Raak-februari-2021 (1)

kwbvzw

© Pierre Fromentin

m a a n d b l a d v a n k w b

jaargang 74 • februari 2021

Afgiftekantoor: 3200 Aarschot 1 - Maandblad, verschijnt niet in juli en augustus - P106332

Natuur

TIJDSCHRIFTEN

TOELATING - GESLOTEN VERPAKKING

3200 AARSCHOT 1 - BC 1145

Rouwexpert Manu Keirse aan het woord

Buren helpen buren


Vooraf

Samen voor een betere wereld

Mijn werk als algemeen voorzitter van kwb zit erop. De veranderingen

en innovatie zijn ingezet en worden verder uitgerold.

Het proces dat we zes jaar geleden opgestart hebben, kreeg

een slotakkoord op de algemene vergadering in november. Nu is

het tijd voor een nieuwe professionele uitdaging. De tijd van gaan

is gekomen.

Op zo’n moment blikt een mens al eens terug, en voor mij is dat

niet anders. Ik las al mijn voorwoordjes opnieuw. Dit was ontzettend

leuk. Doorheen de jaren zijn verschillende thema’s aan bod

gekomen: curling-ouders, werkbaar werk, een stop-lijst, sociale

overwaarde, fomo, LSLTN … Maar wat me opviel was dat mijn

voorwoord vaak in het teken stond van samen en een betere

wereld. Niet zo vreemd als je mij een beetje kent. Daarom wil ik

graag deze drie verhalen nogmaals vertellen.

Het eerste is dat van George Monbiot. Zijn verhaal is dat van

de goede mens die bedorven is. Een beetje uitleg is hier op zijn

plaats. Mensen hebben het vermogen tot vriendelijkheid en zorgzaamheid.

Een kwaadaardige ideologie, het neoliberalisme, heeft

ons echter wijsgemaakt dat we met elkaar moeten concurreren

en elkaar moeten wantrouwen. Een gemeenschappelijk doel ontbreekt.

Als we die gemeenschap nieuw leven inblazen, kunnen

we onze ware aard herontdekken. Er kan een nieuw gevoel van

samenhorigheid ontstaan, met een nieuwe economie, die mens

en planeet met respect behandelt. We kunnen ons geluk herwinnen,

ons vertrouwen in onze eigen kracht, onze trots, onze

plaats in de wereld. We zullen weer deel uitmaken van de samenleving

en meester zijn over ons eigen lot. Wie dit verhaal wil

accepteren, moet in de ‘betere’ mens geloven. De mens is

altruïstisch en empathisch, maar we laten ons het omgekeerde

wijsmaken. We zijn beter dan we denken.

Het tweede verhaal gaat over de eenzaamheidsepidemie - een

ziekte van deze tijd - die zowel jongeren als volwassenen treft,

een op de vier. Niet enkel door een gebrek aan sociaal contact,

maar ook doordat de kwaliteit van relaties verslechtert. Hoewel

eenzaamheid een individuele ervaring is, geloof ik sterk dat het

onze aandacht verdient als een maatschappelijk probleem.

Mensen moeten meer praten met elkaar, meer luisteren naar

elkaar en vooral meer toffe dingen doen met elkaar. Mensen zijn

sociale wezens. We hebben contact met anderen nodig om

gelukkiger, gezonder en weerbaarder in het leven te staan. Hier

Knipte jij je activiteitenbon al uit?

In Raak januari kon je de bon vinden waarmee je 5 euro

korting krijgt op een activiteit van je afdeling. Vergeet je

hem niet uit te knippen voor je Raak wegdoet?

Er is trouwens goed nieuws: de geldigheidsduur van de bon

wordt verlengd naar het hele jaar. Zo krijg je zeker de kans

om hem te gebruiken!

Een nieuwjaarscadeautje voor elk kwb-gezin

Verzilver je activiteitenbon!

Kwb-nieuws

Zoals je in november al in Raak kon lezen, schenken we deze maand elk kwb-gezin een activiteitenbon ter

waarde van 5 euro. Zomaar, omdat het voor iedereen een lastig jaar geweest is.

C

orona heeft het iedereen, en ook kwb, de voorbije maanden

niet makkelijk gemaakt, en dat is nog zacht uitgedrukt. Om

onze afdelingen en leden te steunen, lanceerden we daarom in

september een relanceplan. Vier gratis coronaveilige activiteiten

(waarover je a les leest op pagina’s 11-13 en 30-31) zagen het

licht: een winterse griezeltocht, een digitaal sinterklaasalternatief,

coronaveilige kooklessen en een digitale versie van onze activiteit

‘Opfrissing wegcode’.

Daarnaast breidden we ook de verzekering uit, zodat afdelingen

zes maanden onbeperkt wandel- en fietstochten kunnen organiseren,

zorgen we voor info en ondersteuning rond corona én …

riepen we de activiteitenbon in het leven!

Die bon, die je onderaan deze pagina vindt, geeft je recht op 5

euro korting op een activiteit van je eigen afdeling die wordt

georganiseerd tussen 1 januari en 30 juni. Infoavond, uitstap,

kookles of spelactiviteit: jij kiest! Mooi cadeau, nee?

Wat moet jij doen?

1. Knip je bon uit.

2. Kies een activiteit uit het aanbod van je eigen afdeling.

3. Vul je bon vo ledig in en neem hem mee naar de activiteit.

4. Geef hem af.

5. Hou 5 euro extra in je portemonnee voor iets leuks.

Simple comme bonjour!

In deze Raak

op een kwb-activiteit naar keuze

van je afdeling

20 Thema

natuur

Een gratis portie anti-verveling

2

7 Bleri Lleshi schreef een Brief aan Vlaanderen


‘Ik wil blijven geloven in de maakbaarheid

van mens en samenleving’

© Tine De Wilde

spreken we van samenredzaamheid. Door samen dingen op te

pakken, versterken we de persoon.

Het laatste verhaal gaat over ballonnen. U vindt het in het kader.

Misschien word ik nu als naïef aanzien, dat kan, maar ik wil

blijven geloven in de maakbaarheid van mens en samenleving.

Het kan anders! Geloof je mee? Dan is er een hele hoop hoop op

een betere wereld.

Kwb, bedankt voor de mooie jaren. Het ga je goed!

Wim Verlinde

algemeen voorzitter kwb

Een juf bracht ballonnen mee naar school. Ze

vroeg de kinderen om ze allemaal op te blazen. Op één

ballon mochten ze hun naam schrijven. Alle ballonnen

werden op de overdekte speelplaats gegooid terwijl de juf

ze van de ene kant naar de andere mengde. De juf gaf

daarna de kinderen vijf minuten om de ballon met hun

naam erop te vinden. De kinderen renden rond, werden

boos, maakten ruzie … maar toen de tijd op was, had

niemand zijn eigen ballon gevonden.

Toen zei de juf dat ze de ballon het dichtst bij hen

moesten nemen en aan de persoon met diens naam erop

moesten geven. In minder dan twee minuten had iedereen

zijn eigen ballon. Tot slot zei de juf: “Ballonnen zijn als

geluk. Niemand zal het vinden als men op zoek gaat naar

dat van zichzelf. Als iedereen in plaats daarvan om elkaar

geeft, zullen we het geluk van iedereen snel vinden."

16

Manu Keirse over

verdriet, rouw en

verlies

En verder

Geknipt. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

Kwb-nieuws . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

Maak kennis met de nieuwe kwb-bestuurders 10

Kwb-nieuws . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

© Frederik Beyens

De dienst rijbewijs van kwb . . . . . . . . . . . . 34

Kwb-nieuws . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35

29

Helpper maakt hulp vragen en

aanbieden laagdrempeliger

Falos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36

5 vragen aan comédienne Amelie Albrecht . . 37

Spel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

Aan de slag! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

De kerststallen van kwb . . . . . . . . . . . . . . 40

3


Geknipt

Een eigenzinnige blik op de actualiteit

Vlaming agressiever in

verkeer sinds coronacrisis

36 procent van de Vlamingen vindt dat

de andere weggebruikers agressiever

zijn geworden sinds de start van de

coronacrisis. Dat blijkt uit een bevraging

van VIAS bij 1.000 Belgen. Ook 42% van

de Waalse en 35% van de Brusselse

ondervraagden zegt meer verkeersagressie

te ervaren.

Toch levert de coronacrisis op mobiliteitsvlak

ook voordelen op: dat er minder

files zijn vindt bijna twee derde van de

Belgen een groot voordeel, en ook de

afgenomen verplaatsingen worden als

positief ervaren (56 procent). Bovendien

verving 12 procent van de ondervraagden

zijn wagen door de fiets.

Naast verkeersagressie is het grootste

nadeel de angst om het openbaar

vervoer te nemen, uit vrees voor een

besmetting. Een derde van de Belgen en

bijna de helft van de Brusselaars neemt

liever geen bus of tram meer. En ook

drukte op fiets- en voetpaden valt niet in

de smaak.

a Bron: plusmagazine.knack.be

Precaire jobs hebben

negatieve impact op

welbevinden

Wie precair tewerkgesteld is, scoort lager op het vlak van

welzijn en gezondheid. Dat blijkt uit een recente studie

aan de VUB. Onder precaire jobs worden tewerkstellingen

verstaan die niet beantwoorden aan de standaardverwachting:

vast contract, voltijds en voldoende betaald. Het aantal

precaire jobs nam de laatste jaren in de meeste Europese

landen, waaronder België, toe.

In 2019 werd bij zo’n 3.000 respondenten een enquête

afgenomen. Op basis van enkele kenmerken - onder meer

flexibele werkuren, laagloon en tijdelijk contract - werd de

precariteit van hun tewerkstelling bepaald. De studie toonde

aan dat er een sterke relatie is tussen hoge scores op precair

werk en lage scores op welzijn.

Bovendien bleek ook dat sociale factoren, zoals conflicten

tussen het werk- en privéleven of een laag gezinsinkomen,

de relatie tussen precariteit en laag welzijn versterken.

Anderzijds blijkt een voldoende hoog gezinsinkomen het

effect van precair werk deels te compenseren.

a Bron: www.dewereldmorgen.be

Zeevruchten bevatten meeste

microplastics

Mosselen, oesters en sint-jakobsschelpen zijn het sterkst

vervuild met plastic. Dat ontdekten Britse wetenschappers. Uit

hun onderzoek blijkt dat weekdieren met tot 10,5 stuks per gram

de meeste microplastics bevatten. In schaaldieren zijn tot 8,6

microplastics per gram te vinden, en in vis tot 2,9. Ook regionaal

zijn er verschillen: Aziatische weekdieren bleken het zwaarst

besmet.

Aangezien we zeevruchten meestal in hun geheel opeten,

krijgen we bovendien meer van de microplastics binnen bij de

consumptie ervan. Bij vis daarentegen is dit meestal maar een

deel.

Wat de gevolg op onze gezondheid kunnen zijn, is nog niet

helemaal duidelijk.

a Bron: www.mo.be

4


2020 warmste Europese jaar ooit

Vorig jaar was in Europa het warmste jaar ooit sinds

het begin van de metingen. Wereldwijd was 2020

even warm als het vorige recordjaar, 2016. Dat blijkt

uit gegevens van de Europese klimaatdienst

Copernicus.

In Europa was het gemiddeld 1,6 graden warmer dan

tijdens de referentieperiode van 1981 tot 2010, en 0,4

graden warmer dan tijdens 2019, het vorige Europese

recordjaar. Wereldwijd lagen de temperaturen 0,6

graden hoger dan tijdens de referentieperiode.

Opvallend dit jaar waren uitzonderlijk

warme temperaturen in het noordpoolgebied

- met in de lente en zomer

temperaturen tot bijna 35 graden in

Siberië - en een groot aantal tropische

stormen boven de Atlantische Oceaan,

klinkt het.

2020 was ook het warmste jaar in België, en het

sluitstuk van het warmste decennium.

a Bron: www.standaard.be

Vier diersoorten voortaan beschermd

De Vlaamse regering gaat nieuwe soortenbeschermingsprogramma's

(SBP’s) opstarten met beschermingsmaatregelen

voor de grote modderkruiper, het vliegend hert, de zomertortel

(een vogel) en de weidevogels. Die hebben het alle vier moeilijk

om te overleven in Vlaanderen. Daarom zal met SBP’s worden

geprobeerd om op vijf jaar tijd de leefomgeving van de dieren te

herstellen. Daarvoor wordt 2 miljoen euro uitgetrokken via het

Agentschap Natuur en Bos.

Voor de grote modderkruiper, een vissoort, zal de focus liggen

op het herstel van de habitat, een kweekprogramma en het

tegenhouden van de verspreiding van de Noord-Aziatische

modderkruiper, een invasieve exoot. Voor het vliegend hert worden

nieuwe leefgebieden onderzocht en broedhopen aangelegd, en

voor de zomertortel wordt gewerkt aan het vergroten van het

voedselaanbod rond de broedplekken, zodat de oudervogels zich

kunnen toeleggen op het grootbrengen van de jongen. Voor de

weidevogels grutto (foto) en wulp tot slot zal de focus op het

herstel van hun afgebakende broedgebieden liggen.

De vier SBP's komen bovenop 21 reeds bestaande.

a Bron: plusmagazine.knack.be

Loon leidt tot werkgeluk

Voor meer dan de helft van de Belgen is hun loon de

belangrijkste reden om gelukkig te zijn op het werk. Dat

blijkt uit een onderzoek van hr-dienstenbedrijf Acerta bij

2.000 werknemers. Op de tweede plaats staat een goede

werk-privébalans (39 procent), en werkzekerheid vervolledigt

het podium (35 procent). Het mag dan ook niet

verbazen dat 38 procent van werk zou veranderen voor een

beter loon.

Ondanks het belang van loon weten echter bijna zes op de

tien werknemers niet hoe de werkgever hun loon bepaalt.

Bijna de helft zegt dat er in zijn of haar bedrijf over loonbeleid

niet gecommuniceerd wordt,

Nog opvallend: 84 procent van de werknemers wil graag een

flexibel loonbudget, waarmee ze zelf keuzes kunnen maken

over de invulling van het loon en eventuele voordelen.

a Bron: plusmagazine.knack.be

België brengt coronavirus genetisch in kaart

Via de analyse van positieve coronastalen zal in België de genetische

evolutie die het coronavirus doormaakt structureel in kaart worden gebracht.

Zo kan worden vermijden dat het virus via mutaties ontsnapt aan het vaccin.

Per week worden van minstens 1.000 positieve stalen de volledige genetische

code ontcijferd. Het streefdoel is 2 procent van alle positieve stalen te

analyseren.

a Bron: plusmagazine.knack.be

5


Verhaal

Bleri Lleshi roept op tot verzet van onderuit

“Deze brief is een

pleidooi om het roer

om te gooien”

Filosoof en schrijver Bleri Lleshi pakte in juni 2020 uit met het boek ‘Wat na corona?

