste vriendin, Samantha Lotus uit Canada,

ontmoette. Zij is holistisch voedingsdeskundige. Samantha belichaamt

natuurlijke geneeskunde en het is heel vervelend te merken dat je geen

gelijk hebt. Zij en ik hebben gediscussieerd en forse ruzies gehad, maar

zijn steeds weer bij elkaar gekomen. Een half jaar voordat we elkaar in

IJsland zouden ontmoeten kreeg zij leukemie. Ik vond dat ze zich moest

laten opnemen en behandelen, terwijl zij wist dat ze dit zelf kon oplossen

en dat heeft ze gedaan. Zodra ik het durfde te geloven kwam ik

steeds vaker mensen tegen die natuurlijk heelden van in mijn ogen ‘ongeneeslijke’

ziekten.”

2 Schrijft u nooit medicijnen voor of alleen in uiterste of noodgevallen?

“Medicijnen zijn in de huidige samenleving die we met elkaar hebben

gecreëerd voorlopig onmisbaar, met name in noodgevallen. Dat komt

vooral doordat een groot deel van onze samenleving onze natuurlijke

vermogens tot zelfheling niet meer kent.”

3 Wat is nodig om tot de ware kern te komen en dat zelfgenezend effect

te bereiken?

“Het belangrijkste is dat je luistert naar je lichaam. Ziekte is een boodschap

van jouw lichaam aan jou. Je mag een patroon doorbreken dat je

niet meer dient. Dat kan een patroon zijn op fysiek niveau (leefstijl),

maar ook bijvoorbeeld op relationeel, emotioneel, familiair of zielsniveau.

De huidige medische wereld lijkt alleen nog maar op fysiek niveau

te mogen werken, terwijl mens-zijn veel meer is dan dat.”

4 Zijn goede voeding en een gezonde leefstijl beter dan een vaccin (vooraf)

of medicijn (achteraf) om bijvoorbeeld COVID-19 of andere virusen

bacteriële ziekten te bestrijden of zijn er andere mogelijkheden die

wellicht een beter, sterker en blijvender effect hebben? Bijvoorbeeld het

opbouwen van een goede weerstand?

“Het lijkt me het allerbelangrijkst dat we gaan relativeren. Ziek zijn,

sterven en nieuwe virussen zijn altijd deel geweest van het leven. Er

is feitelijk niets nieuws gaande, alleen dat we nu grotere paniek zaaien

en niet meer goed om kunnen gaan met ziek zijn, verlies en sterven.

Zelfzorg is dramatisch slecht bij een groot deel van de bevolking.

Laat COVID-19 inclusief de paniek er omheen een uitnodiging zijn om

verantwoordelijkheid voor onze eigen gezondheid te nemen en werkelijk

gezond te gaan leven. Een vaccinatie geeft schijnveiligheid voor

de mensen die angstig zijn. Mijn geïnformeerde mening is dat een snel

ontwikkeld vaccin voor een RNA-virus niet veilig is, de vulstoffen zijn

toxisch, niet met de juiste intenties, waarschijnlijk niet effectief en behoorlijk

onnodig want 98% van de bevolking wordt niet ziek van co-

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 53


NATUURLIJKE GENEESKUNDE

‘Ik was voordat ik 'wakker' werd sceptischer over

natuurlijke geneeskunde dan alle leden van de

Vereniging tegen de Kwakzalverij bij elkaar’

rona of maar heel mild. En aan de andere kant. Als mensen hun angst

voor corona weg willen halen door een vaccinatie te nemen moeten ze

dat vooral doen.”

5 Wie tegen de officiële aanbevelingen en maatregelen van het OMT,

het RIVM en het kabinet ingaat wordt al snel een ‘kwakzalver’

genoemd. Volgens mij is u dat ook overkomen. Wat maakt toch dat

er zoveel weerstand bestaat tegen afwijkende meningen dat ze worden

neergesabeld of genegeerd? Angst, alleen oog voor het eigen gelijk of

financiële belangen?

“Dat klopt, collega huisarts Nico Terpstra, die ook voorzitter van de

Vereniging tegen de Kwakzalverij is, is behoorlijk druk geweest met mij.

Hij stuurde onder andere brieven naar de inspectie. In het begin schrok

ik wel van het op de persoon spelen en de aanvallende woorden die deze

man gebruikt. Ik vermoed dat ik inderdaad een bedreiging vorm voor

het wereldbeeld van deze man. Inmiddels schrik ik niet meer van wat

onze Nico doet en kan ik erom lachen. Uiteraard wens ik deze collega

een liefdevoller en plezieriger tijdsinvulling.”

gezond te gaan leven’

6 U bekrachtigt mensen door hen de steun, instrumenten en kennis te

geven waarmee ze de natuurlijke zelfzorg voor hen en hun naasten te

optimaliseren. Wat is natuurlijke zelfzorg?

“Leuke vraag! Mijn instrumenten om zelfzorg naar een volgend niveau

te brengen zijn de essentiële oliën van dōTERRA. Deze oliën en andere

natuurlijke producten hebben mijn leven een ontzettende ‘upgrade’

gegeven en ik wil niet meer zonder. Ik heb er bewust voor gekozen om

mensen te leren over dit prachtige bedrijf en zijn pure natuurlijke producten

en het verder in de wereld te verspreiden.

Natuurlijke zelfzorg is een manier van leven. Het gaat voor een groot

deel over bewust zijn. Wanneer je je niet bewust bent van jezelf leef je

grotendeels op de 'automatische piloot', dan herhaal je patronen van

(aangeleerde) gewoonten en ben je angsten aan het vermijden.

Wanneer je bewust bent van je handelen, van de sensaties van lichaam,

van je emoties en van je gedachten kun je een stuk vrijer en gelukkiger

zijn en gezondere keuzen voor jezelf maken. Je mag in elk moment Voor boekingen of meer informatie

de keuze maken om te leven (denken, spreken en doen), vanuit liefde. T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

54

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

Niets is 'slecht' of 'goed', het gaat erom of je iets doet uit liefde voor jezelf

en niet uit angst en gewoonte. Wanneer je blijft handelen uit liefde

voor jezelf omring je je met gelijkgestemde mensen met wie je je verbonden

voelt, kies je steeds vaker voeding waar je je gezond en vitaal bij

voelt, verminder je de toxische belasting van je lichaam (medicatie, chemische

stoffen en metalen in bijvoorbeeld tandpasta, deodorant, bodylotion,

voeding, lucht en water), zorg je steeds beter voor je lichaam te

bewegen en bewust te ademen, ga je steeds liefdevoller met jezelf om en

zorg je voor voldoende rust en slaap. Je gaat je steeds lekkerder voelen

wanneer je naar je lichaam luistert en goed voor jezelf zorgt.”

‘Laat COVID-19 inclusief de paniek

er omheen een uitnodiging zijn om

verantwoordelijkheid voor onze eigen

gezondheid te nemen en werkelijk

7 Kunt u uitleggen hoe patiënten kunnen leren naar zichzelf te luisteren

en tot hun ware kern kunnen komen? Wat is uw werkwijze en is die

geschikt voor iedereen?

“Dat is inderdaad voor iedereen weer anders. Ik begon met mindfulness.

Ik downloadde de VGZ mindfulness-app op mijn telefoon en luisterde

daarnaar voor het slapengaan. Het duurde bij mij wel een jaar

voordat het me lukte zelf te mediteren.

Sommige mensen beginnen deze verbonden en heerlijke manier van

leven met yoga, mindfulness of meditatie, maar een bezoek aan een

natuurlijke hulpverlener, een Wim-Hof ervaring, het bezoeken of volgen

van een retraite of een ceremonie met plantmedicatie (bijvoorbeeld

Ayahuasca) kan ook een geweldige ‘mind-opener’ zijn! Het belangrijkste

is dat het bij jou past!”


COLUMN

Inclusie

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Minchenu Maduro

“Een hele goede avond” , zegt de Surinaamse heer met een prachtige glimlach. Ik loop door en een warm welkom volgt:

“Dag dames, kan ik jullie helpen?”, zegt de Turkse heer bij het restaurant. We voelen ons gelijk thuis. Met een relaxte tred

brengt hij ons naar onze tafel. Akan de Syriër.serveert een heerlijke Caesar Salad. Ondertussen komt Esra de Dominicaan/

Turk onze drankjes brengen. We raken aan de praat en ze vertelt me in de jeugdzorg te willen werken. Als ik haar vraag naar

haar motivatie zegt ze: “Ik kan me goed verplaatsen in kinderen en het lijkt me interessant werk.”


Kort daarna hoor ik de Nederlandse

serveerster Donja aan haar Antilliaanse/Surinaamse

collega Tanisha

vragen of zij ooit gesport heeft in de

sneeuw. Daar hoeft Tanisha niet lang over

na te denken. “Nee, ik sport binnen”, zegt

ze ferm. Ik voel me betrapt op afluisteren,

dus grinnik een beetje ongemakkelijk hun

kant op, waarop Donja gezellig aan mijn

tafel komt staan en uitlegt waarom ze dit

vroeg. Stralende Surinaamse Jeane werkt

hier al een tijd. Na een heftige tijd in haar

leven is ze blij dat ze aan het werk kan.

Haar boodschap naar de wereld luidt dan

ook: “Lief zijn voor elkaar.”

© SPEAKERS ACADEMY ® | WALTER KALLENBACH

Daarna word ik geholpen door Dawn-

Lee, de Surinaamse/Barbadiaanse/Nederlandse

dame. Met een gulle glimlach verwijst

ze me naar mijn masseur. Daar sta ik oog in oog met de Japanse

Tomoko, die mij met haar technieken ontdoet van de knopen in mijn

schouders. Om vervolgens in het stoombad de Turkse Suheda te spreken

die net getrouwd en afgestudeerd is: ”Ik heb toegepaste wiskunde

gestudeerd, nu begint het echte leven.”

Tijdens mijn gesprek tussen Donja en

Tanisha vraag ik hen wat hun boodschap

voor de wereld is. Tanisha: “Blijf altijd jezelf

en zorg dat je lacht, hoe je dag ook

loopt.” Donja staat te popelen om haar

boodschap te delen: “We moeten allemaal

een keertje echt naar elkaar kijken, zodat

we de ander kunnen begrijpen.”

Misschien lees je dit en vraag je je af

waarom ik alle nationaliteiten vermeld

heb bij deze leuke groep spontane mensen.

Simpelweg omdat dit daadwerkelijke

en waarachtige inclusiviteit is. Hier in het

Vitality Hotel is in alle lagen van de hiërarchie

de afspiegeling van de maatschappij

zichtbaar. Wat een heerlijke sfeer geeft

dat. Weet je wat al deze werknemers gemeenschappelijk

hebben? Ze zijn mens… en ja, we zijn mens in relatie

tot de ander. Hoe mooi zou het zijn als we dit in elk bedrijf zouden zien.

Vol inspiratie fiets ik naar huis.”

Minchenu Maduro heeft communicatie, pedagogiek en drama gestudeerd en zich gespecialiseerd in ‘didactiek’. Ze is onder meer

landelijk bekend door haar medewerking als pedagoog aan het NPO-programma ‘Het geheime leven van 4-jarigen’. Minchenu

heeft gewerkt met tegendraadse jongeren en door de wol geverfde professionals en geleerd hoe ze zelfs de meest weerbarstige

en kritische groepen in beweging kan krijgen. Dat doet ze onder meer door het vertellen van verhalen die mensen inspireren, in

beweging zetten, energie geven en motiveren, al naar gelang het doel van de lezing, training of bijeenkomst die zij geeft. Minchenu

is ook een veelgevraagd dagvoorzitter die elke situatie aankan.”

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 55


© SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

‘Live’

prof. dr. Bas Haring

“Sommige beroepen hebben minder last van corona dan andere. Callcenter-medewerkers kunnen hun werk meestal

gewoon blijven doen. Net als boswachters. De meeste beroepen ondervinden echter serieuze hinder: nooit meer collega’s

zien, afstand houden op de werkvloer en mondkapjes op, of erger nog verplicht beschermende kleding dragen. Dan zijn

er ook beroepen die het extra lastig hebben. In de horeca, het toerisme en de podiumkunsten hebben ze het zwaar. En

ook in de ‘sprekersbranche’. Congressen, symposia en andere fysieke bijeenkomsten zijn en masse geschrapt en sprekers

spreken nauwelijks nog. Dat is jammer. Zowel voor de sprekers als degenen die naar hen luisteren.

56

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN


Ja maar, maar online is toch van alles

mogelijk? Daar ben ik het niet mee

eens. Zoom, Webex, Skype, of wat dan

ook zijn geen alternatief. Geen volwaardig

alternatief.

De meeste sprekers kunnen heus ook tegen

een camera aanpraten; dat is het probleem

niet. Het probleem is wel dat de fysieke nabijheid

van publiek en podium veel belangrijker

is dan je in eerste instantie zou denken. Als ik

een verhaal hou let ik op de houding van mensen

in de zaal. Zitten ze onderuit of rechtop?

Bewegen ze of zitten ze stil? Hun houding zegt

mij veel en ik kan ter plekke mijn verhaal aanpassen

als de houding van het publiek daarom

lijkt te vragen. Online gaat dat niet. Daar

zie ik mijn publiek niet. Zelfs niet als ik het

‘live’ toespreek. En mocht ik ‘real time’ beelden

van de zaal kunnen zien, dan nog steeds

zou het me minder zeggen dan een echte zaal.

Andersom kan mijn lichaamshouding van alles

betekenen voor het publiek. Wanneer ik

achteruit loop in reactie op een vraag, en mijn

hoofd een beetje naar beneden buig, is duidelijk

dat ik even goed moet nadenken. Wanneer

ik daarentegen naar voren loop, mijn nek

strek en me lang maak, dan is duidelijk dat ik

direct mijn antwoord klaar heb. Soms ga ik

zelfs een beetje op mijn tenen staan om het effect

te vergroten.

Online gaat dit allemaal niet. Daar is het nagenoeg

onmogelijk om gebruik te maken van

je lijf. Dat klinkt misschien raar uit de mond

van een filosoof. Filosofen zijn denkers, die

toch meer hebben met de geest, dan met het

lichaam. Maar filosofen realiseren zich terdege

dat ons lichaam belangrijker is dan we vaak

denken.

Ga eens naast elkaar zitten in een restaurant

in plaats van tegenover elkaar. Dat maakt

uit. Of het plezierig is of minder plezierig, laat

ik in het midden, maar het maakt uit; u gaat

een andere avond hebben. Zelf geef ik de voorkeur

aan ‘om de hoek zitten’. Tegenover elkaar

voelt als een confrontatie en naast elkaar kun

je elkaar niet zien. Maar precies daartussen,

om de hoek, is goed voor me. En meestal ook

voor m'n tafelgenoot. (In het algemeen mijn

vrouw.)

ONLINE VERGADEREN EEN ZEGEN

Het zou me niks verbazen wanneer het

ontbreken van lijflijke aanwezigheid bij online

vergaderen ook nog onverwachte gevolgen

gaat hebben. Online vergaderen vind

ik een zegen: Het gaat efficiënt, rustig en ‘to

the point’. Maar je kunt wederom je lichaam

niet gebruiken. Je kunt niet voren buigen om

je punt kracht bij te zetten – je kunt het wel

doen, maar niemand merkt het. Je kunt niet

demonstratief naar achteren leunen wanneer

je vindt dat iemand veel te lang van stof is.

Mensen fronsend aankijken als je hen niet begrijpt.

Of de volgende truc uithalen: ‘Als ik de

tafel zo eens rondkijk (en dan moet je natuurlijk

de tafel rondkijken), dan denk ik dat de

meesten van mening zijn dat...’ En dan volgt

je eigen mening. Goede vergaderaars kennen

dit soort trucs en gebruiken ze. Maar niet in

de online wereld; daar werkt dit allemaal niet.

Daar floreren ineens heel andere mensen,

die misschien niet zo goed zijn in het gebruiken

van hun lichaam, maar wel andere dingen

kunnen. Ik zou het logisch vinden als we

hier op de lange termijn wat van gaan merken

– mocht het online vergaderen de norm blijven,

en waarom niet?

Terug naar het vak van spreker en de rol

van lijfelijke aanwezigheid aldaar. Alleen bij

‘live’ ‘events’ kun je als spreker en publiek lijfelijk

aanwezig zijn. (Het Engelse ‘live’ komt

zelfs van het Nederlandse ‘lijf ’.) Mocht je als

spreker online een poging wagen, dan word je

vaak gevraagd dit ‘live’ te doen (in tegenstelling

tot van tevoren opgenomen). Ik begrijp

eigenlijk niet zo goed waarom dit is; de lijfelijke

aanwezigheid is er sowieso toch niet. Bovendien

kleven er aan ‘live’ levensgrote nadelen:

een haperende verbinding; een kind dat

onverwacht het beeld inloopt; of boren bij de

buren. Tijdens het (voorlopige) hoogtepunt

van de coronacrisis – toen werkelijk bijna

niets mocht – volgde mijn vrouw online yogalessen.

Die lessen waren ‘live’: op vastgestelde

tijden kon mijn vrouw naar een website gaan,

waar ze de yoga-leraar het beeld in kon zien

stappen, waarna de les begon. Het feit dat die

lessen ‘live’ waren vond ze toegevoegde waarde

hebben, hoewel ze niet goed kon uitleggen

wat die toegevoegde waarde was.

Ik heb zo'n les eens meegekeken en kwam

tot de ontdekking dat mijn vrouw helemaal

niet kon weten of de les werkelijk ‘live’ was

of niet. Ze kreeg geen feedback en kon ook

geen vragen stellen. Misschien was het filmpje

al dagen eerder opgenomen. Het verschil

tussen ‘live’ en de illusie van ‘live’ is kennelijk

niet zo groot.

Uiteindelijk opperde mijn vrouw dat het

gevoel van exclusiviteit belangrijk voor haar

was. Als een video ‘live’ is, dan weet je zeker

dat-ie alleen voor jou is en niet hergebruikt

kan worden. Vooraf opgenomen video's bieden

die garantie niet. Maar daar is wel wat op

te vinden. Noem als spreker expliciet de naam

van het event, of laat even de krant van vandaag

in beeld zien. Het publiek begrijpt dan

direct dat de video maar één keer is te gebruiken

en dus exclusief is.

Ik ga uiteindelijk voor vooraf opgenomen

filmpjes. Veel veiliger. Hoewel ik nog veel, veel

liever bijeenkomsten heb waarin we écht aanwezig

zijn. Spreker en publiek. Ik hoop dat ik

duidelijk heb gemaakt waarom.”

Prof. dr. Bas Haring denkt en vraagt, schrijft en spreekt. Op een heldere en prikkelende manier probeert hij wetenschap en filosofie

betekenis te geven voor UW leven. Dat doet hij door het schrijven van boeken, columns en het maken van televisieprogramma's.

Bas Haring is hoogleraar aan Universiteit Leiden, waar hij de leerstoel 'publiek begrip van wetenschap' bekleedt en hij is oprichter

van het masterprogramma Media Technologie voor creatieve wetenschap. Bas Haring is een veelgevraagd spreker bij Speakers

Academy ® , Het zijn nooit standaardverhalen en hij bedenkt altijd weer iets nieuws; en over uiteenlopende onderwerpen. Bas Haring

hoopt dat mensen na een lezing denken “Hmmm… interessant. Hier moet ik nog eens over nadenken.”

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 57


© KEKE KEUKELAAR

DIRECT NAAR

VINCENTS' PROFIEL

DIRECT NAAR

KOOS' PROFIEL

‘Als je alles zou kunnen

beredeneren of bevatten

verdwijnt de magie’

Vincent de Kort

58

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


KLASSIEKE MUZIEK

Muzikale én zakelijke dirigenten

bezielen en luisteren

Vincent de Kort en Koos de Wilt

Tekst: Jacques Geluk

Dirigeren en leidinggeven verschillen niet zoveel van elkaar. In hun boek ‘De magie van de Maestro’ maken dirigent

Vincent de Kort – bij het grote publiek bekend als juryvoorzitter van het populaire televisieprogramma ‘Maestro’ – en

jurist/kunsthistoricus Koos de Wilt de vergelijking. Ze constateren dat dirigeren en leiderschap in elkaars verlengde

liggen. Hun boek is zo’n groot succes dat de derde druk eraan komt! Vincent geeft lezingen over zijn carrière en vertelt

net als in het boek boeiende verhalen over zijn ervaringen en collega’s. Samen met Koos heeft hij tegelijk een dialoog

annex presentatie ontwikkeld die professionals in uiteenlopende organisaties in staat stelt vergelijkenderwijs zelf te

beoordelen wat de metafoor van het dirigeren hen kan opleveren.

D'De magie

van de Maestro’ is vooral

een heerlijk boek om te lezen en

verveelt geen moment. De prachtige

verhalen over onder anderen Haitink,

Abbado, Gergjev, Christie, Jansons en Harnoncourt

en de ervaringen van Vincent zelf

volgen elkaar op. Ze geven tegelijk inzicht in

hoe deze dirigenten het beste uit hun orkestleden

halen en hoe zij dit transformeren naar

een magische publiekservaring. Talent, kennis

en ervaring zijn nodig voor succes, maar

alleen in combinatie met bezieling en – belangrijk

– kunnen luisteren naar de orkestleden.

Vincent de Kort: “Ik ben heel luisterend.

Vroeger legden dirigenten hun wil op aan het

orkest. Ze waren de baas. Nu zijn we vooral

communicator. Ik heb van Bernard Haitink,

een luisterende niet al te dwingende dirigent,

geleerd dat dit de beste manier is om een orkest

te leiden. Hij zei dat twintig jaar geleden

al tegen mij. Toen snapte ik dat nog niet, nu

wel en ik denk dat goede managers in het bedrijfsleven

het belang van luisteren ook hebben

ontdekt.” “Het besef is doorgedrongen dat

je een orkest naar het volgende niveau kunt

tillen door heel erg te luisteren en waardering

uit te spreken voor wat het kan. Toscanini

sloeg zijn dirigeerstok nog kapot op het

hoofd van iemand die niet deed wat hij zei,

Koos de Wilt

maar de zweep erop leggen is uit een andere

tijd”, zegt Koos de Wilt die samen met Vincent

heeft onderzocht hoe magie kan ontstaan

tussen componist, dirigent, musici en natuurlijk

het publiek, met als motto Leonard Bernsteins

uitspraak ‘Conducting is like making

love to a hundred people’.

WERELDEN VERBINDEN

Koos: “Uitgeverij Volt heeft ons gevraagd

het boek te schrijven. Ik als journalist/kunsthistoricus

voor het conceptuele gedeelte en

© ARJAN BRONKHORST

qua teksten, Vincent – inmiddels een bekende

Nederlander sinds hij in het door twee miljoen

mensen bekeken programma ‘Maestro’

is te zien – als musicus en dirigent. Ik vind

het leuk werelden te verbinden. Cultuur en

het zakenleven en het zakelijke in de cultuur.”

De oorspronkelijke gedachte het orkest

te zien als metafoor voor het bedrijfsleven

zit er nog steeds in, maar ligt er niet dik

bovenop. Het gaat niet nadrukkelijk over leidinggeven,

maar de oplettende lezer herkent

de parallellen. “Net als bij een orkest wil ook

de leiding van een organisatie of bedrijf dat

klanten net als toehoorders niet alleen blij zijn

met het product, maar ook in vervoering raken.

Daarom dachten we aanvankelijk aan

een managementboek. Wat is de rol van de

dirigent en dus van de baas? Gedurende het

schrijfproces kreeg Vincent terecht het gevoel

dat hij gewoon zijn verhaal wilde vertellen.

Over wat dirigeren is en hoe je magie tot

stand kan brengen. Waarom het soms op het

ene moment zo is dat mensen tevreden naar

huis gaan na een ontspannen avond met heerlijke

muziek en ze een andere keer het gevoel

hebben dat er iets bijzonders en wonderlijks

is gebeurd. Iets magisch. Daarom zijn we gaan

onderzoeken wat het verschil is tussen een lekker

stukje muziek en iets waardoor een zaal in

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 59


KLASSIEKE MUZIEK

‘Orkestleden hebben, net als de medewerkers

in een bedrijf, binnen drie minuten door dat

hun leider ervaring mist’

vervoering raakt?”, aldus Koos. Vincent: “De het orkest, de ander niet. Muzikaal gevoel en

vergelijking dirigent-leider ligt er niet bovenop,

maar ik kan me voorstellen dat CEO’s den-

er is wat extra’s nodig.” Vincent: “Dat heeft met

muzikale vaardigheden zijn belangrijk, maar

ken dat ze hetzelfde kunnen toepassen. Dat is charisma te maken. Een orkest is ook gewoon

precies onze bedoeling. Als twee mensen enthousiast

zijn over een concert, zijn dat er al Soms zijn orkestleden wel eens niet zo gefo-

een bedrijf met cao’s en vakantieregelingen.

snel honderd en dan gaat het dak eraf. In bedrijven

werkt dat ook zo. Dan steken werktje

weer aanwakkeren. Je bent een leider, een

cust. Wat je dan als dirigent doet is het vuurnemers

elkaar ook aan en gaan hypes als bij motivator, veel tegelijk. Het helpt zeker als je

Apple een eigen leven leiden.” Refererend aan zelf een instrument bespeelt. Ik heb veel in orkesten

gespeeld. De psychologie in het wer-

het coronavirus dat begin 2020 in Nederland

is opgedoken, zegt Vincent: “Later werd de situatie

ernstig, maar aanvankelijk waren mendat

ik zelf heel goed weet hoe je je voelt als

ken met zo’n orkest is super belangrijk. Omsen

tamelijk laconiek. Ik zie de drama's die de orkestlid om tegen een dirigent aan te kijken

pandemie (heeft) veroorzaakt, maar ook kansen

en mogelijkheden om onze planeet te red-

toe zijn mond houdt en mensen laat. Loslaten

en hoe belangrijk het is dat een dirigent af en

den en met nieuwe ogen naar de wereld te kijken.

Wij steken de mensen eigenlijk ook aan, hebt gespeeld”, vertelt Vincent, die als cellist

is moeilijk. Dat weet je als je zelf in het orkest

maar dan met een positief virus, waar je niet in een orkest heeft ervaren wanneer de directie

wel of niet werkt. “Ik heb mazzel gehad dat

van genezen hoeft te worden. In het boek staat

een mooi voorbeeld over El Sistema Venezuela:

‘José Antonio Abreu richtte in 1975 een door topdirigenten is geleid, waardoor ik ul-

ik in een jeugdorkest heb gespeeld dat alleen

organisatie op met als doel kinderen in sloppenwijken

een muziekinstrument laten spe-

ideale situatie. In sommige orkesten, met alle

tiem kon meemaken hoe het is te spelen in een

len’.” (…) Het muziekproject, dat kinderen en respect, was dat soms wat anders. Wanneer er

jongeren van welke sociale achtergrond ook geen topdirigent is voel je een soort onrust,

laat delen in de harmonie en schoonheid van tenzij iemand met veel enthousiasme het voor

gezamenlijk gespeelde muziek, telt nu 125 elkaar krijgt alle neuzen dezelfde richting uit

jeugdsymfonieorkesten en -koren. “Dat is te krijgen. Als dat niet lukt, kun je daar wel

ook een soort olievlek van enthousiasme, die veel van leren, hoewel het dan vaak lastig is

enorm groot wordt.”

te weten waar je de vinger precies moet opleggen.”

Volgens Vincent de Kort nemen orkestleden

eerder iets van hem aan, doordat hij

DIRIGENT LEIDT HET ORKEST

Een dirigent leidt het orkest en legt zijn ziel ervaring heeft aan de andere kant van de dirigeerstok.

“Ik weet hoe zij zich voelen.”

in het te spelen muziekstuk. “Absoluut. Daarom

vind ik ‘Maestro’ zo interessant. Toen ik

gevraagd werd aarzelde ik een beetje. Het was VAN ACHTEREN

toch amusement en moest ik dat willen?” Vincent

realiseert zich dat aan het klassieke mure

een dirigent de baas is of een dictator (de

Koos en Vincent vragen zich af in hoeverziekwereldje

iets elitairs en snobistisch kleeft, voorbeelden uit Rusland zijn wat dat laatste

maar noemt dat direct totale onzin. “Kijk naar betreft bijzonder), wat vrouwen kunnen toevoegen

en hoe een dirigent in het bedrijfsle-

het effect van de Drie Tenoren (Plácido Domingo,

José Carreras en Luciano Pavarotti). ven kan passen. Koos: “In mijn managementboek

‘Rembrandt Inc.’, dat in de ‘shortlist’

De fans zijn, net als de kijkers naar ‘Maestro’,

niet allemaal liefhebbers van klassieke muziek,

maar worden het daardoor misschien ik bovendien de vraag hoe je ongezien een lei-

stond voor Managementboek van het Jaar, stel

wel. Ook in het verlengde daarvan is het boek der kunt zijn, zoals een scheidsrechter die zo

geschreven.” Koos: “De een creëert magie met goed is dat de wedstrijd een feest is zonder dat

60 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

© JULIE WUELLNER

je weet er eigenlijk gefloten heeft. Een goede

leider valt weg en creëert stiekempjes de voorwaarden

waardoor de spelers optimaal presteren.”

Taakopvattingen zijn veranderd. Een

dirigent is volgens hen tegenwoordig een dienende

leider. Dat zie je ook in organisaties terug.

Het publiek ziet de orkestleider bovendien

het grootste deel van de tijd van achteren,

terwijl hij of zij toch vanaf die ‘onzichtbare’ positie

het verschil maakt tussen mooie muziek

en een magische belevenis. Soms gebruikt hij

niet eens zijn handen of de stok, zoals Leonard

Bernstein die voor de Wiener Philharmoniker

staat dat een Haydn-symfonie speelt

en het orkest dirigeert door enkel zijn wenkbrauwen

en ogen te bewegen. Koos: “Voor

sommigen is dat ultieme arrogantie, anderen

zien dat als bewijs wat vertrouwen en respect

kunnen betekenen. Het is ultieme magie als je

niets ziet en er toch iets geweldigs uitkomt.”

Studenten die hetzelfde stuk moeten dirigeren

behalen allemaal een ander resultaat. Het

klinkt elke keer anders. Dat is ook zo in het zakenleven,

concluderen Vincent en Koos. De

enige en beste manier waarop je een organisatie

of orkest kunt leiden is je eigen manier.

“Doe niemand na, wees authentiek en zorg dat

je zaakjes op orde zijn. Dat speelt ook in het

hele boek.”

INTERACTIEVE LEZINGEN

Als uitvloeisel van hun boek hebben Vincent

en Koos een dialoog annex presentatie

ontwikkeld die professionals in uiteenlopende

organisaties in staat stelt vergelijkenderwijs

zelf te beoordelen wat in hun situatie belangrijk

is. Ze krijgen antwoorden op vragen

als ‘Welke leiders (en dirigenten) bereiken het

meest: de bazen of de luisteraars?’, ‘Hoe creëer

je magie tussen professionals, bijvoorbeeld

orkestleden of advocaten en notarissen?’ en

‘Hoe zorg je ervoor dat ieder orkestlid kan

stralen, oftewel hoe haal je het meeste uit je

medewerkers?’. De professionals horen ook

hoe ze kunnen zorgen dat het publiek uit zijn

dak gaat en klanten iets dat je verkoopt zien

als iets moois, in plaats van alleen handelswaar

of een dienst. Als iedereen wat anders

doet, moet het samen doen toch fantastisch

klinken. Met andere woorden: eigenwijze medewerkers

effectief en efficiënt laten samenwerken.

Opdrachtgevers kunnen ook kiezen

voor een traditionele lezing over dirigeren of


KLASSIEKE MUZIEK

een interactieve presentatie, waarbij mensen

zelf het dirigeerstokje mogen vasthouden of

de vraag voorgelegd krijgen hoe zij denken

het Koninklijk Concertgebouworkest te moeten

dirigeren en wat ze daarvoor moeten weten.

Ze kunnen eveneens kiezen voor een gesprek

tussen Koos en Vincent, waarbij Koos

vragen over leiderschap stelt en Vincent gewoon

vertelt hoe een dirigent het aanpakt. “Ik

zeg daar direct bij dat als je alles zou kunnen

beredeneren of bevatten de magie verdwijnt.”

Koos: “Interessant is de verbinding cultuurmanagement,

waarbij het vooral gaat om het

bewustzijn. Wanneer je de juiste ingrediënten

inkoopt voor een recept en het net zo bereidt

als het kookboek voorschrijft, is dat geen garantie

dat het resultaat een geweldig gerecht

is. Het gaat erom dat jij gewapend met jouw

kennis magie creëert. Dat kan alleen op jouw

manier, door er je eigen draai aan te geven.”

Vincent: ”Dat met die kok is zo mooi. Ik zit

wel eens samen met een vriend, topkok Alain

Caron. Bij de één denk je ‘da’s lekker’, maar

als Alain het maakt… jeetje.” En hij glundert.

Koos hoopt dat een manager of ondernemer

die het boek leest zich realiseert dat ingrediënten,

zoals een goede opleidingen, vaardigheden

en goed personeel, niet voldoende

zijn, maar dat aanvullende inspanningen nodig

zijn. Startende ondernemers en managers

raadt Vincent aan oprecht te zijn en geen spelletjes

te spelen.

“Orkestleden hebben, net als de medewerkers

in een bedrijf, binnen drie minuten door

dat hun leider ervaring mist. Dat heb ik aan

het begin van mijn carrière meegemaakt. Ze

merken dat je nog niet zo handig bent, maar

als jij hen respecteert spelen mee. Zo niet,

kunnen ze meedogenloos zijn.” Interessant

is dat een dirigent een ondernemer is, vaak

zzp’er, die fungeert als interim-manager van

het orkest. Vincent: “Vroeger leidde je een orkest

soms wel 20 jaar achtereen. Dat komt bijna

niet meer voor, maar de afwisseling maakt

het werk leuker. Wat we tijdens lezingen, presentaties

of interactieve bijeenkomsten vertellen

aan een publiek dat vaak uit ondernemers

en/of liefhebbers van klassieke muziek bestaat,

is geen standaard verhaal. Het hangt af

van het bedrijf. We laten mensen ook dirigeren

om ze een idee te geven hoe dat voelt. Velen

begrijpen niet hoe het kan dat het lijkt alsof

de orkestleden helemaal niet naar jou kijken.

Dat doen ze alleen als het nodig is. Ze kijken

in hun noten, maar zien je wel. Eigenlijk voelen

ze je nog meer. Daarmee kun je mooie oefeningen

doen.”

EIGEN KLANK EN CULTUUR

“In de ideale situatie is een orkest een eigen

persoonlijkheid en hebben de leden een

eigen identiteit, cultuur en klank, waaraan je

ze kunt herkennen. Als je ervoor staat ga je als

het ware in dialoog. Dat is mooi.” Koos: “In

het Concertgebouworkest zit niemand meer

die gewerkt heeft onder Haitink. Die een-opeen-ervaring

van Haitinks leiderschap is weg.

Het DNA is er nog wel. Vanaf het moment

dat de 91-jarige Haitink voor het orkest gaat

staan ontstaat weer dat typische Haitinkgeluid,

zonder dat de musici hem ooit hebben

meegemaakt.” Volgens Vincent is dat net zo

gegaan bij Steve Jobs en Richard Branson,

wier DNA ook bepalend blijft. Apple en Virgin

hebben daardoor hun eigen identiteit.”

Dat geldt ook voor het Concertgebouworkest.

“Als ik als gast bij een orkest kom merk

ik aan de manier van spelen of het een goede

chef heeft. Afgelopen jaar was ik enkele keren

in Montreal bij het orkest van Yannick Nézet-

Séguin, die van 2008-2018 het Rotterdams

Philharmonisch Orkest leidde en nu de Metropolitan

Opera in New York dirigeert. Hij is

zo’n open communicator die iedereen in een

soort super stemming brengt en motiveert.

Als ik daar kom voel ik meteen die sfeer, net

zoals ik het ook voel als het bij een orkest niet

zo lekker gaat. Dat stukje extra maakt, ook bij

bedrijven, het verschil.”

Vincent de Kort is na een loopbaan als cellist en een studie orkestdirectie, begonnen

als assistent van Bernard Haitink en heeft als dirigent een grote internationale

carrière opgebouwd. Sinds zijn debuut in 1995 met het Oslo Filharmoniske Orkester,

op uitnodiging van topdirigent Mariss Jansons, reist hij de wereld rond als gast bij

gerenommeerde symfonieorkesten en operahuizen. Vincent geeft masterclasses

en seminars en is jurylid bij internationale concoursen en juryvoorzitter van het

AVROTROS-programma ‘Maestro’. Volgend jaar debuteert hij in het Lincoln Center

in New York. Vincent de Kort is een fanatieke hardloper, die twee marathons per

jaar loopt. Koos de Wilt, afkomstig uit een Vlaardingse supermarktfamilie, heeft

rechten gestudeerd in Rotterdam en later kunstgeschiedenis in Amsterdam. In

al zijn mediaprojecten komen het zakelijke, culturele en publieke samen. Koos

schrijft interviews, maakt magazines, online media, documentaires en geeft

lezingen. Hij schrijft boeken over kunst en management, zoals ‘Rembrandt Inc.’

(genomineerd voor managementboek van het jaar), ‘Think like an artist, don’t

act like one’ en ‘De kunst en het zakendoen’. Daarnaast was hij co-auteur van het

‘Managementboek van het Jaar 2019’, ‘Alles Transactie’ en schrijft nu mee aan een

boek over jong teamleiderschap met de winnende teamleider van het Vattenfall

Solar team (Business Contact) en over het opzetten van digitale marktplaatsen met

Freshheads, het bureau voor het opzetten ervan (Boom).

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

© RENE BOUWMAN

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 61


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

‘Tijd om de wereld

opnieuw uit te vinden’

ir. Thomas Rau

“Wanneer ‘urgent’ ‘actueel’ wordt is het meestal te laat. Als we de afgelopen periode iets geleerd hebben is het wel hoe

belangrijk het is vooruit te kijken. Problemen voor ons uitschuiven totdat ze ons 's ochtends aanstaren vanaf de voorpagina

van de krant leidt tot chaos en gehaaste beslissingen – om het nog niet eens te hebben over enorme hoeveelheden onnodig

menselijk lijden. Het is heus wel begrijpelijk, die neiging van ons om onze kop in het zand te steken; de huidige wereld is

al stressvol en onzeker genoeg, zonder dat we daar ook nog eens verregaande hervormingen van de wereld zoals we die

kennen aan toevoegen. In stormachtige periodes klampen we ons liever vast aan het bekende.”


Maar de storm die ons nog te wachten

staat is op die manier niet te ontwijken:

het is dit keer juist het bekende

– onze lineaire economie en de overconsumptie

die we tot leefstijl hebben verheven

– dat de storm in de eerste plaats veroorzaakt

heeft en nog altijd, in volle vaart, veroorzaakt.

We zullen ons deze keer dus over onze impuls

heen moeten zetten. De coronacrisis is

wat dat betreft een dwingende, maar ook een

bemoedigende duw in de rug.

Op dezelfde manier dat we als mensen –

gewoontedieren die we zijn – soms jarenlang

in een baan vast kunnen blijven zitten die ons

ongelukkig maakt, gewoon, omdat we ons het

opzeggen van de baan niet echt voor kunnen

stellen, zitten we namelijk al decennialang

vast in een systeem dat de grondstoffen en

materialen van onze planeet in een steeds hoger

tempo uitput. We weten inmiddels allang

© ERIC FECKEN FOTOGRAFIE

dat we moeten stoppen. Toch lukt het ons

niet: gewoon, omdat we ons het hervormen

van dat systeem niet echt kunnen voorstellen.

De wereld zoals we die kenden, komt echter

niet meer terug, zoveel is inmiddels duidelijk.

We zijn daarmee tijdelijk verlost van de onbeweeglijkheid

van een status quo: een min

of meer statische verzameling van gewoonten.

