Installatie & Bouw NL 04 2020

4
INSTALLATIE&BOUW
NUMMER 4 - 2020
september - oktober
installatieenbouw.nl
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.NL
PROJECTEN: AWL-TECHNIEK HARDERWIJK,
AFAS EXPERIENCE CENTER, DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN
THEMA
TOEGANGSCONTROLE
THEMA
BEKABELING
THEMA
WARMTEPOMPEN

Ga voor grafiet
Nu verkrijgbaar:
tehalit.BR65
Een statement in diepzwart
Gestroomlij nd. Alleskunner. Snelle montage.
Een strak vormgegeven wandgoot die past bij elk project. Vergeet die
wirwar van kabels op kantoor. Een moderne werkomgeving verdient
flexibel verplaatsbare aansluitingen voor energie en data. Nieuwbouw
of renovatie? De nieuwe tehalit.BR65 kabelgoot past bij al jouw eisen.
Gestroomlij nd design. Licht van gewicht door de kunststof uitvoering.
Snelle eenmansmontage door het doordachte ontwerp. En, verkrij gbaar
in stoer grafietzwart. Past dat niet bij je werkplek? Ook verkeerswit of
lichtgrij s zij n een optie.
Meer weten? Ontdek alle details op:
hager.nl/br65

UITGAVE
4
VOORWOORD
Warmtepompen: een uitstekende keuze
Warmtepomptechniek is anno 2020 één van de meest gekozen duurzame energie-opwekkers in nieuwbouwwoningen. En ook in
renovatieprojecten neemt de populariteit snel toe. Niet verwonderlijk, want de warmtepomp is een bewezen, betrouwbare en kostenefficiënte
techniek om duurzame woningen te creëren. In combinatie met zonnepanelen of andere duurzame energiebronnen zijn zelfs energieneutrale
woningen mogelijk. Bovendien leidt een warmtepomp – mede dankzij de mogelijkheid tot koeling – tot flinke comfortvoordelen. Daar zijn
de producenten en leveranciers die in onze special Warmtepompen aan bod komen, het roerend over eens. Toch is er ook een kritische noot:
“Om een optimale efficiëntie te borgen en een hoog comfort te garanderen, luisteren het ontwerp, de installatie en het onderhoud van
warmtepompsystemen nauw”, vertelt bijvoorbeeld Erwin Tuijtel, Directeur Innovatie bij Alklima B.V., exclusief distributeur van Mitsubishi
Electric klimaatsystemen. “Hier wringt vaak de schoen, omdat installateurs, aannemers en onderhoudspartijen nog onvoldoende geschoold
zijn in warmtepomptechnieken.” Alklima B.V. brengt hier graag verandering in, bijvoorbeeld middels het Alklima College. En ook andere
producenten en distributeurs nemen tal van initiatieven, om warmtepompen goed en snel in nieuwbouw- en renovatieprojecten te kunnen
implementeren. Bijvoorbeeld door het montagegemak te vereenvoudigen (Daikin) en/of technieken te integreren (Vasco Group) en door
gezamenlijk op te trekken in projecten (COMAP, VMeij Installaties en 2Flexsystems). Verderop in dit magazine lichten ruim 10 stakeholders hun
oplossingen verder toe.
Daarnaast hebben we weer een aantal mooie projecten voor u verzameld, zoals de nieuwbouw van Plus Ultra II in Wageningen. Dit
bedrijfsverzamelgebouw is ontworpen en gebouwd conform BREEAM-NL-score ‘Excellent’. De klimaatinstallaties, sanitaire installaties,
sprinklerinstallaties en bijbehorende regeltechnische installaties leveren hier een belangrijke bijdrage aan. Of wat dacht u van de nieuwbouw
van het AFAS Experience Center in Leusden, waar duurzaamheid tot in de kleinste details is doorgevoerd? De nieuwbouw functioneert zo goed
als energieneutraal, dankzij de toepassing van bijvoorbeeld zonwerende beglazing, zeer energiezuinige en dimbare LED-verlichting en een
duurzame en energiezuinige klimaatinstallatie. Een Smart Buildingconcept met sensoren maakt een intelligente klimaat- en verlichtingssturing
mogelijk.
Ook besteden we aandacht aan het Depot Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, de nieuwe, hypermoderne montagefabriek met
hoofdkantoor van systeemintegrator AWL-Techniek B.V. in Harderwijk, de nieuwbouw van Hordijk Verpakkingen BV in Zaandam en het nieuwe
distributiecentrum van Giant in Lelystad, evenals actuele thema’s zoals toegangscontrole, elektrotechniek, stekerbaar installeren, bekabeling en
human centric lighting. Kortom: we hebben weer een bomvolle uitgave voor u verzameld. Ik wens u weer veel leesplezier!
Lieke van Zuilekom

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK,
KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT
COLOFON
Jaargang 7 • nummer 4 • 2020
Verschijnt 6 x per jaar
ISSN 2214-4196
UITGEVER
Schatbeurderlaan 6
Postbus 249, 6000 AE Weert
+31 495 45 00 95
info@louwersmediagroep.nl
louwersmediagroep.nl
20
EINDREDACTIE
Lieke van Zuilekom
REDACTIETEAM
Patricia van der Beek, Tjerk van Duinen, Chris Elbers,
Katja van Roosmalen, Jan-Kees Verschuure, Harmen
Weijer en Lieke van Zuilekom
PROJECTMANAGER
Sander van Hout
s.vanhout@louwersmediagroep.nl
BLADMANAGERS
Ayyoub Henjaly
a.henjaly@louwersmediagroep.nl
Yakup Yalcin
y.yalcin@louwersmediagroep.nl
SECRETARIAAT
Manuela Depenbrock,
Sandra Reijnders
ADVERTENTIES
wetransfer.com
Onder vermelding van naam en uitgave
traffic@louwersmediagroep.nl
ABONNEMENTPRIJS
Nederland: € 63,00 per jaar excl. BTW
Buiten Nederland: € 99,00 per jaar excl. BTW
ABN AMRO
IBAN NL78 ABNA 0490 2820 67
BIC ABNANL2A
t.n.v. Louwers Mediagroep
o.v.v. Installatie & Bouw magazine
Informatie over abonnementen:
+31 495 45 00 95
ADRESWIJZIGINGEN
Schriftelijk tenminste drie weken voor verhuizing
naar: Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland
OPZEGGINGEN
Indien twee maanden voor het verstrijken van de
abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van
op zegging is ontvangen, wordt het abonnement
auto matisch met een jaar verlengd.
DOELGROEP
Verspreiding vindt plaats via abonnementen en via
gerichte distributie in controlled circulation aan
adviesbureaus architecten, aannemers, installateurs,
gemeenten, grote industriële organisaties, opdrachtgevers,
projectontwikkelaars, zorginstellingen, woningbouwverenigingen
(semi-)overheidsinstellingen,
brancheorganisaties en toeleveranciers.
VORMGEVING/ART DIRECTION
studio@louwersmediagroep.nl
DRUKWERK
Drukkerij Hendrix, Peer
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd
zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder
bronvermelding. Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar
beste weten is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen
enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie.
Zij aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor
schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen
en/of beslissingen die gebaseerd zijn op deze informatie.
Depot Boijmans van Beuningen: Installatietechniek in dienst van de kunst 8
Installaties bij museumdepot werken optimaal dankzij goede waterkwaliteit 10
Intelligent lichtregelsysteem wijst gebruikers de weg 13
De Pen: Ventilatie: het belang van een gezond binnenklimaat 14
THEMA WARMTEPOMPEN
Circulaire renovatie Zwolse portiekflat met hulp van mbo-studenten 16
‘Groeiende vraag naar warmtepompen vraagt om bijscholing in ontwerp, installatie én onderhoud’ 18
Geothermische warmtepomp met uniek modulatiebereik 20
Installateur en leveranciers slaan de handen ineen 24
‘Met deze efficiënte technologie voor hernieuwbare energie is de cirkel rond’ 28
Warmtepomp: een uitstekende keuze voor renovatieprojecten 30
100% duurzaam, betrouwbaar en energie-efficiënt 34
Totaalaanbieder van duurzame energieoplossingen 36
Oostenrijkse topfabricaat warmtepomp verkoopt zichzelf 38
Kunststof vloerverwarmingsverdeler gooit hoge ogen in woning- en utiliteitsbouw 40
ETU Erasmus MC: Triage-unit in anderhalve dag stekerbaar geïnstalleerd 42
Luchtkanalen tot op 11,5 meter hoogte voor Gymworld Zoetermeer 45
Up Mountain: Slimme ventilatie voor exclusief wooncomplex in Amstelveen 46
AWL-Techniek B.V.: Energieneutrale nieuwbouw voor hightech machinebouwer 48
Customized regeltechnieken voor nieuwbouw AWL-Techniek B.V. in Harderwijk 50
Totaalconcept voor verwarmen en koelen 52
Verhoogde vloeren geven installateurs alle ruimte 54
Meervalkwekerij Booijink: ‘Als een vis in het water dankzij nieuwe klimaat- en regelsystemen’ 56
Flinke elektrotechnische voorzieningen voor nieuwbouw Hordijk Verpakkingen BV 58
Projectspecifieke Busbar-elementen voor Hordijk Verpakkingen BV 59
THEMA TOEGANGSCONTROLE
50 64
De klimaatbewuste toegangscontrole voor gebouwen 62
Van Tsjechische start-up naar nummer één van de mondiale IP-intercommarkt 64
‘COVID-19 heeft de vraag naar contactloze technologieën laten stijgen’ 66
Nieuwe standaard in video-deurstations: Intuïtief, veilig en volledig op maat ontworpen 68

INHOUD
78
103
118 130
Installaties distributiecentrum Giant en het OBO-principe 70
Groothandel met uitgebreide service voor de W-installateur 72
Oranje Nassau’s Oord: ‘Prefab lokaal warmtenet is snel uit te rollen’ 75
‘All-in-one’ pomp specialist 76
Nieuwbouw Plus Ultra II is BREEAM-NL ‘Excellent’ 78
Kwaliteit luchtbehandelingskasten voor nieuwbouw Plus Ultra II 80
Knokken voor levertijden: ‘We staan elke dag weer fris in de ring’ 82
Gasloos verwarmen en ventileren van bedrijfsruimten 84
Mandebroek 3 Nieuw-Weerdinge: Betaalbaar all-electric en toekomstbestendig wonen 88
Stekerbaar installeren: De andere aanpak voor de bouwsector 90
THEMA BEKABELING
Totaalleverancier met een hoge servicegraad 92
‘Kennis is onontbeerlijk voor een toekomstgerichte veilige en goed functionerende netwerk-infrastructuur’ 96
Waarom slimme klimaatplafonds de markt veroveren 98
Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis: Samenwerking leidt tot hoge opleverkwaliteit 102
Hoogwaardige luchttechnische installatie voor Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis 103
Stekerbare installaties bieden flinke meerwaarde in farmaceutisch centrum 106
Een constant binnenklimaat, zonder risico op geluidshinder 108
Alles-in-één ventilatieoplossing voor renovatieprojecten 110
Purified Metal Company: Hoogwaardige kabeldraagsystemen garanderen een duurzame oplossing 113
Terrace Tower: Zoneregelingen op basis van indoor plaatsbepaling en Bluetooth Low Energy 114
‘Alle schadelijke bacteriën binnen 24 uur afgebroken’ 116
Technische opleidingen die aansluiten bij de praktijk 118
Eenvoudig maar solide ventilatiesysteem houdt elektronische bandenopslag op temperatuur 120
‘Geavanceerd Human Centric Lighting-systeem ondersteunt het biologisch ritme optimaal’ 122
Moba Barneveld: ‘Onze werkzaamheden mogen de fabrieksprocessen niet verstoren’ 126
Hoogwaardige en comfortabele verlichting voor Moba in Barneveld 128
Hof van Leyland: Comfortabel wonen in een hoogwaardige, duurzame en gasloze woonwijk 130
Vloerverwarming zonder zorgen 133
AFAS Experience Center: Duurzaam tot in de kleinste details 134
Turnkey energievoorziening voor AFAS Experience Center 136
Systeemintegratie zorgt voor een optimaal comfort in iedere ruimte 138
Ionisatieproces zorgt voor schone, hygiënische lucht in AFAS Experience Center 140
Installatiepartners 141
Cover: VASCO
Beeld: VICA
Blijf gratis en eenvoudig op de
hoogte van het laatste nieuws.
Volg ons op social media en meld
je aan voor onze nieuwsbrief!
installatieenbouw.nl

ROTTERDAM DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN
INSTALLATIETECHNIEK IN DIENST VAN DE KUNST
Musea tonen meestal slechts een klein deel van hun rijke kunstcollectie, maar museum Boijmans van Beuningen breekt volgend jaar met die
traditie. Het Rotterdamse museum nodigt bezoekers uit om in het nieuwe depot de hele collectie van ruim 150.000 kunstwerken te ontdekken.
Bezoekers kunnen meekijken bij restauraties en de wereld achter het museum ontdekken. Maar, laat je niet afleiden door het warme
welkom en spectaculaire architectonische ontwerp van MVRDV, de preservatie van de kunstschatten heeft de hoogste prioriteit. De installatietechniek
is hier dienstbaar aan, leggen installatieadviseurs Marco Maas en Yilmaz Akbina van Royal HaskoningDHV uit.
Tekst Katja van Roosmalen | Beeld Ossip van Duivenbode
Het opslaan en conserveren van zo’n waardevolle
kunstcollectie stelt speciale eisen aan de installatietechniek;
ieder risico op brand, inbraak en
waterschade moet voorkomen worden en de
luchtcondities moeten optimaal zijn. “Watervoerende
leidingen door depots zijn een no-go”, zegt
Maas. “Daarnaast worden hoge klimatologische
eisen gesteld aan de ruimtes. Zo zijn er verschillende
klimaateisen gedefinieerd om (an)organische
objecten, foto’s en objecten van metaal zo
efficiënt mogelijk op te slaan.” De luchtcondities
zijn per depot afgestemd op de objecten die er
staan en er worden strikte bandbreedtes ten
aanzien van het klimaat gehanteerd. “Voor de
‘standaard’ depotruimtes geldt bijvoorbeeld een
temperatuureis in de zomer van 18-22°C en de
relatieve luchtvochtigheid mag fluctueren tussen
de 52 en 55%; in de winter bedragen de eisen
16-20°C en 47 tot 52%. In ieder depot worden
deze condities constant gemonitord.” Het gebouw
wordt energiezuinig verwarmd en gekoeld
door gebruik te maken van een WKO-installatie.
Ventilatie
In de kunstdepots wordt bovendien weinig geventileerd.
“De standaard ventilatievoud bedraagt
maximaal 0.2 1/h”, leggen Maas en Akbina uit.
8 |
INSTALLATIEENBOUW.NL

DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN ROTTERDAM
De voorbehandeling van verse lucht vindt plaats
op de 6e verdieping, waarna de lucht via de
schachten naast de trappenhuizen wordt getransporteerd
naar de mezzanine op de 1e verdieping.
Daar wordt de lucht nabehandeld. Vervolgens
leiden toevoerkanalen de geconditioneerde lucht
langs de gevels naar de depots. “In de kunstruimten
wordt de lucht niet actief afgezogen. Er is een
overstortvoorziening die de lucht afvoert naar het
atrium. Daar wordt centraal de ventilatielucht
afgezogen, waarna warmte en vocht worden herwonnen
en opnieuw worden gebruikt.”
De nabehandelingskasten zijn op de 1e verdieping
geplaatst; op de 6e verdieping bevinden zich
de voorbehandelingsluchtbehandelingskasten en
de installaties voor het restaurant.
Infrastructuur
Bijna alle verticale infrastructuur – de elektra,
luchttoevoer voor het atrium, waterleidingen
en verwarmingsleidingen – bevindt zich in het
hart van het gebouw en vindt via schachten aan
beide zijden van het 35 meter hoge atrium zijn
weg naar de technische ruimten. “De technische
installaties zijn ondergebracht in mezzanines,
tussenverdiepingen op de 1e en 6e verdieping”,
zegt Akbina. “De belangrijkste elektrotechnische
installaties zoals de hoofdverdeelinrichting, noodstroomvoorziening
en MER/SER-ruimten zijn tussen
de begane grond en eerste etage gehuisvest.”
PV-panelen leveren elektriciteit uit zonne-energie.
Veiligheid
Akbina is elektrotechnisch ingenieur en vertelt
dat ook ten aanzien van de elektra speciale veiligheidsvoorzieningen
zijn getroffen. “Zoals een
grote accu die ononderbroken de belangrijkste
functie kan overnemen als de netspanning wegvalt.
Wanneer een depot wordt betreden, gaat
zowel in de betreffende als aangrenzende zone
de verlichting branden zodra beweging wordt
gedetecteerd. En – als er geen beweging meer
wordt waargenomen – gaat niet alleen de verlichting
uit, maar worden ook de wandcontactdozen
spanningsloos. Er is dan geen spanning
aanwezig in het betreffende depot waardoor de
kans op brandgevaar en kortsluiting vermindert.”
Waterhuishouding
Tussen de betonnen gebouwschil en de spiegelende
gevel lopen de hemelwaterafvoeren. Maas:
“Het regenwater van het dakbos wordt met een
onderdruksysteem naar de prefab kelders gevoerd.”
Voor de put worden blaadjes en takjes uit het
water gezeefd, zodat het water relatief schoon de
tanks in gaat. Is er watervraag van de wc’s, dan
wordt het regenwater door een driedelig filter gepompt.
Eerst een grove filter en daarna een fijn
filter en vervolgens ontdoet het carbonfilter het
water van geur en kleur. Het zijn maatregelen zoals
deze waardoor het Depot Boijmans van Beuningen
zowel energie- als milieu-efficiënt wordt. ❚
❚ ›
INSTALLATIEENBOUW.NL | 9

ROTTERDAM DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN
INSTALLATIES BIJ MUSEUMDEPOT WERKEN
OPTIMAAL DANKZIJ GOEDE WATERKWALITEIT
Lage temperatuurverwarming vereist een goede waterkwaliteit, anders komt de bedrijfszekerheid van de installaties in gevaar. Bij musea
zoals het Depot Boijmans van Beuningen in Rotterdam wordt het installatiewater daarom behandeld en gemonitord. Dat is een continu proces
Tekst Katja van Roosmalen | Beeld Spirotech en Ossip van Duivenbode
Martijn Worst is Sales Manager Utiliteit & Industrie bij Spirotech. “Door de
verduurzaming worden gebouwen op veel lagere temperaturen verwarmd.
Vroeger was 80°C de standaard, tegenwoordig is bij systemen met een WKO
en warmtepomp – zoals het Depot Boijmans van Beuningen – de aanvoertemperatuur
voor cv minder dan 45°C”, zegt hij. “Die lage temperatuur heeft
invloed op de waterkwaliteit. In water zit zuurstof. Met hoge temperaturen
stook je dat zuurstof eruit, bij lage temperaturen niet. Het gevolg is corrosie.
In eerste instantie worden de minst edele metalen zoals messing aangetast
en komen regelventielen en -kleppen vast te zitten. Daardoor werkt de installatie
niet optimaal en kan hij zelfs uitvallen. Dat moet voorkomen worden.”
10 | INSTALLATIEENBOUW.NL

DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN ROTTERDAM
Zuurstofarm
“Om het installatiewater van het depot zuurstofarm te maken, is in de retourleidingen
van de verwarmingsinstallatie een volautomatische SpiroVent
Superior vacuümontgasser geplaatst en in de koelinstallatie een geïsoleerde
Superior vacuümontgasser. Worst: “De ontgassers verwijderen de 20 tot 30
procent zuurstof die gemiddeld in installatiesystemen aanwezig is. Zuurstofaantasting
en magnetietvorming worden zo voorkomen en het rendement en
de bedrijfszekerheid van de installatie verbeteren.”
De pomp van de SpiroVent Superior vacuümontgasser haalt steeds circa
10 liter water uit de verwarmings- c.q. koelinstallatie. Dit water wordt via
een instroomventiel in een tank gestort. In de tank wordt de druk verlaagd
tot een vacuümdruk van -0,8 Bar om de gassen efficiënt van het installatiewater
te scheiden. Vervolgens worden de vrijgekomen gassen via een
speciale techniek uit de tank verwijderd en het ontgaste water vloeit terug
in het systeem. Dit proces gaat door tot de volledige installatie is ontgast.
Vuilvrij
Daarnaast zijn de verwarmings- en koelinstallaties voorzien van Spiro-
Trap vuilafscheiders met magneet. “Zelfs de kleinste vuildeeltjes (tot 5
μm) worden uit de installaties verwijderd. Zowel zwevende als circulerend
deeltjes.” Deze microdeeltjes blijven vaak in leidingen achter na de
montage. De vraag aan Worst is: helpt het spoelen van het systeem voor
ingebruikname om vuilresten tegen te gaan? “Dat levert zeker een bijdrage,
maar de praktijk wijst uit dat spoelen te weinig gebeurt. Het is ook
niet voldoende. Spoelen voor ingebruikname is een momentopname en je
wilt altijd een goede waterkwaliteit hebben.” Bijkomstig voordeel van een
vuilvrije en zuurstofarme installatie is de energiebesparing tot zo’n 13%.
De allerkleinste vuildeeltjes worden afgescheiden dankzij de SpiroTrap
magnetische vuilafscheider.
‘Omdat water dat niet wordt
ververst na verloop van tijd
vervuilt, wordt de waterkwaliteit
bij Depot Boijmans van
Beuningen regelmatig
gecontroleerd’
Monitoring
Omdat water dat niet wordt ververst na verloop van tijd vervuilt, wordt
de waterkwaliteit bij Depot Boijmans van Beuningen regelmatig gecontroleerd.
“Het vulwater is in ons laboratorium getest, waarna een
rapport met aanbevelingen naar de klant is gezonden. Aan het installatiewater
is bovendien SpiroPlus Protector toegevoegd. Ook monitoren
we de komende jaren de waterkwaliteit. Ieder jaar nemen we monsters
en onderzoeken we in ons laboratorium in België het water op basis
van zo’n 40 parameters, zoals ijzer, hardheid, pH en biologische verontreiniging.
En natuurlijk op de aanwezigheid van SpiroPlus Protector.”
De volautomatische SpiroVent Superior vacuümontgasser verwijdert volcontinu
alle gassen uit het systeemwater.
In de basis bestaat SpiroPlus Protector uit stabilisatie- en kristalstructuurvernietigende
polymeren, organische roestremmers en een penetreermiddel.
Het product breekt de kristalstructuur van minerale zouten op in zwevende
deeltjes die vervolgens door de SpiroTrap vuilafscheider opgevangen
worden. Voor een optimale werking is het van belang dat de concentratie
SpiroPlus Protector 1% v/v bedraagt. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 11

MEET THE NEW
SPIROCROSS
INNOVATION THAT STICKS
Spirotech introduces the SpiroCross XC-M -
the next generation of hydraulic balancing
deaerators & dirt separators, in combination with
unique magnetic field amplification technology.
The combination of 3 functions in 1 saves on
space, installation and maintenance costs.
Maximising Performance for You
FIND OUT MORE
AT SPIROTECH.COM

DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN ROTTERDAM
Intelligent lichtregelsysteem
wijst gebruikers de weg
Depot Boijmans van Beuningen verwelkomt vanaf volgend jaar bezoekers achter de schermen van het museum. Een unicum wereldwijd! Niet
alleen doordat de hele collectie van het museum toegankelijk wordt, het vergt ook een speciale lichtaansturing waarbij de conditionering van
de kunstschatten, de beleving van bezoekers en het gebruiksgemak van medewerkers hoge prioriteit hebben. Hoe de wensen van Boijmans
van Beuningen gestalte kregen in het lichtregelsysteem vertelt Jermain Soeto, technisch adviseur bij Helvar.
Tekst Katja van Roosmalen | Beeld MVRDV
“De verlichting in het depot is opgedeeld in drie zones die onderling gekoppeld
zijn”, vertelt Soeto. “Wordt de eerste zone betreden, dan gaat niet alleen
de LED-verlichting in de betreffende ruimte aan, maar ook – op een lager
niveau – in de tweede en derde zone.” Door het licht zo in te regelen, ervaren
bezoekers de hele ruimte en worden ze uitgenodigd om het depot te verkennen.
“Het licht wijst hen als het ware de weg, maar volgt de bezoekers ook.
Want zodra in een nieuwe zone beweging wordt gedetecteerd, gaat de verlichting
ook daar volledig branden. Pas als 5 minuten lang nergens beweging
is waargenomen, worden de armaturen spanningsloos gemaakt.”
DALI-protocol
Het DALI-protocol is de basis achter het Helvar lichtregelsysteem. “Het is een
snel en heel betrouwbaar systeem waarin we een bijna onbeperkt aantal
schakelingen kunnen maken”, legt Soeto uit. “Voor Boijmans van Beuningen
was dit belangrijk. Zij wil een snel reagerend systeem in verband met de veiligheid.
Bovendien was – met het oog op de toekomst – flexibiliteit een wens.
Door de fijnmazige structuur van het lichtplan en individuele aansturing van
de armaturen kunnen scheidingswanden worden verplaatst, waarna alleen de
lichtprogrammering aanpassingen behoeft.”
Gebruiksvriendelijk
Minstens zo belangrijk als de flexibiliteit is voor Boijmans van Beuningen
het bedieningsgemak en de conservering van de opgeslagen kunst. Soeto:
“Om de kunstwerken te beschermen, moet blootstelling aan fel licht voorkomen
worden. Volgens het DALI-protocol gaan armaturen standaard 100%
branden zodra deze onder spanning komen. Met ons systeem is dat – als
extra toevoeging op het protocol – voorkomen.” Daarnaast wilde de klant
een gebruiksvriendelijk systeem dat eenvoudig aan te sturen is. “Door de
BACnet-koppeling met het gebouwbeheersysteem kan de verlichting via
beide systemen aangestuurd worden. Daarnaast voorziet het systeem in
‘lichtscenes’. In het dashboard hoeft slechts de gewenste sfeer – bijvoorbeeld
voor bezoekers of werkzaamheden – aangegeven te worden, waardoor
de verlichting altijd optimaal is afgestemd op de gebruikers.” ❚
‘Streamer’
MEER DATA. MEER INZICHT.
Artist impression interieur (Beeld: MVRDV).
Een lichtmanagementsysteem verzamelt ontzettend
veel data. Het Helvar Cloud Platform zet deze data om in
waardevolle inzichten. Over o.a. de bezetting van het gebouw,
branduren en het energieverbruik.
Ga naar helvar.nl/cloud voor meer informatie.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 13

De Pen
‘Samen moeten we
alle huizen, kantoren,
scholen en andere
gebouwen 100%
gezond krijgen’
14 | INSTALLATIEENBOUW.NL

De Pen
Wouter Wijma
Algemeen Directeur Ned Air BV en Voorzitter van de Vereniging Leveranciers Luchttechnische Apparaten (VLA)
VENTILATIE: HET BELANG VAN EEN
GEZOND BINNENKLIMAAT
Al jaar en dag vinden we verwarming en airconditioning in onze gebouwde omgeving belangrijker dan ventilatiesystemen.
Zo vinden we het belangrijker om bijna energieneutrale gebouwen (BENG) te bouwen, dan te zorgen voor voldoende en
goede ventilatie. Gebouwen worden steeds beter geïsoleerd, waardoor ventilatie van levensbelang wordt. Zeker als je weet
dat wij in Nederland ongeveer 70% van onze tijd binnen doorbrengen. Is het erg als in een gebouw een aantal dagen de
warmte oploopt in de zomer of als de verwarming een paar dagen stuk is in de winter? Hebt u enig idee hoe lang u zonder
zuurstof kunt? Waarom is ventilatie dan nog steeds het ondergeschoven kindje?
COVID-19
Neem nu de COVID-19 pandemie. De scholen gaan weer van start, in de volle bezetting. COVID-19 verscherpt nu de
aandacht voor dit onderwerp omdat de gezondheid van kinderen en docenten plotseling scherp onder de aandacht komt;
alsof niet al jarenlang kinderen en docenten aan het eind van een schooldag vaak met hoofdpijn naar huis gaan en de
CO 2
-meters aan alle kanten uitslaan vanwege te hoge concentraties ...
In 2008 toonde een onderzoek al aan dat 80% van de scholen een slecht binnenklimaat had, met als gevolg een regeling
vanuit de overheid waardoor in een groot aantal scholen (niemand weet exact hoeveel) in de ogen van de schoolbesturen
‘ingewikkelde’ installaties zijn aangebracht. Deze werden vaak zonder grondig overleg en nazorg met de gebruikers
geplaatst. Gevolg: deze installaties worden ontregeld door verkeerd gebruik of uitgezet omdat ze teveel lawaai maken of
simpelweg niet werken. In 2015 heeft het RVO hierop geanticipeerd door met het Programma van Eisen Frisse Scholen te
komen. Echter dit zijn richtlijnen en geen regelgeving en dus heeft een groot deel van de scholen nog steeds geen goede
ventilatie. Daarnaast is er een wantrouwen richting oplossingen vanuit de markt.
Anno 2020 is het binnenklimaat op scholen dus nog steeds niet op orde. De voornaamste reden: binnenklimaatmaatregelen
vallen niet standaard binnen de normvergoeding van scholen, maar in de categorie kwaliteitsverbetering. Aangezien
de normen gericht zijn op sobere en doelmatige gebouwen valt het binnenklimaat daarbuiten en wordt dit bij budgetoverschrijdingen
als eerst geschrapt. In deze tijd een lastig te verkopen boodschap, overigens. In mijn ogen is de enige oplossing
stringente regelgeving en extra financiering vanuit de overheid.
Gezond binnenklimaat
Het hiervoor geschetste probleem geldt natuurlijk niet alleen voor scholen. Ik ben me ervan bewust dat er reductie moet
plaatsvinden rondom de CO 2
-uitstoot en het energiegebruik in de gehele gebouwde omgeving. Het steeds meer isoleren en
kierdicht bouwen van gebouwen is een logische ontwikkeling. Echter hoe zit het met de gezondheid van de gebruikers, als
gevolg van te beperkte en/of onvoldoende ventilatiemogelijkheden? Persoonlijk trek ik me dit erg aan en ik ben dan ook zeer
gedreven om te zorgen dat iedereen de beschikking krijgt over een gezonde leefomgeving. Niet voor niets dat wij binnen de
branchevereniging VLA een gezond binnenklimaat centraal stellen. In Nederland zitten we per dag 17 tot 20 uur binnen.
Dan is het toch niet meer dan logisch dat een gezond binnenklimaat van cruciaal belang is voor de kwaliteit van ons leven?!
Hoe gaan we dit nu realiseren? De VLA is bijvoorbeeld met een aantal marktpartijen een gezond binnenklimaatlabel aan
het uitwerken voor kantoren. Hierbij krijgt het kantoor een label, aan de hand waarvan te zien is in hoeverre het binnenklimaat
gezond is. We weten allemaal dat gezonde gebouwen leiden tot vitale, tevreden en productievere mensen. Het
werkt dus twee kanten op; een hogere productiviteit voor de werkgever en een hogere medewerkerstevredenheid. Tenslotte
werken mensen op de arbeidsmarkt nu eenmaal liever in een gezond gebouw… ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 15

THEMA WARMTEPOMPEN
CIRCULAIRE RENOVATIE ZWOLSE PORTIEKFLAT
MET HULP VAN MBO-STUDENTEN
In iedere grote en middelgrote stad in Nederland staan ze: portiekflats uit de jaren '60 en '70. En die zijn verre van up-to-date te noemen, zowel
qua comfort als op energetisch gebied. Zo ook aan de Middelweg in Zwolle, waar woningcorporatie DeltaWonen drie blokken van in totaal
zestig appartementen en twaalf garageboxen laat verduurzamen en moderniseren. TBI-onderneming Koopmans Bouw voert deze renovatie
uit. Circulariteit, exclusiviteit en duurzaamheid spelen hierbij een belangrijke rol, maar wel met behoud van de karakteristieke uitstraling van
de gevels.
Tekst Harmen Weijer | Beeld Koopmans Bouw
De modernisering van de portiekflats is hard
nodig, want de woningen zijn qua indeling en
energieverbruik niet meer van deze tijd. De woningindeling
wordt dus aangepakt en ook wordt
er duurzame installatietechniek toegepast, zoals
zonnepanelen en microboosters. Vooral de nieuwe
woningindeling zal de huurders van deze flats
aanspreken, want van een kleine gesloten keuken
gaan deze woningen naar een open keuken in een
doorzon woonkamer. “De ramen aan de voorkant
geven nog meer doorkijk naar het tegenoverliggende
park dan voorheen, en dat was een belangrijk
voorwaarde van de woningcorporatie”, vertelt
projectleider Gerrit Abrahamse van Koopmans.
Ook de twee slaapkamers en badkamer worden
anders ingedeeld. Voorheen waren er twee kleinere
kamers, maar door de badkamer op een andere
plek te plaatsen kan een grotere slaapkamer
worden gerealiseerd. Doordat de keuken in de
woonkamer komt, is er bovendien ruimte voor een
kleinere, tweede slaapkamer. Het zorgt wel voor
wat hoofdbrekens op constructief gebied. “Om dit
te bereiken, moeten we dragende tussenwanden
verwijderen. Hiervoor moeten we wel een nieuwe
stalen draagconstructie realiseren.”
Balkon
Meer ruimte wordt ook verkregen door het achterbalkon
te vergroten. “Het balkon wordt ruim
twee keer zo groot, van 3,5 m² naar 7,5 m².
Ook dat vraagt om een constructieve aanpassing.
De uitbreiding rust op twee stalen pilaren
aan de buitenkant van het balkon. Aan de kopse
kant van het balkon maken we een stalen verbinding
met het bestaande balkon, waarna een
Fermacell vloer wordt aangebracht over de gehele
balkonvloer; ook over de oude betonvloer.”
Een belangrijke rol is weggelegd voor circulariteit
en duurzaamheid. Abrahamse: “Dit uit zich bijvoorbeeld
bij het behoud van één van de drie blokken.
Die zou aanvankelijk gesloopt moeten worden om
twaalf nieuwe appartementen te realiseren, maar
De portiekflats aan de Zwolse Middelweg van woningcorporatie DeltaWonen zijn hard toe aan een renovatie.
Ze worden gemoderniseerd en verduurzaamd door Koopmans Bouw.
‘Vooral de nieuwe woningindeling zal de
huurders van deze flats aanspreken’
we hebben DeltaWonen ervan weten te overtuigen
dat dit niet circulair is. De nieuwe appartementen
komen nu in plaats van de garageboxen.
We worden door Alba Concepts in het circulaire
concept ondersteund, zoals met het gebruik van
een circulaire dakbedekking. Verder passen we
RO-anhydriet dekvloeren toe, die gemaakt worden
van industriële reststoffen. Ten slotte maken we gebruik
van een natuurlijk isolatiemateriaal, Isovlas.”
Microbooster
Wat betreft duurzame installaties is gekozen
voor zonnepanelen en een microbooster. “Aanvankelijk
wilden we met individuele warmtepompen
gaan werken, maar dat werd echt te
duur. We realiseren nu een technische ruimte
op het dak van waaruit warmte en koeling naar
de woningen gaan.” In een nieuw te bouwen
technische ruimte in de woningen worden de
16 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WARMTEPOMPEN THEMA
Artists’ impression van het uiteindelijke resultaat van de drie portiekflats.
Het balkon wordt twee keer zo groot, dankzij een uitbreiding die loopt tot het
einde van het bouwdoek op de foto.
De authentieke gevel is gereinigd en indien nodig hersteld. Tevens zijn er nieuwe,
houten kozijnen geplaatst.
microboosters geplaatst. Het gaat om plug &
play water/water-warmtepompboilers met een
190 liter warmtapwater buffervat van geëmailleerd
staal met een magnesiumanode. Het
energielabel is A+ en er is ISDE-subsidie van
het Rijk op aan te vragen. “Tezamen met een
CO 2
-gestuurde balansventilatie met warmteterugwinning
zorgt dit voor een warmtevraag per
woning onder de 50 kWh/m²/jaar, en mede
daardoor voor energielabel A. En hoewel de woningen
niet van warmtepompen zijn voorzien,
zijn ze wel voorbereid om te worden aangesloten
op bijvoorbeeld een warmtenet.”
Bovendien is het project een leerling-bouwplaats
voor mbo-studenten van diverse bouwgerelateerde
opleidingen van Deltion College Zwolle.
Abrahamse: “Eén van de portieken wordt door
hen gerenoveerd, in hun eigen tempo en uiteraard
onder toezicht van onze leermeesters. Dat
is intensief voor ons, maar het is belangrijk dat
de jeugd geïnteresseerd wordt voor werken in
de bouw.” Nog dit jaar, in december, wordt het
eerste blok opgeleverd, gevolgd door de andere
twee blokken in januari en februari 2021. ❚
Met de ISDE-subsidie stimuleert de Rijksoverheid
Nederlandse huishoudens en
bedrijven om minder gas te gebruiken en
meer duurzame warmte. Hiermee wordt
energie bespaard en de CO 2
-uitstoot teruggedrongen.
Meer info: www.rvo.nl/isde.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 17

THEMA WARMTEPOMPEN
‘GROEIENDE VRAAG NAAR WARMTEPOMPEN VRAAGT OM
BIJSCHOLING IN ONTWERP, INSTALLATIE ÉN ONDERHOUD’
Warmtepomptechniek is anno 2020 één van de meest gekozen duurzame energie-opwekkers in nieuwbouwwoningen. En ook in renovatieprojecten
neemt de populariteit van warmtepompen snel toe, merkt Erwin Tuijtel, Directeur Innovatie bij Alklima B.V., exclusief distributeur van
Mitsubishi Electric klimaatsystemen. “Niet verwonderlijk, want een warmtepomp is een bewezen, betrouwbare en kostenefficiënte techniek
om duurzame woningen te creëren. In combinatie met zonnepanelen of andere duurzame energiebronnen zijn zelfs energieneutrale woningen
mogelijk. Bovendien leidt een warmtepomp – mede dankzij de mogelijkheid tot koeling – tot flinke comfortvoordelen. Om een optimale efficiëntie
te borgen en een hoog comfort te garanderen, luisteren het ontwerp, de installatie en het onderhoud van warmtepompsystemen nauw. Hier
wringt vaak de schoen, omdat installateurs, aannemers en onderhoudspartijen nog onvoldoende geschoold zijn in warmtepomptechnieken.
Met ons Alklima College brengen wij hier graag verandering in.”
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Alklima B.V.
In het trainingslokaal in Alblasserdam kunnen zowel professionals (energieadviseurs, architecten, installateurs en aannemers) als eindgebruikers (bedrijven en
consumenten) trainingen, workshops en opleidingen volgen om de finesses van de Mitsubishi Electric technologie te leren kennen.
De overeenkomst tussen warmtepompen en conventionele
energie-opwekkers is dat zij beiden
warmte produceren. De techniek echter is totaal
verschillend, aldus Tuijtel. “Training en scholing
zijn onontbeerlijk om het kennisniveau op dit vlak
op peil te krijgen en de groeiende populariteit
van warmtepompen te kunnen bijbenen. Alklima
heeft vijf jaar geleden al zijn eigen opleidingsinstituut
(Alklima College) opgezet, om hierin te
kunnen voorzien. In ons trainingslokaal in Alblasserdam
kunnen zowel professionals (energieadviseurs,
architecten, installateurs en aannemers)
als eindgebruikers (bedrijven en consumenten)
‘Vanaf eind 2020 zijn geïnteresseerden van
harte welkom in ons vernieuwde
pand in Alblasserdam’
trainingen, workshops en opleidingen volgen om
de finesses van de Mitsubishi Electric technologie
te leren kennen. In samenwerking met het ROC
verzorgen we bijvoorbeeld de mbo-3-opleiding
Professional in verwarmingstechniek, waarin deelnemers
leren over koudetechniek, het aanleggen
en inbedrijfstellen van warmtepompsystemen, onderhoud
en storingen, voorschriften, elektrotechniek
en meet- en regeltechniek. Onderdeel van de
opleiding is bovendien de verplichte F-gassencertificering,
die net als de ISSO-publicatie 98 (lucht/
water-warmtepompen in woningen) ook als losse
18 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WARMTEPOMPEN THEMA
Erwin Tuijtel, Directeur Innovatie bij Alklima B.V.,
exclusief distributeur van Mitsubishi
Electric klimaatsystemen.
Een warmtepomp is een bewezen, betrouwbare en kostenefficiënte techniek om duurzame woningen te creëren.
opleiding wordt gegeven. Indien gewenst worden
installateurs op hun projectlocatie getraind
in het inbedrijfstellen van onze lucht/waterwarmtepompen.
Bovendien geven we gebruikers
tijdens bewonersavonden regelmatig voorlichting
over het gebruik van onze installaties.”
Breed assortiment
Alklima is exclusief distributeur van Mitsubishi
Electric voor Nederland. “Voor grondgebonden
en hoogbouwwoningen bieden we een breed programma
Ecodan lucht/water-warmtepompen, die
zowel de verwarming, warmtapwaterbereiding
als (indien gewenst) koeling van de woningen
kunnen verzorgen”, vertelt Tuijtel. “Onze nieuwste
Ecodan generatie is op te delen in twee
lijnen (Eco inverter en Powerinverter), die naar
wens in een Ecodan Compact of Ecodan Flexibel
model verkrijgbaar zijn. Bij Ecodan Flexibel
kunnen installateurs zelf hun boiler, driewegklep,
pompen en andere installatiedelen selecteren.
Meest toegepast is echter de Ecodan Compact,
die onder meer beschikt over een eenvoudig te
plaatsen binnenunit waarin de boiler reeds is
geïntegreerd.” De Ecodan lucht/water-warmtepompen
zijn verkrijgbaar in verschillende comfortniveaus
(groot of klein tapwaterpatroon)
en capaciteiten (4 tot 23 kW). Bovendien kunnen
eenvoudig cascade-opstellingen worden
gemaakt. Alle lucht/water-warmtepompen beschikken
over een eenvoudige bediening. Eindgebruikers
kunnen met één thermostaat het
comfort in hun gehele woning regelen. Naar
wens kunnen de warmtepompen bovendien eenvoudig
op afstand worden uitgelezen door de
woningcorporatie of onderhoudspartij, op basis
waarvan het gebruik en de energieprestatie geoptimaliseerd
kunnen worden en onderhoud en
service naar het hoogste niveau worden getild.”
Kijken, horen en voelen
Op dit moment wordt het pand van Alklima in
Alblasserdam gerenoveerd en uitgebreid. “Naast
de prachtige kantoorruimte voor onze medewerkers
wordt ook onze showroom volledig ingericht
met diverse warmtepomp- en airconditioningtechnieken
die oplossingen bieden voor de gehele
gebouwde omgeving”, aldus Tuijtel. “Daarmee
creëren we de mogelijkheid om onze oplossingen
maximaal te ervaren. Vanaf eind 2020 zijn geïnteresseerden
van harte welkom.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 19