Brief aan Vlaanderen’. Een brief waarin hij beschrijft wat goed gaat in Vlaanderen,

maar ook wat beter kan én moet.

Tekst: Lieselot Bleyenberg

Raak: Uw boek ‘Wat na Corona. Brief aan

Vlaanderen’ werd uitgegeven in juni

2020, kort na de eerste coronagolf. Wat

bracht u ertoe om daar zo vlug een boek

over te schrijven? Voor hetzelfde geld

was tegen de zomer alles voorbij en

hernam het gewone leven.

Bleri Lleshi: “Het idee om dit boek te

schrijven was al eerder ontstaan, in

september 2019. Dat had te maken met

de aanstelling van de nieuwe Vlaamse

Regering en daaraan gekoppeld de golf

van besparingen in tal van sectoren. Bij

welzijnswerkers, zorgverleners en geëngageerde

mensen uit mijn omgeving

voelde ik een soort machteloosheid en

moedeloosheid door de zoveelste reeks

besparingen en asociaal beleid. Zij wilden

gewoon hun job doen en er geen tijd aan

besteden om weer op straat te komen.

Dat was de aanzet om een open brief te

schrijven aan Vlaanderen. Want als je

deze mensen verliest, zitten we dik in de

penarie. Ik vroeg me af of deze vorm van

besparingen rationeel zijn of niet, en wou

ook nagaan of er alternatieven waren.

Toen ik aan het schrijven was, kwam

corona op ons af. Zoals voor iedereen was

het ook voor mij de eerste weken een

nieuw gegeven, maar het werd me al snel

duidelijk dat de analyse in mijn boek

naadloos aansloot bij deze coronatoestand.

Corona was een soort metafoor

van wat ik in het boek beschreef. De

bestaande ongelijkheden werden op

scherp gesteld. Maar het is niet allemaal

negatief, mensen zijn solidair en

zorgzaam. Ook dat heb ik opgenomen in

het boek. Als filosoof wilde ik me daarom

verdiepen en nadenken over zowel ‘wat

met corona’ als ‘wat na corona’. Gewoon

terugkeren naar vroeger is geen optie. We

moeten van deze crisis gebruikmaken en

een ommezwaai maken naar iets anders,

iets beters.”

Raak: We staan even stil bij de titel.

We kunnen het woord corona intussen

nauwelijks nog horen. Waarom dan toch

specifiek dit woord gebruiken? Zal dat

mensen niet afschrikken om het boek te

lezen?

Bleri Lleshi: “Het is inderdaad wikken en

wegen geweest, want slechts een derde

van het boek gaat over corona. Ik heb er

bewust voor gekozen, enkel en alleen om

mensen aan te zetten tot nadenken over

hoe deze crisis kan aangewend worden

voor iets anders. Ik kan me voorstellen dat

er mensen zijn die coronamoe zijn; anderzijds

hoop ik toch dat er mensen geprikkeld

zullen zijn om het boek in handen te nemen.

Na slechts één week was al een tweede

druk nodig. We zitten nu aan een oplage

van ongeveer 3.000 exemplaren, wat in de

boekenwereld zeker niet slecht is.”

Raak: De brief is gericht aan Vlaanderen.

Waarom niet bij uitbreiding aan België?

Bleri Lleshi: “Ik voel me Brusselaar,

Vlaming en Belg, maar ik vind de situatie in

Vlaanderen nijpender dan in Wallonië. Als

je ziet wat een asociaal beleid er wordt

gevoerd terwijl er een goede economische

en financiële basis aanwezig is om beter te

6


‘Ik vind het belangrijk om de verbinding met mensen

op te zoeken - zijn ze het eens of oneens met mij?’

doen. In Brussel en Wallonië is de startpositie

moeilijker maar toch kiezen ze daar

voor een ander beleid. Vlaanderen kiest

voor besparen, Wallonië en Brussel voor

investeringen. Bij De Lijn wordt er bijvoorbeeld

zeer erg bespaard, terwijl de

Brusselse Regering vijf miljard euro investeert

in de MIVB. Een ander voorbeeld

vinden we in het onderwijs. Vroeger

bekleedde Vlaanderen daar een toppositie,

maar sinds 2004 daalt het niveau jaarlijks.”

Raak: Een brief is een vorm waarmee we

als lezer direct aangesproken worden.

Moeten we wakker geschud worden?

Bleri Lleshi: “Aan de burger kan niet veel

verweten worden. Ze laten hun stem

horen over mobiliteit, luchtvervuiling … via

burgercollectieven of burgerparticipaties,

maar de beleidsmakers hebben een

gebrek aan politieke moed en visie. Na

lang protest van de gezondheidssector dit

jaar is de federale overheid over de brug

gekomen en werden bijkomende fondsen

vrijgemaakt. Wie volgde eerst niet? De

Vlaamse Regering. Die moest erg onder

druk gezet worden voor de ministerpresident

toegaf dat enkel applaus niet

voldoende was voor de zorgverleners. Dat

toont aan hoe kortzichtig en onbekwaam

de machthebbers zijn. Als er meer dan

5.000 mensen gestorven zijn in de rusthuizen

moest er direct ingegrepen worden

en niet op het einde, zoals nu het geval

was. Men heeft flaters begaan.”

Raak: In welk opzicht verschilt uw boek

met andere die rond dit thema uitkomen?

Zelfs onze minister van Staat, Mark

Eyskens, bracht er op zijn 87ste een

boek over uit. U richt zich naar Vlaanderen,

hij spreekt van een wereldbeving.

Bleri Lleshi: “Ik heb over dit onderwerp zelf

nog geen andere boeken gelezen, maar uit

gesprekken met journalisten vernam ik

wel dat mijn aanpak volledig anders is dan

bijvoorbeeld Slavoj Zizek, een Sloveense

filosoof die ‘Pandemie’ schreef. Ik schrijf

heel toegankelijk, met veel voorbeelden. In

dit boek - en al mijn andere - maak ik niet

alleen een analyse van wat er fout loopt,

maar probeer ik ook te laten zien hoe het

anders kan. Deze brief is een pleidooi om

het roer om te gooien, want bepaalde

heikele punten in onze samenleving stel ik

meer dan ooit aan de kaak. Denk maar

aan thema’s zoals mensenrechten,

racisme, sociale zekerheid …”

7


Raak: In het boek haalt u veel voorbeelden

aan van spontane initiatieven

door de man in de straat. U blijft geloven

in de kracht van de basis, maar toch doet

u een oproep tot verzet. Hoe valt dit te

rijmen?

Bleri Lleshi: “Ik gaf reeds het voorbeeld

van de rusthuizen, waar na maandenlange

strijd van heel veel zorgverleners de

regering toch in actie geschoten is. Wat

wij nodig hebben is dat er verzet van

onderaan komt. Let op, strijd en verzet zijn

geen synoniemen voor oorlog en klinken

misschien hard en negatief, maar als je

als burger iets wil veranderen is dat de

enige manier. Laten we het ‘Het klein

verzet’ noemen, naar het boek van Tine

Hens.”

Raak: Reeds lang gaat u overal spreken

en houdt u lezingen in gans Vlaanderen.

Vanwaar die drang naar persoonlijk

contact?

Bleri Lleshi: “Ik vind het belangrijk om de

verbinding met mensen op te zoeken -

zijn ze het eens of oneens met mij? Een

boek schrijven is ook een manier van

gesprek voeren, maar daarbij de andere

kant eens horen is zeer belangrijk voor

mij. Ik heb één wapen ter mijner beschikking,

dat is het gesprek. Het helpt me ook

om te zien en voelen wat er leeft. Want ik

ga overal langs - bij boeren, bejaarden,

kinderen … - om van gedachten te

wisselen. Zo heb ik voeling met alle lagen

van de bevolking.”

‘Wat na corona? Brief aan

Vlaanderen’ is uitgegeven door EPO,

kost 20 euro en is verkrijgbaar bij de

meeste boekhandels.

Raak mag drie exemplaren

weg geven.

Stuur vóór 1 maart een mailtje met

je contactgegevens naar raak@kwb.

be (vermeld ‘Brief aan Vlaanderen’ in

de onderwerpregel) en maak kans.

MOOIE MOMENTEN SAMEN

met

Share-a-box

Geef elkaar mooie momenten

samen met de doe-boxen van kwb.

Ontdek de Familiebox (10

activiteiten) en Spelbox (4

spelletjes) op onze webshop en

krijg alles wat je nodig hebt voor

een leuke activiteit aan huis

geleverd.

Ontdek onze boxen op

www.shareabox.be


In deze donkere coronatijd riep KWB Kattenbos zijn leden

op om buiten wat extra kerstverlichting te plaatsen om zo

hun buurt gezelliger te maken. Omwille van het grote

succes werd er een fotozoektocht aan gekoppeld, waaraan

zo’n honderd mensen deelnamen.

Kwb-nieuws

KWB Dilbeek Savio deed begin december een inzameling

van speelgoed voor kinderen in armoede. Het doel was om

honderd kinderen te bereiken, maar er werd uiteindelijk

genoeg speelgoed ingezameld om maar liefst aan driehonderd

kinderen iets leuks te bezorgen.

Kwb Rupelmonde volgde een

online kookworkshop. “Niets dan

positieve reacties, goed gelachen

en lekker gegeten!”, klonk het. “Dat

smaakt naar meer!”

Net als heel wat andere afdelingen

organiseerde in december ook kwb

Sint-Antonius een winterse griezeltocht.

Met meer dan driehonderd

gezinnen was het een groot

succes!

Omdat hun nieuwjaarsreceptie niet kon

doorgaan, bezorgde kwb Lendelede al

haar leden een kleine attentie: een

pakketje koekjes en een potje huisgemaakte

advocaat.

9


Kwb-nieuws

Elke maand stellen we in Raak twee vrijwilligers uit het bestuur aan je voor.

Deze maand zijn dat Geert Cottyn en Dirk Truyts.

”Kwb heeft een belangrijke rol te

spelen in verbinding

over grenzen heen”

Raak: Kan je kort iets vertellen over

jezelf?

Geert Cottyn: “Ik ben 59 jaar, getrouwd

met Carine, en samen hebben we één

zoon die samen met zijn vriendin twee

kleinkinderen heeft, een tweeling. Ik werk

op de centrale dienst van AG. Naast kwb

ben ik lesgever bij het Rode Kruis, al staat

dat nu op een laag pitje omdat kwb wat

meer van mijn tijd in beslag neemt dan ik

had gedacht - al is dat zeker niet tegen

mijn zin. En we gaan graag met onze

motorhome op stap.”

Raak: Hoe ben je in het bestuur beland?

Geert: “Ik ben een van de weinigen die nog

van vader op zoon in kwb gerold is. Nadat

ik trouwde kwam ik in kwb Heule Centrum

terecht. Na een korte tijd stapte ik over

naar kwb Heule Watermolen. Ik werd er al

snel opgepikt in het bestuur, daarna het

dagelijks bestuur en was ik zelfs even

voorzitter. Intussen zat ik ook in de provinciale

beleidsgroep. Daar werd ik gevraagd

om deel te worden van het toenmalige

algemeen bureau. Zo’n twee jaar geleden

liep dat mandaat af, maar toen ik hoorde

dat ze mensen zochten voor de raad van

bestuur heb ik me kandidaat gesteld. En

dat vonden ze blijkbaar goed.”

Raak: Wat drijft je om bestuurder te zijn?

Geert: “Ik moet eerlijk zeggen dat toen ik

voor het algemeen bureau werd gevraagd

ik daar redelijk lang heb over getwijfeld,

en met heel wat mensen gepraat. Maar in

de loop van mijn tijd daar ben ik dat zó

plezant beginnen vinden. Dat je iets kan

betekenen, iets kan doen. Op de duur doe

je ook een hoop kennis op, en ik vind dat

ik die nu nog kan aanwenden om mee

verder te werken aan de vernieuwde

kwb, die ik zelf mee in gang heb

gestoken. Ik was ook een van de drijvende

krachten om de piramidestructuur wat af

te vlakken. Ik vaar al eens graag tegen de

stroom in, en op de duur voel je dat je de

meeste mensen meekrijgt. Dat geeft veel

voldoening en smaakt naar meer.

Bovendien is het werk nog niet af, maar

begint het nu pas.”

Raak: Wat mag kwb van jou nog meer in

de verf zetten?

Geert: “Ik denk dat met corona duidelijk is

geworden dat kwb, en elke vereniging in

het middenveld, nog steeds een grote rol

te spelen heeft in verbinding over grenzen

heen. Dat gaat zowel over binnen een wijk

met mensen waar je anders nooit contact

mee zou hebben, als over alle vormen van

diversiteit: cultuur, geloof, kleur, ideologie

… Ik denk dat we daar een verbindende

rol kunnen spelen, en heb dat ook al vaak

ervaren in onze afdeling. Om een voorbeeld

te geven: we hebben ooit onder

onze leden een rasechte socialist gehad.

Een rodere was er niet. Tijdens zijn derde

jaar hebben we hem op ledenweekend

kunnen overtuigen mee te komen naar de

eucharistieviering. Achteraf zei hij: ‘Ik

geloof in God noch kerk, maar dat was

toch een mooi moment.’ Zo zie je dat je

kan verbinden, over culturen heen, als je

mensen maar aanvaardt zoals ze zijn.

Dan kan je schone dingen doen.

Nu met corona zie je dat ook. Kwb heeft

zowel lokaal als nationaal getoond dat

je toch dingen kan doen, en daarmee

hebben afdelingen mensen buiten hun

vertrouwde kring bereikt. Dat moeten we

nog meer uitspelen. Ook de vorm van

het lidmaatschap speelt daar een rol in.

Moeten we nog met leden werken, of

kunnen dat ook klanten zijn? Dat is een

andere manier van werken.”

Raak: Hoe kijk jij naar het vrijwilligerswerk

anno 2021?

Geert: “De sterkte ervan is het onbaatzuchtige.

Het professionele vlak is

gebonden aan een kader. Doordat je

betaald wordt, zit je in een structuur met

regels waar je zelf niks aan kan doen. In

een vereniging met vrijwilligers kan je zelf

een deel van je regels schrijven. Het

voordeel én het nadeel is dat je hierdoor

flexibel bent. In een bedrijf heb je werknemers

met bepaalde capaciteiten en

daar moet je het mee doen. Met vrijwilligers

kan je voor een taak waarvoor binnen

je ploeg niemand geschikt is ook iemand

van buitenaf aanspreken. Daardoor heb je

echter niet voor alles een vaste steun.

Als individu is het voordeel aan vrijwilliger

zijn dat je je kan engageren voor wat je op

dat moment aankan, aandurft en wil.”

Raak: Waar wil je op inzetten als

bestuurder?

Geert: “Een van mijn stokpaardjes binnen

het algemeen bureau was het sociaal

overleg. Veel harde noten om te kraken,

10


maar ook zeer uitdagend en boeiend.