Onze huidige samenleving is – om een

term te lenen van de Poolse socioloog Zygmunt

Bauman – een vloeibare. Dit is dus onze

kans haar in een nieuwe vorm te gieten, voordat

ze wederom stolt. Hoewel we momenteel

allemaal onze eigen zorgen en problemen

hebben, is dit daarom niet het moment om

ons collectief terug te trekken in onze woonkamers:

dit is het moment en misschien wel

onze enige kans om onze wereld opnieuw uit

te vinden. Want ook die optie zal ons op een

dag abrupt ontnomen zijn.”

Thomas Rau (architect, ondernemer en innovator) ontwerpt gebouwen die energie produceren in plaats van gebruiken. Hij is een

der meest gevraagde sprekers over circulaire economie en innovatie, nationaal en internationaal.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

62

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Een mooiere samenleving


Maandenlang spraken we over

niets anders dan corona. Talkshows,

kranten en de gesprekjes

op straat hadden maar één onderwerp:

corona. Tot op het bot werd het

onderwerp uitgemolken en net toen corona

wegsijpelde en er weer wat ruimte

leek te komen om het ook eens over iets

anders te hebben, werd George Floyd gedood

en hadden we een nieuw avondvullend

onderwerp te pakken: racisme. Het

onderwerp beheerst momenteel alle debatten

en demonstraties die beide uit de

hand lopen want niemand gunt de ander

zijn mening. We haasten om elkaar

labels op te plakken; jij deugt en jij deugt

niet. Labels creëren intolerantie en dat is

precies de crux waar racisme om draait.

Discriminatie op ras is namelijk óók een

label dat op delen van onze bevolking geplakt

wordt. Een label dat ervoor zorgt

dat de een minder kansen krijgt dan de

ander. Ik heb medelijden met allochtone jongeren

die vanwege hun Marokkaanse achternaam

geen stageplek kunnen krijgen of met

de zwarte jongen die als enige uit zijn vriendengroepje

geweigerd wordt bij de deur van

een club.

Discriminatie is lelijk en moet uitgeroeid

worden, maar ik ben bang dat deze debatten

en demonstraties een averechts effect hebben.

Waarom zou er iets veranderen in de wereld

als een paar woedende gasten wekenlang hun

Annemarie van Gaal

GEVONDEN

GELD

143 TIPS

VOOR EEN

FINANCIEEL

SUCCESVOL

LEVEN

ANNEMARIE VAN GAAL

gal spuwen in talkshows? De televisiebeelden

waarin grote groepen agressieve demonstranten

massaal winkels plunderen, etalages

vernielen of beelden van hun sokkel trekken,

roepen alleen maar verontwaardiging

op en zullen er niet voor zorgen dat racisme

afneemt. Een oproep dat de arbeidsmarkt

meer moet doen aan de instroom van werknemers

met een andere culturele achtergrond

en daartoe via een quotum gedwongen moet

worden is volgens mij de oplossing niet. Zo

blijven we ‘labelen’ en dat is precies het probleem

waar racisme uit voortkomt. Als

we discriminatie uit willen roeien moeten

we streven naar een samenleving die

geen labels meer op mensen plakt.

Ik ben zelf fan van televisieprogramma’s

als ‘The Voice of Holland’ omdat

daar geselecteerd wordt op zangtalent

zonder dat je beïnvloed wordt door iemands

uiterlijk. Wel zo eerlijk en het

levert vaak verrassende zangtalenten

op die anders geen kans hadden gehad

om ontdekt te worden. Als we ditzelfde

principe nu eens gaan gebruiken

voor bijvoorbeeld de jongere die vanwege

zijn achternaam of huidskleur, geen

stageplek of baan kan krijgen? Scholen

en bedrijven zouden hier bijvoorbeeld

het voortouw kunnen nemen en jongeren

via een opdracht die ze moeten maken,

anoniem mee laten dingen naar een

stageplek of een baan. Wie de opdracht

het beste heeft gemaakt, krijgt de stageplek of

de baan, ongeacht zijn of haar huidskleur of

achternaam. Het mes snijdt hiermee aan twee

kanten: Het bedrijf krijgt de beste stagiair of

werknemer voor het type werkzaamheden dat

zij nodig hebben én de scholier of sollicitant

weet zeker dat hij op talent en inzet gekozen is

en dat zijn huidskleur, achternaam of welk ander

kenmerk dan ook, niet heeft meegespeeld.

Wel zo eerlijk en wie weet wat het voor mooie

verrassingen oplevert?”

Naast lezingen over succesvol ondernemerschap of over actuele onderwerpen, kan Annemarie van Gaal ook geboekt worden

voor lezingen over hoe je je persoonlijke financiën op orde krijgt. Recent is haar boek ‘Gevonden Geld’ verschenen met daarin 143

tips voor een financieel succesvol leven. Een lezing kan geboekt worden in combinatie met een afname van boeken zodat alle

toehoorders een boek cadeau krijgen én er thuis meteen mee aan de slag kunnen gaan.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 63


Strategisch

leiderschap

in de digitale

revolutie

COLUMN

prof. dr. Bob de Wit

“De impact van het grote aantal nieuwe technologieën

neemt snel toe, vooral digitale technologieën als

kunstmatige intelligentie en blockchain, maar ook

biotechnologie en technologieën die de ecologische

duurzaamheid verhogen. Hierdoor worden resultaten uit

het verleden – ‘feedbacks’ – steeds minder voorspellend

voor de toekomst. Een belangrijk gevolg hiervan is dat

toekomstverwachtingen steeds belangrijker én tegelijk

minder betrouwbaar worden. Dit vereist een ander type

strategisch leiderschap: de ‘feedforward’ leider.

N

Niet alleen de grote hoeveelheid nieuwe technologieën

zorgt voor veel impact, ook en vooral de nieuwe

combinaties tussen bestaande en nieuwe technologieën.

Robots zijn niet nieuw, het zijn immers machines, maar in

combinatie met digitale technologieën als optische technologie

en kunstmatige intelligentie ontstaan intelligente robots die

steeds beter menselijke taken kunnen uitvoeren en als kunstmatige

levensvormen kunnen worden beschouwd. De snelle

ontwikkeling van 3D-printen zorgt voor geheel nieuwe waardenketens,

‘industry’ platforms als Uber en Airbnb leiden tot

geheel nieuwe bedrijfstakstructuren en de blockchaintechnologie

maakt de ontwikkeling van een decentrale economie mogelijk.

De veranderingen zijn zo talrijk en vergaand dat met

recht kan worden gesproken van een revolutie die vele, zo niet

de meeste, kenmerken van de maatschappij gaat veranderen.

Een maatschappelijke revolutie dus.

‘FEEDFORWARD’ LEIDERSCHAP

De strategische besluiten die genomen gaan worden, zullen

tot veel en ingrijpende veranderingen leiden bij bedrijven en

64

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

© MARC DRIESSEN


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

andere organisaties. Weliswaar is verandering

van alle tijden en altijd het gevolg van strategische

beslissingen, de mate waarin kan worden

voortgebouwd op de bestaande situatie – en

dus ook onzekerheid over het onbekende – is

bepalend voor de inrichting van het strategieproces

en leiderschap. De meeste organisaties

bouwen voort op bestaande waardenproposities,

businessmodellen en verdienmodellen

en maken daarbij gebruik van analytische

instrumenten en feedbackinformatie. Echter,

als de toekomst fundamenteel anders is dan

het heden is de waarde van feedbackinformatie

beperkt, evenals de bruikbaarheid van analytische

instrumenten en methoden.

De fundamentele verandering die thans

gaande is, vereist een ander strategieproces

en ander leiderschap. Waar het huidige analytische

strategieproces vooral gericht is op

verbeteringen van bestaande waardenproposities

en van het bestaande businessmodel,

moet nu het creatief ontwikkelen van nieuwe

waardenproposities en nieuwe businessmodellen

de kern van het proces zijn. En hoewel

inspiratie kan worden gevonden uit voorbeelden

uit andere domeinen en bedrijfstakken,

de resultaten van externe analyses dus, ligt

de nadruk nu niet op analyses en ‘feedbacks’,

maar op visievorming en ‘feedforwards’. Uitgangspunt

is niet de huidige situatie, maar de

gewenste toekomstige andere situatie op basis

van een toekomstvisie. Aangezien de visie is

gebaseerd op verwachtingen en aannames die

vaak niet bewaarheid worden, is ook de visie

zelf een bewegend doel. Het is een permanent

bijstellen van de visie en een voortdurend bijsturen

van het strategieproces.

Het ontwikkelen van nieuwe waardenproposities

en businessmodellen is al moeilijk

voor startende ondernemers die geen rekening

hoeven te houden met bestaande belangen

en verwachtingen van aandeelhouders

en werknemers. Immers, vele startups mislukken

of leiden een marginaal bestaan. Voor

bestaande organisaties is het proces nog veel

complexer. Niet alleen moet wel met bestaande

verwachtingen en belangen worden omgegaan,

maar bovendien is het ontwikkelen

van nieuwe waardenproposities en businessmodellen

niet het enige strategische agendapunt.

Volledig inzetten op een geheel nieuwe

toekomst zou ten koste gaan van het managen

en verbeteren van de bestaande business en

daarmee het voortbestaan op korte en middellange

termijn in gevaar kunnen brengen.

Voor bestaande organisaties bestaat het strategieproces

dus uit twee grotendeels tegenovergestelde

processen: het blijven verbeteren

van de bestaande exploitatie en het exploreren

van toekomstige business. Dit is de strategische

paradox van exploitatie en exploratie.

Veel leiders zullen zich als een kat in een

vreemd pakhuis voelen, of anders verwoord:

als een klassieke violist in een experimentele

jamsessie van jazzmuzikanten. De eigenschap

van goede muzikanten is dat ze de interesse

en het vermogen hebben om in heel andere

muzieksoorten (na een ongemakkelijke periode)

mee te kunnen doen. Zo ook de toekomstige

leiders: de goede leiders passen zich aan

een nieuwe context aan en zetten hun toegevoegde

waarde anders in. Zij worden ‘feedforward’

leiders.”

‘Veel leiders zullen zich als een kat in een vreemd pakhuis

voelen, of anders verwoord: als een klassieke violist in een

experimentele jamsessie van jazzmuzikanten’

Bob de Wit is een wetenschappelijk strateeg en visionair die onze toekomst beeldend en voelbaar dichtbij brengt. Voor zijn

holistische perspectief maakt hij gebruik van alle relevante technologieën, van kunstmatige intelligentie tot biotechnologie en

van blockchain tot waterstof. Bob betoogt dat we aan de vooravond staan van revolutionaire veranderingen die veel verder gaan

dan een Vierde Industriële Revolutie. Het einde van het industriële tijdperk is een feit: de toekomst is niet meer wat zij geweest is.

Alle elementen van onze samenleving gaan veranderen. Met zijn visionaire perspectief inspireert Bob iedereen die de toekomst

wil vormgeven. Prof. dr. Bob de Wit is auteur van de wereldwijde bestseller ‘Strategy: An international perspective’(zevende editie,

2020), hoogleraar Strategisch Leiderschap aan Nyenrode Business Universiteit, oprichter van de Rotterdamse ‘strategy consultancy’

Strategy Works en lid van het Break-out Team. Zijn persoonlijke missie is het combineren van ‘academic rigor’ en ‘practical

relevance’. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 65


66

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


CRISES EN ONDERNEMERSCHAP IN HET RUBBEREN TEGELPARADIJS

‘Ga weer zelf denken, pak je

eigen verantwoordelijkheid’

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Marianne Zwagerman

Tekst: Jacques Geluk | Fotografie: Walter Kallenbach

Marianne Zwagerman is schrijver, columnist, innovatiestrateeg én veelgevraagd mediacriticus. Dat laatste is niet zo gek voor een

voormalige directeur Digitale Media bij de Telegraaf Media Groep, die ook nog eens aan de wieg heeft gestaan van de publieke

omroepen PowNed en WNL. Bovendien is deze ‘fatsoenlijke rechtse mevrouw’ altijd – ook in haar lezingen – scherp in haar

observaties en opmerkingen. Terugblikkend op de coronacrisis en vooruitkijkend naar de toekomst, zegt ze: “Nederland is een

rubberen tegelparadijs, waar alles is gericht op indamming van risico’s en de relatie tussen gezond verstand en ondernemerschap

totaal is weggeknuppeld. Ondernemers worden niet gehoord, behalve als ze een balkje voor hun ogen hebben, maar laten zich ook

niet horen. Dat heeft ons tijdens corona weer opgebroken. Gelukkig heeft een aantal van hen de laatste tijd toch de podia gepakt.”


Een noodwet is bij een crisis als deze absoluut

geen oplossing. Eerder was gezegd

dat als de curve van het aantal besmettingen

en IC-opnamen vlak was, we ons

leven weer konden oppakken. Op het moment

dat ze die wet wilden invoeren – om de

maatregelen in de noodverordening een juridische

basis te geven – was die situatie al bereikt,

dus ging het er alleen maar om de mensen

in het gareel te blijven houden. Ook als

dat niet meer nodig was.” Volgens Marianne

Zwagerman moeten we nu kijken welke lessen

we kunnen leren van wat is misgegaan en hoe

we ons kunnen voorbereiden op een nieuwe

crisis. “Dat kun je dom doen door een ijzeren

voorraad mondkapjes aan te leggen, maar de

volgende crisis heeft waarschijnlijk niets met

een virus te maken. Dan heb je niets aan gezichtsbedekking

of extra beademingsapparaten.

Misschien legt een buitenlandse mogendheid

ons internet wel lam. Dan is het ook snel

met ons gebeurd. Aan het begin van de coronacrisis

heb ik al gezegd dat er een permanente

minister moet komen die ervoor zorgt dat

de vitale infrastructuur overeind blijft, wat er

ook gebeurt.”

Wat we volgens Marianne niet moeten doen

is kiezen voor een rubberen tegelparadijsoplossing

die alle risico’s uitbant en de verantwoordelijkheid

bij ondernemers en burgers

weghaalt. “Daar moeten we vanaf ”, zegt ze vol

vuur. “We moeten achter dranghekken staan,

autogordels om, helmpjes op en nu dus anderhalve

meter afstand houden, maar mogen

daarover niet zelf beslissen. In het rubberen

tegelparadijs zijn ons eigen denken en onze eigen

verantwoordelijkheid uitgeschakeld. Tijdens

lezingen laat ik vaak een confronterende

foto zien van de monstertruck met enorme

banden die in Haaksbergen op het publiek inreed,

met daaronder de bebloede kleding van

de dodelijke slachtoffers. Ik vertel daarbij dat

een gemeenteambtenaar een vergunning had

afgegeven, er dranghekken stonden bewaakt

door mannen in gele hesjes en afzetlinten waren

gespannen en iedereen er zonder morren

achter ging staan. Iemand anders had immers

nagedacht over hun veiligheid. Maar wat als

zo’n monstertruck met gigantische ballonbanden

over auto’s zou rijden op een enorm weiland

ter grootte van tien voetbalvelden, met

bij de ingang een bord met de tekst ‘U mag zelf

bepalen waar u gaat staan, u gaat over uw eigen

veiligheid’? Dan zou niemand op vijf meter

afstand gaan staan met een kind op de arm

en een videocamera in de hand en zouden we

zelf nadenken. Maar dat mag niet meer. Dat

wordt voor ons gedaan, tijdens corona door

een minister van Volksgezondheid die dus

geen arts is. Daartegen moeten we ons verzetten.”

Daarom moeten volgens Marianne zeker

de ondernemers zelf verantwoordelijkheid

nemen en hun tenten opengooien in crises als

deze. Ze moeten niet zwichten voor bangmakerij.

“Als hun bedrijf een besmettingshaard

blijkt te zijn, moeten zij – en niet de overheid

– maatregelen nemen.” Ze vergelijkt het met

de klimaatdiscussie. “In een column die ik als

vervanger van Sylvain Ephimenco vorige zomer

mocht schrijven voor Trouw pakte ik de

klimaatgekkies aan die eveneens iedereen een

schuldgevoel wilden aanpraten: ‘Met bizarre

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 67


CRISES EN ONDERNEMERSCHAP IN HET RUBBEREN TEGELPARADIJS

aantijgingen wordt het fundament van welwillendheid weggetrokken maar om energieoverdracht en die is er niet via een beeldscherm. Ik

onder de grote groep burgers die best meestribbelend de energietransitie

wil ondergaan. De steun onder de bevolking brokkelt al af ’.” Het-

me heen heb. Ik heb geen contact met hen, maar wil hun energie erva-

werk al tien jaar thuis. Toch ga ik vaak ergens zitten waar ik mensen om

zelfde is gebeurd tijdens de coronacrisis, vindt ze. “Als de laffe mensen ren om m’n werk te kunnen doen. Wij kunnen niet in afgeslotenheid leven.

Zeg daarom nee tegen anderhalve meter, ik kan het niet hard ge-

die bang zijn voor het klimaat stoppen met voortplanten, houden we de

moedige over. Daar moeten we meer naartoe. Laat dat ook het belangrijkste

zijn dat we leren van deze crisis.”

zegt Marianne Zwagerman, een elitaire discussie. Veel mensen konden

noeg roepen. Het gaat in tegen alles dat menselijk is.” Thuiswerken is,

dat tijdens corona ook helemaal niet. “Ze zaten op

MINISTERIE VAN WEERBAARHEID

de vrachtwagen om de supermarkt te bevoorraden,

Marianne wil dat een rebelse denktank van en

maar konden onderweg nergens wat eten en ook

voor iedereen maximale creativiteit inzet en stimuleert

om uitdagingen te adresseren. Daarnaast

plaudisseren voor onze helden, maar ze vervolgens

niet plassen. Wel de spandoeken ophangen en ap-

pleit ze voor een ministerie van Weerbaarheid, dat

een zin later in de discussie weer totaal vergeten.”

‘Een tablet

de plaats moet innemen van het ministerie van

Defensie. “Dat is toch al een farce. In de Tweede

GEDWEEË HONDJES

vervangt het

Wereldoorlog konden we ons al niet verdedigen

Over de manier waarop omroepen en andere

en toen hadden we nog van alles dat we nu niet

media als gedweeë hondjes achter de overheid en

menselijk

meer hebben. Het ministerie van Weerbaarheid

het RIVM zijn aangelopen is de mediacriticus ook

kent slechts één doel: alle inwoners van Nederland

niet enthousiast. De kritische noot die je van journalisten

zou verwachten is lange tijd nauwelijks ge-

contact niet’

weerbaar maken. Of het nu gaat om een virus, een

dijkdoorbraak of een platgelegd internet, alle creativiteit

en ondernemerschap moeten we in één klap

tegen anderhalve meter’, op een moment dat nog

hoord. “BNR vond een van mijn columns ‘Zeg nee

aanboren en scenario’s voorbereiden om te voorkomen

dat we net als bij corona totaal worden ver-

is wel uitgezonden, wat BNR siert, maar de presen-

niemand dat zei, gevaarlijk en risicovol. De column

rast”, aldus Marianne, die dat ministerie graag zou leiden en vindt dat we tator van dienst moest vooraf benadrukken van de hoofdredactie dat de

dit soort discussies nu moeten voeren. “In elk kabinet moet een Maurice

de Hond zitten, een extreme bèta die data en cijfers zonder emoties jaar columnist en ze hebben dat nooit eerder gedaan. Dat was een beet-

mening van de columnist niet de hunne representeerde. Ik ben er al vijf

kan beoordelen, zaken analyseert en indien nodig op de rem trapt of je gek, maar maakte twee dingen duidelijk. Iedereen zat in een massapsychose

en werd door angst geregeerd. Niemand, van Mark Rutte tot

een veto kan uitspreken. We hebben ook een arts als minister van Volksgezondheid

nodig, geen omhooggevallen basisschoolleraar met kleurrijke

schoenen. In mijn boek ‘Kluitjesvolk’ schreef ik het al: de macht nemen voor het feit dat misschien iemand zou doodgaan die het had

de hoofdredacteur van de Volkskrant, wilde de verantwoordelijkheid

moet terug naar het ambacht, naar vakmensen die hun vak kennen en kunnen overleven.” Marianne begrijpt dat in het begin iedereen vanuit

niet naar bestuurders en andere uitwisselbare luitjes die morgen weer die angst zeer voorzichtig was en besefte dat we een gedragsverandering

moeten doormaken, maar ook dat de opvoedkundige rol die velen

wat anders doen.”

dan aannemen geen blijvertje kan zijn. “Ik heb een goed gesprek gehad

met de hoofdredacteur van BNR, Mireille van Ark, toen iedereen

‘GEEN LEVEN ZONDER LIVE’

Vindt Marianne Zwagerman achteraf dat het stimuleren van thuiswerken

een goede remedie is om virussen te stoppen? “Er is een gero-

kreeg enorme bijval op LinkedIn, waar vooral ondernemers, managers

nog gedwee alle protocollen volgde. Het was ook haar lakmoesproef. Ik

mantiseerd beeld ontstaan dat thuiswerken voor alles een oplossing is. en bestuurders zitten, terwijl ik in andere media echt werd afgeslacht.

Deels is dat waar. Een vriendin heeft als zzp’er een advieskantoor voor Roderick van Grieken schreef in een column dat ik mij door emoties

hypotheken op de Zuidas, wat duizenden euro’s per maand kost. Ze liet regeren! MAX-baas Jan Slagter begon zowat een haatcampagne tegen

mij. Beiden doordat ik hele oude mensen had omschreven als ‘dor

heeft gemerkt dat ze mensen ook vanuit huis aan hypotheken kan helpen

en haar kantoor opgezegd. Dat is fijn voor haar en anderen, maar hout’, omdat zij niets meer bijdragen aan de maatschappij, voorbij de

we hebben vooral ingezien dat een tablet het menselijk contact niet vervangt.

Bellen met oma in het verpleeghuis is geen doekje voor het bloe-

hebben. Ik ga uit van feiten en cijfers, niet van emoties. Onder mijn ‘dor

gemiddelde levensverwachting zijn en hooguit nog twee jaar te leven

den. Oma wil dat je langskomt, haar vasthoudt en zegt dat het allemaal

goed komt. In een column voor BNR heb ik laatst gezegd dat we meeste mensen die officieel aan corona zouden zijn gestorven, zijn ge-

hout’-metafoor lag dus een hele analyse, ik wist waarover ik het had. De

niet moeten wennen aan een leven zonder live. Een quarantaineconcert

met Luke Nelson, Willie’s zoon, is niet hetzelfde als zijn liveoptrezaak

borstkanker, maar ze was op. Heel vaak staat ook hartfalen als

woon overleden aan ouderdom. Mijn oma van 91 kreeg als doodsoorden

bijwonen in de Melkweg. Het gaat niet alleen om saamhorigheid, doodsoorzaak op het overlijdenscertificaat. Uiteindelijk stopt je hart er

68 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


CRISES EN ONDERNEMERSCHAP IN HET RUBBEREN TEGELPARADIJS

altijd mee. Dat vervuilt de discussie enorm.”

“Weet je, de primaire angst voor het virus

was terecht! Als nieuwsjunk volg ik alles.

Daardoor ben ik vaak eerder op de hoogte.

Die eerste weken heb ik ook rekening gehouden

met mijn ouders. Ze zijn 75. Mijn vader

is best ernstig ziek, behoort tot een kwetsbare

groep. Ik heb tegen hen gezegd: ‘Let op, ga niet

naar het tuincentrum, blijf een beetje thuis,

was je handen’.” Lachend: “Ik hoop dat maatregelen

in supermarkten blijven. Dat ze je karretje

schoonmaken en niet allemaal tegelijk

naar binnen mag.” Dan: “Rutte zei de hele tijd:

‘We sturen in de mist, weten niks, het virus

is onbekend’. Dat was waar, maar uiteindelijk

niet vol te houden. Of het nou de coronacrisis

is, of welke dan ook, elke week dat je verder

komt heb je meer ervaring, data en cijfers

en dan kun je wél gaan sturen. Die slag is door

de politiek niet gemaakt. Maurice de Hond,

die zich echt het debat in geknokt heeft en met

data kwam, is eerst als gekke Henkie weggestuurd,

terwijl hij terecht zegt zijn hele leven

al met data te werken. Dat is zijn vak. Luister

naar hem. Als je meer weet, kun je minder

bang worden en risico’s beter inschatten.”

‘Ons eigen denken

is uitgeschakeld’

‘LOCKDOWN’ TE GROF

Ze is op zich ‘helemaal niet zo kritisch over

het kabinetsbeleid en het RIVM’. Ga er maar

aan staan, zegt Marianne. “Met heel weinig

kennis moeilijke besluiten moeten nemen.

Daar is deels paniek ingeslopen. Dat kun je

niemand verwijten, iedereen heeft daar wel

last van gehad. Ik heb alle debatten en alle

zeer duidelijke presentaties van Jaap van Dissel

(RIVM) in de Tweede Kamer gevolgd. Op

het moment van de ‘lockdown’, 16 maart, was

het reproductiegetal, de hoeveelheid anderen

die één coronapatiënt besmet, al onder de 1

gezakt. Alle maatregelen erna hadden daar eigenlijk

geen effect meer op. Van Dissel liet dat

meerdere keren met grafieken en statistieken

zien. Die hele lockdown is te grof geweest en

had achteraf weinig zin. De discussie daarover

mocht je bijna niet voeren. Dat blijkt ook uit

hoe hard iemand als Maurice de Hond moest

en moet vechten om dat verhaal te blijven vertellen.”

Rutte heeft de maatregelen niet altijd

even subtiel gebracht. “Toen de kappers dicht

moesten, zei hij tijdens de persconferentie

‘Dan ga je even vier weken niet’. Hij redeneerde

vanuit de consument, niet vanuit de ondernemer.

Het ondernemersbelang werd op alle

fronten door de politiek, in de media en eigenlijk

overal niet meegenomen. Ook de grofmazigheid

in de maatregelen (waarom wel bij elkaar

met mondkapje in het vliegtuig en niet in

de theaterzaal?) werkte averechts. Of touringcarbedrijven

die aanvankelijk twaalf mensen

mochten vervoeren, waar ze niets aan hadden,

omdat het niet rendabel was.”

SLOOP RUBBEREN TEGELPARADIJS

“In mijn lezingen sta ik vaak voor groepen

ondernemers. Dan vertel ik altijd over

het rubberen tegelparadijs, dat we gezamenlijk

moeten slopen. Iedereen loopt als een mak

schaap achter alle regelgeving aan, zonder

zich af te vragen waarom. Stop daar vandaag

met z’n allen mee. Ik verkondig die boodschap

al vier jaar, maar toen de coronacrisis kwam

is iedereen tot in de tien maal overtreffende

trap als makke schaapjes achter elkaar aan

gekropen. Dat was voor mij het ultieme bewijs

dat ik misschien nog wel tien jaar doormoet

met mijn verhaal, dat als belangrijk thema

heeft dat ondernemerschap alles oplost. Er

is nog nooit iets opgelost door een politicus,

die hooguit een doel kan stellen, zoals minder

CO₂-uitstoot. Uiteindelijk is het dan wel de

ondernemer die een elektrische auto, windmolen

of iets anders bedenkt. Zonder ondernemers

zaten we nog in grotten bij open vuur

en hadden we allemaal longaandoeningen.

Collectief zijn ondernemers tijdens corona

tekortgeschoten, maar individueel zijn ze met

geweldige ideeën gekomen. Zoals de restauranthouder

die op Moederdag geen ontbijtje

mocht serveren, terwijl hotels dat wel mochten

voor hun gasten. Hij liet, in samenwerking

met het plaatselijke camperbedrijf, campers

voor zijn deur zetten en verhuurde die als hotelkamers.

Zijn gasten kon hij daardoor toch

een ontbijtje serveren.”

Innovatiestrateeg Marianne Zwagerman helpt mensen en bedrijven ‘schaamteloos en onverschrokken’ te leven en ondernemen.

Daarnaast is ze schrijver (‘Een webshop is geen carrière, ontsnap uit het mutsenparadijs’, ‘Kluitjesvolk’), mediacriticus en columnist

(onder meer bij BNR en De Telegraaf). Bovendien publiceert ze in andere kanten en tijdschriften. Specialisaties: innovatie, (publieke)

omroep, kranten, journalistiek, internet en sociale media. ‘Weten waar je naartoe wilt en zorgen dat je er komt’ (verandering dus) is

de rode draad in haar workshops en lezingen. Als succesvolle carrièrevrouw – ze was de eerste vrouwelijke directeur van de Telegraaf

Media Groep – wil zij vrouwen inspireren meer van hun werkende leven te maken en de lat hoger te leggen.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 69


SAMENLEVING

‘Democratie moet een

mentaliteit zijn’

Boris van der Ham

Acteur, schrijver, bestuurder en voormalig Tweede Kamerlid Boris van der Ham is een groot pleitbezorger van een

democratische mentaliteit. “Een samenleving is het sterkst waarin afspraken door de mensen worden doorvoeld –

ook al hebben ze een wat afwijkende mening.” Van der Ham hoopt dat Nederlanders weer massaler dan nu gebruik

maken van hun recht zich te verenigingen en organiseren. Hij vindt dat eigenlijk een morele plicht. In het najaar van

2020 komt zijn nieuwe boek ‘Wat vrije mensen bindt’ uit waarin hij dit onder meer bepleit.


Ik vraag me voortdurend af wat een samenleving

bij elkaar houdt die heel vrij is. Ik heb

dat de afgelopen acht jaar onder meer gedaan

met de pet op van voorzitter van het Humanistisch

Verbond, dat de seculiere levensbeschouwing

in Nederland vertegenwoordigt.

Ik doe dat ook bij Humanists International in

Londen, de koepel van alle humanistische organisaties

wereldwijd.” Zijn visie klinkt ook

door in de vele andere bestuurlijke functies

die hij vervult in de zorg, de cultuur en het

bedrijfsleven. “Ik ben een lapjeskat, die houdt

van diversiteit. Ooit studeerde ik af aan de Toneelacademie

Maastricht, was acteur, ben 10

jaar Kamerlid geweest. Nu ben ik ook voorzitter

van onder meer de Vereniging Gehandicaptenzorg

Nederland en in het bedrijfsleven

bij de Afvalverwerkers en de Franchisegevers.

En af en toe acteer ik nog. Dit jaar nog in de

politieserie ‘Smeris’. En in het najaar komt er

zelfs een album uit met oude Nederlandstalige

liedjes”, zegt Van der Ham.

Als schrijver komen de dilemma’s van vrijheid

regelmatig terug. Eerder dit jaar is een geactualiseerde

heruitgave verschenen van zijn

boek ‘De vrije moraal’, dat gaat over de moraliteitsdebatten

die de afgelopen twee eeuwen

in Nederland zijn gevoerd. In zijn boek ‘De

koning kun je niet spelen’ gaat het over leiderschap

gekoppeld aan oude theatrale wetten.

Van der Ham: “Belangrijk is dat steeds aan de

orde komt wat onze vrije samenleving bij elkaar

houdt en hoe je die inricht om ervoor te

zorgen dat de individuen die onze maatschappij

maken zich onderdeel voelen van een geheel.

Ondanks alle verschillen die er zijn. Dat

is de insteek ook van mijn nieuwe boek ‘Wat

vrije mensen bindt’.”

POSITIEVE KIJK

Door de coronacrisis is de afgelopen tijd

een nadruk komen te liggen op het beperken

van vrijheid. Boris van der Ham: “Die ervaring

heeft ook een positieve kant. Vaak wordt

gezegd dat mensen individuen zijn die nauwelijks

naar elkaar omkijken. Deze crisis liet

juist het omgekeerde zien. We realiseren ons

hoe graag we elkaar eigenlijk willen ontmoeten

in de kroeg, het theater, het voetbalstadion,

tijdens zomerfestivals of bij de zangvereniging

en dat we die structuren van samenhang

echt missen als ze er even niet zijn. Cultuur,

gezelligheid, muziek of sport, maar ook vrijwilligerswerk

– het is geen overbodige luxe,

het is essentieel om kleur aan ons leven te geven.

Maar dat is niet gratis. Het bestaat allemaal

bij de gratie van organisaties, verenigingen,

vrijwilligers en de gezamenlijke wil om in

dit soort dingen te investeren.”

ORGANISEREN EN VERENIGEN

“Wat maakt onze samenleving sterk? Dat

tijdens zo’n crisis blijkt dat zoveel mensen in

Nederland zich verenigen in clubjes en kleine

organisaties, die samen de maatschappelijke

ruggengraat van onze samenleving vormen.

Helaas zijn dat wel steeds minder mensen.

Een groeiend aantal mensen vindt het vaak

niet belangrijk genoeg lid van iets te worden

en zich te committeren. De crisis leert

ons echter dat deze vormen van samenhang

nu juist zo belangrijk zijn, en waarop we kunnen

terugvallen. Het is in Nederland niet alleen

een recht je te verenigingen en organiseren,

maar wat mij betreft eveneens een morele

plicht. Het is ook belangrijk voor onze democratie.

We moeten in kleine vormen steeds

blijven oefenen aan onze gemeenschappelijke

democratische mentaliteit. Die is nodig

om iedereen zich te laten realiseren dat hun

standpunt ertoe doet, en dat we tegelijk ook

tot een soort consensus moeten komen. Een

samenleving waarin afspraken door de mensen

worden doorvoeld – ook al hebben ze een

wat afwijkende mening – is het sterkst. Om als

grote samenleving sterk te staan, zijn de kleine

70

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


SAMENLEVING

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

verbanden – van de voetbalvereniging, de natuurorganisatie

tot de zangclub – essentieel. ”

© MARC DEURLO

‘Ik ben een

lapjeskat. Van

bestuurder

tot aan acteur

in de tv-serie

‘Smeris’’

DYNAMISCH DEBAT

Mogen mensen wat anders vinden? “Zeker,

dat is de dynamiek. Een democratische mentaliteit

houdt ook in het mogen bevechten van

een bestaande meerderheidsopvatting. Afwijkende

meningen moeten onderdeel zijn van

het maatschappelijk debat. Idealiter gaat het

in een democratie niet alleen over de meerderheid

die beslist, maar juist ook over individuen

die het recht hebben te zeggen dat de

keizer geen kleren aanheeft en het helemaal

anders moet. Daarmee houd je het vers. Je ziet

dat mensen die de status quo aanvechten, vaak

eerst worden beschimpt. Hun opvattingen

worden weggezet als onbelangrijk of bedoeld

om ruzie te zoeken. Uiteindelijk kan blijken

dat ze toch een snaar hebben geraakt en mensen

weten te overtuigen, ook omdat ze consequent

aan hun standpunten vasthouden. Het

gaat dan niet alleen over wel of geen mondkapjesplicht,

maar ook over wat we van ons

koloniale verleden vinden, ons onderwijssysteem

en de marktwerking in de zorg. Hoon

kan veranderen in een nieuw meerderheidsstandpunt

en die dynamiek hoort bij de democratische

mentaliteit.” Van der Ham plaatst

een kanttekening.

Net als in alle processen is de pendule altijd

geneigd door te slaan naar de ene of de

andere kant, waardoor een gewenst evenwicht

steeds opnieuw bevestiging behoeft. Hij constateert

bovendien opnieuw dat onze behoorlijke

democratische mentaliteit op het spel

staat doordat we ons minder organiseren.

Gevolg daarvan is dat niet elke opvatting in

het maatschappelijk debat een even hoorbare

stem heeft.

CULTUUR EN HET VRIJE DEBAT

“Het debat is essentieel. Maar sommige dingen

zijn eerder via theater, boeken, televisiefilms,

muziek of een andere manier te adresseren

dan in een praatprogramma. Daarin

worden maatschappelijke debatten over

moeilijke situaties vaak platgeslagen en er

wordt soms nauwelijks naar elkaar geluisterd.

Een paar jaar geleden speelde ik in een toneelstuk

dat ging over racisme. Omdat het zulke

goede teksten had, geestig was, maar ook heel

precies de dilemma’s invoelbaar maakte, liet

dat het publiek meer nadenken dan na het zoveelste

schreeuwdebatje op tv. Ook weer een

voorbeeld waarin blijkt dat kunst en cultuur

belangrijk zijn voor de samenhang in onze samenleving.

Shakespeare zei het al: ‘Kunst is de

spiegel voor onze natuur. Zonder die spiegel

functioneren we minder goed’.”

Boris van der Ham (1973) is bestuurder, acteur, spreker en schrijver. Tussen 2002 en 2012 was hij volksvertegenwoordiger en werd

twee keer met voorkeurstemmen gekozen. Boeken van zijn hand onder andere: ‘Wat vrije mensen bindt’, ‘De vrije moraal’, ‘Nieuwe

vrijdenkers’ en ‘De koning kun je niet spelen.’ Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 71


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Peter Ros


Tweede week van maart, een schijnbaar

onzichtbare kracht ontregelt Nederland.

Waar normaal gesproken de

maanden in het voorjaar bol staan van de zakelijke

evenementen en seminars, was er nu

een heel andere dynamiek. We gingen massaal

zoomen, teamen en skypen.

Providers werkten overuren om de verbindingen

thuis te upgraden, de laptops, beeldschermen

en headsets waren niet aan te slepen.

De digitale transitie heeft een enorme

duw in de rug gekregen. En, zoals verwacht,

is deze ingezet op ‘C’-level. Echter blijkt de

urgentie die Covid-19 veroorzaakte vele malen groter dan die de CEO, CIO en

CTO ooit hadden kunnen aanbrengen.

© ESTHER VERMARS

Ik hoop dat de thuiswerkimpuls niet van korte duur blijkt te zijn. Het brengt

veel voordelen met zich mee. Weinig reistijd (en auto’s op de weg!), korte besluitlijnen

en efficiëntere meetings om maar wat te noemen. Op de wat langere termijn

hebben we zelfs de mogelijkheid om de woningnood op te lossen met de

vrijgekomen vierkante meters kantoorruimte! Onder druk blijkt veel vloeibaar.

Ook ik heb volop geëxperimenteerd met het online overbrengen van kennis,

inzicht en energie. Leuke webinars mogen geven, aan podcasts meegedaan

en samen met een aantal vakbroeders zelfs een heuse ‘thuiswerkshow’ opgezet.

En toch…

Als ik één ding geleerd heb dan is het dat we die evenementen, seminars en

conferenties vooral organiseren om te verbinden. Mensen willen elkaar ontmoeten,

verrast worden en geïnspireerd raken. Natuurlijk kan dat online ook

(een beetje). Maar de energie van de live verbinding blijft meestal uit.

VERBINDING

OFFLINE

Daarnaast, wanneer er een live evenement georganiseerd wordt, organiseer

je ook de kracht van de toevallige ontmoeting. De ruimte die een live ontmoeting

biedt is misschien minder efficiënt, maar door (onverwachte) verbindingen

vaak verrassend effectief.

De gebleken inzet en betrokkenheid van het thuiswerkende individu levert

veel organisaties veel meer op dan kantoorruimte. Het levert letterlijk tijd en

ruimte voor vertrouwen in de samenwerking. Tijd en ruimte die we kunnen

steken in waardevolle bijeenkomsten (van welke soort dan ook). Ontmoetingen

waar we verbinden, elkaar inspireren en de intentie zetten om naar een fijnere

wereld te ontwikkelen.”

Peter Ros is toekomst strateeg, auteur van het boek ‘Warorde’ en

spreker over (technologische) innovatie en organisatie dynamieken.

Voor boekingen of meer informatie

T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

72

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Eindspel

Harm Edens


Tegen de tijd dat u dit leest zitten we hopelijk

niet in een 2e golf, maar kunnen

we de boel met wat lokale beperkingen

onder controle houden. Dat geeft ons een fijn

gevoel… we hebben weer grip op de situatie

en daar zijn we trots op. We hebben ons leven

terug. Dat er ondertussen veel grotere bedreigingen

de fundamenten van onze beschaving

aan het wegvreten zijn, negeren we. Dat

is te groot, daar kunnen we niks mee, dus dat

bestaat niet. Nou, okee… door drie hete zomers

beginnen we af en toe last te krijgen van

droogte, dus gaan we de Waterschappen aansporen

om wat meer water vast te houden.