THEMA WARMTEPOMPEN
Geothermische
warmtepomp met uniek
modulatiebereik
Warmtepompen zijn er in veel soorten en maten en fabrikant Daikin biedt oplossingen op elk terrein en voor elke toepassing. Eén van de nieuwe
paradepaardjes in het assortiment is de Daikin Altherma 3 Geo, een zeer energiezuinige, invertergestuurde grond/water-warmtepomp met
een hoog rendement die kan koelen, verwarmen en warm tapwater kan leveren.
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Daikin
Altherma 3 GEO is de nieuwste generatie geothermische warmtepompen van
klimaatspecialist Daikin. “Met veel voordelen; niet alleen voor de eindgebruiker,
maar ook voor de installateur”, aldus Sander Kleine, product manager
heating voor Daikin Nederland. “De enige voorwaarde is dat de grond bij de
woning geschikt is voor een boorgat van 80 tot 100 meter of een horizontaal
captatienet. Maar dan heb je ook een fantastisch systeem.”
Uniek modulatiebereik
“In feite zijn meerdere nieuwe technologieën in dit systeem geïntegreerd”,
vervolgt Kleine. “De Altherma Geo 3 is de eerste bronwarmtepomp met R32
als koudemiddel, wat voor een zeer efficiënte warmte-uitwisseling zorgt. Verder
heeft de warmtepomp een uniek modulatiebereik. Hij kan terugmoduleren
tot slechts 0,85 kW en daardoor zonder te pendelen zelfs voorzien in
De instellingen zijn eenvoudig te programmeren.
20 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WARMTEPOMPEN THEMA
Warmtepomp met 180 liter boilervat in een compacte behuizing die niet misstaat in een bijkeuken.
‘In feite zijn meerdere nieuwe
technologieën in dit systeem
geïntegreerd’
de warmtevraag in kleine ruimtes. De Daikin Altherma GEO 3 is een kwaliteitsproduct.
Dankzij het modulatiebereik gaat het apparaat bovendien nog
langer mee en is het nog zuiniger met energie. De ingebouwde back-upheater
zal zelden nodig zijn. Stel, je hebt een huis met een vermogensbehoefte van
12 kW, een warmtepomp van 10 kW en de temperatuur zakt onder de -10°C,
dan zal de warmtepomp voorzien in de eerste 10 kW en de back-upheater de
overige 2 kW elektrisch aanleveren.”
Compact systeem
De geothermische warmtepomp van Daikin gaat vergezeld van een eveneens
ingebouwd rvs boilervat van 180 liter. “Daarmee is voldoende capaciteit aanwezig
om een heel gezin het hele jaar door te voorzien van sanitair warm
water”, bezweert Kleine. “En dat is allemaal in één unit weggewerkt, die met
een hoogte van nog geen 1,80 meter en een footprint van een koelkast in
vrijwel elk huis past. Het gestroomlijnde ontwerp zou zelfs in een bijkeuken
niet misstaan. Het oog wil ook wat!” Het systeem kan worden aangesloten
op lage temperatuurverwarming voor vloerverwarming, convectoren, warmte-
pompconvectoren en lage en hoge temperatuurradiatoren met een maximum
temperatuur van 65°C. Daarmee is de Altherma 3 GEO geschikt voor zowel
nieuwbouw als renovaties.
Eenvoudige installatie
Er zijn ook aanmerkelijke voordelen voor de installateur, benadrukt Kleine.
“Deze alles in één unit is sowieso compact en daardoor goed te plaatsen in
de meeste woningen. De 70 kilogram wegende compressor is uitneembaar,
dat kan het montageproces eventueel vergemakkelijken. Daarbij bevinden
alle leidingaansluitingen zich op de bovenkant en dat betekent eenvoudig
aansluiten. Er is slechts 10 millimeter ruimte aan de zijkanten vereist. De instellingen
zijn op een laptop te programmeren en tijdens de inbedrijfstelling
eenvoudig naar de besturing te uploaden.”
De bediening van de Altherma 3 GEO verloopt zeer gebruiksvriendelijk via
de bedrade Madoka controller die verkrijgbaar is in drie kleuren. Kleine: “De
installateur kan hierin scenario’s voorinstellen en de bedrijfsgeschiedenis uitlezen.
De eindgebruiker kan via de controller of via de app de temperatuur instellen
en naar behoefte handmatig aanpassingen doen. Zowel de uitgaande
als ingaande energie van de unit wordt weergegeven, waardoor de gebruiker
precies kan aflezen wat het energieverbruik en de energieopbrengst van de
duurzame installatie is. Mensen die kiezen voor het verduurzamen van hun
woning, vinden dat over het algemeen erg leuk om te weten.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 21

DUURZAAM VERWARMEN
MET BODEM WARMTEPOMP:
DAIKIN ALTHERMA 3 GEO
De behoefte aan warmte, verkoeling en warm tapwater kan via de lucht, maar
ook via de bodem -als energiebron- worden ingevuld. De nieuwe generatie
grondgebonden warmtepompen van Daikin Altherma gebruiken geothermische
energie en Daikin invertertechnologie om te zorgen voor een optimaal rendement
in verwarmen en (actief ) koelen.
De nieuwe Daikin Altherma 3 GEO is fluisterstil met slechts 27dB(A) op 1 meter,
en maakt super efficiënt van 1 kW elektriciteit zo’n 5 kW aan warmte, tot 55 graden
Celsius. Geschikt voor zowel renovatie als nieuwbouw. Beschikbaar in 6 en 10 kW.
Daikin
Madoka bediening
Topprestaties met R-32 en rendement gecombineerd met het ideale
bedieningsgemak, zorgen voor het beste binnenklimaat.
Uw Daikin installateur helpt u graag verder.
Meer weten?
www.daikin.nl/GEO

Advies & installatie van
duurzame oplossingen
Duurzaam, innovatief en doordacht
www.vmeij-installaties.nl

THEMA WARMTEPOMPEN
VERTROUWENSRELATIE RESULTEERT IN HOGE BOUWSNELHEID EN KWALITEIT
INSTALLATEUR EN LEVERANCIERS SLAAN
DE HANDEN INEEN
In de noordwesthoek van Berkel en Rodenrijs wordt hard gewerkt aan de bouw van de Gouden Buurten. In totaal komen hier 2.500 woningen
in verschillende buurten. In een aantal deelprojecten is een combinatie van bedrijven actief, die gezamenlijk zorgen voor de warmtepompen
en het afgiftesysteem in de grondgebonden woningen en appartementen voor de sociale huur. Hun doel: in een efficiënt werkproces komen
tot het hoogst mogelijke comfort voor de eindgebruiker.
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld VMeij Installaties
Samen kom je verder. Dat vonden ook de drie bedrijven
die als collectief actief zijn in de markt voor
duurzame verwarmingssystemen voor woningen.
COMAP is een internationaal opererende producent
en leverancier van appendages, leidingen en
afgiftesystemen voor warmte en koeling. 2Flexsystems
is sinds vijf jaar importeur van de Zweedse
Thermia warmtepompen en VMeij Installaties
houdt zich sinds 2018 bezig met het installeren
en ontwerpen van innovatieve duurzame oplossingen,
waaronder ook de Thermia warmtepompen.
Drie jaar geleden hebben deze bedrijven een samenwerking
opgezet die al een aantal vruchtbare
resultaten heeft opgeleverd, waaronder in Berkel
en Rodenrijs.
Afspraken nakomen
Geert Ververs, directeur van RHC COMAP, valt
meteen met de deur in huis: “De markt is erg
versnipperd en dat leidt ertoe dat men vergeet
met elkaar tot een gezamenlijke en energetisch
efficiënte oplossing voor de eindgebruiker te
komen. Daarnaast zijn er organisaties die de
mond vol hebben van ketensamenwerking, maar
concreet stelt dat vaak niet veel voor. Voor ons
betekent samenwerken afspraken nakomen en
samen uit samen thuis. We hebben nu drie projecten
gedaan en die zijn uitstekend verlopen.”
Concept
Gert Meijberg, directeur van VMeij Installaties,
kan daar naadloos op aansluiten: “We kennen
elkaar al langer en kunnen elkaar de waarheid
zeggen. Dan doe je in de regel een stapje extra.
Kom je je afspraken niet na, dan zit daar ook een
persoonlijk aspect aan vast. Niet minder belangrijk:
doordat we op elkaar ingespeeld zijn, kom je
op de bouwplaats en hoef je niks uit te zoeken of
uitgelegd te krijgen, je kunt meteen vol aan de
slag. We hebben gezamenlijk een concept ontwikkeld
met de Thermia warmtepomp en een uitstekend
afgiftesysteem en dat rollen we zeer efficiënt
uit. Onze focus ligt op nieuwbouw, dat is beter te
organiseren. Bij renovatie zit je toch bij mensen
achter de voordeur.”
Voorbereiding
Ook Wim Mulders, directeur van 2FlexSystems,
is lyrisch over het collectief. “We leveren kwalitatief
hoogstaande warmtepompen uit Zweden en
wilden het anders doen, systematischer en met
Een zending Thermia warmtepompen staat klaar voor transport.
24 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WARMTEPOMPEN THEMA
Thermia warmtepompen staan op de dakverdieping van de grondgebonden woningen in Berkel en Rodenrijs.
partijen die we door en door kunnen vertrouwen.
Met als doel: een zo hoog mogelijk comfort voor
de eindgebruiker. Omdat bij ons het meeste werk
in de voorbereiding zit, sluit alles perfect aan en
klopt alles. En we weten alles van elkaars producten
en hoe we werken.”
Afgiftesysteem
Aan de basis van het afgiftesysteem liggen hoogwaardige
producten. Ververs: “COMAP is een van
oorsprong Frans bedrijf dat groot geworden is met
appendages. Drie jaar geleden is het begonnen
met leidingsystemen voor laagtemperatuurverwarming,
met de gedachte de installateur zoveel
mogelijk te ontzorgen. Daarbij kunnen we als
systeemleverancier tot en met montage en inregeling
leveren, al naar gelang de wensen van de
installateur c.q. opdrachtgever. De laatste jaren
zien we een toenemend aantal projecten waar
installateurs bij dergelijke systemen werken met
prefabriceren. Daar kunnen we goed in meedenken
en -doen. Met een breed en sterk aanbod van
eigen producten en complete systemen, die indien
gewenst just-in-time geleverd kunnen worden vanuit
het centrale magazijn in Frankrijk of zo nodig
‘Het doel: in een efficiënt werkproces
komen tot het hoogst mogelijke comfort
voor de eindgebruiker’
via de hub in Amsterdam. COMAP werkt daarbij
altijd in opdracht van de installateur en vooralsnog
nooit voor de aannemer. Met de kwaliteitsgarantie
voor ons warmteafgiftesysteem sorteren we
vast voor op de kwaliteitsborging die volgend jaar
verplicht wordt.”
Brine-Water warmtepomp
Het hart van het installatieconcept wordt gevormd
door de Thermia Calibra Cool warmtepomp, een
paradepaardje van 2Flexsystems. Mulders: “Het
Zweedse Thermia bestaat al sinds 1923 en kwam
in 1973 met de eerste warmtepomp met geïntegreerde
warmwatertank en passieve koeling. De
nieuwste Calibra-modellen zijn Brine-Water warmtepompen
met een invertergecontroleerde compressor,
gemaakt om optimaal te presteren in alle
Europese klimaatzones. Het zijn ideale machines
die de warmteproductie continu aanpassen aan
de actuele warmtebehoefte, dus zonder pendelen.
De dertig grondgebonden woningen in Berkel en
Rodenrijs zijn inmiddels aangesloten, binnenkort
leveren we de dertig warmtepompen voor de twee
appartementsgebouwen. Dit maakt deel uit van
een veel grotere levering van negenhonderd units
in Pijnacker en 786 stuks in Berkel en Rodenrijs.”
Prefabriceren
Warmtepomp en afgiftesysteem worden door
VMeij Installaties ingekocht. Meijberg: “Dan begint
in onze werkplaats het voormonteren. Warmtepompen
zijn nogal arbeidsintensief en alles wat je
in de fabriek aan appendages kunt voorbewerken,
voormonteren en prefabriceren is pure winst. ❯
INSTALLATIEENBOUW.NL | 25

THEMA
WARMTEPOMPEN
De vloerverwarming ligt op haar plaats.
Woningen in de Gouden Harpbuurt.
‘De korte montagetijd en dientengevolge
hoge bouwsnelheid vallen ook in goede
aarde bij de hoofdaannemers’
Voor projecten maken we een mock-up en komen
we met de adviseurs van Thermia tot de ideale
montagewijze. Het zijn bij projecten vaak dezelfde
oplossingen en dan kun je met prefabriceren enorme
tijdwinst boeken. De projectleiders van VMeij
Installaties en COMAP stemmen tijdens het bouwproces
doorlopend af en hebben veel contact. Ook
als het proces goed verloopt. Bij de dertig grondgebonden
woningen in Berkel en Rodenrijs, ons
eerste gezamenlijke project, verliep het proces al
meteen voorspoedig. Het was niet twee keer knipperen
met de ogen en klaar, maar veel scheelde
het niet.”
Tevreden aannemers
De korte montagetijd en dientengevolge hoge
bouwsnelheid vallen ook in goede aarde bij hoofdaannemers
Eteck van de projecten in Pijnacker en
Van Mierlo Bouw & Ontwikkeling van de projecten
in Berkel en Rodenrijs. Ververs: “In de projecten in
Berkel en Rodenrijs zijn de Thermia Calibra Cool 1
t/m 7 KW Brine-Water warmtepompen toegepast
met individuele lusjes naar de woningen. Bij de
projecten in Pijnacker wordt gebruikgemaakt van
een collectief leidingnet aan de bronzijde, met
meerdere bronnen in combinatie met aquathermie.
Het installatietempo is op beide locaties erg
hoog. Hierna wil de gemeente ook in Berkel en
Rodenrijs woningen realiseren met een collectieve
warmtebron, dat kunnen wij dan ook prima aan.
Maar eerst deze twee deelprojecten in de Gouden
Harpbuurt goed afronden.” Nog een paar keer
knipperen met de ogen dus. ❚
26 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Customized Products
Efficiënt investeren
in uw project
Belimo is als fabrikant niet alleen specialist maar ook uniek als het gaat om het produceren van customized products.
Dankzij modulaire opbouw van Belimo aandrijvingen en een uniek configuratie systeem kunt u uw „eigen“ Belimo
aandrijving naar wens laten labelen, parametreren of monteren op de regel afsluiter of kogelkraan.
Ook voor het hydraulisch voor monteren van bochten, koppelingen of puntstukken en dergelijke kunnen wij u
ontzorgen met het voor monteren van bijvoorbeeld stekkers of kabellengtes. Het voordeel is o.a. minder montage
uren, snellere doorloop tijd op uw project en het sterk reduceren van de faalkosten.
Wat kunnen wij voor u betekenen;
Elektrotechnisch; o.a. klant specifieke kabels / stekkers / connectoren
Hydraulisch; o.a. voor gemonteerde leidingen / bochten / koppelingen / fittingen
Voorgeprogrammeerde intelligente aandrijvingen/oplossingen
Uitvoeren van functietesten op customized producten
Labelen op locatie niveau
Vraag ons team van specialisten ook naar de OEM oplossingen.
Wij werken met gerenommeerde merken en bieden u hierdoor de unieke 5 jaar Belimo garantie.
Belimo. Goed geregeld.
Ook benieuwd naar de mogelijkheden?
www.belimo.nl of vraag ons team van specialisten.
BELIMO Servomotoren B.V. Riezebosweg 5, NL-8171 MG Vaassen
Tel. +31 (0)578 576 836, Fax +31 (0)578 576 915, info@belimo.nl, www.belimo.nl
Openingstijden: maandag t/m vrijdag 07.30 - 17.00 uur

THEMA WARMTEPOMPEN
NIEUWE LUCHT/WATER-WARMTEPOMP IS DUURZAAM, FLUISTERSTIL ÉN ZEER COMPLEET
‘MET DEZE EFFICIËNTE TECHNOLOGIE VOOR HERNIEUWBARE
ENERGIE IS DE CIRKEL ROND’
Deze zomer lanceert Vasco de geruisloze Vica 8 AW E lucht/water-warmtepomp,
in combinatie met een intelligent Vica Combi Collect buffervat voor verwarming
en warm water. Met deze efficiënte technologie voor hernieuwbare energie is
de cirkel van warmteafgifte, ventilatie én warmteopwekking rond. Hiermee reikt
Vasco voortaan een totaaloplossing aan voor een gezond, energie-efficiënt en
duurzaam binnenklimaat.
Tekst en beeld Vasco Group
Vasco Vica 8 AW E (Air Water Extern) is een lucht/water-warmtepomp (monobloc)
met invertertechnologie. Dit betekent dat het vermogen van de
warmtepomp automatisch wordt afgestemd op de warmtebehoefte. Het
toestel bestaat uit een buitenunit met daarin de verdamper, compressor,
condensor en het expansieventiel. Grote troef is de geruisloze werking, dankzij
extra grote verdampers en de modulerende werking van de compressor,
ventilator en laadpomp. Om de overdracht van geluid tot een minimum te
beperken, is Vasco Vica omhuld met een geluidsdichte en robuuste omkasting
van metaal, edelstaal en aluminium. Een geluiddempende isolatielaag aan
de binnenzijde zorgt voor een bijkomende geluidsbuffer. Het resultaat is een
fluisterstille warmtepompunit voor elke nieuwbouw of grondige renovatie.
Energetische krachtpatser met intelligente regeling
Vasco Vica, met een vermogen van 8 kW, onttrekt dankzij extra grote verdampers
maximaal energie aan de omgevingslucht. Dankzij de modulerende
werking voor verwarming en sanitair warm water wekt het systeem alleen
de energie op die op dat moment nodig is, zonder in te boeten aan comfort.
De maximale aanvoertemperatuur voor sanitair warm water blijft met 63°C
bijzonder hoog. Voor een optimale afstemming met PV-panelen beschikt de
warmtepomp over een ‘power to heat’-functie die toelaat om de warmtevraag
automatisch af te stemmen op de hoeveelheid beschikbare zonne-energie.
Makkelijk te installeren, eenvoudig te bedienen
De warmtepomp van Vasco mag dan een sterk staaltje technisch vernuft zijn,
hij laat zich wel gemakkelijk installeren en bedienen. Zo is alles voorzien voor
een snelle montage: van voorbedrade elektrische componenten over geïntegreerde
aansluitingen tot een voorgemonteerd tweede verwarmingscircuit.
28 |
INSTALLATIEENBOUW.NL
Vasco Vica Sani 300 A I warmtepompboiler.

WARMTEPOMPEN THEMA
De Vasco Vica 8 AW E lucht/water-warmtepomp.
‘De warmtepomp mag dan een
sterk staaltje technisch vernuft
zijn, hij laat zich wel gemakkelijk
installeren en bedienen’
De eindgebruiker kan de warmtepomp heel eenvoudig aansturen met een
intuïtief aanraakscherm. Zo kan de klant snel en simpel zijn persoonlijke
voorkeuren programmeren (bv. temperatuur bij afwezigheid), waarbij de installateur
indien gewenst de controle over de warmtepomp op afstand kan
overnemen (bv. bij een eventuele storing).
Combi Collect buffervat, maximaal profiteren van
zonne-energie
Vasco Vica 8 AW E is verkrijgbaar in combinatie met het Vica Combi Collect
buffervat. De ruime inhoud van 127 liter voor verwarming en 231 liter voor
warm water garandeert de eindgebruiker alle warmte- en warmwatercomfort.
Daarbij biedt het reservoir de mogelijkheid om intelligent warmte te
bufferen: of in het vat voor het verwarmingscircuit of in het vat voor sanitair
warm water. Een extra geïntegreerde warmtewisselaar zorgt voor een eventuele
koppeling met zonnecollectoren of een andere externe warmtebron.
Ideaal voor gezinnen die graag maximaal profiteren van gratis zonne-energie.
Vica Sani warmtepompboiler, altijd warm water in huis
De Vica Sani 300 A I (Air Intern) is een hoogwaardige warmtepompboiler
(lucht/water) voor de productie van sanitair warm water. Deze kant-enklare
oplossing is ideaal om traditionele boilers op gas of elektriciteit op
een duurzame manier te vervangen (of voor nieuwbouw uiteraard). Deze
pomp laat zich met zijn plug & play montage gemakkelijk installeren in
een kelder of technische ruimte, zonder breekwerken. Installateurs hoeven
slechts de bestaande boiler te ontkoppelen, de Vasco Vica Sani te installeren,
aan- en afvoer aan te sluiten op de buitenlucht, het toestel aan
te sluiten op het stroomnetwerk en de installatie is klaar voor gebruik.
Dankzij deze energie-efficiënte alleskunner (met een buffervat van 258 liter
waaruit nauwelijks warmte verloren gaat dankzij de behuizing met dikke
PE-isolatie) is er altijd warm water in huis. In combinatie met de efficiënte
warmtepomptechnologie behaalt de Vica Sani de hoogste energieklasse. Het
systeem is met een inzetbaarheid tot -10°C bovendien perfect afgestemd
Vasco Vica controller/regeling.
op de Belgische weersomstandigheden. De geïntegreerde warmtewisselaar
maakt ook de combinatie met thermische zonnepanelen mogelijk. Verder
is de warmtepomp – om het risico op legionellabesmetting uit te sluiten –
uitgerust met een elektrische weerstand die automatisch in werking treedt
als het water onder een bepaalde minimumtemperatuur zakt.
Over Vasco Group
Vasco Group uit Dilsen (BE) biedt een uitgebreid assortiment van innovatieve
en duurzame totaaloplossingen op het gebied van verwarming, ventilatie en
koeling, voor een optimaal binnenklimaat. Zo levert Vasco kwalitatief hoogwaardige
en internationaal bekroonde designradiatoren die zich kenmerken
door de combinatie van topdesign en functionaliteit. De kwaliteitsmerken
voor paneelradiatoren zijn Superia in België en Brugman in Duitsland, Frankrijk,
Polen en Nederland. Naast radiatoren is Vasco ook een belangrijke speler
op het vlak van ventilatie en vloerverwarming.
Vasco Group streeft naar optimale ontzorging van haar doelgroepen. Uniek is
dat de radiatoren van Vasco worden gewaarborgd met een kwaliteitsgarantie
voor een termijn van 10 jaar op waterdichtheid en lak. De 3 productiebedrijven
bevinden zich in Dilsen (België), Tubbergen (Nederland) en Legnica
(Polen). Vasco Group telt ca. 500 medewerkers en maakt deel uit van de
Zwitserse Arbonia Groep. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 29

THEMA WARMTEPOMPEN
WARMTEPOMP: EEN UITSTEKENDE KEUZE
VOOR RENOVATIEPROJECTEN
Dat warmtepompen uitstekend geschikt zijn voor nieuwbouwwoningen, verbaast anno 2020 niemand meer. Dat de installaties ook uitstekend
tot hun recht komen in renovatieprojecten echter, is minder bekend. WOLF Energiesystemen brengt hier graag verandering in. Begin dit jaar
was de binnenklimaatspecialist uit Kampen onder meer betrokken bij de verduurzaming van een twee-onder-een-kapwoning uit 1975, waar
dankzij een WOLF warmtepomp, meerlagenbuffervat, verswaterstation, WTW-woonhuisventilatiesysteem én zonnecollectoren een flinke energetische
en comfortslag gemaakt kon worden.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld WOLF Energiesystemen
Begin dit jaar was de WOLF Energiesystemen betrokken bij de verduurzaming van een twee-onder-een-kapwoning uit 1975, waar dankzij een WOLF warmtepomp,
meerlagenbuffervat, verswaterstation, WTW-woonhuisventilatiesysteem én zonnecollectoren een flinke energetische en comfortslag gemaakt kon worden.
Om het warmteverlies omlaag te brengen en het
wooncomfort te verhogen is de 250 m² grote
woning onder meer voorzien van een nieuw
dak, een nieuwe vloer met vloerverwarming/
vloerkoeling en nieuwe spouwmuurisolatie. Bovendien
zijn PV-panelen en zonnecollectoren
aangebracht, waarmee de woning geschikt werd
voor de installatie van een warmtepomp. “De
bewoners waren zeer gecharmeerd van het hoge
rendement en de fluisterstille werking van onze
nieuwe monoblock lucht/water-warmtepompen”,
vertelt Allard Roetman, Engineer Duurzame Systemen
bij WOLF Energiesystemen. “Zij hebben
installateur Obbink Installatietechniek gevraagd
om de mogelijkheden van de warmtepomp in
hun woning te onderzoeken en zo is het balletje
eigenlijk gaan rollen. Om een goede indruk te
‘De bewoners waren zeer gecharmeerd
van het hoge rendement en de fluisterstille
werking van onze nieuwe monoblock lucht/
water-warmtepompen’
krijgen van de woning, hebben wij de bewoners
een vragenlijst laten invullen. Bovendien hebben
we een warmteverliesberekening gemaakt van de
bouwkundige schil, om inzicht te krijgen in de
totale warmtebehoefte bij -10°C buitentemperatuur.
Ook hebben we de warmtapwaterbehoefte
geïnventariseerd. Op basis hiervan hebben we een
warmtepomp en ventilatiesysteem geadviseerd.”
Hoog seizoensrendement, laag GWP
Gekozen is voor een WOLF CHA-monoblock
warmtepomp met een capaciteit van 10 kW, vertelt
Roetman. “Deze lucht/water-warmtepomp
is volledig in eigen beheer op de productielocatie
van WOLF in Duitsland ontwikkeld en heeft
een seizoensrendement (SCOP) van 4,86 voor
verwarming. Bovendien maakt de warmtepomp
30 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WARMTEPOMPEN THEMA
In de bijkeuken in Lichtenvoorde is tevens een WOLF BSP-W1000 meerlagenbuffervat geïnstalleerd en gekoppeld aan de warmtepomp.
gebruik van het milieuvriendelijke koudemiddel
R290 (GWP = 3). Naast een verwarmingsfunctie
is de warmtepomp standaard voorzien van
een koelfunctie. Om de moduleerbaarheid van
de warmtepomp bij verwarming en koeling optimaal
en zonder concessies te kunnen benutten, is
voor beide functies een separaat expansieventiel
toegepast. Het binnendeel van de warmtepomp
is beneden in de bijkeuken geïnstalleerd en met
goed geïsoleerde cv-leidingen gekoppeld aan het
buitendeel in de tuin. Bovendien is een vuil- en
magnetietfilter in de installatie opgenomen. Met
slechts 34 dB(A) in nachtbedrijf (stiltemodus) ligt
het geluidsniveau van het CHA-monoblock lager
dan het geluid van een regenbui.”
Efficiënt gebruik van zonne-energie
en afgezogen binnenlucht
In de bijkeuken in Lichtenvoorde is tevens een
WOLF BSP-W1000 meerlagenbuffervat geïnstalleerd
en gekoppeld aan de warmtepomp. Roetman:
“Het buffervat heeft een totale capaciteit
van 1.000 liter water. De onderste helft van het
buffervat is bestemd voor de verwarming van de
woning, terwijl de bovenste helft wordt benut voor
het warme tapwater.” Omdat een warmtapwater-
voorraad ontbreekt, is een legionellaprogramma
niet nodig. “Het warme tapwater wordt vraaggestuurd
bereid door een WOLF FWS verswaterstation
met hoogefficiënte pompen. Op het dak van
de bijkeuken zijn bovendien zes WOLF TopSon zonnecollectoren
gemonteerd. Dankzij de constructie
van het buffervat kunnen de zonnecollectoren
op koude en zonnige dagen ook de verwarming
van de woning verzorgen. Op deze dagen wordt
de warmtepomp automatisch vanuit de regeling
uitgeschakeld. Een WOLF CWL-2 woonhuisventilatie-unit
met warmteterugwinning voorziet met
behulp van CO 2
-sensoren in een vraaggestuurde
afzuiging van de gebruikte binnenlucht uit toilet,
badkamer en keuken en luchttoevoer in de woonkamer
en slaapkamers. Hierbij wordt de warmte
uit de afgezogen lucht efficiënt benut om de verse
lucht voor te verwarmen. De WTW-unit heeft een
capaciteit van 400 m³/h en een warmteterugwinningrendement
tot 99 procent. De unit is standaard
voorzien van een volautomatische bypass
en vorstbeveiliging.”
Smarthome besturing
Alle componenten van de klimaatinstallatie werken
perfect met elkaar samen. WOLF garandeert
Gekozen is voor een WOLF CHA-monoblock
warmtepomp met een capaciteit van 10 kW.
een goede werking waarbij standaard 5 jaar systeemgarantie
wordt aangeboden. Via de WOLF
Smartset-App en de smartphone of tablet kunnen
de bewoners eenvoudig hun verwarmingsinstallatie,
ventilatiesysteem en zonnecollectoren bewaken
en beheren. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 31

CHA-MONOBLOCK,
WARM IN DE WINTER, KOEL IN DE ZOMER
EN INDRUKWEKKEND STIL
< 35 dB(A)
De CHA-monoblock warmtepomp maakt
gebruik van het koudemiddel R290 en
is geschikt voor hoge temperaturen tot
70°C. De warmtepomp kan dankzij het
hoge rendement een grote rol gaan spelen
bij het verduurzamen van bestaande
woningen, maar ook voor nieuwbouwwoningen
is deze nieuwe generatie
warmtepomp een slimme keuze. De CHA
produceert warm water zonder gebruik
te maken van het elektrisch element.
Hierdoor wordt het stroomverbruik
verder gereduceerd en is de warmtepomp
ontzettend duurzaam.
MEER INFO: WWW.WOLF.EU
VOOR VERWARMEN EN KOELEN
ZEER HOGE COP-WAARDE
TEMPERATUREN >70°C
NATUURLIJK KOUDEMIDDEL R290
INTEGREERBAAR IN SMARTHOME

Dé Warmtepomp
De stilste
efficiëntste
mooiste
warmtepomp
die er is!
18
D E C I B E L *
*Vraag de testresultaten op bij Deltherma
MADE IN
Heliotherm Nederland Deltherma B.V.
023 822 1644
support@deltherma.com

THEMA WARMTEPOMPEN
WARMTEPOMPEN VOOR DE GROTERE WONINGBOUW, UTILITEIT EN INDUSTRIE:
100% DUURZAAM, BETROUWBAAR
EN ENERGIE-EFFICIËNT
Warmtepompen zijn een duurzaam, betrouwbaar en energetisch alternatief voor de aloude cv-ketel. Doordat geen gas meer wordt gebruikt,
daalt de CO 2
-uitstoot met wel 50 procent. Bovendien kan flink bespaard worden op de energierekening. Niet voor niets wint de techniek snel
terrein in de seriematige woningbouw. Dat de warmtepomp zich ook uitstekend leent voor de grotere woningbouw, utiliteit en industrie
echter, is minder bekend. Kusters Technische Handelsonderneming (THO) brengt hier graag verandering in. Sinds begin dit jaar levert de
specialist in lucht- en stralingsverwarming, airconditioning en warmtepompen een uitgebreid gamma Templari lucht/water- en lucht/luchtwarmtepompen,
waarmee voor iedere projectvraag een passende oplossing kan worden geboden.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Kusters Technische Handelsonderneming
“In aanvulling op onze Gree warmtepompen voor de woningbouw zijn wij
op zoek gegaan naar high end modellen met grotere capaciteiten en een
uitstekend prijs-kwaliteitsniveau, waarmee ook grote(re) projecten duurzaam,
betrouwbaar en energetisch geklimatiseerd kunnen worden”, vertelt Xander
Wiardi, Key Accountmanager bij Kusters THO. “In onze zoektocht kwamen we
uit in Italië, waar Templari sinds 2006 hoogwaardige warmtepompen ontwikkelt
en produceert voor zowel de commerciële als industriële markt. Eind
2019 hebben we de fabriek van Templari in Rubano bezocht. Naast de hoge
kwaliteit en duurzaamheid van de warmtepompen, werden we positief verrast
door de passie waarmee het Templari-team werkt aan de continue verbetering
en innovatie van het warmtepompassortiment.”
100% duurzaam
“De ambitie van Templari is om de meest duurzame en ecologisch verantwoorde
warmtepompen te ontwikkelen en produceren, tegen een uitstekend
prijs-kwaliteitsniveau”, vertelt Sjors Hendriks, Sales Service Support bij Kusters
THO. “Maar ook om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de opwarming
van onze planeet nog verder te reduceren. Deze ambitie past perfect
bij de focus van Kusters THO, dat streeft naar een 100% duurzaam productportfolio.
Sinds begin dit jaar omvat ons productassortiment diverse Templari
lucht/lucht-warmtepompen tot 39 kW en Templari lucht/water-warmtepompen
tot 35 kW. De warmtepompen zijn verkrijgbaar in een monoblock- en
splituitvoering, waarmee een brede inzetbaarheid wordt geborgd.”
Hoge performance en efficiency
De performance en efficiency van de Templari warmtepompen is zeer hoog,
benadrukt Hendriks. Ook bij lagere buitentemperaturen. “Dankzij een grotere
condensor en een grotere afstand tussen de condensorlamellen vriest
de condensor minder snel dicht. Hierdoor zal de warmtepomp langer in verwarmingsbedrijf
blijven en blijft meer capaciteit over om het gebouw te verwarmen.
De ontdooicyclus via de condensorventilator zorgt voor een nauwkeurige
ontdooiregeling.” De warmtepompen voldoen aan de strengste eisen
De warmtepompen zijn verkrijgbaar in een monoblock- en splituitvoering,
waarmee een brede inzetbaarheid wordt geborgd.
Op de foto: de Kita L splituitvoering.
omtrent energiezuinigheid, duurzaamheid en geluid, aldus Wiardi. “Vanwege
de hoge energieklasse vallen de warmtepompen onder een hoge subsidieregeling.
Een touch screen bedieningspaneel maakt de status, energieverbruiken
en Coëfficiënt Of Performance (COP) duidelijk inzichtelijk.” Inmiddels zijn
de eerste projecten met de Templari warmtepompen uitgevoerd. ❚
34 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WARMTEPOMPEN THEMA
‘De warmtepompen
voldoen aan de
strengste eisen omtrent
energiezuinigheid,
duurzaamheid en geluid’
Sinds begin dit jaar omvat het productassortiment van Kusters THO diverse Templari
lucht/lucht-warmtepompen tot 39 kW en Templari lucht/water-warmtepompen
tot 35 kW. Op de foto: de Kita Air warmtepomp.
T H E H E A T P U M P
D I E
W Ä R M E P U M P E
LA POMPA DI CALORE
INSTALLATIEENBOUW.NL | 35

THEMA
WARMTEPOMPEN
Werthaboulevard Weert: nieuwbouw appartementencomplex met lucht/water-warmtepompen op het dak.
TOTAALAANBIEDER VAN
DUURZAME ENERGIEOPLOSSINGEN
Energiespecialist Volta Limburg is onderdeel van Essent en van oudsher gespecialiseerd in de verhuur, service en het onderhoud van cv- en
warmwatertoestellen. Verkoopleider Erik Plum vertelt: “In 2016 zetten we de eerste stappen richting duurzame producten, zoals zonnepanelen
en hybride warmtepompen. Inmiddels zijn we voor veel klanten in Limburg een betrouwbare partner bij het verduurzamen van hun woning of
bedrijfspand. We ontzorgen hen vanaf de eerste opname tot aan de oplevering en nazorg.” De kwaliteit van Volta Limburg is gewaarborgd in
de certificaten ISO-9001, VCA, SCIOS en BRL 9500.
Tekst Patricia van der Beek | Beeld Volta Limburg
Integraal samenwerken
In 2016 lanceerde Volta Limburg haar duurzame totaalconcepten ‘PlusJe-
Huis’ voor particuliere klanten en ‘WoonEffect’ voor de zakelijke markt. Plum:
“We zijn een one-stop-shop voor duurzame energieoplossingen. Met onder
meer zonnepanelen, isolatie, klimaattechniek, mechanische ventilatie en
warmtepompen hebben we alles in huis om de klant een toekomstbestendige
en behaaglijke woon- of werkomgeving te bieden. Hiervoor werken we
integraal samen met onze dochterbedrijven Volta Solar, Willems Klimaat- en
Koudetechniek, Isoprofs, Fraku en diverse andere installatiepartners.”
36 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WARMTEPOMPEN THEMA
‘Luchtwarmtepompen bieden
interessante mogelijkheden,
zeker in combinatie met andere
duurzame installaties’
All-electric warmtepompen
“Wij zijn sinds 2019 een dochteronderneming van Volta Limburg”, vertelt
bedrijfsleider Frans Kuijpers van Fraku. “We bestaan sinds 1944 en zijn van
oorsprong gespecialiseerd in koel- en warmtetechniek voor zowel de particuliere
als zakelijke markt. Sinds midden jaren negentig richten we ons,
op projectbasis, volledig op all-electric warmtepompen. Daarbij nemen
we het gehele traject uit handen, van advies en engineering tot realisatie,
beheer en onderhoud. We werken voornamelijk op nieuwbouwprojecten,
zoals recentelijk op de Werthaboulevard in Weert. Maar we hebben bijvoorbeeld
ook kasteel de Keverberg in Kessel van een nieuwe warmtepompinstallatie
voorzien.” Fraku is erkend installateur aardwarmte en officieel
gecertificeerd voor het berekenen en installeren van warmtepompen.
Toekomstmogelijkheden
Kuijpers vervolgt: “Als je de warmtepompen van nu vergelijkt met die van
25 jaar geleden, dan zijn ze een stuk compacter en stiller. Bovendien zijn
veel warmtepompen nu modulerend. De meest recente ontwikkeling is dat
we met warmtepompen steeds hogere temperaturen kunnen realiseren in de
Warmtepompinstallatie met multifunctioneel buffervat voor luxe grote villa.
bestaande bouw. Verder zien we dat luchtwarmtepompen, naast bodemwarmtepompen,
steeds meer terrein winnen in de markt. Luchtwarmtepompen
bieden interessante mogelijkheden, zeker in combinatie met andere
duurzame installaties zoals zonnepanelen en/of ventilatie met warmteterugwinning.
Op dit moment wordt daar nog flink in gepionierd, maar dat
levert in de toekomst ongetwijfeld nog betere oplossingen op. Zowel qua
duurzaamheid als qua comfort.” ❚
Bouwen aan een duurzame
toekomst met Volta Limburg
De totaalaanbieder voor verduurzaming in Limburg
Volta Limburg is volledig thuis in de nieuwste duurzame
energieoplossingen en is één van de servicepartners van Essent.
Wij zorgen voor veilige, betrouwbare producten waarmee bewoners
extra genieten van hun huis zoals een nieuwe CV-ketel, warmtepomp,
zonnepanelen, woningisolatie, ventilatie en koeling.
Onze gespecialiseerde servicebedrijven in de regio
Samen met onze servicebedrijven bieden we door heel Limburg duurzame
totaaloplossingen aan. We geloven in een stapsgewijze transitie van de gebouwde
omgeving. Niet overal hoeven woningen in één keer volledig van het gas af.
Door isolatie en het gebruik van (hybride) warmtepompen kan ook op korte termijn al veel
klimaatwinst worden behaald.
Graag adviseren wij u over de mogelijkheden om uw bedrijfspand klaar te maken voor de
toekomst. Wij helpen u verder door maatwerk te leveren met onze persoonlijke aanpak.
Wilt u meer weten over wat wij voor u kunnen betekenen? Kijk op www.voltalimburg.nl
INSTALLATIEENBOUW.NL | 37
Naamloos-1 1 31-08-20 09:07

THEMA WARMTEPOMPEN
OOSTENRIJKSE TOPFABRICAAT WARMTEPOMP VERKOOPT ZICHZELF
GERUISLOOS EN OERDEGELIJK
In Langkampfen, vlak onder Kufstein bouwt de Oostenrijkse firma Heliotherm sinds 1987 warmtepompen. Niet zo maar warmtepompen, maar
extreem goede warmtepompen. De recente series buitenunits zien er bijzonder uit, zijn echt fluisterstil en worden voorzien van de meest
efficiënte warmtepomptechniek ter wereld. Wij van WC-Eend adviseren WC-Eend, denk je dan. Daarom zijn we even gaan kijken bij de Nederlandse
distributeur.
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Heliotherm
Heliotherm is bekend geworden in Nederland
dankzij Frans Goris, die in 2008 startte met de
verkoop van de machines. Han Marcolina is nu
twee jaar managing director van Deltherma, zijdelings
ondersteund door Goris. In zijn eigen tuin
staat een Heliotherm van 12 kW (bij -7°C), een
flinke kast die pal naast de heg van de buren
staat. “Het is niet de goedkoopste oplossing als
je een warmtepomp wilt, maar de degelijkheid
spat er vanaf. Heliotherm bezuinigt nu eenmaal
nergens op kwaliteit.”
Onverwoestbaar
Marcolina laat met veel plezier zijn eigen warmtepomp
zien, iets wat ook veel enthousiaste klanten
tegen de installateur zeggen: ‘kom een keer langs
met een potentiële klant’. Hij vertelt verder: “De
kast en bevestigingsmiddelen zijn van aluminium,
de wanden van gehard glas in een aluminium
frame. Geen roest en geen kunststof onderdelen
dus. Het geheel ziet er mooi uit, de behuizing is
onderhoudsvrij en over twintig jaar ziet die er nog
net zo mooi uit. De hele unit weegt zo’n 250 kilogram
en is op een betonnen sokkel geplaatst. Het
condenswater wordt onder de unit in de grond
afgevoerd. Die degelijkheid en de massa zorgen
mede dat het een stille machine is waar mijn buren
geen last van hebben.”
Onverwoestbare behuizing van aluminium en gehard glas.
Geruisloos
In de kast zit een verdamper met 80 m² oppervlak,
een prachtig roodkoperen soldeerkunstwerk
waarvan de afstand tussen de lamellen groot
genoeg is om ijsvorming te voorkomen. Marcolina:
“Daaronder staat de verend opgestelde
modulerende compressor die geluidsarm werkt.
Dankzij de uilenveren op de ventilator werkt ook
dit onderdeel geruisloos, terwijl deze 12 kW-versie
toch 6.000 m³ lucht per uur verplaatst. De geluidsproductie
van deze 12 kW warmtepomp is
38 | INSTALLATIEENBOUW.NL