Waar ik in het dagelijks leven werknemer

ben, stond ik daar aan de kant van de

werkgever, waardoor ik me kon inleven in

de twee partijen. Daardoor was ik soms

een vrij harde onderhandelaar, maar

achteraf kreeg ik toch van beide zijden

veel appreciatie.

Ik denk ook dat we meer zouden kunnen

inzetten op engagement naar niet-leden.

Veel van wat we nu doen is naar onze

leden toe. In de zin ben ik zeer blij met de

coronaveilige activiteiten, want die trekken

veel mensen van buiten kwb. Zo kunnen

we laten zien: kwb is hier nog altijd, doet

nog verder. Door corona is het een

moeilijk jaar, maar ook een met veel

opportuniteiten.

Daarnaast zijn we vind ik te langzaam in

onze acties, bijvoorbeeld om in te spelen

op de actualiteit. We zouden minder

dingen op voorhand kunnen vastleggen,

om ruimte laten om instant initiatieven te

nemen. Zo kunnen we onze eigen wendbaarheid

vergroten. Ik denk bijvoorbeeld

aan het telewerk nu, dat wellicht zeker

deels zal blijven bestaan. Dat heeft een

serieuze weerslag op mensen, want het

“Ik vaar al eens

graag tegen de

stroom in.”

heeft voor- en nadelen. Als werknemersbeweging

zouden we met zo’n thema,

dat van invloed is op werknemers, meer

kunnen doen. Infoavonden rond ‘hoe vang

ik het verlies van contact met collega’s

op?’, bijvoorbeeld.

Ten derde zal het ook een uitdaging zijn

voor kwb om in de toekomst meer mensen

te vinden die op terreinen waarop wij ons

willen profileren zeer beslagen zijn.”

Raak: Welke rol wil je in het bestuur

spelen?

Geert: “Ik ben nogal een doordenker. Vaak

ben ik heel aanwezig op een bijeenkomst.

Ik zal snel mijn gedacht zeggen, snel

doordenken. Ik kan met een idee nogal

freewheelen, rond denken, er mee

doorgaan en gaan zoeken van ‘wat

kunnen we hier mee doen?’. Misschien

wel een beetje een sturende rol, ook.”

Raak: Welke toekomst zie of droom zie

je voor kwb?

Geert: “Ik hoop dat we een weg vinden

om het strikt lidmaatschap los te laten. Ik

vrees dat we als we een vereniging blijven

waarvan je lid moet zijn we onszelf langzaam

dood doen. En dan spreken we over

gedifferentieerd lidmaatschap, klanten in

plaats van leden … Ik denk dat als we dat

niet kunnen realiseren kwb mettertijd

ophoudt te bestaan.”

“We moeten de brug kunnen maken

tussen oud en nieuw”

Raak: Kan je kort iets vertellen over

jezelf?

Dirk Truyts: “Ik ben 52 jaar, en hou ervan

om dingen te organiseren, mensen samen

te brengen en samen plezier te maken. Ik

ben al meer dan 25 jaar met kwb bezig,

eerst bij kwb Keerbergen en sinds

ongeveer een jaar bij kwb Zichem, als

(bestuurs)lid. Daarnaast sport ik veel, ben

ik vrijwilliger bij de fanfare - niet als

muzikant maar als logistieke hulp - en heb

ik een flexi-job in de horeca. Professioneel

werk ik bij KBC op het Live Center als

expert verzekeringen, waar ik veel contact

met klanten heb. Mijn zeer sociale kant uit

zich dus op veel vlakken.”

Raak: Hoe ben je in het bestuur beland?

Dirk: “Door de jaren heen is via voorzittersvergaderingen

en dergelijke de

afstand tussen het ‘grote’, nationale

bestuur en mezelf kleiner geworden. Het

feit dat kwb nu bezig was met een nieuwe

beleidsstructuur en van beneden uit wou

werken, met mensen die aan de basis met

kwb bezig zijn, interesseerde me wel.

Bovendien intrigeerde het me om te

weten: hoe werkt dat nu eigenlijk? Waar

zijn ze allemaal mee bezig? Waarom

nemen ze die en die beslissing?”

Raak: Vanwaar het enthousiasme?

Dirk: “Ik wil proberen om wat men aan de

basis nodig heeft op het grotere niveau te

kunnen brengen. Als je kwb wil laten leven

naar de toekomst toe zijn er een aantal

dingen waarvan ik de voorbije jaren

gemerkt heb dat ze belangrijk zijn: profilering,

met mensen bezig zijn, mensen

durven aanspreken, niet teveel moetjes

maar zoveel mogelijk magjes, plezier

maken, medewerkers warm ontvangen …

Dat zijn allemaal dingen die ik vanuit mijn

ervaring mee naar boven wil pakken.

Het is raar om te zien als je uit een stevige

afdeling komt, en weet dat je kwb kan

laten leven, beleven en groeien, dat het

dan nationaal niet lukt. Maar ik weet dat

de verschillen tussen afdelingen dat

11


niet evident maken. Dus van al die denkoefeningen

over de platte structuur en

dergelijke dacht ik wel ‘wauw, hier zijn ze

met iets bezig’. En dan de vertaalslag naar

boven, dat interesseert me. Ik wil gezond

kritisch denken, bestaande zaken in vraag

stellen en kijken hoe we naar de toekomst

willen: budgettair, creatief, met de

moderne middelen … en de brug maken

tussen oud en nieuw. Niet evident.”

Raak: Wat mag kwb van jou nog meer in

de verf zetten?

Dirk: “De rol van kwb als kennis- en

databank mag nog veel meer uitgespeeld

worden. We hebben zoveel individuele

afdelingen met eigen activiteiten. Het

samenbrengen daarvan, dat vind ik een

belangrijke rol van kwb nationaal. Dat

iedereen uit die vijver zijn eigen ding kan

halen in plaats van het warm water uit te

vinden. Ik ben er zeker van: moest je alle

activiteiten van alle afdelingen samenbrengen,

dan heb je een rijkdom aan

inspiratie voor die afdelingen die het misschien

moeilijker hebben. Het zou interessant

zijn als die kennis door kwb nationaal

wordt samengebracht en aangeboden

aan afdelingen op de manier die bij hen

past.

En ten tweede is er ook de zichtbaarheid:

ons meer profileren, in de pers komen met

bijvoorbeeld het voordelenboekje, de wandelkalender

… Daar plukken lokale afdelingen

de vruchten van. Naamsbekendheid

op een hoger niveau druipt sowieso naar

beneden. Bovendien kan je zo goed laten

zien dat we een gezinsbeweging zijn.”

Raak: Hoe kijk jij naar het vrijwilligerswerk

anno 2021?

Dirk: “Corona is een stuk een vloek

geweest, maar anderzijds ben ik er zeker

van dat het ook een boost kan geven aan

het vrijwilligerswerk, omdat mensen misschien

nu wel beseffen dat vrijwilligers

nodig zijn om iets te kunnen aanbieden,

om mensen samen te brengen. En ik denk

dat corona er ook voor gaat zorgen dat

12

mensen er bewust voor gaan kiezen een

stukje van hun kostbare tijd een engagement

op te nemen. Je hoort overal dat het

steeds moeilijker is mensen gemotiveerd

te krijgen om een handje te helpen, maar

langs de andere kant heb ik zelf gemerkt

dat het wel kan. Als je mensen de ruimte

geeft om zelf hun moment te kiezen en

hen vraagt wat ze het liefste zouden doen.

Maar de snelheid van leven is tegenwoordig

enorm. Als je dan de tijd die er nog

over is, de me-time, wil delen, moet er iets

aan vasthangen wat je energie oplevert:

interesse of appreciatie.

“Als kwb zich

meer profileert,

plukken de

afdelingen daar

de vruchten van.”

En waar het vroeger tussen pot en pint

gebeurde, is er nu al veel meer structuur,

moderne communicatiemiddelen ... Het

vrijwilligerswerk is serieus geëvolueerd,

dus moet je vrijwilligers ook anders

benaderen.”

Raak: Waar wil je op inzetten als

bestuurder?

Dirk: “Ik wil in eerste instantie kwb aan

de binnenkant, op het hoger niveau, nog

beter leren kennen. En hopelijk meewerken

in nieuwe werkgroep: rond het

jaarprogramma, differentiatie van afdelingen

… Als ik dan na verloop van tijd een

beter beeld heb, zal ik kunnen zien waar ik

op wil inzetten.”

Raak: Welke rol wil je in het bestuur

spelen?

Dirk: “Ik ben iemand die op een gezonde

manier zijn mening zal en durft zeggen,

die dingen in vraag durft stellen, gerust

discussies wil aangaan over lastige

onderwerpen en moeilijke vragen durft en

zal stellen, maar ook vooral van daaruit

wil zoeken naar oplossingen, naar wat

haalbaar is, rekening houdend met de

partijen en omstandigheden. Zet mij

tussen mensen en ik zal heel snel meepraten

en mijn gedacht zeggen, maar

even goed kijken naar waarom iets is

verkeerd gelopen en hoe we dat in de

toekomst kunnen doen. Langs de andere

kant wil ik ook een stuk trekkersrol op mij

nemen; dat heb ik al jaren gedaan en vind

ik ook fijn.”

Raak: Welke toekomst zie of droom je

voor kwb?

Dirk: “Ik denk dat we binnen tien of vijftien

jaar ofwel niet meer over kwb spreken,

ofwel krijgt onze organisatie een serieuze

reboost. De toekomst ligt aan het verdere

bestaan en ontwikkelen van de afdelingen,

want zij maken nog steeds kwb. De ondersteuning

daarvan blijft dus cruciaal, net

als zien dat ze snel kunnen inspelen op de

actualiteit. Belangrijk is voor mij nog altijd

dat mensen kunnen samenkomen binnen

kwb en er plezier maken, dat afdelingen

unieke momenten bezorgen, dus ik hoop

dat kwb dat binnen tien jaar nog steeds is.

En ik zou het heel tof vinden als mijn

zonen mij binnen twintig jaar uitnodigen

voor een activiteit van hun kwb-afdeling,

voor jong en oud.”


Ideeën om februari nét iets leuker te maken

Kwb-nieuws

Kwb verveelt nooit

Last van coronaverveling? Wij schieten je te hulp, met onze doe-pagina’s

in het thema van Valentijn. Een puzzel, recept, romantische bucketlist en

gezelschapsspel: voor ieder wat wils!

Welke romantische activiteit kies jij?

13


Print & play!

Een formulier en balpen voor elke speler, en twee dobbelstenen:

meer heb je niet nodig voor Rolling Village! Je

kan het formulier hiernaast kopiëren, of extra exemplaren

afprinten op www.kwb.be/rollingvillage.

Doel van het spel

Spelers tekenen projecten (huis, bos, meer, plein) op hun

formulier. Je scoort punten op het einde van je beurt. Op het

einde van het spel (na negen beurten) tel je deze punten op. Wie

de hoogste score heeft, is de winnaar van het spel.

Voorbereiding

Voor de start van het spel werpt één speler beide dobbelstenen

voor iedereen. Iedere speler tekent één project in beide

kolommen die de dobbelstenen aangeven. Kolom 1 en 4 zijn

huizen, 2 en 5 zijn bossen (driehoeken), 3 en 6 zijn meren

(cirkels). Tijdens de voorbereidingen worden er geen punten

gescoord.

Spelregels

Aan het begin van iedere beurt gooit één speler met beide

dobbelstenen. De resultaten ervan gelden voor alle spelers. Alle

spelers voeren hun beurt tegelijkertijd uit als volgt:

Bouwfase: iedere speler moet twee projecten tekenen naargelang

de waardes van de dobbelstenen (zie boven). Teken volgens

de waarde van de eerste dobbelsteen een project in een leeg veld

in de kolom met de waarde van de tweede dobbelsteen. Teken

volgens de waarde van de tweede dobbelsteen een project in een

leeg veld in de kolom met de waarde van de eerste dobbelsteen.

Je kiest zelf in welke volgorde je de projecten tekent. Je bent

verplicht om twee projecten te tekenen. Het eerste project dat je

tekent, is bij de puntentelling 1 punt waard, het tweede 2.

Bijvoorbeeld: een speler rolt een 2 en een 4 bij het begin van de

beurt. Iedere speler moet een huis tekenen in een leeg veld in kolom

2, en een bos in een leeg veld in kolom 4. Als een kolom waar je een

project in moet tekenen al vol staat, kies je een leeg veld in de aangrenzende

kolom met het grootste aantal lege velden.

Als beide dobbelstenen dezelfde waarde hebben, teken je één

plein in de kolom van het gegooide cijfer. Het tweede project

(plein) teken je in een leeg veld naar keuze. Met een plein scoor je

enkel op het einde van het spel punten. Voor een plein dat grenst

aan een huis, meer en bos (niet diagonaal) krijg je 10 punten.

Bonusfase (na de bouwfase in beurt 3, 6 en 9): iedere speler

tekent een extra project in een leeg veld naar keuze op het

formulier. Schrijf de naam van dit project naast een van de sterren

onderaan je formulier. Dit project kan je in een latere bonusfase

niet meer tekenen. De extra projecten zijn 3 punten waard.

Puntenfase: op het einde van iedere beurt tel je de twee dobbelstenen

op. De som bepaalt welke rij geactiveerd wordt. Iedere

speler kijkt welke projecten er zijn gebouwd in die rij en hoeveel

punten er daarmee gescoord worden. Kijk of er groepen zijn. Dit

zijn horizontaal of verticaal aangrenzende projecten van hetzelfde

type, waarvan er minstens één in de actieve rij ligt. De volledige

groep mag worden gescoord.

Voorbeeld: het dobbelresultaat is een

2 en een 3. De totale som is 5. De rij

5,6 zal dus gescoord worden. We

scoren 6 punten. 5 punten voor de

groep met bos (1+2+2) en 1 punt

voor het meer.

Als de som van de dobbelstenen 2 of 12 is, dan mag je gelijk

welke rij activeren om die beurt punten te scoren.

Einde van het spel

Na negen beurten telt iedere speler zijn punten op. Per plein waar

een huis, bos en meer naast ligt (niet diagonaal), krijg je nog tien

extra punten. De speler met de hoogste score is de winnaar.

a ‘Rolling Village’ werd bedacht door Diego Di Maggio.

14


Hartenkoekjes

Verras je partner of gezin met deze heerlijke hartvormige

koekjes. Extra tip voor een geslaagd

resultaat: maak de koekjes met veel liefde.

Nodig:

225 gram boter

150 gram suiker

8 gram vanillesuiker

1 eierdooier

280 gram tarwebloem

snuifje zout

aardbeienconfituur

bloemsuiker

twee hartvormige uitsteekvorm

voor koekjes, in verschillende

formaten

Zo maak je het:

1. Meng de zachte boter, suiker en

vanillesuiker tot een romig mengsel.