Opgelost. Maar de steeds snellere klimaatverandering,

de toenemende schaarste in grondstoffen

(de komende 25 jaar raken bijna 50

elementaire materialen op) en de schrikbarende

afname in biodiversiteit en biomassa op

de hele wereld z ijn zo onvoorstelbaar dat we

dat maar niet eens proberen. Terwijl er geen

ontkomen aan is. We moeten veranderen. In

een totaal door-geïndividualiseerde samenleving

is dat heel lastig. We zijn kuddedieren, we

kunnen niet zo veel in ons eentje. Dus laten we

het samen doen. We hebben nog tien jaar om

ons hachje te redden. En gelukkig beginnen er

op veel plaatsen dingen te schuiven, zowel bij

de overheid, het bedrijfsleven als de burgers.

We zoeken elkaar meer op en krijgen een beter

beeld van hoe die nieuwe wereld eruit moet

gaan zien. Maar we moeten versnellen.

Met Raindance gaan we actief CO 2

uit de

atmosfeer halen. In tien jaar gaan we twee

keer de oppervlakte van Europa vergroenen

in de wereld, met name in Afrika. Lokale regensystemen

herstellen, de landbouw integreren.

Met Climate Cleanup gaan we de gigantische

hoeveelheden zeewier voor de kust van

Brazilië te lijf waar heel veel CO 2

in verstopt

zit. Samen met andere natuurlijke oplossingen

willen we 1500 gigaton CO 2

gaan verwijderen.

In 'The Green Quest' bij BNR maken

we elk jaar kennis met 40 prachtige innovaties,

die ons gaan helpen om samen die betere

wereld te maken. We zijn er elke dag mee bezig,

steeds meer verbindingen worden er wereldwijd

gelegd, maar we kunnen nog wel wat

hulp gebruiken! Want de tijd is op, het loopt

niet met een sisser af, het eindspel is begonnen.

Eén troost hebben we. In je eentje veranderen

is eng, maar samen veranderen is fijn.

Doen jullie mee?”

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 73


COLUMN

Een goede leider is een kwetsbare leider

drs. Jeroen Smit

Welke leider durft een plan te maken voor 2030 of zelfs voor 2040? Ik ken ze nauwelijks. Zowel in de politiek als in het bedrijfsleven regeren de

dagkoersen. De angst om verder te kijken is groot, we leven immers in een ‘VUCA-wereld’: ‘Volatile, Uncertain, Complex and Ambiguous’. De

massieve overval door het coronavirus is daarvan het recente meest dramatische bewijs.


In het bedrijfsleven regeren economen, bedrijfskundigen, juristen, techneuten; allemaal

goed bedoelende slimme leiders die vooral zijn getraind op het hanteerbaar

maken van de wereld om hen heen. Ze willen betrouwbaar en dus voorspelbaar

zijn in hun analyses en rekensommen. Ze willen beloftes nakomen, in controle

DIRECT NAAR

zijn. Wie in controle is vliegt niet uit de bocht. Maar dan kijk je dus ook niet echt verder,

neem je geen duidelijke verantwoordelijkheid voor wat er op de wereld en dus

ZIJN PROFIEL

op jouw organisatie na die bocht allemaal afkomt.

Virologen zijn daar duidelijk over: een virus zorgt voor een natuurlijk herstel als

steeds meer mensen en dieren steeds dichter op elkaar komen te zitten. We hoeven

maar even na te denken om ons te realiseren dat virussen nog maar het begin zijn

van dit onvermijdelijke ‘natuurlijk herstel’.

De wijze waarop we de afgelopen decennia onze welvaart hebben laten groeien

heeft voor veel onevenwichtigheden gezorgd. Denk aan het klimaatvraagstuk, het

vernietigen van biodiversiteit, het dramatisch groeiende gat tussen arm en rijk. Een

echte leider weet dat hij met zijn-haar organisatie een bijdrage moet leveren aan de

oplossing van deze grote vraagstukken. Er is geen planeet B, we moeten met elkaar

aan de slag om ervoor te zorgen dat ook de generaties na ons een prettig leven kunnen

leiden op deze aarde. Ook uit eigenbelang trouwens, alleen zo kan een organisatie

over 10-20 jaar nog relevant, succesvol zijn. Bovendien lopen de toekomstige

kosten van het verleggen van de koers alleen maar op naarmate de keuze hiervoor

wordt uitgesteld.

© SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH

NIEUWE INNOVATIEVE OPLOSSINGEN

Dit ongebaande pad is per definitie extreem veeleisend, vraagt om compleet nieuwe

innovatieve oplossingen, om circulaire-inclusieve creativiteit, om enorme investeringen

in het ongewisse. En eist tot nu toe nog onbespreekbaar geachte nieuwe samenwerkingen

en krachtenbundelingen. De zoektocht begint met een ambitieus

plan voor 2030 en als je echt moedig bent voor 2040. Zo’n plan vraagt om een andere

manier van denken, erkennen dat je het niet weet, dat je kwetsbaar bent. De

doelstellingen met zo’n verre horizon staan niet in steen gebeiteld, dat kan helemaal

niet. De omstandigheden veranderen constant, vragen om een permanente bijstelling

van de plannen. Maar die doelstellingen geven ondertussen wel een duidelijke

richting aan met ingrijpende consequenties voor de handelingen in het hier en nu.

Het voelen van deze enorme verantwoordelijkheid maakt kwetsbaar. Wie die kwetsbaarheid

durft te omarmen, van daaruit leiding durft te geven, verdient het om in

deze tijd aan het roer te staan.”

Jeroen Smit is journalist-schrijver van ‘De Prooi’ en ‘Het Grote Gevecht & het eenzame gelijk van Paul Polman’.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

74

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

Zo helpen we samen

het virus om zeep

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Jasper Gabriëlse

Puur toeval is het, dat we in november 2019 twee handzepen introduceerden. Slechts enkele maanden voordat het

COVID-19 virus in Nederland zou toeslaan en handzeep tot één van de belangrijkste bestrijdingsmiddelen in een

pandemie zou promoveren. Dat we rekening moesten houden met een snelle stijging in de vraag naar die handzepen,

had ik in ons team al duidelijk gemaakt. “Ongeveer 40% boven verwachting” – zei ik, voor de zekerheid…


Dit was nadat ik in februari in Duitsland op een beurs was, waar

ik merkte dat het coronavirus ook in Europa een serieuze impact

kon gaan hebben. We mochten al geen handen schudden,

en niemand durfde eigenlijk nog de Chinese beurshal in. Hoe serieus

het ging worden, kon ik blijkbaar totaal niet overzien. In de eerste week

van april was de vraag naar onze handzeep 1000% van wat die eerst was.

Een vertienvoudiging van de vraag, ontstaan in een escalatie

van enkele weken. Terwijl het maken van een

product als het onze – van begin tot eind – al snel

8-10 weken duurt.

Het was niet de eerste keer dat we een crisis

meemaakten bij Seepje. In april 2015 werden

we opgeschud door een serie verschrikkelijke

aardbevingen in Nepal. Op dat moment was

onze vriend Hari in Nepal al jaren de enige leverancier

van ons belangrijkste ingrediënt: de Sapindus-schillen.

Die schillen waar we op natuurlijke

wijze de was mee kunnen doen, die ons in staat

stelden een wasmiddelbedrijf te starten voor een

schonere wereld.

De werkplaats in Kathmandu stortte in en onze

schillen waren niet langer leverbaar. Medewerkers

van Hari waren vermist, hij was vrienden

en familie kwijt. Wij konden niet anders

dan hen zo goed mogelijk van dienst

zijn door een crowdfunding-campagne

op te zetten. Zo zamelden

we met de hulp van 1200 klanten

geld in om twee reddingsacties op te zetten in Nepal, waarmee we

ongeveer 1300 mensen in Nepal konden voorzien van water, voedsel,

medicijnen, tenten en meer. Door tegelijkertijd andere leveranciers aan

te sluiten konden we de continuïteit waarborgen en onze plek in de

schappen behouden.

Ook tijdens de recente COVID-19 virusuitbraak waren ingrediënten

en verpakkingsonderdelen niet leverbaar, leveranciers kampten

met hoog verzuim en enorme vraagstijging. Terwijl we natuurlijk

van geluk mogen spreken dat we in deze pandemie met

een stijgende vraag te maken hebben.

Een crisis legt risico’s en zwaktes bloot. En het is de

taak van een ondernemer om bedreigingen te weren en

risico’s te verkleinen. We hebben geleerd van de aardbeving

in 2015 waardoor we inmiddels werken met

grote voorraden, die we bij meerdere verschillende leveranciers

inkopen. Altijd al behandelen we onze leveranciers

als onze klanten, omdat ook zij onderdeel zijn

van onze keten. We bouwen aan een sterk team vol daadkracht

en ondernemerschap. Dat alles betaalt zich uit.

Elke dag, en vooral in een crisis. In 2015 zaten we

met een stijgende vraag in Nederland en een bijna

onmogelijk te waarborgen continuïteit. In

2020 wederom. Het lukt toen, en het lukte

nu weer – zodat we samen het virus om

zeep kunnen helpen.”

Voor boekingen of meer

informatie | T 010 - 433 33 22

speakersacademy.nl

© NENA STOKS

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

75


ademen ontstaan

neurologische

connecties,

stressmechanismen

in de hersenen’

76

‘Door rustig te

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


GEZONDHEID

‘Mens kan immuunsysteem

beïnvloeden, maar wat de boer

niet kent vreet hij niet’

Wim Hof

Tekst: Jacques Geluk | Fotografie: ©Innerfire

Ademhalingsoefeningen, geestkracht (onze wil) en dagelijks een koude douche of een ijsbad zijn de drie pilaren van de Wim Hof Methode.

Het onmogelijke is nu mogelijk. De mens is in staat het autonome zenuwstelsel en immuunsysteem vrijwillig te beïnvloeden. Onderzoekers

van het Radboud UMC Nijmegen hebben dat al enkele jaren geleden bewezen en sindsdien laat de ‘Ice man’ in veel experimenten,

optredens en video’s zien dat zijn methode “kan helpen ziekten te overwinnen of voorkomen, de geestelijke gezondheid en fysieke

prestaties te verbeteren en zelfs de fysiologie te beheersen. De stressor koude is geen vijand, maar stimuleert juist.” Wie dit pad volgt

herstelt de verbinding met zijn of haar spirituele natuur. Hoe dat in zijn werk gaat vertelt Wim in dit interview, in zijn nieuwe boek dat in

oktober verschijnt en in een speelfilm over zijn leven, waarin Joseph Fiennes hem speelt én is. “Hij doet alles wat ik ook doe.”

T

Twintig jaar geleden, in februari 2000, spreken Wim Hof en ik elkaar

voor de eerste keer. De dan 40-jarige Amsterdammer staat

aan de vooravond van een unieke uitdaging: gekleed in slechts

een korte broek de North Col, de ijswand van de Mount Everest, beklimmen.

“Voor wie geïnspireerd is, is de weg nooit te lang”, aldus Hof

toen, die even daarvoor in Tibet op vijf kilometer hoogte op blote voeten

en met ontbloot bovenlijf zes uur lang door de vrieskou heeft gelopen.

Hij heeft dan al jarenlang intensief zijn lichaam en geest getraind en

ook nu, anno 2020, is het einde van die weg nog lang niet in zicht. “De

mensen begrijpen wel dat er iets groots is ontdekt, maar in Nederland

kennen ze me vaak alleen als de ijsman en verder kijken ze niet. Wat de

boer niet kent vreet hij niet, dus wordt alles dat boven het maaiveld uitkomt

afgekapt.” Bewijs of geen bewijs. Wim Hof laat zich niet tegenhouden.

“Ik ben met topwetenschappers bezig met onderzoek op het gebied

van DNA. Ik verwacht dat de resultaten zeer fundamenteel ingrijpend

en revolutionair zijn. Het lijkt erop dat oefeningen van de Wim Hof Methode

hormetisch zijn, waardoor we in staat zijn het DNA op de diepste

niveaus te bereiken.” Een hormetisch effect ontstaat bij blootstelling

aan of het prikkelen van het lichaam aan iets stressvols, waardoor het

na herstel sterker is dan tevoren. “Het werkt simpel en is tegelijk geniaal.

Maak gebruik van je levenskracht, je ademhaling, en manipuleer

die om een beschermend schild rond de cel te activeren. Zonder zo’n

schild liggen inflammatie en oxidatieve stress op de loer, doordat we in

een stressvolle wereld leven met veel straling. Dat heeft een negatief effect

op de telomeren, de celdeling die een lang en kwalitatief goed leven

mogelijk maakt.” Wim vertelt daarover in het Engels veel meer op You-

Tube (https://www.youtube.com/watch?v=0cSYb3a-R0c).

BAK MET IJSBLOKJES

“In 2011 zijn mensen me serieus gaan nemen.” Hij zit dan in Hong

Kong 1 uur en 50 minuten in een bak met ijsblokjes, waarmee hij zijn

eigen record verbreekt, om aandacht te vragen voor de opwarming van

de aarde. Datzelfde jaar bekijken onderzoekers van het Radboud UMC

hoe zijn lichaam reageert op een endotoxine-injectie, terwijl hij zijn zelf

ontwikkelde technieken toepast. Het lijkt erop dat hij zijn immuunrespons

via het autonome zenuwstelsel kan onderdrukken. Ademhalingsoefeningen,

mindset en herhaalde blootstelling aan kou remmen bovendien

de reactie van het immuunsysteem. Enkele jaren later blijkt

uit vervolgonderzoek dat twaalf gezonde studenten die met zijn specifieke

technieken trainen en net als een controlegroep een endotoxine-injectie

krijgen, dezelfde resultaten behalen. Dat bewijst dat de

methode inderdaad een effectief instrument is om symptomen van auto-immuunziekten

te bestrijden. Uit dit onderzoek komt naar voren

dat de getrainde groep meer adrenaline aanmaakt, een stresshormoon

dat vrijkomt bij verhoogde activiteit van het sympathisch zenuwstelsel

en de immuunrespons onderdrukt. Deze groep heeft minder ontstekingseiwitten

en minder griepverschijnselen. Hieruit is de conclusie

te trekken dat de WHM het immuunsysteem positief kan beïnvloeden.

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 77


GEZONDHEID

Een studie uit 2018 laat zien dat de methode

regionen in het brein kan activeren die verantwoordelijk

zijn voor pijnonderdrukking.

“We kunnen het immuunsysteem dus bewust

via onze geest veel beter reguleren dan

we denken door ademhalingsoefeningen en

een regelmatige koude douche. Dat is bewezen,

maar waarom dat gegeven niet ter hand

wordt genomen, is voor mij een grote vraag.

Natuurlijke methodieken zijn niet winstgevend

en medicijnen wel, ik denk dat dat het

is. Neem corona. Ze hebben het over mondkapjes

en anderhalve meter afstand houden.

Dat zijn geen preventieve maatregelen,

dat is gewoon paniek, maar ze worden

hardnekkig gehanteerd door de regering die

elke vorm van kritiek en realiteitszin opzijschuift.

Als het volk maar rustig blijft en de

berichten gelooft dat het virus (schijnbaar)

onder controle is. Over effectieve manieren

om het immuunsysteem te versterken heb

ik nog niemand gehoord. Dat is bijna ‘ad

ridiculum’.” Wim laat immers al jaren zien

hoe we het immuunsysteem veel sterker

kunnen maken ten aanzien van inflammatiewaarden.

Ongewenste ziekteverwekkers

hebben veel minder kans bij mensen die zijn

methode volgen. “Weerstand is een directe

activatie van hormonen, het neurale systeem,

tegen stressoren, zoals ook koude en

hitte. Die bangmakerij rondom corona werkt

daarop zeer verlammend, doordat de genexpressie

op die virale en emotionele celbiologische

stress reageert, wat het systeem verzwakt

in plaats van versterkt. De overheid heeft niets

over gezondheid gezegd dat door feiten is gestaafd,

maar heeft zomaar een greep gedaan.

Het gaat over macht en door mensen tot rust

te manen en henzelf schijnbare macht te geven,

leidt dat ook tot verzwakking.”

BEWUST TOEGANG TOT HET BREIN

De Wim Hof Methode rust op drie pilaren.

De eerste is koudetherapie: koude is jouw

warme vriend! Deze therapie maakt het mogelijk

vet te verbranden, het immuunsysteem

op te peppen, beter te slapen, ontstekingen te

reduceren en je stemming op natuurlijke wijze

te verbeteren. “Veel mensen krijgen de eerste

keer onder de koude douche ademnood,

maar na twee keer leer je daarmee omgaan.

78

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

De film gaat over Wim

zelf, maar ook over de

totstandkoming van de

Wim Hof Methode

Kou is stress. Die moet je niet uit de weggaan,

maar met een positieve instelling opzoeken en

aanvaarden. Door rustig te ademen ontstaan

neurologische connecties, stressmechanismen

in de hersenen. Daardoor kun je gedurende

de dag meer controle en regie te hebben

over de stress die op je afkomt. Je staat sterker,

bent veel meer observeerder van in plaats van

deelnemer aan stressvolle situaties. Door koude

krijg je de stressmechanismen in de hersenen

onder controle, verbetert de bloeddoorstroming

en krijgen allerlei kleine spiertjes in

het lichaam een oppepper. Samen met inname

van goede nutriënten, vitaminen en zuurstof

levert dat meer energie en minder stress op.”

Met de tweede pilaar, ademhaling, gaat het

energieniveau omhoog, wordt het lichaam

ontgift en het immuunsysteem versterkt en

komt het zenuwstelsel in balans. “Ademhalingsoefeningen

blijken de ontstekings- of inflammatiewaarden

sterk omlaag te brengen,

waardoor we bijvoorbeeld coronaschade aan

dit aangeboren systeem kunnen inperken. Ik

begrijp niet dat dit niet nader is bekeken, want

het lost die hele crisis op. Dat is eerder gebleken

toen ze e-colibacteriën op mij hebben losgelaten

en mijn immuunsysteem daarop niet

zoals je zou verwachten heftig en agressief reageerde.

Door de ademhalingsoefeningen

verandert de chemische samenstelling van het

bloed, dat dan veel adequater kan omgaan met

ziekteverwekkers die er niet thuishoren. Immuuncellen

werken beter. Voorwaarde is dat

je geest wakker is en herkenning plaatsvindt.

De conclusie: je bent niet afhankelijk van dokters

en pillen, het gaat om de kracht in jezelf.

De wetenschap heeft fundamenteel aangetoond

dat de neurologie een beter chemisch

fundament krijgt, waardoor neurale activiteit

groeit en ook onze wil meer invloed kan

uitoefenen op het lichaam. Overigens werkt

de methode niet als je daarna op de oude

voet voortgaat. Het is de bedoeling de methode

te adopteren en te erkennen dat we

door een verkeerde leefwijze chronische tekorten

opbouwen. Dat moeten we veranderen,

maar die investering valt in het niet bij

het resultaat.

NIEUW BOEK

Derde pilaar is gecommitteerd zijn en

daar komt de wil weer bij kijken. Diep in de

eigen fysiologie duiken lukt alleen degenen

die bereid zijn uit hun natuurlijke comfortzone

te stappen en hun innerlijke kracht te

gebruiken. “Je kunt door mijn methode te

volgen zelf je lot bepalen en die innerlijke

bron van kracht en voldoening vinden. Hoe

precies is te lezen in mijn nieuwe boek ‘The

Wim Hof Method’, dat behalve in het Engels

ook verschijnt in het Nederlands, Frans,

Duits, Italiaans, Spaans, Portugees, Deens,

Pools, Russisch, Tsjechisch en Slowaaks.”

Wim Hof legt uit dat mensen gebouwd zijn

om hun eigen geluk, kracht en gezondheid te

bewaken door absolute controle uit te uitoefenen

als iets in hun lichaam uit balans is geraakt.

“Depressies zijn onnodig. Het is mogelijk

de hormonale disbalans van in dit geval

dopamine en serotonine, aangejaagd door inflammatie

en oxidatieve stress, teniet te doen

met mijn methodiek. Iedereen mag daarop

kritiek loslaten. Onderzoekers houden van

kritiek, want daarmee polijsten ze de diamant

van de kennis en de mensen, zij realiseren zich

niet wat ze allemaal kunnen tot ze mijn boek

lezen. Het is niet normaal dat depressies, diabetes

en vasculaire ziekten nog zo vaak voorkomen.

Daaraan moeten we wat doen. Ik doe

dat via de wetenschap en dan nog komt het

niet binnen bij zorgverleners en het publiek.

Dat is de hardnekkigheid van de mentaliteit.


GEZONDHEID

Maar wij gaan gewoon door tot het wel wordt gezien en geadopteerd.”

Ook de ziel mogen we niet vergeten. “Die is bijna onaanwijsbaar met

onze apparaten, maar dankzij de ziel kennen en voelen we een doel,

kunnen we vol en bruisend leven. Elke dag. Dan zijn we als een rivier,

want waar het stroomt heeft ziekte geen kans.”

In zijn boek beschrijft Wim Hof ook waarom het brein zo’n belangrijke

rol speelt in zijn methode. Zonder de wil iets te veranderen, gebeurt

er namelijk niks. Sinds de mens op aarde rondloopt is hij echter

veel geestkracht kwijtgeraakt, maar studies laten volgens Wim Hof zien

hoe het mogelijk is toegang te krijgen tot de hersenkern, zodat mensen

die bewust kunnen activeren. “Psychiaters zeiden tijdens experimenten

waarin mij dat op een heel bewuste manier lukte, dat ze dit nooit eerder

hadden gezien. Ik heb ook groepen getraind in het laten ontwaken van

hun hersenkern en zij bleken het ook te kunnen. Binnen enkele dagen.

Die verbindingen bestaan wel, maar als je ze niet gebruikt werken ze ook

niet. Je moet dus leren ze aan te sturen met je hersenen, met je wil. Dat is

neurologie, elektriciteit. Met die neurale ontladingen kun je op knopjes

drukken in je brein en daardoor bijvoorbeeld het hormoonstelsel, het

endocriene en immuunsysteem activeren.” Wim geeft een voorbeeld:

“Een hersenscan laat zien welk effect koud water op mijn huid heeft. Alleen

door gebruik te maken van mijn wil kan ik mijn huidtemperatuur

zodanig beïnvloeden dat die door koud water niet omlaag gaat. Dankzij

mijn wil kan ik die stressor adequaat teniet te doen. Dat is een onderbelicht

gegeven in de menselijke en zeker de mentale fysiologie. Dat is

nu blootgelegd in een gepubliceerde studie. We zijn bezig met een onderzoek

om na te gaan wat het effect is van de methodiek op bipolaire

mensen en wat het doet met hun neurologie. Daarnaast richten we ons

in een andere studie in San Francisco op depressieve mensen. We gaan

daar op wetenschappelijke basis rustig mee verder en laten zien dat de

mens tot veel meer in staat is dan altijd is gedacht.”

JOSEPH FIENNES ALS DE ‘ICE MAN’

Wie alles wil weten moet over een tijdje naar de bioscoop. De Engelse

acteur Joseph Fiennes (50) speelt de hoofdrol in een nieuwe Hollywoodfilm

over de ‘Ice man’. Hof dankt die bijnaam aan zijn hoge tolerantie

voor extreem koude temperaturen waarmee hij meerdere

wereldrecords heeft verbroken. De film gaat over Wim zelf, maar ook

over de totstandkoming van de Wim Hof Methode. Wim is enthousiast

over de film en de acteur die hem daarin tot leven brengt. “Fiennes

moet ook echt in zo’n koud bad zitten, alles! Hij is een goede sportman,

maar vooral een zeer deskundige acteur die gelooft in en ziet wat ik doe

bij de mensen. In bijna ieders directe omgeving kennen mensen mij en

gebeuren er heel vreemde dingen die ze soms niet kunnen plaatsen. De

film zal veel onthullen.”

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Wim Hof (61) wordt de ‘Ice man’ genoemd, doordat hij een aantal records heeft gebroken op het gebied van blootstelling aan kou.

Door extensief te trainen heeft hij geleerd zijn ademhaling, hartslag en bloedsomloop te beheersen en extreme temperaturen te

weerstaan. Hij is ervan overtuigd dat iedereen kan wat hij kan en heeft er zijn missie van gemaakt zijn kennis en technieken te delen.

Wetenschappelijk onderzoek ondersteunt een aantal van zijn bevindingen. Binnenkort verschijnt zijn nieuwe boek ‘The Wim Hof

Method’ en komt een speelfilm uit over zijn leven. Daarnaast geeft hij lezingen en zijn er veel video’s met hem te vinden op YouTube.

Website: www.wimhofmethod.com. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 79


COLUMN

Maak

onderscheid

tussen de

korte en lange

termijn

© PEXELS | BRAVISSIMOS


We hebben het industriële tijdperk verlaten en zijn

het digitale tijdperk van artificiële intelligentie

allang ingegaan. Niet alleen de grote hoeveelheid

nieuwe technologieën zorgt voor veel impact, maar ook

en vooral de nieuwe combinaties tussen bestaande en nieuwe

technologieën. Denk aan robots die we combineren met kunstmatige

intelligentie, blockchain, cryptomunten, big data-analyses,

enzovoorts. Het is ook niet meer één digitale technologie

die ons efficiënter maakt, het is de opeengestapelde combinatie

van technologieën. De vraag is dan hoe de samenleving er

in de toekomst uitziet, hoe de economie van de toekomst zich

ontwikkelt en wat hiervan de gevolgen zijn voor sectoren, overheid,

bedrijven en organisaties. Maar ondanks alle onzekerheid

moeten leiders strategische besluiten nemen. Dat zijn beslissingen

die de toekomst van de organisatie bepalen.

Michael van Everdingen

Zelden is het van zo groot belang als op dit moment om op

kosten te bezuinigen en tegelijkertijd te blijven investeren in de

toekomst. Welke kosten kunnen worden teruggebracht en welke

investeringen moeten worden voortgezet en toegevoegd?

Het vereist een zeer methodische aanpak om de juiste besluiten

te nemen. Te weinig bezuinigen op huidige kosten brengt

het voortbestaan van de onderneming op korte termijn in gevaar,

terwijl te veel bezuinigingen op investeringen de kans op

een succesvol voortbestaan op middellange en lange termijn

vermindert.

De huidige situatie vereist een aanpak die onderscheid maakt

tussen de korte termijn en de lange termijn. Voor de korte termijn

is een analytische (‘blauwe’) aanpak van belang, leidend

tot een herstructurering van de organisatie die de kosten terug-

80

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

brengt. Voor het bepalen van de essentiële investeringen op de middellange

en lange termijn geldt een geheel andere methode. De toekomst

is niet te analyseren, daar is een visionaire (‘gele’) methode voor nodig.

Voor visievorming zijn ‘out-of-the-box’ denken en creativiteit nodig.

Het vereist ook vaak mensen met andere karaktereigenschappen voor

het bepalen en doorvoeren van kostenreductie op korte termijn (mensen

die goed zijn in exploitatie) en voor het ontwikkelen van een nieuwe

toekomstvisie (mensen die goed zijn in exploratie).

Het strategieontwikkelingsproces

Er worden in de huidige situatie voor het strategieproces veel ontwerpfouten

gemaakt door zowel managers als consultants.

• De eerste ontwerpfout is het gevolg van de aanname dat dat iedereen

zowel kan saneren als een visie ontwikkelen. Hoewel er uitzonderingen

op deze regel bestaan, zijn de meeste mensen overwegend analytisch

(blauw) of visionair (geel). Er worden ‘heisessies’ georganiseerd

met de gehele groep van directieleden, leden van het managementteam,

soms aangevuld met bepaalde specialisten, eventueel begeleid

door externe consultants. De gehele groep doorloopt vervolgens dezelfde

stappen met als eindresultaat een soort (‘groenig’) compromis

of een onbevredigend resultaat voor vele (meestal ‘gele’) aanwezigen.

Polarisatie en conflict zijn ook mogelijke resultanten van dit

procesontwerp.

• De tweede ontwerpfout is het gevolg van angst, waardoor de mogelijke

gevolgen voor de korte termijn het proces gaan domineren. Er wordt

rigoureus in kosten gesneden, waarbij ook investeringen als kosten

worden gezien. Op korte termijn kan de organisatie overleven, maar

voor de lange termijn is die ernstig verzwakt.

• De derde ontwerpfout is het gevolg van het onderschatten van de huidige

crisis. Er wordt vanuit gegaan dat de economie vanzelf weer terugveert

en daarmee ook de omzet. Daarna zal het ‘business as usual’

zijn. De kans is dan heel groot dat het bedrijf snel ophoudt te bestaan.

ER IS OOK GOED NIEUWS

In veel bedrijfstakken kunnen digitale technologieën het antwoord

vormen voor de huidige problemen. Zo hebben velen ervaren dat het op

afstand werken ook voordelen heeft, digitale technologie wordt gewaardeerd.

Dat neemt veel weerstand tegen veranderingen weg. De ruimte

om te innoveren neemt toe, evenals de bereidheid gezamenlijk te zoeken

naar alternatieven. Een voortvarende aanpak met de juiste methoden

(‘blauw’ en ‘geel’) kan ervoor zorgen dat de organisatie slagvaardiger,

leniger en jonger haar route vindt naar een vitale toekomst in

het sterk en snel veranderende digitale tijdsgewricht waar we ons in

bewegen.”

In een participatief proces neemt Michael van Everdingen bestuurlijk-,

hoger- en midden management met hun teams tijdens een workshop

van één of twee dagdelen mee in een proces waarin een visie wordt

gevormd door zowel te exploiteren als te exploreren. Deze workshops

sluiten uitermate goed aan bij inspiratielezingen van Bob de Wit over de

maatschappelijke impact van de digitale revolutie.

© COPYRIGHT CLEARED

Michael van Everdingen is CEO van Strategy Works en een resultaatgerichte, energieke en mensgerichte ‘lead consultant’ van

strategieprocessen en digitale transformaties. Hij heeft een track record van het succesvol transformeren van grote, middelgrote en

kleine bedrijven naar technologie gedreven ‘high-performance’-bedrijven ten gevolge van disruptie van bestaande bedrijfsmodellen

door technologische vernieuwing. Hij helpt organisaties te transformeren van traditionele analoge bedrijven naar toekomstvaste,

vitale digitale bedrijfsmodellen, verdienmodellen en operationele modellen in het huidige snel veranderende digitale tijdsgewricht’.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 81


82 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

WETENSCHAPPELIJK MANIFEST

‘Nationale Academies van Wetenschappen

moeten zich uitspreken tegen

klimaatalarmisme en het zeker niet steunen’

prof. dr. ir. Guus Berkhout

www.aj-berkhout.com

Op 11 juni 2020 heb ik een open brief gestuurd naar de President van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en een

Engelse versie naar de koepelorganisaties van de Nationale Academies van Wetenschappen. In deze brief wordt ernstige bezorgdheid

uitgesproken over het feit dat de academische vrijheid in de klimaatwetenschap grotendeels is verdwenen. Ik stel in deze brief ook dat de

Nationale Academies van Wetenschappen zich moeten uitspreken tegen klimaatalarmisme en dat zij dit zeker niet moeten steunen. De open

brief is gebaseerd op het wetenschappelijk manifest van CLINTEL, ‘AUDIATUR ET ALTERA PARS’ – hetgeen betekent ‘Laat beide partijen aan

het woord’ – één van de twee grondbeginselen van het natuurlijk recht. Het Manifest omvat tien stellingen die gelden voor onafhankelijk

wetenschappelijk onderzoek. Al het onderzoek zou aan deze stellingen moeten voldoen. In het volgende zal ik met u deze tien stellingen

doornemen en laten zien hoe slecht het huidige klimaatonderzoek aan deze stellingen voldoet.

1. De complexiteit van multi-factor, multi-schaal

systemen vraagt om een nauwe samenwerking

tussen een grote verscheidenheid

aan wetenschappelijke gebieden en

disciplines

Klimaatverandering heeft een grote verscheidenheid

aan oorzaken, zowel natuurlijke als

antropogene. Integratie van kennis uit vele

wetenschappelijke gebieden, zoals astronomie,

geologie, archeologie, meteorologie, oceanografie

en biologie, is onontbeerlijk voor

een goed begrip van de ingewikkelde causale

verbanden die ten grondslag liggen aan

klimaatverandering. Tegelijkertijd moet de

integratie van theoretische kennis met meettechnologie

een hoge prioriteit hebben. Helaas

is die hoge prioriteit onvoldoende aanwezig

in het huidige klimaatonderzoek.

2. Goed wetenschappelijk onderzoek is

'open-minded' en wordt gekenmerkt door

een grote verscheidenheid aan gezichtspunten,

zonder dogma’s en zonder vooroordelen

Binnen de mainstream klimaatwetenschap

worden nieuwsgierigheid en diversiteit onderdrukt

en wordt het dogma van de antropogene

opwarming van de aarde (AGW) gewetenloos

afgedwongen. Denk aan het absurde

RCP 8.5-scenario van het Intergovernmental

Panel on Climate Change (IPCC), dat in

de literatuur volkomen ten onrechte als 'business

as usual' wordt gepresenteerd. Ondanks

dringende wetenschappelijke, economische

en sociale redenen om het AGW-dogma in

twijfel te trekken, wordt elke scepsis als onwetenschappelijk

beoordeeld. De wetenschap

is echter noch een religie, noch een politieke

partij. Wetenschappelijke vooruitgang ontstaat

niet door 'ik geloof!' te prediken, maar

door zich af te vragen 'hoe zit dat?'. Maar er

is vandaag de dag geen financiering te krijgen

voor klimaatsceptisch onderzoek. De er-


WETENSCHAPPELIJK MANIFEST

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

varing leert ook dat censuur maar al te vaak de publicatie van kritische

artikelen in 'peer-reviewed' wetenschappelijke tijdschriften verhindert.

3. Geloof in wetenschappelijke modellen is vertrouwen hebben in

de onderliggende aannames; alleen correcte aannames leiden tot

juiste antwoorden

Wat de klimaatmodellen ons vertellen, hangt volledig

af van wat de modellenmakers erin hebben gestopt:

hypothesen, relaties, parameters, rekenkundige

vereenvoudigingen, randvoorwaarden, enz.

Helaas bespreken mainstream klimatologen deze

keuzen zelden in hun complexe klimaatmodellen.

Hoe gevoelig zijn bijvoorbeeld de modelleringsresultaten

voor alle aannames die door de vele deelnemende

klimaatgroepen zijn gedaan? We weten

er nog steeds heel weinig van.

4. Bij modelvalidatie gaat het niet om het correct

simuleren van bestaande metingen, maar om het

correct voorspellen van toekomstige metingen

In het simuleren van bestaande metingen spelen

modellenmakers met de waarde van de modelparameters,

totdat de modeluitkomsten overeenkomen met de beschikbare

waarnemingen. Maar zo’n 'fitting-process' zegt weinig over de validiteit

van modellen. De beroemde wiskundige John von Neumann zei:

"With four parameters I can fit an elephant; with five I can make him

wiggle his trunk." De echte validiteitstest van modellen is of ze toekomstige

metingen nauwkeurig kunnen voorspellen. En juist daar gaan klimaatmodellen

mis. Al 30 jaar lang voorspellen IPCC’s klimaatmodellen

ten onrechte torenhoge temperaturen. Waarom staat de wetenschappelijke

gemeenschap nog steeds toe dat het IPCC zijn angstaanjagende klimaatvoorspellingen

de wereld instuurt?

© COPYRIGHT CLEARED

5. Superieure meetsystemen zijn bepalend voor de wetenschappelijke

vooruitgang; succesvolle wetenschap maakt gebruik van een juiste

balans tussen theoretische en empirische wetenschap

Doorbraken in de wetenschap worden geïnitieerd door de beschikbaarheid

van betere meetsystemen die onderzoekers voorzien van belangrijke

nieuwe en reproduceerbare waarnemingen. Denk aan de

spectaculaire verbeteringen in de microscopie en de verbluffende mogelijkheden

van moderne telescopen. Zo heeft de recente Nederlandse

LOFAR-telescoop al duizenden nieuwe sterrenstelsels ontdekt. Helaas

is de reguliere klimaatwetenschap meer geïnteresseerd in modellen

dan in metingen: ‘model-makers are running the show’. In het zeer complexe

klimaatvraagstuk zouden nieuwe meetsystemen de hoogste prioriteit

moeten krijgen om de validiteit van IPCC’s modelaannames te

verifiëren.

6. De geschiedenis van de wetenschap laat zien dat nieuwe inzichten

niet afkomstig zijn van onderzoekers die bestaande paden volgen,

maar van onderzoekers die nieuwe wegen inslaan; andersdenkenden

maken geschiedenis in de wetenschap

Wetenschappers als Copernicus, Galilei, Huygens,

Newton, Gauss, Curie, Einstein, Watson en Hawking

keken kritisch naar de heersende consensus in

hun tijd en durfden een andere weg in te slaan. Zonder

hen zou vooruitgang niet mogelijk zijn geweest.

De mainstream klimaatgemeenschap heeft daarentegen

weinig vooruitgang geboekt. Deze gemeenschap

heeft zich gericht op een niet-aflatende verdediging

van de smalle CO 2

-opwarmingshypothese.

7. Scheiding van wetenschap en politiek is een

groot goed; nationale Academies van Wetenschappen

moeten wetenschappers beschermen

tegen politieke ideologieën

Als wetenschappelijke organisaties hun beslissingen

gaan baseren op 'consensus', worden echte wetenschappers uitgesloten

van het wetenschappelijke discours of zelfs ontslagen. Professor

Peter Ridd, een expert op het gebied van koraalriffen, heeft bijvoorbeeld

verschillende ondeugdelijke 'peer-reviewed' wetenschappelijke artikelen

aan het licht gebracht. Deze artikelen beweren ten onrechte dat door

klimaatverandering het 'Great Barrièr Reef ' massaal afsterft. Zijn universiteit

ontsloeg hem na tientallen jaren van dienst.

Niet alleen was het wangedrag van de universiteit een flagrante schending

van de academische vrijheid, het heeft ook een angstaanjagend signaal

afgegeven aan jonge wetenschappers: waag het niet de heersende

dogma's te trotseren of je wordt geëxcommuniceerd! Klimaatcensuur

brengt ons terug naar de middeleeuwen.

8. Academies van Wetenschappen hebben een morele verantwoordelijkheid

om de samenleving te waarschuwen voor zinloze conclusies

die volgen uit een naïef geloof in speculatieve wetenschappelijke

modellen

Tot nu toe zijn klimaatmodellen niet in staat gebleken om betrouwbare

voorspellingen te doen over de opwarming van de aarde. Daarom zijn

hun voorspellingen geen goede basis voor het maken van overheidsbeleid.

Klimaatbeleid is zeer kostbaar en heeft grote gevolgen voor de samenleving.

Zo hebben de alarmerende voorspellingen van het IPCC

over de opwarming van de aarde en de stijging van de zeespiegel veel

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 83


WETENSCHAPPELIJK MANIFEST

angst en onrust in de wereld veroorzaakt. Omdat het huidige klimaatbeleid

gebaseerd is op deze angstaanjagende modelvoorspellingen, wordt aan geen van de tien stellingen voldoet. Het klimaatonderzoek heeft

Het is gênant om te concluderen dat de reguliere klimaatwetenschap

de bestaande energie-infrastructuur onnodig en met onverantwoorde een richting ingeslagen die voor de deelnemende onderzoekers wellicht

winstgevend mag zijn, maar het is de wetenschap onwaardig. De

haast vernietigd. Een typisch voorbeeld van klimaatstupiditeit is het

uitgeven van miljarden euro’s aan de sterk vervuilende, hout gestookte

centrales. Voor deze zogenaamde 'groene' oplossing worden bossen geraakt. Als gevolg daarvan is de zoektocht naar de objectieve weten-

belangen van de klimaatwetenschap en de politiek zijn sterk verweven

met unieke ecosystemen vernietigd. Het is bizar!

schappelijke waarheid al decennialang verlaten. De geschiedenis zal de

wetenschappers, bestuurders en politici die dit wetenschappelijk wangedrag

hebben geïnitieerd, gestimuleerd en bevorderd ten zeerste kwa-

9. De wetenschappelijke gemeenschap zou eerlijker moeten zijn

over de grenzen van haar modellen en de haalbaarheid van politieke lijk nemen. In 2015 hadden de Academies van Wetenschappen de wereldleiders

luid en duidelijk moeten waarschuwen dat de wetenschap

maakbaarheidsideologieën

De wetenschap moet zich gaan verzetten tegen de absurde groene engineeringagenda's

van supranationale organisaties, zoals de VN en de EU. heid hebben de Academies zich medeplichtig gemaakt aan de absurdi-

helemaal nog niet weet hoe het zit met het klimaat. Door hun nalatig-

Denken dat de mensheid in de macrowereld de complexe processen van teit van het Parijse Akkoord. De Academies van Wetenschappen zien

het weer en het klimaat naar zijn hand kan zetten en in de microwereld zichzelf als hoeders van de wetenschap en als adviseurs van de overheid.

de mutatie van virussen kan regisseren, is even naïef als arrogant. Laten Zo ja, moeten ze zich dan niet eindelijk uitspreken en actie ondernemen?