WARMTEPOMPEN THEMA
Verdamper met een oppervlak van 80 m².
‘De service is net zo geruisloos als
de warmtepomp zelf’
op drie meter afstand vanaf midden unit 32,7
dB(A), de splitunit produceert slechts 18 dB(A).”
Eerlijke cijfers
Tachtig procent van de verkochte Heliotherm
warmtepompen – er staan er nu rond de duizend
in Nederland – zijn luchtwatervarianten van 8, 12
of 18 kW die een SCOP hebben tot 5,3. Marcolina:
“Dat is op zich al een mooie score, maar de Heliotherm
Natural Technology werkt met bodem-,
aard- of grondwaterwarmte. Deze haalt in combinatie
met een horizontaal ingegraven verdamper
met 6,7 de hoogste SCOP ter wereld. In Oostenrijk
kun je met dit soort gegevens niet sjoemelen, het
zijn keiharde getallen die we zelf gecontroleerd
hebben. Wij verkopen eerlijke producten en verlenen
eerlijke service. We zullen nooit een te zware
warmtepomp adviseren, die werkt minder efficiënt
en de extra capaciteit is niet nodig. Wij maken
mensen blij en dat lukt tot nog toe erg goed.”
Geruisloze ventilator.
Conventionele radiatoren
Het Heliotherm-assortiment heeft een breed scala
aan toepassingen. Marcolina: “Onze primaire
focus ligt op woningen. Vanaf een vloeroppervlak
van zeg 150 m² zijn deze met een combiunit
of splitunit uitstekend te verduurzamen. En
ook conventionele radiatoren zijn mogelijk, bij
stromingstemperaturen tot 50°C. Voor wooncomplexen
en hotels waar geen bodemwarmte
beschikbaar is, kan een grote luchtunit met een
groot buffervat uitkomst bieden. Water wordt
hier voorverwarmd tot 20°C, kleine cubes in de
appartementen hebben dan aan 3 à 4 kW voldoende
om te voorzien in verwarming en warm
water. Grootschaliger kan ook: we kunnen installaties
bouwen in cascadeopstelling die op te
schalen zijn tot 4.000 kW.”
Installateurs gezocht
Heliotherm werkt met een netwerk aan partners,
installateurs die een opleiding hebben genoten
van de Oostenrijkse onderneming. Marcolina: “We
hebben een deel van Nederland al afgedekt met
zogenoemde competentiepartners die het systeem
kunnen installeren en onderhouden. Heliotherm
krijgt geleidelijk voet aan de grond en we merken
dat de mond-tot-mondreclame zijn werk doet. Voor
verschillende regio’s zoeken we daarom nog serieuze
installateurs die opgeleid en gecertificeerd
willen worden en een topproduct exclusief in hun
regio willen verkopen. Vanwege fabrieksprotocollen
doen we inbedrijfstellingen zelf. Ik heb hele
korte lijnen met de fabriek, ook in het weekend.
Van daaruit kunnen ze altijd inloggen, updates
uitvoeren en aanpassingen doen. Service die net
zo geruisloos is als de warmtepomp zelf.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 39

KUNSTSTOF VLOERVERWARMINGSVERDELER GOOIT
HOGE OGEN IN WONING- EN UTILITEITSBOUW
De Kunststof Lage Temperatuur (KLT) verdeler van Multitherm B.V. wordt sinds jaar en dag als OEM-product vermarkt door de meest gerenommeerde
Nederlandse vloerverwarmingsleveranciers en heeft zich inmiddels meer dan bewezen in de seriematige en utiliteitsbouw. Behalve
als OEM-product wordt de composiet verdeler onder de merknaam Multitherm B.V. bovendien in duizenden woningen en vele utiliteitsprojecten
toegepast. En dat is niet voor niets, volgens Bart Hartman en Dennis van Rossum, oprichters van Multitherm B.V.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Multitherm B.V.
De glasvezelversterkte KLT-verdeler van Multitherm B.V. is dubbelwandig
uitgevoerd en dankzij de toevoeging van grafiet aan het kunststofgranulaat
ook zeer vormvast. Dit maakt de KLT-verdeler niet alleen zeer geschikt voor
vloerverwarming, maar ook voor vloerkoeling. De kans op condensvorming is
minimaal. Bovendien kan bij dit type verdeler geen roestvorming optreden.
Ingenieus ontwerp
De modules worden samengetrokken met M5 draadstangen, hetgeen de verdeler
uiterst star maakt, aldus Hartman. “De messing inserts zijn ingenieus
ingegoten in de kunststof verdelermodules, waardoor lekkage op de afgaan-
de groepen is uitgesloten. Ruime watervoerende kamers en groepsaansluitingen
zorgen voor minimale drukverliezen. Bovendien zijn de retourmodules
voorzien van goed afleesbare flowmeters met een handige beschermkap. De
verdelers kunnen zowel met de aansluitzijde aan de linker- als rechterkant
worden geplaatst.”
Duurzaam en foolproof
Zowel de aanvoerbalk als de retourbalk zijn voorzien van 2-delige messing kogelafsluiters
met een 1" aansluitmaat. “Op de aanvoerbalk zijn ingegoten messing
handafsluiters gemonteerd, die naar wens voorzien kunnen worden van
De Kunststof Lage Temperatuur (KLT) verdeler van Multitherm B.V..
40 | INSTALLATIEENBOUW.NL

‘De glasvezelversterkte KLTverdeler
is dubbelwandig
uitgevoerd en dankzij de
toevoeging van grafiet aan het
kunststofgranulaat ook
zeer vormvast’
M 3 0 servomotoren”, aldus Van Rossum. “De beugels zijn van thermisch verzinkt
staal en daardoor erg duurzaam en foolproof. Een uitgebreid assortiment thermometers,
manometers, ontluchters en vul-aftapkranen maakt de Multitherm
KLT-verdeler compleet.”
Over Multitherm B.V.
Multitherm B.V. is specialist in vloerverwarming en vloerkoeling. De firma
werd in 2014 opgericht door Dennis van Rossum en Bart Hartman, beiden
gepokt en gemazeld in de wereld van de installatietechniek. Waar Van Rossum
zijn sporen heeft verdiend als projectmanager bij een toonaangevend
installatiebedrijf in Zuid-Nederland, was Bart Hartman onder meer DGA bij
Thermagas Nederland en Salesmanager bij Comap NV. ❚
Vloerverwarming en -koeling
www.multitherm.nl
Transportstraat 34
4283 JL Giessen
Tel. 0183-513 573
INSTALLATIEENBOUW.NL | 41
Naamloos-1 1 27-08-20 09:15

ROTTERDAM ETU ERASMUS MC
Triage-unit in anderhalve dag
stekerbaar geïnstalleerd
Bij multi-technisch dienstverlener SPIE kwam de opdracht binnen voor de realisatie van een Externe Triage Unit (ETU) voor het Erasmus MC.
De ETU moest gerealiseerd worden aan de voorzijde van de Spoedeisende Hulp. “Als vaste contractpartij van het Erasmus MC wisten we deze
tijdelijke locatie in anderhalve dag tijd op te leveren, mede dankzij het uitontwikkelde stekerbare installatieconcept van Attema, Isolectra en
de groothandel”, zegt Operationeel Manager Cor Groeneweg van SPIE Healthcare.
Tekst Jan-Kees Verschuure |
Beeld Attema
De ETU, eind maart dit jaar in gebruik genomen, is gebouwd tegen de entree
van de Spoedeisende Hulp aan, met alle noodzakelijke installaties. Het gebouw
meet 16 bij 5 meter en bestaat uit een voorselectieruimte, wachtruimte,
inschrijfruimte en twee triagekamers voor COVID-19-verdachte patiënten,
verwarmd en volledig aangesloten op het netwerk en andere voorzieningen
van het Erasmus MC. “Vanuit onze ervaring in bouwteams, met de continuïteit
van hoogwaardige opdrachtgevers als uitgangspunt, stapten wij hier
met volle overtuiging in”, zegt Groeneweg. “Wij zijn met onze partners op de
hoogte van de laatste ontwikkelingen in de markt, en kunnen dus acteren
wanneer snelheid is geboden.”
Prefabs op maat
Eén van die ontwikkelingen is het stekerbare installatieconcept van Attema
(kabeldozen) en Isolectra (Wieland-kabels), in samenwerking met groothandel
‘Plug & play installeren is een
must in dit soort situaties’
Technische Unie. “Bij stekerbaar installeren worden kabels en installatiemateriaal
kant-en-klaar aangeleverd, op maat gemaakt en voorzien van de juiste
connectoren”, aldus sales manager Robert Woudenberg van Attema. “Plug &
play installeren is gewoon een must in dit soort situaties.” Montagepartij SPIE
hoefde zelf geen producten in elkaar te zetten voor de ETU en kon direct aan de
slag. Groeneweg: “Wij wisten op voorhand dat deze partijen het konden waarmaken.
Technische Unie zorgde voor maatwerk in de aanlevering, op basis van
zo min mogelijk transportbewegingen. Hierdoor hebben wij deze locatie installatietechnisch
in anderhalve dag tijd kunnen realiseren, met een eigen team.”
De ETU aan de voorzijde van de Spoedeisende Hulp van het Erasmus MC.
42 | INSTALLATIEENBOUW.NL

ETU ERASMUS MC ROTTERDAM
'Connectivity' op basis van stekerbaar installeren is de toekomst.
Toekomst
Manager sales Mohammed Zaanan van Isolectra: “Ten opzichte van installatie
op de conventionele manier, is stekerbaar installeren met Wieland een
stuk sneller, eenvoudiger en efficiënter – de uitkomst voor dit project. Voor de
triage-unit is gebruik gemaakt van producten uit ons bestaande assortiment.
Wij hebben de materialen voor prefabs op lengte klaarliggen. In dit geval
zijn de prefabs voorzien van PEHA-schakelmateriaal in Attema-kabeldozen.
Er is sprake van co-makership in de gehele keten. In combinatie met de soepele
levering van Technische Unie kon razendsnel worden geschakeld. Gezien
recente ontwikkelingen in de bouwindustrie is in onze ogen stekerbaar
installeren niet meer weg te denken. 'Connectivity' op basis van stekerbaar
installeren is de toekomst.” ❚
INSTALLATIE VOLGENS ATTEMA
100% stekerbaar installeren voor de utiliteitsbouw
Sneller Duurzaam Gunstige TCO
100% stekerbaar installeren betekent: plug & play installeren.
Zo werkt u 3 keer zo snel en hebt u 90% minder faalkosten. Dat
zorgt ondanks de hogere materiaalkosten voor een gunstige TCO.
download de
Attema app!
Meer info? Kijk op www.attema.com
Vernieuwende ideeën voor ’n veranderende wereld.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 43

AIRCONDITIONING
Duurzaam, gasloos en energie-efficiënt.
LUCHTKANALEN
Complete klimaatinstallaties op maat.
LUCHTTECHNIEK
TROX voorraadhouder: voor 14.00 uur
besteld, morgen in huis.
De Schilt bedrijven zijn totaalspecialisten in binnenklimaat en zorgen voor een comfortabel klimaat in de meest
uiteenlopende situaties. De drie bedrijven Schilt Airconditioning, Schilt Luchtkanalen en Schilt Luchttechniek
vullen elkaar perfect aan om voor u de totale klimaatinstallatie te verzorgen. Wij geloven in een gezond en prettig
leef- en werkklimaat voor iedereen!
ONZE MERKEN
CERTIFICERINGEN
ENERGIEWEG 29 | MEERKERK | (0183) 35 25 44 | WWW.SCHILTBEDRIJVEN.NL |

GYMWORLD ZOETERMEER
LUCHTKANALEN TOT OP 11,5 METER HOOGTE
VOOR GYMWORLD ZOETERMEER
Aan de Amerikaweg in Zoetermeer wordt in september de nieuwbouw van Gymworld in gebruik genomen. De nieuwe turn- en gymaccommodatie
is niet alleen zeer modern vormgegeven, maar voldoet ook aan alle hedendaagse eisen op het gebied van bouwfysica, akoestiek,
brandveiligheid en installatietechniek. Bijvoorbeeld met betrekking tot het luchtkanalensysteem, dat in opdracht van Hoppenbrouwers
Techniek werd geproduceerd, geleverd en gemonteerd door de Schilt werkmaatschappijen Schilt Luchtkanalen en Schilt Luchttechniek.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Schilt bedrijven, Ferry Verheij
“In totaal hebben wij circa 1.350 m² rechthoekig
en 350 m¹ rond kanaalwerk geproduceerd, geleverd
en gemonteerd, conform Luka luchtdichtheidsklasse
C”, vertelt Leo ’t Jong, commercieel
marketing manager bij de Schilt bedrijven. “Bovendien
hebben we bijbehorende TROX-componenten
voor onze rekening genomen. Van de brandkleppen,
constant volumeregelaars en naverwarmers
tot en met de geluiddempers en roosters.” De toevoerleidingen
zijn uitwendig geïsoleerd met 25
mm steenwol. “Op het dak hebben we circa 500
m² verzinkt stalen dakkanaalwerk aangebracht en
aangesloten op de luchtbehandelingskasten. De
dakkanalen zijn uitwendig geïsoleerd met 50 mm
steenwol, afgewerkt met aluminium (stucco) beplating.
Daarmee was Hoppenbrouwers Techniek
verzekerd van één aanspreekpunt en één leverancier
voor de complete luchttechnische installatie.”
‘Om een efficiënte en veilige montage
te borgen, hebben we de luchtkanalen
steeds per drie delen van 1,5 meter en
met een hoogwerker naar
de juiste hoogte gebracht’
Een uitdaging in dit project waren met name
de grote hoogtes waarop het kanaalwerk moest
worden aangebracht, vertelt Ben Stierman, projectleider
bij Schilt Luchtkanalen. “Waar we in
de kleine turnhallen te maken hadden met hoogtes
tot 8,5 meter, liep dit op tot 8,7 meter in de
grootste turnhal, 9 meter in de multifunctionele
hal en 11,5 meter in de trampolinehal. Om een
efficiënte en veilige montage te borgen, hebben
we de luchtkanalen steeds per drie delen van
1,5 meter en met een hoogwerker naar de juiste
hoogte gebracht. Daar zijn de kanalen met speciale
damwandbeugels aan het staaldek bevestigd.”
De montage van de luchtkanalen startte al in een
heel vroeg stadium, vertelt Stierman. Zelfs nog
voordat het pand wind- en waterdicht was en de
wanden werden aangebracht. “We hebben alle
luchtkanalen in strengen gemonteerd, aan de zijkanten
en in de lengte van de hallen. Alle kanalen
zijn voorzien van speciale tuiten, waarop luchtslangen
zijn aangesloten die voor de verdere luchtverdeling
zorgen. De luchtslangen zijn aangebracht
door Hoppenbrouwers Techniek, waarmee wij ook
in dit project zeer prettig hebben samengewerkt.”
In navolging van Gymworld verzorgen Schilt
Luchtkanalen en Schilt Luchttechniek ook het
luchtkanalensysteem in het grootste distributiecentrum
van Nederland in Bleiswijk en in de 100
meter hoge BunkerToren in Eindhoven. ❚
Alle kanalen zijn voorzien van speciale tuiten, waarop luchtslangen zijn
aangesloten die voor de verdere luchtverdeling zorgen.
Op het dak is circa 500 m² verzinkt stalen dakkanaalwerk aangebracht en
aangesloten op de luchtbehandelingskasten.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 45

AMSTELVEEN UP MOUNTAIN
Up Mountain is een appartementsgebouw met exclusieve nieuwbouwappartementen, gerealiseerd bovenop de nieuwe parkeergarage van Hudson’s Bay.
SLIMME VENTILATIE VOOR
EXCLUSIEF WOONCOMPLEX IN AMSTELVEEN
In de april-editie van Installatie & Bouw lieten we het al optekenen: project Up Mountain rijst op boven het Handelsplein in Amstelveen. Momenteel
wordt de laatste hand gelegd aan dit exclusieve woongebouw met zes woonlagen en 45 appartementen. In opdracht van bouwkundig
aannemer AKOR zorgt ventilatiespecialist Duco voor een gezond binnenklimaat in alle appartementen.
Tekst en beeld Duco
Up Mountain is een appartementsgebouw met exclusieve
nieuwbouwappartementen, gerealiseerd
bovenop de nieuwe parkeergarage van Hudson’s
Bay. Met ruime, omgaande balkons en een schakering
aan grote terrassen verheft dit woongebouw
zich als een dynamisch bergdorp boven het
winkelgebied. De gevels met grote glaspartijen
zijn voorzien van aluminium kozijnen en triple
beglazing. Om een aangenaam binnenklimaat te
creëren, kon een intelligent ventilatiesysteem niet
ontbreken. De ontwikkelaar koos heel bewust voor
een vraaggestuurd natuurlijk ventilatiesysteem.
Natuurlijke ventilatie met
zonesturing
“Ventilatiesystemen worden steeds meer vraaggestuurd”,
vertelt Keimpe van der Wal, technisch
‘Ventilatiesystemen worden steeds
meer vraaggestuurd’
commercieel adviseur bij Duco. “Hierbij wordt
alleen geventileerd als het daadwerkelijk nodig
is. Vraaggestuurde systemen leveren al een fikse
energiebesparing op ten opzichte van continu
draaiende ventilatiesystemen. Door gebruik te maken
van natuurlijke luchtstromen kan er nóg meer
bespaard worden op energie. De DucoBox Focus
met zonesturing vormt het kloppend hart van het
systeem. Deze ventilatiebox met interne regelkleppen
onderscheidt zich van een traditionele ventilatiebox
door regeling op de luchtafvoer per ruimte.
Zonaal ventileren leidt tot kleinere ventilatiehoeveelheden
en dus minder ‘ventilatieverliezen’. Het
verwarmingsgebruik wordt zo tot een minimum
herleid. Het resultaat? Een optimaal thermisch
comfort in alle leefruimtes. Elektronisch gestuurde
toevoerroosters voorzien de droge ruimtes van
verse buitenlucht.”
Elektronisch gestuurde susroosters
“De uitdaging bestond erin om het ventilatierooster
discreet te integreren in de triple beglazing van
46 | INSTALLATIEENBOUW.NL

UP MOUNTAIN AMSTELVEEN
Om een aangenaam binnenklimaat te creëren, kon een intelligent ventilatiesysteem niet ontbreken.
de schuifpuien”, gaat van der Wal verder. “Voor
woongebieden langs drukke invalswegen, waar
geluidsoverlast een rol speelt, vormen suskasten
de perfecte oplossing. Ze voorzien de ruimte continu
van goed geventileerde lucht en dat zonder
geluidsoverlast (demping tot 35 dB). Voor Up
Mountain bedachten we een custom-made oplossing
met elektronisch gestuurde susroosters. Het
rooster TronicMiniMax werd voor dit project op
het glas geplaatst, waardoor hij zich perfect leent
voor schuifpuien. De actief sluitende aluminium
klep voorkomt bovendien fluittonen bij over- of
onderdruk in hoogbouw. Met dit susrooster ervaren
de bewoners binnenshuis zowel een prettige,
natuurlijke ventilatie als een aangename rust.” ❚
DucoTronic System
De ultieme vorm van vraaggestuurde ventilatie
Up Mountain - Amstelveen
BENG-proof met vraaggestuurde ventilatie? Natuurlijk!
100% automatische toe- & afvoer op basis van CO 2
& vocht.
Minimaliseer installatie- en inregeltijd
We inspire at www.duco.eu
INSTALLATIEENBOUW.NL | 47
Installatie en Bouw_197x130mm.indd 12 17/07/2020 13:48

HARDERWIJK AWL-TECHNIEK B.V.
ENERGIENEUTRALE NIEUWBOUW
VOOR HIGHTECH MACHINEBOUWER
AWL-Techniek B.V. uit Harderwijk, systeemintegrator van geautomatiseerde hightech machines, besloot in 2017 dat het tijd was voor een nieuw
hoofdkantoor. Nadat in oktober 2019 de realisatie van de 14.000 m² grote fabriek werd afgerond, volgde onlangs de oplevering van het 8.500
m² tellende kantoordeel. Het resultaat: een gebouw dat voor nu én in de toekomst optimaal is afgestemd op de activiteiten van de Veluwse
machinebouwer. Leertouwer uit Barneveld verzorgde als bouwteampartner en adviseur alle installaties op het gebied van elektrotechniek,
veiligheid en ICT.
Tekst Chris Elbers |
Beeld Leertouwer en AWL-Techniek B.V.
Intensieve samenwerking in het bouwteam heeft
aan de Keplerstraat in Harderwijk een parel van
een gebouw opgeleverd. Projectmanager Utiliteit
Henri Siemelink, namens Leertouwer nauw bij het
uitdagende project betrokken, is dan ook apetrots
op het eindresultaat. Een score die niet alleen is
neergezet dankzij de inbreng van een gevarieerde
en uitgebreide expertise, maar ook door een goede
samenwerking tussen alle betrokken partijen.
‘We benaderen elke opdracht vanuit het
oogpunt van de opdrachtgever’
“Wanneer je als bouwteampartner vanaf het begin
bij een project betrokken bent, ben je beter in
staat om de wensen en eisen van de opdrachtgever
in kaart te brengen en vervolgens efficiënt te
vertalen naar de beoogde oplossing. Daarvan is
dit gebouw andermaal het bewijs.”
48 | INSTALLATIEENBOUW.NL

AWL-TECHNIEK B.V. HARDERWIJK
‘Het nieuwe
hoofdkantoor klinkt
als een klok. In alle
opzichten’
Het centrale trappenhuis bij het kantoor.
Optimale integratie
Het nieuwe hoofdkantoor van AWL klinkt als een
klok. In alle opzichten. Zo is het gebouw officieel
geclassificeerd als energieneutraal en vindt verwarmen
en koelen plaats door middel van een
WKO-installatie met warmtepompen. Mede hierdoor
kon het gebouw volledig gasloos worden
opgeleverd. Verder is op het dak voorzien in zo'n
3.500 zonnepanelen, die gezamenlijk een maximaal
vermogen leveren van 1,15 megawatt. Van
der Poel Architecten, Dijkham bouw, Alferink van
Schieveen, Hollander Techniek (verantwoordelijk
voor de W-installaties), Studio Wederzijds, EeStairs,
Intermontage en Leertouwer hebben samen
mooi werk geleverd. Gebaseerd op de bedrijfsmissie
'Duurzaam verbinden' lag bij Leertouwer
vanzelfsprekend de focus op het optimaal integreren
van de elektrotechnische, beveiligings- en
ICT-installaties. “Wat de elektra betreft, hebben
we de in LED uitgevoerde verlichting en alle werkplekaansluitingen
verzorgd”, somt Siemelink de
highlights op. “Op veiligheidsgebied zijn door
ons de installaties voor inbraakbeveiliging, ontruiming,
brandmelding, toegangscontrole, noodverlichting
en CCTV gerealiseerd. Met het plaatsen
Een gedeelte van de in totaal 3.500 PV-panelen.
van patchkasten en een MER-ruimte hebben we
een solide basis gelegd voor de infrastructuur van
de ICT-voorzieningen. Daarnaast heeft Leertouwer
de systeemvloer van het kantoordeel, de bandrasterarmaturen,
het vlakbandbekabelingssysteem en
een spanningsrail met aftakkasten gemaakt. Tevens
hebben we als projectcoördinator alle bouwkundige,
werktuigbouwkundige en elektrotechnische
clashes opgelost. Last but not least tekenden
we voor de afstemming met AWL zélf, de interieurarchitect
en verschillende toeleveranciers.”
Comfort
De opsomming tekent de veelzijdigheid en aanpak
van Leertouwer, dat binnen de markten wonen,
werken, zorg en industrie al meer dan 90
jaar succesvol aan de weg timmert. “We benaderen
elke opdracht vanuit het oogpunt van de
opdrachtgever en stellen alles in het werk om het
comfort van de klant te vergroten met een functionele,
slimme en toekomstbestendige installatie”,
zegt Siemelink. “Daar zetten onze ruim 170 specialisten
zich elke dag weer voor in.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 49

HARDERWIJK AWL-TECHNIEK B.V.
CUSTOMIZED REGELTECHNIEKEN VOOR
NIEUWBOUW AWL-TECHNIEK B.V. IN HARDERWIJK
Op de Lorentz III in Harderwijk is net voor de bouwvak de nieuwe, hypermoderne montagefabriek met hoofdkantoor van systeemintegrator
AWL-Techniek B.V. opgeleverd. De nieuwbouw van de specialist in algemene machinebouw, productieautomatisering en lasmachinebouw is
ontworpen door Van de Poel Architecten. Dijkham bouw was verantwoordelijk voor de bouwkundige werkzaamheden. Leertouwer nam de
elektrotechnische installaties voor zijn rekening, terwijl Hollander Techniek alle werktuigbouwkundige installaties realiseerde. Inclusief bijbehorende
regeltechnieken. Het pand is officieel geclassificeerd als energieneutraal en functioneert volledig all-electric. Op het dak zijn circa
3.800 zonnecellen gemonteerd.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Hollander Techniek en Belimo
“Voor de verwarming en koeling van de diverse
ruimtes is een warmte-koudeopslagsysteem met
twee open bronnen gerealiseerd, in combinatie
met warmtepompen”, vertelt Björn Vijge, werkvoorbereider
bij Hollander Techniek. “Vanuit de
technische ruimte worden warmte en koude via
diverse distributiegroepen en middels Belimo
vlinderkleppen, regelafsluiters en druksensoren
door het pand verspreid. Als afgiftesysteem in de
ruimtes is gekozen voor een BaOpt-systeem, dat
functioneert op basis van luchtdruksturing. Hierdoor
kan tochtvrij geventileerd worden, zonder
klimaatklachten.” Bovendien worden temperatuur
en CO 2
-niveau perfect gecontroleerd, vertelt
hij. “Luchtbehandelingskasten op het dak zorgen
voor de toevoer van voldoende verse lucht, die
steeds op een basistemperatuur wordt aangeboden.
Naar wens kan de lucht per ruimte en met
behulp van Priva regelaars en Belimo drukonafhankelijke
kogelkranen, servomotoren op de
luchtkleppen en temperatuur en CO 2
kanaalsensoren
worden naverwarmd. Vervolgens wordt de
geconditioneerde lucht middels luchtroosters de
ruimte ingeblazen.”
Hoge kwaliteit, efficiënte montage
Om een hoge kwaliteit en efficiënte montage te
borgen, zonder faalkosten, werkt Hollander Techniek
sinds enkele jaren met gestandaardiseerde,
integrale oplossingen en een vaste poule van
leveranciers. “We hebben actief gezocht naar
leveranciers die geen losse producten maar totaalconcepten
aanbieden”, aldus Vijge. “Eén van
deze leveranciers is Belimo, waarmee we in het
verleden al vele projecten succesvol hebben uitgevoerd.
Doordat we steeds met dezelfde producten
werken, kunnen we sneller en efficiënter werken.
Engineering en montage worden aanzienlijk vergemakkelijkt,
zeker in combinatie met de customized
productoplossingen.”
Dankzij een 3 meter lange kabel en WAGO-stekers kunnen de Belimo regelafsluiters, vlinderkleppen,
drukonafhankelijke kogelkranen, temperatuur en CO 2
kanaalsensoren en druksensoren plug-and-play met de
connectoren van de Roombox gekoppeld worden.
Voor de montage van de naregelingen moest Hollander
Techniek tot voor kort alle regelafsluiters,
vlinderkleppen, drukonafhankelijke kogelkranen,
temperatuur en CO 2
kanaalsensoren en druksensoren
separaat en in het werk bekabelen en
aansluiten, met als gevolg veel montage-uren op
de bouw en mogelijke aansluitfouten. “In nauwe
samenwerking met Belimo, Priva en WAGO hebben
wij hier een oplossing voor ontwikkeld, in de
vorm van een Roombox waarin alle Priva naregelcomponenten
eenvoudig ingepast kunnen worden.
De naregelingen worden door onze afdeling
paneelbouw bedraad naar de WAGO-connectoren,
waarna we in het werk alleen nog de box moeten
plaatsen.” De afdeling Customized Products van
Belimo levert alle regelafsluiters, vlinderkleppen,
drukonafhankelijke kogelkranen, temperatuur en
CO 2
kanaalsensoren en druksensoren just-in-time
en volledig customized aan, inclusief een 3 meter
lange kabel en voorzien van WAGO-stekers,
waarna zij plug-and-play met de connectoren van
de box gekoppeld kunnen worden. “De stekers
kunnen op slechts één manier worden aangesloten,
waardoor faalkosten én montagetijden flink
gereduceerd worden.”
Customized Products als oplossing
voor uitdagingen in de branche
Alle corrigerende organen en sensoren kunnen
op de Customized Products afdeling van
Belimo op specifieke klanteisen worden voorbereid,
vertelt Danny de Laater, Manager
50 | INSTALLATIEENBOUW.NL

AWL-TECHNIEK B.V. HARDERWIJK
Belimo temperatuursensoren.
Technical Support bij Belimo. “Na goedkeuring
van de klant zorgt Belimo voor de definitieve
werkbladen, waarna de medewerkers van sociale
werkplaats De Voorwerkers in Arnhem
de software, montage en labeling van de producten
verzorgen. Dankzij deze voorbereiding
is minder arbeid en (uit)zoektijd op de bouw
nodig. Bovendien worden een hoge elektrische
en hydraulische kwaliteit geborgd. Alle producten
worden voor uitlevering getest op o.a.
functionaliteit en lekdichtheid. Ook werken
we uitsluitend met gerenommeerde merken,
waardoor faalkosten tijdens de uitvoering geminimaliseerd
worden. Conform alle Belimoproducten
wordt ook op de Belimo Customized
Products standaard 5 jaar garantie afgegeven.”
Een pilot met de customized producten van Hollander
Techniek, Belimo, Priva en WAGO werd
reeds uitgevoerd in 2019, in de nieuwe showroom
‘Engineering en montage worden
aanzienlijk vergemakkelijkt,
zeker in combinatie met de customized
productoplossingen’
van Dusseldorp BMW MINI in Oostzaan. Vervolgens
zijn nog enkele zaken gefinetuned, waarna
medio 2019 de nieuwbouw van Bredenoord in
Apeldoorn customized is uitgevoerd, gevolgd
door de nieuwbouw van AWL in Harderwijk. Volgens
dezelfde werkwijze wordt op dit moment
de laatste hand gelegd aan het Hermann Wesselink
College in Amstelveen, waar een combinatie
van Waterloo VAV-boxen en naverwarmers
wordt toegepast. “Binnenkort zal men starten
Belimo 3-weg vlinderklep oplossing.
met het inregelen van alle customized naregelproducten,
zoals de Belimo PIQCV drukonafhankelijke
kogelkranen voor de naverwarmers
en Belimo LMV-D3-MP Compact voor de VAVboxen”,
aldus De Laater. “Ook op VAV-gebied
blijven wij onze producten innoveren. Dit heeft
recent geleid tot de introductie van de Belimo
NG VRU volumestroomregelaar, die zowel statisch
als dynamisch kan meten en volledig vrij
programmeerbaar is.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 51

HARDERWIJK AWL-TECHNIEK B.V.
Een CIAT Opera drycooler met een thermisch vermogen van 192 kW op het dak van de nieuwbouw geeft eventuele overtollige warmte af aan de buitenlucht en
houdt het WKO-systeem in balans.
TOTAALCONCEPT VOOR VERWARMEN EN KOELEN
Of het nu gaat om het ontwerpen van producten of verfijnen van systemen: het team van CIAT steekt al haar tijd en energie in het ontwikkelen
van op maat gemaakte, efficiënte en duurzame systemen, waarbij comfort gewaarborgd blijft. Het totaalconcept dat onlangs werd geleverd
voor de nieuwe, hypermoderne montagefabriek met hoofdkantoor van systeemintegrator AWL-Techniek B.V. in Harderwijk is hiervan een
sprekend voorbeeld. In onderaanneming van installateur Hollander Techniek heeft CIAT de best passende warmtepompen, drycooler en platenwisselaars
geadviseerd, geleverd, getest en in bedrijf gesteld.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld CIAT
“De nieuwbouw functioneert volledig energieneutraal
en all-electric, dankzij een WKO-systeem
met twee warmtepompen, lage temperatuur
vloerverwarming en vloerkoeling in hallen, hoogrendement
warmtewielen in de luchtbehandelingskasten
en zonnepanelen op het dak”, vertelt
Theo Dikkers, projectleider bij Hollander Techniek.
“Voor een belangrijk deel van deze technieken
hebben wij CIAT als leverancier geselecteerd. CIAT
levert namelijk hoogwaardige producten. Bovendien
worden wij van offertetraject tot en met oplevering
en nazorg altijd goed en snel geholpen.”
Hoge warmtelast
“In de voorfase en op basis van de warmteberekeningen
van Hollander Techniek hebben wij de
watertrajecten, het vermogen en de capaciteit van
onze warmtepompen berekend en de best passen-
‘De nieuwbouw functioneert volledig
energieneutraal en all-electric,
dankzij een WKO-systeem met twee
warmtepompen, lage temperatuur
vloerverwarming en vloerkoeling,
hoogrendement warmtewielen in de
luchtbehandelingskasten en
zonnepanelen op het dak’
52 | INSTALLATIEENBOUW.NL

AWL-TECHNIEK B.V. HARDERWIJK
de systemen voor dit project geselecteerd”, vertelt
Theo van den Bosch, Verkoop Adviseur bij CIAT Nederland.
“In de montagefabriek van AWL-Techniek
B.V. komt veel warmte vrij. Om deze warmte efficiënt
weg te koelen, hebben wij twee DYNACIAT
Power LG-LGP 800 water/water-warmtepompen
geleverd, met een koelvermogen van 210 kW per
stuk. De warmtepompen voor binnenopstelling
zijn geïnstalleerd in de technische ruimte op de
begane grond, waar ook de PWB platenwisselaars
van CIAT zijn geïnstalleerd. De platenwisselaars
winnen een selecte hoeveelheid warmte terug uit
de afgezogen binnenlucht en slaan deze op, voor
bijvoorbeeld de verwarming van de kantoren. Een
CIAT Opera drycooler met een thermisch vermogen
van 192 kW op het dak van de nieuwbouw
geeft eventuele overtollige warmte af aan de buitenlucht
en houdt het WKO-systeem in balans.”
Prettige samenwerking
“Hollander Techniek heeft de installatie van de
systemen verzorgd, waarna CIAT de tests en inbedrijfstelling
voor zijn rekening nam”, aldus Van
den Bosch. “Bovendien heeft CIAT waar nodig
technische ondersteuning verleend.” Dikkers:
“Omdat we goed bekend zijn met de technieken,
is de installatie probleemloos verlopen. We kijken
dan ook terug op een prettig project.” ❚
Om de warmte efficiënt weg te koelen, zijn twee DYNACIAT Power LG-LGP 800 water/water-warmtepompen
geleverd, met een koelvermogen van 210 kW per stuk.
AANBIEDER VAN TOTAALOPLOSSINGEN
ONZE WERELD DRAAIT OM SYSTEMEN
Wij bieden een
compleet assortiment
apparatuur voor de
HVAC branche dat is
ontworpen om samen
te werken. Met onze
geïntegreerde krachtige
productiefaciliteiten
kunnen we een optimale
ontwikkeling van onze
wereldwijde systeemoplossingen
garanderen.
COMFORT
UNITS
CIATCONTROL
AIR HANDLING UNITS
CHILLERS, HEATPUMPS
HEAT EXCHANGERS
MONITORING
THERMAL ENERGY
STORAGE
DRYCOOLERS
FREE-COOLING
ciat.nl
272cia Total Solutions_I+B-197x130_NL.indd 1 14/08/2020 07:03
INSTALLATIEENBOUW.NL | 53

HARDERWIJK AWL-TECHNIEK B.V.
Verhoogde vloeren geven
installateurs alle ruimte
Dat een hechte samenwerking leidt tot een efficiënt werkproces en een perfect eindresultaat, werd wederom bewezen tijdens de bouw van de
nieuwe hoofdvestiging van AWL-Techniek B.V.. In opdracht van installatiebedrijf Leertouwer voorzag PBS Holland het fonkelnieuwe gebouw van
diverse hoogwaardige verhoogde vloeren. Een specialisme waarmee het bedrijf al ruim 40 jaar succesvol aan de weg timmert.
Tekst Chris Elbers | Beeld PBS Holland
PBS Holland uit Oss is in Nederland toonaangevend op het gebied van verhoogde
vloeren voor kantoren, datacenters, cleanrooms, technische ruimtes,
natte ruimtes en tribunes. Qua ontwikkeling, productie én een vakkundige
installatie in eigen beheer. “De voordelen van een verhoogde vloer zijn legio”,
zegt projectleider Martijn van der Hoeven namens PBS Holland. “Allereerst
hoef je de bouwkundige vloer niet af te werken. Daarnaast is er alle ruimte
voor het netjes wegwerken van elektra-, data- en ventilatievoorzieningen. Bovendien
zijn de meeste vloerpanelen uitneembaar, zodat je snel en gemakkelijk
toegang hebt tot de installaties.”
Diverse vloeroplossingen
PBS Holland bracht in het pand in totaal 6.000 m² vloerveld aan. “Voor de
kantoordelen hebben we spaanplaatpanelen met een melamine afwerking
gebruikt”, aldus Van der Hoeven. “Dit zijn modulaire, uitneembare vloerpanelen
die uitermate geschikt zijn voor stoffering achteraf. De natte ruimtes
en gangzones zijn voorzien van calciumsulfaat panelen met een messing
groefverbinding. Deze elementen zijn met elkaar verlijmd en zorgen daardoor
voor een vochtdicht en naadvrij geheel. Tot slot hebben we in de serverruimte
spaanplaatpanelen met een aluminium onderlaag en een marmoleum
toplaag toegepast. Hoogwaardige afwerkingen die spanningsvelden
PBS Banner 85x220cm v5_new.pdf 1 03-09-20 11:19
onder de vloerdelen voorkomen.” ❚
VERHOOGDE VLOEREN
Toepassingsgebieden
Voorbeeld datacenter.
TOEPASSINGEN
VERHOOGDE VLOEREN
Toepassing: kantoren
VERHOOGDE VLOEREN
Toepassing: cleanroom
‘De voordelen van
TOEPASSINGEN
een verhoogde vloer
zijn legio’
TOEPASSINGEN
VERHOOGDE VLOEREN
Toepassing: technische ruimte
Voorbeeld natte ruimte.
www.pbsholland.com
54 | INSTALLATIEENBOUW.NL
Naamloos-1 1 04-09-20 09:21

SWEGON GOLD
de nieuwe generatie luchtbehandelingsunits
Vele jaren van geavanceerde productontwikkeling
met als resultaat:
● standaard meer regeltechnische
mogelijkheden
● waardoor voor elk project
toepasbaar
● nu ook leverbaar met koeling en
verwarming d.m.v. geïntegreerde
warmtepomp
www.auerhaan-klimaattechniek.nl
0320 286 181
Naamloos-1 1 04-09-20 14:54
Benelux
Isoleren met Aeroflex is een koud kunstje!
Bestel
online!
Platinastraat 21 | NL - 8211 AR Lelystad | www.aeroflex.nl | info@aeroflex.nl | 0320 286 196
Naamloos-1 1 04-09-20 14:53

TIENDEVEEN
MEERVALKWEKERIJ BOOIJINK
EEN OPTIMALE, STABIELE KWEEKWATERKWALITEIT, TEGEN EEN MINIMAAL ENERGIEGEBRUIK
‘ALS EEN VIS IN HET WATER,
DANKZIJ NIEUWE KLIMAAT- EN REGELSYSTEMEN’
Specialist in gebouwbeheer en prestatieborging BRControls heeft begin juni een nieuwe vestiging geopend in Drachten. Vanaf de Fahrenheitlaan
6B zullen onder meer de noordelijke provincies Friesland, Groningen, Drenthe en een deel van Flevoland worden bediend. “Het
nieuwe verkoopkantoor geeft ons de mogelijkheid om nog dichter op onze klanten te zitten en onze relaties nog verder te versterken”,
vertelt vestigingsleider, accountmanager en eerste aanspreekpunt voor klanten Albertus Boonstra. “Dat dit gewaardeerd wordt, bewijzen de
aansprekende projecten die we inmiddels gegund hebben gekregen. Zoals diverse sportlocaties en utiliteitsprojecten in en rond Groningen en
diverse utiliteitsprojecten in Assen. Op dit moment zijn we bovendien betrokken bij de renovatie en uitbreiding van meervalkwekerij Booijink
in Tiendeveen, gemeente Hoogeveen, dat we in nauwe samenwerking met onze partner Installatie Expertise Nijboer uit Marum realiseren.”
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld BRControls
“In de bestaande bouw van meervalkwekerij Booijink waren de conventionele
installaties voor verwarming en ventilatie aan het eind van
hun levensduur gekomen”, vertelt Durk Nijboer, directeur-eigenaar van
Installatie Expertise Nijboer. “Daarom worden deze installaties éénop-één
vervangen door vergelijkbare, moderne en zeer energetische
systemen, waarbij optimalisatie, verduurzaming en automatisering centraal
staan. De nieuwe systemen worden bovendien doorgezet naar de
uitbreiding, waarvoor we tevens alle regeltechniek en de elektrische
infrastructuur verzorgen.”
‘De regeltechniek beheert
niet alleen de temperaturen
van het kweekwater, maar
bijvoorbeeld ook de pH-waarde
en waterniveaus in de
circa 80 bassins’
Automatische bewaking en beheer van de
kweekwaterkwaliteit
Uniek aan dit project is dat niet alleen de klimaatinstallaties, maar ook de
kwaliteit van het kweekwater voor de vissen volledig automatisch wordt
bewaakt en beheerd, vertelt Nijboer. “De regeltechniek beheert niet alleen
de temperaturen van het kweekwater, maar bijvoorbeeld ook de pH-waarde
en waterniveaus in de circa 80 bassins. Aan deze techniek zijn bovendien
alle alarmeringen gekoppeld. Afwijkende waardes automatisch doorgemeld
naar de viskwekers, die direct passende actie kunnen ondernemen. Daarmee
wordt een optimale waterstabiliteit geborgd.”
Gelijkwaardige relatie
Voor de regeltechniek heeft Installatie Expertise Nijboer een beroep gedaan
op BRControls, waarmee zeer regelmatig projecten worden uitgevoerd. “BR-
Controls is een prettige partij om mee samen te werken”, benadrukt Nijboer.
“Onze relatie is gelijkwaardig. De producten zijn bovendien van een zeer
hoge kwaliteit en (grotendeels) universeel. Daarom lenen zij zich, naast
kantoorgebouwen, scholen, sporthallen en zwembaden, ook uitstekend voor
toepassing in een viskwekerij.”
Albertus Boonstra, vestigingsleider van BRControls in Drachten.
Installatie Expertise Nijboer maakte een ontwerp voor de nieuwe installaties,
op basis waarvan BRControls de best passende regeltechniek adviseerde.
“Gekozen werd voor de flexibele en vrij programmeerbare BRC-46 centrale
56 | INSTALLATIEENBOUW.NL