2. Voeg de eidooier toe en meng goed door.

3. Voeg er het zout en beetje bij beetje de bloem aan toe en

kneed tot een stevig deeg.

4. Laat het deeg ongeveer 1 uur in de koelkast rusten.

5. Haal het deeg uit de koelkast en verwarm de oven

voor op 180°C.

6. Rol het deeg uit op een met bloem

bestrooid werkblad tot een dikte van

een halve centimeter.

7. Steek met een hartjesvorm

koekjes uit het deeg.

8. Steek met een andere hartjesvorm

uit de helft van de

harten een kleiner hartje.

9. Leg alle harten op een met

bakpapier beklede bakplaat en

plaats ze 15 minuten in de

voorverwarmde oven.

10. Laat de koekjes volledig

afkoelen. Besmeer de grotere

hartjes met confituur. Strooi wat

bloemsuiker over de andere koekjes en

druk ze op de helft met confituur.

Smakelijk!

Kruiswoordplezier: vind jij het sleutelwoord?

Je vormt het met de letters in de gele vakjes.

Horizontaal:

2. Slede

4. Hoort bij boog

6. Chemisch element

8. In casu

10. Franse stad

11. Zuiderse vrouw

14. Schotse familie

15. Bouwkundig ingenieur

16. Inwendig orgaan

17. Engelse prinses

18. Voornaam van Scifo

20. Rangtelwoord

23. Duo

Verticaal:

1. Voor Christus

2. Slede

3. Kunststroming

4. Namiddag

5. Vrouwennaam

7. Tv-konijn

9. Liefdesgod

12. Grond

13. Lijn

19. Oceaan

21. Voornaamwoord

22. Muzieknoot

15


Reportage

Rouwexpert Manu Keirse over verdriet en verlies

“Sterven is verhuizen van

de buitenwereld naar

het hart van de mensen

die van je houden”

Manu Keirse is klinisch psycholoog, licentiaat in de medico-sociale wetenschappen,

doctor in de geneeskunde en bekend als rouwexpert. In februari wordt hij 75 en nog

altijd is hij aan het werk, ondanks een agressieve vorm van prostaatkanker in 2008

en een herval in 2017. “Mijn werk is mijn gezondheid, ik haal daar al mijn energie

uit”, klinkt het. Aan zijn bestseller ‘Helpen bij verlies en verdriet’ voegde hij onlangs

een coronahoofdstuk toe.

Tekst: Dominique Coopman

16

ijn levensspreuk is: ‘De betekenis

“Mvan je leven ligt in het verschil dat

je maakt in het leven van anderen.’ Ik heb

het geluk dat ik daar nog elke dag, van ’s

morgens tot ’s avonds laat, werk van kan

maken. Ik kreeg die spreuk van thuis mee.

Ik groeide op in het West-Vlaamse Dudzele,

als tweede oudste in een gezin van elf

kinderen. Mijn ouders waren lid van kwb en

Femma. Toen ik de eerste keer naar de

universiteit in Leuven vertrok, vergezelde

mijn moeder me tot aan de bushalte. Ze

zei: ‘Doe je best, en vergeet nooit je

afkomst. Het enige wat wij je kunnen geven

is een diploma, het is aan jou om wat je

daar leert toe te passen in het leven van

mensen die niet de kans kregen om te

studeren.”

Raak: Wat kreeg je nog meer van thuis

uit?

Manu Keirse: “Mijn werkkracht. En het

verantwoordelijkheid nemen voor de

mensen rond je. Mijn moeder stond in

voor de opvoeding van elf kinderen, maar

als er iemand anders in nood was, sprong

ze op haar fiets en reed er naartoe. Ik was

misdienaar. In de week mocht ik afwezig

zijn van school om een uitvaartsmis te

dienen. Ik ben ook tientallen keren mee

geweest met de pastoor, met de bel en de

lantaarn, door de straten en de velden,

met het ziekensacrament naar iemand die

op sterven lag. Ik heb veel verdriet en verbondenheid

gezien. We hadden een heel

empathische pastoor. In het terugkeren,

wandelend door diezelfde straten en

velden, vertelde hij wat hij beleefd had,

vroeg hij wat ik had beleefd, en zo verwerkten

we dat.”

Raak: Welk groot verdriet heb jij zelf

gekend?

Manu Keirse: (denkt na) “Mijn moeder is

gestorven, mijn vader is gestorven. Ik heb

een broer, twee zussen en een paar heel

goede vrienden die gestorven zijn. Wat het

meest indruk op mij heeft gemaakt, was

toen ik student was en vrijwilliger op de

kankerafdeling van het UZ in Leuven. Ik

heb dat vier jaar gedaan. Een medestudente

vertelde me dat ze met het hele

gezin naar Lourdes zouden gaan om er te

bidden voor haar zus van zeventien, die

kanker had. Ze vroeg of ik in die week haar

zus die in het ziekenhuis lag een bezoekje

wou brengen? Toen ik op die afdeling

kwam, werd ik door de hoofdzuster bij

mijn kraag gevat en aan een kruisverhoor

onderworpen. (lacht) Wie was ik wel, vieze

vunzige kerel, die een meisje van 17 in een

ziekenhuisbed wou komen verleiden,

terwijl haar familie naar Lourdes was? ‘Ik

heb dat beloofd’, zei ik. ‘Ben je ook bereid

om oude mensen te bezoeken’, vroeg ze.

Ik kreeg de kamernummers van drie

stokoude mensen, en toen ik die had

bezocht, kreeg ik het kamernummer van

het meisje. Van dan af schakelde de


‘Als je stilstaat bij diep verdriet, leer je over

liefde, verbondenheid en de kern van het leven’

© Jimmy Kets

voor haar dood heb ik veel met haar

gepraat, eerlijk en open. De dokters waren

optimistisch, ik niet. Toen ze vroeg of dit

haar laatste jaar zou kunnen zijn, zei ik:

‘Ja, mama. Ik denk van wel. Maar je hebt

ons geleerd hoe we met leven en sterven

kunnen omgaan, je hebt elf kinderen, we

zullen er zijn voor jou.’ Ze zei: ‘Dat is de

mooiste troost die je mij kunt bieden.’ Dat

jaar van afscheid en verdriet was bijzonder

mooi. Mama is dat jaar nog met de

Landelijke Gilde naar Lourdes geweest.

Voor haar was het leven een geschenk dat

je terug moet afgeven. Op het einde van

haar leven was er verdriet, maar ook veel

overgave. Mijn moeder was een gelovige

vrouw.

Mijn vader was 89 toen hij stierf. Hij is

hertrouwd toen hij 78 was, met een vrouw

die ooit in de klas van mijn moeder had

gezeten. Hij is dement geworden en gestorven.

Ik was erbij toen hij stierf, heb hem

rustig zien overgaan van leven en dood.

Zoiets zien neemt je angst voor het sterven

weg. Ik ben niet bang om te sterven.”

zuster me in voor taken waar je niets voor

moest kunnen. Ik las de krant voor, bracht

mensen met de rolstoel naar de tuin, verzorgde

de communicatie tussen thuis en

de patiënten. Ik zat vaak naast het bed

van zieken die alleen waren en bang.

Toen bestond het woord kanker nog niet.

Over sterven werd niet gepraat. Stierf er

iemand, dan werd dat verzwegen. Ik heb

mijn liefde voor het vak daar ontdekt. En

bij die studente van 17, die gestorven is op

14 november 1967. Wat ik aan haar

ziekbed heb geleerd, wou ik nooit meer

vergeten. Als je stilstaat bij diep verdriet,

leer je over liefde, verbondenheid en de

kern van het leven.”

Raak: Over de dood van je moeder heb je

een boek geschreven? Hoe is zij zelf met

de dood omgegaan?

Manu Keirse: “Mijn moeder was 63 jaar

toen ze stierf. In de laatste tien maanden

Manu, ik heb een aantal kwb’ers

gevraagd naar hun groot verdriet, en hen

uitgenodigd om een vraag voor jou te

formuleren. Charlie Eylenbosch (69) uit

Sint-Katherina-Lombeek heeft drie

kinderen, vier kleinkinderen en is imker.

Zijn grootste verdriet was toen zijn

mama in maart 2020 stierf, en er maar

twintig mensen de uitvaart mochten

bijwonen. Zijn mama was een heel

sociale vrouw.

Zijn vraag: geloof jij in een leven in het

hiernamaals, en hoe sta je tegenover

niet-gelovigen?

“Het hiernamaals maak je in belangrijke

mate in het hiernumaals. Het gaat om wat

je voor mensen hebt gedaan. Je moet je

levensopdracht waarmaken tijdens je

leven. Voor mij is sterven verhuizen van de

buitenwereld naar het hart van al die

17


mensen die van je houden. Een lichaam

kan je begraven, niet de persoon. Een

mens leeft verder in de herinnering.

Geloven betekent voor mij je verbonden

voelen met mensen, van de wieg tot het

graf, en je verbonden voelen met iets wat

jezelf overstijgt, en niet kunt verklaren,

grijpen noch beheersen. Zoals veel

mensen ben ik niet kerkelijk, wel gelovig.

Ik heb begrip voor én moeite met wat ik

vandaag in de kerk zie. Je moet het maar

doen, als oude priester, voor een kerk met

twintig mensen. Maar de kerk heeft de

trein gemist, bijvoorbeeld in het euthana-

‘Helpen bij verlies en

verdriet’ is uitgegeven door Lannoo

en kost 19,99 euro. Het extra hoofdstuk

rond corona kan je ook downloaden

op www.lannoo.be/nl/blog/

downloads/download-helpen-bijverlies-en-verdriet-tijden-vancorona.

Raak mag enkele

exemplaren weggeven.

Stuur vóór 1 maart een

mailtje met je contactgegevens naar

raak@kwb.be (vermeld ‘Manu

Keirse’ in de onderwerpregel) en

maak kans.

siedebat. Laat mensen niet onnodig lijden.

Vroeger was naar de kerk gaan een

sociaal gebeuren. Na de mis bleven

mensen staan praten of ontmoetten

elkaar in het café. Toen ik als puber aan

de mis twijfelde, zei mijn moeder: ‘Ga met

het idee dat je één zin zult horen waarmee

je die dag iets kunt doen.’”

Jozef Plyppo is lid van kwb sinds 1982.

Vorig jaar ging hij samenwonen met een

nieuwe partner. Samen hebben ze vijf

kinderen en zeven kleinkinderen. Toen

hij 16 jaar was, verloor hij een goede

Chirovriend. Hij gaat hem elk jaar

bezoeken op het kerkhof.

Zijn vraag: hoe komt het dat mensen na

een overlijden beloven om nog eens

langs te gaan bij de nabestaanden, en

dat niet doen?

“Omgaan met mensen in verdriet zou een

vak moeten zijn op school, van het kleutertot

het hoger onderwijs. Mijn boodschap is:

ga gewoon naar die mensen. Veel hoef je

niet te zeggen. Ga en luister. Zeg gewoon:

‘Vertel eens.’ Laat mensen hun verhaal

vertellen. Zeg niet: ‘Als er iets is, laat het

me dan weten.’ Want mensen in rouw

zullen je niet zelf aanspreken. Ze hebben

die kracht niet. Neem zelf initiatief.”

Pol Arnauts van kwb Laken vraagt: ‘Op

welke manier kunnen we afscheid nemen

van onze kwb-leden of van kennissen die

stierven aan corona?’

“Het is niet omdat je niet naar een uitvaart

kunt gaan dat je niets kunt zeggen. Schrijf

een brief. Schrijf wat die persoon voor jou

heeft betekend, hoe je zijn familie daar

zorg voor hebt zien dragen en bedank hen

daarvoor. Noteer zijn/haar geboorte- en

sterfdatum, en stuur die dag een kaartje

met ‘ik denk vandaag aan u’. Schrijf iets

persoonlijks. En ga er, van zodra het terug

kan, op bezoek.’

Bart Claessens van kwb Schoonaarde

noemde zijn zoon Frederik naar zijn

dooppeter die vaak mooie verhalen uit de

oorlog vertelde. Is dat een goed idee?

“Goed idee, maar zorg er wel voor dat je

kind met die naam vandaag door het

leven kan. Mijn ouders hebben me

Emmanuel genoemd, naar mijn grootmoeder

Emma.”

Lia Van De Water van kwb Zoersel heeft

een dochter met een hartafwijking, die

nu 40 is. ‘Soms geraak ik mezelf kwijt of

word ik boos, uit onmacht’, zegt Lia.

“We noemen dat een levend verlies.

Verdriet om een overledene kan met de

jaren slijten. Een kind met een beperking

is er elke dag. Ouders stellen zich ook zelf

de vraag: wie gaat er voor mijn kind

zorgen, als ik er niet meer ben? De pijn

van het verdriet die in boosheid naar

buiten komt, is normaal gedrag. Als

iemand dan zegt ‘vertel eens’, dan zakt die

boosheid.”

Voor kwb-medewerkster Charlotte was

2018 een zwart jaar. Haar beste vriendin

kreeg kanker nadat die kort daarvoor al

18


twee keer een ongeboren kind verloor,

en haar grootmoeder stierf zonder dat

Charlotte afscheid kon nemen. ‘Soms

heb ik een schuldgevoel bij zo’n verdriet,

omdat ik al bij al een fijn leven heb’, zegt

ze.

“Je kunt nooit het verdriet van de een vergelijken

met dat van de ander. Het is zo

zwaar als het zwaar is voor die persoon

op dat moment. Verdriet voor een kind is

de wereld die invalt. Oordeel niet, ook niet

over jezelf. Luister en wees mild. Ik heb

ouders gezien die een kind verloren in de

busramp van Sierre en die zich schuldig

voelden omdat ze hun kind op vakantie

hadden laten gaan. Dat hun kind dood is,

is niet hun schuld, maar ze mogen zich

schuldig voelen en dat ook uiten. Het is

een teken van liefde en verantwoordelijkheid.

Opgekropte schuldgevoelens zijn

levensgevaarlijk. Het is een frappant voorbeeld,

maar in de Belgische Ardennen

heeft een jongetje van zes dat zich

schuldig voelde over de dood van zijn

papa die kanker had een huis in brand

gestoken waardoor twee kinderen zijn

omgekomen. Hij had zijn schuldgevoelens

opgekropt, waarna die ontploft zijn.”

Tony Claerhout van kwb Zulte vraagt zich

af hoe je staat tegenover de overdreven

privacy bij een overlijden, waardoor je als

buur of kennis moeilijk troost kunt

bieden?

“We moeten aandacht hebben voor het

verdriet van vrienden, buren en kennissen.

Werkgevers moeten aandacht hebben

voor het verdriet van medewerkers.

Huisartsen voor het verdriet van hun

patiënten. Sommigen zeggen: dat is privé.

Alsof de mensen hun verdriet achterlaten

aan de fabriekspoort. Vroegen werden de

klokken geluid als iemand overleden was.