Op basis van onvolwassen wetenschappelijke modellen wordt de

we ons niet gedragen als een moderne Don Quichot. In het klimaatonderzoek

moeten we ons niet richten op preventie, maar op aanpassing! wereld een onbetaalbaar klimaatbeleid opgelegd. In naam van de wetenschap

worden vitale infrastructuren vernietigd.

Als we ons aanpassen aan de altijd aanwezige natuurlijke variabiliteit,

vallen er minder slachtoffers en kunnen we zelfs in de toekomst van natuurlijke

veranderingen profiteren.

Tot slot wil ik graag afsluiten met de volgende boodschap. De mainstream

wetenschappers van het IPCC vertellen ons al tientallen jaren

10. ‘The science is settled’ is een consensusverklaring die nooit zal

worden gebruikt door integere wetenschappers

dat ze met biobrandstoffen, windmolens en zonnepanelen de planeet

zullen redden. Maar wat ze werkelijk doen is onze natuurlijke

Conclusies gebaseerd op consensus halen twee logische drogredenen

door elkaar: 1) beroep op het aantal ja-knikkers en 2) beroep op het omgeving vernietigen en de welvaart van de wereld ruïneren zonder

ingebeelde gezag (argumentum ad populum en argumentum ad verecundiam).

De stelling 'the science is settled' is het argument van con-

de aarde. Academies van Wetenschappen, wordt het niet hoog tijd

dat hun ingrepen enige meetbare invloed hebben op het klimaat van

sensus, ingezet door klimaatactivisten. De politieke wenslijst in het Parijse

klimaatakkoord van 2015 – die de klimaatagenda voor decennia dere weg in te slaan?

voor een verklaring? Universiteiten is het niet hoog tijd om een an-

heeft vastgelegd – is gebaseerd op deze stelling. De waarheid is echter

dat de wetenschap het helemaal nog niet weet. Ten eerste hebben we Met dit Manifest in gedachte wil ik graag afsluiten met de volgende

verklaring:

nog steeds weinig idee hoeveel, of hoe weinig, de mensheid bijdraagt

aan de opwarming van de aarde. Ten tweede hebben we nog geen enkel

idee of en in hoeverre een warmer klimaat schadelijk of juist gunstig zal Als lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen

verontschuldig ik mij voor het gebrek aan actie van mijn mede-

zijn voor onze planeet. Tot nu toe zien we dat meer CO 2

gewassen sneller

laat groeien en de aarde groener maakt. In ieder geval is paniekwetenschap

niet aan de orde.

maatmodel en de misleidende beloften van het klimaatbeleid.

Akademieleden tegen de afschrikwekkende voorspellingen van het kli-

Dr. Guus Berkhout is emeritus hoogleraar Geofysica en president van de Climate Intelligence Group CLINTEL. Hij richt zich op het

zichtbaar maken van wat er gebeurt in complexe systemen met behulp van empirische data (‘imaging of complex behaviour’). Hij

kreeg internationale bekendheid met het in kaart brengen van de uiterst ingewikkelde geologische processen diep in de aarde, en de

invloed van menselijk ingrijpen daarop (‘seismic imaging’). Met zijn omvangrijke imaging-ervaring kijkt hij nu op een vernieuwende

manier naar het sociaaleconomische gedrag van landen en steden (‘socio-economic imaging’) en de invloed van dit gedrag op het

klimaat 'climate-imaging'. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

84 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


© SPEAKERS ACADEMY® WALTER KALLENBACH

COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL


MMet een glimlach kijk ik naar mijn

aantekeningen. Over twee weken

mag ik weer een mooie bijdrage leveren

voor een volle zaal. In het voorbereidend

telefoongesprek met de klant ontvang ik

de thema’s: ‘Leiderschap, teamvorming, presteren

onder druk en ook eigenaarschap en

weerbaarheid’. Ik betrap me op de gedachte

dat ik eigenlijk vind dat elk van deze thema’s

een eigen verhaal verdient.

Het sprekersparadigma

Francesco Wessels

Vaak worden de thema’s gekozen omdat

het onderwerpen zijn die spelen, waarvoor

inzicht nodig is en waaraan behoefte is. Op de

vraag ‘hoe verdiepend mag het zijn; informatief,

inhoudelijk of inspirerend’ lees ik groot

geschreven als laatste in mijn aantekeningen:

vooral inspirerend. ‘Gelukkig’, denk ik omdat

anders wat ik noem het ‘sprekersparadigma’

zich gaat voordoen.

Ik denk dan altijd aan de anonieme toehoorder

in de zaal die over een uur of wat

weer in de auto zit en wat neemt hij dan mee?

Geen theoretisch model of diepgaande analyse.

Maar een herkenbare anekdote die je raakt

of een sterke metafoor waar je je in kunt verplaatsen.

Uitdagende uitspraken rondom heilige

huisjes en het aanzetten tot een reflectieve

gedachte blijven het langst achter. Metaforen

worden vaak nog lang na de lezing gebruikt of

de sprekende foto’s die ik als beeldmateriaal

gebruik blijven op het netvlies hangen. Dus

daar waar de aanvrager de thema’s graag ziet

landen weet ik dat de ontvanger in de zaal het

liefst geraakt wordt en met een glimlach naar

huis rijdt. Geladen met gedachten en ideeën

kijkt hij bovenal terug op een vermakelijke

bijeenkomst. De brug tussen die twee noem

ik de beleving. De beleving is het echte effect

van een lezing of presentatie veroorzaakt

door de energie die je ontvangen hebt, de inhoud

die je geraakt heeft en de gedachte die

je aanzet de ingebrachte thema’s echt vast te

pakken. Ik weet wat ik moet doen, tot over

twee weken.”

Francesco Wessels is, na een loopbaan bij Defensie, alweer geruime tijd werkzaam bij NOC*NSF en begeleidt binnen teamNL de

(Olympische) coaches. Hij ondersteunt de persoonlijke ontwikkeling van bondscoaches op het gebied van leiderschap, groepsdynamische

processen en mentaal vormende aspecten. Francesco is inzetbaar als sport en -motivatiespreker, ook treedt hij graag op als

trainer/coach binnen organisaties. Hij kan helpen als teamanalist, vormer, opleider of gedragsbeïnvloeder.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 85


© SUZAN ALBERTS

86 ‘Aan bla-bla-bla

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

marketingverhalen

heeft niemand wat’


NOMINATIE ZAKENVROUW VAN HET JAAR 2020 (2021)

‘Heb schijt aan gemiddeld,

wees legendarisch’

Tara Boxman

Tekst: Jacques Geluk | Fotografie: dank aan Tara Boxman

Tara Boxman (35) bruist, net als haar bedrijf Miss Business, een ‘Rotterdams marketingbureau vol nerds op hakken’, gevestigd

te Schiedam. Ze is een van de drie finalisten voor de titel Rotterdamse Zakenvrouw van het Jaar 2020 (categorie Zakenvrouw

met personeel), hoewel de verkiezing en uitreiking vanwege corona zijn doorgeschoven naar 2021. ‘Van Tienermoeder naar

Zakenvrouw’, zoals haar boek heet dat binnenkort overal verkrijgbaar is, is letterlijk haar levensverhaal. “Mijn jeugd in een

strenggelovig Jehovah’s Getuigen-gezin, het feit dat ik op mijn zestiende zwanger ben geraakt en op mijn zeventiende mijn

dochter Yarah heb gekregen, hebben bijgedragen aan wie ik nu ben”, zegt Tara. Een sterke vrouw met een Rotterdamse ‘niet

lullen maar poetsen’-mentaliteit, een eigenschap die de klanten van Miss Business waarderen.


Miss Business valt op, doordat ik er bewust voor heb gekozen

alleen vrouwen in dienst te nemen. Vooral mannen, die dat

seksistisch en discriminerend vinden, hebben daar met regelmaat

commentaar op. Dan is mijn reactie: ‘Wist je dat in meer dan

negentig procent van de beursgenoteerde bedrijven in Nederland geen

vrouwen in het bestuur zitten?’ Zolang dat probleem er is en vrouwen

geen gelijke behandeling en kansen krijgen moeten ze niet zeuren over

een mkb’er die alleen vrouwen aanneemt. We onderscheiden ons daarmee

als bureau en het is opvallend dat we meer mannelijke dan vrouwelijke

opdrachtgevers hebben. Belangrijker dan de teamsamenstelling is

onze drijfveer; eentje met Rotterdamse flair en eerlijk advies. Aan blabla-bla

marketingverhalen heeft niemand wat. Als de website van een

klant te slecht is kan ik daar geen campagne op draaien. Dan stel ik ze

voor de keus: we doen meteen ‘the whole shabang’, dus inclusief de website,

of helemaal niets. Soms knippert hij of zij even twee keer met de

ogen, maar uiteindelijk werkt die aanpak voor ons en de opdrachtgevers.

We willen simpelweg het allerbeste resultaat.” Miss Business fungeert

als marketingafdeling buiten de deur en zorgt dat opdrachtgevers

hun online marketing op een aansprekende manier tegen een aantrekkelijk

tarief kunnen uitbesteden, vertelt Tara Boxman, wier bedrijf in

ruim drie jaar tijd is uitgegroeid van een eenmanszaakje aan de eettafel

met haar tweede kindje op schoot, tot een bruisend kantoor op een

prachtige locatie in Schiedam.

“We willen opdrachtgevers en hun klanten prikkelen, omdat we merken

dat ze vaak aan de veilige kant blijven zitten met hun marketing. Dat

zie je bijvoorbeeld in de woordkeuze. Een advocatenkantoor trekt niet

per se meer cliënten aan door heel formeel te blijven. Een beetje humor

kan al helpen de cliënten aan te trekken die echt bij dat kantoor passen.

Eigenlijk zeggen we tegen onze klanten dat ze niet zo saai moeten zijn,

want met saai zijn is nog nooit een bedrijf groot geworden. Soms moet

je prikkelen en grenzen verleggen, zonder asociaal te zijn. Het leukste

van dit vak is in de huid van de doelgroep kruipen en kijken waar die

op aanslaat en enthousiast van wordt. Je kunt daar zo mooi mee spelen”,

vertelt Tara, die aanvankelijk rechten wilde studeren. “Advocaat

zijn leek me fantastisch. Nadat ik zwanger raakte op mijn zestiende en

een kindje kreeg op mijn zeventiende (met een 21-jarige vader die niets

van haar wilde weten en uit beeld verdween), moest ik mijn ambities en

doelen enigszins bijstellen. Mijn echte passie, waarin ik ook mijn carrière

heb opgebouwd, is nu ‘sales’, maar dat gaat wel hand in hand met

marketing. Het mooie daaraan is dat het een andere manier van ‘sales’

is, meer visueel en creatief. Dat is ook waarom ik marketing zo fantastisch

vind. Het is nog steeds het commerciële, maar het is vooral de creativiteit

die het bijzonder maakt en bruisend houdt.”

GROTERE PLAATJE

Tara is opgegroeid in een streng Jehova’s Getuigen-gezin. Geen verjaardagen,

geen kerst, weinig liefde. Niet met kinderen uit niet-Jehovahgezinnen

spelen, maar wel verplicht mee langs de deuren om met ver-

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 87


88 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

NOMINATIE ZAKENVROUW VAN HET JAAR 2020 (2021)

borgen tegenzin het Woord Gods te

verkondigen. Tegen haar ouders ingaan

betekent straf, bestaande uit

bijbelteksten overschrijven en zelfs

slaag. In haar boek beschrijft ze uitgebreid

wat ze heeft moeten doorstaan.

Naast mooie momenten, zoals

de komst van Yarah (nu bijna

18), maar vooral veel ellende, die

echter wel ergens goed voor blijkt te

zijn geweest. “Mijn jeugd heeft me

geholpen te worden wie ik ben. Als

jonge moeder leer je snel naar het

grotere plaatje kijken. Niet alleen

naar waar je op dat moment aan toe

doortastende zakenvrouw maakt die

heel goed weet zij wil voor de klanten,

haar personeel en gezin. Er is al

een aantal proeflezers geweest, ook

om te weten of het boek goed genoeg

is. Zij zeiden al: 'Het hele verloop in

jouw boek van een tienermoeder in

een Jehova’s Getuigen-gezin naar de

zakenvrouw van nu zeventien jaar

later klopt helemaal. We snappen

heel goed waar de transitie in zit en

waarom dat nu zo tot uiting komt.'

Dat is wel tof.” Dan zegt ze: “Het feit

dat ik zoveel moeite heb met coronamaatregelen

komt doordat ze me

bent of zin in hebt, maar verder. Dat

bijna doen denken aan mijn tijd bij

Tara en dochter Yarah

is onmisbaar om goed te kunnen

Jehovah’s Getuigen. Je mag dit niet,

ondernemen of werken. Grappig

dat niet, je moet zus en zo, ook als

is dat ik vooral geleerd heb in mijn

dat niet echt ergens op slaat, niet zinvol

of logisch is. Het maakt niet uit, dit moet

ken van wat anderen vinden.”

hoofd een middelvinger op te steken naar

“Kijk”, zegt Tara. “Ik heb lang geworsteld

sommige mensen. Als tienermoeder heeft iedereen

meteen een mening klaar, die ze van-

staan.”

je doen. Dan gaan mijn nekharen overeind

met die religieuze kaders. Volgens de bijbel

hoort de vrouw nederig en bescheiden te zijn

wege jouw leeftijd ook meteen uiten. Ik ben

en vooral niet uitgesproken. Ik was er op een

nu 35. Mensen van boven de 50 zeggen vaak

HET ALLERBELANGRIJKSTE

gegeven moment klaar mee, want van jongs

tegen me dat ik nu al de juiste instelling heb.

Ten slotte zegt Tara: “Het allerbelangrijkste:

af aan moest ik iets zijn wat ik helemaal niet

Door wat ik heb meegemaakt heb ik vroeg geleerd

wat ik wil, waar ik goed in ben en blij van

ge, maar in de eerste plaats een intelligentie,

ja ik ben tienermoeder en ex-Jehovah’s Getui-

ben. Dat wil niet zeggen dat ik niet nederig

of bescheiden zou kunnen zijn, maar het is

word. Dus als iemand nu weer, net als toen,

gedreven zakenvrouw. Het is allemaal achttien

jaar geleden, nu heb ik een waanzinnig tof

juist de combinatie van opvoeding in een religieus

milieu, jong moeder worden met alle

aan mij vraagt of het wel slim is, of ik het wel

zou doen of niet beter kan, komt die middelvinger

naar boven. Ik wil gewoon iets en zo ga

natijd drukker heeft dan ooit. We hebben een

bedrijf met heerlijk personeel dat het in coro-

bijbehorende verplichtingen, die me nu een

ik het ook doen. In ons kantoor hebben we een

knalroze muur met daarop in witte letters de

Michelin-tweesterrenrestaurant (Fred in Rotterdam),

een groot internationaal merk waarvan

onze opdrachtgever in Nederland, België

tekst ‘Fuck average, be legendary’. Als mensen

‘Coronamaatregelen doen

binnenkomen zie ik ze denken, maar ik word

en Frankrijk vertegenwoordiger is (Four Smileys

hier gelukkig van en als dit citaat en de roze me denken aan mijn tijd

van Happy or Not) en vele andere fantas-

kleur niet bij hen passen, zijn ze niet mijn ideale

klant. Ik heb al jong geleerd mijn eigen intellen,

want daar word ik gelukkig van en heb

tische bedrijven als klant. Daar wil ik over ver-

bij Jehova’s Getuigen’

stinct te volgen en me niet zoveel aan te trek-

ik hard voor gewerkt.”

Tara Boxman zakenvrouw, auteur, moeder en spreker. Haar boek 'Van Tienermoeder naar Zakenvrouw' is nu beschikbaar en direct te

bestellen via haar website taraboxman.nl en vanaf 1 oktober te koop in de boekhandel en via de bekende websites.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Medicijn tegen coronacrisis

drs. Martin Visser

“De ontwikkeling van een medicijn tegen corona is een internationale zoektocht. Een ingewikkelde queeste, waarbij talloze


wetenschappers verwikkeld zijn in een race tegen de klok. De ontwikkeling van een medicijn tegen de economische coronacrisis

is veel eenvoudiger. Sterker nog, het medicijn is er al. Alleen vindt de toediening van dit medicijn nog altijd niet plaats.”

Dat medicijn bestaat grofweg uit twee delen: leren en investeren.

Investeringen zullen nodig zijn om de economie een slinger

te geven. Daarover bestaat inmiddels al brede consensus

in de politiek en bij het bedrijfsleven. De vorige keer bezuinigden we

onszelf uit de crisis, nu is de bedoeling dat we ons uit de crisis

investeren. Dat kunnen grote publieke investeringen zijn,

maar idealiter vindt de politiek een manier om investeringen

bij bedrijven uit te lokken. Deze opgave is redelijk

overzichtelijk. Geld is er genoeg.

Die andere opgave blijkt veel ingewikkelder. We moeten

het medicijn ‘leren’ inzetten om werklozen vooruit

te helpen. Op papier weten we precies wat nodig is. De

uitvindingen zijn zogezegd al gedaan, de patenten aangevraagd,

het middel is ontwikkeld. Maar de productie ervan

stokt en daardoor is dit coronamedicijn in de

praktijk niet beschikbaar.

Even een iets bredere politieke context.

Dit kabinet had zichzelf ten doel gesteld

twee grote sociaaleconomische hervormingen

door te voeren: modernisering

van het pensioenstelsel en een nieuwe

aanpak van de arbeidsmarkt. Punt een

is vergevorderd. Er ligt in grote lijnen

een uitwerking van een nieuw pensioen.

Maar die tweede hervorming

is vastgelopen. Flexwerk is duurder

gemaakt, maar nieuwe regels

voor zzp’ers zijn er niet gekomen

en prachtige ambities rond ‘leven

lang leren’ zijn blijven steken in

mooie woorden en geduldig papier.

Dat breekt ons nu op.

De coronacrisis bevestigt hoe

kwetsbaar de arbeidsmarktpositie (en

dus financiële positie) is van flexwerkers

en zzp’ers. De snel oplopende werkloosheid toont daarnaast aan

hoe belangrijk het is dat (om)scholing in het standaardrepertoire van

het arbeidsmarktbeleid zit. Dat is niet het geval. We zijn vele adviezen

verder over leerrekeningen, volwasseneducatie, omscholing, maar het

ontbreekt aan geld en infrastructuur. En willen we nu in het

oog van de coronastorm werkloze barmannen omscholen

tot ict’ers? Willen we werkloze cateraars omscholen tot installateurs

van zonnepanelen?

Hopelijk krijgt het kabinet nog iets van de grond.

Maar gevreesd moet worden dat het meer tijd vergt. Vermoedelijk

wordt de behoefte aan voortdurende scholing

van werkenden de les van deze crisis.”

Drs. Martin Visser is journalist, columnist

en econoom. Hij studeerde van 1990

tot 1996 algemene economie aan de

Erasmus Universiteit Rotterdam en studeerde

af op een scriptie over de verzelfstandiging

van de Nederlandse Spoorwegen.

Vlak voor zijn afstuderen begon

hij als redacteur economie bij weekblad

Elsevier. In 1998, stapte hij over naar

Het Financieele Dagblad. Van 2004 tot

2008 was hij politiek verslaggever in

Den Haag. Daarop volgde een corre-

spondentschap in Brussel. In 2013

maakte hij de overstap naar De Telegraaf,

waar hij columnist en verslaggever

is. Als economisch commentator

is hij veelgevraagd voor radio en

tv. Daarnaast verzorgt hij lezingen en

(gast)colleges. Voor boekingen of

meer informatie | T 010 - 433 33 22 |

speakersacademy.nl

© JOHANNES DALHUIJSEN

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 89


90 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

COLUMN

‘De kracht van Carlosmomentjes’

Jaap Bressers

“Het zijn ingewikkelde tijden. Er komt op iedereen veel af. Wat doe je dan als spreker? Ik heb besloten mijn eigen

theorie over omgaan met veranderen opnieuw toe te passen, onder het mom ‘eerst zelf doen en dan erover vertellen’.


Dat is de manier waarop ik het altijd doe sinds mijn ongeluk.”

Ik neem je even mee terug in de tijd, naar 20 de kans een hap lucht te pakken. Op de golven

drijf ik langzaam richting strand. Daarna verplaatsen, geeft hij me het gevoel dat ik nog

me ziet als mens. Door zich in mijn situatie te

juli 2005 in het Portugese Albufeira. Ik ben

een 21-jarige student, de toekomst ligt open gaat alles heel snel.

steeds Jaap ben en mijn leven niet voorbij is.

en ik zal ongetwijfeld ergens topmanager worden.

Daar werk ik hard voor. In Portugal doe WAKKER IN EEN VREEMD LICHAAM andere draai te geven.

Dat geeft me het zetje om mijn leven een heel

ik vakantiewerk als ober en ga in mijn vrije tijd In het ziekenhuis volgt de diagnose: voor

even zwemmen. Tot over mijn middel sta ik de rest van mijn leven vanaf borsthoogte verlamd

en geen beweging in mijn vingers. Dat VERANDERT NIETS

BLIK RICHTEN OP VERLEDEN

in het water in de zee. Er komt een mooie golf

aangerold en ik besluit erin te duiken. ‘KRAK’, is een behoorlijke tegenslag, kan ik je zeggen. Wat je op pad krijgt kun je niet veranderen,

wel hoe je ermee omgaat. In het begin

hoor ik als ik met mijn nek een zandbank raak. Ineens lig ik daar in een vreemd land, in een

Ik voel meteen dat het foute boel is en realiseer

vreemd ziekenhuis, maar vooral ook in een probeer ik met alle macht vast te houden aan

me dat ik mijn nek heb gebroken. Ik drijf

op mijn borst met mijn gezicht in het water en

kan niets meer bewegen. Mijn leven flitst aan

mij voorbij. Wat laat ik achter? Ik heb vooral

voor mezelf geleefd. Ik wil nog zoveel doen,

heb zoveel dromen. Ik wil van betekenis zijn.

En nu mag het niet meer. Gelukkig slaat op

dat moment een grote golf mij om en krijg ik

vreemd lichaam. Regelmatig word ik ’s nachts

in paniek wakker. Dan komt er een verpleger

die keurig alle apparatuur controleert en

weer weggaat. Behalve broeder Carlos. Hij

legt zijn hand op mijn schouder – ongeveer

de enige plek waar ik nog gevoel heb – en zegt

‘It’s okay’. Met dat kleine gebaar – voor hemzelf

niets bijzonders – laat hij merken dat hij

mijn oude leven. Maar al snel kom ik erachter

dat wanneer je blik op het verleden gericht

blijft er niets verandert. Met veel doorzittingsvermogen

heb ik me ontwikkeld tot een van

de meest gevraagde sprekers van ons land op

het gebied van omgaan met veranderingen.

En over de kracht van het kleine. Carlosmomentjes

noem ik die kleine dingen waarmee

‘Organisaties die blijven vasthouden aan de

manier waarop ze het altijd hebben gedaan,

krijgen nu de grootste klappen’


COLUMN

je voor een ander een groot verschil maakt. Ze

lopen inmiddels als een rode draad door mijn

leven. En niet alleen door het mijne. Wereldwijd

hebben al meer dan 5 miljoen mensen de

kracht van deze momenten ervaren.

HOE GA JIJ OM MET ‘SHIT’

OP JE PAD?

De moraal van dit verhaal: als je 'shit' op

je pad krijgt, kun je die het beste als mest gebruiken.

En ‘shit’, daar hebben we de afgelopen

maanden flink wat van gekregen. De sprekersen

evenementenwereld is bijvoorbeeld door de

coronacrisis op zijn zachtst gezegd anders geworden.

Hoe ga je daarmee om? Mensen inspireren,

motiveren, anders naar de dingen laten

kijken: de behoefte aan wat we doen is er

nog steeds. Sterker nog, die is misschien alleen

maar gegroeid. Alleen de manier waarop verandert.

Dat maakt bijvoorbeeld het verschil

tussen organisaties die floreren en die dat niet

doen – los natuurlijk ook van een portie geluk

of je in de goede hoek zit. Maar organisaties

die blijven vasthouden aan de manier waarop

ze het altijd hebben gedaan, krijgen nu de

grootste klappen. Kijken waar nu de behoefte

ligt en daar invulling aan geven is spannend.

Het vergt creativiteit. Maar het is ook superinteressant

om mee bezig te zijn. Ik ken restaurants

die nieuwe manieren hebben gevonden

om hun gerechten thuis bij hun klanten

te brengen en nu een hele nieuwe tak hebben

opgebouwd.

CORONAMEST

Op het moment dat ook bij mij de ene boeking

na de andere wordt afgezegd, besluit ik

ook zelf mijn focus te verleggen. Samen met

mijn team schakelen we heel snel over op online.

We ontdekken dat we dezelfde humor en

emotie die je normaal op een podium voor een

volle zaal brengt, ook door een scherm heen

kunnen brengen. Dat is ook nog eens echt leuk

om te doen. Zonder corona zouden we dit niet

hebben geweten en ook niet tijd en de ruimte

hebben gehad een paar maanden fulltime bezig

te zijn met het bouwen van een gloednieuw

project: het Carlosmomentjesplatform waar

mensen verhalen kunnen delen over hoe je

simpel en met plezier bijdraagt aan iets moois.

GLOEDNIEUW POSITIEF PLATFORM

Zo’n Positief Platform is in deze periode

geen overbodige luxe. Negatieve berichten –

en daar zijn er dus nu heel veel van – komen

namelijk drie keer harder binnen dan positieve.

Tel uit je winst.

Om ons overactieve alarmbrein wat te kalmeren,

is het belangrijk ons te voeden met inspiratie,

mooie dingen en positieve voorbeelden.

Dat heb ik eerder gedaan op het podium

en in mijn boeken en kan nu dus ook met het

platform. Het mooie is: nu het platform klaar

is, hoef ik zelf niet zoveel meer te doen. Want

het gaat er juist om dat anderen zelf met die

kracht van het kleine aan de gang gaan.

MOEITELOOS

Om bij te dragen aan iets moois hoef je niet

harder te werken, iets extra’s te doen of juist

iets te laten. Het zijn de dingen waar jijzelf de

meeste energie van krijgt en die je met een

glimlach doet, waarmee je echt iets kunt betekenen

voor een ander. We zijn vaak zo gewend

om hard te werken en daar een bepaald

resultaat uit te halen. Ik heb als klant wel eens

organisaties bezocht, waar keihard wordt gewerkt

in de verwachting dat ik dan gelukkig

ben met het product en de service die ze leveren.

Maar kijk ik naar wat mij een glimlach

oplevert, dan zit dat in de kleine, persoonlijke

momenten. Momenten waarop je juist niet

je uit de naad werkt, maar met oprechte aandacht

je werk doet.

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

WE KUNNEN MEER DAN

WE DENKEN

Ik ben ervan overtuigd dat mensen hun bijdrage

aan de wereld onderschatten. En daarmee

zichzelf: je kunt veel meer dan je denkt.

Echt, we kunnen het wél leuker maken. Ook

in coronatijd. Voor onszelf, de mensen om ons

heen en – als we dat met zijn allen doen – de

hele wereld. Met kleine dingen. Ik ben daar

zelf het levende bewijs van. Al doet nog maar

15% van mijn lijf het, ik heb een manier gevonden

om met plezier mijn bijdrage te leveren.

Dat plezier wordt nog groter als je het

kunt delen en je krachten kunt bundelen. Op

het positieve Carlosmomentjesplatform dus

bijvoorbeeld. Daar kan iedereen voorbeelden

delen van zijn of haar Carlosmomentjes

en op die manier bijdragen aan het verspreiden

van zoveel mogelijk positiviteit. Ik zou het

supertof vinden als ik daar ook jouw Carlosmomenten

mag zien. Je kunt de app gewoon

gratis downloaden. Ook is die als ‘white-label’

beschikbaar om je eigen momenten van

de werkvloer te vieren. Want deze Carlosmomentjes

zijn juist die kleine dingen die het verschil

maken in jouw organisatie. Tussen wel of

geen klant of tussen wel of geen glimlach.”

Jaap Bressers (1983) heeft van jongs af aan een doel: alles uit het leven halen. Aanvankelijk doet hij dat door het liefst zo hard

mogelijk te werken om zijn droom te verwezenlijken: topmanager worden na zijn studie Internationaal Management. Op zijn

21e verandert alles. Een duik in zee loopt uit op een hoge dwarslaesie. Na een zware revalidatieperiode besluit Jaap zijn leven

een totaal andere draai te geven en boort hij nieuwe talenten aan. Tegenwoordig treedt hij vooral op voor het bedrijfsleven. Jaap

heeft veel meegemaakt, maar vooral ook veel geleerd. Die kennis deelt hij met zijn publiek. Elke presentatie is op maat gemaakt.

Onderwerpen onder andere: omgaan met verandering, klantgerichtheid, leiderschap, zorg, motivatie, inspiratie en duurzaamheid.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 91


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Rituelen

drs. Patrick van Veen


Regelmatig voel ik me een onhandige

puber die zich geen houding weet

te geven als ik een ruimte binnenstap

met onbekenden. Ik moet contact maken en

mezelf introduceren, maar heb vaak geen idee

hoe zonder mezelf voor schut te zetten.

Een half jaar geleden was nog alles anders,

vol vertrouwen stapte ik elke ruimte binnen,

stak mijn hand uit en riep onmiddellijk mijn

naam. Zelden werd die hand geweigerd en

het was altijd de start van een gesprek. En nu

sta ik te draaien als een puber die een meisje

wil vragen voor verkering, kort samengevat

doodongelukkig.

© COPYRIGHT CLEARED

Zonder rituelen zijn we onbehouwen pubers, verloren in de grote-mensen-maatschappij.

Het kunnen vertrouwen op een simpel ritueel,

dat breed geaccepteerd is, geeft een eerste

basis om deze complexe situaties, vaak omgeven

met sociale angst te overleven. En ja ik

weet het: je voorstellen aan een wildvreemde

is geen levensbedreigende situatie. Maar biologisch

vindt de meerderheid van de mensen

het nog steeds eng om een groep wildvreemden

te begroeten en in oertijden was die angst

ook best legitiem. En daarom is het zo heerlijk

om op routinematige rituelen te vertrouwen.

Maar opeens is het schudden van handen

een taboe, met ellebogen of voeten tikken

of gewoon de hand in de lucht steken wordt

krampachtig een nieuw ritueel gezocht, maar

het vertrouwen dat die handdruk geeft is nog

steeds niet terug.

Als gedragsbioloog observeer ik rituelen.

Ze zijn vaak duidelijk zichtbaar en bestaan

uit herkenbare patronen die makkelijk

in mijn notitieboekje kunnen worden vastgelegd.

En niet alleen mensen ook apen kennen

rituele patronen: bij begroetingen, machtsbepaling,

conflictmanagement en het creëren

van eenheid en vertrouwen binnen de

groep. Wij mensen zijn niet anders, rituelen

zijn overal en noodzakelijk, ze maken ons leven

overzichtelijk.

Vlak voor de uitbraak van de coronacrisis

bestudeerde ik in Liberia jonge chimpansees.

In beslag genomen uit de illegale handel, nooit

hebben ze onderdeel uitgemaakt van een normale

groep met volwassen chimpansees. Hun

gedrag is of genetisch bepaald of geleerd van

andere jonge chimpansees. En opvallend was

hun eerste begroeting naar mij: handen in

mijn mond stoppend, het is het normale begroetingsritueel

van een chimpansee om te

testen of ze de ander kunnen vertrouwen. Mogelijk

kunnen rituelen ook aangeboren zijn en

is het niet altijd imitatiegedrag.

Als rituelen zo diep in onze oer-systemen

verankerd kunnen zijn, moeten we misschien

ook wat vaker nadenken hoe belangrijk ze

kunnen zijn: om effectief samen te werken in

een organisatie, vertrouwen te krijgen binnen

een team of bijvoorbeeld om een relatie op te

bouwen met een klant.

Misschien tijd voor iets meer rituelen dan

procedures om niet als een nerveuze puber

door het leven te hoeven gaan.”

© JELMER DE HAAS

Bioloog drs. Patrick van Veen stelt het sociaal oergedrag centraal, oftewel de apenstreken die we op de werkvloer vertonen. Rond verschillende

thema´s gaat hij in op de vraag waarom we bepaald gedrag vertonen of problemen ontstaan. Hij gebruikt het gedrag van

apen als voorbeeld. Van Veen rondde zijn studie biologie in 1993 af aan de faculteit Biologie van de Universiteit Utrecht. In 2002 is begonnen

als zelfstandig bioloog, trainer en onderzoeker en heeft hij zijn bedrijf Apemanagement opgericht. Vanuit die functie adviseert

hij ondernemingen, geeft hij presentaties en trainingen. Daarnaast is hij trustee en lid van het uitvoerend comité van het Jane Goodall

Institute Global. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

92

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

Wie past bij jou?

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Lexter Woodley LLM

© MICHAEL ANHALT


Of het nu gaat om collega’s, vrienden, familie of jouw levenspartner...

het is goed om te weten op welke punten jullie het

met elkaar (on)eens zijn. Een manier om dit te doen is door

vragen te stellen aan jezelf en de ander. Hieronder volgt een boektip,

waarin ook verwijzingen naar onderzoeksdata zijn opgenomen, voor

het voeren van luchtige maar leerzame conversaties.

In deze ongekende tijden is reflectie op jezelf en de mensen om jou

heen wellicht van grotere waarde dan ooit. Hoewel studies laten zien dat

gelijkenissen of complementariteit in persoonlijkheden niet bepalend

hoeven te zijn voor een succesvolle relatie (Eysenck & Wakefield, 1981;

Groves, 2016; Rosowsky et al., 2012), is het fijn om persoonlijkheden in

harmonie met elkaar te houden.

Als ‘headhunter/recruiter’ breng ik mensen bij elkaar en ben ik actief

bezig met wie bij welke groep personen past. Als promovenda in

Gender Studies breng ik ideeën bij elkaar om uiteindelijk een proefschrift

in te leveren aan mijn universiteit in Londen. Alleen wilde ik

niet wachten totdat ik de doctorstitel heb behaald om actief inzichten

te delen over de onderlinge relatie tussen personen. Dit bracht mij ertoe

stellingen over man/vrouw-kwesties – gebaseerd op onderzoeksdata

– te bundelen en in boekvorm te gieten. Inderdaad, de hierboven genoemde

boektip is dus een schaamteloze plug naar mijn ‘Talk Data to

Me’-boek, maar als hiermee zelfs maar één stelling zorgt voor meer inzicht,

begrip en kennis tussen jou en jouw intieme (gezien de aanwezigheid

van seksuele stellingen in het boek) gesprekspartner, dan is deze

plug de moeite waard.

In de geest van dit boek verzorg ik ‘Battle of the Sexes’-quizzen voor

groepen, waarbij de stellingen gebaseerd zijn op onderzoeksdata en geschikt

om met niet-intieme personen, zoals collega’s, te behandelen. Zo

was ik laatst uitgenodigd voor een online netwerkbijeenkomst, waarbij

de aanwezigen wedijverden om de meeste juiste antwoorden op mijn ja/

nee-stellingen. De winnaars waren degenen die, ondanks de beperkingen

om fysiek in dezelfde ruimte te zijn, via videoverbinding en de live

chat tóch een band met elkaar wisten te maken. Als (de geest van) mijn

boek voor deze niet-intieme personen een middel kon zijn om online

verbondenheid te vinden, dan wens ik jou toe dat de ‘hardcopy’ van het

boek offline grote vonken doen overslaan tussen jou en de persoon die

(mogelijk) bij jou past.

Alvast veel plezier!”

Referenties

• Eysenck, H.J., & Wakefield, J.A. (1981). Psychological factors as predictors of marital satisfaction. ‘Advanced Behavioral Research and Therapy’, 3, 151-192.

• Groves, K.K. (2016). ‘The role of spirituality in happy fifty-year marriages’. Texas A&M University-Commerce.

Lexter Woodley is van huis uit jurist en journalist. Haar academische achtergrond bestaat uit twee Bachelor’s graden, één in Sociaal

Juridische Dienstverlening en één in Journalistiek en een Master’s graad in Rechten. Ze is momenteel een promovenda (PhD in

Gender Studies) aan Birkbeck, University of London. Lexter startte haar promotieonderzoek toen ze twee jaar in Londen woonde.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 93


© ENITH VAN TONGEREN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

94

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


LEVEN

‘Elke natie zou een mooie bloem

moeten zijn in de weide van het

wonder dat het leven wordt genoemd’

Toespraak van een vertegenwoordiger van

Utopia tot de Verenigde Naties *

OGeachte leden van de Verenigde Naties

Ons land beschouwt het als een voorrecht

om vandaag voor u te mogen

spreken, in de hoop en het vertrouwen

een gewillig oor te vinden. Via u richten

wij ons tot alle politieke, juridische, financiële,

militaire, sociale, journalistieke en religieuze

leiders in de wereld.

Tekst: Marcel Messing

Ons land heet Utopia, een nergensland,

omdat het niet tot de bekende wereld behoort.

Utopia is een open land, waarin we in saamhorigheid

leven. Wij hebben geen grenzen, muren

of prikkeldraad. In bijna alle landen van

de wereld zien wij grenswachten, grenspalen

en ontelbare borden die allerlei richtingen

aangeven, maar geen enkel bord dat de richting

aangeeft hoe u in vrede met elkaar kunt

leven. Talloos zijn uw instituten, hoge gebouwen

en organisaties om mensen met elkaar te

verenigen. Maar wat wilt u verenigen als zelfzucht

het fundament ervan is? De vele muren

op uw planeet drukken afgescheidenheid en

verdeeldheid uit, omdat uzelf tussen muren

leeft. Ze zijn een weerspiegeling van onmacht

en zelfzucht, van versteende overtuigingen

en ideologieën waarin saamhorigheid is ingemetseld.

Hoe hoger uw muren, hoe groter

uw angst. Hoe meer prikkeldraad, hoe groter

uw kwetsbaarheid. Utopia is vrij van dit alles.

Utopia is geen beloofd land voor een uitverkoren

volk. De idee van een bijzonder ras, een

bijzondere groepering of religie heeft in Utopia

nimmer wortel geschoten, omdat wij leven

in eenheid met de universele Geest van liefde.

Waarom zou de Schepper van alle leven een

van zijn kinderen bevoorrechten als alle kinderen

hem even dierbaar zijn?

Als het ene volk zich beter acht dan het andere,

zijn onderdrukking, oorlog en verdriet

het resultaat. Het rijk van de liefde, het beloofde

land, is in ons, nader dan handen en voeten.

Geen snelwegen of luchtvaartroutes leiden ernaartoe.

In Utopia wordt ieder volk gezien als

een prachtige bloem in de weide van het wonder

dat leven heet. Ieder volk is een unieke expressie

van het Ene. Als overal bloemen van

liefde mogen bloeien, zijn leuzen als vrijheid,

gelijkheid en broederschap overbodig.