MEERVALKWEKERIJ BOOIJINK TIENDEVEEN
Met de BRT-35 multisensor biedt BRControls een totaalconcept voor ruimteregeling.
primaire systeemcontrollers en RIO I/O modules, waarmee het kweekwater
geïntegreerd wordt beheerd en beheerst. Daarbij wordt onderscheid
gemaakt in diverse secties/bassins met vader- en moedervissen, viseieren,
kraamdieren, et cetera, die uiteenlopende kweekwaterwaardes vereisen.”
Begin juni is Installatie Expertise Nijboer gestart met de engineering van de klimaatinstallaties
en BRControls regeltechnieken. Vijf weken later al volgden de
eerste werkzaamheden. Medio september moet het project worden opgeleverd.
“Vanaf dat moment kunnen alle installaties ook op afstand (webbased) worden
beheerd en beheerst”, aldus Nijboer. “Door meervalkwekerij Booijink zelf,
maar ook op onze locatie in Marum, waar we de bewaking en fijne afstemming
Gekozen werd voor de flexibele en vrij programmeerbare BRC-46 centrale primaire
systeemcontrollers en RIO I/O modules van BRControls, waarmee het kweekwater
geïntegreerd wordt beheerd en beheerst.
van de installaties verzorgen. Daarmee is de meervalkwekerij verzekerd van een
duurzame en volledig geautomatiseerde installatie, die tegen een minimaal
energiegebruik zorgt voor een uitstekende, stabiele kweekwaterkwaliteit.” ❚
680ppm 44%
Directeur
21.5°C
09:41
Comfort
21.0°C
+1.5°C
status
INSTALLATIEENBOUW.NL | 57

ZAANDAM HORDIJK VERPAKKINGEN BV
FLINKE ELEKTROTECHNISCHE VOORZIENINGEN
VOOR NIEUWBOUW HORDIJK VERPAKKINGEN BV
Aan de Daalderweg in Zaandam is begin juni de nieuwbouw van Hordijk Verpakkingen BV bouwkundig opgeleverd. Het nieuwe bedrijfspand is
ontworpen door Habeon Architecten en bestaat uit een hal van 22.500 m² met een kantoor van circa 1.300 m², tegenover de reeds bestaande
fabriek. In opdracht van Hordijk Beheer BV heeft Bosma & Bronkhorst BV de complete elektrotechnische installatie voor de nieuwbouw
ontworpen en gerealiseerd. Op dit moment is de Zaandamse totaalleverancier en system integrator bovendien betrokken bij de verhuizing van
de extruders, thermovorm- en andere machines naar de nieuwbouw.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Bosma & Bronkhorst BV
Bosma & Bronkhorst BV ontwerpt, realiseert, installeert, onderhoudt en renoveert
elektrotechnische installaties, aandrijfsystemen en technische automatiseringssystemen.
“Voor de nieuwbouw van Hordijk Verpakkingen BV hebben
wij onder andere de licht- en krachtinstallaties, de alarminstallatie, de camerainstallatie
en een uitgebreid datanetwerk met glasvezel- (distributienet) en
koperbekabelingen (werkplekken) verzorgd”, vertelt Gertjan Esser, projectleider
bij Bosma & Bronkhorst BV. “Het datanetwerk beschikt over meer dan
300 aansluitingen en is middels een glasvezelverbinding verbonden met de
bestaande bouw aan de overzijde. Bovendien hebben we de elektrische distributiesystemen
voor het machinepark gerealiseerd, dat met een vermogen van
10 MW één van de grootste installaties van de gemeente Zaanstad betreft.
Aan de Daalderweg in Zaandam is begin juni de nieuwbouw van Hordijk
Verpakkingen BV bouwkundig opgeleverd.
Veilige elektrotechnische installaties voor
bedrijfsmatig vastgoed.
Bosma & Bronkhorst B.V. is uw partner voor elektrotechnische
installaties op maat. Uw bedrijfsgebouw maken wij
slim, comfortabel, veilig en duurzaam.
Door van begin af aan betrokken te zijn, komen we samen
met andere ketenpartners tot een optimaal ontwerp dat
afgestemd is op uw specifieke situatie, eisen en wensen.
Met Bosma & Bronkhorst B.V. als partner kunt u in de komende
decennia zorgeloos produceren en succesvol ondernemen.
Bosma & Bronkhorst B.V. | Aris van Broekweg 14 | 1507 BB Zaandam
tel: 0756531500 | www.bosma-bronkhorst.nl
In opdracht van Hordijk Beheer BV heeft Bosma & Bronkhorst BV de complete
elektrotechnische installatie voor de nieuwbouw ontworpen en gerealiseerd.
Om een optimale, veilige en flexibele energiedistributie te borgen, met minimale
ophangingen en kabelgoten, is 70% van de installatie uitgevoerd met
1.250 Ampère railkokers.”
Voordat de nieuwbouw in Zaandam in gebruik kan worden genomen, moeten
alle machines naar de Daalderweg worden verhuisd. Bosma & Bronkhorst BV
verzorgt de elektrotechnische werkzaamheden hiervoor. Van het veilig afkoppelen
van de systemen op de oude locatie tot en met het opbouwen, testen
en inbedrijfstellen in de nieuwe bedrijfshal. ❚
58 | INSTALLATIEENBOUW.NL

HORDIJK VERPAKKINGEN BV ZAANDAM
PROJECTSPECIFIEKE BUSBAR-ELEMENTEN
VOOR HORDIJK VERPAKKINGEN BV
Alle verbindingen tussen de transformatoren en laagspanningsverdelers bij Hordijk Verpakkingen BV, evenals de voeding van de extruders,
thermvorms, brekers, compressoren, koelinstallaties en andere zware apparatuur zijn gerealiseerd met EAE Busbar-systemen. De 5 stuks
transformatoren (2.500 kVA per stuk) worden via een 4.000 A Busbar-systeem verbonden met de laagspanningsverdelers.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Busbar Systems
“Aangezien deze Busbar-verbindingen vanaf het trafostation deels door de
buitenlucht moesten lopen, hebben wij in samenwerking met leverancier EAE
een speciaal Busbar-element ontwikkeld: een geprefabriceerde combinatie
van het CRA-systeem (giethars behuizing, IP68) en het KXA-systeem (metalen
behuizing, IP55)”, vertelt Patrick Burger, projectmanager bij Busbar Systems.
“We konden het buitentraject overbruggen met het waterdichte en met
giethars omsloten deel en vervolgens relatief eenvoudig koppelen aan het
Busbar-element in de laagspanningsruimte, zonder ter plaatse een gietharskoppeling
te hoeven afgieten.”
Vanaf de laagspanningsverdelers loopt een 11-tal Busbar-systemen het gebouw
in, voorzien van aftakkasten om de verschillende zware afnemers te
voeden, aldus Arnoud Veen, montageleider bij Busbar Systems. “Hierbij moesten
lange lengtes worden overbrugd, tot soms wel enkele honderden meters.
Vanwege de compactheid en zeer lage spanningsverliezen zijn Busbar-systemen
hiervoor ideaal geschikt. De uitvoering van dit project is wat ons betreft
goed verlopen. De samenwerking met Bosma & Bronkhorst BV verliep prettig,
dankzij een goede voorbereiding, korte communicatielijnen en een flexibele
‘hands-on’ mentaliteit bij alle betrokkenen. Wij hebben veel Busbar-materialen
op voorraad liggen, waardoor we korte levertijden kunnen garanderen
‘We moesten lange lengtes
overbruggen, tot soms wel
enkele honderden meters’
en – in het geval van aanlopers tijdens de bouw – snel kunnen handelen.
Dit voorkomt onnodige levertijdstress bij de installateur, eindklant en betrokken
personen binnen onze eigen Busbar-organisatie. Ondanks de bijzondere
periode waarin dit project werd uitgevoerd, middenin de coronacrisis, zijn de
gestelde opleverplanningen dan ook gehaald.” ❚
EAE KXA Busbar-systeem.
Busbar Systems
Banterij 10
1046 AN Amsterdam
tel. : 0299-371557
email : busbar@busbar.nl
website : www.busbar.nl
INSTALLATIEENBOUW.NL | 59

Wij zijn dé klimaatspecialist die bouwt volgens het OBO-principe:
Aandacht
Praktisch
Waardevast
Betrouwbaar
Kwaliteit
Lidl Oosterhout
Hello Fresh Bleiswijk
Medisch Centrum
Hoogezand-Sappemeer
Somfy Hoofddorp
Kortom, van begin tot eind én in de toekomst staat
Top Installatiegroep voor u klaar!
Uw gebouw, onze zorg!

Simply love
at first sight
2N® INDOOR VIEW
Het belangrijkste kenmerk van de 2N® Indoor View antwoordunit is een 7" touchscreen met een brede
kijkhoek. Het touchscreen van gehard glas en het stijlvolle ontwerp zijn de perfecte keuze voor elk luxe
woonproject. Om het apparaat te installeren heeft u alleen een UTP-kabel en een installatiebox nodig.
Ons op maat gemaakte besturingssysteem is uw garantie voor een betrouwbare werking en een
eenvoudige configuratie.

THEMA TOEGANGSCONTROLE
62 | INSTALLATIEENBOUW.NL

TOEGANGSCONTROLE THEMA
De klimaatbewuste
toegangscontrole
voor gebouwen
In ons dagelijks leven denken we steeds vaker na over de vraag hoe we minder afval kunnen produceren en onze CO 2
-uitstoot kunnen verlagen.
We kiezen voor minder verpakkingsmateriaal, afvalscheiding, composteren, carpoolen en thuiswerken. De bouwsector doet het op dat vlak
echter nog niet altijd even goed. Van alle sectoren produceert de bouw het meeste afval. Gelukkig komen er steeds meer klimaatvriendelijke
en toegankelijke producten op de markt. De intercomsystemen van Intratone zijn daar het bewijs van.
Tekst en beeld Intratone
Iedereen moet zijn steentje bijdragen om de klimaatveranderingen
af te remmen. Hittegolven en
hevige regenbuien zoals in de afgelopen zomer
zullen de komende jaren regelmatiger voorkomen
en langduriger aanhouden. Veel huishoudens
doen al hun best om milieubewuster te leven. We
scheiden ons afval, installeren zonnepanelen of
warmtepompen, isoleren onze huizen en denken
na bij het doen van boodschappen. Zijn al die verpakkingsmaterialen
wel echt nodig?
Bouwsector produceert
meeste afval
De bouwsector produceert verreweg het meeste
afval in Nederland. Dat blijkt uit de gereviseerde
Materiaalmonitor 2014-2016 van het Centraal Bureau
voor de Statistiek. Bijna een kwart van alle
productie in de bouw bestaat uit afval. Daarbij
wordt sloopafval bij de afbraak van gebouwen
nog niet eens meegenomen. De Europese bouwsector
produceert 46 ton afval per jaar, waarvan
90 procent afkomstig is van deconstructie- en
saneringswerkzaamheden.* Europese richtlijnen
en de energietransitie wet van 2015 stellen een
ambitieus doel voor de sector: 70 procent van het
afval moet gerecycled worden. Een enorme uitdaging
voor een complex probleem.
*Cijfers Fédération Française du Bâtiment
(Franse bouwfederatie)
Bouw kan kampioen afvalbesparing
en recycling worden
Waar veel afval geproduceerd wordt, kan ook veel
winst behaald worden. Dat besef heeft ook in de
bouw voet aan de grond gekregen. Uit de Materiaalmonitor
van het CBS blijkt namelijk ook dat
‘Waar veel afval geproduceerd wordt, kan
ook veel winst behaald worden’
de sector van alle bedrijfstakken de meeste gerecyclede
materialen gebruikt. Van alle gebruikte,
gerecyclede materialen wordt meer dan de helft
ingezet in de bouw. We zijn dus op de goede weg,
maar het kan nog veel beter. Het beste afval is
het afval dat we niet produceren. Dit uitgangspunt
ligt aan de basis van de productontwikkeling
bij de draadloze intercomoplossingen van
Intratone. Elk jaar worden meer dan 150.000
nieuwe intercomtoestellen ingebouwd. Een bekabelde
installatie bij een gebouw met 16 appartementen
levert de volgende hoeveelheid afval op:
● 1.920 gram plastic
● 4.800 gram elektronica
● 320 meter kabel om het apparaat te installeren
In een jaar tijd vertegenwoordigen deze installaties
ongeveer 75 ton aan potentieel afval met een
aanzienlijk deel niet-recyclebaar materiaal.
Reeds 575 ton afval bespaard
dankzij Intratone systemen
Voor de draadloze intercoms van Intratone zijn
geen binnenposten of kabels meer nodig. Deze
slimme en kostenbesparende oplossing wordt
steeds vaker ingezet. In de afgelopen 12 jaar zijn
al 1,2 miljoen woningen met een intercomsysteem
van Intratone uitgerust en dus ook net zoveel
binnenposten bespaard. In totaal is op die manier
zo’n 575 ton potentieel afval bespaard. De
slimme oplossingen van Intratone optimaliseren
de toepassing van apparaten die al door de klant
worden gebruikt. De intercom werkt in combinatie
met telefoons (zowel smartphones als vaste
lijnen), tablets en laptops.
Een verantwoorde keuze, gemaakt
met gezond verstand
Door het ontwerp van de intercomsystemen en
de manier van produceren vermindert Intratone
de hoeveelheid afval tot het minimum. Dat wat
toch nog overblijft, wordt verwerkt via gespecialiseerde
D3E* kanalen. Intratone is lid van de
eco-organisatie ECOSYSTEM (voorheen RECYLUM)
en neemt daarmee aan de voorkant al de kosten
voor de recycling van de producten voor haar rekening.
De draadloze intercomoplossingen zijn licht
en eenvoudig te installeren en maken bovendien
beheer op afstand mogelijk. Een monteur hoeft
dan ook niet meer naar de locatie toe te rijden om
bijvoorbeeld een nieuwe bewoner aan te sluiten
op een intercominstallatie. De beheerder zorgt automatisch
voor een beperking van de dagelijkse
CO 2
-uitstoot door te kiezen voor de duurzame en
betaalbare apparatuur van Intratone, met een garantie
van 10 jaar. ❚
*Elektrische en elektronische apparatuur
die afval oplevert.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 63

THEMA TOEGANGSCONTROLE
VAN TSJECHISCHE START-UP NAAR NUMMER ÉÉN
VAN DE MONDIALE IP-INTERCOMMARKT
Het is mei 1991, 18 maanden na de val van de Berlijnse Muur. In heel Centraal- en Oost-Europa vinden turbulente omwentelingen plaats. Drie vrienden
lanceren een start-up in de Na Nivách-straat in Praag. Ze zien kansen in de snelgroeiende telecommunicatiesector. Ze noemen het bedrijf ‘2N
Telekomunikace’ (‘2N’ staat voor de 2 n’en in de straatnaam waar zij begonnen zijn) en lanceren binnen 6 maanden de eerste ATEUS 280 telefooncentrale.
Al snel wedijvert 2N bovendien met Siemens en Panasonic om het leiderschap van de Tsjechische markt voor telefooncentrales….
Tekst en beeld 2N Telekomunikace
Nu er zoveel nadruk ligt op hygiëne zijn de voordelen van contactloze toegangscontrole, bediening op afstand van de bezoekerstoegang en video-intercom op sociale
afstand eens te meer duidelijk.
Snel vooruit naar 2008, de piek van de financiële
crisis. 2N kiest opnieuw een gedenkwaardig historisch
moment uit om de eerste IP-intercom ter
wereld op de markt te brengen. De Helios IP Vario
is een gamechanger in de industrie….
Binnen 8 jaar groeit 2N uit tot de nummer één
van de mondiale IP-gebaseerde intercommarkt.
Het bedrijf blijft echter in beweging, ontwikkelt in
2018 de eerste LTE Intercom en lanceert in 2019
nieuwe antwoordpanelen. Het aanbod omvat nu
een volledig scala aan oplossingen voor beveiliging,
toegangscontrolesystemen voor gebouwen
en communicatie binnen gebouwen. Ook geografisch
is het bedrijf gegroeid. Er zijn nu teams actief
op acht verschillende locaties, verspreid over vier
continenten, met uitgebreide distributienetwerken
over de rest van de wereld.
Echter, zelfs voor een onderneming met een historie
als die van 2N is de tijd van COVID-19 een
roerige periode. Wat heeft de toekomst in petto
voor de toegangscontrolebranche? 2N gokt op
drie ontwikkelingen, waaronder een versnelling
van de vraag naar slimmere toegangscontrolesystemen.
Nog voor het begin van de huidige crisis
investeerde het bedrijf 13% van zijn inkomsten
terug in R&D, en dat blijft zo. De focus voor inno-
64 | INSTALLATIEENBOUW.NL

TOEGANGSCONTROLE THEMA
2N Telekomunikace bestrijkt het gehele scala aan oplossingen op het gebied van beveiliging, toegangscontrolesystemen en interne communicatie in gebouwen met het
accent op contactloze technologie.
vatie ligt met name op mobiel. De producten van
2N zijn al geschikt voor Bluetooth, smartphone en
tablet, waardoor klanten deuren kunnen openen
via de 2N ® Mobile Key die op hun mobiele apparaat
is geïnstalleerd. Dit is vooral de laatste maanden
sterk opgekomen, omdat het deurtoegang en
liftbediening mogelijk maakt zonder dat men een
intercom of bedieningsunit hoeft aan te raken.
Ook verwacht 2N meer integraties waarin producten
van uiteenlopende bedrijven zijn verwerkt
om complete, alomvattende veiligheidssystemen
aan te kunnen bieden. Om die reden maakt 2N
gebruik van een open protocol en ontwikkelt het
producten die door middel van een integratiehub
met die van andere bedrijven geïntegreerd kunnen
worden. De toekomst van de branche, zo stelt
het bedrijf, ligt in het maximaliseren van de effecten
van partnerschappen ten gunste van de klant.
Ten derde is 2N van mening dat design nadrukkelij-
ker in het brandpunt van de belangstelling komt te
staan, omdat architecten en projectontwikkelaars
ernaar streven om elk onderdeel van hun project
maximaal uit te nutten. Met name bij luxueuze onroerende
goederen kan de esthetische waarde van
toegangscontrole net zo belangrijk zijn als de functionaliteit
en 2N werkt al vele jaren met prijswinnende
ontwerpers. Daarom zijn de oplossingen van
2N onderdeel van tal van prijswinnende architectuurprojecten
en heeft het bedrijf met haar eigen
producten belangrijke internationale designprijzen
als Red Dot en IF Design gewonnen.
Volgend jaar wordt 2N 30 jaar; een jubileum in
alweer een ongekend roerige periode wereldwijd.
In deze drie decennia is het bedrijf gegroeid van
een kleine start-up tot een mondiale leider op het
gebied van IP-gebaseerde toegangscontrolesystemen.
Om die positie te behouden, zal 2N op dezelfde
snelheid moeten blijven innoveren. ❚
2N ® Indoor View answering unit.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 65

THEMA TOEGANGSCONTROLE
‘COVID-19 HEEFT DE VRAAG NAAR
CONTACTLOZE TECHNOLOGIEËN LATEN STIJGEN’
In de afgelopen drie decennia is 2N Telekomunikace gegroeid van een kleine start-up tot een mondiale leider op het gebied van IP-gebaseerde
toegangscontrolesystemen. CEO Michal Kratochvil vertelt over het huidige productportfolio, de ontwikkelingen en uitdagingen in de markt én
de noodzaak om blijvend te innoveren.
Tekst en beeld 2N Telekomunikace
Kunt u aangeven wat 2N doet en
hoe het productportfolio eruitziet?
“Wij zijn wereldwijd marktleider op het gebied
van IP-gebaseerde toegangscontrolesystemen.
We zijn op het vlak van innovatie altijd één
van de koplopers in de sector geweest. In 2008
hebben we de eerste IP-intercom ter wereld ontwikkeld
en 10 jaar later de eerste LTE-intercom.
Momenteel bestrijken we het gehele scala aan
oplossingen op het gebied van beveiliging, toegangscontrolesystemen
en interne communicatie
in gebouwen met het accent op contactloze
technologie. Onze producten zijn geschikt voor
Bluetooth, smartphone en tablet en het My2N
cloud-gebaseerde platform maakt het mogelijk
om het beheer en de configuratie van alle apparaten
van 2N op afstand, veilig en realtime uit
te voeren. We zijn in 1991 in Tsjechië opgericht.
Onze mondiale hoofdzetel is in Praag gevestigd
en we hebben nu teams in 8 verschillende landen
– Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk,
Duitsland, Italië, Spanje, Frankrijk, Verenigde
Arabische Emiraten en Australië – en een uitgebreid
distributienetwerk dat de rest van de wereld
dekt. In 2016 zijn we onderdeel geworden
van de mondiale Axis Group, de nummer één in
de netwerkvideomarkt.”
Bespeurt u in het kader van
COVID-19 meer interesse voor uw
toegangscontrolesystemen?
“COVID-19 heeft tot nieuwe uitdagingen geleid
in de commerciële en residentiële vastgoedsector.
Als gevolg daarvan zien we een stijgende vraag
naar onze technologie. Voorheen waren onze klanten
vooral gericht op het verschaffen van gemak,
flexibiliteit en veiligheid, maar de tijden zijn veranderd.
Deze factoren blijven onverminderd van
belang, maar architecten, ontwikkelaars en vastgoedbeheerders
zijn tevens op zoek naar manieren
om bewoners te helpen met het fysiek bewaren
van afstand en hygiënisch handelen. Nu er
zoveel nadruk ligt op hygiëne zijn de voordelen
van contactloze toegangscontrole, bediening op
afstand van de bezoekerstoegang en video-intercom
op sociale afstand eens te meer duidelijk.”
Wat is uw mening over
toegangscontroletechnologie in het
tijdperk na COVID-19?
Wat wordt de trend?
“Er komt nu steeds meer erkenning voor het belang
van technologie om de toegang tot gebouwen
of verdiepingen voor collega’s, bezoekers
en leveranciers te beheren. COVID-19 heeft de
kwetsbaarheid van de moderne kantoorwerkplek
laten zien. Dat heeft op korte en lange termijn
gevolgen voor zowel management, leveranciers
van diensten als medewerkers. Naarmate meer
en meer mensen na de recente lockdown weer
naar kantoor terugkeren, zijn er meer ingrijpende
maatregelen nodig zoals contactloze toegangscontrolesystemen.
De keycard of het pinapparaat
die velen van ons voor de pandemie gebruikten
om het kantoor te betreden, zullen niet meer
terugkeren in de werkomgeving van na de coronacrisis.
Het virus kan op zulke oppervlakken
meerdere uren actief blijven en andere personen
besmetten. Met op mobiel gebaseerde toegangssystemen
hoef je geen oppervlakken te delen
met anderen en kun je voorzien in een veilige en
beveiligde toegang tot kantoor. We worden erkend
als marktleider op het gebied van mobiele
toegangstechnieken via Bluetooth, wat in onze
optiek de meest betrouwbare technologie is; betrouwbaarder
dan gezichtsherkenning.”
Waarom geeft u de voorkeur aan
toegangssystemen die op de
mobiele telefoon zijn gebaseerd?
“Onze telefoon is een belangrijk instrument geworden
dat ons in ons dagelijks leven enorm
helpt. We vertrouwen er op ieder moment op:
om onze intelligente woningen te besturen, voor
internetbankieren, om betalingen te verrichten.
Nu kunnen mobiele telefoons ons ook bevrijden
van dure en onhandige kaarten en sleutelhangers
door ze te gebruiken als onze veilige toegangstechniek.
We zien nu al een enorme stijging in
het gebruik van mobiele telefoons bij het thuisbezorgen
van boodschappen en andere artikelen.
Het gebruik van innovatieve technologieën geeft
mensen het gevoel dat ze op een veilige en ge-
makkelijke manier leveringen aan huis kunnen
blijven ontvangen, zelfs als ze niet aanwezig zijn.
Met een video-app op de telefoon kan de gebruiker
toegang verlenen tot beveiligde gebieden,
zodat leveringen op specifieke locaties afgegeven
kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan een afgifteruimte
in een appartementengebouw of een beveiligde
ruimte in iemands huis. Belangrijk is dat
deze technologie zelf geïnstalleerd kan worden
door simpelweg verbinding te maken met Wifi,
waardoor je het risico wegneemt dat vreemden in
je woning komen.”
U hebt onlangs de 3D-animatietool
2N Virtual Experience uitgebracht.
Was dat ook een gevolg
van COVID-19?
“Technologie gaat een cruciale rol spelen in het
geruststellen en beschermen van individuen – zowel
in commercieel als residentieel eigendom. We
willen onze moderne toegangsoplossingen aan
onze klanten presenteren met gedigitaliseerde
tools. Zo hebben we deze nieuwe 3D-animatie
ontwikkeld om architecten, ontwikkelaars en vastgoedbeheerders
inzicht te geven op welke locaties
in hun gebouwen het nuttig is om contactloze
toegangscontrolesystemen te hebben en waar
de juiste technologische COVID-19-oplossingen
nodig zijn.”
Wat laat de 2N Virtual Experience
applicatie de gebruikers zien?
“Onze applicatie neemt gebruikers mee op een
virtuele rondleiding langs zowel residentiële gebouwen,
inclusief appartementsgebouwen en
gezinswoningen, als commerciële ruimtes om ze
uitgebreid kennis te laten maken met relevante
producten. Je kunt de beelden 360° roteren en
laten zien hoe de producten aangepast kunnen
worden aan ieders specifieke behoefte. Daarnaast
kunnen de bewoners via de applicatie zien hoe de
technologie door een nieuw niveau van veiligheid
en beveiliging hen direct voordeel biedt. Denk bijvoorbeeld
aan de mogelijkheid om via de mobiele
telefoon de intercom te beantwoorden en deuren
op afstand te openen.”
66 | INSTALLATIEENBOUW.NL

TOEGANGSCONTROLE THEMA
Michal Kratochvil , CEO van 2N Telekomunikace.
‘Technologie gaat een cruciale rol spelen
in het geruststellen en beschermen van
individuen – zowel in commercieel als
residentieel eigendom’
2N houdt zich ook bezig met
platforms en applicaties om werken
vanuit huis in de vastgoedsector te
beheren en optimaliseren. Waaruit
bestaan die en welke professionele
omgevingen integreren ze?
“Met onze gratis clouddienst kun je de 2N IPen
LTE-intercom en toegangsunits met behulp
van de My2N-portal op afstand configureren.
De installatie is eenvoudig en vereist geen geavanceerde
kennis van de netwerkinfrastructuur.
Het is ook volkomen veilig, dankzij de dubbel
versleutelde communicatie. We hebben ook een
projectconfiguratietool 2N Project Designer op
de markt gebracht, een handleiding waarin onze
klanten stapsgewijs wordt uitgelegd hoe ze op
een eenvoudige wijze een complete oplossing
voor deurcommunicatie en toegangscontrole
kunnen samenstellen. We moedigen systeemintegratoren
en ontwikkelaars aan om de projectconfigurator
te gebruiken, omdat die een hoop
tijd bespaart bij het plannen en ontwikkelen van
een commercieel project of residentieel project
voor multigezinswoningen.”
Hoe belangrijk is cybersecurity in
uw intercombranche?
“Cybersecurity is in de wereld van vandaag voor
ieder bedrijf een groot risico. Het heeft onze
volle aandacht. We nemen cybersecurity zeer serieus
en investeren continu om cybersecurity in
onze systemen in de gaten te houden en te verbeteren.
We werken nauw samen met brancheorganisaties
en klanten om in lijn te blijven met
de meest actuele praktijken binnen het bedrijfsleven
en beschikken over een toegewijd team en
middelen om dit probleem aan te pakken.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 67

THEMA TOEGANGSCONTROLE
NIEUWE STANDAARD IN VIDEO-DEURSTATIONS:
INTUÏTIEF, VEILIG EN
VOLLEDIG OP MAAT
ONTWORPEN
Met de multifunctionele Siedle Touch zet specialist in
gebouwencommunicatie Siedle een nieuwe standaard in videodeurstations
voor appartementengebouwen en multi-tenant
kantoorgebouwen waar een optimale toegangscontrole en intuïtieve
bediening door een veelvoud aan gebruikers perfect hand-in-hand
moeten gaan.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Siedle
Het bedienoppervlak is in hoge mate Individualiseerbaar.
68 | INSTALLATIEENBOUW.NL

TOEGANGSCONTROLE THEMA
Het 10 inch scherm van Siedle Touch is verkrijgbaar in een staand (portret) en liggend (landschap) formaat.
‘Een codeslot met een roterende cijferpositie
garandeert een hoge toegangsveiligheid’
“Onze ambitie was om de huidige en uitgebreide
beltableaus, camera’s, deurluidsprekers en andere
voorzieningen die nodig zijn om multi-tenant toegang
te regelen, te comprimeren tot een systeem
dat zich beperkt tot aanbellen op naam of nummer”,
vertelt Maarten Coppoolse, manager Sales
and Projects bij Siedle. “De Siedle Touch geeft hier
uitstekend invulling aan. De interface van Siedle
Touch is ontworpen voor maximaal 2.000 deelnemers
en is taalneutraal en intuïtief te bedienen.
Het bedienoppervlak is bovendien in hoge mate
Individualiseerbaar. Zo kunnen de oproeptoetsen
in diverse formaten en (functionele) indelingen
worden weergegeven en met een afbeelding of
bedrijfslogo worden benadrukt. En ook de informatievlakken
laten zich eenvoudig met tekst en
afbeelding of video individualiseren. Naar wens
kan tevens het beginscherm (de ruststand) worden
vormgegeven. Bijvoorbeeld met de voortdurende
weergave van een verlicht huisnummer met
adres dat, zodra een gebruiker nadert, automatisch
omschakelt naar de vooraf bepaalde menudisplay.
Een codeslot met een roterende cijferpositie
garandeert een hoge toegangsveiligheid.”
Inbouw, opbouw of vrijstaand
Siedle Touch laat zich eenvoudig integreren in de
deurstations van de designlijn Siedle Steel, maar
ook vrije plaatsing in (vlies)gevel, deurpaneel of
wand is mogelijk. “Gebruikers hebben in de basis
keuze uit een geborsteld RVS of aluminium frontpaneel,
waarbij het aluminium in diverse kleurvarianten
verkrijgbaar is”, aldus Coppoolse. “Het
geborsteld RVS kan bovendien worden voorzien
van een duurzame PVD-kleurcoating in bijvoorbeeld
zwart, messing, koper of titaan. Hierdoor
gaat Siedle Touch naadloos op in zijn omgeving.”
Behalve het frontpaneel kan ook de achtergrond
van Siedle Touch op maat worden afgewerkt. De
achtergrondkleur is bijvoorbeeld zichtbaar bij de
perforaties van de deurluidspreker.
Optimaal zicht van het
ingangsbereik
Het 10 inch scherm van Siedle Touch is verkrijgbaar
in een staand (portret) en liggend (landschap)
formaat, aldus Coppoolse. “Het staande
formaat is uitstekend geschikt voor smalle Siedle
Steel-installaties en/of voor plekken waar aan de
ingang weinig ruimte is. Indien gewenst kunnen
monteurs de camera en deurluidspreker ook onafhankelijk
van elkaar plaatsen, waardoor de camera
steeds een optimaal zicht van het ingangsbereik
kan opnemen.”
Hoge kwaliteit, ‘made in Germany’
Siedle Touch is ontworpen voor de Siedle In-
Home-Bus en Siedle Access systemen. Het videodeurstation
voldoet aan de hoogste beeld en
spraak kwaliteitseisen en wordt geproduceerd,
geassembleerd en gecontroleerd in de fabriek van
Siedle in Duitsland. Naast beschermingsklasse
IP65 (stofvrij en spuitwaterdicht) voldoet Siedle
Touch aan IK-classificatie 08 (optimale weerstand
tegen schokken van 5J (versterkt)). Dit betekent
dat het video-deurstation slagvast is én optimaal
beschermd is tegen vandalisme. De aantrekkelijke
prijs maakt Siedle Touch bovendien interessant
voor grote en kleine(re) projecten. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 69

LELYSTAD GIANT
INSTALLATIES DISTRIBUTIECENTRUM
GIANT EN HET OBO-PRINCIPE
Fietsenfabrikant Giant is druk doende zijn marktpositie in Europa te verstevigen. Bijvoorbeeld door pal naast de fabriek een distributiecentrum
van 22.000 vierkante meter te bouwen. Hierin worden productie, assemblage, opslag en e-commerce geïntegreerd. De nieuwbouw aan de
Pascallaan in Lelystad is begin september in gebruik genomen. Unibouw uit Gemert was hoofdaannemer, vanPanhuis Hoogeveen, onderdeel
van de Top Installatiegroep, verzorgde het ontwerp en de aanleg van de klimaat- en elektrotechnische installaties en is verantwoordelijk voor
het onderhoud en beheer ervan. Geheel volgens het eigen OBO-principe.
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld vanPanhuis Hoogeveen
Warmtepompinstallatie met op de achtergrond de luchtbehandelingskast.
70 | INSTALLATIEENBOUW.NL

GIANT LELYSTAD
Voor Peter Moddejongen, projectleider bij vanPanhuis Hoogeveen, is het OBOprincipe
een centraal onderdeel van de Top Installatiegroep-werkwijze. “OBO staat
voor Ontwerpen, Bouwen en Onderhouden. Als je de installaties zelf ontwerpt,
ben je vrijer in je keuzes en kun je controle houden over de kwaliteit. Als je ook
verantwoordelijk bent voor het onderhoud, ben je scherper in de ontwerp- en
bouwfase, extra gemotiveerd om een goed product voor de opdrachtgever neer te
zetten en nog scherper op het voorkomen van faalkosten. Life cycle-denken zit in
onze genen, kun je zeggen. We zijn tevens totaalinstallateur en hebben voor Giant
de complete installatie ontworpen en aangelegd.”
No-nonsense
Top Installatiegroep is via opdrachtgever Unibouw bij het project betrokken
geraakt. Zelf werkt het installatiebedrijf met vaste partners en leveranciers.
Moddejongen: “We doen al jaren naar volle tevredenheid zaken
met onze vaste partners. Het zijn no-nonsense-bedrijven met Noord-Nederlandse
nuchterheid die doen wat ze zeggen en beloven.” vanPanhuis
Hoogeveen is onderdeel van de Top Installatiegroep, samen met Drenth
Installatietechniek en TOP Technisch Beheer, dat de onderhoud- en
beheeractiviteiten verzorgt.
Slim bouwen
In de ontwerpfase zorgen de technici van Top Installatiegroep dat de bouw
op een slimme, systematische manier kan plaatsvinden. Dat betekent onder
meer zoveel mogelijk werken met voorgemonteerde en geprefabriceerde componenten.
BIM en een strakke planning doen vervolgens de rest. Zo zijn de
warmtepompen al met de nodige appendages aangeleverd en in korte tijd
‘Als je de installaties
zelf ontwerpt, ben je vrijer in je
keuzes en kun je controle
houden over de kwaliteit’
bedrijfsklaar gemaakt. De warmtepompen voorzien de vloerverwarming die
onder een deel van de halvloer ligt van warmte en het kantoorgedeelte van
zowel warmte als koeling.
Techniek
Op het dak staat een luchtbehandelingskast die voorziet in de gebalanceerde
ventilatie van de kantoren, evenals 620 PV-panelen die 186 kW piekvermogen
kunnen leveren. Daarmee is de elektriciteitsbehoefte van het distributiecentrum
ongeveer afgedekt. Veel stroom wordt gebruikt voor het opladen van de
vele trucks en high reachers in de veertig oplaadstations die in de hal te vinden
zijn. Deze bemande voertuigen rijden aan de hand van inductielussen in de
vloer van en naar hun bestemmingen in de hal.
“Uiteraard is overal LED-verlichting toegepast”, meldt Moddejongen. “Denk
aan lichtlijnen in de hal, inbouwspots in de systeemplafonds van de kantoren
en niet te vergeten de buitenverlichting om het terrein veilig en verlicht te
houden. We mogen weer trots zijn op het eindresultaat en gaan vol vertrouwen
de onderhoudsfase in.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 71

LELYSTAD GIANT
GROOTHANDEL MET UITGEBREIDE SERVICE
VOOR DE W-INSTALLATEUR
Voor vanPanhuis Hoogeveen is Van Walraven een vanzelfsprekende partner als het gaat om de projectmatige belevering van materialen
voor de werktuigbouwkundige installaties. De twee gerenommeerde bedrijven hebben elkaar ook weer gevonden voor de nieuwbouw van
Giant in Lelystad.
Tekst Tjerk van Duinen
| Beeld Van Walraven
“Samen komen we tot de beste oplossingen.”
Paul Klomp is bij Van Walraven senior accountmanager voor de regio Noordoost-Nederland
en in die hoedanigheid verantwoordelijk voor het project in
Lelystad. “Van Walraven is een internationaal opererende groothandel die
zich heeft toegelegd op de W-installateur in zowel de utiliteitsbouw als de woningbouw.
We hebben een breed klantenprofiel dat zich uitstrekt van ZZP’ers
tot de grootste installateurs, en dat maakt het werk er nog leuker op. Bij Van
Walraven proberen we zaken te doen met de mensen. We hebben veel contact
met onze klanten omdat we vanuit onze brede expertise veel toegevoegde
waarde in huis hebben. Elk project heeft zijn eigenaardigheden en overal kunnen
wij de klant ondersteunen met betere en slimmere oplossingen.”
80.000 producten op voorraad
Van Walraven heeft een hoofdkantoor in Mijdrecht en daarnaast elf nevenvestigingen,
met name in West-, Midden- en Zuid-Nederland. Klomp: “Wij hebben
in Mijdrecht 80.000 producten op voorraad liggen zodat binnen 24 uur
geleverd kan worden. Dat geldt ook voor de zogenaamde exoten, de lastig
te verkrijgen onderdelen die kleine oplagen hebben. Elke andere vestiging
heeft ook een eigen voorraad en samen met de eigen transportdienst zorgen
wij ervoor dat klanten nooit in de knel komen. Aan Van Walraven zal dat niet
liggen. Wij combineren dat met onze uitgebreide logistieke service. Die kan
bestaan uit een container op de bouwplaats die we dagelijks of wekelijks
72 | INSTALLATIEENBOUW.NL

GIANT LELYSTAD
Snelle afhandeling en levering.
bevoorraden, of bij grotere utiliteitsbouw een voorraadkast per verdieping.
In de aanloop van elk project kunnen wij dat volledig logistiek inrichten.
Overigens verhuren wij ook de specifiek benodigde gereedschappen. Bij
grote maten en bijzondere gereedschappen is dat wel eens een uitkomst.”
Prefabricage
Een andere dienstverlening waarmee Van Walraven de installateur kan ontlasten,
is prefabricage. Klomp: “Als een installateur handen tekort komt, is
het mogelijk om bijvoorbeeld voorgemonteerde leidingstukken aan te leveren.
Dat scheelt montagetijd op de bouwplaats en versnelt het bouwproces
aanzienlijk. Onlangs hebben wij nog voor een groot supermarktconcern een
heel ketelhuis geprefabriceerd en als bouwpakket afgeleverd.”
Korte lijnen
Giant Lelystad was een betrekkelijk rechttoe-rechtaanlevering zonder prefabricage.
“Van Walraven heeft vanPanhuis Hoogeveen voorzien van alle afvoeren
in PVC en PP, evenals de bevestigingsmaterialen, toevoerleidingen,
flexibele leidingen en brandhaspels. Geen ingewikkelde bestellingen, maar
desondanks heb ik dagelijks tot wekelijks contact met Peter Moddejongen.
‘Met onze BIM-service leveren
we een bijdrage aan een
kostenefficiënt bouwproces’
We kennen elkaar goed en onderhouden korte communicatielijnen, wat past
in de werkwijze van Van Walraven.”
Geen plaats voor faalkosten
Klomp wijst nog op een belangrijk stuk dienstverlening die Van Walraven
te bieden heeft. “Onze BIM-service is uitgebreid. Geruime tijd voor aanvang
van een project zitten we vaak al aan tafel met een gespecialiseerd
technisch team om voor het technisch ontwerp tot de beste oplossingen
te komen. Hierin kan Van Walraven de klant uitgebreid adviseren op het
gebied van BIM en Revit tot en met de as-build maps van de installaties. We
leveren daarmee een bijdrage aan een kostenefficiënt bouwproces waarin
geen plaats is voor faalkosten.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 73

AL 50 JAAR
Dé groothandel in infraen
installatiematerialen
Een verlengstuk van uw project
U kunt bij ons terecht voor een zeer breed assortiment woning- en
utiliteitsbouw-, GWW-, installatietechniek- en industrie artikelen.
Liefde voor bouwen
Met meer dan 50.000 producten en 12 vestigingen door
het hele land, is er bij ons genoeg ruimte voor een optimale
en diverse voorraad. Of u nu op zoek bent naar riolering
& afvoer, installatie- of bevestigingsmateriaal, sanitair, ver -
warming, gereedschap, dak- of bouwproducten, pompen,
brandbeveiliging en werkkleding. Wij hebben het. Al onze
producten zijn met zorg voor u geselecteerd. Kwaliteit
staat bij ons centraal. Wij leveren daarom onder andere
producten van A-leveranciers Geberit, Wavin, Walraven,
Pipelife, Rehau, ACO, VSH, Henco, Viega en nog veel meer.
vanwalraven.com

ORANJE NASSAU’S OORD WAGENINGEN
GROTE TIJDWINST DANKZIJ FLEXIBELE LEIDING EN PREFAB NETWERKDELEN
‘PREFAB LOKAAL WARMTENET
IS SNEL UIT TE ROLLEN’
Flexalen 600 leidingen voor Oranje Nassau’s Oord.
De warmtevoorziening van de nieuwbouw van Oranje Nassau’s Oord gebeurt vanuit de warmtestations van BeGreen, die lokaal snoeihout
gebruiken voor de energieopwekking. Voor het transport van de warmte naar de nieuwbouw is een plug-and-play Flexalen 600 leidingnet
aangelegd door WSi.
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Thermaflex
“Flexalen 600 is een flexibel en eenvoudig te
installeren voorgeïsoleerd leidingsysteem voor
verwarming, koeling en tapwater”, vertelt Andre
Rutten, accountmanager voor Thermaflex.
“Door zorgvuldig te kijken naar het netwerk
en de gevraagde vermogens komen we met de
klant tot een ideale dimensionering en mate
van prefabricage, met als doel een snelle en risicoloze
installatie en een minimum aan warmteverlies
tijdens de operatie. Het kunststof Flexalen
systeem is EN 15632 gecertificeerd, wat een
minimale levensduur van 30 jaar betekent bij
temperaturen van continu 80 graden en pieken
van 95 graden.”
Kleinschaliger
Het verschijnsel warmtenet staat sinds enkele jaren
weer volop in de belangstelling. Rutten “Het
traditionele beeld van een warmtenet is een grote
centrale bron – bijvoorbeeld een energiecentrale
– gekoppeld aan een grootschalig net. Tegenwoordig
zie je een breed scala aan warmte- en
koudenetten in ontwikkeling waarbij steeds vaker
wordt gekozen voor een duurzame centrale bron
met slechts enkele tientallen of honderden aansluitingen.
In nieuwbouw- en renovatieprojecten is
dit een logisch en zeer betaalbaar alternatief voor
een aardgasaansluiting en ook de keus geweest
voor Oranje Nassau's Oord.”
‘Snelheid is cruciaal
voor de installateur
van vandaag’
Tijd is geld
Rutten meldt dat snelheid cruciaal is voor de
installateur van vandaag. “Materiaalkosten zijn
slechts een factor in de totale installatiekosten en
aan tijd is altijd een gebrek. Met flexibele materialen,
lange aaneengesloten lengtes en prefab
aftakkingen gaat de aanleg een stuk sneller! Het
reduceren van het aantal koppelingen in het veld
resulteert tevens in een significante verlaging van
het projectrisico. Deze snelheid is zo mogelijk nog
meer gewaardeerd in renovatieprojecten.”
Prefabricage van aansluitingen maakt snel installeren mogelijk.
Samenwerking met installateur
Welke specifieke oplossing het beste van toepassing
is voor het project, wordt in nauw overleg
met de installateur bepaald. Rutten: “Er is daarom
vanaf een vroeg stadium een nauwe samenwerking
tussen de engineer van Thermaflex en die
van de installateur, die doorloopt in de uitvoering
tot en met de oplevering. Het is in feite een optimalisatieproces
om te komen tot de meest economische
en praktische oplossing voor dat project.
Wij zoeken die samenwerking heel erg op en dat
wordt zeer gewaardeerd.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 75