Er werden dertig missen opgedragen,

betaald door het geld dat de dragers

hadden opgehaald. Een huisarts zag Rita

in de wachtkamer zitten en dacht: oei, die

zal weer over haar zoon praten die tien

maand geleden aan zelfdoding is gestorven.

Rita komt binnen en zegt: ‘Ik denk dat

ik een zware griep heb.’ De dokter schrijft

medicatie voor, maar luistert niet. Hij zou

beter zeggen: ‘Rita, ik denk aan je zoon,

vertel eens. Om dan na drie minuten af te

ronden en te zeggen: ‘Ik zou graag nog

lang naar jou luisteren, maar er zijn nog

patiënten.’”

Raak: Een vriendin belde me onlangs dat

een collega heel onverwacht zelfmoord

had gepleegd. ‘Ze lachte heel vaak’, zei

de vriendin. Hoe ga je om met zo’n

keuze?

Manu Keirse: “Zelfdoding is het gevolg van

een zeer grote complexiteit aan factoren.

Doorgaans denken mensen daar heel lang

over na. Ze zitten heel diep, maar hebben

niet de kracht om te beslissen. Van zodra

het wat beter gaat, vinden ze wel die

kracht. Kan je hen tegenhouden? Dat weet

ik niet. Je kunt enkel proberen luisteren,

naar al hun last en wat het leven zo moeilijk

maakt. Wil je als nabestaande zelf

overleven, focus dan op het leven van de

overledene, en niet op de wijze waarop die

is omgekomen.”

Raak: Twaalf jaar geleden kreeg je een

zeer agressieve vorm van prostaatkanker.

Drie jaar geleden ben je hervallen.

Hoe ben je daar zelf mee

omgegaan?

Manu Keirse: “Bij ziekte of tegenslag

zeggen mensen vaak: ‘Waarom moet mij

dat overkomen?’ Toen ik kanker kreeg, zei

ik: ‘Waarom zou mij dat niet overkomen?’

Ik dacht: als mijn tijd gekomen is, kan ik

zeggen dat ik mijn leven nuttig heb

besteed en voor mensen beschikbaar ben

geweest. Ik ben niet bang, de dood maakt

deel uit van het leven. Het moeilijkste zal

zijn mijn vrouw en kinderen te moeten

achterlaten. Laat ons goede contacten

onderhouden, zeg ik dan, want je kunt die

nodig hebben als je alleen komt te vallen.

Een jonge mama van 41 jaar, met vier

kinderen, had nog twee jaar te leven. Ze

huilde. Ik stelde haar voor een brief te

schrijven aan haar man en kinderen. Tien

maanden later is ze gestorven. Er stonden

vijf dozen met brieven klaar: één voor haar

man, en vier voor haar kinderen. Brieven

te openen als die 12, 18, 30, 40 jaar …

zouden worden. Wat een daad van liefde.”

Raak: Tijd voor de laatste vraag. Carla

Pols zegt: ‘Verdriet gaat nooit voorbij,

zelf moet je verder gaan.’ Klopt dat met

jouw ervaring?

Manu Keirse: “Mensen zeggen soms: ‘Heb

je dat nog niet verwerkt?’ Of: ‘Je moet dat

een plaats geven.’ Ik spreek over overleven.

Over-leven. Een college reed met

mij mee naar een uitvaart en begon plots

tranen met tuiten te wenen. Haar moeder

was gestorven toen ze twee jaar was en

dat was dag op dag 56 jaar geleden.

Mensen nemen hun verdriet als een

schaduw met zich mee, hun leven lang. En

soms is die schaduw er, soms niet. Soms

is die groot, soms is die klein. Toen ik aan

het sterfbed van mijn moeder zat, vertelde

ze dat ze tussen haar vierde en vijfde kind

een miskraam had gehad. Ze noemde de

datum, het uur. ‘Het was op een dinsdag

in februari, om 14:07’, zei ze. ‘Ik was alleen

thuis.’”

19


Thema

Natuur

Bossen, tuinen, parken … groen speelt een onmisbare rol in ons leven, iets

wat het afgelopen jaar duidelijk bleek. Mensen trokken massaal de natuur

in voor frisse lucht, een portie beweging en om hun batterijen op te laden.

Maar hoe is het eigenlijk gesteld met de natuur en biodiversiteit in

Vlaanderen? Koen Van Muylem van het Instituut voor Bos, Natuur en

Omgeving vertelt het ons.

De natuur zijn gang laten gaan: dat is het idee achter ‘rewilding’. Professor

Liesbeth Bakker, die sinds het voorjaar de eerste Europese leerstoel in dit

vakgebied bekleedt, vertelt er alles over.

Tot slot vertellen we hoe je de biodiversiteit in je eigen stukje groen kan

verhogen, en waarom (bewegen in) de natuur zo goed voor ons is.

20


Biodiversiteit in Vlaanderen: er is nog werk aan

“We lopen in de velden zonder

een vogel te horen en denken

dat dat normaal is”

In december bracht INBO, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, zijn jaarlijkse Natuurrapport uit.

Dat werpt licht op de huidige situatie van de natuur en biodiversiteit in Vlaanderen, en die blijkt niet erg

rooskleurig te zijn. Raak sprak met Koen Van Muylem over het werk van INBO, en de toestand van plant en

dier in onze contreien.

Tekst: Lieselot Bleyen

Raak: Biodiversiteit lijkt een complex begrip. Kan u kort

schetsen wat het woord betekent?

Koen Van Muylem: “De definitie van biodiversiteit is samengevat:

de hoeveelheid en de variëteit aan soorten, je hebt dus én veel én

verschillende dieren en planten nodig. Als aan beide voorwaarden

voldaan wordt, heb je een biodivers landschap dat bij wijze van

spreken tegen een stootje kan. Bijvoorbeeld: er leven ergens tien

vogels. Als die verdwijnen, heb je een probleem. Een gans andere

situatie heb je als er honderd vogels zijn en er verdwijnen er tien.”

Raak: Het INBO is op veel domeinen actief. Wat is precies de

opdracht van het team ‘Biotoopdiversiteit’?

Koen Van Muylem: “In de lente en in de zomer gaat dit team op

pad om natuurgebieden in kaart te brengen. Ze maken gebruik

van bestaande kaarten, waarop onder meer is aangeduid waar er

een weiland ligt, welk soort en welke bloemen men er aantreft.

Zij volgen dus op hoe onze landschappen, bossen en half landbouwgebied

evolueren en brengen eventueel wijzigingen aan op

die kaarten. Dit team is slechts een van onze vijftien weten-

21


Thema

schappelijke teams, en een

belangrijk. Zij maken immers

een product, de Biologische

Waarderingskaart, die veel

gebruikt wordt door gemeentelijke

en andere administraties

om de biologische

waarde van een bepaald stuk

grond te kennen.”

Voor de wolf werkt

België binnen een

consortium samen

met Frankrijk,

Duitsland, Luxemburg

en Nederland. “Want

wolven trekken

zich niets aan van

grenzen.”

Raak: Studies rond het thema natuur zijn belangrijk en actueel,

maar plukt de mens er ook de vruchten van?

Koen Van Muylem: “Op basis van onze studies en cijfermateriaal

kan het beleid acties ondernemen. Wanneer wij wijzen op een

probleem is het onze hoop dat er reacties komen van het

Agentschap voor Natuur en Bos of van minister Zuhal Demir.

Ons rapport is geen alarmkreet, maar een belangrijke boodschap

vanuit de wetenschappelijke wereld. Wij hebben de luxe dat we

geen rekening moeten houden met budgetten. Wij kunnen

zeggen: dit of dat stuk grond zou beter natuurgebied blijven, ook

al ligt dat ergens aan de rand van een woonuitbreidingsgebied.

In die zin hopen we dan dat zij ons advies opvolgen en er toch

geen woningen komen.”

Raak: Wat wordt er gedaan met het resultaat van deze studies?

Worden ze aangewend als advies?

Koen Van Muylem: “Wij geven inderdaad advies op vraag van

bijvoorbeeld een milieuambtenaar, organisaties of provincies;

minder op vraag van individuele personen. Dat advies is niet

De zes Europese natuurdoelen voor

2020

1. Voer de habitat- en vogelrichtlijn volledig uit, stop de

achteruitgang en bereik een aanzienlijke en meetbare

verbetering van de toestand.

2. Handhaaf en verbeter tegen 2020 ecosystemen en

ecosysteemdiensten.

3. Verhoog de bijdrage van de landbouw aan de biodiversiteit.

4. Verzeker een duurzaam gebruik van de visbestanden.

5. Identificeer invasieve uitheemse soorten, en start een

goed beheer ervan op.

6. Help om het mondiale biodiversiteitsverlies om te

buigen.

bindend. We bemoeien ons niet met de wetgeving, behalve als er

Europese verplichtingen bij betrokken zijn waarnaar men zich

moet schikken, zoals bepaalde types bossen die niet gekapt

mogen worden. In dat geval treden we wel op om de aandacht

daarop te vestigen. Bij eventuele discussies over de bestemming

van een stuk land zullen we onze bevindingen meedelen aan alle

betrokken partijen. En zoals elk instituut of elke overheidsinstelling

hebben we een communicatiestrategie om ons zoveel

mogelijk bekend te maken. Wij zijn voorstanders van open data,

onze website is actueel. En als we tellingen doen, interpreteren

we die en zetten we ze in een rapport dat toegankelijk is voor

iedereen.”

Raak: De huismus verdwijnt, de wolf komt terug. Hoe staan we

ervoor in Vlaanderen?

Koen Van Muylem: “Vanuit Europa zijn er in 2010 zes terreinen

opgegeven waaraan moest gewerkt worden. (zie kader) Op vijf

van die zes zijn we mislukt. We zijn niet in staat gebleken om de

doelstellingen te halen. Het enige vlak waarop we wel scoorden,

was het beheer van invasieve soorten. Door het feit dat we een

knooppunt van de wereld zijn, met havens en een netwerk van

autostrades, komen hier veel uitheemse soorten terecht. Maar

twee derde van onze inheemse planten en dieren zijn bedreigd,

daar kunnen we niet onderuit en dat kan je in de cijfers niet verdoezelen.

Ook de habitats doen het heel slecht. We zijn geneigd

dat wat we nu in de natuur zien normaal te vinden. We lopen in

de velden zonder een vogel te horen en denken dat dat normaal

is. Elke generatie wordt geconfronteerd met een steeds schralere

natuur en we hebben het niet in de gaten.

Er worden wel inspanningen gedaan door de overheid. We zijn er

bijvoorbeeld in geslaagd om doordat de waterkwaliteit verbeterd

is bepaalde vissoorten met succes terug te brengen. Vlaanderen

is dichtbevolkt en zit met een historische erfenis van vervuiling

door te veel meststoffen, te veel uitlaatgassen en industrie, en is

dus geen gemakkelijke regio om aan te pakken. Het is daarom

makkelijker om in een afgelegen gebied in Duitsland de normen

22


‘Elke generatie wordt geconfronteerd

met een steeds schralere natuur’

te halen. De normen waren streng, maar niet té streng, maar van

in het begin moeilijk om te halen. We zijn een zeer specifieke

regio, we hebben onze eigen problemen en de budgetten zijn

beperkt. Er is dus een samenloop van redenen waarom het niet

zo goed gaat.

Wat we zeker kunnen doen, is ervoor zorgen dat de toestand niet

slechter wordt. Er mag eigenlijk geen natuur meer verdwijnen.

Dat wil niet zeggen dat er geen bos meer mag gekapt worden,

want op sommige plaatsen heeft het meer zin om daar heide of

veen te voorzien. Het is van belang dat de totale oppervlakte van

de natuur niet meer vermindert, en beter zou zijn dat er natuur

bijkomt. Een van de punten die we aanraden is het verbinden van

versnipperde stukjes. Dieren en planten geraken niet meer weg

uit een klein gebied en zo krijg je genetische verarming. Planten

en dieren moeten kunnen reizen en dat kan door ecologische

corridors aan te leggen. Er zijn dus nog mogelijkheden tot verbetering.”

Raak: Het INBO is een onafhankelijk onderzoeksinstituut van

de Vlaamse overheid. Er is ook nog het Belgisch Platform voor

Biodiversiteit. Is er een vorm van samenwerking?

Koen Van Muylem: “Wij zijn een wetenschappelijke instelling die

gericht is op biodiversiteit in Vlaanderen. Het Platform is een

federale instelling die zich bezighoudt met de coördinatie van

allerlei onderzoeken in verband met biodiversiteit. Wij werken niet

alleen samen met hen, maar ook met diverse andere instellingen

zoals de Vlaamse Milieumaatschappij, het ILVO, de VLM en

Europese instellingen, een gigantisch netwerk van organisaties

die bezig zijn met biodiversiteit. Niemand werkt geïsoleerd.”

Overheid, maar dat neemt niet weg dat we ook kritiek kunnen

geven op hen en dat de minister die kritiek ook aanvaardt. Ik

denk daarbij aan het dossier Essers, een machtig bedrijf met veel

advocaten. Wij zijn toen ter plaatse gaan kijken en deelden onze

bevindingen zonder een standpunt in te nemen. Wat we wel doen

is meerdere oplossingen of opties aanreiken. We begrijpen dat

een minister moet kiezen uit verschillende mensen die aan zijn of

haar mouw trekken, en kunnen enkel hopen dat er een goede

keuze voor de natuur gemaakt wordt.”

Raak: Wat kunnen we zelf doen, als gewone burger?

Koen Van Muylem: “Acht procent van Vlaanderen bestaat uit

tuinen. Als iedereen zou stoppen met pesticiden zou al heel veel

groen opgewaardeerd worden. Ook een mentaliteitswijziging is

nodig. Laten we in een bos na een storm omgevallen bomen of

takken liggen, dan worden we daarop aangesproken: het is vuil,

geen gezicht … We moeten telkens uitleggen dat het de bedoeling

is om nieuw leven aan te trekken. Hetzelfde bij parken: ze

bestaan niet alleen meer uit gemillimeterd gras, er komen

bloemenweides die niet gemaaid worden. Communicatie is

daarin zeer belangrijk. Als de mensen vooraf verwittigd worden

en het waarom en nut duidelijk gemaakt worden, dan snappen ze

het wel.

En je kan ook breder kijken: je hebt onze ecologische voetafdruk,

ons consumptiegedrag … Het eten van fruit uit de tropen heeft

een invloed op de biodiversiteit ginder. Op die manier zijn we een

beetje verantwoordelijk voor wat we in een ander land aanrichten.

De grote dingen moeten echter van het beleid komen, en ook

daar kunnen we invloed op uitoefenen.”

Raak: Hoe verloopt de internationale samenwerking rond dit

thema ?

Koen Van Muylem: “Er is een goede internationale samenwerking.