Utopia is een spiritueel rijk, waarin de universele

Geest van liefde alles en allen verenigt.

Ook in u is dit rijk aanwezig, maar velen zijn

dit vergeten. Politieke stelsels, ideologieën,

diverse leringen en vele dogma’s houden uw

geest gevangen. Tallozen zijn ziende blind geworden

voor de ware wereld en horende doof

voor de ware harmonie der sferen.

Utopia valt buiten tijd en ruimte. Ze kent

geen politieke stelsels en beschikt niet over

televisie, computers, internet, satellieten,

smartphone, nanotechnologie, robotica of

gentechnologie.

Onze valleien zijn gevuld met stilte en

schoonheid, niet met futuristische gebouwen

waar nieuwe technologieën de mens steeds

verder vervreemden van zichzelf. Technoreuzen

zijn in wezen dwergen van de geest. In

Utopia wordt alles moeiteloos verricht. Zware

arbeid en grote inspanningen bestaan bij

ons niet. Ziekte, lijden, ouderdom en dood

zijn afwezig. Eenheid en harmonie in gedachte,

woord en daad zijn de basis van ons leven.

Liefde maakt alles mogelijk. Vanuit liefde

zien wij alle levende wezens als onze broers

en zussen.

Dikke wetboeken kennen wij niet. We hebben

geen rechters, advocaten, procureurs en

deurwaarders. Ook geen gevangenissen. In

onze geest bestaan geen tralies. In uw landen

is er geen verschil tussen wie achter de tralies

zit en wie ervoor staat. Beiden zijn gevangenen.

Wij kennen maar één wet: de wet van het

heilige leven, die geschreven staat in ons hart.

Niet in boeken of op stenen tafelen, maar in

de stroom van het leven, in de seizoenen, de

heldere beken, de zang van vogels, de sterrennacht,

de tedere liefde. Omdat wij leven

vanuit ons hart is er geen misdaad of vijand.

Leger en politie kennen wij niet. Geweldloosheid

is onze ware natuur. Controle, camera’s,

inlichtingen- en veiligheidsdiensten zijn ons

vreemd. Ze komen voort uit een gebroken relatie

met de universele Geest van liefde. Onbeperkt

vertrouwen is onze gids.

Banken hebben wij niet. Een woekerend

geldsysteem met wisselende rente, leningen,

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 95


SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

LEVEN

dividenden, waardepapieren en spaarrekeningen zien wij als een uiting

van perversie. Machtige topbankiers die vanachter de coulissen van het

wereldtoneel alles regelen voor hun eigenbelang bepalen in uw wereldoorlog

en vrede. Hun duistere ogen zien alleen maar geld.

Wij kennen hun namen en hun land van oorsprong. Al zijn ze over

heel de wereld verspreid, wij zijn op de hoogte van hun duistere daden,

hun listen en leugens, hun lobby’s en geheime genootschappen, hun politieke

en militaire macht, hun gebrek aan liefde, waardoor jaarlijks miljoenen

mensen om het leven komen.

Geld bestaat niet in Utopia. Het wordt gezien als een demon die de

menselijke geest kan vergiftigen, waardoor verdeeldheid, twist en oorlogen

ontstaan. Veel misantropen in uw landen doen zich voor als filantropen.

Zij roven het brood uit de mond van hun broers en zussen, brengen

hen tot de bedelstaf, tot een leven vol lijden en ellende. Wat doen ze

met al hun uiterlijke rijkdom en hun wereldse schatten? Hoe is het gesteld

met hun innerlijke rijkdom?

De kinderen in Utopia worden opgevoed in waarheid en waarachtigheid,

in samen delen en schenken, in elkaar helpen en ondersteunen.

Een belastingsysteem kennen we niet. Wie zou wie of wat willen

belasten als alles op vertrouwen, samen delen en samenwerken berust?

Geachte leden van de Verenigde Naties

De grond waarop uw gebouw is opgericht, behoorde ooit toe aan een

van de machtigste en rijkste families ter aarde. Eens stond er een slachthuis

op deze grond. Nu komen er vanuit heel de wereld leiders bijeen om

te spreken over vrede. Nochtans wordt er als nooit tevoren geslacht en

afgeslacht. Nog steeds zijn het de geldwisselaars en de machtigste vertegenwoordigers

in uw organisatie die bijna alles bepalen wat er in de

wereld gebeurt. Zij trachten twee paarden tegelijkertijd te berijden en

zien niet dat ze kreupel door het leven gaan. Waar is de vooruitgang in

morele waarden, het respect voor alle levende wezens sinds in 1947 uw

organisatie is opgericht? Met wie en met wat bent u eigenlijk verenigd?

De wereld hoort uw redevoeringen en soms kwetsende woorden. Zij

verneemt uw besluiten en ziet tegelijkertijd het grote lijden dat door de

beddingen van het leven stroomt, rood van bloed.

Uw planeet verkeert in groot gevaar, en u weet dit. Alles staat op instorten.

U leeft al op de puinhopen van een vergane beschaving. Velen

dansen erop, anderen komen erin om, klampen zich vast aan een op

materie gebouwd leven vol zelfzucht, eigenbelang, egoïsme en uitbuiting.

De elementen zijn zeer ernstig verstoord. De zeeën en oceanen, de

werkelijke longen van de aarde, zijn vergiftigd. Het eens kristalheldere

water van waaruit alle leven ontsprong, is vertroebeld door duizenden

afvalstoffen. Kwaadaardige algengroei neemt zorgwekkend toe. Koraalriffen

sterven en ontelbaar veel prachtige vissen en waterdieren ondergaan

een langzame en pijnlijke dood. Uw nucleaire onderzeeboten, talloze

kabels voor internet en kilometerslange pijpleidingen voor gas en

olie verstoren de taal van walvissen en dolfijnen, de koningen der zeeën

die talloze zeewezens verenigen.

De eens volkomen zuivere lucht is totaal vergiftigd. Het modern ver-

96

voer en de industrie, de giftige sporen in de hemel die bewust worden

uitgezet, de monstrueuze instrumenten om het weer te beïnvloeden of

te bepalen, zullen uiteindelijk ook hen die dit creëren de adem benemen.

De aarde staat er niet goed voor. De zo kostbare aarde met haar

ontelbare levenssoorten, planten, kruiden, dieren, insecten, grondstoffen,

mineralen. De aarde is moe en mat, rilt van koorts, is zwaar ziek,

weent. Terwijl u strijdt over iedere meter grond, uw juristen duizenden

wetten maken over grond, lucht en water, huilt de aarde om uw onwetendheid,

uw onwil, uw begeerten. Haar tranen verenigen zich met

kolkende rivieren en met het water van zeeën en oceanen. Orkanen,

tyfoons, tornado’s, tsunami’s, aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en

wereldwijde branden teisteren de aarde, omdat u niet meer in harmonie

leeft met de schepping.

Velen van u reageren nog steeds vanuit de gedachte ‘oog om oog,

tand om tand’. Op veel plaatsen is opstand, rebellie, vijandschap, bitterheid

en onvrede. Wraak en geweld voeden elkaar. Hebt u nog steeds niet

de waarheid ontdekt dat wie het zwaard opneemt, door het zwaard zal

omkomen? Dat geweld nimmer door geweld wordt opgelost? Dat haat

nimmer uitblust door haat? Dat vrede alleen maar bereikt kan worden

door een oprecht streven naar vrede? Uw grote leraren spraken over

vergeving, niet over vergelding. Over mededogen, niet over haat. Talrijk

zijn de leiders op uw planeet die willen heersen in plaats van dienen. Zij

zijn niet eens meester over zichzelf. Het doet geen kracht als met de linkerhand

wapens worden verkocht en met de rechterhand vredesverdragen

worden ondertekend. Talloos zijn de vredesverdragen, nog tallozer

de conflicten en oorlogen. Alle wapens zijn al uitgeprobeerd, van knots,

pijl en boog tot atoombom, biologische en chemische wapens, energiewapens,

geluidswapens, lasers. Hoge militairen dromen van sterrenoorlogen.

Uw aarde is een tikkende tijdbom.

Wie vrede wil, moet zich met hart en ziel inspannen voor vrede en

niet voor oorlog. Als u wapens laat zegenen en ten oorlog trekt, is de

relatie met de universele Geest van liefde verbroken. Uw volksliederen

getuigen van strijd en macht, verdelen volken in plaats van hen te verenigen.

Luister naar het innerlijke lied van de nachtegaal, het lied van

liefde, gewijd aan het Ene, aan dé Ene, aan al wat is! Hijs geen valse vlaggen.

Wees als volk een prachtige bloem in de schitterende weide van de

wereld. Hijs de vlag van ware zielenverbondenheid. Geen vlag van stof,

maar de vlag van liefde, die wappert op de wind van genade. Maar genade

kent u niet meer, omdat een overvloed aan technologie kilte bracht

in uw hart, uw geest heeft verward en onrust bracht in uw gemoed. Veel

van uw vlaggen zijn verbonden met roofdieren: leeuw, tijger, wolf, adelaar,

griffioen, draak en slang. Waar is de witte duif van vrede?

Een speciaal woord tot de jongeren die overal ter wereld vredelievend

demonstreren tegen de vernietiging van de aarde en de snelle

veranderingen van het klimaat. Stel kritische vragen aan jullie politici.

Maak contact met wetenschappers die nauwelijks aan het woord komen.

Onderzoek wat er met de zon aan de hand is, waarom er 'climate'

en 'geo-engineering' is. Vraag je af wat jullie leren op scholen, academies


LEVEN

‘Ontsteek het vuur van de waarheid in je hart, verenig het mannelijke en het

vrouwelijke in jezelf en ontdoe je van alle ballast in je geest’

en universiteiten en vooral wat jullie niet verteld wordt. Ga in gesprek

met leerkrachten en professoren. Ondervraag industriëlen, miljardairs

en machtige lobbyisten. Onderzoek de informatie die verspreid wordt

door de mainstreammedia, sociale media en filmindustrie. Onderzoek

vooral welke machten hierachter zitten. Wat leerden jullie over het leven?

Wat leerde je via internet, Faceboek, Instagram, Twitter? Kennen

jullie elkaars gelaat? De glimlach? Heeft jullie leven een spiritueel doel?

Is de evolutie blind, voortgebracht door een ‘blinde horlogemaker’?

Klonterden cellen door toeval samen, met andere woorden ontstond

leven door toeval, natuurlijke selectie, de wet van de sterkste? Of fluistert

je hart iets anders in? Jullie onrust, onzekerheid, radeloosheid, protest

en wanhoop zijn zeer begrijpelijk. Maar laat je niet misleiden door

hen die jullie trachten te misbruiken om hun belangen te realiseren. Ben

je op de hoogte dat er zeer veel geld verdiend wordt aan klimaatproblemen?

Het leven is een schip zonder kompas geworden, dat regelrecht op

een grote catastrofe afstevent. Ik roep jullie op het kompas te zijn. Zet

alles op alles! Het leven rekent op jullie.

Aan rabbi’s, priesters en moellahs, vertegenwoordigers van synagogen,

tempels, kerken en moskeeën de vraag: waarom hebben uw godsdiensten

niet tot verbroedering geleid? Vanwaar al die verdeeldheid,

schandalen, oorlogen en terreur? Kan waarheid verkondigd worden als

de leugen wordt gediend? Kan iemand bemiddelen tussen God en de

mens als God in het hart van ieder mens woont? Kan een rabbi, priester

of moellah die zelf niet verankerd is in het goddelijke anderen tot

inzicht brengen? Overtuigingen brengen geen bloei. Ontsteek de flambouw

van waarheid in uw hart, verenig het mannelijke en het vrouwelijke

in uzelf en ontdoe u van alle ballast in uw geest. Deze tijd vraagt

om innerlijke ervaring, niet om tegenstrijdige ideologieën en theologie,

niet om een valse wereldreligie.

Diep in uw hart weet u dat God geen tempels vol pracht en praal nodig

heeft. Geen tempels met zwart-witte tegelvloeren en trotse pilaren.

Geen tempels vol symbolen. Wat u God noemt, de universele Geest van

liefde die alles doordringt, de Intelligentie die in alle intelligentie aanwezig

is, wordt nergens anders geëerd dan in het tabernakel van het eigen

hart. God heeft geen behoefte aan tempelschatten, kleurrijke roosvensters,

hoogverheven koepels, kostbare schilderingen of brokaten

gewaden, maar vraagt om een zuiver hart, een smetteloze geest, een oprechte

levenshouding. Heel het universum is Gods tempel. De sterren

zijn zijn kroonluchters, de geur van waarheid is zijn wierook, zijn altaar

is ieder gebergte. Een heilig leven leiden is beter dan onbegrepen teksten

uit heilige boeken reciteren. Dat maakt de eedaflegging op een heilig

boek overbodig, want ‘het woord van God’ leeft en kiemt in het eigen

hart. Waar het zaad van liefde wordt gezaaid, ontkiemt liefde. Waar

het zaad van haat wordt gezaaid, ontkiemt haat. Hemel en hel bevinden

zich in het eigen bewustzijn. Hef het zwaard naar de hemel, de hel

is daar. Laat het zakken en de hemel opent zich.

Uw kennis neemt dagelijks toe, maar ook uw onwetendheid. Kennis

die splitst tot in de kern van het atoom. Kennis die de wereld van

het allerkleinste en het allergrootste tracht bloot te leggen. Weet u werkelijk

hoe het leven is ontstaan? Door evolutie? Door een big bang?

U spreekt over parallelle universa, maar kent nauwelijks uw buren. U

spreekt over de verste sterrenstelsels, maar kent niet de nabije geheimen

van het hart. U spreekt over mondialisering, maar kent uw eigen dorp

of stad niet. U spreekt over buitenaardsen, maar kent niet de grenzeloze

binnenaarde van uw ziel. Uw vingers reiken naar nieuwe zonnestelsels

en melkwegstelsels, terwijl een tedere aanraking vergeten wordt. U

spreekt over zwarte gaten, maar ziet niet de schaduw in uzelf. U spreekt

over wormgaten, maar doodt de nuttige wormen in uw akkers, noodzakelijk

voor een vruchtbare aarde. U droomt van andere planeten, van

kolonisatie van de ruimte, maar geeft geen ruimte aan elkaar. Uw begeerte,

die de aarde verslindt, zal ook andere planeten verslinden. Ook

daar zullen militaire bases verrijzen en zal de rooftocht naar grondstoffen

alles vernietigen. Er zullen sterrenoorlogen woeden. Een aantal

van uw wetenschappers probeert al een nieuwe mens te scheppen naar

hun beeld en gelijkenis: een ontzielde mens, een slaaf, een robot. Deze

ideeën zijn liefdeloos.

De bewoners van Utopia weten dat het huis van hun Vader vele woningen

heeft. Wat u vooruitgang noemt, is voor ons achteruitgang: achteruitgang

van moreel besef, van ethische waarden, van eerbied voor

het leven, van oprechte taal, van waarheidsliefde. Uw wetenschappelijke

woorden zijn soms scherpe messen die de poëzie van het leven doden.

U weet niet meer dat u bezielde wezens bent. Adem in en uit. Sta

eens stil bij uw ademhaling, uw hartenklop, de beweging van uw handen,

uw voeten, uw lichtende ogen, uw oren die klanken vanuit de stilte

kunnen ontvangen. Kent u de bries van inspiratie, de zachte stem die

spreekt als u zwijgt, de geluidloze klank die de basis is van alle spreken,

van alle klanken, van alle muziek, van heel de schepping? Snij een bloem

doormidden, en haar geur ontsnapt u. Pel het leven af als een ui, en tranen

verschijnen in uw ogen. Kent u de grootsheid van de ziel waarin

alle werelden samenkomen, de geur van liefde, die alle geuren verenigt

maar zelf geurloos is, het oog waarin alle zien samenkomt? Bracht uw

kennis zelfkennis of wijsheid, de moeder van al wat is?

Knip de draden van slavernij door en zie wie uw slavendrijvers zijn.

Uw geest kan communiceren met heel het bestaan, zonder energierovende

apparatuur. Uw wereld is vol kankerverwekkende straling, die

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 97


LEVEN

lichaam, ziel en geest stap voor stap doden. Levende doden begraven

iedere dag meer doden. Om u heen zijn steeds meer vluchtelingen, verjaagd

door zelfzuchtige krachten. Maar beseft u wel dat ook u een vluchteling

bent onder de vluchtelingen? De wind van grote zuiveringen is

opgestoken en zwelt dagelijks aan. Hij zal alles binnenstebuiten keren.

Waar staat u dan? Reiken uw wortels naar de hemel?

Geachte leden van de Verenigde Naties

De inwoners van Utopia zijn uw broers en zussen. Wij allen zijn

voortgekomen uit het woordloze mysterie van het bestaan, dat verklankt

is in heel de schepping. Wij allen zijn één! Het bewustzijn dat alles

met alles verbonden is, kan u leiden. De allesdoordringende liefde

is de hoogste energie in het heelal. De open handen van de liefde nodigen

uit tot mededogen en vergeving. Moge het vertrouwen in het licht,

de waarheid en de liefde uw harten openen.

Mogen deze woorden als zaden in de graal van uw hart vallen en uitgroeien

tot rozen van licht. Moge vrede met ons allen zijn. Vrede die alle

verstand te boven gaat. Vrede die het noorden en het zuiden, het oosten

en het westen, het nadir en het zenit vervullen met het zuiverste licht,

de hoogste liefde. Moge het zo zijn!

* Marcel Messing, in Utopia bekend als Sjahula, ‘bergbeek, die vanuit

het hart ontspringt’.

Op 16 november 2019 is deze toespraak uitgesproken in de schouwburgzaal van Perron 3 te Rosmalen, na een

themamiddag over het onderwerp ‘Wie of wat is God’. Deze toespraak zal over niet al te lange tijd ook gepubliceerd

worden in het Engels, Frans, Duits, Spaans en Pools. Zodra deze vertalingen klaar zijn zullen ze op deze website

gepubliceerd worden of zal ernaar verwezen worden. De toespraak is een project zonder winstoogmerk. Het staat iedereen

vrij om deze toespraak in zijn geheel te gebruiken of in een aanvullende taal te vertalen.

‘Je vingers reiken naar

nieuwe zonnestelsels en

melkwegstelsels, terwijl

een tedere aanraking

wordt vergeten’

Marcel Messing, geboren in den Haag studeerde o.a. antropologie, filosofie en vergelijkende godsdienstwetenschap, was lange

tijd werkzaam in het hoger onderwijs als stafdocent, decaan en wetenschappelijk medewerker van de internationale Bibliotheca

Philosophica Hermetica te Amsterdam. Een aantal jaren was hij regisseur van diverse toneelgroepen, zette zich jarenlang in voor

geweldloosheid en stelde in Nederland de Gandhi-vredesduif-prijs in (Stichting Geweldloos Actief). Hij is auteur van zo’n 30 boeken,

waarvan verschillende in vertalingen uitkwamen. Van zijn hand verschenen ook vele artikelen en diverse gedichtenbundels. Hij

sprak regelmatig voor diverse radio-omroepen, was adviseur van de Nederlandse televisieserie 'Via Mystica', gaf honderden lezingen

en seminars in diverse landen. Een aantal keren verbleef hij in India, genoot onderricht van o.a. Tibetaanse rinpoche's (kostbare

leraren) in een Tibetaans klooster, wisselde kennis uit tussen Oost en West en was tijdelijk lid van de ‘Club van Boedapest’, de

opvolging van de Club van Rome. Als voorzitter van de door hem opgerichte Stichting Lindenhof, is hij al jaren nauw betrokken bij

diverse ontwikkelingsprojecten in o.a. India en Polen. Sinds enkele jaren woont hij met zijn levensgezellin in de Franse Pyreneeën

waar hij momenteel aan een boek werkt met betrekking tot de kritieke toestand van onze planeet, bekeken vanuit diverse

dimensies. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

98 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

Het nieuwe normale vergaderen

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

prof.dr.ir. Mathieu Weggeman

“Vele jaren geleden was het volgende telefoongesprek volstrekt normaal: “Ik bel voor de heer Bergmans, kan ik hem even spreken?” Secretariaat:

“Dat gaat helaas niet lukken want de heer Bergmans heeft vandaag een thuiswerkdag.” “Kan ik hem dan thuis even bellen?” Secretariaat: “Dat heeft

hij liever niet.” En waarom had de heer Bergmans dat liever niet? Omdat hij wel eens naar de sportschool of aan het wandelen zou kunnen zijn op het

moment dat er gebeld werd. Hoe anders is dat momenteel, nu sturen op ‘output’ belangrijker geworden is dan sturen op het proces, de populariteit

van zelforganisatie nog steeds stijgt en de betrokkenheid van – vooral jongere – medewerkers is toegenomen? Die grote veranderingen in de

organisatie van de arbeid, worden nog eens extra gestimuleerd door de coronarijke tijd waarin we nu leven.

Een van de meest invloedrijke katalysatoren in

dat organisatieveranderingsproces is digitaal

vergaderen, en dan vooral ‘video-conferencing’.

In tegenstelling tot fysieke bijeenkomsten, blijken digitale

vergaderingen ook makkelijk in de avond of in

het weekend gepland te kunnen worden. Door een foto

van je werkkamer thuis of van je kantoor als achtergrond

te kiezen, hoef je andere deelnemers niet te laten weten

dat je op dat moment aan de kust van Bretagne verblijft.

Komt onverwacht je man, dochter of hond binnen, dan

kun je gewoon het geluid even dempen en gaat de vergadering

ondertussen vrolijk verder. Op sociale media zijn nog veel

meer aanbevelingen te vinden voor een comfortabele deelname aan

‘video conferencing’. Ik noem er een paar waar ik zelf veel aan heb gehad:

1) Kijk tijdens het vergaderen en zeker als je zelf het woord voert,

niet naar het beeld van jezelf maar in de cameralens. Voor de deelnemers

lijkt het dan alsof je hen aankijkt. 2) Plaats je laptop op een kistje

of een stapel boeken, zodanig dat je gezicht zich recht voor het scherm

bevindt; de blik op kinpartijen en plafondconstructies wordt daardoor

aanzienlijk beperkt. 3) Steek je hand op of – nog heftiger – zwaai naar

de camera als je iets wil zeggen. Dit vereist natuurlijk een vergadervoorzitter

die daar alert op is. 4) Als je een langer betoog moet houden

op camera, iets uit moet leggen of ‘pitchen’ of een webinar moet geven,

vraag dan een paar huisgenoten als publiek recht achter je laptop te

gaan zitten. Je zult merken dat je dan meer gaat spreken, kijken en bewegen

zoals je dat in een fysieke bijeenkomst ook zou doen.

Naast deze tips voor de inrichting van het proces van vergaderen,

luidt het belangrijkste advies voor de inhoud van de bijeenkomst als

volgt: Digitale vergaderingen kunnen vooral effectief en efficiënt zijn

voor het aanleren van technieken (Hoe maak je een businessplan? Hoe

© WALTER KALLENBACH

vraag je subsidie aan voor X? Hoe werken zelfsturende

teams?), voor het toepassen van stappenschema’s en

protocollen, voor oordeelsvorming- en besluitvorming

op basis van gegeven diagnose- en analyse-uitkomsten,

voor het bespreken van operationele ‘planning & review’-

resultaten en dergelijke. Kortom: digitale vergaderingen

zijn met name geschikt voor ‘technische’

onderwerpen waarbij de inputdata (vergaderstukken)

vertrouwd zijn en de waaier aan op basis daarvan te

nemen besluiten bekend en relatief beperkt is (bijvoorbeeld:

goedkeuren, aanpassen, nader onderzoeken of afwijzen;

chemotherapie, bestralen, opereren of stoppen met behandelen).

Uit onderzoek blijkt dat de intersubjectieve kwaliteit van besluiten

genomen door eenzelfde groep (bijvoorbeeld een geografisch gespreid

MT) in periodieke digitale vergaderingen, lager gewaardeerd wordt als

de leden van die groep elkaar niet regelmatig fysiek ontmoeten, dat wil

zeggen zo eens in de zes tot acht maanden. Daarbij kan het evengoed

gaan om een halfjaarlijkse managementconferentie als om een diner,

bedrijfsbezoek of studiereis.

NIET ALTIJD!

Digitaal vergaderen is veel minder effectief als het onderwerp betrekking

heeft op strategie, innovatie of creativiteit, dus als er weinig

of vage inputdata zijn of het aantal mogelijke uitkomsten/beslissingen

relatief groot of onbekend is. Met-de-benen-op-tafel vergaderingen en

brainstormsessies (“Als we nou eens ….”) lenen zich dus niet zo goed

voor digitaal confereren. Voor de effectiviteit van dat soort bijeenkomsten,

kan de oplossende werking van even een wandelingetje met een

paar deelnemers of van een ‘time-out’ aan de bar niet worden gemist.

Digitaal vergaderen mag Het Nieuwe Normaal worden, want het is

effectief en efficiënt, maar let op: niet altijd!”

Prof. dr. ir. M.C.D.P. Weggeman is hoogleraar Organisatiekunde, in het bijzonder Innovatie Management aan de Faculteit Industrial

Engineering & Innovation Sciences van de Technische Universiteit Eindhoven. Hij heeft als focus voor zijn onderzoek gekozen voor

het begrijpen en verklaren van innovatieprocessen in technologie-, kennisintensieve en culturele organisaties. Weggeman is meer

gericht op mensen dan op structuren en procedures. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 99


© IRENE SITSKOORN

DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

100

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


COLUMN

‘Hersenhack’: Update je

hersenen en verbeter het leven

prof. dr. Margriet Sitskoorn

“Het zijn op zijn zachtst gezegd interessante tijden. Vrijwel alles lijkt aan verandering onderhevig. Zekerheden

vallen weg en aanpassingen op vele fronten zijn noodzakelijk om de grip niet te verliezen en goed te kunnen

blijven voortbestaan. Zelfs dingen die we ons hele leven voor lief hebben aangenomen blijken ineens niet meer zo

vanzelfsprekend te zijn en we vragen ons voortdurend dingen af als ‘Wat moeten we doen?’, ‘Wat is wijsheid?’, ‘Wat

moet ik behouden en wat moet ik veranderen?’, Hoe doe ik dat?’. Enzovoorts. Kort samengevat komen deze vragen

neer op de vraag: ‘Wat heb ik nodig om succesvol te zijn in de huidige wereld?’

E

Een algemeen antwoord op deze vraag bestaat in ieder geval uit

twee delen. U moet weten wat waar en niet waar is en goede

denk- en handelvaardigheden ontwikkelen om adequaat met

deze kennis in een veranderende wereld met een positief effect te kunnen

acteren. Laten we met het eerste beginnen: U moet weten wat waar

en wat niet waar is. U zult misschien denken ‘Check, die kan ik afvinken

want ik weet in deze tijden van onzekerheid en verandering op zijn

minst wat waar en niet waar is. Ik ben een weldenkend mens en mijn

waarnemen, voelen en denken zijn op de werkelijkheid gebaseerd’. Als

u dat denkt moet ik u helaas teleurstellen want u neemt vaak namelijk

niet waar wat is, maar wat lijkt. Dit komt doordat in de loop van de tijd

automatische mechanismen van informatieverwerking in de hersenen

zijn ontstaan die ons lange tijd hielpen snel en effectief te handelen,

maar nu niet allemaal meer goed aansluiten op de informatievoorziening

van de huidige tijd. Onze waarneming wordt hierdoor vervormd,

wat ons ook gevoelig voor manipulatie maakt. Dit leidt tot grote problemen.

Problemen als de werkelijkheid niet meer waarnemen, handelen

op basis van valse informatie en jezelf daardoor in de nesten werken,

vast blijven houden aan het oude terwijl je moet veranderen, kop

in het zand steken, de verkeerde mensen vertrouwen, verslaving, vervuiling,

verspilling, maar ook oorlog, polarisatie en angst zijn terug te

voeren op deze verouderde mechanismen. Al deze problemen zorgen

ervoor dat we vaak stilstaan in onze ontwikkeling, kansen missen en

zelfs achteruit kunnen gaan, terwijl dat helemaal niet nodig is. We kunnen

deze niet up-to-date hersenmechanismen en de manieren waarop

anderen er gebruik van maken namelijk leren herkennen en daardoor

onze hersenen en die van de mensen voor wie we ons verantwoordelijk

voelen opschalen naar deze tijd, zodat we beter functioneren. Dit alles

vat ik samen in het woord ‘HersenHack’ (de gelijknamige titel van mijn

boek over dit onderwerp). Dit woord heeft een dubbele betekenis. Het

woord ‘hack’ bestaat al meer dan zestig jaar en heeft oorspronkelijk een

andere betekenis dan de meeste mensen denken. ‘To hack’ werd waarschijnlijk

voor het eerst gebruikt op het Michigan Institute of Technology

(MIT) en gerelateerd aan een verbetering van treincircuits en

nieuwe verbindingen daarin. Later is het woord gaan staan voor creatieve

oplossingen voor (computer)problemen en nog later kreeg het

een negatieve betekenis met betrekking tot het inbreken in computersystemen,

het overnemen van het systeem of het besmetten van computers.

In het woord ‘hersenhack’ slaat ‘hack’ op de twee uitersten van

de verschillende betekenissen, inbraak en verbetering, en dan met betrekking

tot de hersenen.

VOORBEELDEN

Laat ik u eerst eens snel met een voorbeeld uit ‘HersenHack’ laten ervaren

hoe makkelijk het is om in te breken in uw hersenen en u te laten

denken wat ik wil dat u denkt.

Beantwoord de volgende vraag: 5 machines doen er 5 minuten over

om 5 tafels te maken. Hoe lang doen 100 machines er over om 100 tafels

te maken?

Heeft u het gevoel dat honderd minuten het juiste antwoord moet

zijn? Dan bent u makkelijk te manipuleren. Honderd is namelijk een

intuïtief antwoord, maar het is fout. Het juiste antwoord is vijf. Deze

vraag leidt tot iets wat in het dagelijks leven ook vaak voorkomt. We

doen wat goed voelt terwijl dat niet het juiste is en daardoor tot allerlei

problemen kan leiden.

Nog een voorbeeld. Lees de onderstaande woorden rustig een keer

door en probeer ze te onthouden.

Bed, Rust, Stoel, Wakker, Moe, Tafel, Droom, Waakzaam, Kast, Kachel,

Kussen, Snurken, Warm, Dutten, Gapen.

Lees de volgende lijst met woorden die gebaseerd is op een woorden-

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 101


COLUMN

lijst van James Deese uit de jaren vijftig van de

vorige eeuw door en streep aan welke woorden

u ook in de eerste lijst hebt gezien. Doe dit

natuurlijk zonder terug te kijken.

Gapen, Kast, Snurken, Pot, Rust, Plant,

Slaap, Rust, Moe, Stoel, Warm, Vogel, Tafel,

Snurken, Droom, Waakzaam, Kachel, Trechter,

Kussen, Vis, Dutten, Bed, Wakker.

En? Hoeveel woorden had u goed? Welke

woorden had u fout? Heeft u ‘slaap’ aangekruist?

Als dat zo is heb ik een valse herinnering

bij u gecreëerd.

Deze voorbeelden zijn bedoeld u te laten

voelen dat ik uw gedachten en herinneringen

kan overnemen door u op een bepaalde manier

van informatie te voorzien. Dit geldt overigens

ook voor uw gevoelens en handelingen

(zie voor meer voorbeelden het boek ‘Hersen-

Hack’). Ik kan er eenvoudig voor zorgen dat

u dingen ziet die er niet zijn, dingen niet ziet

die er wel zijn, foute verbanden legt, conclusies

trekt op gevoelens die u op het foute been

zetten, niet altijd openstaat voor goede informatie,

naar uw gelijk zoekt en vaak te weinig

energie stopt in denken. Hierdoor kan ik u bewegen

om gedrag te vertonen dat niet per se in

uw belang is maar in het mijne of in het belang

van anderen. Ik kan u echter ook informatie

geven waardoor u uw hersenen kunt updaten,

zodat u zich kunt wapenen tegen dit inbreken

en beter, gezonder en gelukkiger kunt

functioneren.

DENK- EN HANDELVAARDIGHEDEN

Dit brengt ons bij het tweede deel van het

antwoord op de vraag: ‘Wat heb ik nodig om

succesvol te zijn in de huidige wereld?’ U moet

goede denk- en handelvaardigheden ontwikkelen

om adequaat met de juiste kennis in een

veranderende wereld met een positief effect te

kunnen acteren. Hoe bereikt u dat? Kort gezegd

door uw prefrontale hersenschors te ontwikkelen.

Dat is het gebied van uw hersenen

102

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

dat achter uw voorhoofd en oogkassen ligt. Dit

gebied is gerelateerd aan allerlei vaardigheden

waarvan bewezen is dat ze gekoppeld zijn aan

succes in de huidige wereld. U moet denken

aan vaardigheden als kunnen plannen, zelfreflectie

hebben, dingen in gedachten houden

om er op het juiste moment iets mee te

kunnen doen, creatief zijn, impulsen kunnen

onderdrukken, cognitieve en mentale flexibiliteit

vertonen en pro-sociaal gedrag aanwenden.

Het bijzondere aan deze succesvaardigheden

is dat ze te ontwikkelen zijn. Dat komt

doordat de hersenen, waaronder de prefrontale

hersenschors neuroplastisch zijn. Dit betekent

dat ze zich aanpassen aan datgene waar

ze aan blootgesteld worden. Alles dat je waarneemt,

voelt, doet of meemaakt, waar je aandacht

op gericht is of door getrokken wordt,

bepaalt mede de structuur en het functioneren

van uw hersenen en daardoor weer hoe u

waarneemt, wat u gelooft, wat u onthoudt, hoe

‘Je brein vormt je zijn,

en je zijn vormt je brein

en daardoor weer je zijn,

maar ook weer je brein’

u zich ontwikkelt, wat u doet en wat u kunt.

De hersenen zijn een open systeem dat gevormd

wordt door de informatie die er binnenkomt.

Hersenen en gedrag zijn dus niet

statisch maar dynamisch. Ik heb het vaker gezegd:

‘Je brein vormt je zijn, en je zijn vormt

je brein en daardoor weer je zijn, maar ook

weer je brein. Dit gebeurt in een voortdurend

proces van zijn en worden’. Het is dus heel belangrijk

dat u zich bewust bent van waaraan

u zich blootstelt en om aan deze blootstelling

ook zelf richting te geven. Ik kan u door

middel van kennis en oefeningen, die zijn samengebracht

in het EFFECT-programma uw

prefrontale hersenschors en de bijbehorende

succesvaardigheden laten ontwikkelen. Hierdoor

kunt u uw hersenen updaten en uw leven

verbeteren. Denken en kennis zijn samen met

juist kunnen handelen de sleutelwoorden in

dit proces. Denken, kennis en handelen zorgen

voor macht over uzelf en de manier waarop

de wereld zich ontwikkelt. Die macht kunt

u zich toe-eigenen en het wordt hoog tijd dat

u dat doet. Stel u bewust bloot aan de juiste

informatie en train de succesvaardigheden.

Dat is nu misschien nog wel belangrijker dan

ooit. Neem de regie in handen, durf te weten

en durf te doen. Update je hersenen en verbeter

het leven.”

REFERENTIES

Een deel van deze tekst bestaat uit een bewerking

van teksten uit het boek Sitskoorn M,

‘HersenHack: Update je brein’, april 2019 Prometheus:

EAN 9789044639124. Sitskoorn, M,

2015.’Ik 2 de beste versie van jezelf ’. Vakmedianet.

ISBN: 9789462760356.

Prof. dr. Margriet Sitskoorn is neuropsycholoog en hoogleraar Klinische Neuropsychologie aan Tilburg University. Ze verricht

onderzoek naar de relatie tussen hersen en gedrag. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl


© VINCENT VAN DORDRECHT

Jeroen Everaert

De missie van Jeroen Everaert, oprichter, eigenaar en creatief directeur van Mothership, is simpel. Geen kunst op een sokkel of aan de muur,

maar toegankelijk en aantrekkelijk maken voor iedereen. Mothership is al ruim twintig jaar een begrip in de (kunst)wereld en staat voor

inspiratie en verwondering met lef. De geheel eigen signatuur ademt toegevoegde waarde door de manier waarop conceptontwikkelaar

Mothership kunst laat samengaan met en verwerkt in de omgeving. In binnen- en buitenland ontstaan iconische projecten die de openbare

ruimte verrijken met bijzondere belevingen en veel publiek trekken, zoals de bouw van drie paleizen in China – die straks een bijzondere

inkijk geven op ‘ons’ Paleis op de Dam. De schildering ‘Hoorn des overvloeds’ op het plafond van de Rotterdamse Markthal is ook zo’n

voorbeeld. Jeroen geeft graag inspirerende lezingen aan potentiële klanten en andere geïnteresseerden. De thema's:

(HER)POSITIONERING VAN

KUNST ALS MAGNEET

‘STORYTELLING’

ENERGIETRANSITIE

SOCIALE

STEDEN EN GEBIEDEN

Mensen komen veel eer-

Ons cultureel erfgoed kun-

Een lezing met als the-

IMPACT-EVENEMENTEN

Hier draait het om bete-

der af op winkelcentra, ho-

nen we behouden door

ma ‘Van niet in mijn ach-

Jeroen geeft tijdens zijn

kenis geven aan steden

tels, horeca en toeristische

verhalen over gebouwen,

tertuin, tot alsjeblieft in

presentatie een prach-

of gebieden (‘place ma-

bestemmingen wanneer

pleinen en muren op een

mijn achtertuin’. Veel

tig voorbeeld. “De avond

king’). De openbare ruimte

hen daar een speciale be-

aansprekender manier te

mensen vinden zonne-

van 5 mei, Bevrijdingsdag,

is het sociale netwerk van

leving wacht. Die kun je

vertellen, rekening hou-

parken, windmolens en

vloog het kunstwerk ‘Fran-

een stad en moet veilig en

creëren door bijvoorbeeld

dend met de verschillende

andere vormen van duur-

chise Freedom’ boven de

prettig aanvoelen. Mother-

verleden, heden en toe-

betekenissen die zij heb-

zame energie belangrijk,

Maas in Rotterdam om

ship kan op basis van on-

komst samen te brengen

ben voor de al even ver-

maar liever niet te dicht-

onze vrijheid te vieren. Een

derzoek en gesprekken

in bijzondere concepten.

schillende gebruikers. Met

bij. Landschapsvervuiling

indrukwekkende zwerm

met bewoners en gebrui-

Kunst en cultuur verlei-

kunst en cultuur als uit-

is een vaak gehoord argu-

van 300 lichtgevende dro-

kers concepten ontwikke-

den (potentiële) bezoe-

gangspunt maken we als

ment, maar door anders

nes, het luchtruim als can-

len die een plek verbete-

kers, die in deze moderne

eigentijdse verhalenver-

– met een artistiek oog –

vas, een vliegende ode aan

ren, weer betekenis geven

tijd beelden en ervaringen

tellers nieuwe verhalen,

naar bijvoorbeeld zonne-

de vrijheid en tegelijkertijd

en zichtbaarder maken.

delen via sociale media

waarmee we ook jongeren

parken te kijken zijn scena-

een eerbetoon aan hen die

Jeroen geeft voorbeelden

en daarmee als reclame-

bewust kunnen maken

rio’s te creëren die mensen

dag en nacht werken voor

van inspirerende projecten

zuil fungeren voor de klan-

van onze geschiedenis.

juist aantrekt en omwo-

de vrijheid en veiligheid

als Amsterdam Oersoep,

ten van Mothership. Hoe?

Denk aan de ‘Brandgrens’,

nenden trots maakt, zoals

van anderen.”