‘All-in-one’ pomp specialist
Pentair biedt een breed assortiment aan afvalwater- en rioolwaterpompen van het merk Pentair Jung Pumpen. Bovendien beschikt de firma
over schoonwaterpompen van het merk Pentair Sta-Rite. Het brede assortiment gaat gepaard met jarenlange ervaring en uitgebreide kennis
van de verschillende toepassingen. Samen met de klant – of dat nu een gemeente, installateur of loodgieter is – kijkt Pentair naar de oplossing
die het best past bij de specifieke situatie of wens van de klant.
Tekst en beeld Pentair
Al 95 jaar is het merk Pentair Jung Pumpen een begrip als het gaat om oplossingen
op het gebied van utiliteitsbouw, afvalwatertechniek en drukriolering.
Pascal Crielaard, Area Sales Manager Benelux: “Met onze productie vanuit
Steinhagen (Duitsland) en Pisa (Italië) bedienen wij verschillende marktsegmenten
in de Benelux. Zo zijn wij bijvoorbeeld actief in de huishoudelijke
en commerciële sector. Voor deze sectoren hebben wij een uitgebreide serie
dompelpompen voor onder meer regenputten, ondergelopen kelders en kruipruimtes.
Voor het afvoeren van fecaliënhoudend afvalwater hebben wij een
breed scala opvoerinstallaties.”
‘Dankzij ons uitgebreide
assortiment is een klant bij ons
verzekerd van een oplossing die
aansluit bij zijn specifieke wensen
en behoeften’
Nieuwe producten
Ook voor de industriële en gemeentelijke markt heeft Pentair verschillende
pompen voorzien van bijvoorbeeld een versnijdende waaier, vortexwaaier of
kanaalwaaier. “Onlangs is een aantal nieuwe producten toegevoegd aan het
Pentair Jung Pumpen assortiment. Nieuw is onder meer de Hebefix mini, een
compacte opvoerinstallatie. Maar ook de reguliere Hebefix is vernieuwd. De
kwaliteit en betrouwbaarheid zijn hetzelfde gebleven, alleen het reservoir
heeft een nieuw design gekregen. Ook hebben wij een compleet nieuwe productlijn
aan ons assortiment toegevoegd: Drena Line. Deze nieuwe productlijn
biedt hoogwaardige roestvrijstalen dompelpompen en opvoerinstallaties
voor het afvoeren en behandelen van afvalwater”, aldus Crielaard.
Schoonwaterpompen
Sinds kort zijn ook de schoonwaterpompen van het merk Pentair Sta-Rite verkrijgbaar
bij de technische groothandels in de Benelux. Crielaard: “Het merk
Pentair trainingscentrum in Steinhagen.
76 | INSTALLATIEENBOUW.NL

De productielocatie van Pentair in Pisa (Italië) waar de Pentair Stsa-Rite lijn wordt
geproduceerd.
Pentair Sta-Rite bestaat al ruim 80 jaar en wordt wereldwijd in meer dan
100 landen verkocht. Onze Europese Pentair Sta-Rite-lijn voor huishoudelijke
watervoorziening en waterafvoer wordt geproduceerd in Italië en heeft
een goede reputatie op het gebied van kwaliteit en duurzaamheid. Het productportfolio
bestaat onder meer uit zelfaanzuigende pompen, meertraps
centrifugaalpompen en compacte pompsystemen voor watervoorziening, irrigatie
en hergebruik van regenwater. Uit deze serie is bijvoorbeeld de Multi
Evo zeer geschikt voor het besproeien van een tuin of landbouwgrond, maar
in deze droge tijden is ook een regenwateropvangsysteem – Dominator RW
Pack – economisch interessant.”
De afvalwaterpompen van het merk Pentair Jung Pumpen worden geproduceerd
in Steinhagen (Duitsland).
Brandbestrijdings- en drukverhogingssystemen
Tot slot biedt Pentair oplossingen voor het bestrijden van brand en het op
druk brengen van water. “Wij bieden verticale en horizontale centrifugaalpompen,
maar ook complete systemen voor de toevoer van schoon water en het op
druk brengen van water voor de industrie. Hierbij is het mogelijk om zowel losse
pompen als hele sets te bestellen. Dankzij ons uitgebreide assortiment is een
klant bij ons verzekerd van een oplossing die aansluit bij zijn specifieke wensen
en behoeften. Een extra voordeel is dat wij onze klanten – loodgieters, installateurs,
adviseurs en gemeentes – de mogelijkheid bieden om een training of
cursus te volgen in ons trainingscentrum in Steinhagen.” ❚
ALL-IN-ONE POMP SPECIALIST
Al ruim 95 jaar zijn wij dé specialist op het gebied van afvalwater-, rioolwater en
schoonwater pompen voor de merken Pentair Jung Pumpen en Pentair Sta-Rite.
• Onze producten worden gemaakt in onze fabrieken in Duitsland en Italië
• Hoogwaardige kwaliteit zorgt voor een betrouwbare werking
• Uitgebreid aanbod van afvalwater, rioolwater en schoonwater pompen
• Verkoop via technische groothandel en partners
• Unieke serviceformule, advies en training
jung-pumpen.nl
© Pentair 2020
Pentair Jung Pumpen | Parallelweg 4, 7100 AC Winterswijk
INSTALLATIEENBOUW.NL | 77

WAGENINGEN PLUS ULTRA II
NIEUWBOUW PLUS ULTRA II IS
BREEAM-NL ‘EXCELLENT’
In mei 2020 is bedrijfsverzamelgebouw Plus Ultra II in Wageningen opgeleverd. De nieuwbouw is ontworpen en gebouwd conform BREEAM-NLscore
‘Excellent’. INSTAAN Installaties leverde hier een belangrijke bijdrage aan. In opdracht van vastgoedontwikkelaar Kadans Science Partner
was de Arnhemse installateur verantwoordelijk voor de klimaatinstallaties, sanitaire installaties, sprinklerinstallaties en bijbehorende
regeltechnische installaties.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld INSTAAN Installaties
“Het gebouw is voorzien van een doubletbron
voor warmte- en koudeopslag”, vertelt Laurens
van den Broek, Projectmanager bij INSTAAN Installaties.
“In de naastliggende parkeergarage is
een technische ruimte gebouwd met daarin twee
warmtepompen. Vanuit hier worden gekoeld wa-
‘Dit is het eerste project waarbij wij
prefabricage van installaties op zo’n grote
schaal hebben toegepast’
ter en verwarmingswater door de nieuwbouw verspreid.
Een drycooler op het dak zorgt voor vrije
koeling in de winter en houdt de WKO-installatie
in balans. Voor de kantoren is gekozen voor een
luchtbehandelingskast met warmtewiel, in combinatie
met inductie-units. In de laboratoriumruimtes
wordt gebruik gemaakt van 6-voudige ventilatie
met variabel volume en de mogelijkheid tot
naverwarming. Voor deze ruimtes is een luchtbehandelingskast
met twincoil warmteterugwinning
geïnstalleerd, waardoor kortsluiting tussen de toeen
afvoer van lucht wordt voorkomen.”
INSTAAN Installaties was verantwoordelijk voor de klimaatinstallaties, sanitaire installaties,
sprinklerinstallaties en bijbehorende regeltechnische installaties voor Plus Ultra II.
Naast de WKO-installatie en warmteterugwinvoorzieningen
dragen ook de sanitaire installaties bij
aan de hoge BREEAM-NL-score, vertelt Van den
Broek. “In de sanitaire ruimtes worden sec waterbesparend
sanitair en kranen met automatische
drukspoelknoppen toegepast.” De werkzaamheden
in Plus Ultra II zijn in krap een jaar tijd uitgevoerd.
“Vanwege de korte doorlooptijd hebben we
actief gezocht naar bouwtijdverkortende oplossingen.
Door een groot deel van de installaties te
prefabriceren, hebben we enorm veel tijd op de
bouw kunnen besparen. Los van het eindresultaat
(er staat een prachtig pand), is dit project voor
INSTAAN Installaties zeer leerzaam geweest. Dit
is namelijk het eerste project waarbij wij prefabricage
van installaties op zo’n grote schaal
hebben toegepast.” ❚
78 | INSTALLATIEENBOUW.NL

TROX luchtbehandelingskast
Mooi strak design.
TROX X-CUBE X2 (Modulaire opbouw,
600 tot 25.000 m³/uur)
TROX X-CUBE X2-Compact (Plug & Play,
600 tot 15.000 m³/uur)
Unieke gepatenteerde TROX deursluiting.
Uitgebreide online configurator voor X-CUBE X2,
X-CUBE X2-Compact, X-CUBE CROFCU (t.b.v. cleanrooms).
Incl. levens cyclus kosten (LCC) berekening.
Uitstekend ontwerp.
Lichtgewicht (tot -25%).
Voor meer informatie of (aan)vragen
neem contact met ons op
via 0183-767300 of trox@trox.nl.
www.trox.nl

WAGENINGEN PLUS ULTRA II
Links: Peter Esko, Accountmanager Luchtbehandeling bij TROX Nederland BV en rechts: Laurens van den Broek, Projectmanager bij INSTAAN Installaties.
KWALITEIT LUCHTBEHANDELINGSKASTEN
VOOR NIEUWBOUW PLUS ULTRA II
In Wageningen is afgelopen mei bedrijfsverzamelgebouw Plus Ultra II opgeleverd. Het gebouw op de campus van Wageningen University &
Research brengt innovatieve bedrijven, start-ups, scale-ups en student-starters samen rond de thema’s voeding, landbouw, duurzaamheid
en gezondheid. Huurders hebben keuze uit een gezonde mix van open en gesloten kantoren, laboratoria, pilot plants en overige onderzoeksruimten,
die geheel naar wens kunnen worden ingedeeld. Om een optimale luchtbehandeling in de diverse ruimtes te borgen, is gekozen voor
mechanisch gebalanceerde ventilatie. De ventilatiesystemen voor de kantoren en laboratoriums worden gevoed door twee centrale luchtbehandelingskasten
van TROX Nederland BV.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld TROX Nederland BV / Walter Sterkenburg
TROX is een wereldspeler in de ontwikkeling,
productie en verkoop van componenten, toepassingen
en systemen voor binnenklimaat en ventilatie.
De groep telt wereldwijd achttien productielocaties
en ruim vierduizend medewerkers, heeft
een omzet van 530 miljoen euro en hecht grote
waarde aan onderzoek en ontwikkeling. “We zijn
één van de voorkeursleveranciers van INSTAAN Installaties,
dat verantwoordelijk was voor alle werktuigbouwkundige
installaties in de nieuwbouw”,
vertelt Peter Esko, Accountmanager Luchtbehandeling
bij TROX Nederland BV. “In samenspraak
met de Arnhemse installateur hebben wij twee
luchtbehandelingskasten geëngineerd, geleverd
en samengebouwd. In de voorbereidende fase
hebben we diverse technieken besproken. Denk
bijvoorbeeld aan verschillende aantallen en typen
ventilatoren en warmteterugwinningsvoorzieningen,
maar ook aan de mogelijke toepassing
van frequentieregelaars en/of EC-motoren.
Op basis van deze adviezen is gekozen voor onze
vrij configureerbare TROX X-CUBE X1 luchtbehandelingskasten
met krachtige EC-motoren
en luchtdebieten van ruim 40.000 m³/h (kantoren)
en 37.000 m³/h (laboratoriumruimtes).
Deze luchtbehandelingskasten worden net over
de grens in het Duitse Anholt geproduceerd.
INSTAAN Installaties heeft de regeltechnische
componenten voor de luchtbehandelingskasten
geleverd en beide kasten in bedrijf gesteld. De
kasten zijn geïnstalleerd in twee technische ruimtes,
die voldoende ruimte bieden voor eventuele
uitbreiding in de toekomst.”
80 | INSTALLATIEENBOUW.NL

PLUS ULTRA II WAGENINGEN
In Wageningen is afgelopen mei bedrijfsverzamelgebouw Plus Ultra II opgeleverd.
‘Bij de ontwikkeling van onze producten
worden de strenge eisen van bijvoorbeeld
de farmacie, laboratoria en ziekenhuizen
standaard als uitgangspunt genomen’
BREEAM-NL ‘Excellent’
Plus Ultra II is zeer duurzaam ontwikkeld. Zowel
aan het ontwerp als de bouw lag een BREEAM-NL
‘Excellent’ ambitie ten grondslag. Om dit niveau
te behalen, werd geïnvesteerd in flexibiliteit, robuuste
materialen én efficiënte installaties. De
luchtbehandelingskasten van TROX Nederland BV
leverden hier een belangrijke bijdrage aan, aldus
Esko. “Onze luchtbehandelingskasten onderscheiden
zich door een hoge, solide kwaliteit, grote
betrouwbaarheid en lange levensduur. Bij de ontwikkeling
van onze producten worden de strenge
eisen van bijvoorbeeld de farmacie, laboratoria
en ziekenhuizen standaard als uitgangspunt
genomen. Om een optimale hygiëne te borgen,
worden onze luchtbehandelingskasten van meet
af aan standaard uitgevoerd conform de VDI
6022 richtlijn. De luchtbehandelingskasten worden,
zowel van binnen als van buiten, bovendien
standaard voorzien van een poedercoating in RAL
9016 (verkeerswit). Andere RAL-kleuren zijn als
optie mogelijk. Ook worden standaard symbolen
op de kasten weergegeven, zodat installateurs
en onderhoudspartijen direct kunnen zien welke
onderdelen zich waar bevinden. Deze en andere
innoverende ontwerpstandaarden worden door
steeds meer fabrikanten overgenomen.” Iedere
luchtbehandelingskast wordt volgens de specifieke
wensen van de klant geconfigureerd. “Alle componenten
worden vervolgens perfect op elkaar
afgestemd en met de vertrouwde TROX-kwaliteit
geleverd. Voor bijna elke denkbare toepassing
wordt zo de optimale oplossing gemaakt.”
De ventilatiesystemen voor de kantoren en
laboratoriums worden gevoed door twee centrale
luchtbehandelingskasten van TROX Nederland BV.
Warmteterugwinning en
stoombevochtiging
In de luchtbehandelingskasten voor Plus Ultra
II wordt actief warmte teruggewonnen. Voor de
kantoren is gekozen voor een warmtewiel met
een rendement van 75%, terwijl in de luchtbehandelingskast
voor de laboratoriumruimtes een
twincoilsysteem met een rendement van 70,6%
is geïntegreerd. Aan de luchtbehandelingskast
voor de laboratoriumruimtes is tevens een stoombevochtiger
gekoppeld die het water tot het kookpunt
verwarmt en met de opgewekte stoom de
binnenlucht bevochtigt, om zo de gewenste relatieve
vochtigheid van de lucht te realiseren.
Luchttechnische componenten
Naast de luchtbehandelingskasten heeft TROX Nederland
BV ook de luchttechnische componenten
voor de laboratoriumruimtes van Plus Ultra II geleverd.
Denk bijvoorbeeld aan de variabel volumeregelaars,
constant volumeregelaars en roosters. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 81

’WE STAAN ELKE DAG WEER FRIS IN DE RING’
KNOKKEN VOOR LEVERTIJDEN
De huidige wereldperikelen maken het veel ondernemers lastig om aan alle vraag te kunnen voldoen en afspraken na te komen. Zeker wanneer
zij afhankelijk zijn van toeleveringen van materialen. Eens te meer als die op verschillende continenten gemaakt worden en van over de hele
wereld vandaan moeten komen. Dat weet John Mooij, commercieel directeur bij paneelbouwbedrijf Elektro Internationaal in Woerden, maar
al te goed. “Wij staan voor tijdig leveren, daaraan willen we geen concessies doen”, voegt hij toe. “En dat is momenteel de grootste uitdaging.”
Tekst en beeld Elektro Internationaal
82 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Planningsmanager Tim van Eijk en hoofd inkoper Aakil Abarkane.
“De wereld kan – zoals we momenteel ervaren
– dusdanig op zijn kop komen te staan, dat we
onze materialen en componenten niet altijd op
tijd geleverd kunnen krijgen. Dan kun je als bedrijf
de allerbeste bedoelingen hebben, maar kunnen
het productieproces en daaraan gerelateerde levertijden
toch onder druk komen te staan”, schetst
Mooij een voor veel bedrijven herkenbaar beeld.
‘We hebben het
‘voordeel’ dat
we aan kritische
energiegebruikers
leveren’
‘Het niet aangeleverd krijgen van maar één
klein onderdeel, kan cruciaal zijn’
Één klein onderdeel kan cruciaal zijn
Gelukkig heeft Elektro Internationaal de vingers
aan de juiste knoppen. Onder de huidige omstandigheden
kan de bouwer van energiedistributieen
besturingspanelen zich bijzonder gelukkig prijzen
met een gedreven en inventief team dat zich
dag in dag uit inzet om de juiste onderdelen op
de juiste tijd op de juiste plek te krijgen. Key daarin
zijn planningsmanager Tim van Eijk en hoofd
inkoper Aakil Abarkane. Samen met de chefs van
de verschillende werkplaatsen zitten zij bovenop
de projectplanning en de daaraan gerelateerde
inkoop van componenten. Abarkane houdt dagelijks
de overzichten bij van de vele onderdelen die
nodig zijn voor het bouwen van een eindproduct.
“Het niet aangeleverd krijgen van maar één klein
onderdeel kan cruciaal zijn”, vertelt hij. “Het werkt
precies als bij het maken van een personenauto:
als je de versnellingspook niet hebt, dan kun je
de auto niet afbouwen. We moeten dus continu
zoeken naar de optimale besteltijd, eventuele oplossingen
voor vertraagde producten of zelfs alternatieve
componenten om vooral onze afspraken
na te kunnen komen en op tijd te kunnen leveren.”
Tijdkritische leveringen
“In de huidige markt is het soms echt knokken”,
vervolgt Abarkane. “We moeten zorgen dat we de
lijnen kort houden met de leverancier en onze zaak
goed onderbouwen. Op grote projecten hebben
we bovendien te maken met de voortgang van de
bouw van een project. Het komt voor dat de dag
nadat de hoofdverdeler door een open zijwand in
het pand geplaatst moet worden, de betreffende
ontbrekende muur erin gezet wordt. De levering is
daardoor ook nog eens extra tijdkritisch: een dag
later kan zo’n enorm distributiepaneel gewoon op
geen enkele manier meer het pand in. Als wij niet
op tijd zijn met plaatsen, lopen de bouw en de rest
van het project uit de planning. Dat willen we te
allen tijde voorkomen.”
Control towers en opdrachten voor
kritische processen
En dus werkt de inkoopafdeling van Elektro
Internationaal nauw samen met projectplanners
van installateurs enerzijds en de supply-chain
managers van leveranciers anderzijds. Van Eijk:
“De elektrotechnische onderdelen moeten we,
ondanks alles, op tijd in huis te krijgen. Gelukkig
hebben we in de loop der tijd een goede band
opgebouwd met wereldspeler Schneider Electric,
een multinational die de zaken bijzonder
goed op orde heeft. Van onze ruim 40-jarige
samenwerking kunnen wij in tijden als deze
profiteren. Mede dankzij de zogenaamde
‘control towers’ die Schneider Electric op drie
continenten heeft. Daar worden alle levertijden
van elektrotechnische onderdelen vanuit hun
eigen fabrieken nauwgezet bijgehouden én is
men op de hoogte van de projecten in de landen
waar de producten naartoe moeten. De voorraad
die beschikbaar is, wordt uitgeleverd aan de
hand van een aantal criteria, waarbij in de
huidige wereldtoestand projecten voor kritische
sectoren voorrang krijgen. Elektro Internationaal
heeft in dit geval het ‘voordeel’ dat we aan
kritische energiegebruikers leveren, zoals
bedrijven in de voedselvoorziening, datacenters,
telecommunicatie, farmacie, gezondheidszorg
en luchtvaart. Bijna dagelijks leveren we een
bijgewerkte lijst aan bij Schneider Electric van
projecten in deze sectoren. We beseffen daarbij
maar al te goed hoe mooi het is dat we een
brede spreiding hebben in ons werk. Gelukkig
zijn we niet van slechts één markt afhankelijk.”
Data met één muisklik beschikbaar
“Bovendien”, vervolgt Van Eijk, “plukken we nu
de vruchten van onze jarenlange investeringen
in digitalisering van informatiestromen. We hebben
custom programmatuur gebouwd en ingericht
met verschillende dashboards die met één
muisklik het overzicht geven dat we nodig hebben.
Bijvoorbeeld van wat er is ingekocht, wanneer
goederen binnen gaan komen en voor welke
projecten. Op die manier zitten we bovenop de
leveringsinformatie en kunnen we projecten goed
inplannen. Dat alles samen laat Elektro Internationaal
goed draaien in deze lastige tijd. Zekerheden
over hoe de zaken zich zullen ontwikkelen in
de toekomst hebben we natuurlijk niet, maar de
strijd voor die tijdige levering gaan we hoe dan
ook aan. We staan elke dag weer fris in de ring.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 83

T-box
Bediend alle
units door
één regelaar
LEO D
Downflowunit
GASLOOS VERWARMEN EN VENTILEREN VAN BEDRIJFSRUIMTEN
FLOWAIR SYSTEM
Het Bredase Flowair is specialist in het leveren van complete, innovatieve, unieke verwarmings- en ventilatie-oplossingen
voor bedrijfsruimten. Maak nu kennis met de Flowair elektrische luchtverwarmers LEO EL en OxeN ventilatie-units.
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Flowair Nederland
84 | INSTALLATIEENBOUW.NL

LEO EL
Elektrische
Luchtverwarmer
OXeN
EliS G
Industrieel
luchtgordijn
Kanaalloze ventilatie-unit
met warmteterugwinning
Elektrisch verwarmen
zonder warmtepomp
Elektrische luchtverwarmers zijn een goed alternatief
voor grootzakelijk verbruikers. Bij het verduurzamen
van bedrijfspanden lopen gebouweigenaren
en gebruikers vaak aan tegen hoge
investeringskosten. Daarnaast krijgen nieuwe
en te renoveren gebouwen steeds vaker geen
gasaansluiting meer. Een warmtepomp biedt
een gunstig rendement, maar bij installaties
met grote vermogens zijn de investeringen vaak
erg hoog. Flowair biedt hiervoor een goed en
betaalbaar all-electric alternatief dat geschikt
is voor bedrijfshallen, werkplaatsen, maar ook
voor sporthallen of kleine tot grote distributiecentra
waar mogelijk ook handling en/of
assemblage plaatsvindt.
Het all-electric concept van Flowair is een samenspel
van een aantal slimme componenten.
Joost Jansen van Flowair Nederland legt uit:
“Met een aansluiting groter dan drie keer 80
Ampère vallen bedrijven of instellingen meestal
onder de categorie grootzakelijk en daar geldt
een tarief van vijf tot zeven cent per kilowattuur.
Elektrisch verwarmen is door de lage aanschafinvestering,
geringe onderhoudskosten en
lange levensduur in dit soort situaties zeker een
interessante oplossing. Bijkomend voordeel is
dat de elektrotechnische infrastructuur met onderverdeelkasten
e.d. vaak al aanwezig is in dit
soort panden.”
‘Elektrisch
verwarmen is
door de lage
aanschafinvestering,
geringe
onderhoudskosten
en lange levensduur
een interessante
oplossing’
Luchtverwarming, ventilatie en
luchtgordijnen
Flowair biedt een totaalpakket aan producten waarmee
de verwarming en ventilatie van bedrijfshal of
object kan worden uitgewerkt. Jansen: “Allereerst
hebben we de LEO EL luchtverwarmers in twee varianten,
met een regelbare capaciteit van 6 tot 10 kW
en 9-16-23 kW. Deze compacte apparaten kunnen
zowel op een wand als aan het plafond bevestigd
worden. Ter ondersteuning biedt Flowair de LEO
D downflowunits, die vanaf het plafond voor een
goede lucht- en warmteverdeling in de hal zorgen.
In 2016 hebben we de OXeN op de markt gebracht,
een kanaalloze ventilatieunit met WTW (warmteterugwinning)
en naverwarming. Uitgevoerd met een
dubbele kruisstroomwisselaar zorgt deze decentrale,
energiezuinige ventilatie-unit voor toevoeging van
verse lucht. Ten slotte levert Flowair de ELiS luchtgordijnen,
een eveneens energiezuinige manier om
warmteverlies bij overheaddeuren en dockshelters te
voorkomen. Al deze producten zijn standalone toe te
passen of centraal en geautomatiseerd te bedienen
met de T-Box touchscreen-bediening.”
Recirculatie
Als er machines in de hal staan die warmte opwekken,
zullen de Flowair-systemen in recirculatiemodus
komen. Jansen: “We werken per unit met
twee sensoren die meten op vloer- en dakniveau.
Afhankelijk van het temperatuurverschil worden
de verschillende units via de T-Box regeling individueel
aangestuurd. Dus genereren de machines
in de hal voldoende warmte, dan gaan de units
automatisch recirculeren en voegen ze warmte toe
zonder extra energieverbruik. Dankzij deze slimme
regeling wordt de zogenaamde interne warmtelast
op vloerniveau optimaal benut en draagt
deze bij aan een fikse energiebesparing.”
Luxe
Voor het elektrisch verwarmen van bedrijfsruimten
is het Flowair-concept een slim en vooral betaalbaar
alternatief. Jansen: “Vaak gaat de gedachte
bij kleinere vermogens en laagtemperatuur afgifte
naar opwekking d.m.v. een warmtepomp. Echter in
situaties waarbij geen koeling gewenst is, blijkt hierdoor
een belangrijke functie van de warmtepomp
overbodig. Hoe luxe wil men het maken? Met de
investering van een paar Flowair luchtverwarmers
in combinatie met de automatische regeling is een
flinke hal al optimaal te verwarmen. Installatie,
aanschaf, onderhoud en afschrijvingskosten liggen
bij deze oplossing aanzienlijk lager dan bij iedere
andere, alternatieve verwarmingsoplossing.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 85

GASLOOS VERWARMEN VAN BEDRIJFSRUIMTEN
LEO EL
NIEUW 170°
ELEKTRISCHE
LUCHTVERWARMER
• Leverbaar in 2 uitvoeringen:
LEO EL S: 6-10 kW & LEO EL L: 9-16-23 kW
• Comfortabel en efficiënt verwarmen
• Unieke proportionele vermogensregeling [kW] op basis van ΔT [i.c.m. T-BOX]
• Standaard Modus – GBS koppeling mogelijk
• Automatische beveiliging tegen oververhitting
• Wand of plafond montage
• Compleet geleverd met universele montage console
• Te bedienen met de eenvoudige TS thermostaat 3-standenregeling aan/uit
of d.m.v. deze T-BOX touchscreen regeling incl. klokprogramma
voor uitgebreide regelbaarheid (voor aansturing van max. 31 units)
UIT VOORRAAD LEVERBAAR
Levering via de technische groothandel
FLOWAIR | SPECIALIST IN LEVEREN VAN COMPLETE, INNOVATIEVE
EN UNIEKE VERWARMING EN VENTILATIE-OPLOSSINGEN
FLOWAIR NEDERLAND | MINERVUM 7268 | 4817 ZM BREDA | T(0)76 - 581 53 11 | E INFO@FLOWAIR.NL @ | I WWW.FLOWAIR.NL

Hemmink:
altijd een passende
oplossing voor jou
Slim & snel installeren
Met gemak installeren zonder onnodig veel tijd kwijt te
zijn: dat wil toch iedereen! Zeker in onze sector waarin
personeelstekort een serieuze uitdaging vormt.
Vanuit deze visie levert Hemmink al sinds 1951 producten,
oplossingen en services voor elektrotechnische
toepassingen in de utiliteit en woningbouw. Samen met
jou, onze leveranciers en partners gaan we voor een
duurzame en vernieuwende manier van bouwen. Denk
hierbij aan oplossingen als stekerbare installaties en
verspanend gereedschap tot verankeringssystemen en
diverse bevestigingsmaterialen.
De specialisten van Hemmink staan klaar om jou – op
locatie – te ondersteunen: van a tot z. Dát is slim & snel
installeren met Hemmink.
Snel
monteren
Stekerbaar
installeren
Aarding
Verspaning
www.hemmink.nl/slim-en-snel-installeren
Onderdeel van HANZESTROHM

NIEUW-WEERDINGE MANDEBROEK 3
NIEUW EN INNOVATIEF WOONCONCEPT HOUDT STARTERS IN NIEUW-WEERDINGE, DRENTHE
BETAALBAAR, ALL-ELECTRIC EN
TOEKOMSTBESTENDIG WONEN
Het dorp Nieuw-Weerdinge in Drenthe kampt al jaren met wegtrekkende jongeren, omdat betaalbare starterswoningen ontbreken. Om hiermee
de strijd aan te gaan en om de economie in het dorp te behouden en te stimuleren, zijn verschillende dorpsbewoners op zoek gegaan naar
een hoogwaardig én betaalbaar woonconcept. Zij kwamen uit bij Q-vention, dat een toekomstbestendig en gecertificeerd bouwsysteem voor
energiepositieve woningen heeft ontwikkeld. Op basis van dit bouwsysteem, de woonbehoeften van de starters én hun beschikbare budget
worden in nieuwbouwgebied Mandebroek 3 vier twee-onder-een-kapwoningen gebouwd. De woningen worden opgebouwd uit kant-en-klare
elementen die op de bouwplaats in een mum van tijd in elkaar kunnen worden geschoven.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Q-vention en Hager
De Q-vention woningen krijgen een inhoud van
zo’n 340 kuub en bestaan uit een begane grond
en eerste verdieping. “Aan de basis van de woningen
ligt een duurzame houten constructie,
afgewerkt met vocht- en brandwerend Magoxx ® -
plaatmateriaal uit gemalen kiezelstenen, circulair
Neopor ® -isolatiemateriaal en triple beglazing”,
vertelt Ben Verstraten, technisch directeur van
Q-vention. “Dankzij de hoogwaardige schil (Rcwaarde:
10,6) gaat geen warmte verloren en kan
flink bespaard worden op het energieverbruik. In
alle woningen komt een all-electric installatie met
doorstroomboilers, infrarood vloerverwarming
en een CO 2
-gestuurd Fresh-r ventilatiesysteem.
Bovendien beschikken de woningen straks over
een zonnedak, die genoeg energie opwekt om in
het normale huishoudelijke verbruik te voorzien.
Hier wordt ook een energieprestatiegarantie op
afgegeven. Door de energiestromen nauwkeurig
te monitoren, regelen en optimaliseren, blijven
stroomverbruiken tot een minimum beperkt,
wordt de levensduur van de installaties verlengd
en kan onderhoud op maat worden geleverd.”
Industriële, gestandaardiseerde
bouwaanpak
Inmiddels heeft Q-vention meerdere woningen
opgeleverd, in Almere, Uden, Mierlo en Helvoirt.
Het project in Nieuw-Weerdinge is echter het
startschot voor een verdere industriële bouwaanpak
met gestandaardiseerde en coherente bouwelementen
en installaties, waardoor bouwtijden
nog verder worden verkort en ontwikkel- en bouwkosten
beperkt blijven, vertelt Verstraten. “Om
hier optimaal invulling aan te geven, zijn we op
zoek gegaan naar ketenpartners. Onder meer voor
het all-electric concept. Al snel kwamen we uit
bij Hager, dat goed georganiseerd is in de bouw
en hoge kwaliteit producten levert. Bovendien is
Hager heel innovatief. De organisatie durfde het
aan om bestaande producten te finetunen en
standaardiseren voor de Q-vention bouwmethode
én om out-of-the-box de mogelijkheden voor het
‘nieuwe bouwen’ te verkennen.”
Plintgootsysteem
“Ben Verstraten was op zoek naar een goede en
betrouwbare manier om de opgewekte energie
door de woningen te verdelen”, vertelt Werner
Roovers, Accountmanager Woningbouw & Concepten
bij Hager. “Hij was zeer enthousiast over
ons plintgootsysteem, dat in de gevelpanelen
geïntegreerd kan worden en waarin alle elektrotechnische
bekabelingen worden weggewerkt.
Het plintgootsysteem heeft de look & feel van een
plint, met als voordeel dat in het werk eenvoudig
aansluitingen voor contactdozen, antenne- en
data-installaties te positioneren zijn. Dit scheelt
enorm veel werk op de bouwplaats.”
Smart Home domotica-oplossing
De gootsystemen worden in diverse ruimtes geïnstalleerd,
vertelt Roovers. “Bovendien hebben we
een voorstel gedaan voor een toekomstbestendig
en flexibel Smart Home domotica-oplossing, waarbij
alle installaties eenvoudig middels een smartphone
benaderd en beheerd kunnen worden. Inclusief
eventuele afwezigheidsscenario’s. Via een
Q-vention meerwerklijst kunnen bewoners de installatie
finetunen. Bijvoorbeeld door energiemo-
Domovea: totale controle middels je smartphone en
integratie van IoT-apparaten.
Hager SL-plintgoot.
88 | INSTALLATIEENBOUW.NL

MANDEBROEK 3 NIEUW-WEERDINGE
In nieuwbouwgebied Mandebroek 3 worden vier twee-onder-een-kapwoningen gebouwd, op basis van het Q-vention bouwsysteem voor energiepositieve woningen.
‘Het project in Nieuw-Weerdinge is het
startschot voor een verdere industriële
bouwaanpak met gestandaardiseerde en
coherente bouwelementen en installaties’
buskabels”, aldus Lawant. “De slimme schakelaars
met sensoren/actoren worden niet zoals gebruikelijk
geïntegreerd in de meterkast, maar komen in
de centraaldozen bij de lichtpunten. Hager biedt
hier diverse oplossingen voor aan, waarmee de installatie
aanzienlijk wordt vergemakkelijkt.” ❚
nitoring en/of de aansturing van zonwering en
rolluiken in het systeem te integreren. Daarnaast
kunnen zij in de toekomst ook zelf functionaliteiten
toevoegen, zoals een weerstation en extra
verlichtingsarmaturen. Om Q-vention te ontzorgen
in de installatie van de Smart Home systemen en
elektravoorzieningen hebben wij Ben Verstraten
in contact gebracht met Linde Kroon Elektrotechniek,
waarmee de all-electric installatie verder
wordt uitgewerkt/geoptimaliseerd.”
Slim en kant-en-klaar
“Onze uitdaging is om de elektrotechnische installaties
zodanig te standaardiseren, dat een slimme
en kant-en-klare (basis)installatie ontstaat die
bovendien zeer eenvoudig geïnstalleerd kan worden”,
vertelt Jeroen Lawant, Directeur van Linde
Kroon Elektrotechniek. “Alle woningen worden
uitgerust met een Hager Vision meterkast. Vanaf
deze meterkast vertrekt één voedingskabel naar
de keuken, waar een Hager onderverdeler alle keu-
keninstallaties voedt. Hierdoor hoeven, voor de
aansluiting van extra apparatuur en wandcontactdozen
in de toekomst, geen bekabelingen meer
richting de meterkast getrokken te worden.” Ook
op de verdieping komt een onderverdeler, voor de
voeding van bijvoorbeeld de wasmachine, wasdroger
en pv-omvormer. Tot slot wordt een separate
onderverdeler voor de doorstroomboilers geïnstalleerd.
“Voor de huisautomatisering is gekozen
voor een KNX-installatie met een basis aan/uitschakeling,
die naar wens kan worden uitgebreid
met een dimfunctie, app-functie en monitoring.”
Om een snelle installatie van alle elektravoorzieningen
mogelijk te maken, verkent Linde Kroon
Elektrotechniek op dit moment de mogelijkheden
van kant-en-klare elektrakabelbomen met connectoren,
waarmee de Hager wandcontactdozen en
verlichtingsschakelaars eenvoudig gevoed kunnen
worden. “Het kabeltracé voor de KNX-verlichting
(schakelaars, lichtpunten) wordt uitgevoerd met
Hager Vega-verdeler.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 89

STEKERBAAR INSTALLEREN:
DE ANDERE AANPAK VOOR DE BOUWSECTOR
De combinatie van het tekort aan goede vakmensen en kortere bouwtijden vraagt om een andere aanpak in de bouwsector. Daarnaast heeft
de markt te maken met een stijgende vraag naar flexibiliteit, circulair bouwen en duurzaamheid. Deze situatie vergt creativiteit en nieuwe
manieren van bouwen, ook voor de installatiebranche.
Tekst en beeld Hemmink / Hanzestrohm
Stekerbaar installeren kan een oplossing zijn voor
de uitdagingen in onze branche. Dankzij volledige
pre-engineering, prefab onderdelen en de
plug-and-play installatiemogelijkheden installeer
je namelijk snel en efficiënt.
Focus op de voorbereiding
In tegenstelling tot conventioneel installeren richt
stekerbaar installeren zich vooral op de kracht
van de voorbereiding. “De installateur hoeft zelf
geen producten meer in elkaar te zetten, kabels te
trekken en componenten aan te sluiten, maar kan
direct starten met installeren”, benadrukt Steven
Lemmens, business manager Slim & Snel Installeren
bij Hemmink. “De bekabeling wordt niet meer
ad hoc op locatie gemaakt maar vooraf, in een gecontroleerde
omgeving. Een goede voorbereiding,
waarbij de juiste aansluit- en doorschakelpunten
en kabellengtes worden bepaald, uitgetekend en
gecontroleerd, is hiervoor onontbeerlijk. Dankzij
de toepassing van duidelijke stekercoderingen
worden aansluitfouten en faalkosten voorkomen.
Bovendien kan vijf tot tien keer sneller worden
gewerkt. Stekerbare installaties vragen minder
vakkundig personeel en wanneer je de reiskosten,
arbeidstijd en -kosten meerekent, is stekerbaar installeren
in de meeste gevallen voordeliger.”
Slim & Snel Installeren met Adels
Hemmink vertegenwoordigt in Nederland exclusief
het stekerbare systeem AC 166G van Adels-
Contact, dat bewezen uitwisselbaar is met het
GST18-systeem. Het pakket omvat aansluit- en
verbindingssnoeren, stekers en schakel- en verdeelboxen.
Alles van hoge kwaliteit en vrijwel alle
componenten zijn zonder gereedschap te bevestigen.
Ook zijn er combinaties mogelijk met het
bevestigingsmateriaal van JMV en Schnabl of de
schakeldozen van Wiska. Een totaaloplossing dus,
met alle benodigdheden bij één leverancier.
Intensieve begeleiding
bij een project
Lemmens: “We bezoeken dagelijks installatiebedrijven
om de voordelen van stekerbaar installeren
te duiden. Bovendien verzorgen we maatwerk
Een recent stekerbaar project is het Amsterdam RAI Hotel.
‘De installateur hoeft zelf geen producten
meer in elkaar te zetten, kabels te trekken en
componenten aan te sluiten, maar kan direct
starten met installeren’
trainingen en inventariseren we samen met onze
klanten welke projecten zich lenen voor stekerbaar
installeren. Wanneer een installateur kiest voor
stekerbaar installeren, dan biedt Hemmink indien
gewenst intensieve begeleiding en advies.” Hij legt
uit hoe zo’n traject er bijvoorbeeld uit kan zien:
- Inventarisatie en persoonlijk advies:
“Allereerst worden de wensen van de klant geïnventariseerd
en eventueel op locatie afgestemd.
Op basis van de aangeleverde technische tekeningen
van het project werkt één van onze sales
engineers op de binnendienst een projectie en
90 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Tot in detail uitgewerkte projectie.
Plug-and-play installeren
offerte op maat uit. Desgewenst worden ook
meerdere opties uitgerekend om alle mogelijkheden
te tonen en passend advies te geven.”
- Projectie en offerte op maat:
“Vervolgens wordt deze projectie tot in detail uitgewerkt.
Vanaf de meterkast of het voedingspunt
worden de snoeren ingetekend naar de verdelers
en naar het toe te passen (prefab) schakelmateriaal.
De groepenverdeling is ook eenvoudig af
te lezen in de gemaakte projectietekeningen. De
bijgevoegde materiaallijst geeft een goed overzicht,
met daarin duidelijk weergegeven de types
en aantallen snoeren, inclusief de bruto prijzen
en natuurlijk de bruto totaalprijs voor het project.
Vanzelfsprekend wordt gerekend conform de wettelijke
normen en eisen. Zo zijn de totaalkosten
snel inzichtelijk.”
- Toelichting projectie en offerte:
“Een adviseur van Hemmink komt de projectie vervolgens
in een persoonlijk gesprek toelichten. Is
alles goed ingetekend? Heel belangrijk, want de
projectie wordt immers niet alleen gebruikt om
de prijs te bepalen, maar ook als leidraad tijdens
de installatie op de bouw zelf. Bij akkoord worden
de producten bij de elektrotechnische groothandel
naar keuze besteld. Tussentijds en/of bij de
opstart van het project is onze adviseur beschikbaar
om nogmaals op locatie het project door
te nemen en/of extra advies over de installatie
te geven. Als het project is opgeleverd, maakt de
specialist of sales engineer graag een afspraak om
het traject te evalueren.”
- Begeleiding tijdens het logistieke proces:
“Bij het logistieke proces kan Hemmink je veel
werk uit handen nemen. In samenwerking met
onze groothandelspartners en technische assemblagebedrijven
zorgen wij dat de materialen per
verdieping of per ruimte worden verpakt en op
het juiste moment op de bouwplaats gekit worden
afgeleverd. Dit zorgt voor de juist sturing van
materialen en voorkomt dat men moet zoeken
naar artikelen of materiaal vergeet. Ook dat bespaart
in totaliteit veel tijd.” Vervolgens is het nog
slechts een kwestie van plug en play installeren.
“Alle (geschakelde) voedingen en schakelingen
zijn voorzien van een eigen kleurcodering, wat het
installeren makkelijker maakt en bijdraagt aan
een reductie van de faalkosten. Dat is nog eens
efficiënt en tijdbesparend!”
Flexibele verpakking en snelservice
Ook kan Hemmink maatwerkproducten assembleren,
testen en leveren, aldus Lemmens. “Doordat
we eigen voorraden hebben, kunnen we
flexibele verpakkingseenheden leveren en hebben
we voor een geselecteerd aantal artikelen
een speciale snelservice. Producten op voorraad
worden direct uitgeleverd of anders binnen enkele
dagen geproduceerd. Zo heeft de klant het
gewenste product snel op het project en ontstaat
er geen vertraging in de werkzaamheden.”
Meer over Hemmink
Hemmink is opgericht in 1951 en levert producten,
oplossingen en concepten die toegepast
worden in de (woning)bouw, utiliteit en industrie.
Hemmink voorziet onder andere technische
groothandels, installateurs, woningbouwverenigingen
en de industrie van innovatieve concepten
en oplossingen. Sinds 18 juni 2020 is Hemmink
onderdeel van Hanzestrohm, de overkoepelende
groep waar ook de bedrijven KWx en Kairos deel
van uitmaken.
Kennispartner voor bouw,
industrie en infra
Naast het aanbieden van een groot assortiment
kwalitatieve producten helpt Hemmink klanten
graag als kennispartner met thema’s als slim &
snel installeren, veilig & comfortabel wonen en
industrieel kabelmanagement. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 91