Het systeem van conferenties ligt momenteel plat door

corona, maar normaal gaan de INBO-medewerkers heel vaak

naar het buitenland om congressen bij te wonen. Wat de wolf

betreft zitten we bijvoorbeeld in een consortium ‘CE-Wolf’ met

Frankrijk, Duitsland, Luxemburg en Nederland, want die dieren

trekken zich niets aan van landsgrenzen. Op die manier weten

we waar er wolven zijn en hoe ze zich verplaatsen.”

Raak: Wat kan het beleid doen? We kunnen ons voorstellen dat

niet alle nieuwe voorstellen populair zijn. Is het bestand tegen

het lobbywerk van machtige belangengroepen?

Koen Van Muylem: “Wij laten ons door niemand beïnvloeden om

de resultaten te kleuren. We worden betaald door de Vlaamse

a Het volledige rapport kan je vinden op

www.vlaanderen.be/inbo/inbo-natuurrapporten.

Enkele cijfers

a Van alle diersoorten in Vlaanderen is 7 procent regionaal

uitgestorven; nog eens 17 procent is (ernstig)

bedreigd. Slechts 44 procent is helemaal niet in gevaar.

a 167 plantensoorten gaan erop vooruit, 205 soorten

kennen een dalende trend.

a Bijna 90 procent van de natuurclusters is kleiner dan 1

hectare.

a Antwerpen en Limburg zijn met elk meer dan 40.000

hectare bos de bosrijkste provincies. Ze tellen bijna

dubbel zoveel bos als derde plaats Vlaams-Brabant.

23


Thema

Liesbeth Bakker is eerste Europese professor ‘rewilding’

“We willen de natuur

de baas laten zijn”

Dit voorjaar werd Liesbeth Bakker benoemd tot de eerste Europese

buitengewoon hoogleraar Rewilding Ecology, aan de Universiteit van

Wageningen. Wij vroegen haar wat dat precies inhoudt.

Raak: Wat betekent rewilding?

Liesbeth Bakker: “Kort gezegd: ‘ruimte geven aan natuurlijke

processen’. Je kan daarbij denken aan het terugbrengen van

grote grazers in de natuur, aan het invoeren van dynamische

waterpeilen zodat er overstromingen ontstaan naast rivieren, of

aan de invloed van de wind toelaten in de duinen zodat je het

zand zijn rol laat spelen.”

Raak: Is er een verschil tussen rewilding en het herstel van de

biodiversiteit?

Liesbeth Bakker: “Het kunnen dezelfde dingen zijn, maar ook niet.

Rewilding is een van de manieren waarop je de biodiversiteit kan

herstellen. Het maakt gebruik van de kracht van de natuur zelf,

om als mens zo weinig mogelijk tussen te komen en de natuur

de baas laten zijn. Een voorbeeld is het project om runderen en

paarden terug te brengen in de natuur. Vroeger waren er grote

wilde dieren zoals de oeros en de tarpan maar die zijn, nog niet

zo lang geleden, uitgestorven. Zij maakten niet alleen gebruik van

de omgeving maar hadden er op hun beurt ook enorm veel

invloed op. Ze konden bijvoorbeeld landschappen openhouden

door begrazing omdat ze kleine struikjes wegwerkten, of konden

rolplekken maken die open zandduinen deden ontstaan,

waardoor allerlei soorten bijtjes zich konden nestelen. Zo probeer

je iets dat natuurlijk zou zijn in ons landschap, maar er nu niet

meer is, terug te brengen.”

Raak: U bekleedt een nieuwe leerstoel. Staan de processen

rond rewilding nog in de kinderschoenen?

Liesbeth Bakker: “De term bestaat al langer en komt uit Noord-

Amerika. Het startte met een project rond de introductie van

wolven in het Yellowstone Park. Zij waren dus meer gefocust op

het terugbrengen van grote predatoren. Daarna werd de term

‘rewilding’ steeds meer gebruikt voor het terugbrengen van ontbrekende

grote dieren, waterpeilprocessen …

In Nederland wordt het al gedaan sedert eind de jaren zeventig.

De eerste konikpaarden en Schotse hooglanders werden in

kuddes met zowel mannetjes, vrouwtjes als kleintjes uitgezet, en

men liet ze het jaar rond rondtrekken. Ze werden niet meer

aanzien als een landbouwdier, maar als vervanging van die

uitgestorven oerossen. Men heeft daar veel ervaring mee

opgedaan, maar wetenschappelijk werd met die informatie

weinig aangevangen. Vandaar deze leerstoel, om te weten wat

het eigenlijk oplevert en wat we ervoor terugkrijgen.”

Rewilding betekent niet noodzakelijk dat je alles

laat gebeuren. Japanse duizendknoop is een exoot

die veel negatieve effecten kan hebben. “En dan

kan je zeker ingrijpen.”

Raak: Uit wat bestaat uw huidig onderzoek?

Liesbeth Bakker: “Ik leid zelf een groot project op de Marker

Wadden, nieuwe aangelegde eilanden in het Markermeer. Dat

meer was vroeger verbonden met de Waddenzee, rijk aan allerlei

vissoorten. Door de aanleg van de Afsluitdijk is de kwaliteit van

het meer enorm achteruitgegaan. Ze hebben daarom eilanden

aangelegd met het idee paaigebieden voor vissen te maken.

Alles rond onze grote meren is bedijkt, wat goed is voor onze

veiligheid, maar die dijken zijn vaak van basalt. De natuurlijke

overgang van water naar land door moerassig gebied en rietkragen

is daardoor verdwenen. Het is daarom niet verwonderlijk

dat het niet zo goed gaat met de vissen en vogels. Door deze

eilanden, waar je moerasplanten hebt, proberen ze het vis-

24


‘We bekijken hoe de natuur er zou uitgezien

hebben als de mens die niet had laten verdwijnen’

bestand weer te doen groeien, en wij als wetenschappers willen

dit van nabij volgen.

Een ander project heet ‘Wisent op de Veluwe’. Wisenten of

Europese bizons zijn wel inheemse dieren, maar er leefde nog

maar één kudde, in Polen. Hier waren ze verdwenen. Ze worden

nu op enkele plaatsen in Nederland terug geïntroduceerd. Wij

zullen nagaan wat hun aanwezigheid betekent voor het landschap,

want daar weten we zo goed als niets over.”

Raak: Het verwilderen bestuderen en de natuur een handje

helpen. Dit is niet de natuur volledig zijn gang laten gaan?

Liesbeth Bakker: “Nee, hier in Noord-West-Europa, dichtbevolkt

en -bebouwd, is volledige wildernis niet meer mogelijk, dus valt

er niet zoveel te proberen. Wat we wel kunnen is de huidige

situatie bekijken en zien welke stappen we kunnen ondernemen

om het natuurlijker te maken. Het is een soort stappenplan. We

bekijken hoe de natuur er zou uitgezien hebben als de mens die

niet had laten verdwijnen. Zo is het idee ontstaan om de wisent

terug te brengen; die was door de mens uitgeroeid. Gedijen die

beesten en planten ze zich goed voort, doordat ze onder meer

geen natuurlijke vijanden hebben, kan de kudde misschien te

groot worden voor hun beschikbaar terrein. De vraag is of er op

dat moment toch niet moet ingegrepen worden.”

Raak: Wat met exoten zoals bijvoorbeeld de brulkikker en de

Japanse duizendknoop?

Liesbeth Bakker: “De discussie daarover is een beetje dubbel.

Langs de ene kant hebben we soorten zoals de Japanse

duizendknoop, die een heel negatief effect hebben op de

omgeving. Dan kan je zeker ingrijpen. Anderzijds heb je soorten

die geen negatief effect hebben. In ons zoetwater komt bijvoorbeeld

de zebramossel voor. Die filteren het water en eenden eten

ze graag, dus zijn er meer positieve dan negatieve effecten en

kan je ze gewoon laten zitten. En wisenten eten bijvoorbeeld

graag Amerikaanse vogelkers, een exotische struik die veel op

onze zandgronden voorkomt. Doordat de bizons er dol op zijn,

kunnen ze een invasie van deze plant afremmen. Het is dus niét

zo dat rewilding ruimte geeft aan exoten. Van zodra ze problemen

geven, kan de beheerder zeker ingrijpen.”

Raak: Zijn er programma’s voorzien of al opgestart die grensoverschrijdend

werken?

Liesbeth Bakker: “Mijn leerstoel wordt gesteund door Rewilding

Europe. Zij hebben doorheen Europa een aantal ‘rewilding area’s’,

zoals ze dat noemen. Dat zijn grote gebieden waar ze, met de

visie van rewilding voor ogen, zoveel mogelijk natuur trachten te

Op enkele plaatsen in Nederland wordt de wisent of

Europese bizon, die door de mens was uitgegroeid,

terug in het landschap geïntroduceerd.

herstellen. Het idee is dat we daar ook met studenten zullen

gaan werken en hen helpen met onderzoek.”

Raak: Wat doet rewilding met de mens?

Liesbeth Bakker: “Het laat ons zien hoe het landschap er zou

kunnen uitzien als de mens er minder directe invloed op uitoefent,

en het laat ook de veerkracht van de natuur zien. Zelfs

afgetakelde landschappen veren weer op en herstellen vlug

zolang je de natuur maar de ruimte geeft. Het kan inspirerend

zijn, in de zin van dat nog niet alles verloren is.”

Raak: Kunnen we zelf ook iets doen?

Liesbeth Bakker: “Toegegeven, niet iedereen wil een wildernis in

zijn tuin, maar dan nog kan je veel doen. Je kan planten aanbrengen

die veel insecten aantrekken. Je kan een paar tegels

wegnemen en zo laten, of er desnoods een inheemse plant

inzetten. Ook hier is het een stappenplan. Begin met iets, bekijk

het resultaat en zie dan wat kan volgen.”

25


Thema

Tips voor doe-het-zelf biodiversiteit

Meer natuur in je tuin

Meer (verschillende) planten en dieren op jouw

stukje groen? Dat kan! Maak van je tuin een paradijs

van biodiversiteit met enkele eenvoudige tips en

ingrepen.

Kies de juiste planten.

Om het insecten als bijen en vlinders makkelijker te maken aan

stuifmeel en nectar te komen, kies je best voor botanische en

wilde soorten bloemen. Probeer er ook voor te zorgen dat er in je

tuin zowel iets bloeit in het vroege voorjaar (bijvoorbeeld krokussen)

als in het begin van de winter (bijvoorbeeld asters of klimop).

Vlinders lok je met nectarplanten zoals ijzerhard of herfstanemonen

(foto); bijen doe je dan weer plezier met bijvoorbeeld tijm of

salie. Twee vliegen in één klap slaan? Op onder meer marjolein,

guldenroede en zeepkruid zijn vlinders en bijen beide dol.

Tip: overweeg ook eens een vlinder- en/of bijenhuisje.

Geef een plek aan dood hout.

Dood hout is niet zomaar afval, maar wel een bron van biodiversiteit.

Maak van je dood, onbewerkt hout (snoeiafval, takken) een

stapel. Dit zal dieren als insecten en egels aantrekken, maar ook

zwammen en mossen zullen er makkelijk nestelen. Een aanwinst

voor je tuin!

Voorzie het jaar rond voedsel en water voor

vogels.

Vooral tijdens de winter is dit van cruciaal belang, maar ook tijdens

de rest van het jaar kunnen ze dit eten prima gebruiken. Tuinvogels

eten voornamelijk bessen en zaadhoofden, tijdens koude periodes

eventueel aangevuld met onder meer pinda’s, zaden en/of vetballen.

Ook proper, niet-bevroren drinkwater hebben ze hard nodig.

Dit is zowat de eenvoudigste manier voor meer leven in je tuin.

Wees niet te netjes.

Haal in de winter de dode bladeren in je tuin niet weg, maar maak

er hoopjes van die je laat rusten. Ook het meeste snoeiwerk kan

je uitstellen tot na winter, zeker van vaste meerjarige planten. De

holle stelen kunnen in de winter immers een prima plek zijn voor

overwinterende insecten. Ook stapeltjes stenen zijn hiervoor zeer

geschikt.

Ga voor een mix van bomen en struiken.

Zowel bomen als struiken bieden dieren bescherming, en

voorzien hen van goede broedplekken en voedsel. Geen plaats

voor bomen? Overweeg dan eens een haag uit verschillende

soorten heesters. Zeer veel insectensoorten doen niets liever

dan in struiken zitten, en daardoor zijn ze ook voor vogels een

geliefde plek.

Water, de rest komt later.

Een cruciale factor voor meer dierenleven in de tuin is water.

Vogels bijvoorbeeld vinden het heerlijk. Dit hoeft geen vijver(tje)

te zijn; ook een teil, emmer of drinkschaal kan volstaan. Zet wel

liefst geen vissen in je vijver, aangezien zij alles zullen opeten wat

in het water beweegt.

Maak je eigen compost.

Laat de natuur zijn gang gaan in je tuin door organisch keukenen

tuinafval op een hoop te laten composteren. Ideaal voor

insecten en egels.

Laat eens een deel van je gras verwilderen.

Gazon is er in overvloed, en draagt niet zoveel bij aan de biodiversiteit.

Overweeg om eens een weinig gebruikt stuk gras een

tijdlang zijn gang te laten gaan. Een stuk verwilderd gazon biedt

de mogelijkheid aan de bloemen die er aanwezig zijn om tot bloei

te komen, en ook het gras zelf kan gaan bloeien.

a Bronnen: www.tuinenstruinen.org; www.onzenatuur.be,

www.bijenclub.com

26


Voordelen voor mentale én fysieke gezondheid

Waarom (bewegen in) de natuur

goed voor ons is

Het afgelopen jaar trokken we massaal bossen en parken in voor een stevige wandeling. En dat is in deze

drukke wereld uitstekend voor onze gezondheid, zo blijkt. We zetten de positieve effecten graag voor je

op een rijtje.

Het verbetert je kortetermijngeheugen.

In universitair onderzoek kregen twee groepen mensen een

geheugentest voorgeschoteld. Hierna maakte de helft een

wandeling in een bomentuin, de rest langs de straat. Bij terugkeer

werd de test opnieuw gemaakt, en de groep die in het arboterum

was geweest, scoorde gemiddeld 20 procent beter dan de

eerste keer.

Het is goed tegen de stress.

Een verblijf in de natuur doet je cortisol of stresshormoon

gevoelig dalen, toonden wetenschappers aan. Ook je hartslag

zou lager liggen als je in de natuur bent én je bloeddruk zakt. Een

boswandeling maakt je dus minder gestresseerd en overspannen.

En wie niet in de gelegenheid is te gaan wandelen, heeft ook al

baat bij het zien van de natuur, blijkt uit onderzoek.

Het geeft je energie.

Bij mentale oververmoeidheid is het goed je brein bloot te stellen

aan een herstellende omgeving: de natuur. Die brengt je tot rust,

onder meer doordat je er geen ‘harde’ prikkels zoals luide muziek

of verkeersgeluiden ervaart. De ‘zachte’ prikkels die je in de

natuur krijgt, denk maar aan het kabbelen van een beekje, leiden

af van zorgelijke gedachten en geven het brein de kans om te

herstellen. Je hoofd leeg maken, dus.