‘Rotterdam make it hap-

Een boeiende presenta-

die prachtig in beeld

de Lingemeren en ‘Ripples

pen’ en de herpositione-

tie met voorbeelden als de

brengt wat het bombar-

of Change’, een drijvend

ring van de stad Almere in

Markthal en ‘Ins Blaue hin-

dement met Rotterdam

stadszonnepark.

aanloop naar de Floriade.

ein träumen’ in Duitsland

heeft gedaan of het Di-

maakt veel duidelijk.

lemmadoolhof. Jeroen ver-

Voor boekingen of meer informatie

telt welke sociale impact je

T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

daarmee kunt creëren.

en enterthemothership.com

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 103


DIRECT NAAR

HAAR PROFIEL

Het democratische

walhalla wankelt

Politicoloog en journalist Laila Frank had zich voorbereid op een ‘fantastisch’ Amerikaans verkiezingsjaar. Ze zou de

‘Sun Belt’, de gordel van zuidelijke staten van oost naar west, doorkruisen om verslag te doen van de campagnes

aldaar. De opdrachten waren binnen, er zou zelfs een theaterprogramma komen, maar COVID-19 heeft dat onmogelijk

gemaakt. “Alles gebeurt achter schermen en mondkapjes. Traditionele verslaggeving over campagnes is totale

onzin , er is nauwelijks activiteit . Amerika is zo gesloten, ik moest via de Antillen binnenkomen. Trump maakt het

buitenlandse journalisten zelfs moeilijk het land binnen te komen”, zegt Laila, die tot eind september in de VS is en

verslag doet van hoe de Amerikanen dit bizarre verkiezingsjaar beleven.

104 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


VERENIGDE STATEN

Laila Frank

Tekst: Jacques Geluk | Fotografie: Jos Hummelen


Het voelt bijna ongepast mensen te benaderen om over hun stem

te praten. Ze hebben er ook geen zin in. Natuurlijke momenten

waarop je dat kan doen zijn er deze keer niet. Er zijn geen campagne-

en huiskamerbijeenkomsten of politieke ‘rallies’. Je kunt niet zomaar

een partijkantoor binnenlopen. Veel gebeurt nu virtueel op een

manier die normaal gesproken onderdeel is van ondersteunende online

campagnes, compleet met filters en bubbels, waarover – bij gebrek aan

andere informatie – de media uitvergroot berichten. Het is zo moeilijk

nu de vinger erachter te krijgen waar mensen echt staan. Ook campagnemedewerkers

weten niet of de kiezers enthousiast zijn en echt zullen

doen wat ze nu zeggen te gaan doen”, vertelt Laila Frank vanuit haar

tijdelijke onderkomen in Philadelphia. “Ik heb het idee dat iedereen

moeite heeft met duiden van wat er werkelijk aan de hand is. Je kan er

letterlijk niet bij, doordat het een beetje een campagne op drijfzand is,

wat het lastig maakt.” Laila gaat ongetwijfeld het verhaal vertellen van

hoe het nu is in het land dat haar fascineert en zal zeker vermelden dat

Nederlanders die denken dat de Democraten er na vier jaar aankomen

wel eens bedrogen uit kunnen komen. Ze ziet ook in deze situatie nog

veel enthousiasme voor de president. Steun voor

Joe Biden, de Democratische kandidaat, is minder

zichtbaar, maar misschien verandert dat nu

hij Kamala Harris heeft benoemd tot ‘running

mate’ en mogelijke vicepresident.

LIEVER RUST DAN SPANNING

Zij is flink jonger dan Biden, die tegen de tachtig

loopt en Trump, die de zeventig is gepasseerd.

Volgens Laila Frank zijn er jongere kandidaten

in leeftijd of denkwijze, maar komen die door

een fout in het systeem van voorverkiezingen

(‘de Primaries’) nauwelijks aan bod. Zeker bij de

Democraten doen daar veel kandidaten aan mee

en die moeten in de schijnwerpers proberen te

komen en opvallen. Dat lukt vooral de mensen die al lang meelopen en

naamsbekendheid hebben, zoals Bernie Sanders (die uiteindelijk heeft

opgegeven) en Biden. “Ik zie bij de Amerikanen weinig oprecht enthousiasme

voor Biden. Voor veel kiezers is het eerder een stem tegen

Trump dan voor hem. Biden probeert ook weinig fouten te maken. Zijn

campagne is niet inspirerend en spannend, maar kan toch winnend

zijn. Veel mensen willen geen spannende dingen, maar rust. Met de buren

barbecuën, Netflixen, dat soort dingen, zoals een kiezer mij vertelde.

Mocht hij winnen, wat nog geen gelopen race is, krijgen de Amerikanen

een president die al veertig jaar meegaat en heeft meegebouwd

aan het huidige Amerika. Probleem is dat dit land voor veel Amerikanen

niet meer werkt. Opwaartse mobiliteit is al decennia lang voor veel

Amerikanen geen realiteit meer. Er zijn veel structurele problemen, er

‘Vrijheid is

een belangrijk

marketinginstrument,

maar of dat

nog zo is?’

is een boel onrust. Velen hebben moeite de eindjes aan elkaar te knopen.

Dat verandert niet meteen onder Biden. Hij krijgt de onvrede niet

weg. Alleen richten op de poppetjes heeft dus weinig zin, want dit land

heeft meer nodig dan een regering zonder Trump of met Biden, die immers

ook niet de hoofdoplossing is.” Volgens Laila hebben de Democraten

bijvoorbeeld weinig gedaan voor de armen op het platteland en

dat kan hen nu wel eens de kop kosten.

CONTINUÜM VAN SCHUIVENDE PANELEN

“Ik was enige tijd geleden in een aantal ‘flip counties’ in Pennsylvania,

regio’s die van Obama naar Trump zijn gegaan. Ik was benieuwd

hoe het er daar voorstaat en of de mensen bereid zijn terug te keren

naar de Democraten, maar ik heb de indruk dat ze verloren zijn voor

die partij. Trump heeft in die gebieden zijn positie bestendigd door gebrek

aan daadkracht bij de Democraten. Er is sprake van een soort continuüm

van schuivende panelen. In tegenstelling tot lager opgeleiden

in de plattelandsregio’s, drijven de wat hoger opgeleide Republikeinen

juist een beetje weg van de partij. Ze voelen zich politiek ontheemd en

bij gebrek aan een politiek thuis identificeren ze

zich als onafhankelijke kiezers. Als er ooit ruimte

komt voor een derde partij in de Amerikaanse

politiek melden velen van hen zich onmiddellijk

aan. Die groep wordt steeds interessanter, maar

het zal moeilijk zijn de macht van de Democraten

en Republikeinen te doorbreken. Dat kan alleen

met een grote kritische massa die vindt dat

het huidige systeem niet meer werkt. Toch groeit

de beweging, die uiteindelijk voor het kantelpunt

kan zorgen.”

ANDER PERSPECTIEF

Vaak gebeurt het andersom, maar Laila Frank

heeft pas voor de journalistiek gekozen na een

succesvolle loopbaan als politiek adviseur en campagnespecialist. In de

Verenigde Staten heeft ze zich aangesloten bij verschillende campagnes,

waaronder die van presidentskandidaat Barack Obama in 2012,

voor wie ze een aantal maanden als ‘field organiser’ heeft gewerkt in

Philadelphia. “Ik was onder meer verantwoordelijk voor de kiezersregistratie,

maar zag het vooral als een mogelijkheid om het vak beter te

begrijpen en het land te leren kennen.” In 2018 stapt ze over, omdat ze

behoefte heeft aan meer reflectie op wat ze doet en vooral omdat de

journalistiek haar altijd heeft getrokken.

Ze kiest uiteindelijk, in tegenstelling tot de meeste Amerikacorrespondenten,

voor een standplaats aan de westkust, om zo een ander perspectief

op dit land en zijn inwoners te krijgen. “Ik gebruik mijn verle-

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 105


106 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

VERENIGDE STATEN

den ook in wat ik nu doe. Dat bepaalt mijn blik

en hoe ik naar het land, campagnes en kandidaten

kijk. Zakelijk gezien is het misschien

niet de beste optie, maar het maakt me een bijzonder

gelukkig en rijk mens. Als je gedreven

met politiek bezig bent en tijdens campagnes

vaak middenin een storm zit is dat spannend,

maar daarvan kreeg ik een beetje genoeg.

Soms is het fijn erboven te hangen en grotere

verbanden te zien, zonder rekening te hoeven

houden met de belangen van politici. Wat dat

verleden betreft heb ik bijvoorbeeld tijdens de

Obamacampagne in een wijk van Philadelphia

gezeten, waar je echt het cement van zo’n

land leert kennen. Die ervaring is waardevol.”

OPA EN KENNEDY STIERVEN

DEZELFDE DAG

Op de vraag waar haar interesse voor Amerika

vandaan komt, antwoordt Laila: “Mijn

opa stierf dezelfde dag dat John F. Kennedy

overleed in 1963. Ik heb de beste man nooit

gekend, maar ken wel het verhaal van mijn

je op één dag in twintig verschillende Amerika’s.

Het fascineert mij als politicoloog enorm

dat inwoners zich desondanks één voelen en

hoe je dit immense land ook als één natie kan

besturen. Tegelijk zie ik dus dat de belofte van

de Amerikaanse droom voor zoveel mensen

niet meer waar blijkt te zijn. Mensen moeten

altijd vechten in dit land. Ze worden geboren

om te vechten, presteren, zichzelf te bewijzen.

Daar komen ontzettend mooie dingen

uit voort, maar ook heel veel ellende. In die tegenstelling

is het vermogen en onvermogen

van de mensen en de maatschappij ontzettend

uitvergroot, wat een rijkheid aan verhalen oplevert.

Wie belangstelling heeft voor waartoe

mensen in staat zijn en hoe ze zich verhouden

tot het leven en elkaar, vind ik Amerika

een hele rijke bron aan informatie. Dat boeit

mij eindeloos.”

‘Soms is het fijn

derdeel van het verhaal van Amerika. Van

bekrompen tot ruimdenkend en alles daartussen.

Vrijheid is een belangrijk marketinginstrument,

maar of dat nog zo is? Ik zie ook

hele andere dingen. Ook in Nederland zijn we

gefocust op Washington en de president, op

de poppetjes, terwijl politiek uiteindelijk altijd

een spiegel is van wat speelt in een samenleving.

Washington is een belangrijk element

van die puzzel die Amerika heet, maar je mist

ontzettend veel wanneer je niet kijkt naar wat

in de rest van het land gebeurt. Hoe mensen

leven, wat ze dagelijks meemaken. Welke impact

hebben maatregelen van Washington, of

is dat wat Brussel voor veel Europeanen is? De

ogen zijn, vind ik, te veel op Washington gericht,

terwijl lokale politiek zo belangrijk is.

Lokaal gebeurt alles. Burgemeesters en gouverneurs

hebben hun eigen budgetten en verantwoordelijkheden.

Daarom is er strijd tussen

de staten en de president.” Volgens Laila

leeft de nationale politiek helemaal niet zo bij

de gemiddelde Amerikaan. “Veertig procent

moeder. Zij zei altijd: ‘De wereld huilde om

van de Amerikanen stemt niet en wij kijken

boven de politiek te

Amerika, ik huilde om mijn vader’. Dat verhaal

naar dat land alsof het een democratisch wal-

heeft als kind veel indruk op mij gemaakt. hangen en grotere halla is met verkiezingen als nationale volks-

Later begreep ik pas dat zij eigenlijk in het verdriet

van Amerika haar troost vond. Als kind

zo. Sterker, er zijn steeds meer Amerikanen

sport waaraan iedereen meedoet. Dat is niet

verbanden te zien’

zag ik daardoor Amerika als een soort belofte,

die leidde tot een bijna mythische fascinatie

doordat ik zag wat het mijn moeder gaf.

Als twintiger werd ik verliefd op New York

en de rijkheid en veelzijdigheid van het leven

daar. Later werd het de politiek. De laatste

misschien tien jaar zit de fascinatie ook erg

in hoe het kan dat dit land überhaupt bestaat.

Een democratie die zo jong is en verbonden

door het idee van een belofte. Mensen denken

altijd dat het één land is, maar eigenlijk zijn

het er gewoon vijftig met evenzoveel klimaten

en culturen. Als je door het land reist kom

VRIJHEID

We hebben het nog even over vrijheid, een

van de motto’s van het land. “De slogan van

de staat New Hampshire, ‘Live free or die’, is

favoriet bij mij. Aan de ene kant is er het idee

dat mensen kunnen doen wat ze willen en vrij

zijn, terwijl de sociale normen naar mijn mening

juist heel beperkend kunnen zijn. Mensen

spreken elkaar snel aan op wat zij niet

vinden kunnen. Ook dat grote contrast is on-

die zich in dit politieke systeem niet gehoord

en gekend voelen. Geld speelt daarin een rol

en bovendien telt niet elke stem gelijk. Het

maakt uit waar je woont of je stem meetelt

voor verkiezingen en dus de verdeling van

het budget. ‘One man, one vote’ is een systeem

dat ik beschouw als weeffout in deze

jonge democratie. Wanneer de beweging

die verandering wil groeit en het kantelpunt

over enkele tientallen jaren is bereikt denk ik

dat er uiteindelijk een spannender, representatievere

democratie komt en het speelveld

enorm zal veranderen.”

Laila Frank is politicoloog, journalist, spreker en Amerika-specialist. Ze schrijft onder andere voor de Groene Amsterdammer en duidt

regelmatig de actualiteit voor media waaronder actuele NOS-uitzendingen, praatprogramma’s als ‘Op1’en ‘Beau’ en is geregeld

te horen op BNR. Laila Frank komt eind september terug naar Nederland en zal dan veelvuldig aan het woord komen in de media

en ook weer optreden als spreker. Ook in die functie wordt ze enorm gewaardeerd, zoals blijkt uit deze reactie op de website van

Speakers Academy®: ‘Laila is een authentiek spreker. Als luisteraar wil je worden meegenomen: door een verhaal dat goed in elkaar

zit, door een onderwerp dat je raakt, maar bovenal door een spreker die een verhaal weet te dragen. (…) Door Laila kijk je anders naar

Amerika. Voorbij de headlines. Voorbij de 140 tekens’.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl


COLUMN

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

Een computer is

geen typemachine

OOK SLIMMER

WERKEN?

Martijn Aslander

'It's Hard to Make a Difference When You Can't Find Your Keys', luidt de titel van de bestseller van Marilyn Byfield.

Die vlieger gaat ook op als we kijken naar digitalisering en digitaal bewustzijn in de wereld van werk en organiseren:

zolang boards en managementteams zelf hun computers blijven gebruiken als moderne typemachines, heeft een

digitaal verandertraject door een extern bureau weinig zin.

© DANIEL MAISSAN


Sinds de opkomst van de netwerken

informatiesamenleving rond

2008, zijn maar weinig mensen zich

bewust van de veranderende spelregels in

de wereld van werk en organiseren.

Maar stilstaan bij deze veranderingen

is noodzakelijk om alle medewerkers van

een organisatie aan boord te krijgen in die

broodnodige digitaliseringsslag. Mensen

houden namelijk niet van verandering. En

zeker niet als iemand anders die voor je

heeft bedacht. Het heeft dus zin om eerst te

begrijpen waarom die verandering je ook

echt iets oplevert.

Gek genoeg begint een zinvolle slag op

dit gebied met een blik op het verleden.

Als je je erin verdiept, dan zul je namelijk

zien dat het huidige werk-gereedschap,

dat meestal digitaal van aard is, zijn oorsprong

vindt in de jaren ‘70 kantooromgeving.

En dat de programma's die de meesten

van jullie gebruiken veredelde versies zijn

van de typemachine en de spreadsheet. Hierdoor

is naast e-mail en whatsapp het staande

of liggende A4-tje het dominante transportmiddel

geworden van informatie in organisaties.

En aangezien de hoeveelheid te delen en

verwerken informatie exponentieel is toegenomen,

is het wachten op de gevolgen van de

ramp die deze informatiestress veroorzaakt.

Het is dus zaak om Digitaal Fit te blijven.

Want voor het welzijn én de slagkracht van

de medewerkers is voldoet louter aandacht

voor het fysieke en mentale stuk niet langer

en moeten we, zeker in het post-coronatijdperk,

digitale fitheid serieus gaan nemen.

Dat doen we mijns inziens door aandacht

voor digitaal bewustzijn, digitale

vaardigheden, persoonlijke ontwikkeling

en persoonlijk kennismanagement.

Er is op het web een heuse tekst-renaissance

gaande met compleet nieuw, krachtig

gereedschap dat niet gebaseerd is op de

door Microsoft gekopieerde traditionele

jaren ‘70 instrumenten. Dit moderne gereedschap

is intuïtiever, makkelijker en

vele malen sneller en flexibeler. Helaas lijken

veel HR- en OR-functionarissen niet

heel veel op te hebben met dit soort nieuwe

fratsen. Als ze zich al bewust zijn van

het bestaan ervan. Het resultaat: flexwerkers

in de digitale voorhoede halen iedereen

links en rechts in door hun innovatievermogen

en flexibiliteit op dit gebied.

President Clintons campagnestrateeg

riep ooit: 'It's the economy, stupid'. Ik denk

dat organisaties dat tegenwoordig rustig kunnen

veranderen in “It’s the information, stupid".

Want degene die het best informatie kan

opsporen, analyseren, bewerken en delen met

anderen, is degene met de meeste slagkracht.

Ik vertel jullie er graag over tijdens mijn presentaties

en webinars!

Martijn Aslander is stand-up filosoof, 'boardroom'-sparring partner en mede-auteur van de bestseller 'Nooit Af'. Hij bouwde

handmatig het grootste hunebed ter wereld, stond aan de wieg van Lifehacking.nl en is mede-oprichter van Permanent Beta. Zowel

op het podium als in zijn publicaties brengt hij met hartstocht en humor de complexe impact van technologie op de samenleving in

kaart. Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 107


© FIVEPOINTSIX

108

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


CORONAPANDEMIE

‘Met hard optreden kunnen we het

virus het land uit drijven’

prof. dr. Ab Osterhaus

Tekst: Jacques Geluk

Als de overheid niets had gedaan zouden in Nederland niet ruim 6.000, maar naar schatting tussen 50.000 en 100.000 mensen

sterven aan het coronavirus. Viroloog prof. dr. Ab Osterhaus, bekend van televisie, radio en kranten, vindt het van de gekke

dat mensen daar tijdens massale demonstraties tegenin gaan. Hij ziet liever wat strengere maatregelen die straks misschien

overbodig blijken te zijn, dan een aanpak die nu meer vrijheid geeft. Wanneer het virus daardoor een tweede of zelfs derde keer

oplaait zijn de gevolgen immers veel groter. Hoewel sommigen hem beschuldigen van een wat al te sombere kijk, zegt Osterhaus

zelf: “Naar doemprofeten wordt sowieso nooit geluisterd, daarom probeer ik het altijd zo positief mogelijk te brengen. Ik ben

altijd erg optimistisch, in dit geval moet je ook realistisch zijn.”


In Engeland is men enkele weken te laat begonnen

met maatregelen nemen. Kijk hoe

erg het daar is. Of in de Verenigde Staten

en Zuid-Amerika. In Brazilië is sprake van totale

ontkenning, met als gevolg onvoorstelbare

dodencijfers. Niets doen betekent een veelvoud

van het aantal ziekte- en sterftegevallen.

Het enige voordeel dat ik daarvan kan bedenken

is dat dan de groepsimmuniteit ontstaat

waarover men hier in het begin speculeerde.

Als – net als bij influenza – op een gegeven

moment een grote spreiding optreedt

en heel veel mensen zijn geïnfecteerd en resistent

worden, stopt zo’n virus. In dit geval

heeft echter zo’n 90 tot 95 procent van de bevolking

het coronavirus nog niet gezien en

kan het nog zeer veel mensen infecteren”, vertelt

Ab Osterhaus. “Wanneer je nu de maatregelen

laat waaien overleven veel mensen dat

niet en geldt hetzelfde voor de economie en de

politiek. Ik snap wel de reactie dat door griep

ook veel oude mensen sterven en sommige

jaren, zoals het spookjaar 2018 toen bijna

9.000 mensen eraan stierven, zelfs verschrikkelijk

zijn, maar COVID-19 is van een andere

orde van grootte.” Verspreiding kan dan wel

immuniteit opleveren, maar de gevolgen voor

de populatie zijn te groot. Een vaccin kan dan

volgens de viroloog helpen. “Daarmee kun je

minimaal de risicogroepen vaccineren. Dat

spaart levens en de economie. Hoe lang we

dan nog met het virus zitten hangt af van de

werking van het vaccin en hoe lang die aanhoudt,

maar ook van het aantal mensen dat

bereid is zich preventief te laten inenten. Bovendien

weten we nog niet of zo’n vaccin alleen

de ziekte voorkomt of ook de verspreiding

tegenhoudt. Feit is wel dat hoe meer

mensen zich laten vaccineren en hopelijk niemand

meer besmetten, des te eerder zaak is afgelopen.

Ik ben dus voor vaccinatie.”

Osterhaus erkent dat er scepsis is. Veel

mensen weigeren nu al de griepprik, omdat

die niet zou werken vanwege het feit dat virussen

voortdurend muteren. “Elk jaar hebben

we een vaccin voor risicogroepen, onder

wie oudere mensen, dat niet optimaal is

maar wel tussen veertig en zestig procent bescherming

biedt bij deze groepen. Het risico

op complicaties en doodgaan door het virus

neemt bij individuele mensen sterk af. In landen

waar de griepprik niet gratis wordt aangeboden,

wat bij ons wel gebeurt, zie je vrij veel

extra sterfte aan de griep. Wat corona betreft,

zeg ik heel fier, zal er over een jaar hopelijk wel

een werkzaam vaccin zijn en ook dan zullen er

mensen zijn die het niet nodig vinden zich te

laten inenten. Anti-vaxxers voeren campagnes

om duidelijk te maken dat vaccinatie zowel

bij influenza als corona niet nodig is en het

gezond is die ziektes te krijgen.” Dan bouw je

toch weerstand op? “Ja, maar je gaat er ook aan

dood”, antwoordt Osterhaus.

NIET DE EERSTE PANDEMIE

“Kijkend naar vorige pandemieën, zoals de

Spaanse, Hongkong, Aziatische en Mexicaanse

griep zie je dat er vaak een tweede of zelfs

derde golf komt. Doordat minder dan tien

procent van de bevolking op dit moment besmet

is geweest, gebiedt de redelijkheid te zeggen

dat de kans op nieuwe uitbraken zonder

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 109


CORONAPANDEMIE

speciale maatregelen te nemen vrij groot is. doen. Wij waren recent in een soort hoerastemming.

De algemene houding was dat we

Door de basisregels – 1,5 meter afstand houden,

frequent handen wassen, geen handen het virus hebben overwonnen en we verder

schudden – consequent in acht te nemen is dat kunnen versoepelen. Dat is de situatie van een

risico flink te verkleinen. Zeker in combinatie paar weken geleden, want het virus laat nu

met zorgvuldig bron- en contactonderzoek, midden in de zomer een duidelijke opleving

het toepassen van mondkapjes en andere zien. Kun je nagaan wat er in het najaar en de

middelen. Het blijkt echter steeds moeilijker winter kan gebeuren. Natuurlijk de maatregelen

hebben geholpen, al dan niet mede dank-

te zijn voor mensen zich aan die 1,5 meter te

houden. Dat zal te maken hebben met gebrek zij de weersomstandigheden en dan gaan we

aan acceptatie. In Azië houdt men zich doorgaans

veel beter aan de regels.” Wat die mond-

dat zoals gezegd meer dan negentig procent

weer over tot de orde van de dag. We vergeten

kapjes betreft zijn de meningen in Nederland van de bevolking nog niet zelf in aanraking is

nogal verdeeld. Het RIVM, het OMT en dus geweest met het virus en er dus optimaal gevoelig

voor is. Ik denk dat we ons dus voor de

ook het kabinet zijn niet overtuigd van de preventieve

werking ervan en zien ook gevaren. komende herfst grote zorgen moeten maken

Osterhaus: “Het probleem is dat we goed weten

dat professionele, medische mondkapjes kan zijn van een echte tweede grote golf met

en de opleving van de zomer een voorbode

duidelijk goed werken, maar die zijn alleen mogelijk weer een lockdown. Nederland voor

bestemd voor de zorg. Daarbuiten bestaat de tweede keer op slot zetten zou echter helemaal

verschrikkelijk zijn. Daarom kunnen

een wildgroei van allerlei zelfgemaakte producten,

waarvan je je moet afvragen in hoeverre

die echt bescherming bieden. Ik denk en meer maatregelen nemen, zodat we aan de

we beter nu wat harder op de trommel slaan

dat een besmet iemand die een mondkapje veilige kant blijven.”

draagt, doorgaans wel bijdraagt aan het reduceren

van het aantal fysieke druppeltjes WONDERLIJK

dat vrijkomt, maar dat een niet-professioneel Het is Europees gezien wonderlijk als één

kapje veel minder beschermt tegen het inademen

van aerosolen (minuscule druppeltjes). van dezelfde wetenschappelijke gegevens, bij-

of twee landen zich anders opstellen op basis

Er gaan ook stemmen op die zeggen dat mensen

die mondkapjes dragen denken dat ze beneusbescherming,

zegt Osterhaus. Waarom

voorbeeld als het gaat over het nut van mondschermd

zijn en daardoor te dicht bij elkaar dan geen gezamenlijke EU-politiek? “Dat is

komen, alhoewel het daarentegen ook juist lastig. In Nederland zijn de regionale verschillen

al groot, laat staan in heel Europa. Het vi-

een afschrikkende werking zou hebben.”

rus is in Brabant begonnen te circuleren, maar

HOERASTEMMING

in Groningen en Fryslân gebeurt bijna niets.

Bij het invoeren van de mondkapjesplicht Ik zou wel graag zien dat de Europese ministers

de koppen virtueel bij elkaar steken en

op drukke plekken in Rotterdam, omdat daar

op dat moment – begin augustus – veel nieuwe een soort scenarioplan opstellen. Als dit of

besmettingen zijn, zegt burgemeester Ahmed dat het geval is gaan we met z’n allen dit of dat

Aboutaleb – vrij vertaald – dat wetenschappers

het oneens zijn en hij het ook niet weet, in België sneller verslechterde dan in Neder-

doen. Ik heb in augustus gezien dat de situatie

dus: ‘baat het niet dan schaadt het waarschijnlijk

ook niet. Ik wil mezelf later recht in de en compleet anders dan bij ons. Dat is moeiland,

maar dat de maatregelen strenger waren

ogen kunnen blijven kijken’. Osterhaus: “Liever

nu op veilig spelen, ook al blijkt dat ach-

dan ‘als zij het al niet weten, wat moet en zal

lijk uit te leggen. De gemiddelde burger denkt

teraf overdreven, is beter dan helemaal niets ik dan doen?’” Osterhaus vindt dat er maatre-

110 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

gelen moeten komen waarop we kunnen bouwen.

“Over die 1,5 meter hoef je niet te praten,

die moet je absoluut in stand houden. Dat

lukt begrijpelijkerwijs niet altijd, dat zien we.

Er zijn ook allerlei andere randverschijnselen.

Zo’n demonstratie op 1 augustus in Berlijn…

het moet niet gekker worden. Ook in Duitsland

is veel bereikt door juist een aantal maatregelen,

dan moet je niet massaal daar tegenin

gaan. Het is nodig vertrouwen bij de bevolking

te kweken om dat te voorkomen. Natuurlijk

zijn er die feestjes, die relatief veel besmettingen

tot gevolg hebben. Daarom hamer ik

steeds op bron- en contactonderzoek. Dat is

zo belangrijk. Ik heb alle bewondering voor

de mensen bij de GGD die heel hard werken.

Als we dat efficiënter kunnen organiseren, zodat

het minder tijd kost, zal dat wel meer mankracht

en dus geld kosten, maar valt er tegelijk

veel te winnen op het gebied v an de volksgezondheid

en de economie. Dan kunnen we de

neergaande lijn van het reproductiegetal R0

voortzetten. Als we die verder doorduwen en

we – na een beperkte groei – weer onder de

1 uitkomen (dan besmet elke coronapatiënt

minder dan één andere persoon) raken we het

virus uiteindelijk kwijt. Per definitie. Wel zullen

er nieuwe oplevingen zijn, maar daar ben

je dan goed op voorbereid. Dat is de epidemiologische

grondgedachte. Wanneer we boven

die 1 zitten kunnen mensen wel zeggen

geen paniek, maak je geen zorgen het komt

goed, maar dat betekent wel dat het virus zich

weer uitbreidt. Dat kan heel exponentieel

gaan. Ik vraag me dan ook nu weer af waar de

mensen mee bezig zijn.”

EEN UITDAGING

De coronapandemie is een uitdaging en

niet alleen voor iedere viroloog. Al was het

maar omdat het niet één discipline betreft.

Virologie, epidemiologie, allerlei disciplines

functioneren naast elkaar. Ook sociologie en

psychologie spelen een rol. “De mens is een

moeilijk voorspelbaar wezen, die als ie ergens

genoeg van krijgt de kont tegen de krib gooit.

Dat gebeurt nu. Ik heb daar gedeeltelijk be-


CORONAPANDEMIE

grip voor en besef dat het OMT en nog meer

de politiek daardoor steeds opnieuw naar de

haalbaarheid van maatregelen moeten kijken

en vooraf moeten nadenken over wat zij

daarna op hun bordje krijgen.” Ab Osterhaus

is ook dierenarts. “Als wij problemen hebben

met mond-en-klauwzeer of vogelpest weten

we precies wat te doen. Geen concessies, meteen

er bovenop zitten. We sluiten alles af. Er

gebeurt niets meer. Klaar. Met een paar weken

of maanden zijn we ervan af en voorkomen we

grotere rampen. Zo doen we dat.” Het is niet te

vergelijken met wat nu tijdens de coronapandemie

gebeurt. “Mensen zien zoals gezegd de

ernst van de situatie niet meer helemaal in en

realiseren zich niet wat de gevolgen van hun

gedrag kunnen zijn, maar jonge mensen die

zelf niet ziek worden en hooguit een beetje

hoesten als ze besmet zijn, gaan wel naar

huis. Veertien dagen later zijn hun ouders en

nog later hun grootouders besmet. Vanuit de

zorg komen berichten dat het aantal ic-bedden

enorm is vergroot en opmerkingen als ‘we

kunnen het aan met z’n allen’. Natuurlijk moet

niemand in paniek raken, maar aan het einde

van de rit kijken hoe we ermee omgaan kan

nooit het criterium zijn. Dat is dat je het bij de

bron moet aanpakken en dan nog ben je mede

afhankelijk van de eerlijkheid van mensen bij

bijvoorbeeld contactonderzoek.

VIRUS HET LAND UITDRIJVEN

Ab Osterhaus is een gedreven man. De een

bekritiseert hem, de ander omarmt hem (hoewel

dat nu even niet letterlijk mag). Om uit de

crisis te geraken hanteert hij een rekenmodel

dat laat zien dat het virus het land uit te drijven

is door het harder aan te pakken met bron- en

'We kunnen beter nu te

heftig reageren en te

veel doen’

contactonderzoek, mondkapjes, de coronaapp,

die er al maanden geleden had moeten

zijn, en door het uitgebreid testen en zo nodig

isoleren van álle contacten van positief geteste

mensen. “Het is aangetoond dat die aanpak

werkt. Natuurlijk zijn er pieken wanneer bijvoorbeeld

mensen terugkeren van vakantie,

van wie een aantal zeker is geïnfecteerd, maar

die kun je op dezelfde manier te lijf gaan. Wat

mij betreft moeten we niet zeggen dat het allemaal

meevalt als er al wekenlang maar rond

de 20 coronapatiënten op de ic liggen, dat is de

verkeerde attitude, maar kunnen we beter te

heftig reageren en te veel doen. Als dat wat extra

kost moet dat maar, want dat weegt niet op

tegen de prijs die je moet betalen als je te weinig

doet. Dus: voorkomen dat het virus zich

vanuit een aantal haarden verder verspreidt.”

Nadenkend zegt hij: “Je wordt niet populair

als je zegt waarop het staat.”

Is het een interessante tijd voor een viroloog?

Osterhaus: “Het is altijd ene beetje dubbel.

Veel mensen overlijden. Wij bijten ons

voornamelijk vast in wat de interventiemogelijkheden

zijn, maar eigenlijk staan we met

lege handen, doordat we ons – ondanks herhaalde

oproepen daartoe door onder anderen

virologen – de afgelopen twintig jaar niet

beter hebben voorbereid. Er zijn geen goede

antivirale middelen en geen vaccins tegen

het huidige pandemisch virus. Ik werk

zelf mee aan enkele Europese projecten die er

juist op gericht zijn tijdens de interpandemische

periode - in vredestijd – breed werkende

vaccins te ontwikkelen voor het geval dat.

Daaraan besteden Europa en Amerika geld,

maar dat zal veel te weinig blijken te zijn. Na

de pandemie moeten we kijken of we daarin

niet meer moet investeren. Als je alleen al

praat over het op de plank hebben liggen van

mondkapjes voor de ziekenhuizen had veel

leed gescheeld. Momenteel coördineer ik een

heel groot project tussen Europese en Indiase

groepen, dat zich bezighoudt met het ontwikkelen

van een universeel vaccin tegen

influenza bijvoorbeeld, wat een bredere bescherming

kan bieden waaraan je ook ten tijde

van een pandemie wat kunt hebben”, besluit

Osterhaus optimistisch.

Prof. dr. Ab Osterhaus (1948) is viroloog en influenzadeskundige. Hij is afgestudeerd als dierenarts aan de Rijksuniversiteit Utrecht.

Daar promoveerde hij in 1978 op het proefschrift: ‘Feline infectious peritonitis: identification, propagation and epidemiology’:

handelend over een coronavirus van de kat. Osterhaus heeft zestien jaar voor het RIVM gewerkt, laatstelijk als hoofd van het

laboratorium voor Immunobiologie. In 1993 werd hij hoogleraar virologie aan de Medische Faculteit van de Erasmus Universiteit en

daarmee hoofd van de afdeling Virologie. In 2013 richtte hij aan de Tierärtzliche Hochschule in Hannover een nieuw Instituut op, dat

onderzoek doet aan zoönosen. Osterhaus is diverse malen onderscheiden.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 111


COLUMN

‘How are you doing?’

DIRECT NAAR

ZIJN PROFIEL

dr. Alex Klein

“Sta je er voor open om op een respectvolle wijze geprikt en geprikkeld te worden? Als antwoord op de vraag ‘how are you doing’, mag

ik je overzicht over en inzicht geven in jouw ‘how’, jouw ‘doing’, maar vooral jouw ‘you’? Het gaat me om jou, jij wordt aangesproken,

want jij wilt verbeterinzichten krijgen voor je werk, privé of zelf. Concrete handvatten, waar je morgen mee aan het werk kunt…”

MAG IK EEN MOMENTJE

MET JOU?

(Zelf-)Leiderschap vanuit innerlijke

rust en balans bepaalt de mate waarin jij

in staat bent om je eigen functioneren te

verbeteren, waar nodig. Om de blokkades

die jou tegenhouden te zien en vervolgens

weg te nemen voor betere resultaten heb

ik de Ster van Verbetering en Genezing

ontwikkeld. ‘So, how are you doing?’

ZO WORD JE BETER!

Leg je de nadruk op ‘doing’, dan gaat

het over de resultaten, de uitkomsten. De

winstgevendheid van je bedrijf of het bereiken

van een persoonlijke doel. Leg je de

nadruk op ‘how’, dan gaat het over jouw werkwijze. De methoden van

sales en marketing bijvoorbeeld of de mate van personeelsbetrokkenheid.

Het liefst leg ik echter de nadruk op ‘you’, want zowel ‘how’ als

‘doing’ zijn het resultaat van jou als persoon.

Mag ik een moment met jou? Daar word jij namelijk beter van!

MIJN TWEE PADEN

‘Op zoek naar ‘beter’ is mijn credo, allereerst in de koppeling tussen

theorie en praktijk. Ik studeerde marketing, verkoopmanagement

Ster van Verbetering en Genezing

en communicatiekunde, aangevuld met

een MBA van Universiteit Nyenrode en

een 'corporate finance master' van de universiteit

van Rochester (Verenigde Staten).

Daarna promoveerde ik aan Nyenrode

op een onderzoek van meer dan tien

vakgebieden, waardoor ik in staat ben om

de mens centraal te stellen in werkelijk alle

bedrijfskundige resultaten. Bij meerdere

bedrijven in verschillende sectoren heb

ik directiefuncties vervuld, ik geef les aan

Nederlandse en buitenlandse hogescholen

en universiteiten in alle bedrijfskundige

vakken en verzorg presentaties door

heel Europa en de Verenigde Staten. Dus:

stel een vraag, krijg het antwoord.

Daarnaast ben ik mijn hele leven al bekend met het feit dat er meer

is tussen hemel en aarde; van jongs af zie en voel ik energievormen, die

anderen niet ervaren. Daardoor heb ik naast levenslust ook levensrust.

Mijn ego voorbij zoek ik nu naar ‘beter’ in meer spirituele zin; niet

voor mijzelf, maar voor de ander. Voor jou dus! Mijn innerlijke rust en

balans stellen me in staat om steeds helderder te zien, te horen en te

weten wat het antwoord is op alle vragen. Niet louter de bedrijfsmatige,

maar al je vragen. Daar word jij beter van!”

© COPYRIGHT CLEARED

Dr. Alex Klein (1969) geeft les op Nederlandse en buitenlandse universiteiten in verschillende

bedrijfskundige vakgebieden, van marketing tot financieel management, van verkoop tot HRM, van

procesmanagement tot ‘management accounting’. Hij combineert een brede theoretische achtergrond

met gedegen praktijkervaring (als commercieel directeur van een glasfabriek en financieel directeur bij

een internationale beveiligingsorganisatie). Hij is auteur van meerdere boeken, van een studieboek waarin

alle bedrijfskundig financiële berekeningen aan de hand van stroomschema’s worden uitgelegd tot

verscheidene managementboeken. Alex Klein wordt geregeld gevraagd als economisch duider voor radio

en televisie en verzorgt inspirerende lezingen voor managers uit het bedrijfsleven die hij een kundige

spiegel voorhoudt.” Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

112

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


© ZODEBALA

THE

CONSCIOUS EDITION III

EXCLUSIEVE INTERVIEWS MET

BRUCE LIPTON

DAVID LYNCH

DEVRA DAVIS

GABRIEL COUSENS DR.

JANE GOODALL

JEFFREY M. SMITH

JOEL FUHRMAN

MARCEL MESSING

OCEAN ROBBINS

PAMELA POPPER

STEVE BLAKE

STEVEN DRUKER

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 113


© LUIGINO DE GRANDIS

‘Je moet verder

denken dan je genen’

COVID-19 beheerst de wereld. Het is niet het eerste coronavirus dat de mensheid treft, maar het is wel voor het eerst dat

we geprogrammeerd zijn met de overtuiging dat deze variatie 'dodelijk' kan zijn. Het is waar dat wereldwijd meer doden

zijn gevallen dan tijdens een ‘gewone’ griepepidemie, maar feit is ook dat de meeste mensen die het virus meedragen niet

sterven. Waar dat wel gebeurt is meestal sprake van onderliggend lijden. Volgens de bekende Amerikaanse celbioloog Dr.

Bruce Lipton gebeurt er iets anders: autoriteiten en media brengen de gezondheid van de mensen in gevaar door angst

te verspreiden. “Dat is het resultaat van negatief denken (het nocebo-effect), wat compleet tegenovergesteld is aan het

placebo-effect dat zich manifesteert door positief denken. Wie zich inspant om gezond te blijven, met goede voeding,

lichaamsbeweging, het innemen van vitaminen en supplementen, en nog belangrijker, het vermijden van stress (bijvoorbeeld

‘angst’ voor het virus), zal, zelfs als hij toch geïnfecteerd raakt waarschijnlijk alleen verkouden worden en/of koorts krijgen. We

hebben al gezien dat meer mensen sterven aan stress-gerelateerde angst dan aan het eigenlijke virus". Complottheorie of is

de visie van Dr. Lipton zo gek nog niet? ACADEMY belicht ontwikkelingen graag van alle kanten en zet controversiële naast

algemeen aanvaarde meningen, zodat onze lezers hun eigen keuzes kunnen maken,

114

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


CONSCIOUSNESS

Bewustzijn zit niet in je hoofd

Dr. Bruce Lipton

Tekst: Jacques Geluk

A

Angstchemicaliën zoals cortisol zetten

het bewustzijn, het immuunsysteem

en vervolgens de gezondheid van

mensen uit. “Hoe meer angst sociale media,

televisie en internet verspreiden, des te meer

stresshormonen vrijkomen. Het gevolg is dat

het immuunsysteem verder verzwakt en mensen

nog zieker worden”, zegt Dr. Bruce Lipton.