THEMA BEKABELING
KABELS, BEDRADING EN KABELACCESSOIRES MET DUITSE KWALITEIT
TOTAALLEVERANCIER MET EEN HOGE SERVICEGRAAD
Met 55 vestigingen in 36 landen is Helukabel wereldwijd een toonaangevende speler op het gebied van kabels, bedrading en kabelaccessoires.
Via de Product Finder, een handige zoekfunctie op de website, zijn maar liefst 34.000 producten op voorraad aan te treffen. “Je kunt gerust
stellen dat wij een totaalleverancier zijn.”
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Helukabel
De van origine Duitse onderneming is al sinds 1978 actief als producent en
leverancier van kabels, draden en kabeltoebehoren. “Voor de industrie zijn we
een marktleider, daar liggen ook onze roots”, vertelt Jasper van Beusekom,
managing director van Helukabel Nederland. “De laatste jaren zijn we onze
focus aan het verbreden, onder meer richting duurzame technieken, HVAC,
zonne-energie en laadsystemen voor auto’s.”
Toegevoegde waarde
Bij die verbreding van de focus zijn de roots van Helukabel in de industrie
een voordeel. Van Beusekom: “Voor de industrie gelden in de regel zwaardere
normen. Dat betekent dat we voor de nieuwe aandachtsgebieden hoge
Duitse kwaliteit kunnen leveren. Vooral voor bouwgerelateerde installateurs
hebben we veel toegevoegde waarde in huis, zowel wat producten betreft
als in onze uitgebreide service. Vroeger zaten er een cv-ketel en thermostaat
in een huis, nu kun je zonnepanelen, zonneboilers, airco’s, warmtepompen,
grondwatersystemen, beveiliging, toegangstechniek, datanetwerken, brandmelding
en wat al niet meer tegenkomen, elk met hun eigen bekabeling en
eisen. Voor al deze toepassingen heeft Helukabel de beste producten in huis.
Denk bijvoorbeeld ook aan de speciaalkabels voor E-mobiliteit, die wij onder
meer leveren voor superchargers.”
Overal in thuis
Het assortiment is welhaast eindeloos. Naast de vele toepassingen in het
segment building management systems (zie afbeelding) en E-mobility, is Helukabel
thuis in robotkabels en kabelbomen en kan het alle soorten veiligheidskabels
leveren; denk bijvoorbeeld aan een brandvertraging van 30 tot
90 minuten, halogeenvrije kabels, torsiebestendige kabels voor windmolens
en industriële toepassingen. Bovendien biedt Helukabel ondersteuning voor
het opzetten van grotere datanetwerken en bustechnologie. Van Beusekom:
“UTP-kabels voor datanetwerken voor de industrie zijn robuuster uitgevoerd
‘Ook aan de andere kant van
de Atlantische Oceaan is het
vertrouwen in
onze kwaliteit groot’
en werken met andere protocollen en connectoren. Vanuit onze ervaring kunnen
we een adviserende rol spelen bij de aanleg van deze datanetwerken.”
Advies
Die adviesrol geldt in feite voor alle terreinen waar Helukabel actief is.
Ronald Haan, salesmanager Nederland: “We zijn niet alleen een leverancier
die vanuit een volledig geautomatiseerd logistiek centrum en vaste
transporteurs de Nederlandse markt bedient. Bij ons is de dienstverlening
eromheen net zo belangrijk. Onze adviseurs kunnen ondersteuning bieden
bij het ontwikkelen van een technisch ontwerp zodat de bekabeling optimaal
en toekomstbestendig is. Zeker als er een bijzondere oplossing wordt
gevraagd, met ongewone combinaties van functies, zijn wij op ons best.”
UL/CSA
Tot besluit wijst Van Beusekom op nog een interessant aspect van de Helukabelservice:
“Wij zijn UL/CSA-gecertificeerd. Dat betekent dat Helukabel voldoet
aan de relatief strenge normen van de Verenigde Staten en Canada. Bedrijven
die producten met onze bekabeling leveren voor de Noord-Amerikaanse markt,
zitten dus goed. Bijzonder is dat wij de kabels niet alleen maken, maar ook
mogen knippen en opnieuw mogen labelen.” Ook aan de andere kant van de
Atlantische Oceaan is het vertrouwen in de kwaliteit van Helukabel groot. ❚
92 |
INSTALLATIEENBOUW.NL

BEKABELING
THEMA
GEBOUWBEHEERSYSTEMEN
Van beveiliging tot toegang, het comfort beheren en toch veiligheid
verzekeren, een gebouwbeheersysteem beheert een enorm netwerk
van toepassingen voor mensen.
Toepassingen
1. Stroomvoorziening
2. Zonnepanelen
3. HVAC
4. Brandalarm
5. Toegangscontrole
6. Beveiliging
7. Gestructureerde netwerken
8. Mediatechnologie
9. Lift & roltrap
10. Parkeergarage
11. Andere toepassingen
- E-laadstations
- Magazijnautomatisering
- Verlichting
- Waterbeheersysteem
INSTALLATIEENBOUW.NL | 93

HELUKABEL ® , PARTNER
VOOR DE MAAKINDUSTRIE
HELUKABEL ® al 40 jaar een betrouwbare internationale partner, voor al uw kabelbenodigdheden.
Vanuit ons Duitse logistieke centrum in Hemmingen-Stuttgart en
ons Nederlandse distributiecentrum in Budel, zijn wij in staat om zeer korte levertijden
en een hoge servicegraad te realiseren.
HELUKABEL ® heeft meer dan 33.000 producten voorradig voor o.a.
de volgende toepassingen:
Industriële kabels & snoeren
Data, Netwerk & Bustechnologie
Motor, Servo & Feedbackkabels
Rupskabels
Infrastructuur kabel & draad
Zonnepaneel, windmolen & e-mobility
Robotkabels
Hitte-& waterbestendige kabels
Veiligheidskabels met/zonder functiebehoud
Media technologie
Spiraalkabels
Voorgeassembleerde kabels
Maatwerk kabels
Kabelwartels, schoenen & accessoires
Neem voor vrijblijvend advies contact met ons op;
+31(0)495 499 049 Wij helpen u graag verder!
HELUKABEL ® B.V. • Randweg Zuid 19 • 6021 PT • Budel • info@helukabel.nl • www.helukabel.nl

Stand 138
Installatie Vakbeurs
Hardenberg
24 t/m 26-11-2020
Sometimes
things just click
Soms voel je direct een klik. Dat is precies wat er
gebeurde toen wij Geniox ontwikkelden – de nieuwste
generatie luchtbehandelingsunits.
Onze uitgangspunten zijn amibtieus maar eenvoudig: Geniox vormt
het groene hart van ieder hedendaags gebouw, met de beste
binnenluchtkwaliteit, de laagste impact op het milieu en de meest
gunstige total cost of ownership.
Maak kennis met Geniox en voel die klik ook.
www.systemair.nl

THEMA BEKABELING
‘KENNIS IS ONONTBEERLIJK VOOR EEN TOEKOMSTGERICHTE,
VEILIGE EN GOED FUNCTIONERENDE NETWERK-INFRASTRUCTUUR’
De ontwikkelingen op het gebied van databekabeling en netwerkapparatuur gaan razendsnel. Naast de opname van de minimale brand- en
rookclassificatie van kabels in het Bouwbesluit zorgt ook de nieuwste Wifi-standaard (Wifi 6) regelmatig voor hoofdbrekens, weet Michaël
van Boheemen, commercieel directeur van Kannegieter in Nederland. “In deze gevallen is het fijn om een partner te hebben die inspeelt op de
trends in dit vakgebied. Als kennisgedreven importeur en distributeur op het gebied van databekabeling, netwerkapparatuur en datacenteroplossingen
vervult Kannegieter graag deze rol. Wij ondersteunen installateurs niet alleen bij het ontwerp en de realisatie van hun projecten,
maar ook met een uitgebreid trainingsprogramma, zodat opdrachtgevers kunnen vertrouwen op een toekomstgerichte, veilige en goed
functionerende netwerk-infrastructuur.”
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Kannegieter
De vestiging van Kannegieter in Amersfoort.
Op het gebied van databekabeling wordt anno
2020 een tweedeling gemaakt tussen koper en
glasvezel. “Wij hebben van beide disciplines meerdere
gerenommeerde merken in huis, waardoor
we voor ieder project een state-of-the-art netwerkinfrastructuur
kunnen bieden. Van een datakabel
met connector tot en met volledige systemen,
waarbij de kabels, connectoren, patchpanelen, 19"
kasten, dataswitches, Wifi-accespoints, UPS (Uninterruptible
Power Supply) en PDU (Power Distribution
Unit) compleet worden geleverd, inclusief
bijbehorende managementsystemen”, vertelt Van
Boheemen. “Om hier optimaal invulling aan te
geven, gaan we voor langdurige samenwerkingen
met onze technologische partners en klanten. Als
een spin in het web ondersteunen we bovendien
de communicatie en afstemming tussen installateurs,
eindgebruikers en installatie-adviesbureaus,
met als ultieme winst dat eindgebruikers een optimale
oplossing krijgen en dat onze duurzame
concepten worden toegepast in hun projecten.”
Kannegieter beschikt over zeer ervaren binnendienst-
en buitendienstmedewerkers die vanaf de
vestigingen in Nederland (Amersfoort) en België
(Brussel) hun kennis en kunde delen. “Met Kannegieter
College trainen we gemiddeld zo’n 600
installateurs, installatie-adviesbureaus en (grote)
eindgebruikers per jaar, in datacommunicatie, netwerkbekabeling,
standaarden en normen”, vertelt
Van Boheemen. “Een belangrijke ontwerpparameter
en training op dit moment is de opname van
de minimale brand- en rookclassificatie van kabels
(CPR-norm) in het Bouwbesluit. Deze classificaties
hebben we tevens samengevat in een handige selectietabel,
zodat partners voor iedere gebouwruimte
en toepassing de juiste kabels kunnen selecteren.
Bovendien nemen we dit mee in onze klantgesprekken.
Ook actueel is de Wifi 6-standaard, evenals het
langjarig beheer en onderhoud van datanetwerken.”
De trainingen van Kannegieter College worden
verzorgd door Huib van der Heijden, die tevens
zitting heeft in de standaardisatiecommissies
voor NEN-ISO/IEC. “Hierdoor zijn we al vroeg
op de hoogte van ontwikkelingen in de markt,
waarover we klanten graag adviseren”, aldus Van
Boheemen. “We beschikken over een uitgebreide
bestekservice en kunnen voorgeassembleerde en
zelfs pre-terminated installaties leveren, wat resul-
‘ Als een spin in het
web ondersteunen
we de communicatie
en afstemming
tussen installateurs,
eindgebruikers
en installatieadviesbureaus’
Naar wens worden de producten van Kannegieter
just-in-time, just-in-place en in handige rolcontainers
geleverd, zonder verpakkingsmaterialen.
teert in kortere installatietijden, kortere projectdoorlooptijden,
minder arbeidskosten en minder
testprocedures. Daarnaast bieden we uitgebreide
logistieke concepten. Naar wens worden onze
producten just-in-time, just-in-place en in handige
rolcontainers geleverd, zonder verpakkingsmaterialen,
waardoor zij nog sneller, effectiever en milieubewuster
verwerkt kunnen worden.” ❚
96 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Smart ceilings
for green buildings
Pictures by:
www.interalu.eu

Waarom slimme klimaatplafonds
de markt veroveren
De tijd dat klimaatplafonds een nicheproduct waren dat enkel werd toegepast in grote kantoorgebouwen, is definitief voorbij. De plafonds
duiken meer en meer op in kleine kantoren, scholen en ziekenhuizen. Zowel in nieuwbouw- als renovatieprojecten en niet alleen als neutrale,
onzichtbare en doorlopende structuren. Dankzij een keur aan vormen en kleuren worden de klimaatplafonds steeds vaker onderdeel van het
design van een ruimte.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Interalu/Bart Gosselin
Interalu SAPPceiling ® plafondeiland bij hoofdkantoor Goddeeris in Roeselare.
Familiebedrijf Interalu staat al 50 jaar voor een uitgebreide expertise in metalen
plafonds. De laatste twee decennia focust het Belgisch bedrijf vol op
de productie van slimme, duurzame en kwalitatief hoogwaardige klimaatplafonds.
“Innovatieve oplossingen die geheel volgens het wensen- en eisenpakket
van de klant worden vervaardigd en via een flexibele totaalaanpak
hun toepassing vinden in de meest uiteenlopende (utiliteits)projecten”, aldus
David Molevelt, Business Development Manager voor Interalu in Nederland.
“Voor elke wens en behoefte bieden we een oplossing. Daarbij houden we
met heel wat aspecten rekening, zoals de technische vereisten, akoestiek en
energie-efficiëntie. En ook op esthetisch vlak zijn de mogelijkheden haast eindeloos.
Wilt u een hout-look of industrie-look? Of liever een vrije vorm? In
de kleur van uw bedrijfslogo? Of wilt u het klimaatplafond zo onzichtbaar
mogelijk uitvoeren? We realiseren het allemaal!”
New ways of working
Nieuwe trends blijven niet onopgemerkt door Interalu. Denk aan flexibel
ruimtegebruik en new ways of working. “Maar ook het ecologisch aspect wint
aan belang”, aldus Molevelt. “Onze klimaatplafonds zijn zeer performant en
energie-efficiënt. Ze verwarmen met lage temperaturen en koelen met hoge
temperaturen waardoor er veel minder energie nodig is om een optimaal binnenklimaat
te realiseren.” Doordat klimaatplafonds energie uitwisselen door
straling en niet door convectie, veroorzaken ze geen luchtverplaatsingen. “Dit
houdt in dat ze ook geen stof of bacteriën door een gebouw verspreiden; een
‘Voor elke wens en behoefte
bieden we een oplossing.
Daarbij houden we met heel wat
aspecten rekening’
erg actueel thema in deze tijden van COVID-19. Bovendien functioneren ze
geruisloos. Het zal daarom niet verbazen dat klimaatplafonds in 90% van de
utiliteitsgebouwen de meest aangewezen oplossing zijn.”
Nieuwbouw en renovatie
De producten van Interalu kenmerken zich door een hoge flexibiliteit, lage
inbouwruimte en ongeëvenaarde akoestische kwaliteiten. “Dankzij onze klimaatplafonds
zijn geen radiatoren meer nodig. Hoge temperatuur koeling
en lage temperatuur verwarming zijn slim in één systeem gecombineerd en
dankzij de horizontale isolatiematten en subtiele perforatie zijn de akoestische
prestaties uitstekend. Nagalm is er nauwelijks. Dankzij een lage inbouwhoogte
van 50 mm vanaf het plenum is het systeem ook zeer geschikt voor
renovatieprojecten. Daarbij wordt met onze klimaatplafonds een flexibele
indeelbaarheid in de toekomst gegarandeerd.” ❚
98 | INSTALLATIEENBOUW.NL

NIEUW!
Krimp- stripknipmachines
met
altijd de juiste specifieke
oplossing voor uw uitdaging.
Bekk op klemko.nl

YOUR
FINISHING
TOUCH
1 KLEUR
Stel zelf een intercom samen en maak je entree helemaal af
Goudkleurige intercom? Of liever zwart, antraciet of een andere kleur? Met DINA Create stel
je heel simpel je eigen unieke intercom samen. Bepaal zelf kleur, positie (staand of liggend),
aantal digitale displays en toegang via code, badge of afstandsbediening.
DINA Create: 7.452 ontwerpvarianten mogelijk
Hoe ontwerp ik zelf een intercom? Ga naar Intratone.nl/dina-create en stel in vier eenvoudige
stappen je eigen, unieke intercomsysteem samen.
2 POSITIE
Staand of liggend
gemonteerd
3 AANTAL
Aantal displays met belknop
4 TOEGANG
Met code of badge (optioneel)
Intratone is een merk van Cogelec en is het best verkochte intercomsysteem in Frankrijk.
intratone.nl

AMSTERDAM ANTONI VAN LEEUWENHOEK ZIEKENHUIS
NIEUWBOUW FARMACEUTISCH CENTRUM AVL EN NKI:
SAMENWERKING LEIDT TOT HOGE OPLEVERKWALITEIT
Na een uitgebreide inbedrijfstel- en opleverfase is medio april 2020 de nieuwbouw van het farmaceutisch centrum formeel opgeleverd aan
het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (AVL) en Nederlands Kanker Instituut (NKI) in Amsterdam. In een installatiecombinatie met Climatech
leverde en installeerde Breman Utiliteit Zwolle alle medische gassen voor de nieuwbouw, evenals de werktuigkundige, elektrotechnische,
regeltechnische, cleanroomtechnische en VHP-installaties.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Beeld: Breman Utiliteit Zwolle / Vincent Kleingeerts Fotografie
Het totale project van ca. 7.000 m² had een
doorlooptijd van een jaar. Hieraan ging een uitgebreide
verificatiefase vooraf, vertelt Roy Voss van
DVE Project Support, die namens de combinatie
Breman en ClimaTech de rol van projectmanager
vervulde. “Tijdens de verificatiefase hebben we in
nauwe samenwerking met AVL en adviseur Royal
HaskoningDHV het technische ontwerp en alle
uitgangspunten getoetst, met als doel om op basis
van de uitvoeringsexpertise van Breman en ClimaTech
omissies op te sporen en waar nodig het
ontwerp te optimaliseren. Voorbeelden hiervan
zijn de toepassing van een railkokersysteem en gebruikmaking
van een decentrale VHP-installatie.
De fase bewees haar nut: het project is met minimale
verstoringen en restpunten en binnen de
gestelde tijd opgeleverd.”
Gebouwtechnieken
De meeste gebouwtechnieken zijn ondergebracht
op de vijfde verdieping, vertelt Voss. “Hier staan
de centrale luchtbehandelingskasten, persluchtinstallatie,
verdelers voor koeling en warmte en
‘De verificatiefase bewees haar nut:
het project is met minimale verstoringen
en restpunten en binnen de
gestelde tijd opgeleverd’
regelkasten. Voor de klimatisering maakt het
farmaceutisch centrum gebruik van de koudeen
warmteopwekking van de bestaande AVLgebouwen.
Als afgiftesysteem is gekozen voor
een combinatie van o.a. klimaatplafonds en
ventilatiesystemen. Onderdeel hiervan was de
realisatie van de juiste luchtdrukhiërarchie (en
-bewaking) op beide cleanroomverdiepingen.”
Hoge eisen
Zowel aan het ontwerp, de uitvoering als de oplevering
werden hoge eisen gesteld. Zo moesten
de cleanrooms en steriele ruimten voldoen aan
strenge GMP-richtlijnen, waarvoor een uitgebreid
traject van inbedrijfstellen, valideren en rapporteren
noodzakelijk was. “Een extra uitdaging daarbij
was het coronavirus”, vertelt Voss. “We hebben
onze planningen moeten aanpassen, de schaftmomenten
meer verdeeld over de dag en bouwstromen
actief gescheiden. Bovendien zijn de
werkzaamheden in kleinere groepen uitgevoerd,
waardoor de veiligheid en gezondheid van alle
bouwplaatsmedewerkers continu gewaarborgd
kon worden.” ❚
102 | INSTALLATIEENBOUW.NL

ANTONI VAN LEEUWENHOEK ZIEKENHUIS AMSTERDAM
HOOGWAARDIGE LUCHTTECHNISCHE INSTALLATIE
VOOR ANTONI VAN LEEUWENHOEK ZIEKENHUIS
Een leef- en werkklimaat met een gezonde en aangename luchttemperatuur, luchtvochtigheid en luchtverversing is binnen de gezondheidszorg
van levensbelang. Of het nu gaat om een ziekenhuis, zorginstelling, medisch centrum of enkel een ruimte zoals een operatiekamer of
laboratorium, GMM verzekert opdrachtgevers van een goed en gezond luchtklimaat. Zowel voor medewerkers als cliënten. “Wij bieden
kwalitatieve totaaloplossingen, volledig afgestemd op uw wensen, werkomgeving en de gestelde eisen en normen voor luchtkwaliteit in de
gezondheidszorg”, vertelt directeur Dick Visch.
Tekst en beeld GMM Luchttechniek
Onlangs heeft GMM Luchttechniek het grote, aansprekende project Antoni
van Leeuwenhoek Ziekenhuis opgeleverd. Een gigantisch netwerk aan luchtkanalen,
die stuk voor stuk voldoen aan de geldende reinheidseisen binnen
de gezondheidszorg. En daar bleef het niet bij. Het systeem werd compleet
opgeleverd met afzuigarmen en luchtfilterinstallaties. “Luchtkwaliteit binnen de
gezondheidszorg luistert nauw, kan zelfs levens redden en vraagt om ervaring,
expertise en actuele kennis van de eisen en normen vanuit onder andere het
RIVM”, benadrukt Visch. “In de ruim vijftig jaar waarin wij actief zijn op gebied
van luchtkwaliteit hebben wij veel instellingen en organisaties binnen de gezondheidszorg
succesvol vooruitgeholpen. Dit met zowel installaties, systemen
als grote en kleine projecten. Ziekenhuis, verzorgingshuis, hospice of tandartspraktijk:
GMM biedt voor elk uniek vraagstuk een oplossing op maat.” ❚
‘Luchtkwaliteit binnen
de gezondheidszorg
luistert nauw’
INSTALLATIEENBOUW.NL | 103
Naamloos-3 1 26-08-20 16:52

LUCHTGEKOELDE
INVERTER-SCROLL-CHILLER
LUCHTGEKOELDE
INVERTER-SCROLL-CHILLER
EXTREME EXTREME
EFFICIËNTIE
EXTREME
EFFICIËNTIE
MILIEU-
VRIENDELIJK
MILIEU-
VRIENDELIJK
TOONAANGEVENDE
TOONAANGEVENDE
NAUWKEURIGHEID
NAUWKEURIGHEID
STILLE STILLE
STILLE WERKING
WERKING
eCOMFORT
eCOMFORT
UITBREIDING VAN HET AANBOD
170
170 -
400
400 kW
kW
170 400 kW
VOOR EXTREEM EFFICIËNTE KOELING
IN IN COMFORTTOEPASSINGEN VOOR EXTREEM EFFICIËNTE EN INDUSTRIËLE KOELING PROCESSEN
IN COMFORTTOEPASSINGEN EN INDUSTRIËLE PROCESSEN
HOGE
HOGE
EFFICIËNTIE
EFFICIËNTIE
IN
IN
HET
HET SEIZOEN
SEIZOEN
OVERTREFT
OVERTREFT
ECODESIGN
ECODESIGN
2021-CLASSIFICATIES
2021-CLASSIFICATIES
HOGE EFFICIËNTIE IN HET SEIZOEN OVERTREFT
ECODESIGN 2021-CLASSIFICATIES
E r P
E r E P
r P
E r r P
E r r P
E r r P
E r P
e a d y r e e E r e a d y r
PE e ar EP
r de ya d y r r
P
E e r ea ad dy
y r re P
E r ea r ad dy
y r re P
E r ea r ad dy
y r e a PE r d y
P
DIRECTIVE DIRECTIVE DIRECTIVE
DIRECTIVE
DIRECTIVE
DIRECTIVE DIRECTIVE
2009/125/EC
DIRECTIVE
2009/125/EC
DIRECTIVE
2009/125/EC
DIRECTIVE
2009/125/EC
DIRECTIVE
2009/125/EC
DIRECTIVE
DIRECTIVE
2009/125/EC
DIRECTIVE
2009/125/EC
2009/125/EC 2009/125/EC 2009/125/EC
2009/125/EC
2009/125/EC
2009/125/EC 2009/125/EC
2017 COMFORT
COMFORT
PROCESS
PROCESS
ECODESIGN 2017 COMFORT
COMFORT
PROCESS
PROCESS
r e a d y r eECODESIGN
ar de ya HEATING d y r re 2021 aHEATING
dCOOLING
y 2021 2018COOLING
COOLING 2018 2021 COOLING COOLING 2021 COOLING
2017e COMFORT a d y r re ea COMFORT ad dy
y r re PROCESS
ea ad dy
y r ePROCESS
ECODESIGN 2017 COMFORT
COMFORT
PROCESS
PROCESS
a d y
MEDIUM TEMP
MEDIUM HIGH TEMP TEMP
HIGH TEMP
n°2013/813
n°2013/813
& LABELLING
READY
READY N°2016/2281
& LABELLING
READY HEATING
2021
READYHEATING
N°2016/2281 COOLING
2021 2018
READY COOLING COOLING 2018 2021 COOLING COOLING 2021 COOLING
READY READY
READY
n°2013/813
N°2015/1095
MEDIUM TEMP
MEDIUM N°2015/1095 HIGH N°2016/2281 TEMP TEMP
HIGH N°2016/2281 TEMP
DIRECTIVE DIRECTIVE
& LABELLING
DIRECTIVE
DIRECTIVE
READY
N°2016/2281
& LABELLING
READY n°2013/813 READY N°2016/2281
READY DIRECTIVE
READY
READY DIRECTIVE
READY
READY
N°2015/1095
N°2015/1095 N°2016/2281 DIRECTIVE
N°2016/2281
2009/125/EC 2009/125/EC 2009/125/EC
2009/125/EC
2009/125/EC
2009/125/EC 2009/125/EC
ECODESIGN ECODESIGN 2017
& LABELLING & LABELLING READY
CHILLERS
CHILLERS
CHILLERS
2017 COMFORT
COMFORT
PROCESS
PROCESS
2021 ɳs,c COMFORT > 161% PROCESS
HEATING COOLING
2021 2018 en SEER > 4,10 PROCESS
READY n°2013/813
COOLING COOLING 2018 2021 voor comfortkoeling
COOLING COOLING 2021 COOLING
READY N°2016/2281
MEDIUM TEMP
READY
MEDIUM HIGH TEMP TEMP
HIGH TEMP
READY N°2016/2281 SEPR READY> READY
READY
N°2015/1095 5,0 voor proceskoeling
N°2015/1095 N°2016/2281
N°2016/2281
ɳs,c > 161% en SEER > 4,10 voor comfortkoeling
E r P
E rr P
SEPR E rr > 5,0 Pvoor proceskoeling E rr P
E r P
r E r e a d y r r
P
E e r ea ad dy
y r re P
E r ea r ad dy
y r re P
E r
ea r ad dy
y r e a PE r d y
DIRECTIVE
DIRECTIVE
DIRECTIVE
DIRECTIVE DIRECTIVE
2009/125/EC
2009/125/EC
2009/125/EC
2009/125/EC 2009/125/EC
P
CHILLERS
COMFORT
HEATING
n°2013/813
ECODESIGN
ECODESIGN
ECODESIGN
ECODESIGN
ECODESIGN
r & e& LABELLING a d y r & re & e aLABELLING
ad dy
y r & re & LABELLING ea ad dy
y & r & re LABELLING
ea ad dy
y& rLABELLING
e a d y
DIRECTIVE
DIRECTIVE
DIRECTIVE
DIRECTIVE
DIRECTIVE
2009/125/EC
COMFORT
2009/125/EC
2009/125/EC
COMFORT
PROCESS
2017 COMFORT COMFORT
PROCESS
PROCESS
PROCESS
2017
2009/125/EC
2009/125/EC
HEATING
2021
HEATING COOLING
2021 2018COOLING
COOLING 2018 2021 COOLING COOLING 2021 COOLING
READY
MEDIUM TEMP
n°2016/2281
MEDIUM HIGH TEMP TEMP
READY n°2013/813
HIGH TEMP
READY n°2013/813 READY n°2016/2281 READY
READY READY n°2015/1095
READY
n°2015/1095
N°2016/2281
N°2016/2281
ECODESIGN
ECODESIGN
ECODESIGN
ECODESIGN ECODESIGN
& LABELLING & & LABELLING
& LABELLING
2017 COMFORT
HEATING
READY n°2013/813
2017 2021
COMFORT COMFORT
HEATING COOLING
READY READY n°2013/813 n°2016/2281
www.lennoxemea.com
& & LABELLING & & LABELLING
COMFORT PROCESS
2021 2018COOLING
COOLING
MEDIUM TEMP
READY READY n°2016/2281
n°2015/1095
PROCESS PROCESS
2018 2021 COOLING COOLING
MEDIUM HIGH TEMP TEMP
READY READY n°2015/1095 N°2016/2281
2021
READY
PROCESS
COOLING
HIGH TEMP
N°2016/2281

AMSTERDAM ANTONI VAN LEEUWENHOEK ZIEKENHUIS
ANTONI VAN LEEUWENHOEK ZIEKENHUIS:
STEKERBARE INSTALLATIES BIEDEN FLINKE
MEERWAARDE IN FARMACEUTISCH CENTRUM
Begin dit jaar is de bouw van een nieuw farmaceutisch centrum opgeleverd aan het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis en Nederlands Kanker
Instituut in Amsterdam. De nieuwbouw heeft een ruim vloeroppervlakte en is opgedeeld in diverse functies. Op de begane grond zijn het goederenontvangstcentrum
en de algemene ruimtes ingericht; de 1e verdieping biedt onderdak aan een nieuwe Main Equipment Room en op de 2e
t/m 4e verdieping is de productieapotheek voorzien. Verdieping 5 betreft een techniekverdieping en op de bovenste verdieping komen kantoren.
Installateur Breman Utiliteit Zwolle leverde en installeerde alle medische gassen voor de nieuwbouw, evenals de werktuigkundige, elektrotechnische,
regeltechnische, cleanroomtechnische en VHP-installaties. Waar mogelijk werd gekozen voor stekerbare installatieconcepten.
Tekst en beeld Isolectra
“Het aantal vakmensen op de bouw wordt steeds
schaarser, waardoor met minder mensen veel werk
moet worden verzet”, vertelt Yannick Boertje, Accountmanager
bij Isolectra. “Stekerbaar installeren
biedt hiervoor een oplossing, waarbij een hoge installatiekwaliteit,
eenvoudige installatie, korte montagetijd
en minimale faalkosten perfect hand-in-hand
gaan.” In het farmaceutisch centrum was men op zoek
naar een snelle, efficiënte en effectieve installatie-oplossing,
bevestigt Michael Verkerk, Kostendeskundige/Engineer
bij Breman Utiliteit Zwolle. “Omdat we
al jarenlang een prettige samenwerking hebben met
Isolectra, kozen we vanzelfsprekend voor hun stekerbare
producten. Inmiddels zijn de producten van
Isolectra onze standaard geworden. We zijn goed
bekend met de installatiewijze en -mogelijkheden.
Bovendien liggen diverse producten bij ons op voorraad,
waardoor we nog efficiënter kunnen werken.”
106 | INSTALLATIEENBOUW.NL

ANTONI VAN LEEUWENHOEK ZIEKENHUIS AMSTERDAM
In totaal zijn meer dan 1.000 GST18-i5 ® -installaties boven de plafonds aangebracht
‘Een goede, gezamenlijke engineering heeft
hier gezorgd voor een soepele uitvoering én
een hoogwaardig eindresultaat’
Stekerbare verlichtingsinstallaties
In het farmaceutisch centrum zijn o.a. de verlichtingsinstallaties
stekerbaar uitgevoerd. “Op basis
van de beschikbare installatietekeningen en in
goed partnerschap hebben de werkvoorbereiders
van Breman Utiliteit Zwolle en de consultants van
Isolectra de best passende producten voor dit project
geselecteerd”, aldus Boertje. “Vervolgens hebben
wij de stekerbare installatieontwerpen gemaakt
en besproken. Gekozen is voor de Wieland GST18-
i5 ® kabels en -connectoren, die plug-and-play tussen
de stroompunten en Maas & Hagoort verlichtingsarmaturen
zijn aangesloten.” Verkerk: “Doordat de
verlichtingsarmaturen eenvoudig doorgekoppeld
konden worden, waren minder stopcontacten boven
de plafonds nodig. Bovendien was het leggen
van buisleidingen, trekken van draden en monteren
en aflassen van lasdozen niet aan de orde, met een
hoger installatietempo als resultaat. Om de logistieke
performance te bevorderen, zijn op advies
van Isolectra i.p.v. gekleurde duidelijk gecodeerde
kabels toegepast. Daarnaast zijn de aansluitsnoeren
en -connectoren voor de bewegingssensoren
plug-and-play aangepast.”
Alle Wieland GST18-i5 ® kabels bevatten vijf aders,
vertelt Boertje: drie voor de voeding en twee voor
de DALI-verlichtingssturing. In totaal zijn meer
dan 1.000 GST18-i5 ® -installaties boven de plafonds
aangebracht. Daarnaast heeft Isolectra
Wieland GST13-i3 ® kabels en -connectoren geleverd
voor de wandcontactdozen in de wandgoten.
Alle stekerbare installaties zijn geleverd via groothandel
Technische Unie.
Soepele uitvoering, hoogwaardig
eindresultaat
Voor oplevering heeft Isolectra het farmaceutisch
centrum nog bezocht, om de stekerbare
installaties te bekijken. “Tijdens de bouw hebben
we bovendien regelmatig contact gehad
met de monteurs van Breman Utiliteit Zwolle,
om te controleren of de installatie en leveringen
naar wens verliepen of dat we nog iets
konden betekenen”, aldus Boertje. “In dit
project was dat echter niet aan de orde. Een
goede, gezamenlijke engineering heeft hier
gezorgd voor een soepele uitvoering én een
hoogwaardig eindresultaat.” ❚
Waar mogelijk werd gekozen voor stekerbare
installatieconcepten.
INSTALLATIEENBOUW.NL | 107

100% INPANDIGE CLOSE CONTROL KOELOPLOSSING KOMT TEGEMOET AAN HOGE GELUIDS- EN ZICHTEISEN IN BINNENSTEDELIJKE GEBIEDEN
EEN CONSTANT BINNENKLIMAAT,
ZONDER RISICO OP GELUIDSHINDER
Een data- of telecomproject is pas geslaagd wanneer de (koel)installatie op de juiste manier is ontworpen, geëngineerd en geïnstalleerd én de
eindklant tevreden is. Dat is de filosofie van producent/leverancier van Close Control producten Lennox Benelux BV.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Lennox Benelux BV
Inpandige droge koeler.
“In onze digitale samenleving zijn we afhankelijk
van goed functionerende data- en telecomruimten.
Temperatuur, luchtvochtigheid en ventilatie
spelen hierbij een cruciale rol”, vertelt Ad Vink,
Key Account Manager Close Control units bij Lennox
Benelux BV. “Om hier goed invulling aan te
geven echter, is niet eenvoudig. In data- en telecomruimten
gelden namelijk specifieke eisen.
Bijvoorbeeld ten aanzien van betrouwbaarheid,
veiligheid en energiezuinigheid. Wij zijn bekend
met deze eisen en ontwerpen en leveren redundante
(koel)oplossingen op maat, eventueel gecombineerd
met luchtbehandeling, bevochtiging
en ontvochtiging.”
Close Control units
“Een belangrijk deel van onze business in Nederland
betreft Close Control units”, aldus Vink.
“Deze units zijn niet alleen specifiek ontwikkeld
voor data- en telecomruimten met een hoge
warmtelast, waar een goede beheersing van de
temperatuur en relatieve vochtigheid vereist is,
maar ook voor archieven (continue units) en
productie-omgevingen (procestechniek).” Close
Control units worden ook wel precisie-airconditioningunits
genoemd, vertelt hij. “Voor de
productie en levering van deze units werken wij
108 | INSTALLATIEENBOUW.NL

samen met diverse installateurs, die onze hoogwaardige
en betrouwbare koeloplossingen zeer
op prijs stellen. Zowel voor low density, medium
density als high density projecten bieden wij een
uitgebreid productportfolio, dat aansluit bij ieder
Close Control vraagstuk.”
Lennox is geen dozenschuiver, maar denkt actief
mee in oplossingen. “De afgelopen jaren hebben
wij goede vertrouwensbanden opgebouwd met
onder meer de installatiemarkt, solution partners,
projectleiders, adviseurs en eindklanten. We
werken samen op basis van gelijkwaardigheid en
de lijnen zijn kort. We kunnen snel schakelen en
staan open voor feedback, met als resultaat een
optimaal functionerende installatie.”
Volledig inpandig
Voor hun data- en telecomruimten zoeken bedrijven
vaak gericht naar locaties waar de glasvezelverbindingen
optimaal zijn, weet Vink. Deze
locaties bevinden zich niet alleen op bedrijventerreinen
maar ook in woonwijken, waar veelal
restricties gelden ten aanzien van geluid en zicht.
“Installaties moeten volledig aan het zicht worden
onttrokken, waardoor bijvoorbeeld luchtbehandelingskasten
en droge koelers op het dak geen optie
zijn. Recent hebben we onder meer projecten
uitgeleverd in Amsterdam, Den Bosch en Utrecht,
waar om deze reden een 100% inpandige koeloplossing
voor de data- en telecomapparatuur is
ontworpen. Inclusief de door Lennox geleverde
Close Control units en droge koelers.”
In dergelijke projecten werkt Lennox samen in
een projectteam, dat op basis van de locatie,
geluidseisen, gewenste vermogens, tijdsplanning
en beschikbare budgetten het project tot op detailniveau
uitwerkt, aldus Vink. “In de meeste
data- en telecomprojecten gelden strikte geluidseisen.
Bovendien worden de Close Control units
soms geïnstalleerd op plaatsen zonder verhoogde
vloer, wat specifieke eisen stelt aan de luchtuitblaastechnieken.
Bijvoorbeeld in Utrecht was dit
het geval. In dit project zijn de Close Control units
bovendien aangesloten op een indoor droge koeler,
die in een separate ruimte is geïnstalleerd en
speciaal voor inpandige opstelling is ontwikkeld.
De droge koelerruimte is voorzien van twee gevelroosters
met speciale geluidswerende voorzieningen,
waardoor frisse buitenlucht kan worden aangezogen
en afgeblazen zonder dat de omgeving
enige geluidshinder ondervindt.”
Maatwerk
Om de 100% inpandige opstelling mogelijk te
maken, is de software aangepast. Ook heeft de
installateur verschillende aanpassingen doorgevoerd
in het luchtzijdige kanaalwerk. “Waar de
inpandige koeloplossing in Utrecht in de kelder
Close Control unit met indirecte vrije koeling.
‘In de meeste data- en telecomprojecten
gelden strikte geluidseisen’
is voorzien, is in Den Bosch gekozen voor een installatie
op zolder”, vertelt Vink. “In Amsterdam
is zelfs gekozen voor integratie in een garagebox.
Voor alle projecten hebben wij maatwerk oplossingen
met Close Control units uitgewerkt, met
verschillende configuraties en typen droge koelers,
waarbij gebruik wordt gemaakt van directe
of indirecte vrije koeling. Dankzij onze oplossingen
én een nauwe samenwerking met de eindklant,
installatiemarkt en hun adviseurs komen
we maximaal tegemoet aan de hoge geluids- en
zichteisen in onder andere binnenstedelijke gebieden.
Bijkomend voordeel is dat schade door
vandalen niet langer aan de orde is. Ook hebben
zon, wind, hagel en regen geen invloed op de
units, waardoor de onderhoudskosten lager uitvallen.
Tot slot zijn de units makkelijker toegankelijk
voor onderhoud en service.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 109

ALLES-IN-ÉÉN VENTILATIEOPLOSSING
VOOR RENOVATIEPROJECTEN
Maak nu kennis met het MVS-15RHBP renovatiepakket. De nieuwste
toevoeging in de reeks MVS-15 woonhuisventilatoren van Orcon is
begin dit jaar geïntroduceerd en nu al hét voorkeursproduct van
installateurs. Onder andere vanwege het grote installatiegemak,
in iedere situatie. Dankzij het renovatiepakket hoeven installateurs
minder modellen op voorraad te nemen. Bovendien hebben zij altijd
de juiste oplossing voorhanden, ongeacht of een perilex of randaarde
aansluiting aanwezig is. De MVS-15 woonhuisventilatoren zijn
geschikt als centraal mechanisch ventilatiesysteem voor de luchtafzuiging
in keukens, badkamers en toiletten in enkele woningen.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Orcon
De alles-in-één ventilatieoplossing van Orcon beschikt standaard over een
ingebouwde vochtsensor en de mogelijkheid om uit te breiden naar CO 2
-
vraagsturing, waarmee een zeer hoge EPC-winst behaald kan worden. Bovendien
is deze serie veruit de efficiëntste en stilste in de markt, dankzij een
innovatieve Greentech radical gelijkstroommotor met composiet waaier en
aerodynamisch EPP-scrol (slakkenhuis).
‘In het renovatiepakket zijn
zowel een perilex als randaarde
steker opgenomen’
Perilex en randaarde
Mechanische ventilatiesystemen worden vaak in twee versies aangeboden:
perilex en randaarde. Waar perilex-systemen met name worden toegepast in
combinatie met fysieke, bedrade schakelaars, spelen randaarde stekers in op
de groeiende vraag naar RF-bedieningen en slimme sensoren die op afstand
signalen uitsturen. Wanneer installateurs een defect systeem moeten vervangen,
zijn zij vaak afhankelijk van de gekozen schakelaar. Echter niet met het
renovatiepakket, waarin zowel een perilex als randaarde steker zijn opgenomen.
Hierdoor kan het renovatiepakket in elke situatie worden toegepast. Het
simpelweg plaatsen van de juiste steker is voldoende, waarna het ventilatiesysteem
geïnstalleerd kan worden. Bovendien worden standaard een 15RF afstandsbediening
en vier MKL-afzuigventielen meegeleverd. Dankzij het compacte
formaat en de vele aansluitpunten kunnen de woonhuisventilatoren op
tal van plekken worden toegepast, zelfs onder een hoek of aan het plafond.
Makkelijk uit te breiden
Op elk toestel kunnen maar liefst 20 RF-bedieningen of sensoren worden
aangemeld, waaronder extra CO 2
-sensoren. Ook zijn de toestellen erg gebruiksvriendelijk,
zeer gemakkelijk te installeren én vergen ze vrijwel geen
onderhoud. Wanneer toch onderhoud benodigd is, kan dit vaak ter plekke
en snel worden opgelost. Alle onderdelen zijn namelijk zeer makkelijk te
bereiken en/of te vervangen. Bovendien wordt veel ondersteuning geboden
bij technische vragen, middels uitgebreide handleidingen, instructievideo’s
en telefonische support. ❚
De MVS-15RHBP alles-in-één ventilatieoplossing van Orcon.
DE MVS-15 WOONHUISVENTILATOR IN HET KORT:
• Inclusief geïntegreerde vochtsensor.
• De stilste én meest efficiënte in alle standen.
• Hoogste EPC-winst.
• Royale capaciteit van 435 m³/h bij 200 Pa.
• 5 aansluitpunten voor luchtafzuiging incl. achteraansluiting.
• 28 instelmogelijkheden voor luchtdebiet.
• Onderaansluiting voorzien van Ø 160 of Ø 125 mm.
• Kunststof behuizing is 100% recyclebaar.
110 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Heating.
Cooling.
Caring.
ALFEA EN LORIA LUCHT-WATER WARMTEPOMPEN
De energiezuinige totaalverwarming, feiloos en gasloos
SPLIT AIRCOHEATERS
• Koelen en verwarmen in één
• 19 modellen en meer dan
100 vermogenversies
ISDE
subsidie
MULTI SPLIT SYSTEMEN
• Tot 6 binnendelen op één systeem
• Diverse modellen en vermogens
Thercon bv I Landjuweel 25 I 3905 PE Veenendaal / www.thercon.nl