Een stevige wandeling kan zo ook eventuele gevoelens van angst

of depressie verminderen.

Het zorgt voor een beter concentratievermogen.

In een onderzoek werden de deelnemers opgesplitst in drie

groepen: eentje ging na een taak in de natuur wandelen, eentje

trok naar de stad en de laatste deed helemaal niks. Na afloop

hiervan deden ze een concentratietest, waarop de natuurwandelaars

het best bleken te scoren.

Uit een andere studie bleek dat zelfs kinderen met ADHD zich

beter konden concentreren na twintig minuten wandelen in het

park.

Het bevordert je creativiteit.

Een verblijf van enkele dagen in de natuur zou wonderen doen

voor je probleemoplossend en creatief vermogen, dat hierdoor

tot 50 procent beter zou kunnen worden.

Het geeft je energie.

Tijd doorbrengen in de natuur verhoogt je gevoelens van tevredenheid,

vreugde en verwondering, en dat geeft je energielevel

een boost. Bovendien is ook de beweging die je ermee krijgt goed

voor je energieniveau.

Het geeft je lichaam een opkikker.

Wanneer je buiten beweegt, geeft het zonlicht je een extra portie

vitamine D. Dat draagt bij aan het versterken van je botten en het

verbeteren van je immuunsysteem. Ook helpt frisse lucht om je

eetlust en slaap te reguleren.

Bovendien nodigt natuur uit tot meer bewegen, wat op termijn

goed is voor je fysieke fitheid, weerstand en algemene mentale

gezondheid.

Ze maakt je leefomgeving beter.

De natuur zorgt voor een betere luchtkwaliteit, minder fijnstof,

minder lawaaihinder en zachtere omgevingstemperaturen. En

dat is goed voor ons allemaal!

27


Kwb-nieuws

Omdat het traditionele nieuwjaarzingen op 31 december 2020 niet

mocht doorgaan in Okselaar, nam kwb Okselaar het initiatief om

aan basisschool Ons Wereldje en aan de Voedselbank van de Sint-

Vincentiusvereniging snoepzakken te bezorgen voor de kinderen.

Hiermee maakten ze velen, jong en oud, heel gelukkig.

Kwb Sint-Gillis-Dendermonde verraste

hun leden in de kerstperiode met een

lekker biertje.

Kwb Sint-Antonius maakte als afsluiter van het jaar en

petit comité een winterwandeling.

Begin december verdeelde kwb

Wijshagen zelfbouwpakketten voor

kerstbomen, gemaakt van afvalhout

van palletten. In de kerstvakantie

konden alle leden een Körsbaumwandeling

maken langs alle prachtig

gedecoreerde Körsbaumen. Deze

ledenjury koos ook meteen de

mooiste exemplaren. Drie gezinnen

vielen in de prijzen (zie foto). Alle

kinderen kregen nog een kleine

attentie aan huis geleverd.

28


Helppers ondersteunen zieken of ouderen bij kleine taken

Thuishulp voor buren,

door buren

We staan steeds klaar om anderen te helpen, maar zelf om hulp vragen vinden we

lastig. Aankloppen bij een externe organisatie die hulp aanbiedt is zéker een brug

te ver. Helpper wil daar verandering in brengen door de toegang tot thuishulp

laagdrempelig te maken. Het platform verbindt personen die hulp zoeken voor

dagdagelijkse taken met hulpvaardige buurtbewoners. Van samen boodschappen

doen of gaan wandelen tot klusjes in de tuin. We spraken met oprichter François

Gerard.

Tekst: Melissa Tihange | Foto’s: Frederik Beyens

Het digitale platform Helpper werd in

2017 opgericht door François Gerard

en is intussen actief in heel Vlaanderen en

Brussel. Aan de bron van zijn verhaal ligt

een heel persoonlijke ervaring. “Mijn vader

werd heel ziek, ALS was de diagnose. Een

spierziekte die stap voor stap de communicatie

tussen de hersenen en al de

lichaamsdelen afsnijdt. Spijtig genoeg een

ongeneeslijke ziekte tot hiertoe”, begint

François ons gesprek. “Mijn vader kon al

heel snel zijn armen niet meer gebruiken.

We merkten toen dat al het medische vrij

goed was afgedekt, maar er zijn heel veel

kleine dingen die je niet meer kan doen

waar je oplossingen voor moet zoeken. We

hebben toen hulp ingeroepen van gezinszorg.

De dame zelf was fantastisch, maar

ze moest heel vaak nee zeggen op onze

vragen omdat het niet in haar takenlijst

stond. Ze kon bijvoorbeeld niet buiten

29


de werkuren komen - ’s avonds of in het

weekend - en een datumverschuiving

moest je drie weken op voorhand aanvragen.

Het zijn kleine frustraties die je in

zo’n situatie echt kan missen.”

Niet in een normaal doosje

“We hebben toen iemand ingeroepen die

heel wat kleine zaken opving. Dingen die

voor jou en mij heel evident zijn: pasta

koken, de tuin onderhouden of de auto

nemen voor afspraken. In heel de thuishulp

bestaan vandaag hele mooie oplossingen.

Die moeten zeker blijven bestaan,

maar er ontbreekt toch iets, voor alle uitzonderingen

en alle dingen die niet in een

normaal doosje passen. Dat was eigenlijk

het zaadje, het idee van wat vandaag

Helpper is. Daarmee verbinden we

personen die hulp zoeken voor dagelijkse

taken met helpers in de buurt. Ik heb mijn

job op gegeven in de overtuiging dat wij

niet de enige waren met dat probleem.

De eerste partij die ons vervoegde was

Partena Ziekenfonds. Ondertussen

werken er een honderdtal organisaties

met ons mee en hebben we een netwerk

van meer dan 14.400 helppers, in ons

30

geval met twee p’s, die in heel Vlaanderen

en Brussel iemand in hun eigen buurt

ondersteunen. De mensen die ondersteuning

krijgen noemen we helppies, dat

zijn er zo’n 3.400. Dat zijn voornamelijk

personen met een beperking, ouderen en

chronisch zieken.”

Zoveel mogelijk handen

Met een team van tien personen zorgt

Helpper voor alles wat niet de praktische

hulp op het terrein is. In 2020 bekroond tot

Start-up of the Year steekt de organisatie

veel energie in het garanderen van de

veiligheid en betrouwbaarheid van hun

diensten. “We zijn erg complementair met

de gezinszorg en vrijwilligerswerk. Door

zoveel mogelijk handen en hoofden te

activeren om een rol te spelen in de thuishulp

slagen we er ook in om wachtlijsten

weg te werken en om mensen die geen

budget hebben toch iets te kunnen bieden

van ondersteuning”, gaat François verder.

“We hebben een platform en applicatie

waar je helppies kan zoeken of jezelf als

helpper kan aanbieden. Elke helpper gaat

eerst door een screeningsprocedure, met

als laatste stap een sollicitatiegesprek via

telefoon of door je antwoorden op video

op te nemen. De mensen die daar door

geraken zijn mensen die echt willen

helpen en niet zomaar nieuwsgierig zijn.

Intern doen we de bomma-test: als we

iets bedenken rond de veiligheid of kwaliteit

van onze diensten stellen we ons de

vraag of we dit zelf zouden aanvaarden

voor onze eigen bomma. Als het antwoord

nee is, dan komt het er niet.”

Totaalpakket

“Nadien heb je toegang tot het platform

en kan je via een lijst of een kaart zoeken

op basis van je profiel. Aan beide kanten

kan je elkaar uitnodigen; dan pas kan je

beginnen samenwerken en ben je verzekerd.

Je kan ook een profiel aanmaken

voor iemand anders, mocht de persoon

het zelf niet meer kunnen. Je hebt zelf

heel veel controle: als helpper kan je aanduiden

hoe ver van bij je thuis je wenst te

helpen en waarbij je zoal kan helpen. De

meest gevraagde taken zijn klusjes - zoals

tuinonderhoud, iets in elkaar vijzen of een

Ikea-kast in elkaar zetten - transport en

koken. Je kan ook om gezelschap vragen,

hoewel dat zelden wordt aangeklikt. We

merken wel dat er vaak een praktische


‘Als we iets bedenken rond veiligheid of

kwaliteit doen we de bomma-test: zouden we

dit aanvaarden voor onze eigen bomma?’

taak wordt gevraagd, maar het eigenlijk

een gezelschapsvraag is. Zo is een van de

meest gevraagde taken bij ons niet om

boodschappen aan de deur te brengen,

maar om samen boodschappen te doen.

Je bent dan eens buiten geweest, hebt

wat bewogen, een babbeltje gedaan,

kinderen zien spelen en je koelkast is weer

gevuld. Het is echt een totaalpakket, en de

drempel is veel lager dan om gezelschap

vragen. We raden ook aan om meerdere

helppers te hebben, een hoofdhelper en

twee back-ups om elkaar af te wisselen.

Je merkt dat er dan een mini sociaal

netwerk rond de persoon wordt gecreëerd

en de helppers met elkaar communiceren,

over wie wanneer gaat en wie welke taken

doet. Je bouwt dan een sociaal web dat

voordien niet bestond, en dat op zich is al

heel mooi.”

Naar de apotheker

“Er zijn ook taken waar een helpper niet bij

mag helpen”, verduidelijkt François. “Alles

wat wettelijk verboden is of waar je een

opleiding voor moet gedaan hebben, zoals

medische of hygiënische taken, daar

blijven we van weg. Naar de apotheek

gaan met het voorschrift om insuline te

kopen mag, maar medicijnen klaarleggen

of een insuline-injectie geven uiteraard

niet. We controleren dat ook, om de veiligheid

en de kwaliteit te garanderen.”

aan van 10 euro per maand - dat is voornamelijk

voor de grootgebruikers. We

bieden ook een soort conciërgedienst aan

van 32 euro per maand voor mensen die

helemaal niet digitaal zijn. Die kunnen

gewoon naar ons bellen en moeten geen

profiel aanmaken of een gesprek aangaan

met mensen in de buurt. Wij doen dat dan

voor hen”, gaat Frederic verder.

“We hebben het ook al verschillende keren

meegemaakt dat de helpper en helppie

elkaar toch blijken te kennen. Zo was er

een vrouw die helpper wou worden, zich

inschreef en in contact raakte met een

blinde man uit haar buurt. Bij de ontmoeting

bleek dat ze de man al regelmatig had

gezien bij de bakker. Ze woonden al jaren

in dezelfde buurt, maar het is vrij moeilijk

om zomaar te gaan aankloppen om hulp

aan te bieden. Er was dus een platform

nodig om het obstakel van hulp vragen of

hulp aanbieden te overbruggen.”

Zuurstof voor de zorgsector

Door je postcode in te geven op de

website van Helpper kan je zien welke

personen in jouw buurt kunnen helpen of

hulp nodig hebben.

Zoals bij vele organisaties had corona ook

voor Helpper een niet te verwaarlozen

impact. Toch hoopt François terug op een

sterke groei. “Je merkt momenteel wel dat

er veel meer helppers zijn in steden dan in

dorpen, omdat we daar al langer actief

zijn. Onze bedoeling is om binnen drie tot

zes maanden overal voldoende helppers

te hebben, zodat je altijd iemand vindt in

je buurt. Onze ambitie is sinds het begin

heel duidelijk: we willen het grootste

platform voor thuishulp in België, en zelfs

daarbuiten, zijn. We worden samen ouder

en ouder, en meer en meer ziektes worden

chronisch in plaats van fataal. Dat is zeer

goed, maar dat betekent wel dat veel meer

mensen in onze maatschappij praktische

ondersteuning nodig zullen hebben. Onze

huidige manier van aanpakken, onze

gezinszorg, moet zeker blijven bestaan en

blijven groeien, maar dat zal niet volstaan.

Mijn hoop is dat we zo groot worden dat

we de zorgsector zuurstof kunnen geven

en dat iedereen geholpen kan worden.

Hoe groter we worden, hoe eenvoudiger

het wordt om hulp te vinden en hoe meer

impact wij hebben.”

a Zoek je zelf hulp bij dagelijkse taken of wil

je iemand helpen in jouw buurt? Inschrijven

kan op www.helpper.be.

Vraagschaamte

“Veel mensen durven geen hulp vragen

aan een onbekende of zeggen dat ze het

niet nodig hebben. Dat je via ons platform

de helppers iets kan teruggeven, bijvoorbeeld

8 euro om in de tuin te werken,

neemt voor veel mensen die vraagschaamte

weg, merken we. Vanaf januari

bieden we ook een abonnementsformule

31


www.toerisme-saarland.nl

Inspiratie nodig voor komende zomer?

Lekker dichtbij, in Wallonië of net over de grens?

Bestel nu gratis

de nieuwe zomerbrochures 2021

1

2

3

4

Wandelbelevenis

3x3 Salinental

ROTER HAHN

Watersport, wandelen,

fietsen en meer

Zuid-Tirol – Vakantie

op de boerderij

Geniet van de natuur en een

ontspannen verblijf op een

Zuid-Tiroolse boerderij. Maak

je keuze uit ruim 350 geteste

aanbiedingen en ontdek het

heerlijke boerenleven!

> Roter Hahn,

K.-M.-Gamper-Str. 5,

I-39100 Bozen

+39-0471-999308

info@roterhahn.it

www.roterhahn.it

Vakantie genieten in

Sankt Wendeler Land

In het Sankt Wendeler Land

kan je wandelen, fi etsen,

mountainbiken en kamperen

in ongerepte natuur en

genieten van een veelzijdig

aanbod aan bezienswaardigheden.

> Toeristische info:

+49-6851-801-8000,

www.sankt-wendeler-land.de

Hoge Westerwald –

FIETS.WANDEL.LAND

Ontdek de rust, wees actief

en geniet van het landschap!

> Toeristische info:

“Hoher Westerwald”

D-56479 Rennerod

0049-2664-9939093

www.hoher-westerwald-info.de

Bad Kreuznach

Bad Münster am Stein

Wandelen, wellness of wijn?

Geniet zoals jij het wil van

majestueuze rotslandschappen,

altijd zonnige wijnterrassen,

pittoreske stadjes en het

Salinental, waar je nog écht

schone lucht inademt.

> Toeristische info:

Kurhausstr. 22 - 24,

D-55543 Bad Kreuznach,

+49-671-8360050

www.bad-kreuznach-tourist.

de

5

6

7

8

Renaissance

aan de Donau

De natuur in

Kaart

Zwarte Woud-Hochtal

Wandelen

Zalig Zwarte Woud

In het Bernauer Hochtal

geniet je van de mooiste

wandelwegen, de natuurparkkeuken

en pure wellness op

de hoogvlakte. Ook als je het

Woud liever ‘s winters

ontdekt, zit je hier goed voor

prachtige belevenissen.