“Dit is wat er de afgelopen tijd is gebeurd.

Maak iedereen bang en het virus zal erger zijn

dan de dag ervoor, toen je niet wist dat het er

was. Alles was cool, maar ineens was je bang

en kon je immuunsysteem het virus niet aan.”

Volgens Dr. Lipton wordt de relatie van een

persoon met dit virus bepaald door de kracht

van zijn of haar immuunsysteem. Angst veroorzaakt

stress, wat direct invloed heeft op

het immuunsysteem. Hoe meer stress je hebt,

hoe ongezonder je wordt. Tot 90 procent van

de ziekten – hart- en vaatziekten, kanker, diabetes

– is te wijten aan stress en heeft te maken

met leefstijl. Minder dan 1 procent heeft te

maken met genen. Dat is een belangrijk punt,

zegt Bruce Lipton, want veel mensen denken

dat alle ziekten samenhangen met genen. Het

is ook een relevante constatering, doordat ze

onterecht de overtuiging hebben dat ze zwakke,

kwetsbare zieke mensen zijn.

“Je kunt over vuur lopen als je geest sterk genoeg

is. Laat me het uitleggen. Zolang je wordt

beheerst door stress, ben je zwak en vatbaarder.

Als je nu naar de Verenigde Staten kijkt,

denk je misschien dat daar heel veel mensen

zijn gestorven aan COVID-19. Waarom? In

de VS heeft 60 procent van de bevolking minstens

één chronische ziekte die het immuunsysteem

in gevaar brengt, 40 procent van de

Amerikanen heeft twee of meer chronische

ziekten. Hun immuunsysteem is volledig verzwakt.

Zij zijn vatbaarder dan vele andere geteste

mensen die het virus hebben (gehad),

maar geen symptomen. Ze zijn gezond, en

doordat hun immuunsysteem niet is aangetast,

hebben ze meer kracht om met infecties

zoals corona om te gaan. Degenen die sterven

aan COVID-19 behoren tot dezelfde groep

die zou zijn gestorven aan eender welke griep,

omdat hun natuurlijke afweer is verzwakt. Ik

heb het over mensen in een verpleeghuis, ouderen

en iedereen met een chronische ziekte.”

Dr. Lipton weet zeker dat het coronavirus

echt niet gevaarlijker is dan een gewone

griep, behalve dat de angst nu een extra bedreigende

factor was en is. Krantenkoppen als

'Miljoenen mensen gaan dood' geven mensen

stress en verzwakken daardoor hun immuunsysteem.

In plaats van het verspreiden

van doemscenario's en angst, en dus mensen

op een negatieve manier te programmeren,

zouden de autoriteiten en de media de nadruk

moeten leggen op de heilzame, positieve

effecten van het opbouwen van weerstand

in je lichaam door je leefstijl en dieet te veranderen.

Plantaardig, met de beste gezonde

ingrediënten,kortom een natuurlijk middel

tegen virussen. Dat geldt ook voor de cellen.

DE BESTE INGREDIËNTEN

“Vijftig jaar geleden heb ik multipotentiële

stamcellen gekloond. Ik haalde cellen uit

een lichaam en stopte ze in een plastic schaaltje,

waar ze konden groeien in een zogenaamd

kweekmedium, een laboratoriumequivalent

van menselijk bloed. Om dit te laten slagen

gebruikte ik de beste gezonde ingrediënten in

het kweekmedium, anders zouden mijn cellen

ziek zijn geworden en sterven. De chemie

van mijn kweekmedium bepaalde de genetica

van de cel, de genen bepaalden niet het lot

van de cel.” Studies tonen aan dat de omgeving

van de cel de genen controleert, niet omgekeerd.

“Dat was in een plastic schaaltje en

daar werd het onderzoek relevant”, legt Dr.

Lipton uit. “Het menselijk lichaam is het originele

kweekmedium, een met huid bedekte

petrischaal met 50 biljoen cellen erin. De chemie

van het bloed bepaalt het lot van de cellen.

Wat bepaalt die chemie? Twee dingen. Voeding

is nummer één. Daarom vertel ik mensen

dat ze moeten stoppen met het eten van industriële

landbouw- en veeteeltproducten en

daarvoor in de plaats moeten overstappen op

biologisch, natuurlijk en dus gezond voedsel.

Dat is de basis van hun eigen kweekmedium.

Slechte ingrediënten maken de cellen ziek.

Ook ‘informatie’-moleculen, zoals hormonen,

groeifactoren en emotionele chemicaliën,

bepalen het lot van de cellen in het kweekmedium.

Het is dus de informatie in het bloed

die het lot van de genen bepaalt. Wie is de chemicus

in jouw lichaam die de chemische samenstelling

van het bloed bepaalt? Het antwoord:

de hersenen.”

BEELDEN IN JE GEEST

Welke chemicaliën moeten de hersenen in

het bloed stoppen? “Welk beeld je ook hebt

in je hoofd, het brein vertaalt het in complementaire

chemie. Als het een beeld is van liefde

laten de hersenen chemicaliën in het bloed

los zoals dopamine (voor plezier) en oxytocine

(voor het versterken van je relatie) en

een andere chemische stof, vasopressine, die

je aantrekkelijker maakt voor je partner. Het

belangrijkste is misschien wel dat de hersenen

verliefdheid omzetten in groeihormoon.

Wie verliefd is, is gezond, vitaal en gloeit. Dat

is chemie! Nu draai ik het honderd procent

om. Wat als je niet verliefd bent, maar bang

bent? De chemicaliën die uit een brein komen

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 115


CONSCIOUSNESS

dat angst interpreteert zijn compleet anders en hebben niets te maken

met die van de liefde. Cortisol, stresshormonen, histamine, stoffen die

de groei en het immuunsysteem beïnvloeden, komen allemaal vrij in

het bloed. Dat is stress-chemie. In tegenstelling tot de liefde beperkt

het stresshormoon de groei én het immuunsysteem.” Kun je zeggen dat

het ‘medicijn’ tegen angst en stress in ons eigen brein te vinden is en

hoe kunnen we daarbij komen? “Het lichaam is in een staat van groei

of van bescherming, maar kan niet in beide tegelijk zijn. Een beschermingsrespons

veroorzaakt door stress legt al het ‘lichamelijke onderhoud’

en het immuunsysteem plat, zodat het lichaam genoeg energie

heeft in een noodsituatie, bijvoorbeeld om te vluchten voor een ‘stressor’,

de spreekwoordelijke sabeltandtijger. Stresshormonen zijn zo effectief

in het compromitteren van het immuunsysteem, dat artsen bij

transplantaties de ontvangers van organen therapeutisch voorzien van

stresshormonen om te voorkomen dat hun immuunsysteem het vreemde

implantaat verwerpt. Met andere woorden: wanneer stresshormonen

het lichaam binnenkomen, sluiten ze de bloedvaten in de darm af

en voelen mensen vlinders in hun buik. Het stresshormoon knijpt dan

de bloedvaten dicht en stuwt het bloed naar de armen en benen, zodat

ze weg kunnen rennen van het gevaar.” Waarom sluit het stresshormoon

het immuunsysteem af, dat ons beschermt tegen interne bedreigingen?

“Het immuunsysteem gebruikt veel energie, waardoor zieke

mensen soms niet eens de energie hebben uit bed te komen. Als je achtervolgd

wordt door een prehistorische tijger en je hebt een bacteriële

infectie, dan zullen die bacteriën je een worst wezen. Misschien heeft

de tijger dan wel een probleem, want hij heeft je opgegeten!" Dr. Lipton

voegt toe dat stresshormonen de werking van de creatieve geest beperken,

doordat de verwerkingstijd dan heel langzaam is vergeleken met

die van het onbewuste. Kortom, onze intelligentie neemt af als stresshormonen

aanwezig zijn. “Je stopt met denken en begint te reageren.”

ONBEWUST VERSUS BEWUST

Waarom doen we dat? Het antwoord ligt in de manier waarop we geprogrammeerd

zijn en de rol die zowel ons bewustzijn als ons onderbewustzijn

spelen. In 1982 begint Dr. Lipton de principes van de kwantumfysica

te onderzoeken, “de belangrijkste wetenschap op de planeet,

geen enkele wetenschap heeft bewezen meer waar te zijn.” Hij integreert

deze principes in de manier waarop hij de informatieverwerkingssystemen

van de cel begrijpt. Zijn onderzoek naar het celmembraan onthulde

dat de buitenste laag van de cel een organische homoloog van

een computerchip was, het equivalent van de cel van een brein. Ook

liet de studie zien dat de omgeving, die via het membraan opereert, het

gedrag en de fysiologie van de cel controleerde, waardoor genen werden

in- en uitgeschakeld. Zijn ontdekkingen, die in tegenspraak waren

met de gevestigde wetenschappelijke opvatting dat het leven wordt gecontroleerd

door de genen, vormden een van de belangrijkste studiegebieden

van vandaag, de wetenschap van de epigenetica. Dit is de studie

naar hoe externe en omgevingsfactoren genen aan- en uitzetten en

op hun beurt bepalen hoe onze cellen het genoom in de gaten houden.

“Epigenetica onthult het ware potentieel van de menselijke geest om

116

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

ons gedrag en biologie controleren. "Het belangrijkste principe is dat

het bewustzijn duidelijk maakt hoe jij jouw leven ervaart. De creatieve

bewuste geest, de laatste evolutie van de hersenen, wordt geassocieerd

met creatief en fantasierijk denken.” In contrast is het onderbewustzijn

een databank vol opgeslagen programma’s, het equivalent van een harde

schijf. “Deze primaire onderbewuste programma’s zijn gedownload

door simpelweg het gedrag van onze ouders, broers en zussen en binnen

de gemeenschap waarin we leven te observeren tussen het laatste

trimester van zwangerschap en de eerste zeven jaar van ons leven. In

deze periode werkt het brein van een kind op een laag trillingsniveau

(EEG), dat we kennen als theta, wat eigenlijk een staat van hypnose is.

De wetenschap laat zien dat onze creatieve bewuste geest, vol wensen

en verlangens, ongeveer 5 procent van de dag actief is, terwijl de programma’s

in het onderbewuste 95 procent van de tijd actief zijn. Dat betekent

dat onze geest geen wensen en verlangens creëert, maar dat ons

leven een afdruk is van onze onderbewuste programma’s. Die levensbepalende

programma’s zijn primair afkomstig van andere individuen

en de meeste daarvan zijn ontmoedigend, leiden tot zelfsabotage en beperken

onze overtuigingen.”

‘Per definitie is je leven een

afdruk van je onderbewuste

programma's’

GEPROGRAMMEERD VOOR DE GEBOORTE

“Hersenen zijn supercomputers, zo krachtig kunnen wij ze niet maken.

Als je een gloednieuwe computer koopt, meeneemt naar huis en

op start drukt, start het systeem op en licht het scherm op, maar wat je

ook probeert het apparaat doet niets. Dat gebeurt pas nadat je programma’s

hebt geladen op de harde schijf. Daarna kun je op een interactieve

manier via het toetsenbord zelf dingen toevoegen. De harde schijf

van het brein is het onderbewuste. De bewuste geest staat voor de creatieve

inbreng via het toetsenbord.” Kunnen we de eerder gedownloade

programma's die ons leven bepalen en ontkrachten herprogrammeren?

“Nee!”, lacht Dr. Lipton. “Dat is een grapje. Als we dat niet konden zou

dat niet best zijn en konden we niet aan ons voorgeprogrammeerde lot

ontkomen. De meeste levensbepalende programma’s zijn geladen voordat

onze bewuste ‘mind’ operationeel was. Daardoor zijn die inkomende

programma’s niet gefilterd en zetten sommige aan tot goed en andere

tot slecht gedrag. De vraag is dan ook ‘Welke programma’s draaien er

in mij?’ Doordat onderbewuste programma’s 95 procent van ons leven

controleren, zijn onze levenservaringen afdrukjes daarvan. De ‘dingen’

die je leuk vindt of wenst zijn afkomstig van die ondersteunende programma’s.

Daarentegen, alles waarvoor je hard moet werken of zaken


CONSCIOUSNESS

waarvoor je veel strijd moet leveren, wijzen op gedownloade programma’s

die niet overeenkomen met jouw wensen en verlangens. Bijvoorbeeld:

wanneer je een relatie wil, of nooit een bevredigende relatie lijkt

te kunnen opbouwen, kun je denken dat je niet voorbestemd bent er één

te krijgen. Onzin. Dat het niet lukt kan te wijten zijn aan disfunctionele

relatieprogramma’s die afkomstig zijn van je moeder, vader of andere

familieleden. Het basisprobleem is dat we meestal geen weet hebben

van de negatieve programma’s wanneer ze actief zijn, omdat de bewuste

geest dan geen oog heeft voor ons gedrag (95 procent van de tijd). Door

de programma’s te identificeren die in strijd zijn met onze verlangens

en wensen en zorgen voor relatie-, gezondheids-, financiële en werk-gerelateerde

problemen, krijgen we inzicht in de programma’s die we wel

willen. De eerste stap richting verandering. Het is makkelijk overtuigingen

in de creatieve, bewuste geest te veranderen, maar bij gewoonten

die in het onderbewustzijn zijn geprogrammeerd ligt dat moeilijker.

Wanneer je een goede gewoonte creëert, zoals leren lopen zonder

na te denken over hoe dat moet, wil je niet dat die snel verandert, want

dan is het geen gewoonte meer. Het onderbewuste houdt dus per definitie

niet van verandering.” Hoe kun je een gewoonte dan wel veranderen?

“De eerste zeven levensjaren functioneert het brein in de hypnosestand

op een lage trillingsfrequentie (theta). Door aan zelf-hypnose

te doen, bijvoorbeeld door een koptelefoon op te zetten als je naar bed

gaat en een programma af te draaien en steeds te herhalen waarvan je

hoopt dat het waar wordt, download je het direct in je onderbewuste op

het moment dat je in slaap valt. Dit gebeurt wanneer het brein wisselt

van bewustzijn (alfa breinactiviteit) naar theta, om daarna over te gaan

in delta wanneer we in diepe slaap zijn.” Op zijn website introduceert

Dr. Lipton nog een derde manier genaamd energiepsychologie, die de

hersenen activeert om in een staat van superleren te zijn.

ONDERBEWUSTZIJN IS

EEN COMPUTER

Samenvattend is het onderbewustzijn een computer die meer dan een

miljoen keer krachtiger is dan de bewuste geest. “Je hebt twee ‘minds’.

Je bewuste geest, waarmee je jouw wensen bepaalt is de eerste. Die heb

je slechts vijf procent van de tijd onder controle, 95 procent van de tijd

ben je aan het denken en let je niet op. Dan besturen de programma uit

het onderbewustzijn jou automatisch. Dan leef je het leven van andere

mensen, wier programma’s in jouw onderbewustzijn draaien. Dat kan

jouw wensen in gevaar brengen. Mijn boek ‘Biology of Belief ’ beschrijft

op welke manier iemands bewustzijn de overtuigingen manifesteert die

zijn persoonlijke wereld vormgeven. Persoonlijke bewustzijnsactiviteit

is te lezen met behulp van elektro-encefalografie (EEG), waarbij elektroden

aan het hoofd zijn vastgemaakt. Dit suggereert dat onze gedachten

gevangen zitten in ons hoofd. Een nieuwe technologie, magnetoencefalografie

(MEG) leest hersenactiviteit door gebruik te maken van

sondes die het lichaam niet raken. MEG laat zien dat onze gedachten

uitzenden naar de omgeving. Ons brein is als een stemvork die onze gedachten

de wereld instuurt.” Het tweede boek ‘Spontaneous Evolution’

belicht hoe het zou zijn als een groot aantal mensen precies dezelfde

overtuiging heeft. Hoe meer breinen, stemvorken, identieke overtuigingen

versturen, hoe krachtiger die gedachte wordt. Wat gebeurt er als

een miljoen mensen met dezelfde gedachte dezelfde vibratie uitzendt?

“Overtuiging geeft de beschaving vorm. Als ik de wereld ervan overtuig

dat genen je leven controleren, moet je je realiseren dat je de genen niet

zelf hebt uitgezocht en niet kan veranderen. De genen gaan vanzelf aan

en uit. Dan zijn we machteloze slachtoffers van onze afkomst. Echter, de

nieuwe wetenschap epigenetica reviseert die overtuiging door te erkennen

dat we dankzij ons bewustzijn beperkende genetische programma’s

kunnen herschrijven. We moeten voorbij onze genen denken en beseffen

dat we de creatoren zijn van onze eigen levens en niet de slachtoffers

van krachten van buitenaf.”

© LUIGINO DE GRANDIS

Bruce H. Lipton, PhD overbrugt de kloof tussen

wetenschap en geest. De stamcelbioloog, bestseller-auteur

van 'The Biology of Belief', 'Spontaneous Evolution' en

'The Honeymoon Effect' en ontvanger van de Goi Peace

Award 2009, is gastspreker geweest in honderden tv- en

radioprogramma's en keynote spreker en presentator

tijdens talloze conferenties wereldwijd.

Voor boekingen of meer informatie

T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 117


© JOSH TELLES

118

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


BEWUSTZIJN

‘Alles is doordrenkt

van bewustzijn’

David Lynch

Interview: Jacques Geluk

David Lynch heeft een ere-Oscar ontvangen voor zijn gehele oeuvre tijdens het Governors Awards Gala 2019 in het

Hollywood & Highlight Center. Hij is bekend als regisseur van de serie 'Twin Peaks' (inclusief de ‘prequel’) en films als 'The

Elephant Man', 'Blue Velvet' en 'Mulholland Drive', maar is ook schilder, acteur, schrijver en fotograaf. Maar daar gaat dit

artikel niet over! Hij is sinds 1973 fervent beoefenaar van Transcendente Meditatie (TM) . In 2005 heeft hij de David Lynch

Foundation for Consciousness-Based Education and World Peace opgericht om TM-onderwijs op scholen te financieren.

Sindsdien richt hij zich ook op andere risicogroepen. “Als we zowel ’s morgens als ‘s middags twintig minuten mediteren, is

het alsof goud van binnenuit naar boven komt en we afscheid nemen van de rotzooi die ons leven bedreigt.”

U

beoefent al tientallen jaren Transcendente

Meditatie en richtte vijftien

jaar geleden uw stichting op

om te zorgen dat ieder kind, waar ook ter

wereld, die wilde leren mediteren, dit kon

doen. Waarom wilde u de mensen (vandaag

de dag richt u uw campagnes ook op jongeren

en volwassenen) informeren over de positieve

effecten van T.M., en wat was de reden

dat u voor T.M. koos en niet een andere

meditatievorm?

David Lynch: “Ik beoefen Maharishi Mahesh

Yogi's Transcendente Meditatie al meer

dan 46 jaar, sinds 1 juli 1973. TM maakt transcenderen

mogelijk, de grootste ervaring die

een mens kan hebben. Het woord transcendentie

betekent overstijgen of diep naar binnen

duiken, voorbijgaan aan de relativiteit en

de ervaring van het – niet-relatieve absolute.

Het dan bereikte veld van onbegrensd bewustzijn

is een enorme schat, volledig positief

en heeft de kwaliteiten van ongelimiteerde

intelligentie, creativiteit, geluk, liefde, energie

‘Ieder mens heeft

bewustzijn, maar

niet iedereen

heeft evenveel’

en vrede. Telkens wanneer mensen transcenderen

en die schat ervaren, verruimen zij hun

oorspronkelijke bewustzijn en groeien zij op

het gebied van al die positieve kwaliteiten. Ieder

mens heeft bewustzijn, maar niet iedereen

beschikt over dezelfde hoeveelheid. Het

goede nieuws is echter dat ieder mens in potentie

oneindig bewustzijn kan bereiken. We

hebben gewoon een techniek nodig waarmee

we onszelf kunnen overstijgen en oefenen

om ons volledige potentieel te leren benutten,

dat bestaat uit totale vervulling en

onbegrensd bewustzijn. Het is het geboorterecht

van ieder mens op een dag het stadium

van opperste verlichting te bereiken. Overstijgen

of transcenderen is een holistische ervaring,

waardoor alle aspecten van het leven verbetering

laten zien. Een neveneffect van een

uitgebreider bewustzijn is dat negatieve zaken

als (traumatische) stress, angst, spanning, verdriet,

depressiviteit, haat, bitterheid en woede

beginnen te verdwijnen. Het geeft een enorm

goed vrijheidsgevoel wanneer het verstikkende

rubberen clownspak van negativisme gaat

oplossen. Door Maharishi Majesh Yogi’s TM

te beoefenen kunnen we het goud van binnenuit

naar boven halen en afscheid nemen

van alle rotzooi die we in ons leven tegenkomen.

Meditatie kent vele vormen. Hersenonderzoek

laat zien wat die met ons doen. Andere

vormen hebben enkele voordelen, maar

TM maakt als enige transcendentie mogelijk.

Mensen kunnen andere vormen van meditatie

combineren met TM als ze dat willen.

Ze zullen het verschil onmiddellijk zien en

nooit spijt krijgen dat ze deze techniek hebben

geleerd.”

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 119


SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

BEWUSTZIJN

Meetbare resultaten, nieuwe wetenschappelijke data en onderzoek

ondersteunen de positieve effecten van het werk van de David

Lynch Foundation. Jongeren doen het veel beter op school wanneer

zij twee keer per dag mediteren. Wat wilt u nog meer bereiken?

David Lynch: “Natuurlijk zou ik willen dat iedereen wereldwijd TM

praktiseert. Kijk naar de vele problemen die er zijn. Door het beoefenen

van Transcendente Meditatie kunnen mensen hun innerlijke schat

overstijgen en ervaren dat oplossingen voor alle problemen daarin besloten

zijn.

Denk er eens over na. Gezond verstand zou je ervan moeten overtuigen

dat er een zeer groot veld is vol manieren die je kunt toedienen en

gebruiken om lijden en problemen te beëindigen. Het antwoord zit in

ons en door de tijd heen is dit altijd de waarheid geweest.”

Staan moderne technologie en sociale media meer bewustwording

in de weg? Zowel de jeugd als volwassenen zijn voortdurend op

hun telefoons en apparaten te vinden. Ze worden bestookt met zoveel

indrukken dat extra stress en angst op de loer liggen. Hoe kan

TM het verschil maken?

David Lynch: “Ja, het is een stressvolle wereld, waarin veel van alle

kanten op ons afkomt. Maar het enige dat ons in de weg staat ons bewustzijn

te vergroten, is dat we onszelf niet elke dag overstijgen. Als we

’s morgens en ’s middags twintig minuten mediteren, halen we zoals ik

al zei het innerlijke goud naar boven en nemen we afscheid van ‘dodelijke’

ellende. Hoe gek we het misschien ook vinden, TM helpt ons meer te

genieten van het leven. Deze meditatievorm heeft ons meer energie. We

krijgen meer plezier in ons werk, voelen ons gelukkiger. Mijn ervaring

is dat het leven meer een spel dan een kwelling wordt. Een manier om

ernaar te kijken is deze: Het leven is voor velen van ons een stormachti-

120

ge, koude dinsdagmorgen. We hebben ons verslapen, hoofdpijn en geen

tijd voor een lekkere bak koffie. Onderweg naar het werk komen we in

de file terecht en vragen we ons hoe de baas zal reageren. Dreigt ontslag?

Het leven na de introductie van TM voelt als een zaterdag, wanneer we

ontwaken na een heerlijke nachtrust, terwijl het zonnetje schijnt en de

vogeltjes fluiten en mensen van wie we houden ons omringen. We kunnen

dingen doen om onze dromen te laten uitkomen.”

Is het verenigd veld (‘Unified Field of Natural Law’) volgens u hetzelfde

als bewustzijn? Kun je zeggen dat alle materie, alles dat er is,

doordrenkt is van bewustzijn?

David Lynch: “Ja. Kwantumfysici spreken van het ‘Unified Field’,

maar de Vedische wetenschap ziet het datzelfde veld als ‘de oceaan van

puur bewustzijn’. In de loop der tijd zijn er vele verschillende namen aan

gegeven. De Vedische wetenschap gebruikt de woorden ‘nitya’ en ‘apaurusheya’,

die respectievelijk eeuwig en niet geschapen betekenen. Niemand

heeft de ‘onvriend’ gecreëerd, die is er altijd en ten eeuwigen dage

geweest en is van ons allemaal. Om een of andere reden heeft de moderne

mens het contact met dit veld verloren. TM herstelt de verbinding

met onze grote, grote vriend, die ook ‘Atma’ wordt genoemd. Dat betekent

het Zelf met een grote Z. Iedereen kent de uitdrukking ‘Ken uzelf ’.

Over dat Zelf gaat het. Dat veld is krachtig en goed. Profiteer daarvan

en van de vele voordelen! Kwantumfysici zeggen dat alle materie uit dit

verenigde veld is ontstaan tijdens een proces dat zij de spontane sequentiële

symmetriebreuk noemen.

De Vedische wetenschap zegt hetzelfde, maar gaat veel dieper in op

hoe het bewustzijn zich vertaalt in dingen. Dus ja, je zou gemakkelijk

kunnen zeggen dat alles is doordrenkt van het bewustzijn, maar de bron

van dit alles ligt ten grondslag aan het veld van relativiteit/niet-relevante

absolute/de grote schat die we willen en moeten ervaren.”

‘Door het beoefenen van Transcendente Meditatie kunnen

mensen zichzelf overstijgen en hun innerlijke schat, die

bestaat uit oplossingen voor alle problemen, ervaren’


BEWUSTZIJN

Geest en materie: Lynch's diagram van Transcendentale Meditatie

‘Uw programma's dragen enorm

‘T.M. op scholen introduceren is

‘Alleen tijdens T.M. ervaar ik de

‘Ik wil mijn steun betuigen en

bij aan de drastische verbetering

geweldig. De kinderen zijn er gek

stilte... het geeft me dat vreedza-

deze inspanningen om kinderen

van academische prestaties en

op en u krijgt resultaten.’

me gevoel, waar ik zo ontzettend

en veteranen - en iedereen die

het verminderen van stress en het

PAUL McCARTNEY

van houd. Ik kan er niet genoeg

hulp nodig heeft bij het door

geweld in arme gemeenschappen.

goeds over zeggen. Alle voorde-

meditatie overwinnen van stress

Dank u voor alles dat u doet om

len die je kunt bereiken door stil

- aanmoedigen.’

veranderingen in gang te zetten

te zitten en naar binnen te gaan

MARTIN SCORSESE

die leiden tot gezonde, vreedzame

- dat is echt een mooie ervaring.

gemeenschappen wereldwijd.’

Het is geweldig dat David Lynch

BILL CLINTON

een stichting is begonnen om

mensen te helpen.’

ELLEN DEGENERES

David Lynch (Missoula, Montana, 20 januari 1946) rondde in 1964 de middelbare school af en ging vervolgens naar de Museum

School in Boston. Aan het einde van zijn eerste jaar vertrok hij echter naar Europa. Na 15 dagen keerde hij terug naar Alexandria,

Virginia, in de Verenigde Staten. Na een paar kortdurende banen, schreef de toen 20-jarige Lynch zich in voor een studie aan de

Pennsylvania Academy of Fine Arts. Het huis in Philadelphia waar Lynch en zijn vriend Jack Fisk naartoe verhuisden was vlakbij een

mortuarium en een diner. Dat had veel invloed. Lynch bleef meer dan vier jaar in Philadelphia, waar hij ook begon met films maken,

beïnvloed door zijn kunstachtergrond (schilderen). “Ik ben niet alleen geïnteresseerd in het verhaal, ook in de sfeer die de combinatie

van geluid en uiterlijk creëert. Dat is wat het voor mij magisch en diepgaand maakt.” (Bron: Lynchnet.com). Lynchs andere artistieke

inspanningen: zijn werk als muzikant, dat drie studio-albums en geluidsontwerpen en muziek voor sommige van zijn films omvat,

schilder en fotograaf. Hij schreef bovendien drie boeken geschreven en regisseerde muziekvideo's en advertenties.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 121


© MICHAEL NEUGEBAUER (MINE@NETWAY.AT)

122

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


NATUURBEHOUD

‘Roots & Shoots’ maakt de

toekomst minder somber

Dr. Jane Goodall

Tekst: Jacques Geluk | Fotografie: Vincent Calmel

Jane Goodall vertrekt in 1960 naar het Gombe National Park in het huidige Tanzania om het gedrag van wilde chimpansees

te bestuderen. Het wordt haar levenswerk. De primatologe verlaat het oerwoud om activiste te worden. Ze wil chimpansees

beschermen en werken met lokale mensen wier leven ze wil verbeteren door hun harten en geesten te openen. Op haar 86ste

schenkt ze nog steeds een groot deel van haar tijd aan het Jane Goodall Instituut en reist ze - onder normale omstandigheden -

gemiddeld tot 300 dagen per jaar de wereld rond om lezingen te geven. Eind 2019 is Nederland aan de beurt, waar ze de alarmklok

luidt over de uiterst schadelijke gevolgen van grootschalige ontbossing, klimaatverandering en stroperij. Ik ontmoet dr. Jane

Goodall in het Boswachtershuisje in de bossen bij Leersum en ben echt onder de indruk van haar persoonlijkheid en missie.


Als we blijven doorgaan zoals we nu

doen gaan we een sombere toekomst

tegemoet. We moeten onze manier

van denken en handelen veranderen. Bovendien

moeten we blijven proberen armoede uit

te bannen, ons aller ecologische voetafdruk te

verkleinen en te stoppen met een niet duurzame

leefstijl. Mensen praten er niet over,

maar kunnen ook niet negeren dat we moeten

nadenken over hoe om te gaan met de bevolkingsgroei.

Er zijn op dit moment 7,3 miljard

mensen op aarde. Dat zijn er in 2050 naar

schatting 9,7 miljard. Nu al gebruiken we op

sommige plaatsen meer natuurlijke grondstoffen

dan de natuur kan aanvullen”, zegt

Jane, die zich afvraagt of en hoe de planeet

dat aankan en wat wij eraan kunnen doen.

Ze wijst in dit verband op het TACARE-programma

van het Jane Goodall Instituut.

TACARE (Tanganyika Catchment Reforestation

and Education), opgericht in 1994,

is een ontwikkelingsprogramma dat samen

met partners in lokale gemeenschappen een

‘We hadden apen

moeten blijven, de

wereld zou veel beter

af zijn geweest’

duurzame omgeving wil creëren en aandacht

vraagt voor natuurbehoud. “We geven beurzen,

zorgen ervoor dat meisjes naar school

blijven gaan en introduceren gezinsplanning.

Op kleine schaal hebben we wat dat laatste

betreft al successen geboekt. Vrouwen in

het vroegere Tanganyika (nu Tanzania) kregen

acht tot tien kinderen, nu zijn dat er nog

drie à vier. Het zouden er twee moeten zijn,

maar we mogen niet klagen met wat we hebben

bereikt”, vertelt Jane met een glimlach. Ze

is een groot voorstandster van een holistische

en duurzame benadering, zonder het belang

van samenwerking met de lokale bevolking en

jonge mensen uit het oog te verliezen. Jane’s

verhaal over de mensapen begint ongeveer

zestig jaar geleden, maar eerst wil ik aandacht

vragen voor een filmpje uit 2013 op YouTube.

Daarop is Wounda te zien, een van de meer

dan 160 chimpansees die in het Tchimpounga

Chimpanzee Rehabitation Centre in de Republiek

Congo wonen. Jane mag de aap, die na

een ziekte weer beter is, vrijlaten. Enkele momenten

later komt Wounda terug en springt

op de kooi. Ze omhelst Jane zoals een mens

dat zou doen. Ontroerend. Jane: “Chimpansees

zijn net mensen. Hun DNA komt voor

98,6 procent overeen met het onze. Biologisch

gezien zien wij ook mensapen. Ik denk

dat we een gemeenschappelijke voorouder

hebben, waaruit zowel mensen als mensapen

zijn ontstaan. Dat althans is wat wijlen Louis

Seymour Bazett Leaky, een Keniaanse paleo-antropoloog

en archeoloog, wiens werk

belangrijk is doordat het laat zien dat mensen

afkomstig zijn uit Afrika, geloofde”, vult Jane

aan. “Wanneer wij mensapen waren gebleven,

zou de wereld er misschien beter voor hebben

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 123


NATUURBEHOUD

gestaan. Veel beter.” Ondanks de grote overeenkomsten voelt de omhelzing

nog steeds vreemd. “Ik had Wounda nooit eerder ontmoet. Het

is een van de meest bijzondere dingen die me ooit zijn overkomen en

nooit zal vergeten.” Het gaat goed met de apin, die nu het dominante

vrouwtje is in een groep van dertig. “Ze heeft een baby gekregen, hoewel

dat niet de bedoeling was. Voor alle vrouwtjes geldt dat ze geen kinderen

mogen krijgen, omdat we daar door de continue stroom weesaapjes

die we binnenkrijgen geen ruimte voor hebben. Helaas gebeurt het

een enkele keer dat een anticonceptie-implantaat niet werkt. De baby,

een mannetje, is nu vier jaar oud en heet Hope.” Terug naar het begin.

Een van de eerste dingen die Jane in de jaren zestig ontdekt is dat mensapen

gereedschap gebruiken en zelfs maken. “Ze bleken daarvoor ook

bestaande materialen te gebruiken. Ze verwijderen bijvoorbeeld blaadjes

van een takje, om er dingen mee uit een holletje te halen. Mensapen

begrijpen wat ze met materialen kunnen doen, maar, eerlijk is eerlijk,

vogels kunnen dat ook, net als inktvissen die containers los kunnen

schroeven. Een octopus is enorm intelligent. Mensen begrepen dat niet,

maar ik denk dat jonge mensen van nu dat wel kunnen. Zij ontdekken

steeds meer dat dieren heel intelligent kunnen zijn.”

ONTBOSSING

Meer dan een halve eeuw nadat Jane Goodall begon met haar onderzoek,

ziet ze niet veel vooruitgang op het gebied van natuur- en faunabehoud.

“In vrijwel alle gevallen gaat het nu zelfs slechter.” Sinds 2018 gaat

de ontbossing twintig procent sneller, zijn overal jagers te vinden en verspreiden

ziektes onder dieren zich. “Het is heel triest dat mensen nog

steeds overal ter wereld bossen vernietigen. Jair Bolsonaro, de president

van Brazilië is een vreselijk voorbeeld. Hij is een nachtmerrie voor

het milieu. Kijk ook naar andere machthebbers, zoals Donald Trump”,

zegt Jane. Recent heeft de Amerikaanse president de Verenigde Naties

meegedeeld dat de Verenigde Staten het Klimaatakkoord van Parijs opzeggen.

“In Australië wordt een brandnieuwe kolenmijn geopend, wat

een enorme bedreiging betekent voor het koraalrif. Er is nog heel veel

te doen voor mij en alle jongeren van Roots & Shoots die ervoor zorgen

dat ik hoop blijf houden.”

“Mijn belangrijkste boodschap? Mensen zijn veel bewuster dan ooit

tevoren, maar waarom komen ze niet in actie? Ze weten gewoon niet

wat ze kunnen doen! Elke dag weer drukt ieder mens een stempel op

de planeet. Daarom zouden ze moeten beginnen na te denken over de

consequenties van de kleine keuzes die ze maken. Dan gaat het over wat

ze kopen, eten en dragen, hoe ze reageren op andere mensen en dieren

en of dat ethisch verantwoord gebeurt. Jongeren doen dat al. Er is echter

een grote maar. Dit kan nooit plaatsvinden op een schaal die groot

genoeg is, zolang er nog steeds hardnekkige armoede is. Mensen die

heel arm zijn zullen de laatste boom vernietigen om op die plek voedsel

te verbouwen en de laatste vis vangen om hun gezin te kunnen voeden.

Wanneer ze in een stad wonen zullen ze gaan voor het goedkoopste

‘junk food’ dat ze kunnen krijgen. Zij kunnen zich niet veroorloven

rekening te houden met het milieu en wreedheid tegen dieren. Als ze

goedkope kleding kopen zullen ze zich niet afvragen of de prijs zo laag

124

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

is door illegale kinderarbeid. Deze mensen zijn alleen bezig met overleven.

Dat gezegd hebbend, wil ik nog wel kwijt dat geen of minder vlees

eten een enorm belangrijk besluit is dat iedereen kan nemen.”

CHIMPANSEES IN GOME ZIJN VEILIG

De chimpansees in het Gombe National Park zijn nu relatief veilig.

“Het gaat goed met hen, doordat we samenwerken met de plaatselijke

bevolking. Doordat wij hun leven gemakkelijker hebben gemaakt, zijn

zij bereid onze partners te zijn en begrijpen ze dat het redden van het

bos betekent dat ze hun eigen toekomst kunnen veiligstellen, niet alleen

die van de wilde dieren. Dat is een win-winsituatie. De bevolking

krijgt ook extra inkomen door toerisme, wat prima kan zolang het beheersbaar

blijft. Ons TACARE-programma loopt in 104 Tanzaniaanse

dorpen. De mensapen daar zijn veel veiliger, dan ze anders zouden zijn

geweest. Ik denk zelfs dat hun aantal kan groeien. We werken aan corridors,

zodat geïsoleerd levende groepen contact kunnen maken, bijvoorbeeld.

Onderzoek doe ik er niet, maar ik ga er wel twee keer per

jaar naartoe.” Hetzelfde programma is inmiddels geïntroduceerd in zeven

andere Afrikaanse landen: Oeganda, Burundi, Senegal, de Democratische

Republiek Congo, de Republiek Congo, Mali en Guinee. Dat is

positief. Er zijn daar zeker bossen en chimpansees behouden die zonder

dit programma zouden zijn verdwenen. Daar ben ik honderd procent

zeker van. In deze speciale gebieden heeft de situatie zich ten goede gekeerd.

De constante vernietiging van het woud is daar gestopt of al verminderd.

Dat is niet perfect, dat weet ik, maar we zijn op de goede weg.”

ROOTS & SHOOTS

Roots & Shoots, eveneens een programma van het Jane Goodall Instituut,

is een mondiale beweging van geïnspireerde jongeren die hun

stem gebruiken en in actie komen. Dat doen ze vanuit compassie. De

jongeren beïnvloeden de mensen in hun gemeenschappen en zorgen

voor verandering. “Er zijn nu actieve groepen in zestig landen. Dat waren

er meer, maar soms gaan enthousiaste leraren wat anders doen. Gelukkig

hebben ze de zaadjes dan al gezaaid. Veel alumni steunen ons nog

steeds en ex-Roots & Shoots-jongeren zijn nu als volwassenen te vinden

in hoge maatschappelijke functies. De huidige ministers van Milieu van

Tanzania en de Democratische Republiek Congo hebben meegedaan

met ons programma.” Roots & Shoots is in 1991 begonnen met middelbare

scholieren. “Nu varieert het van kleuters tot universiteitsstudenten

en alles daar tussenin, die allemaal achter dezelfde mantra staan:

‘Ieder van ons maakt elke dag het verschil’. Wat dat verschil is mogen

ze zelf uitmaken. Wij dicteren niet wat de kinderen en jongeren moeten

doen. Ze mogen hun eigen keuzes maken, zolang als die in het belang

zijn van mensen, dieren en/of het milieu. Meestal hebben ze onze

hulp niet nodig, maar soms vragen ze wel om steun. Velen van hen melden

zich als ze wat ouder zijn aan als vrijwilliger en starten dan bijvoorbeeld

groepen op de basisschool. Op deze manier heeft het programma

zich in Tanzania over het hele land kunnen verspreiden. Iedereen kent

daar Roots & Shoots. Verder zijn we aanwezig in alle Amerikaanse staten,

doen 1.700 scholen mee in het Verenigd Koninkrijk, net als 1.200


NATUURBEHOUD

groepen in China. Het programma – dat ook

in Nederland actief is – groeit snel in Canada

en Oeganda en geleidelijk in vrijwel alle andere

landen, waaronder Duitsland en Frankrijk.