Samen
werken aan
duurzaamheid
In nieuwe en bestaande gebouwen zoals scholen, zorginstellingen,
sportaccommodaties, appartementencomplexen en kantoren realiseren
we technische oplossingen waarbij duurzaamheid centraal staat.
Meer informatie? Kijk op www.hollandertechniek.nl

PURIFIED METAL COMPANY FARMSUM
Hoogwaardige kabeldraagsystemen
garanderen een duurzame oplossing
Purified Metal Company (PMC) heeft recent de deuren geopend van haar nieuwe fabriek in Farmsum, gemeente Delfzijl. De nieuwe fabriek
moet een showcase worden voor circulariteit. De kabeldraagoplossingen van PUK Benelux sluiten hier naadloos op aan.
Tekst PUK Benelux en Lieke van Zuilekom |
Beeld PUK Benelux
In opdracht van Eekels Technology heeft PUK Benelux de kabeldraagsystemen
voor PMC geadviseerd en geleverd. “Wij zijn trots dat we een bijdrage
konden leveren aan deze hypermoderne metaalrecyclingfabriek, met een
uniek en innovatief proces dat bijdraagt aan een beter milieu en een forse
CO 2
-besparing”, vertelt Perry Wens, accountmanager bij PUK Benelux. “In de
fabriek wordt gewerkt met een combinatie van technologieën uit bestaande
industrieën, zoals de staalindustrie en afvalverwerking. Het recyclingproces
omvat hoge temperaturen. Bovendien komen er toxische stoffen en gassen
vrij. Het Wide-Span kabelladderprogramma WP (thermisch verzinkt volgens
ISO 1461) sluit hier perfect op aan. De WP kabelladder is speciaal ontwikkeld
voor duurzame toepassingen in dit soort extreme omgevingen.”
Wide-Span kabelladder.
De PUK WP-serie biedt een totaaloplossing voor uiteenlopende industriële
installaties en de energiesector, vertelt hij. “De WP-serie voldoet volledig aan
de strenge veiligheidseisen binnen de zware industrie en is ontwikkeld om
extreme belastingen bij grote overspanningen te kunnen dragen. De ladders
hebben een verhoogde stijfheid dankzij gelaste sporten uit een geperforeerd
C-profiel. De sporten zijn voorzien van een kabelbeschermrand. Hierdoor
komen de kabels bij het kabeltrekken niet in contact met de perforaties in
de sport en wordt kabelbeschadiging uitgesloten. De dwarsperforatie in de
sporten zorgt bovendien dat er een efficiënte kabelbevestiging op de sporten
gerealiseerd kan worden. Geplooide randen en perforatie in de zijprofielen
van de ladders zorgen voor extra versteviging en garanderen een veilige en
snelle montage.”
‘De ladders hebben een
verhoogde stijfheid dankzij
gelaste sporten uit een
geperforeerd C-profiel’
Naast de WP ladderbanen is bij PMC ook een diversiteit aan hulpstukken
toegepast. “Onze systemen garanderen ook bij extreme omstandigheden
een solide fundament voor de kabels die zorgdragen voor de doorstroming
van energie en data. Met het continueren van het recyclingproces én onze
jarenlange ervaring en expertise dragen we graag bij aan de bescherming
van mens en milieu.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 113
200535-PUK-AD-Specialist-in-kabeldraagoplossingen-V2.indd 1 17-07-2020 15:21
Naamloos-2 1 20-07-20 10:19

AMSTERDAM
TERRACE TOWER
ZONEREGELINGEN OP BASIS VAN INDOOR
PLAATSBEPALING EN BLUETOOTH LOW ENERGIE
Op de Zuidas in Amsterdam wordt de laatste hand gelegd aan de Terrace Tower, het nieuwe hoofdkantoor van SuitSupply dat onderdak biedt
aan circa 16.000 m² kantoorruimte, een restaurant van 1.500 m², een fotostudio van 1.000 m² en een 1.000 m² grote flagshipstore. De nieuwbouw
valt op door zijn overhellende ontwerp, met als blikvanger de trapsgewijs verspringende daken en transparante gevelrasters. Maar ook
inpandig zijn allerlei technische hoogstandjes voorzien. Een sprekend voorbeeld hiervan is de gebouwautomatisering van SAUTER Nederland.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld SAUTER Nederland
In opdracht van de Van Losser Installatiegroep heeft SAUTER Nederland niet
alleen de regeltechniek voor de primaire HVAC-installaties geleverd, maar
ook voor de (secundaire) naregelingen van de klimaatplafonds, verlichtingsarmaturen
en binnenzonwering (screens) op de verdiepingen, vertelt Bert van
der Put, senior projectmanager bij SAUTER Nederland. “Om een flexibele indeelbaarheid
en onderhoud van de technieken in de toekomst te borgen,
is gekozen voor een stekerbaar SAUTER boxenconcept met prefab bekabeling
en uniforme installatie-stekers, regelaars en I/O-modules. Alle boxen
zijn bevestigd aan een metalen goot en onzichtbaar boven de plafonds weggewerkt.
Per stramien van 5,40 meter is een I/O-box gemonteerd. Voor de
regelaarboxen is een afstand van steeds acht stramienen aangehouden.”
Voor de primaire HVAC-installaties heeft SAUTER haar EY-modulo 5 automatiseringsstations
geleverd, terwijl voor de naregelingen is gekozen voor de
geïntegreerde en vrij programmeerbare SAUTER ecos505 BACnet-regelaars.
Op de naregelingen is onder meer een DALI-bus aangesloten, voor de verlichtingssturing
en zonweringsbediening.
‘De hardware in de regelaaren
I/O-boxen is al in de fabriek
beproefd. Datzelfde geldt voor
de bekabeling’
Indoor plaatsbepaling
De klimaatinstallaties, verlichting en zonwering kunnen eenvoudig per zone
worden geregeld, vertelt John Zwaan, directeur van SAUTER Nederland.
“Hierbij maken we gebruik van indoor plaatsbepaling via ibeacons. In de
temperatuuropnemers boven de plafonds zijn ibeacons geïntegreerd, die via
een Bluetooth Low Energie (BLE) verbinding gedetecteerd kunnen worden
door de smartphones van de medewerkers. Zodra een medewerker een verstel-
Voor de naregelingen is gekozen voor de geïntegreerde en vrij programmeerbare SAUTER ecos505 BACnet-regelaars.
114 | INSTALLATIEENBOUW.NL

TERRACE TOWER AMSTERDAM
ling wil doen via de SAUTER ecoUnit app op de smartphone, weet deze app
precies waar de verstelling plaats moet vinden. Medewerkers kunnen vervolgens
intuïtief en naar behoefte de zonetemperatuur naar boven of beneden
bijstellen, de zoneverlichting dimmen en/of opschakelen en de zonwering
aansturen. Hierdoor wordt een optimaal werkcomfort voor iedere medewerker
in iedere zone geborgd. Traditionele ruimtebedieneenheden aan de wand zijn
in dit project niet aan de orde en doordat gebruik wordt gemaakt van BLE
wordt het ICT-netwerk niet belast. Bovendien hebben onbevoegden geen toegang
tot de meet- en regeltechniek.”
Mobile Building Services
Altijd en overal
binnen handbereik
Eenvoudige, snelle verbinding
Dankzij het stekerbare boxenconcept konden de SAUTER regelaars en I/Omodules
snel, effectief en plug-and-play met de klimaatinstallaties worden
verbonden, vertelt Zwaan. “De hardware in de regelaar- en I/O-boxen is al
in de fabriek beproefd. Datzelfde geldt voor de bekabeling. Op onze locatie
in Amsterdam hebben wij reeds alle software getest, waardoor montagetijd,
aansluitfouten en faalkosten tot een minimum beperkt bleven.” ❚
Smart Living & Smart Workplaces
Eenvoudig en veilig temperatuur, verlichting en zonwering
bedienen via de SAUTER « Mobile Room Control» App.
Beschikbaar voor iOS en Android
smartphones en tablets in de App Store
en Google Play
Veilige toegang met de « Mobile Room Control» App - via de
SAUTER Cloud
Beheer via de SAUTER Cloud
Toegang tot appartementen en ruimten, eenvoudig
beheerd in de SAUTER Cloud met MBS - Mobile Building Services
Flexibele gebruiks- en huurperiodes
Eenvoudig aanpassen aan nieuwe gebruikers en wensen
Heldere rapportages en overzichten
Werkt naadloos samen met lokale gebouwmanagementsystemen
Modernisering van bestaande gebouwen
Nieuwbouwprojecten
Indoor localisatie in de « Mobile Room Control» App - ook als
retrofi t toepasbaar in bestaande gebouwen!
Veilige cloud technologie op basis van de Microsoft Azure IoT
Technology Suite
Meer informatie vindt u op:
www.sauter.nl
De nieuwbouw valt op door zijn overhellende ontwerp, met als blikvanger
de trapsgewijs verspringende daken en transparante gevelrasters. Maar ook
inpandig zijn allerlei technische hoogstandjes voorzien.
Systems
Components
Services
Facility Services
INSTALLATIEENBOUW.NL | 115
Naamloos-10 1 10-08-20 16:34

ANTIBACTERIEEL SCHAKELMATERIAAL:
‘ALLE SCHADELIJKE BACTERIËN
BINNEN 24 UUR AFGEBROKEN’
In het kader van een maximale hygiëne heeft Schneider Electric antibacterieel schakelmateriaal ontwikkeld, onder de noemer Actief Wit. “Het
kunststof oppervlak van het schakelmateriaal is verrijkt met zilverionen, waardoor ziekteverspreiders worden aangepakt. De natuurlijke
antibacteriële functie behoudt zijn werking gedurende de gehele levensduur”, vertelt Floris Willemsen van Schneider Electric.
Tekst Jan-Kees Verschuure |
Beeld Schneider Electric
“De toepassing van antibacterieel schakelmateriaal is een wenselijke kwaliteitssprong.”
116 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Floris Willemsen van Schneider Electric.
Schakelmateriaal is een vaak vergeten bron van
verspreiding van ziekten en bacteriën – uiteraard
een actueel thema. Op een gemiddelde lichtschakelaar
krioelt het van de bacteriën: iedere vierkante
centimeter van het schakelmateriaal telt er
gemiddeld 112. Willemsen: “Dat betekent dat het
oppervlak van een lichtschakelaar gemiddeld tussen
de 3.000 en 4.000 bacteriën bevat. En deze
bacteriën zijn ook nog eens in staat zich te vermenigvuldigen.
Met Actief Wit wordt dit een halt toegeroepen
en worden alle schadelijke bacteriën op
het schakelmateriaal binnen 24 uur afgebroken.”
'Ontwikkeling micro-organismen
tegengegaan'
De toepassing van Actief Wit schakelmateriaal
is gezien de actualiteit een wenselijke kwaliteitssprong
voor openbare gebouwen en andere locaties
waar veel verschillende mensen schakelaars
gebruiken, aldus Willemsen. “Actief Wit schakelmateriaal
is de meest verstandige oplossing voor
ziekenhuizen, verpleeghuizen, scholen, horecazaken
en uiteraard in huis. Hoe het werkt? Het
antibacteriële Actief Wit schakelmateriaal van
Schneider Electric bezit een kunststof oppervlak
‘Het kunststof oppervlak is verrijkt
met actieve zilverionen’
dat is verrijkt met actieve zilverionen, die de ontwikkeling
van resistente micro-organismen op het
schakeloppervlak tegengaan. Alle schadelijke bacteriën
op het kunststof zijn binnen 24 uur verdwenen.
Zo wordt de verspreiding van ziektekiemen
en virussen tegengegaan.”
'Niet schadelijk'
De zilverionen zijn toegevoegd aan de samenstelling
van het kunststof, er komt geen coating of
oppervlaktebehandeling aan te pas. Willemsen:
“Hierdoor behoudt het schakelmateriaal zijn antibacteriële
werking gedurende de gehele levensduur
van de producten. De antibacteriële werking
is een natuurlijke eigenschap van het kunststof,
waardoor het product niet schadelijk is voor mens
en dier.” Actief Wit is verkrijgbaar op de inzetstukken
van het modulaire Systeem M. Deze elementen
zijn complementair met de Quickflex-sokkels
van Merten. Om het geheel netjes af te werken,
heeft Schneider Electric drie soorten afdekramen
in Actief Wit beschikbaar: M-Smart, M-Pure en Atelier
M, in drie verschillende stijlen, van basis- tot
hoogwaardig design.
Helderwitte kleur
Naast deze modulaire componenten heeft M-
Smart een aantal complete producten geschikt
voor directe installatie, uiteraard voorzien van
de voornoemde antibacteriële werking. Het antibacteriële
schakelmateriaal is altijd uitgevoerd
in de helderwitte kleur RAL 9016, die mede de
naam 'Actief Wit' verklaart (vergelijkbaar met het
wit van sanitair). “Vanwege zijn hoge helderheid
springt dit schakelmateriaal er echt uit, bijvoorbeeld
op een gekleurde muur”, besluit Willemsen.
“Maar de werking van het product maakt natuurlijk
het échte verschil.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 117

TECHNISCHE OPLEIDINGEN DIE AANSLUITEN BIJ DE PRAKTIJK
SCHRIJF JE VANDAAG NOG IN EN MAAK HET VERSCHIL!
Beter worden in jouw vakgebied door verdieping of omscholing? Je bent niet de enige. Maar hoe weet je zeker dat de opleiding aansluit op jouw
wensen en werkzaamheden? Technisch opleider Studium vergroot je kennis met toegankelijke en praktijkgerichte opleidingen. “Bij veel grote
opleidingscentra ben je één van de velen in een vast omlijnd programma. Dat doen wij anders. Als kleine opleider stellen we ons flexibel op en
zorgen we ervoor dat iedere cursist voldoende aandacht krijgt. Het lesmateriaal is tiptop in orde, communicatie verloopt strak en alles is tot
in de puntjes verzorgd; tot aan het eten toe”, aldus operationeel manager Esmee de Graaf. Studium biedt verschillende technische opleidingen,
van koel- en klimaattechniek tot elektrotechniek en communicatie.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Studium
“Studium verzorgt bijscholing en volwassenenonderwijs
in de vorm van opleidingen en trainingen”,
vertelt De Graaf. “Zowel op werktuigbouwkundig
als elektrotechnisch vlak. Onze klanten zijn
grote, middelgrote tot kleine installatiebedrijven,
technische diensten en uitzend- en detacheringsbureaus.
Al onze opleidingen zijn praktijkgericht
en persoonlijk. Je traint in een kleine groep met
optimale interactie en persoonlijke begeleiding.
Jezelf ontwikkelen is bij ons een ervaring waarbij
je gebruik maakt van de nieuwste technische
snufjes. Opleidingen worden geëxamineerd door
onafhankelijke en erkende examenbureaus. Voor
de koeltechniek is dat bijvoorbeeld STEK. Alle
opleidingen zijn door Studium zelf ontwikkeld,
in samenwerking met specialisten en technische
organisaties. Bovendien is maatwerk altijd mogelijk.
Het uiteindelijke doel? Volledig aansluiten
op de praktijk van opdrachtgever en technici.”
Studium beschikt over twee opleidingslocaties.
Op het hoofdkantoor in Bunschoten zijn diverse
leslokalen ingericht waar voornamelijk theoretische
opleidingen worden verzorgd, zoals VCAen
NEN 3140-trainingen. In Amersfoort staat de
praktijkruimte, die van de nieuwste technieken
is voorzien en waar deelnemers real-life trainen.
“Met onze mobiele trainingsunits verzorgen we
‘We zorgen voor
de theoretische
basiskennis, maar
ook voor voldoende
vlieguren op de
praktijkinstallatie’
Alle opleidingen van Studium zijn praktijkgericht en persoonlijk. Je traint in een kleine groep met optimale
interactie en persoonlijke begeleiding.
zelfs opleidingen en trainingen op locatie”, aldus
De Graaf. Drie jaar geleden zijn de maandelijkse
Bootcamps geïntroduceerd. Hiermee wordt het
tekort aan technici in de branche snel en doeltreffend
opgevangen. “Een Bootcamp is een versneld
opleidingstraject. Dat betekent dat je als nieuwe
instromer of zij-instromer in één maand tijd wordt
opgeleid tot koelmonteur, ongeacht je voorkennis.
We zorgen voor de theoretische basiskennis, maar
ook voor voldoende vlieguren op de praktijkinstallatie
waardoor nieuwe instromers en zij-instromers
direct in de branche inzetbaar zijn. Momenteel bieden
we een Bootcamp Koeltechniek en een Bootcamp
Installatietechniek aan. Bovendien liggen er
plannen voor een Bootcamp Elektrotechniek en
een Bootcamp Meet- en Regeltechniek.” ❚
118 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Het Voordeel van een Kleine Technische Opleider?
Toegankelijk en persoonlijk - Met aandacht voor
de cursist. Die betrokkenheid zorgt voor een
actieve houding en bevorderd de ontwikkeling en
prestaties. Juist met een kleine groep behaal je de
grootste resultaten.
Vind jouw opleiding op: www.studium.nl
dé specialisten
in dak- en wandbeplating
Hardeman | van Harten levert en monteert stalen
dak- en wandbeplating voor diverse uiteenlopende
projecten. Of het nu gaat om een kleine loods of een
groot distributiecentrum, wij zijn gespecialiseerd
in beide. Complete projecten worden samen met
aanverwante bedrijven voor u gerealiseerd. Naast
diverse bedrijfshallen in de utiliteit & industrie zijn
wij ook gespecialiseerd in dak- en gevelrenovaties.
Onze deskundige projectleiders staan voor een
goede relatie met de klant en staan bekend om een
eerlijke en betrouwbare communicatie. Als klant
wilt u weten waar u aan toe bent! Samen met u
realiseren wij uw wensen.
D hardeman-vanharten.nl
Volg ons ook via FT
T 0318 46 15 51 | E info@hardeman-vanharten.nl

HELLEVOETSLUIS VAN DEN BAN AUTOBANDEN B.V.
EENVOUDIG MAAR SOLIDE VENTILATIESYSTEEM HOUDT
ELEKTRONISCHE BANDENOPSLAG OP TEMPERATUUR
In een elektronisch gestuurde bandenopslag in Hellevoetsluis worden door internationale bandengroothandel en distributeur Van den Ban
Autobanden B.V. meer dan 1,4 miljoen banden van zo’n 35 merken opgeslagen. Zowel voor personenwagens, bestelwagens, trailers/caravans
als trucks. In de opslag wordt gebruikgemaakt van een uniek en vooruitstrevend intern logistiek systeem, waarmee de banden vrijwel automatisch
hun weg naar de laaddocks vinden. Om dit systeem optimaal te laten functioneren, mag de temperatuur in de distributiehal niet te
hoog oplopen. Een uitdaging, nu het buiten steeds warmer wordt….
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld J.I. Service b.v. en Systemair
Omdat warme lucht stijgt, heeft J.I. Service b.v. zes grote DVV 1000D4-XP/120°C centrifugaal dakventilatoren en twee kleinere DVC 400-S ventilatoren geïnstalleerd,
die warme lucht geforceerd afzuigen.
Van den Ban Autobanden B.V. maakt gebruik
van speciale robots, die alle banden vrijwel automatisch
oppakken, opslaan in rekken en in de
juiste volgorde picken. De robots beschikken
over Central Processing Units (CPU’s/processors)
die – wanneer de haltemperatuur te hoog
oploopt – oververhit kunnen raken en in storing
kunnen gaan. Dat heeft de groothandel tijdens
de warme dagen in 2019 en 2018 helaas moeten
ervaren. Om herhaling van deze storingen in
de toekomst te voorkomen, werd een beroep gedaan
op advies- en installatiebedrijf J.I. Service
b.v.. “In opdracht van Van den Ban Autobanden
B.V. hebben wij onderzocht hoe de klimaatproblemen
in de hal efficiënt en zonder al te
grote ingrepen ondervangen konden worden”,
vertelt DGA Alex van Jole. “Onder meer koelen
met airco-units behoorde tot de mogelijkheden.
Energetisch is dit echter niet interessant. In
plaats hiervan hebben wij geadviseerd om de
distributiehal te spoelen met frisse buitenlucht,
afkomstig van de lange schaduwzijde van het
gebouw. Vervolgens hebben we contact gezocht
met Systemair, dat de juiste ventilatoren, gevelroosters
en regelkleppen voor dit project heeft
geadviseerd en geleverd.”
Omdat warme lucht stijgt, heeft J.I. Service
b.v. zes grote DVV 1000D4-XP/120°C centrifugaal
dakventilatoren en twee kleinere DVC
400-S ventilatoren geïnstalleerd, die warme
lucht geforceerd afzuigen. “De dakventilatoren
worden aangestuurd door zes VKGM 800-1000
MOTOR. SHUTT DVV motorgestuurde kleppen”,
vertelt Van Jole. “Bovendien hebben we zes SSG
800-1000 SOCKET SILENCER dakopstanden met
geluiddempers aangebracht. Twaalf gevelroosters
van 2,20 bij 1,40 meter en bijbehorende regelkleppen
zorgen voor de aanvoer van voldoende
frisse buitenlucht, waardoor de distributiehal
continu wordt gespoeld.”
Luchthoeveelheid van 335.000 m³/h
In de adviesfase heeft J.I. Service b.v. berekend
hoeveel lucht benodigd is om ook bij de meest ex-
120 | INSTALLATIEENBOUW.NL

VAN DEN BAN AUTOBANDEN B.V. HELLEVOETSLUIS
Montage van de DVV centrifugaal dakventilatoren.
‘Omdat een luchthoeveelheid van 335.000
m³/h bij lagere temperaturen niet nodig is, is
het systeem modulerend uitgevoerd’
Voor de dakventilatoren is gekozen voor het grootste type DVV van Systemair.
treme buitentemperaturen de hal op temperatuur
te houden, vertelt Van Jole. “Daarbij kwamen we
uit op een luchthoeveelheid van 335.000 m³/h.
Omdat deze ventilatievoud bij lagere temperaturen
niet nodig is, is het systeem modulerend uitgevoerd.
We hebben een besturingssysteem op
maat ontwikkeld, die de dakventilatoren in tien
stappen (1 tot 10 Volt) kan aansturen. Sensoren
meten 24/7 de temperatuur boven- en onderin
de distributiehal, op basis waarvan de juiste ventilatiestand
wordt bepaald.”
Automatische regeling
Op het moment dat de temperatuur in de distributiehal
te hoog oploopt, worden de gevelroosters
automatisch opengestuurd en kan de frisse
buitenlucht naar binnen stromen. Vervolgens
openen ook de kleppen van de dakventilatoren.
“De ventilatoren starten altijd op een laagstand.
Wanneer dit niet voldoende is om de ruimte te
koelen, wordt de stand automatisch opgevoerd.
Zodra het gewenste resultaat wordt behaald, zal
de installatie weer lager gaan draaien en uiteindelijk
uitschakelen”, aldus Van Jole. “In dat geval
sluiten ook de kleppen van de ventilatoren en gevelroosters.
Hierdoor wordt voorkomen dat het bijvoorbeeld
’s winters te koud wordt. Bij een onverhoopte
melding vanuit de brandcentrale gaan de
ventilatoren ook automatisch uit en alle kleppen
dicht, waarmee de veiligheid in de distributiehal
wordt geborgd.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 121

TOEKOMSTBEWEGINGEN VAN EEN MARKTLEIDER
‘GEAVANCEERD HUMAN CENTRIC LIGHTING-SYSTEEM
ONDERSTEUNT HET BIOLOGISCH RITME OPTIMAAL’
Een wereldmarktleider is het aan zijn stand verplicht om aan de weg te timmeren en innovatief en toekomstgericht bezig te zijn. Ledvance
heeft deze rol op het gebied van verlichtingssystemen. Vier jaar geleden is Ledvance opgericht als afsplitsing van Osram, met de focus op
professionele producten voor zorg, onderwijs, kantoren, industrie en retail. Intussen is de multinational actief in 140 landen, met wereldwijd
50 vestigingen én het hoofdkantoor in Garching bij München.
Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Ledvance
Ronald Moeskops, verantwoordelijk voor marketing
professionele markt in de Benelux en Marcel
Beerden, Project Sales Support Benelux praten
ons bij over Ledvance en over de meest recente
ontwikkelingen en pilots. Moeskops: “Ledvance is
een combinatie van led en advance. Dit kun je vrij
vertalen naar de ongelofelijke vooruitgang die we
de laatste vijftien jaar hebben doorgemaakt met
verlichting en waar we nu op voortborduren.”
Biolux
Eén van de belangrijkste ontwikkelingen is Human
Centric Lighting, of HCL. Moeskops: “We
kunnen tegenwoordig licht op het juiste moment,
in de juiste intensiteit, in de juiste kleurtemperatuur
en op de juiste plek brengen, afgestemd op
de biologische klok en rekening houdend met de
aanwezige hoeveelheid daglicht. Ledvance heeft
een eigen innovatief HCL-systeem ontwikkeld,
genaamd Biolux. Op basis van slimme algoritmes
zijn vijf belangrijke scènes gemaakt in oplopende
kleurtemperaturen: Relax, Create, Natural, Focus
en Boost. Dit HCL-systeem past het kunstlicht aan
om de gewenste daglichtsimulatie te krijgen en
zo het biologisch ritme optimaal te ondersteunen.
Ook kan met één druk op de knop op de overzichtelijke
bediening een scène geselecteerd worden.
De gebruiker staat bij dit systeem helemaal
voorop. Er kunnen maximaal twintig armaturen
mee aangestuurd worden en daarmee is het ideaal
voor ruimtes als patiëntenkamers, personeelsvertrekken
en kantoren met weinig daglicht. Het
is eenvoudig te installeren en gemakkelijk in gebruik.
Niet voor niets heeft Biolux eerder dit jaar
van de VDE een driesterrencertificaat ontvangen,
voor zover ik weet als eerste HCL-systeem.”
De vijf scènes van Ledvance Biolux.
Naar daglicht toe
“We proberen altijd zoveel mogelijk het daglicht
op te zoeken”, vult Beerden aan. “Daglicht heeft
een lichtsterkte van 10.000 Lux, bij een typische
kantooromgeving is dat vaak minder dan 500
Lux. Dat verschil kun je moeilijk met kunstlicht
opvullen. Verticale verlichtingssterkte, hoe is de
lichtsterkte op ooghoogte en hoe zijn de wanden
uitgelicht: er zijn veel facetten die komen kijken
122 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Verkeerszone ziekenhuis Innsbruck.
‘Ons Human Centric Lighting systeem heeft
niet voor niets een driesterrencertificaat van
de VDE ontvangen’
om een verlichtingssituatie succesvol te maken.
Met ons assortiment aan verlichtingsarmaturen,
de Biolux HCL Control Unit en de draadloze communicatie
via het ZigBee-protocol kunnen wij elke
ruimte optimaliseren.”
Ziekenhuis
Moeskops wijst onder meer op een aantal recente
(pilot)projecten in de zorg en het onderwijs: “In
2018 hebben we in Innsbruck een ziekenhuis
voorzien van 6.000 Ledvance armaturen. Het
betreft foyers, verkeerszones, personeelsruimten,
patiëntenkamers, horeca en parkeergarages. Allemaal
verschillende aspecten in een gebouw,
elk met een eigen pakket oplossingen en met een
mooi, samenhangend geheel als eindresultaat.”
Dali Pro IoT
Eind dit jaar wordt een volgende troef van Ledvance
uitgespeeld: DALI Pro IoT. Moeskops: “Deze
stuureenheid is niet zozeer gericht op gebruikerscomfort
maar veel meer op energiebesparing.
Daglichtregeling bestaat nu bijna 25 jaar, maar
er wordt steeds meer Internet of Things bij betrokken.
DALI Pro IoT verzamelt data over wat er in
een ruimte gebeurt in de Ledvance Cloud, om
daarmee in combinatie met de armaturen tot een
optimaal energiezuinige verlichting te komen. Het
bedrade systeem werkt met sensoren voor aanwezigheid,
heeft stuureenheden aan de wand en kan
tot 250 lichtpunten aansturen. DALI IoT-armaturen
van derden werken er ook op, als ze maar met
de juiste DALI IoT driver zijn uitgevoerd. Uiteraard
is DALI Pro IoT een gespecialiseerd product waarvan
de installatie een opleiding vereist. Dat doen
we met partner-installateurs.”
Restaurant van ziekenhuis te Innsbruck.
Nog verder vooruitkijkend besluit Beerden met
Vivares ZigBee. “Dit verlichtingssysteem wordt in
het voorjaar van 2021 geïntroduceerd en is draadloos
op basis van het ZigBee-protocol. Armaturen
en componenten zijn beide benodigd om tot een
optimaal verlichtingssysteem voor de eindgebruiker
te komen.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 123

LEDVANCE
BIOLUX
HUMAN CENTRIC
LIGHTING:
DE MENS STAAT
CENTRAAL
HET NIEUWE LEDVANCE BIOLUX HCL SYSTEEM
Zo gemakkelijk te installeren, zo gemakkelijk te gebruiken.
Het innovatieve, bekroonde LEDVANCE BIOLUX HCL systeem
zorgt voor natuurlijk licht, wat de taak ook is. Het past het
kunstlicht automatisch aan veranderingen in het daglicht
aan, dankzij een intelligent, gepatenteerd algoritme waardoor
gebruikers altijd het juiste licht op het juiste moment van de
dag krijgen.
HCL.LEDVANCE.COM

MEDIUM/HIGH POWER
ZUCCHINI
RAILKOKERSYSTEMEN
Railkokersystemen zijn geschikt voor het transporteren en distribueren van elektrische energie.
Een totaaloplossing kan geboden worden in combinatie met Legrand schakel- en verdeelinrichtingen en kabeldraagsystemen.
MEDIUM
POWER
Prestaties en functionaliteit
in medium vermogen
HIGH
POWER
De stroomoplossingen voor industriële
en dienstverlenende toepassingen
RAILKOKER MR (Medium Rating)
VAN 160 TOT 1000A
Voor de realisatie van de verdeling en stijgleidingen
in kantoorgebouwen en energievoorziening in
industriële omgeving
• Geleiders van een aluminiumlegering gegalvaniseerd
• Voldoen aan de normen EN 61439-6
• Elementen kunnen worden voorzien van branddoorvoeren
• IP 52 of IP 55 met afschermingen (meegeleverd)
• IK 10
RAILKOKER SCP (SuperCompact Painted)
VAN 630 TOT 6300A
Voor het transport van hoge stromen. Conform de normen
EN 60439-1 en 2. Toepassingen zijn: stijgleiding en trafobord
verbindingen
• Beschermde compacte railkokersystemen met of zonder aftakopeningen
• 1 of 2 koperen of aluminium rails
• Sendzimir verzinkt plaatstaal: dikte 1,5 mm
• Uitstekende mechanische stabiliteit en goede warmteafvoer
• Brandbestendig E 120
• Volledig gesloten structuur die een totale bescherming
tegen direct contact garandeert
• IP55
MAATWERK
INFORMEER ZEKER NAAR ONZE OPLOSSINGEN OP MAAT
THE GLOBAL SPECIALIST
IN ELECTRICAL AND DIGITAL BUILDING INFRASTRUCTURES

BARNEVELD
MOBA
REVITALISATIE MOBA BARNEVELD:
‘ONZE WERKZAAMHEDEN MOGEN
DE FABRIEKSPROCESSEN NIET VERSTOREN’
Het kan bijna niemand zijn ontgaan: de verbouwing van Moba in Barneveld gaat als een speer. In september 2018 is de wereldwijde marktleider
op het gebied van eiersorteer- en eierverpakkingsmachines gestart met een uitgebreid renovatie- en nieuwbouwtraject, dat in verschillende
fases wordt uitgevoerd. Inmiddels zijn zowel de nieuwe industriehal met technische dienstruimte, bedrijfsrestaurant en vergaderfaciliteiten
(fase 1) als de nieuwe spuitgiethal, granulaatopslag, gereedschapsmakerij en matrijzenkluis (fase 2) gereed. Begin oktober wordt het nieuwe
kantoorgebouw (fase 3) opgeleverd. Recent is bovendien gestart met het doortrekken van de gevellijn aan de zuidoostzijde en de inrichting
van het voorterrein (fase 4).
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Leertouwer, Gerwin van Luttikhuizen
In december 2017 is een bouwteam voor het renovatie-
en nieuwbouwtraject geformeerd, met OPL
architecten (Utrecht), Snetselaar Constructieve
Ingenieurs (Ede), B&T bouwmanagement (Hardinxveld-Giessendam),
bouwbedrijf Hardeman
(Lunteren), W-installateur Wolf Klimaat Service
(Baarn) en E-installateur Leertouwer (Barneveld).
“Als veelzijdige en innovatieve systeemintegrator
in elektrotechniek, klimaatinstallaties en ICT zijn
wij verantwoordelijk voor het ontwerp, de engineering
en de montage van alle elektrotechnische
installaties”, vertelt Eric Versteeg, projectmanager
bij Leertouwer. “Bepaald geen sinecure, omdat de
processen van Moba tijdens onze werkzaamheden
niet gehinderd mogen worden. Om dit mogelijk
te maken, hebben wij twee nieuwe transformatorstations
(2x1.000 kVA) geplaatst, waaraan
twee nieuwe hoofdverdeelruimtes zijn gekoppeld.
‘Vanuit de inpandige
hoofdverdeelruimtes
wordt de volledige
fabriek opnieuw
ingericht, parallel
aan de bestaande
installatie uit 1960’
Vanuit deze inpandige hoofdverdeelruimtes wordt
de volledige fabriek opnieuw ingericht, parallel
aan de bestaande installatie uit 1960. Voor
de energiedistributie in de nieuwe spuitgiethal
In september 2018 is Moba gestart met een
uitgebreid renovatie- en nieuwbouwtraject.
en gereedschapsmakerij is gekozen voor railkokers,
waarmee (grotere) vermogens eenvoudig
getransporteerd kunnen worden. In de overige
ruimtes zijn traditionele bekabelingen toegepast.”
Bijzonder is bovendien de verlichting in de fabriekshallen,
die is uitgevoerd in lichtkleur 6500K
(daglicht), aldus Versteeg. “De heldere en levendige
lichtkleur is door de medewerkers zelf geselecteerd
op basis van een proefopstelling, omdat
zwart/wit contrasten duidelijk geaccentueerd
worden en men hierdoor zeer prettig kan werken.”
Het nieuwe bedrijfsrestaurant (fase 1).
Naast de licht- en krachtinstallaties verzorgt
Leertouwer ook de data-installatie, het glasvezelnetwerk,
de brandmeldinstallatie en de beveiligingsinstallatie
voor Moba in Barneveld. “We zijn
al vijftien jaar huisinstallateur van Moba, wat tevens
geldt voor Wolf Klimaat Service”, benadrukt
Versteeg. “We zijn goed bekend met de fabriek
en alle processen en kennen elkaar door-en-door.
Hierdoor zijn de lijnen kort en kunnen we heel efficiënt
én prettig samenwerken.” ❚
126 | INSTALLATIEENBOUW.NL

Duurzame systeemintegratie
leertouwer.nl/duurzaamheid
Heeft u ambities om energiezuinig te (ver)bouwen?
Slimme integratie van technische systemen biedt
enorme kansen. Wij vertellen er graag meer over.
foto: EeStairs
Systeemintegrator in elektrotechniek, klimaatinstallaties en ICT.
Albert Plesmanstraat 38 - Barneveld - t 0342 42 51 51
info@leertouwer.nl
WONEN WERKEN ZORG INDUSTRIE

BARNEVELD MOBA
HOOGWAARDIGE EN COMFORTABELE
VERLICHTING VOOR MOBA IN BARNEVELD
Wereldmarktleider op het gebied van eiersorteer- en eierverpakkingsmachines Moba startte in 2018 met een uitgebreid renovatie- en nieuwbouwtraject,
met als doel om de bestaande productiefaciliteiten en kantoorruimtes in Barneveld te moderniseren en uit te breiden. In onderaanneming
van E-installateur Leertouwer is Scholten Verlichting bij alle bouwfases betrokken. Zo heeft de lichtarchitect en -leverancier uit
Ede recent het lichtontwerp, de lichtsimulaties en de levering van de kantoorverlichting (fase 3) verzorgd, op basis van de geldende NENnormen
en met een optimale prijs-lichtkwaliteitverhouding én esthetiek als uitgangspunt.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Illuxtron
“Belangrijk was dat de verlichting qua look, feel en lichtwaarden aansloot
bij de eerder gerealiseerde projectfases, in bijvoorbeeld de expeditieruimte,
kantine, trappenhuizen en algemene ruimtes”, vertelt René van de Giessen,
eigenaar en lichtontwerper bij Scholten Verlichting. “Daarom is de gangzone
voorzien van downlights, die zich onderscheiden door een lage verblinding.
Bovendien hebben we diverse wand-noodverlichtingsarmaturen geleverd,
evenals downlights van Intra Lighting die in smalle en hoogwaardige lichtbundels
vanaf de vide de entreevloeren aanlichten. Binnenkort wordt de opdracht
aangevuld met blauwe iGuzzini Underscore contourverlichting voor de
buitenzijde van het pand.”
Afwijkende maatvoeringen
Voor de algemene verlichting in de kantoren is gekozen voor Linessa bandrasterarmaturen
van Illuxtron. “In de kantoorruimtes zijn verlaagde plafonds toegepast,
met plafondplaten in afwijkende maatvoeringen”, aldus Van de Giessen.
“Hoewel de lengtematen grotendeels overeenkwam met de Linessa armaturen,
weken de breedtematen flink af. Om te voorkomen dat allerlei pasplaten in de
plafonds verwerkt moesten worden, zijn de bandrasterarmaturen in de breedte
aangepast. Een mooie, hoogwaardige verdeling van plafondplaten en lichtarmaturen
is het resultaat.” Ook de Linessa bandrasterarmaturen onderscheiden
zich door een lage verblinding, vertelt hij. “In de armaturen is bijvoorbeeld een
128 | INSTALLATIEENBOUW.NL

MOBA BARNEVELD
Intra Lighting downlights lichten in smalle en
hoogwaardige lichtbundels de entreevloeren aan.
UGR11 spiegeltechniek van het Oostenrijkse Bartenbach geïntegreerd, waarmee
het licht maximaal en exact in de juiste richting gestuurd kan worden.
Vervelende slagschaduwen zijn niet aan de orde, waardoor het werkcomfort
flink wordt verhoogd.”
Spannend lichtspel
De armaturen zijn gemonteerd door Leertouwer Techniek, dat tevens een
uitgebreid domoticasysteem heeft aangelegd. Inclusief bewegingsmelders
en (dag)lichtsensoren. “De Illuxtron Linessa bandrasterarmaturen worden bovendien
in opdracht van Leertouwer toegepast in de nieuwe, hypermoderne
montagefabriek met hoofdkantoor van systeemintegrator AWL-Techniek B.V.
in Harderwijk, waarvoor wij het complete ontwerp- en levertraject hebben
verzorgd.” Naast de functionele verlichting heeft Scholten Verlichting hier
ook de decoratieve verlichting geadviseerd en geleverd. “Bijvoorbeeld in de
‘In de armaturen is een
spiegeltechniek geïntegreerd,
waarmee het licht maximaal
en exact in de juiste richting
gestuurd kan worden’
gangzones worden kleine, rechthoekige armaturen gemonteerd”, vertelt Van
de Giessen. “Binnen dezelfde serie worden armaturen met een asymmetrische
lichtbundel aangebracht, die de houten en groene wanden aanlichten en zo
voor een spannend lichtspel zorgen.” ❚
Liefde voor licht, design én techniek
Voor stijlvolle en bijzondere projecten, met een hoge
kwaliteitsbeleving.
Partner voor installateurs, (binnenhuis) architecten,
projectinrichters en particulieren
de Linessa
High performance kantoor verlichting met een modern design en lage UGR
Scholten Verlichting - +31 (0)318 620 677 - www.scholtenverlichting.nl | Illuxtron International - +31 (0)85 773 63 60 - sales@illuxtron.com
INSTALLATIEENBOUW.NL | 129
Naamloos-2 1 21-08-20 09:29

WOERDEN HOF VAN LEYLAND
HOF VAN LEYLAND, WOERDEN:
COMFORTABEL WONEN IN EEN HOOGWAARDIGE,
DUURZAME EN GASLOZE WOONWIJK
In Woerden is eind augustus de nieuwbouw van Hof van Leyland opgeleverd. Op het voormalige Den Oudsten-terrein in het Staatsliedenkwartier
is een hoogwaardige woonwijk met 90 koop- en huurwoningen en 25 appartementen gerealiseerd aan gezellige, knusse hofjes en in een
groene omgeving. Quadrant Architecten maakte het ontwerp voor de nieuwbouwwoningen, terwijl De Vries en Verburg verantwoordelijk was
voor de uitvoering. In opdracht van en in zeer nauwe samenwerking met deze aannemer verzorgde Heating Service Installatietechniek het
ontwerp, de engineering en de realisatie van alle loodgieterswerk, de verwarming en de ventilatie-installatie.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld De Vries en Verburg Stolwijk
“Hof van Leyland is volledig gasloos gerealiseerd”,
vertelt Dick Roeleveld, bedrijfsleider van Heating
Service. “Alle woningen beschikken over een eigen
Ecodan lucht/water-warmtepomp van Mitsubishi
Electric die niet alleen voorziet in een comfortabele
verwarming van de woningen, maar ook in
een royale hoeveelheid warmtapwater. Bijzonder
is dat de buitendelen van de warmtepompen zijn
opgesteld in speciaal voor dit project ontwikkelde
Breman prefab warmtepompschoorstenen, die
een optimale montage en servicebereikbaarheid
‘De grootste uitdaging in dit project waren de
warmtepompschoorstenen’
garanderen. De buitenunits van de warmtepompen
zijn eenvoudig vanuit de zolder van de woningen
te servicen. Bovendien wordt dankzij de
warmtepompschoorstenen een optimale geluidsdemping
geborgd.”
Optimaal wooncomfort
Alle woningen zijn voorzien van doelmatige Provarmo
vloerverwarming, inclusief bijbehorende
ruimteregelingen. “Bovendien hebben wij de ventilatie
in de woningen verzorgd”, aldus Roeleveld.
130 | INSTALLATIEENBOUW.NL

HOF VAN LEYLAND WOERDEN
“Gekozen is voor natuurlijke toevoer van lucht, via
roosters in de gevel. Gebruikte binnenlucht wordt
per woning centraal en mechanisch afgezogen.
De ventilatiehoeveelheid wordt exact afgestemd
op de luchtkwaliteit (CO 2
-gehalte) in de woningen,
met een optimaal wooncomfort en een zeer
laag energieverbruik als resultaat.”
Naadloze integratie
De grootste uitdaging in dit project waren de
warmtepompschoorstenen, vertelt hij. “We hebben
veel tijd gestoken in de engineering van deze
kant-en-klare oplossingen. Om een naadloze integratie
mogelijk te maken, zijn alle schoorstenen
bijvoorbeeld uitgewerkt in 3D/Revit.” De opstellingsruimte
voor de warmtepompen op zolder was
beperkt, maar uiteindelijk is de techniek passend
gekregen. “Alle Ecodan lucht/water-warmtepompen
zijn al in een vroeg stadium op de bouwplaats
aangeleverd, op hun plek gehesen en waterdicht
ingepakt, alvorens de dakplaten werden aangebracht
en de daken gesloten konden worden”,
aldus Roeleveld. “Als organisatie hebben wij ruime
ervaring in het ontwerp en de montage van warmtepompen.
De afgelopen jaren hebben we al honderden
exemplaren geïnstalleerd, wat ook in dit
project zeker zijn vruchten heeft afgeworpen.” ❚
Hof van Leyland is volledig gasloos gerealiseerd.
uw betrouwbare
partner in verduurzamen
Menselijk comfort door
techniek
Een installatie moet u passen, zowel qua financiën als qua
duurzaamheid. De oplossingen die wij voor u kunnen
bedenken en uitvoeren zijn zo goed als grenzeloos.
Uw vraag is onze uitdaging!
CONTACT
Heating Service
Installatietechniek B.V.
Postbus 26
3420 DA Oudewater
Weijland 70
2415 BD Nieuwerbrug
Tel 0348 – 688 777
Info@heatingservice.nl
Scan de QR code om direct naar
www.heatingservice.nl te gaan!
INSTALLATIEENBOUW.NL | 131

Ionair realiseert voor AFAS een gezond en duurzaam
binnenklimaat door actieve luchtzuivering:
- Betere hygiëne van de lucht
- Minder aerosolen en stofdeeltjes
- Minder geuren
- Minder vluchtige organische stoffen
- Lager energiegebruik
www.ionair.nl
Toepasbaar voor zowel bestaande én
nieuwe gebouwen.
00020719001 IONAIR BENELUX BV 1-2 1 16-07-20 09:37
SRV-verdeler
Producten & diensten
voor de professionele
installateur
Provarmo is de nieuwe betrouwbare partner
voor al uw projecten met vloerverwarming,
-koeling en betonkernactiveringen. Samen
met de professionele installateur vormen wij
een sterk team om tot de mooiste resultaten
te komen. Ga naar onze website voor meer
informatie.
Provarmo BV | Edisonweg 7 | Woerden
www.provarmo.nl | info@provarmo.nl | T 0348 744 023
Naamloos-3 1 03-09-20 12:48

HOF VAN LEYLAND WOERDEN
HOOGWAARDIGE EN DOELMATIGE VLOERVERWARMING BIEDT BEWONERS
HOF VAN LEYLAND EEN MAXIMAAL COMFORT, TEGEN EEN MINIMAAL ENERGIEVERBRUIK
VLOERVERWARMING ZONDER ZORGEN
Specialist in de levering en aanleg van hoogwaardige vloerverwarmings- en vloerkoelinstallaties Provarmo heeft de 90 koop- en huurwoningen
van woonwijk Hof van Leyland in Woerden voorzien van doelmatige vloerverwarming, waarmee een maximaal comfort tegen een
minimaal energieverbruik wordt geborgd. In nauwe samenwerking met installateur Heating Service heeft Provarmo de hart-op-hart berekeningen,
legplannen, just-in-time leveringen en montagewerkzaamheden verzorgd. Inmiddels zijn alle vloerverwarmingsinstallaties gereed. De
komende weken worden nog de laatste regelingen aangebracht.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Provarmo
“In Hof van Leyland is gekozen voor ons draadstaalmattensysteem,
in combinatie met onze
vijflaagse Provarmo PE-RT vloerverwarmingsleidingen,
RVS pomploze verdelers en Provarmo
regelingen”, vertelt Rick Oomen, projectleider bij
Provarmo. “Alle draadstaalmatten zijn exact op
ruimtemaat op het project aangeleverd, om een
snelle uitvoering te borgen en afval en versnit
op de bouwplaats tot een minimum te beperken.
Vervolgens zijn randisolatie en leidingen volgens
tekening aangebracht. Om te voorkomen dat de
draadmatten en PE-RT leidingen kunnen gaan
drijven, zijn deze aan de constructievloer bevestigd
alvorens de afwerkvloer is gestort. In iedere
ruimte is bovendien een Provarmo ruimtethermostaat
gemonteerd, waardoor de ruimtes onafhankelijk
van elkaar geklimatiseerd kunnen worden.”
Montage van de vloerverwarmingsverdelers.
‘Alle draadstaalmatten zijn
exact op ruimtemaat op het
project aangeleverd’
De focus van Provarmo ligt honderd procent op
de installateur. “We werken niet rechtstreeks
voor aannemers op opdrachtgevers”, benadrukt
Oomen. “Die focus is onze kracht en maakt dat
we installateurs in het traject van ontwerp tot en
met montage volledig kunnen ontzorgen. Onze
vakmensen hebben veel werkervaring en communiceren
goed en duidelijk met onze partners
op de bouw. Dat is van groot belang, vooral bij
grotere projecten waar bouwen als een treintje
werkt. Voor ons zitten de loodgieter en elektricien,
na ons komen de stukadoor en vloerenlegger.
Als iemand zich niet aan de planning houdt
of slecht communiceert, loopt het treintje vast en
krijg je faalkosten en vertragingen. Dat willen we
te allen tijde voorkomen. Ook in dit project zijn
we daar goed in geslaagd. Heating Service is een
Provarmo installatiepartner van het eerste uur.
We zijn goed bekend met elkaars werkwijzen,
waardoor we efficiënt en snel kunnen schakelen.
Kort voor de oplevering wil ik bedrijfsleider Dick
Roeleveld en zijn team heel graag bedanken voor
wederom een prachtig verlopen project.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 133

LEUSDEN AFAS EXPERIENCE CENTER
AFAS EXPERIENCE CENTER, LEUSDEN:
DUURZAAM TOT IN DE KLEINSTE DETAILS
Na een bouwtijd van 24 maanden is in september het AFAS Experience Center in Leusden bouwkundig opgeleverd. Het project omvat een ensemble
gekoppelde gebouwen (totaal: 62.000 m²) in een glooiend landschap met waterpartij, bestaand uit een kantoordeel met een gekromde gevel en
een uitnodigende entree, een koepelvormig theater en een restaurant met een gewelfd dak en imposante daglichtpartijen, uitgedrukt in omlopen
en lichtstraten, op een ruim perceel van 4,5 hectare aan de Olmenlaan. Een integraal bouwteam met Dura Vermeer, HOMIJ Technische Installaties
en AFAS was verantwoordelijk voor de realisatie, inclusief de planning op dagbasis, doorontwikkeling tijdens de uitvoering én kwaliteitscontrole
richting de oplevering. Op dit moment vindt de inhuizing plaats, waarna de nieuwbouw half december in gebruik wordt genomen.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld HOMIJ Technische Installaties
Waar Dura Vermeer verantwoordelijk was voor de bouwkundige werkzaamheden,
realiseerde HOMIJ Technische Installaties een grote diversiteit aan
werktuigbouwkundige, sanitaire en elektrotechnische installaties, inclusief
bijbehorende regeltechnieken. Duurzaamheid speelde hierin een sleutelrol,
aldus Wouter Ruisch, Project Manager bij HOMIJ Technische Installaties. “De
nieuwbouw functioneert zo goed als energieneutraal, dankzij de toepassing
van bijvoorbeeld zonwerende beglazing, zeer energiezuinige en dimbare LEDverlichting
en een duurzame en energiezuinige klimaatinstallatie.”
Plug-and-play WKO-installatie
Aan de basis van de klimaatinstallatie ligt een plug-and-play WKO-installatie
van Dubotechniek, dat net als HOMIJ Technische Installaties deel uitmaakt
van VolkerWessels, aldus Ruisch. “De zogenaamde MEGA ONE SKID heeft
‘Aan de basis van de
klimaatinstallatie ligt een
plug-and-play WKO-installatie’
een totale opstelling van maar liefst 1.200 kW. In de installatie zijn twee
warmtepompen geïntegreerd met een vermogen van 600 kW. Voor de piekvraag
is bovendien een elektrische cv-ketel bijgeplaatst met een vermogen
van 180 kW. De schakelvaten hebben een inhoud van 2.100 liter.” De WKOinstallatie
is gekoppeld aan een doublet (warme en koude bron), met een
capaciteit van 136 m³/h, vertelt hij. “Vanaf de installatie is een warmte en
Het AFAS Experience Center omvat een ensemble gekoppelde gebouwen (totaal: 62.000 m²) in een glooiend landschap met waterpartij.
134 | INSTALLATIEENBOUW.NL

AFAS EXPERIENCE CENTER LEUSDEN
De nieuwbouw functioneert zo goed als energieneutraal, dankzij de toepassing
van bijvoorbeeld zonwerende beglazing, zeer energiezuinige en dimbare
LED-verlichting en een duurzame en energiezuinige klimaatinstallatie.
koude distributiesysteem aangelegd naar het inpandige HOMIJ DLS gebouwinstallatiesysteem;
een integraal installatieconcept op basis van prefab installatiecomponenten.
Voor de plafonds in de kantoren heeft AFAS gekozen
voor een 100% recyclebaar vilt open plafondsysteem, met bovenliggend
afgiftesysteem van meanders. De overige ruimtes zijn voorzien van geactiveerde
klimaatplafonds, aangevuld met lage temperatuur vloerverwarming
en vloerkoeling.”
Smart Buildingconcept met sensoren
Een Smart Buildingconcept met sensoren maakt een intelligente klimaat- en
verlichtingssturing mogelijk. “In nauwe samenwerking met Celsius Benelux
BV hebben wij een geïntegreerde Multi-Sensor ontwikkeld, die in bijna elke
ruimte aan het plafond is bevestigd”, aldus Ruisch. “Hier meet de Multi-Sen-
Alle platte en hellende daken van het AFAS Experience Center zijn
uitgerust met ultra-lichtgewicht polyester zonnepanelen.
sor grootheden zoals ruimtetemperatuur, relatieve vochtigheid, lichtintensiteit,
CO 2
- en geluidsniveau, op basis waarvan de ruimte wordt geklimatiseerd.
Medewerkers die dit wensen, kunnen de basisinstellingen eenvoudig naar boven
of beneden bijstellen en de verlichting controleren, middels een app op hun
smartphone of tablet. Hierdoor wordt een optimaal werkklimaat voor iedere
medewerker geborgd.”
Alle platte en hellende daken van het AFAS Experience Center zijn uitgerust
met ultra-lichtgewicht polyester zonnepanelen en het glazen dak van het bedrijfsrestaurant
is voorzien van geïntegreerde zonnecellen, waarvoor HOMIJ
Technische Installaties alle aansluitingen heeft verzorgd. De overige daken zijn
voorzien van groene sedum. De eigen opgewekte zonne-energie wordt opgeslagen
in accu’s, voor gebruik tijdens bijvoorbeeld de avond- en nachtelijke uren. ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 135

LEUSDEN AFAS EXPERIENCE CENTER
TURNKEY ENERGIEVOORZIENING VOOR AFAS EXPERIENCE CENTER:
BETROUWBAAR, EFFICIËNT
EN EXACT OP MAAT GELEVERD
Om een betrouwbare en efficiënte energievoorziening in het AFAS Experience Center te borgen, is gekozen voor een uitgekiende combinatie
van railkokers, hoofd- en onderverdelers en noodstroomvoorzieningen. De elektrische infrastructuur is turnkey geëngineerd, geleverd,
gemonteerd en in bedrijf gesteld door Legrand Nederland BV, in opdracht van HOMIJ Technische Installaties en in nauwe samenwerking met
projectpartners Eltechna en Cablespace.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Legrand Nederland BV
“Voor HOMIJ is Legrand een betrokken projectpartner
die in de volle breedte ondersteuning
biedt. Bijvoorbeeld als het om energievraagstukken
gaat”, vertelt Mark van der Pol, Accountmanager
bij Legrand Nederland BV. “Dit betekent
dat wij vanaf de transformator tot aan de wandcontactdozen
in wanden of vloeren de volledige
elektrische gebouwinfrastructuur kunnen verzorgen.
Naast een uitgebreid productportfolio kunnen
opdrachtgevers rekenen op een uitgebreide
dienstverlening. Wij zijn transparant, realistisch
en deskundig als het gaat om de mogelijkheden
én onmogelijkheden van een project. Bovendien
werken we nauw samen met onze paneelbouw-
en montagepartners, waardoor we een
optimale samenhang tussen de diverse installaties
kunnen garanderen. Ook in het AFAS Experience
Center heeft deze aanpak geleid tot een
hoogwaardig opleverresultaat.”
Efficiënte en veilige
energievoorziening
Het AFAS Experience Center betrof een zeer
mooi, maar ook complex project, benadrukt Van
der Pol. “Bijvoorbeeld als het om de installatietechnieken
gaat. In de calculatiefase hebben
onze productspecialisten actief gezocht naar
oplossingen om de elektrische energie efficiënt
en veilig door de nieuwbouw te distribueren. Al
gauw bleek dat maatwerk hierbij onontbeerlijk
was. We hebben een aanbieding gemaakt en
onderbouwd met (spanningsverlies)berekeningen
en certificeringen. Vervolgens hebben we
de aanbieding met HOMIJ besproken en waar
nodig geoptimaliseerd, waarna we op basis van
prijs, kwaliteit én projectaanpak de turnkey opdracht
gegund hebben gekregen.” In de kelder
van het AFAS Experience Center zijn twee middenspanningstransformatoren
geplaatst, vertelt
hij. “Vanaf hier is met behulp van railkokers
een trafo-bordverbinding aangelegd naar twee
Legrand staande schakel- en verdeelbehuizing.
136 | INSTALLATIEENBOUW.NL

AFAS EXPERIENCE CENTER LEUSDEN
Legrand schakel- en verdeelbehuizing aan de wand in de kelder.
hoofdverdelers; één voor de kantoren en één voor
het theater. Vanaf de hoofdverdelers vertrekken
diverse railkokers naar de installatieschachten.”
Maatwerk oplossingen
Een uitdaging tijdens de ontwerp- en uitvoeringsfase
was de beperkte beschikbare ruimte, vertelt
John Veltrop, Projectleider bij Legrand Nederland
BV. “In het kantoorgedeelte moesten we
de modulaire, vierkante energietransportrails bovendien
monteren in ronde schachten, rekening
houdend met de leidingen en voorzieningen van
de overige installatiepartijen. Daarbij moesten
diverse aftakkasten aangebracht en geopend
kunnen worden voor de gebruikers op de verdiepingen.
Om dit mogelijk te maken, hebben we
veel energie gestoken in de selectie van de juiste
producten.” Ook in het theater moesten veel installaties
in een relatief kleine ruimte worden in-
‘Een uitdaging tijdens de ontwerpen
uitvoeringsfase was de beperkte
beschikbare ruimte’
gepast, vertelt hij. “In het originele ontwerp van
HOMIJ waren de railkokers daarom uitgevoerd
met schuine kanten, afgeronde hoeken en andere
voorzieningen. Echter is dit in de praktijk
niet zomaar te realiseren. Onze engineer heeft
actief gezocht naar alternatieve en maakbare
oplossingen. In een 3D-model zijn bovendien
verschillende oplossingen getoetst. Ook hebben
we contact opgenomen met onze R&D-afdeling
in Italië, om alle mogelijkheden te bespreken.
Dit heeft binnen afzienbare tijd geleid tot een
railkoker op maat die past als een handschoen
én netjes in de schacht kon worden weggewerkt.
HOMIJ was hier zeer enthousiast over.”
Naast de railkokers en hoofd- en onderverdelers
heeft Legrand een UPS (Uninterruptible Power
Supply) met batterij geleverd, die bij netuitval de
stroomvoorziening overneemt. “Bovendien hebben
we een railkoker aangelegd voor de elektrische
laadvoorzieningen in de parkeergarage”, aldus Van
der Pol. Veltrop: “Alle systemen van Legrand zijn
opgeleverd conform de geldende normeringen en
inclusief documentatie en opleverprotocollen.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.NL | 137

LEUSDEN AFAS EXPERIENCE CENTER
AFAS EXPERIENCE CENTER, LEUSDEN:
SYSTEEMINTEGRATIE ZORGT VOOR EEN OPTIMAAL
COMFORT IN IEDERE RUIMTE
Het nieuwe AFAS Experience Center is duurzaam, innovatief en toekomstproof en daarmee een kartrekker voor de regio Amersfoort. Ook als
het om de meet- en regeltechniek gaat. In opdracht van HOMIJ Technical Systems B.V. heeft Celsius Benelux B.V. de systeemintegratie voor de
(na)regelingen en alle primaire (klimaat)installaties verzorgd. Van de WKO-installatie en warmtepompen tot en met de luchtbehandelingskasten,
klimaatplafonds, vloerverwarming en vloerkoeling en inclusief de besturing van de verlichtings- en zonweringsinstallaties.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Celsius Benelux B.V.
“Alle technieken zijn gekoppeld aan onze energiemanagementtool”,
vertelt Theo Smulders,
Directeur-Eigenaar van Celsius Benelux B.V.. “Bovendien
hebben we het complete gebouwensemble
voorbereid op IoT/webbased gebouwbeheer.
Bijna elke ruimte is uitgerust met onze Integrated
Multi Sensoren (totale levering: ca. 1.200 stuks),
die we in nauwe samenwerking met HOMIJ Technische
Installaties hebben ontwikkeld. De Integrated
Multi Sensor (IMS) functioneert op basis van
Bluetooth Low Energie (BLE). Hierdoor kunnen bijvoorbeeld
Beacons gesignaleerd worden, inclusief
de smartphones van medewerkers en bezoekers.”
Optimaal en vraaggestuurd comfort
De Beacon-technologie slaat een brug tussen de
klimaat-/lichtregeltechniek en security disciplines
in het AFAS Experience Center en maakt het eenvoudig
mogelijk om mensen én roerende zaken te
‘We hebben het AFAS Experience Center op
de meest moderne manier uitgevoerd’
traceren, vertelt hij. “Omdat de Beacons gekoppeld
zijn aan ons ComfortKey ® Smart Building Systeem
kan deze data bovendien worden gebruikt voor
gebouwbeheerdoeleinden. Zo kan bijvoorbeeld op
grond van de bezetting worden bepaald hoeveel
verse lucht in een ruimte ingebracht moet worden
en wat de warmte-/koudebehoefte is. Dit resulteert
niet alleen in optimaal en vraaggestuurd ruimtecomfort,
maar ook in een forse energiebesparing.”
Communicatieve
corrigerende organen
“We hebben het AFAS Experience Center op de
meest moderne manier uitgevoerd”, benadrukt
Smulders. “Om de klimaat- en verlichtingsinstallaties
te sturen, hebben wij bijvoorbeeld communicatieve
servomotoren toegepast. In combinatie
met een Multi Point Bus interface garanderen
deze servomotoren een optimale besturing én
terugmelding. Ook op afstand. Zodra een servomotor
geen data meer terugkoppelt, wordt automatisch
een storingsmelding aangemaakt. Hierdoor
kan al actie worden ondernomen vóórdat
medewerkers comfortklachten ervaren.” Naast de
servomotoren zijn ook de Integrated Multi Sensoren
in de kantoren, vergaderzalen en het theater
communicatief uitgevoerd. “Middels BLE- en IPtechnologie
kunnen eenvoudig grootheden zoals
Bijna elke ruimte is uitgerust met de Integrated Multi Sensoren van Celsius Benelux B.V. (totale levering: ca. 1.200 stuks).
138 | INSTALLATIEENBOUW.NL

AFAS EXPERIENCE CENTER LEUSDEN
Het nieuwe AFAS Experience Center is duurzaam, innovatief en toekomstproof en daarmee een kartrekker voor de regio Amersfoort. Ook als het om de meet- en regeltechniek gaat.
ruimtetemperaturen, relatieve vochtigheid, lichtintensiteit,
CO 2
- en geluidsniveau worden uitgelezen,
op basis waarvan de klimaatinstallatie,
verlichting en zonwering worden aangestuurd.
Bovendien wordt in het AFAS Experience Center
gebruik gemaakt van ons SmartFlow concept,
dat een eenvoudige en IT-gestuurde (jaarlijkse)
waterzijdige inregeling van de klimaatinstallaties
mogelijk maakt, op basis van druk én flow.”
SmartFlow betreft een combinatie van zeer nauwkeurige
regelafsluiters, flowsensoren en druksensoren.
Het concept maakt tevens onderdeel uit van
het ComfortKey ® Smart Building Systeem, dat ook
bijbehorende regeltechnieken, bekabelingen, montagewerkzaamheden
én garanties omvat. “Doordat
we per 800 m² een decentrale regelaar/webserver
hebben aangebracht, wordt een perfect bereik in
alle gebouwvleugels gegarandeerd.”
Naar wens zijn alle IoT-producten van Celsius
Benelux te bewaken en beheren in de ComfortKey
® App. AFAS heeft echter gekozen voor
implementatie in de eigen Profit softwareapplicatie,
aldus Smulders. “Dankzij deze gezamenlijke
oplossing kunnen medewerkers
lokaal en via Bluetooth Low Energie communiceren
met de Integrated Multi-Sensoren, zonder
dat het ICT-netwerk wordt belast.” ❚
Meer kwaliteit,
minder hardware.
KLIMAATREGELTECHNIEK LICHTREGELTECHNIEK BEVEILIGINGSTECHNIEK ENERGIEMANAGEMENT SYSTEEMINTEGRATIE PRODUCTONTWIKKELING
COMFORTKEY.NL
CELSIUSBENELUX.NL
INSTALLATIEENBOUW.NL | 139

LEUSDEN AFAS EXPERIENCE CENTER
IONISATIEPROCES ZORGT VOOR SCHONE,
HYGIËNISCHE LUCHT IN AFAS EXPERIENCE CENTER
In het AFAS Experience Center wordt de luchtbehandeling voor de diverse bouwdelen op maat geconfigureerd. In opdracht van hoofdinstallateur
HOMIJ Technische Installaties voorziet ionair Benelux de luchtkanalen van hoogwaardige ionisatiesystemen, waarmee de hoogst haalbare
luchtkwaliteit in onder andere de keukens, sportzalen, kantoren, auditoria en het theater wordt geborgd.
Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld HOMIJ Technische Installaties en ionair Benelux
In de strijd tegen het coronavirus is hygiënische binnenlucht relevanter dan
ooit. Ionisatie kan hierin van grote toegevoegde waarde zijn, meent Jeroen
Posthumus van ionair Benelux. “Ionisatie is een natuurlijk proces waarbij
luchtverontreinigingen zoals bacteriën, schimmels, pollen, virusdeeltjes, aerosolen,
uitlaatgassen of fijnstoffen onder invloed van zon en wind gereduceerd
worden. Op hooggelegen locaties zoals in de bergen, maar ook aan zee kan
de natuurlijke concentratie van zuurstofionen oplopen tot wel 8.000 ionen
per cm³. In de stad daarentegen varieert de dichtheid tussen de 20 en 200 ionen
per cm³. Wanneer luchtbehandelingskasten deze buitenlucht aanzuigen,
filteren en voorbehandelen, verdwijnt de ionisatiefase. Om dit te ondervangen,
verrijken wij de aangezogen, verse buitenlucht vraaggestuurd met zuurstofionen,
waardoor de lucht in het gebouw zijn natuurlijke, zelfreinigende
eigenschappen terugkrijgt en luchtverontreinigingen rondom medewerkers
en bezoekers doeltreffend worden afgebroken.”
‘Wij zorgen dat de lucht in
het gebouw zijn natuurlijke,
zelfreinigende eigenschappen
terugkrijgt’
Effectieve afbraak van organische stoffen
en micro-organismen
Niet alleen mensen, maar ook processen en materialen scheiden continu stoffen
uit die de binnenlucht kunnen verontreinigen, benadrukt Posthumus. “De
positieve en negatieve zuurstofionen die wij aan de ruimtes toevoegen, gaan
hiermee de strijd aan met als resultaat tot 50% minder vluchtige organische
stoffen (VOS), geuren en fijnstoffen en tot 90% minder micro-organismen
dan zonder ionisatie. Hierdoor worden klachten zoals hoofdpijn, een droge
keel, droge ogen en vermoeidheid tot een minimum beperkt en kunnen mensen
zich beter concentreren. Een zuiver binnenklimaat draagt zo bij aan een
lager ziekteverzuim, een beter welbevinden en een hogere productiviteit.”
Ionair zorgt als een ‘natuurlijke turbo’ voor frisse lucht in het AFAS Experience Center.
In het AFAS Experience Center wordt de luchtbehandeling voor de diverse
bouwdelen op maat geconfigureerd.
24/7 schone en hygiënische lucht
Het ionisatieproces vindt direct na de luchtbehandelingskasten en in de
luchtkanalen plaats, vertelt Posthumus. “Speciale sensoren meten 24/7 de
luchtkwaliteit in de verschillende ruimtes. En ook de kwaliteit van de aangezogen
buitenlucht en afgeblazen binnenlucht wordt actief gemonitord. Op
basis van de meetresultaten kunnen we per 2 seconden de ionisatiestrategie
voor het betreffende bouwdeel aanpassen, waarmee medewerkers en bezoekers
te allen tijde zijn verzekerd van schone, hygiënische lucht.” ❚
140 | INSTALLATIEENBOUW.NL

INSTALLATIE&BOUW
INSTALLATIEPARTNERS
VANAF € 595 PER JAAR WETEN UW KLANTEN OOK WAT U DOET!
Installatiepartners biedt
de lezer een compleet
overzicht van de meest
gerenommeerde fabrikanten
en leveranciers in de sector.
Zowel in het tijdschrift als op de website,
treft u een overzicht van de meest
gerenommeerde fabrikanten
en leveranciers.
Bent u geïnteresseerd om ook partner te worden van Installatie & Bouw?
Bel of mail voor meer informatie met Ayyoub Henjaly of Yakup Yalcin:
+31 495 45 00 95 – a.henjaly@louwersmediagroep.nl – y.yalcin@louwersmediagroep.nl
INSTALLATIEENBOUW.NL
HET MEEST COMPLETE OVERZICHT VAN LEVERANCIERS AAN DE GEHELE SECTOR
Op de website van Installatie & Bouw is bedrijfsinformatie
van onze partners doeltreffend en efficiënt te vinden.
Banners en bedrijfsprofielen zijn gekoppeld aan redactionele artikelen,
zo wordt optimale vindbaarheid van installatiepartners door Google
gegarandeerd. Vanuit het tijdschrift is alle informatie over de
installatiepartners direct beschikbaar, door de QR code te gebruiken.
Bent u geïnteresseerd om ook partner te worden van Installatie & Bouw?
Bel of mail voor meer informatie met Ayyoub Henjaly of Yakup Yalcin:
+31 495 45 00 95 – a.henjaly@louwersmediagroep.nl – y.yalcin@louwersmediagroep.nl

INSTALLATIEPARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.nl/bedrijf
AFPRO FILTERS
Berenkoog 67
1822 BN ALKMAAR
T +31 72 567 55 00
E info@afprofilters.com
W www.afprofilters.com
ATTEMA BV
Schelluinsestraat 1
4203 NJ GORINCHEM
T +31 183 650650
E info@attema.com
W www.attema.com
BIS BV
Rietdekkerstraat 14
2984 BM RIDDERKERK
T +31 180 48 67 77
E info@bis.nl
W www.bis.nl
CALEFFI INTERNATIONAL N.V.
Moesdijk 10
6004 AX WEERT
T +31 495 54 77 33
F +31 495 54 84 02
E info.nl@caleffi.com
W www.caleffi.com
AIR SPIRALO®
KENNEMER SPIRALO BV
Lagedijkerweg 15
1742 NB SCHAGEN
T +31 224 21 00 62
E verkoop@airspiralo.com
W www.airspiralo.com
BELIMO SERVOMOTOREN B.V.
Riezebosweg 5
NL-8171 MG Vaassen
T +31 578 576 836
E info@belimo.nl
W www.belimo.nl
BRAGO LUCHTTECHNIEK
De Amert 424
5462 GH VEGHEL
T +31 413 36 90 00
F +31 413 36 93 00
E info@brago.nl
W www.brago.nl
CENTERCON
Leverancier van o.a. LG
Kiotoweg 60
3047 BG ROTTERDAM
T +31 10 258 11 20
F +31 10 458 47 48
E sales@centercon.nl
W www.centercon.nl
ALKLIMA BV
Postbus 1176
3350 CD PAPENDRECHT
T +31 78 615 00 00
E info@alklima.nl
W www.alklima.nl
BETTINK REGELTECHNIEK B.V.
Tolboomweg 7a
3784 XC TERSCHUUR
T +31 342 70 10 64
M +31 6 475 569 11
E info@bettinkregeltechniek.nl
W www.bettinkregeltechniek.nl
BRCONTROLS PRODUCTS BV
Telfordstraat 47
8013 RL ZWOLLE
T +31 38 460 42 40
F +31 38 355 66 33
E info@brcontrols.com
CIAT NEDERLAND
Annie M.G. Schmidtweg 229
1321 NA ALMERE
T +31 36 533 25 87
F +31 36 533 25 97
E info@ciat.nl
W www.ciat.nl
W www.brcontrols.com
ANDREWS SYKES
Postbus 33
2665 ZG BLEISWIJK
T +31 10 521 44 55
E info@andrewssykes.nl
W www.andrewssykes.nl
BEVER INNOVATIONS
Industrieweg 32
4301 RS ZIERIKZEE
T +31 111 45 32 32
E mvc@beverinnovations.com
W www.beverinnovations.com
BUSBAR SYSTEMS BENELUX
Oorgat 82
1135 CT EDAM
T +31 299 37 15 57
E busbar@busbar.nl
W www.busbar.nl
CONPRO CONDENSOR
BESCHERMING B.V.
Bunsenstraat 90
3316 GC DORDRECHT
T +31 78 621 38 51
F +31 78 616 88 74
E info@conpro.nl
W www.conpro.nl
142 | INSTALLATIEENBOUW.NL

INSTALLATIEPARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.nl/bedrijf
COOLWORLD NEDERLAND B.V.
Duikerweg 34
DIRECT SIGNS
5145 NV Waalwijk
T +31 416 68 80 88
T +31 800 266 50 00
E sales@coolworld.nl
W www.coolworld-rentals.nl
Prinsengracht 530 H
1017 KJ AMSTERDAM
T +31 20 80 84 766
E info@directsigns.nl
W www.directsigns.n
ELINEX POWER SOLUTIONS
Wolweverstraat 15
2984 CE RIDDERKERK
T +31 180 41 57 11
E info@elinex.com
HOMIJ TECHNISCHE INSTALLATIES
Amerikastraat 5
6014 CE ITTERVOORT
T +31 475 56 81 17
E info@homij.nl
W www.homij.nl
l
W www.elinex.com
COOLWORLD RENTALS B.V.
Duikerweg 34
5140 AH WAALWIJK
T +31 416 68 80 88
T 0800 266 50 00
E sales@coolworld.nl
W www.coolworld-rentals.com
DRL PRODUCTS BV
Minervum 7268
4817 ZM BREDA
T +31 76 581 53 11
E info@drl-products.nl
W www.drl-products.nl
ETHERMA BENELUX BV
Robijnstraat 6
7554 TB HENGELO
T +31 88 889 88 00
F +31 88 889 88 01
E info@etherma.nl
W www.etherma.nl
ICS COOL ENERGY BV
Rotschotseweg 2
5271 WX SINT-MICHIELSGESTEL
T + 31 88 258 25 80
F +31 88 258 25 88
E info@icscoolenergy.com
W www.icscoolenergy.com
DAIKIN AIRCONDITIONING
NETHERLANDS B.V.
Postbus 8585
3009 AN ROTTERDAM
T +31 88 324 54 75
F +31 88 324 54 69
E info@daikin.nl
W www.daikin.nl
ELCO HEATING SOLUTIONS
Hamstraat 76
6565 AG KERKRADE
T +31 45 751 86 00
F +31 45 566 99 35
E heatingsolutions@nl.elco.net
W www.elco.net
FOREHAND
Driemanssteeweg 174
3084 CB ROTTERDAM
T +31 10 240 41 21
E info@forehand.nl
W www.forehand.nl
INTRATONE BV
Kuiperbergweg 40
1101 AG, AMSTERDAM
T NL +31 20 788 34 01
BE: +32 2 50 30 301
E evanreijsen@intratone.nl
W www.intratone.nl
DELABIE BENELUX
Kommenstraat 20
B-1070 BRUSSEL
T +32 25 20 16 76
E info@delabiebenelux.com
ELEKTRO INTERNATIONAAL
Postbus 134
3440 AC WOERDEN
T +31 348 42 05 40
E Info@ei-woerden.nl
HAGER ELECTRO B.V.
Larenweg 36
5234 KA s-HERTOGENBOSCH
T +31 73 642 85 84
E info@hager.nl
ISOLECTRA BV
Postbus 444
2900 AK CAPELLE AAN DEN IJSSEL
T +31 10 28 55 24 44
E info@isolectra.nl
W www.delabiebenelux.com
W www.ei-woerden.nl
W www.hager.nl
W www.isolectra.nl
INSTALLATIEENBOUW.NL | 143

INSTALLATIEPARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.nl/bedrijf
W www.schilt-meerkerk.nl
KLEMKO TECHNIEK BV
Nieuwegracht 26
3763 LB SOEST
T +31 88 002 33 00
E info@klemko.nl
W www.klemko.nl
LINUM EUROPE BV
Oosterparkweg 35 H
2985 SX RIDDERKERK
T +31 180 46 35 88
E info-nl@linum.eu
W www.linum.eu
RIPRO LUCHTTECHNIEK
Het Vossenland 1
7984 NK DIEVERBRUG
T +31 521 78 50 84
4:24 pm | March 18th, 2018
E info@riproluchttechniek.nl
W www.riproluchttechniek.nl
SIEDLE NEDERLAND B.V.
De Molen 19
3994 DA HOUTEN
T +31 30 233 05 00
E info@siedle.nl
W www.siedle.nl
Front door
Ring tone on/off
KLIMAATGROEP HOLLAND BV
Postbus 5233
9700 GE GRONINGEN
T +31 50 547 04 00
E info@klimaatgroepholland.nl
W www.klimaatgroepholland.nl
MIDEA NEDERLAND
Dragonder 7
5554 GM VALKENSWAARD
T +31 40 208 21 80
E info@midea-nederland.nl
W www.midea-nederland.nl
ROBATHERM
Light
Telephone
Platinastraat 63
8211 AR LELYSTAD
T +31 320 28 11 66
F +31 320 28 12 34
E raimond.taal@robatherm.nl
W www.robatherm.nl
SINIAT B.V.
Postbus 45
9930 AA DELFZIJL
T +31 596 64 93 00
F +31 596 61 71 88
E info@siniat.nl
W www.siniat.nl
KOREX BENELUX BV
Tjalk 13B
2411 NZ BODEGRAVEN
T +31 172 61 17 19
F +31 172 61 79 27
E info@korexbenelux.com
W www.korexbenelux.com
MVCOMFORT
Paxtonstraat 17
8013 RP ZWOLLE
MVCOMFORT
EXPERTS IN DATACONTROL
T +31 38 355 66 40
F +31 38 355 66 33
E
Siedle Axiom
info@mvcomfort.nl
Intelligent
Interior.
W www.mvcomfort.nl
1001 NP AMSTERDAM
PLIEGER
Deurcommunicatie, telefonie en T +31 20 587 67 00
Postbus 10
gebouwenautomatisering voor bijzondere eisen: E info@sauter.nl
5301 KK markant Zaltbommel in Design, gemakkelijk in de montage
W www.sauter.nl
T + 31 en 418 slim 68 in 25 de 02 aansluiting.
E Info@plieger.nl
W www.plieger.nl axiom.siedle.com
S&P HOLLAND
Weidehek 50
4824 AS BREDA
T +31 76 543 34 50
E
info-holland@solerpalau.com
W www.solerpalau.nl
SAUTER BUILDING CONTROL
NEDERLAND B.V.
Postbus 20613
SMITSAIR
Postbus 41
1420 AA UITHOORN
T +31 297 56 44 55
F +31 297 56 92 96
E verkoop@smitsair.nl
W www.smitsair.nl
STABIPLAN
Postbus 128
2410 AC BODEGRAVEN
T +31 172 65 02 65
E
info@stabiplan.nl
LENNOX BENELUX BV
Watergoorweg 87
3861 MA NIJKERK
T +31 33 247 18 00
E info.nl@lennoxemea.com
W www.lennoxemea.com
RENSON
SUNPROTECTION SCREENS NV
Kalkhoevestraat 45
B-8790 WAREGEM
T +32 56 62 65 00
F +32 56 62 65 09
E
info@renson.be
W www.renson.eu
SCHILT AIRCONDITIONING BV
SCHILT LUCHTKANALEN BV
SCHILT LUCHTTECHNIEK BV
Postbus 3
4230 BA MEERKERK
Energieweg 29
4231 DJ MEERKERK
T +31 183 35 25 44
E
info@schilt-meerkerk.nl
STUDIUM
Zuidwenk 45-C
3751 CB Bunschoten-Spakenburg
T +31 33 209 14 50
E info@studium.nl
W www.studium.nl
144 | INSTALLATIEENBOUW.NL

INSTALLATIEPARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.nl/bedrijf
W www.stabiplan.nl
SYSTEMAIR BV
Van Leeuwenhoekstraat 2
3846 CB Harderwijk
T +31 85 00 66 200
Zanddonkweg 7a
5144 NX Waalwijk
T +31 416 68 55 55
UBBINK BV
Verhuellweg 9
6984 AA DOESBURG
T +31 313 48 02 00
VILLEROY & BOCH
Computerweg 22
3542 DR UTRECHT
T +31 30 247 34 00
F +31 30 247 34 99
WAGO NEDERLAND BV
Postbus 2070
7301 DB APELDOORN
T +31 55 368 35 00
E info@wago.com
W www.wago.com
E info@systemair.nl
W www.systemair.nl
E info@ubbink.nl
W www.ubbink.nl
E
info@villeroy-boch.nl
W www.villeroy-boch.nl
THERMONOORD BV
Tolhûsleane 7
8401 GA Gorredijk
T +31 513 46 99 99
E info@thermonoord.nl
W www.thermonoord.nl
UNICA INSTALLATIETECHNIEK BV
Postbus 83
2410 AB BODEGRAVEN
T +31 172 64 41 44
E info@unica.nl
W www.unica.nl
VINK SYSTEMEN
Postbus 3119
2220 CC KATWIJK
T +31 71 40 98 300
E
info@vinksystemen.nl
W www.vinksystemen.nl
WESTERN AIRCONDITIONING BV
De Wel 10
3871 MV HOEVELAKEN
T +31 33 247 78 00
E info@western.nl
W www.western.nl
INSTALLATIEENBOUW.NL | 145
Naamloos-5 1 21-07-20 16:38

AIR
WATER
LIFE
VICA
ENERGIE-EFFICIËNT
WARMTEPOMPEN
FLUISTERSTIL
DUURZAAM
Vasco is al decennialang een vertrouwde partner op
het vlak van warmteafgiftesystemen en ventilatie.
Daar komt nu ook warmteopwekking bij met de
nieuwe Vasco Vica, in de vorm van de Vasco Vica
8 AW E. Deze lucht/water-warmtepomp vormt
samen met het Vica Combi Collect buffervat een
ijzersterk duo voor verwarming en sanitair warm
water. Fluisterstille werking, energie-effi ciëntie en
duurzaamheid zijn de belangrijkste troeven van
deze Vica-range. Met de Vica Sani 300 A I warmtepomp-boiler
lanceert Vasco een kwaliteitsvolle,
duurzame oplossing als antwoord op de traditionele
boilers op gas of elektriciteit.
Met dit uitgebreide gamma is de cirkel helemaal
rond en beschikt Vasco over een totaalaanbod
voor een energie-effi ciënt, gezond en duurzaam
binnenklimaat.
Vica Combi Collect buffervat
Vica lucht/water-warmtepomp
Vica Sani
warmtepomp-boiler
WWW.VASCO.EU RADIATOREN, VLOERVERWARMING, VENTILATIE, KOELING EN WARMTEPOMPEN

Conceptontwikkeling
24/7 bestelgemak
Engineering
Projectbegeleiding
5 jaar systeemgarantie
Training
Totaal in klimaatoplossingen
Voor een compleet assortiment in koude- en klimaattechniek bent
u bij Centercon aan het juiste adres. Maar Centercon gaat verder!
Wij bieden intensieve projectbegeleiding en denken met u mee
over het ontwerp en de selectie. Naast het productassortiment
van LG Climate Solutions biedt Centercon een ruime selectie
aanvullende producten.
www.centercon.nl | 010 258 11 21 | salesairco@centercon.nl

Zorg voor de beste hygiëne met
antibacterieel schakelmateriaal
Wist je dat het op een lichtschakelaar krioelt van de bacteriën? Op iedere vierkante
centimeter van je schakelmateriaal zitten er gemiddeld 112. En ze vermenigvuldigen!
De hoogste tijd voor antibacterieel schakelmateriaal.
• Alle schadelijke bacteriën zijn binnen 24 uur
verdwenen.
• Antibacteriële werking gedurende de gehele
levensduur van het product.
• Ideaal voor openbare plaatsen zoals ziekenhuizen,
scholen of horecazaken, maar ook voor thuis.
se.com/nl
©2020 Schneider Electric. All Rights Reserved. Schneider Electric | Life Is On is a trademark and the property of Schneider Electric SE, its subsidiaries, and affiliated companies. • 998-20751228