De Fransen zeiden aanvankelijk dat het programma

daar nooit zou aanslaan, omdat er

geen aansluiting zou zijn met het onderwijssysteem.

Nou, de laatste keer dat ik daar was

spraken heel veel Franse kinderen over hun

projecten op verschillende scholen…”

Patrick van Veen, een bekende Nederlandse

bioloog, is Jane’s persoonlijke assistent tijdens

haar bezoek aan Nederland. Hij schenkt haar

in het Boswachtershuisje een verse kop koffie

in en deelt dat hij sinds 2008 een actieve bewonderaar

en supporter is van Jane Goodalls

werk. Eerst als bestuurslid van haar stichting

en sedert 2016 als voorzitter van de ‘Global

Organisation’, in welke functie hij verantwoordelijk

is voor de 34 nationale Jane Goodall

Instituten. “Samen met hen coördineer ik

hun activiteiten en bepalen we wat onze strategie

de komende jaren moet zijn. We moeten

klaar zijn om verder te gaan, in het geval

dat…”

‘HANDEL LOKAAL,

DENK MONDIAAL’

Sommige deelnemers aan de programma’s

schrijven op persoonlijke titel brieven aan bijvoorbeeld

president Trump, maar ze mogen

het niet over politiek hebben. “Het moet uitsluitend

gaan over het milieu en de natuur”,

vervolgt Jane. “Ze houden zich voornamelijk

bezig met het planten van bomen, verzamelen

van afval, hergebruik van grondstoffen, leren

van de natuur en het delen van hun kennis met

andere, meestal jongere mensen. Ze zamelen

geld in om arme mensen te ondersteunen of

helpen in hondenkennels en soepkeukens.

Het gaat niet alleen om chimpansees, maar

over de natuur wereldwijd. Je kent het gezegde

‘Denk mondiaal, handel lokaal’ (‘Think globally,

act locally’)? Dat klopt niet. Wanneer je

mondiaal gaat denken word je heel depressief.

Als je zegt: Hier is een stroompje waarin heel

veel troep zit, laten we samen de boel opruimen,

zodat het water weer schoon de rivier instroomt.

En wanneer je dan in het water kijkt

en een kikkertje en een visje ziet, besef je dat

het niet alleen om dit stroompje gaat, maar

ook om vele andere, waar mensen precies hetzelfde

kunnen doen. Dan pas mag je mondiaal

denken. Je moet de boel gewoon omdraaien:

‘Handel lokaal, denk mondiaal’ (‘Act locally,

think globally’).

Ik weet dat ik gelijk heb, want dat vertellen

ze mij.”

Een jonge Jane reikt haar hand uit naar baby Flint

Jane Goodall PhD, DBE, is oprichter van het Jane Goodall Instituut en VN ‘Messenger of Peace’. Meer informatie, ook over hoe u de

projecten van de stichting kunt steunen, is te vinden op janegoodall.nl

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 125


© PEXELS | YUUJI

126

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


GENETISCH GEMODIFICEERDE ORGANISMEN (GGO’S)

‘Genen monteren

bedreigt ons bestaan’

Jeffrey M. Smith

Tekst: Jacques Geluk

Kijken naar gezondheidsrisico's van genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) en Roundup, een systemische breed

inzetbare herbicide op basis van glyfosaat, levert een zeer overtuigend patroon op. Althans, volgens Jeffrey Smith, een van

's werelds grootste pleitbezorgers van het kiezen voor gezonde, niet genetisch gemodificeerde producten. “Er gaat steeds

meer geld van consumenten naar producten die niet zijn gemanipuleerd. De markt verandert en dat is een groot succes.

Tegelijkertijd komt er een nieuwe bedreiging op ons af: ‘gene-editing’ (het knippen en plakken van genen). Het is goedkoop

en zelfs makkelijk beschikbaar voor scholieren”, zegt Smith. Zijn visie is omstreden in de ogen van de biotechnologische

industrie, maar krijgt steeds meer aanhang onder Amerikaanse consumenten.


Jarenlang reisde ik de wereld rond om het publiek

te vertellen over de gevaren van genetisch

gemodificeerd voedsel. Soms kwamen

ze naar mij toe en zeiden dat ze het altijd konden

merken wanneer ze een GGO-product hadden gegeten.

Ik was sceptisch – en daar schaam ik me nu

voor – ook al sprak ik over onderzoek dat aantoonde

dat de fysiologie en het functioneren van ratten

al enorm veranderden na een GGO-dieet van

tien dagen. Eigenlijk had ik geen merkbare verandering

verwacht en ging er vanuit dat statistische

trends uiteindelijk een milde reactie zouden laten

zien.” Jeffrey Smith realiseert zich al snel dat ook

bij mensen de gezondheidseffecten van het consumeren van GGO- of

GMO-producten veel groter zijn dan eerder gedacht. Hij begint met

het documenteren van bewijs en het presenteren daarvan aan de medische

gemeenschap.

“In 2006 begon ik met het bijwonen van medische conferenties. Artsen

begonnen hun patiënten te adviseren GGO’s te vermijden en over

te schakelen op biologisch. Ik bezocht die conferenties geregeld opnieuw

om nieuwe informatie te verstrekken. Tijdens een bijeenkomst

in 2009 kreeg ik een prijs voor milieugeneeskunde. Gewapend met een

videocamera interviewde ik artsen die niet-genetisch gemodificeerde

diëten voorschreven. Ze zagen flinke, positieve veranderingen in hun

‘Zelfs

schoolkinderen

kunnen genen

bewerken’

patiënten. Ik vroeg hoeveel van hen de veranderingen

daadwerkelijk hadden opgemerkt, waarna

een groot aantal handen omhoog ging. Vanaf dat

moment vroeg ik dat na elke lezing. De voorbeelden

die ik daar kreeg nam ik mee naar medische

conferenties. Ik begon een consistent patroon te

herkennen.” Jeffrey Smith begint een onderzoek,

waarin hij alle 28 aandoeningen opneemt waarover

de mensen hadden gerapporteerd. “3.256 mensen

bevestigden dat ze één of meer specifieke verbeteringen

hadden opgemerkt, even snel als tijdens de

conferenties naar voren was gekomen. De meest

genoemde ‘winst’ werd behaald op het gebied van

spijsvertering, gevolgd door vermoeidheid, gewichtsverlies, hersenmist,

angst en depressie.” Als je kijkt naar de verbeteringen bij die en

de 22 overige aandoeningen en het overige bewijs uit de enquête, zijn

die resultaten interessant, maar nog niet helemaal sluitend. “Ik heb gesproken

met dierenartsen, huisdiereigenaren en boeren die verschillende

veranderingen in hun vee en huisdieren hadden opgemerkt, nadat

ze gestopt waren met het voeren van GGO-voedsel. Er is epidemiologisch

bewijs dat dit een positief effect heeft gehad op ongeveer dertig

ziekten, ongeveer evenveel als bij mensen.” Tegelijkertijd verslechtert de

gezondheid van de Amerikaanse bevolking in het algemeen door het

toegenomen gebruik van GGO's en Roundup. “Oorzaak en gevolg dus.

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 127


‘Er is bewijs dat de microben een groot probleem vormen, maar dat

genetische manipulatie als geheel soorten kan uitroeien, ecosystemen

kan veranderen en enorme gezondheidsproblemen kan veroorzaken’

GENETISCH GEMODIFICEERDE ORGANISMEN (GGO’S)

Wanneer je kijkt naar de bewijzen van wat kochten Roundup-resistente zaden en werden

contractueel gedwongen Monsanto's ver-

het geven van gemanipuleerde organismen in

combinatie met Roundup doet, wordt het grote

geheel steeds duidelijker.”

gebruiken. Hun soja, maïs en suikerbieten bijsie

van deze herbicide op basis van glyfosaat te

voorbeeld zijn zo gemanipuleerd dat ze doses

DR. GILLES-ÉRIC SÉRALINI

Roundup kunnen weerstaan, niet bewerkte

Jeffrey Smith heeft dr. Gilles-Éric Séralini, zaden worden door Roundup vernietigd. Tragisch

genoeg zijn dat niet de enige gewassen

een Franse moleculaire bioloog, politieke adviseur

en activist op het gebied van genetisch die worden besproeid met Roundup- of glyfosaat-herbiciden,

ook bonen en graan krijgen

gemodificeerde organismen en voedingsmiddelen,

in een interview deze vraag gesteld: ‘Als vlak voor de oogst een portie over zich heen.

je kijkt naar de veranderingen die je hebt geconstateerd

in het laboratorium, in diervoe-

en te beschermen tegen schimmels, de rijping

Dat maakt het mogelijk gewassen te drogen

ding en studies naar de samenstelling en cellen

van GGO's en Roundup, welke ziekten Bovendien zijn er het volgende jaar dan geen

te forceren en tegelijk het onkruid te doden.

denk je dat door die combinatie vaker zullen

voorkomen onder de Amerikaanse be-

rijst, bonen, linzen of kikkererwten. Pas op:

hoge glyfosaatresten terug te vinden in haver,

volking?’ “Hij noemde een aantal ziekten dat Niet alleen GGO’s bevatten glyfosaat, daarom

zal toenemen. Het werkingsmechanisme van is het eten van biologisch voedsel de nieuwe

Roundup schaadt het fundament van onze gezondheid,

doordat het een negatief effect heeft

mantra.”

op de absorptie van mineralen, de microbiologie,

de spijsvertering, lekkende darmen, "Er is enorme vooruitgang geboekt. In

ENORME VOORUITGANG

mitochondriën, het vermogen om melatonine,

serotonine en dopamine te produceren varen van GGO’s voor de gezondheid succes-

Amerika hebben we de informatie over de ge-

en de hormonale structuren. Het vergroot de vol kunnen delen. Uit recent onderzoek blijkt

kans op kanker en voortplantingsstoornissen.

Studies over Roundup en glyfosaat tonen genetisch gemodificeerde voeding niet goed

dat 51 procent van de Amerikanen gelooft dat

alle aan dat deze veranderingen de voorlopers is voor de volksgezondheid. Dat stimuleert

zijn van ernstige ziekten.” Smith legt uit wat de vraag naar niet gemanipuleerde producten.

Die vraag is nu zo groot dat de voedings-

het gevaarlijke verband is tussen Roundup en

GGO's. “De meeste GGO's zijn ontworpen industrie de gemanipuleerde organismen

om met Roundup te worden bespoten. Glyfosaat

werd in 2000 door Monsanto gepatendert.

Niet alle ondernemingen doen dat na-

in hoog tempo uit haar producten verwijteerd.

Dat bedrijf, nu eigendom van Bayer, tuurlijk, maar grote levensmiddelenbedrijven

bestempelen nu veel meer producten als

moest een manier vinden om de verkoop op

peil te houden en creëerde daarom Roundup niet-GGO. Dat bereiken is onderdeel van ons

om de gewassen te beschermen. De boeren plan. We willen een voldoende en duurzame

128

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

vraag naar niet-GGO's creëren, zodat GGOproducten

marktaandeel verliezen. Het goede

nieuws is dat de keuze van de consument

voor niet-GGO het landschap van de Amerikaanse

voedingsindustrie in feite verandert.

De volgende stap is het overtuigen van niet-

GGO-eters om over te stappen op biologisch

om zichzelf nog beter te beschermen. Mijn

filmpartner Amy Hart en ik hebben een film

gemaakt, 'Secret Ingredients', die het meest effectieve

conversie-instrument blijkt te zijn om

mensen te bewegen biologisch te gaan eten.

De verhalen van personen en families, die vertellen

hoe hun gezondheid dramatisch en significant

is verbeterd nadat ze zijn overgestapt,

werken goed.”

HET NIEUWE GEVAAR

"Er gebeurt nu iets anders dat onze onmiddellijke

en volledige aandacht moet krijgen.

Hoewel consumenten steeds vaker niet gemanipuleerde

producten kopen en de markt

verandert, komt er een ongekende dreiging

op ons af: genoom- of genbewerking oftewel

‘gene-editing’. Iedereen, zelfs scholieren,

kan voor slechts 169 dollar een doe-het-zelf

kit online kopen en genen gaan ‘knippen en

plakken’ in zijn eigen huis. De techniek wordt

ook gebruikt voor CRISPR.’ Deze technologie

(CRISPR staat voor ‘Clustered Regularly Interspaced

Short Palindromic Repeats’) is gebaseerd

op de natuurlijke afweermechanismen

van bacteriën en archaea (het domein

van eencellige micro-organismen). Smith is

bang dat door het vrijgeven van (een deel van)

deze technologie potentieel schadelijke bacteriën

in het milieu terechtkomen. “We hebben

te maken met een ongekende existentiële


GENETISCH GEMODIFICEERDE ORGANISMEN (GGO’S)

bedreiging, waarbij we ons kunnen voorstellen

dat honderdduizenden bewerkte genen

terechtkomen in GGO’s, waarna ze zichzelf

kunnen reproduceren en de genenpoel voorgoed

kunnen aantasten. Op dit moment is

vrijwel alles dat te maken heeft met DNA interessant

voor experimenterende wetenschappers.

Als we niet van koers veranderen, kan de

natuur zoals we die kennen veranderen. Tot

nu toe is het de prioriteit van de biotechnologische

industrie regeringen en consumenten

ervan te overtuigen dat genenbewerking anders,

veilig en voorspelbaar is, werkt met op

natuurlijke wijze bewerkte zaden en regulering

daarom niet nodig is.

De Australische overheid heeft nu verklaard

bepaalde manieren van genenbewerking

van micro-organismen, dieren en planten

niet te onderwerpen aan regelgeving of

overheidstoezicht, wat betekent dat bedrijven

‘gene-edited’ producten kunnen introduceren

in de voedselvoorziening en het milieu

zonder enige overheidsbemoeienis. Het ministerie

van Landbouw van de Verenigde Staten

(USDA) heeft onlangs nieuw beleid geïntroduceerd

dat hetzelfde mogelijk maakt. Het

geeft de GGO-makers de mogelijkheid om te

beslissen of ze regulering willen. Als ze die afwijzen

kunnen ze genetisch bewerkte producten

op de markt brengen zonder dat de consumenten

dat weten.”

ALARM SLAAN

Het probleem is dat als gevolg van genetische

manipulatie en bewerking microben in

het milieu terechtkomen, wat volgens Smith

zeer gevaarlijk kan zijn. “COVID-19 heeft bewezen,

of dat virus nu genetisch gemanipuleerd

is of niet, dat een microbe zich snel kan

vermenigvuldigen en een ongekende ravage

op de planeet kan aanrichten. Het genentechnologische

proces zou de kans op het

vrijkomen van ziekteverwekkende producten

kunnen vergroten. Er is bewijs dat microben

een groot probleem vormen, maar dat genetische

manipulatie als geheel soorten kan uitroeien,

ecosystemen kan veranderen en enorme

gezondheidsproblemen kan veroorzaken.

Ons Instituut voor Verantwoorde Technologie

(Institute for Responsible Technology)

heeft een nieuw programma geïntroduceerd

dat te vinden is op de website protectnaturenow.com.

We laten een drie minuten durende

video zien over de mogelijkheid dat de

natuur moet plaatsmaken voor door genen

bewerkte producten die de genenpool voor

altijd kunnen corrumperen. Daarom luiden

we de alarmklok en zoeken we de publiciteit.

Smith en zijn instituut werven fondsen, omdat

“er geen tijd meer is om een beweging te

laten groeien uit het niets, andere organisaties

moeten met ons meedoen. Daarom delen

we op onze merkloze website protectnaturenow.com

vrijwillig al onze informatie

en middelen, zodat iedereen ze kan gebruiken.

De informatie naar buiten brengen is het

allerbelangrijkst.”

“Wist je dat genetische manipulatie tal van

verrassende bijwerkingen heeft? Dat is altijd

al zo geweest. De mens heeft ze nooit kunnen

voorspellen. Wanneer je een gen loslaat weet

je nooit welke veranderingen dat in een volgende

generatie oplevert. Hetzelfde geldt voor

genenbewerking.” Het is duidelijk dat Jeffrey

Smiths queeste nog niet voorbij is, maar het

aantal aanhangers groeit en de biotechnologische

industrie en voedselproducenten introduceren

al vele nieuwe niet-GGO-producten.

Wat genenbewerking betreft moet echter nog

wel een aantal hordes worden genomen.

© COPYRIGHT CLEARED

Jeffrey M. Smith (1956) is de oprichter van The Institute for Responsible Technology (IRT), een toonaangevende bron van informatie

over GGO-gezondheidsrisico's voor consumenten, beleidsmakers en gezondheidswerkers. Eerder was hij een professionele

dansleraar, sloot hij zich aan bij de Maharishi Mahesh Yogi-beweging en werd hij een politiek activist die verbonden was aan de

Natural Law Party. Smith werd in 2017 door Masters of Health Magazine uitgeroepen tot 'Persoon van het jaar'. Al meer dan twee

decennia legt zijn onderzoek bloot hoe biotechnologische bedrijven beleidsmakers en het publiek misleiden en de gezondheid

van de maatschappij en het milieu in gevaar brengen. Smiths lange documentaire 'Genetic Roulette - The Gamble of Our Lives' is

bekroond met de 2012 Movie of the Year (Solari Report) en de Transformational Film of the Year (AwareGuide). De film is wereldwijd

door miljoenen mensen gezien en legt een verband tussen genetisch gemanipuleerd voedsel en toxische en allergische reacties,

onvruchtbaarheid, spijsverteringsstoornissen en tal van andere problemen die sinds de introductie van GGO’s in de VS zijn

toegenomen. In 2018 bracht hij samen met Amy Hart 'Secret Ingredients' uit, een documentaire die de aandacht vestigt op talrijke

individuen en families die zijn genezen van ernstige aandoeningen na de overschakeling op een biologisch voedingspatroon.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 129


VOEDSEL ALS MEDICIJN

G-BOMBS

130 SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

Greens, Berries, Onions, Mushrooms, Beans, Seeds

...and much more healthy food!


VOEDSEL ALS MEDICIJN

Nutritarische ‘bommen’

verbeteren de gezondheid

Dr. Joel Fuhrman, M.D.

Tekst: Jacques Geluk

In zijn onlangs verschenen boek 'Eat for Life' legt de Amerikaanse dokter en bestsellerauteur Joel Fuhrman (66) uit waarom

artsen en medicijnen geen uitstekende gezondheid of bescherming tegen ziekte en lijden kunnen bieden of garanderen.

Volgens hem is de meest effectieve gezondheidszorg goede zelfzorg, die begint met het veranderen van de manier waarop

mensen eten. Eat for Life' staat voor een wetenschappelijk onderbouwd programma op basis van voeding, dat de meeste

medische problemen binnen drie tot zes maanden kan voorkomen of zelfs terugdraaien. In zijn boek erkent hij dat dit een

gewaagde bewering is, “maar de wetenschap en de vele mensen die deze aanpak hebben geprobeerd ondersteunen het

programma.” Vraag medisch advies als u wilt stoppen met het gebruik van voorgeschreven medicijnen, maar het is altijd

een goed idee van voedselverslavingen en hunkeringen af te komen door uw eetwijze te veranderen

D

De meeste Amerikanen en Europeanen

hebben een tekort aan vitaminen,

mineralen en plantaardige

fytonutriënten (micronutriënten) en consumeren

te veel vetten, eiwitten en koolhydraten

(macronutriënten). Dat is de reden waarom

met name Amerika lijdt aan een epidemie

van obesitas en chronische ziekten. Dr. Joel

Fuhrman heeft de term ‘nutritarisch’ bedacht

voor een nutriëntenrijke eetstijl, die is ontworpen

om kanker te voorkomen, veroudering

te vertragen, gewichtsverlies te ondersteunen

en de levensduur te verlengen. “Wat

we nodig hebben”, zegt hij, “is het consumeren

van GBOMBS (‘Greens, Beans, Onions,

Mushrooms, Berries, Seeds’, oftewel groenten,

bonen, uien, champignons, bessen en zaden).

Deze voedingsmiddelen bevatten het

grootste assortiment aan micronutriënten.

Bij consumptie in voldoende hoeveelheden

kunnen ze helpen bij het voorkomen en omkeren

van diabetes, auto-immuunziekten en

hartziekten, het verlagen van het cholesterol

en de bloeddruk, het bevorderen van een langere

levensduur en het verminderen van het

hongergevoel.” ‘Eat for Life’ is uitgekomen in

maart en bijna onmiddellijk een New York

Times-bestseller geworden. “Met medicijnen

en medische zorg kun je niet hetzelfde bereiken

als met een geweldig gezond dieet. Het

belangrijkste principe daarvan is dat het een

grote hoeveelheid antioxidanten, vitale chemicaliën

en hoogwaardige micronutriënten

per calorie bevat. Ik raad aan voedingsmiddelen

uit je voedingspatroon te verwijderen

die geen significante hoeveelheid micronutriënten

bevatten. Er is enorm veel bewijs dat

mensen die GBOMBS eten hun immuunsysteem

voortdurend versterken en minder kans

hebben op het krijgen van kanker. Dit dieet

voorkomt ook dat mensen schadelijke virussen

krijgen, die vaak met infecties gepaard

gaan.” Volgens Dr. Fuhrman eten Amerikanen

gemiddeld 60 procent bewerkt voedsel en

30 procent dierlijke producten. "Het is duidelijk

dat de tekortkomingen die deze populaire

maaltijden veroorzaken de mensheid, het

klimaat, het milieu en uiteindelijk de wereld

kunnen vernietigen. Ons lichaam heeft niet de

mogelijkheid te reageren op de extra stress die

dit met zich meebrengt. Alles tezamen betekent

dit dat meer mensen ziekten verspreiden

in onze kleine wereld, die het bovendien zelf

maar moeten uitzoeken en eigenlijk niet weten

wat ze doen.”

IETS HEEL RADICAALS

Om onze planeet en ons lichaam te beschermen,

stelt Dr. Fuhrman voor terug te

gaan naar het kweken van voedsel op een gezonde

bodem en te luisteren naar zijn boodschap,

die is gebaseerd op dertig jaar ervaring

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 131


‘Economische doelstellingen en resultaten op korte termijn

hebben nu nog vaak voorrang boven de bescherming van

VOEDSEL ALS MEDICIJN

de planeet voor toekomstige generaties’

en duizenden wetenschappelijke studies. “Zoveel menselijk verdriet is

helemaal niet nodig. Door ons voedingspatroon te veranderen kunnen

we de toekomst van onze eigen gezondheid en die van de wereld positief

beïnvloeden. Het kweken en consumeren van voedsel op een manier

die de aarde regenereert in plaats van uitput en vernietigt. Vooral

na de coronacrisis is het belangrijk te begrijpen hoe relevant het is lokale

producten te gebruiken, ons eigen voedsel te verbouwen, minder

te reizen en te consumeren en de planeet te beschermen. Ik zeg hier iets

heel radicaals: We zijn nu in staat de oorlog tegen kanker te winnen. De

informatie is voorhanden hoe we negentig procent van de kankers op

aarde kunnen uitroeien, maar ook 95 procent van de hartaanvallen en

beroertes. Het kan, met een knip van de vingers, als mensen de manier

waarop ze eten willen veranderen. Mijn werk en boek geven alle antwoorden

die nodig zijn om mensen van hun voedselverslavingen en

hunkeringen af te helpen. Als dat lukt zou dat een enorm gunstig effect

hebben op de planeet. Bewerkt voedsel en de hoge consumptie van dierlijke

producten versnellen de uitputting van de aarde en verhogen de

vervuiling, het heeft allemaal met elkaar te maken. De hele wereld werkt

samen om verandering te bewerkstelligen, maar dat blijkt erg moeilijk

te zijn door de tegenwerking van politieke en economische krachten die

het gebruik van koolstofbrandstoffen, vlees en bewerkt voedsel blijven

promoten. Het is moeilijk. Economische doelstellingen en resultaten op

korte termijn hebben voorrang boven de bescherming van de planeet

voor toekomstige generaties.”

HET DIEET

‘Voeg jaren toe aan je leven en leven aan je jaren’ is wat Joel Fuhrman

belooft op de omslag van zijn boek ‘Eat for Life’, het baanbrekende nutriëntenrijke

programma voor een lange levensduur, omkering van

ziekten en blijvend gewichtsverlies. Hij schrijft: ‘Alle mensen –

ziek of gezond, dik of slank, jong of oud – kunnen van dit plan

profiteren. Het creëert de omgeving die nodig is om ons lichaam

te laten gedijen en te ervaren hoe we zelf kunnen bijdragen

aan het wonder van deze moderne wereld: een lang en

gezond leven zonder hartziekten, dementie of zelfs kanker’.

Dat is nogal een belofte! Fuhrman voegt een maaltijdplan en

100 recepten toe. “Ik wil wel dat mensen elke dag een salade

eten. Bonen zijn van cruciaal belang en ook andere voedingsstoffen

zoals champignons en tomaten worden beter opgenomen

als ze zijn gekookt. Een volledig rauw voedingspatroon is niet

ideaal, zeker niet als mensen ouder worden en hun spijsvertering

achteruit gaat. Ook bestaat het gevaar dat er te veel

fruit wordt gegeten. Ik pleit er dus voor dat mensen een

mengsel van rauw en gekookt voedsel eten. Een matige

132

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021

hoeveelheid lichaamsbeweging is ook goed voor een lange levensduur,

maar sommige mensen bewegen te veel. Ik denk dat er een te grote nadruk

ligt op beweging, het dieet is het belangrijkst.”

LAGERE DOSERINGEN

Meestal verlaagt dokter Fuhrman geleidelijk de dosering van de medicatie

die hij zijn patiënten voorschrijft. “Ik heb een kuuroord in San

Diego waar mensen twee of drie maanden verblijven om beter te worden.

Voordat ze de eerste keer hier komen verlaag ik hun medicatie, wat

bijvoorbeeld inhoudt dat ik combinatiemedicijnen schrap en bekijk of

plasmiddelen echt nodig zijn. Tegen de tijd dat ze klaar zijn om te vertrekken,

hebben ze geen medicijnen meer nodig.” Dit kan zelfs van toepassing

zijn op sommige psychiatrische patiënten. Fuhrmans recept:

verbeter je voedingspatroon, voeg meer kruiden en supplementen toe

en probeer – in overleg met een arts – geleidelijk van de medicijnen af

te komen. Een teveel aan insuline kan het leven van mensen met type

1 diabetes vernietigen en verkorten. Fuhrman erkent dat diabetici een

bepaalde hoeveelheid insuline nodig hebben, maar denkt dat over het

algemeen een derde van de originele dosering voldoende is. “De hoeveelheid

insuline moet vaststaan en niet worden aangepast. Patiënten

moeten in plaats daarvan hun voedingspatroon aanpassen.”

HET BEGIN

"Ik was derde van de wereld bij het kunstschaatsen voor paren. Als

oudere tiener en begin twintiger reisde ik de wereld rond en nam ik met

mijn zusje deel aan wedstrijden. We hebben altijd gezond gegeten en

geleefd om onze prestaties te maximaliseren. Mijn niet zo gezonde vader

was op dieet. Hij bracht voedingsboeken mee in huis, dus

zelfs als tiener wist ik al het een en ander over goed

eten. Nadat ik gewond was geraakt, een jaar lang

met krukken had gelopen en uiteindelijk moest

stoppen met kunstschaatsen in wedstrijdverband,

trad ik toe tot het familiebedrijf. Mijn vader

had tien schoenwinkels. Ik wilde eigenlijk

weer een medische opleiding volgen, omdat ik

erg geïnteresseerd was in het als arts kunnen

gebruiken van voeding als therapeutisch instrument.

Het probleem was dat ik dacht dat ik

al te oud was voor zo’n opleiding en niet aan

de noodzakelijke vereisten qua medische

vooropleiding voldeed. Ik begon afspraakjes

te maken met Lisa, mijn

latere vrouw, die al een medische

opleiding volgde en mij


VOEDSEL ALS MEDICIJN

ervan overtuigde dat dit mijn passie was. Je

kunt het, zei ze. Ik verkocht het schoenenbedrijf

na de pensionering van mijn vader en

ging terug naar Columbia om daar deel te

nemen aan het postdoctorale pre-medische

programma.” Dr. Fuhrman, die nu een medische

praktijk heeft in New Jersey, is later afgestudeerd

aan de Universiteit van Pennsylvania

(Perelman) School of Medicine (1988).

“Lisa was in het begin zeker de belangrijkste

kracht die me heeft gemotiveerd deze carrière

voort te zetten. Ik voel me persoonlijk erg

dankbaar voor de mogelijkheden die ik heb

gekregen om het leven van honderdduizenden

mensen positief te beïnvloeden. Mijn televisieprogramma's

voor PBS hebben de verkoop

van mijn boeken sterk doen toenemen

en honderdduizenden mensen hebben ernaar

gekeken, dus ben ik de Amerikaanse publieke

omroep erkentelijk voor het feit dat ze mij de

kans hebben geboden mijn boodschap te delen.

Mijn werk zou anders verborgen zijn gebleven

achter gesloten deuren. Nu heb ik een

stem en kan ik de kijkers nog steeds laten zien

wat er echt aan de hand is. Op de commerciële

stations is dat vrijwel onmogelijk.”

‘MEDISCHE DOKTER’

“Mijn patiënten geloven en vertrouwen mij.

Niet alleen omdat ik arts ben, maar ook vanwege

mijn ervaring komen ze naar mij toe.

Mensen die bijvoorbeeld aan multiple sclerose

of een hartkwaal lijden, leren en ontdekken

dat mijn methodes hen echt kunnen helpen

herstellen. Voedselverslaving vind je overal.

De meeste Amerikanen zijn voedselverslaafden

met overgewicht. Het is uiterst moeilijk

voor junkfood-junkies om te veranderen en

dat is nou juist waarin ik mij in de loop der jaren

heb gespecialiseerd. Mijn boek bespreekt

hoe voedselverslaving werkt. Zonder de kennis

om van deze aandoening af te komen houden

mensen hun dieet niet vol en kunnen ze

weer aankomen. Na het lezen van mijn boek

moet het hen uiteindelijk wel lukken. Er zijn

ook mensen die je eigenlijk moet dwingen

weg te blijven van verslavende middelen. Zij

moeten psychologische en emotionele begeleiding

krijgen om hun manier van eten te veranderen.”

Ook zij zijn welkom in Fuhrmans

Eat to Live-retraite. Hij begrijpt dat niet iedereen

naar San Diego kan komen. “Daarom

hebben we een ledenondersteuningssysteem

op onze website drfuhrman.com. Mensen die

het niet alleen kunnen krijgen advies en steun

van onze voedselverslavingsadviseurs, andere

professionals en mede-patiënten. De extra

ondersteunende diensten die ik in de afgelopen

dertig jaar heb ontwikkeld, maken een

enorm verschil voor mensen die veranderen

en daaraan willen vasthouden. Het is mogelijk

het programma aan te passen aan hun persoonlijke

behoeften.”

Het Eat To Live kuuroord in San Diego

Joel Fuhrman M.D. is een gecertificeerd arts, zevenvoudig New York Times-bestsellerauteur en expert op het gebied van voeding en

natuurlijke genezing. Hij is gespecialiseerd in het voorkomen en omkeren van ziekten door aanpassing van het voedingspatroon. Dr

Fuhrman is de voorzitter van de Nutritional Research Foundation en afgestudeerd aan de Universiteit van Pennsylvania (Perelman)

School of Medicine (1988). Hij heeft onder andere de C3 Cardiology Global Health Award ontvangen voor het onderwijzen van

voedingswetenschap aan cardiologen. Naast zijn medische praktijk in New Jersey, exploiteert hij ook de Eat To Live-retraite in San

Diego. Dr. Fuhrman, afkomstig uit Yonkers, New York, is een voormalige kunstschaatser van wereldklasse, die in 1973 de tweede

plaats behaalde tijdens de nationale kampioenschappen voor paren in de Verenigde Staten en in 1976 de derde positie tijdens het

WK kunstschaatsen voor professionele paren in Jaca, Spanje.

Voor boekingen of meer informatie | T 010 - 433 33 22 | speakersacademy.nl

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 133


© JULIE WUELLNER

‘Focussen op gezond

worden heeft veel meer

zin dan gevangen zitten

in angst en isolement’

134

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021


VOEDING EN GEZONDHEID

‘Met een veganistisch dieet

bouw je immuniteit op’

dr. Gabriel Kenneth Cousens

Tekst: Jacques Geluk | Fotografie met dank aan de Stichting Tree of Life

Het coronavirus heeft wereldwijd veel leed veroorzaakt. We mogen nooit vergeten dat veel landen volledig afgesloten zijn geweest en

honderdduizenden mensen zijn gestorven. “Als we echter naar het grotere geheel kijken, komt COVID-19 relatief gezien niet in de buurt van

de ernst en sterfte van sommige andere virussen die de wereld hebben geteisterd. Uniek is wel de enorme paniek die we nu overal hebben

gezien”, zegt dr. Gabriel Cousens, een Amerikaanse arts, homeopaat, rabbijn en spiritueel schrijver die de holistische geneeskunde beoefent,

kort na de uitbraak. “De grieppandemie van 1918, ook bekend als de Spaanse griep, infecteerde destijds zo’n 500 miljoen mensen, met naar

schatting tussen 17 en 50 miljoen doden. Door mensen te vertellen dat ze dood konden gaan aan het virus, werd deze keer alleen maar paniek

gecreëerd en overheerste de angst. Wat ze echt nodig hadden was het tot rust brengen van hun geest door hun gedachten te zuiveren”,

aldus dr. Cousens in een eerdere YouTube-boodschap. Dan beseffen ze volgens hem dat preventie de sleutel is: “Met een veganistisch

voedingspatroon bouw je immuniteit op.” Het is een van de vele meningen over hoe we het coronavirus kunnen voorkomen en bestrijden.

Door dr. Cousens visie te vergelijken met die van het RIVM kan iedereen zijn eigen conclusies trekken.

D

Dr. Gabriel Cousens bidt enkele ogenblikken

voordat het interview begint.

Hij is ervan overtuigd dat bidden

en dus dichterbij God komen belangrijk

is. “Ik heb eigenlijk goed nieuws. Vanaf het begin

was duidelijk dat COVID-19 te genezen

is. Drie onderzoeksrapporten uit de hele wereld

tonen aan dat het gebruik van hydroxychloroquine

(een goedgekeurd medicijn ter

voorkoming en genezing van malaria) en verschillende

antibiotica het virus volledig kan

uitschakelen. Een fenomenaal rapport uit

New York vermeldt een arts die 800 patiënten

hydroxychloroquine, zink en antibiotica

gaf en daarmee in vijf dagen tijd 100 procent

resultaat behaalde.” Het Europees Geneesmiddelenbureau

(EMA) heeft in april echter

gewaarschuwd dat chloroquine en hydroxychloroquine

mogelijk hartritmestoornissen

veroorzaken, die kunnen verergeren als de

behandeling wordt gecombineerd met andere

geneesmiddelen, zoals het antibioticum

azithromycine. “De gunstige effecten van deze

geneesmiddelen in COVID-19 zijn niet aangetoond”,

aldus het agentschap. Dr. Cousens

is echter niet de enige die daadwerkelijk gelooft

dat dit geneesmiddel werkt en nuttig kan

zijn bij een eventuele nieuwe uitbraak van een

coronavirus in de toekomst. Het belangrijkste

blijft volgens hem dat mensen ‘naar binnen

SPEAKERS ACADEMY® MAGAZINE 2021 135


VOEDING EN GEZONDHEID

gaan’, om vanuit zichzelf de strijd aan te gaan.

“Virussen doen het niet goed in een zure

omgeving. Daarom willen we een alkaliserend,

veganistisch, plantaardig en bij voorkeur

rauw voedingspatroon creëren, dat activerend

is en kracht geeft. Ik ben al 47 jaar

veganist en eet al 37 jaar voornamelijk rauw,

dus ongekookt voedsel. Een dieet op basis

van planten alkaliseert en virussen houden

niet van een alkalisch milieu. Het verhoogt

de immuniteit en geeft het lichaam uiteindelijk

meer energie dan een op vlees gebaseerd

voedingspatroon. Dat komt doordat

plantaardig voedsel direct is gevoed met zonlicht.

Een aanzienlijk beter immuunsysteem

zorgt er ook voor dat mensen langer leven.

De statistieken variëren, maar mannen kunnen

7,2 jaar aan hun leven toevoegen, vrouwen

4,4 jaar. Zij besteden meestal meer aanheid.

Ik raad mensen sowieso aan heel licht

de eigenschappen en dus je algehele gezonddacht

aan hun gezondheid dan mannen, maar te eten. Zelf eet ik ’s morgens een klein beetje,

bijvoorbeeld wat gojibessen, en overdag

dat geldt niet voor veganistische mannen die

het wel belangrijk vinden en daardoor meer niets. ’s Avonds soep of sap. Zo’n 99 procent

energie en levenskracht hebben.” Er is meer. van wat ik eet is ongekookt en onbewerkt. Tegen

veel mensen zeg ik dat dit tachtig pro-

Volgens dr. Cousens belasten veganisten de

voedselketen minder doordat zij vooral planten

eten, wat beter is vanuit het oogpunt van nen bereiken.” Dr. Cousens beweert dat een

cent moet zijn, omdat ze vaak niet meer kun-

duurzaamheid – er zijn meerdere kilo's planten

nodig om één kilo vlees te produceren – en sterkt, verantwoordelijk is voor een veel be-

veganistisch dieet het immuunsysteem ver-

van gezondheid (minder verzadigd vet). "De tere algemene kwaliteit van de gezondheid en

meeste pesticiden en herbiciden in ons voedsel

komen uit dierlijk vet en weefsel. Door logisch gezien ben ik 77 jaar oud, maar vorige

zelfs type 2 diabetes kan omkeren. “Chrono-

geen vlees te eten zijn er automatisch minder

negatieve effecten, dus dat is eigenlijk nog ik 57 jaar geleden aanvoerder was van een on-

week heb ik mezelf 700 keer opgedrukt. Toen

een reden waarom een natuurlijk veganistisch geslagen voetbalteam, kon ik het zestig keer

voedingspatroon zo belangrijk is.”

doen. Ik ben sterker dan ooit, en kan in de lotushouding

zitten, waar ik jaren geleden niet

ZWAARLIJVIGHEID

eens mijn benen kon kruisen. Een natuurlijk

Zwaarlijvigheid kan levensbedreigend zijn veganistisch voedselpatroon maakt je niet alleen

sterker, ook flexibeler en het verhoogt

en is zeker een van de onderliggende omstandigheden

die dodelijker zijn gebleken dan het uithoudingsvermogen. Het is eveneens

het coronavirus zelf. "Over obesitas gesproken:

we willen minder eten, vooral tijdens snelwandelen gedurende 20 minuten en rek-

belangrijk matig te bewegen, bijvoorbeeld

het avondmaal. In het algemeen verzwakt oefeningen. Doe zes dagen per week pranayama-ademhalingsoefeningen,

omdat virussen

een op vlees gebaseerd voedingspatroon het

immuunsysteem en zorgt voor meer stress." zoals corona de bovenste en onderste luchtwegen

aanvallen. Mensen verliezen ongeveer

Veganisten zijn gezonder en dus minder gevoelig

voor virussen, vooral wanneer ze ook 60 procent van hun longcapaciteit vanaf hun

minstens zeven uur per nacht slapen, bij voorkeur

met inbegrip van de uren tussen 22.00 des te gezonder ze zijn. Virussen op afstand

zeventigste. Hoe meer zuurstof ze inademen,

en 02.00 uur. “’s Avonds eten en laat naar houden is één ding, het is even belangrijk gehydrateerd