> 0049-7675-160030

www.bernau-schwarzwald.de

Wandelkaart

Saarland (Saar,

Moezel)

In het Saarland verwennen

60 bekroonde Premiumtochten

je met ongerepte paden.

Je kan ook kiezen voor

tochten waar de streekkeuken

centraal staat of voor

het Trekking avontuur

Saar-Hunsrück-Steig.

Wandelen & smullen.

> Tourismus Zentrale Saarland

Tel. 0049-681-927200 ·

www.toerisme-saarland.nl

Actief in fiets- en

wandelland Eifel

Bestel de gratis fi ets- en

wandelkaarten met prachtige

tochten in de Eifel en verheug

je alvast op een actieve

vakantie langs de beste

fi ets- en wandelroutes.

> Eifel Tourismus GmbH

0049-6551-96 56-0

www.eifel.info

Cultuur in Beieren:

Neuburg an der Donau

In juni 2021 opent het

Residenzschloß opnieuw zijn

deuren. Beleef in het kasteel

de kunstwerken van Peter

Paul Rubens, Jan Brueghel de

Oude, David Teniers de

Jonge, Anthonis van Dyck en

vele anderen.

> Toeristische info:

Ottheinrichplatz A 118,

D-86633 Neuburg an der

Donau, tourismus@

neuburg-donau.de,

www.neuburg-donau.info


Surf naar www.pasar.be/zomerbrochures

Vul jouw gegevens in en kruis aan welke brochures je graag wil ontvangen.

De brochures worden gratis per post toegestuurd.

De actie loopt tot en met 15 maart 2021.

9

10 11

Pasar inspireert

Vrijetijdsorganisatie Pasar

biedt je graag originele ideeën

om nog meer te genieten van

je vrije tijd. De brochures op

deze bladzijden bestel je nu

GRATIS via www.pasar.be/

zomerbrochures

Beleef Waals-

Brabant in 2021

De provincie Waals-Brabant is

enorm veelzijdig: herbeleef

de Slag van Waterloo, reis

naar de middeleeuwen of leer

stripheld Kuifje beter kennen

in een knap vormgegeven

museum. Ontdek het

gloednieuwe toeristische

magazine van Waals-Brabant

en laat je verrassen!

> www.beleefwaalsbrabant.be

info@beleefwaalsbrabant.be

010 23 61 08

Ontdek Bergen in

groep met een gids

Bergen is niet voor niets

Culturele Hoofdstad van

Wallonië! Laat je verleiden

door deze perfecte bestemming

voor groepsuitstappen

die vast een plekje in je hart

zal veroveren.

> Contact en reservatie voor

groepen: visitMons,

Grand-Place 27, Bergen

groupes@ville.mons.be

www.visitmons.nl/groepen

065 40 53 46

De heuvelachtige

Haute Ardenne

Het hele jaar door boeit deze

streek je met haar mysterieuze

dennenbossen, mooie

meren en succulente

streekspecialiteiten. De

hartelijke ontvangst krijg je er

overal zo bovenop!

> www.haute-ardenne.be

info@haute-ardenne.be

080 21 50 52

➜ Volg ons en mis niets!

www.facebook.com/Pasarvzw

www.instagram.com/pasarvzw/

12 13 14

15

ONTDEK

SINT-NIKLAAS

bezoekersgids

De mooiste

wandelingen in Spa

Bestel snel deze brochure en

ontdek kuurstad Spa via

9 becommentarieerde routes.

> Office du tourisme de Spa

Rue du Marché 1a

4900 Spa

www.spatourisme.be

www.visitspa.be

info@visitspa.be

087 79 53 53

Bestemming Luik

Ook met een groep heeft deze

boeiende stad alles om je te

verrassen...

Ontdek het volledige aanbod

aan groepsarrangementen

van het Maison du tourisme

du Pays de Liège.

> VisitezLiège

www.visitliege.be

04 221 93 53

Bezoek Sint-Niklaas

Ontdek Sint-Niklaas al

wandelend of fi etsend langs

mooie groene plekken en

kleurrijke streetart. Verken de

trage wegen en het nieuwe

wandelnetwerk. Geniet van de

kunstwerken en iets lekkers

op de grootste markt van het

land. Laat je verrassen!

> Toerisme Sint-Niklaas

Grote Markt 45

9100 Sint-Niklaas

Tel. 03 778 35 00

toerisme@sint-niklaas.be

www.ontdeksintniklaas.be

Maak kennis

met Bree

Bree nodigt je uit! Kom

gezellig shoppen in de stad of

maak een wandel- of

fi etstocht in de prachtige

Breese natuur.

> www.bree.be/toerisme

centralebalie@bree.be

089 84 85 00


Kwb-nieuws

De dienst rijbewijs van kwb

De juiste bandenspanning,

van levensbelang

Met een te lage of te hoge bandenspanning rijden is nadelig voor je veiligheid én je

auto. Wat zijn de gevolgen van een verkeerde bandenspanning?

Tekst: Siegmund Hermans

Verbruik: wanneer je bandenspanning 25 procent minder

bedraagt dan de ideale waarde, verhoogt de rolweerstand met 10

procent. Je verbruik zal hierdoor toenemen met zo’n 7 procent.

Voor wie 15.000 kilometer per jaar rijdt met een auto die zo’n 6

liter per tien kilometer verbruikt, komt dit neer op bijna 100 euro.

Bovendien neemt ook je bandenslijtage hierdoor in grote mate

toe, waardoor je sneller een nieuwe set zal nodig hebben. En dat

kost al snel enkele honderden euro’s …

Milieu: bovendien wegen verbruik én nieuwe banden ook op ons

milieu: uit onderzoek is gebleken dat het Belgisch wagenpark

80 miljoen liter brandstof minder zou verbruiken als we allemaal

met een correcte bandenspanning zouden rijden. Goed voor een

flinke afname in de uitstoot van schadelijke stoffen.

En ook het ontginnen van rubber, het fabriceren en recycleren

van banden belast ons milieu. Hoe vaker we de banden vervangen,

hoe meer vervuiling dus. En alle kleine beetjes helpen!

Stabiliteit: een te lage bandendruk zorgt ervoor dat het loopvlak

van je banden niet volledig op het asfalt wordt gedrukt. Je hebt

met andere woorden minder contact met de weg, waardoor er

minder grip is. Er is een hogere kans op slippen en ook je remafstand

wordt beduidend langer. Bij een te hoge bandendruk

daarentegen komt het loopvlak van je banden ‘bol’ te staan, maar

met dezelfde gevolgen.

Vooral in omstandigheden waarbij de banden het zwaar te

verduren krijgen (regen, sneeuw en ijs) is het dus een absolute

noodzaak ervoor te zorgen dat ze optimaal kunnen presteren.

Risico op klapband: een te hoge of te lage bandendruk zorgt er

eveneens voor dat de temperatuur van je banden (en die van de

lucht in de banden) sneller en hoger oploopt. Hierdoor stijgt de

kans op een klapband.

Extra tips

a Verhoog in de winter je spanning met 0,2 bar.

a Heb je bredere of grotere banden dan standaard zijn voor je

auto? Hou dan de hoog belaste bandenspanning op de sticker

aan.

Hoe controleer je je bandenspanning?

Een autoband presteert optimaal als hij voor voldoende stabiliteit

en draagkracht kan zorgen. Controleer daarom je bandenspanning

minstens maandelijks! De juiste bandenspanning voor jouw

auto vind je in het instructieboekje van je wagen of op een vignet

in je deur of de brandstofklep.

Controleer de spanning steeds als je banden koud zijn. Dat

betekent dat je er minder dan drie kilometer mee hebt afgelegd

bij gematigde snelheid of dat je auto al minstens twee uur heeft

stilgestaan sinds je vorige rit. Kun je je niet aan deze regel

houden en zijn je banden dus warm? Voeg dan 0,3 bar toe aan de

aanbevolen spanning. Vergeet tot slot niet om ook de spanning

van je reservewiel te controleren.

Alle sinds 1 november 2014 nieuw verkochte auto’s zijn voorzien

van een automatisch bandendrukcontrolesysteem (TMPS). Er

bestaan twee verschillende systemen:

Indirect: hierbij wordt de bandendruk zelf niet gemeten. Wel

wordt via de ABS-sensoren de draaisnelheid van de vier wielen

geregistreerd: omdat een te lage bandendruk automatisch leidt

tot een kleinere diameter, zal het wiel met een te lage bandendruk

meer omwentelingen maken dan de andere wielen. Dit

systeem vertelt echter niet welk wiel te kampen heeft met een te

lage bandendruk. Bij de indirecte TPMS van de tweede generatie

wordt in het besturingssysteem een ideale draaisnelheid van de

wielen tegenover een bepaalde rijsnelheid opgenomen. Die

waarde geldt als een referentie, waardoor een te lage bandendruk

bij elk wiel kan worden vastgesteld.

Bij een indirect systeem is het noodzakelijk ook zelf geregeld

manueel de bandenspanning te controleren.

Direct: hierbij heeft elk wiel in de band of op de velg een sensor.

Die meet de reële bandendruk en houdt ook rekening met de

temperatuur. De meetwaarden worden met een zender doorgegeven

aan de elektronische bewaking van het systeem. Deze

directe systemen zijn dus gevoeliger en accurater, maar ook

complexer en duurder.

34


Kwb-nieuws

In de aanloop naar kerstmis kregen de dertig

leden van KWB Hoeselt OLVrouw een kleine

attentie: kerstwensen en een sfeervol kaarsje.

De winnaars van de zomerzoektocht

van kwb Kwatrecht waren Joni en

Jolien. Zij hadden alle antwoorden juist

en benaderden het dichtst de schiftingsvraag.

Uit handen van het kwbbestuur

mochten zij, uiteraard coronaproof,

hun hoofdprijs in ontvangst

nemen aan startplaats van de zoektocht.

Ze waren heel tevreden met hun mooie

prijs: een DeLonghi volautomatische

espressomachine.

Tijdens de eerste week van januari

trokken 550 mensen in hun bubbel door

de Brusselse straten voor de coronaveilige

Driekoningentocht ‘Iedereen pelgrim’. De

tocht werd dan ook verlengd wegens

succes tot 20 februari. Alle info vind je op

www.kwb.be/driekoningentocht.

Onze open online kooklessen in

december waren een groot succes!

Heel wat mensen bakten mee

pastéis de nata, of leerden hoe je uit

groenten prachtige decoratie maakt.

35


FALOS-SPORT+

Nationale wandeldag uitgesteld

Criteriumwandelingen

krijgen alternatief

Alle criteriumactiviteiten van kwb en FALOS-SPORT+ zijn voorlopig

opgeschort tot en met 28 februari, mogelijk volgt nog een verlenging.

Intussen beslisten enkele kwb-afdelingen in plaats van hun reguliere

criteriumwandeling een alternatieve wandeling aan te bieden.

Tekst: Frank Lenders

Nationale Wandeldag

(voorlopig) op pinkstermaandag

Om een evenement als de Nationale

Wandeldag alle kansen te geven om

een kwaliteitsvolle wandeldag aan te

bieden met alles erop en eraan werd

nu reeds besloten deze dag te verplaatsen

naar pinkstermaandag 24

mei. Moest ook deze datum in het

gedrang komen door de maatregelen

wordt het evenement verplaatst naar

het najaar. De bedoeling is alleszins

om dit jaar, hoe dan ook, de Nationale

Wandeldag te laten doorgaan.

Zo werden in december en januari in

onder meer Booischot, Loenhout,

Hulshout en Balen-Rosselaar gedurende

een bepaalde periode uitgepijlde wandelingen

aangeboden, die je alleen of met je

bubbel kan afleggen. In de komende

maanden volgen er nog meer: een beperkt

overzicht vind je hieronder, updates vind je

op www.eenlevenlangsporten.be (activiteiten

> criteriumactiviteiten > wandelcriterium)

en www.falos.be. Je kan er zien

welke vrijblijvende wandelingen aangeboden

worden zolang het reguliere wandelcriterium

nog niet is opgestart. Ook aanpassingen

en mededeling rond eventuele

nieuwe ontwikkelingen in het criterium kan

je hier lezen.

Gratis alternatieve wandelingen vanaf februari voor zover bekend:

De wandelingen zijn gratis, goed uitgepijld

en kan je op elk gewenst tijdstip aanvatten.

Meestal, maar niet altijd, wordt er

gebruikgemaakt van een QR-code die je

ter plaatse kan scannen. Deze inschrijving

heeft enkel als doel om een zicht te krijgen

op het aantal deelnemers aan deze

tochten.

Let op: het zijn geen criteriumwandelingen,

dus worden er geen stempels gezet

voor het criteriumaandenken. Drank en

eventuele versnaperingen moet je zelf je

van thuis meenemen. Er is ook is geen

toezicht van de kwb-afdeling zelf. Het

gaat louter om een sportief aanbod aan

de leden (en niet-leden) van kwb om hen

een vorm van beweging aan te bieden in

deze woelige periode.

a Schriek (Antwerpen), van 6 t/m 28 februari. Startplaats: zaal De Magneet, Kapelstraat

50. Afstanden: 6 km (rolstoelvriendelijk), 7 km, 10 km, 14 km.

a Pijpelheide (Booischot) (Antwerpen), van 13 t/m 21 februari. Startplaats: PC Ter

Heide, Schrieksesteenweg 71. De afstanden liggen nog niet vast, maar zullen

wellicht 5 km, 9 km en 13 km zijn. Je vindt deze info begin februari op onze websites.

a Herentals (Antwerpen), van 27 februari t/m 14 maart. Startplaats: Zaal Antonius,

Kapucijnenstraat 7 (station). Afstanden: 5 km (rolstoelvriendelijk), 7 km, 10 km. Dit is

een stadswandeling.

a Keerbergen (Vlaams-Brabant), van 28 februari t/m 7 maart. Startplaats: Den Bussel,

Haachtsebaan 54. Afstanden: 2 lussen van 7 km en 9 km; er is ook een kidstoer van

4 km.

a Ourodenberg (Vlaams-Brabant), van 7 t/m 14 maart. Startplaats: Herseltsesteenweg

214. Afstanden: 8 km, 12 km.

a Brugge St-Pieters en Op de Dijk (West-Vlaanderen), van 6 maart tot en met 14

maart. Startplaats: St Leo college, Potentestraat 28. Afstand: 9 km.

Veel wandelplezier!

36


vragen aan

Amelie Albrecht

Comédienne

FAQ

Tekst: Peter Thoelen

1

2

3

4

5

Tot je Humo’s Comedycup won, was je onbekend voor het

grote publiek. Rolde je eerder toevallig in comedy of heb je

daar bewust voor gekozen?

Ik was altijd wel geïnteresseerd in comedy. Zo ben ik eens naar een try-out van

Michael Van Peel geweest. Dat sprak me wel aan en ik dacht: ‘dat moet ik toch ook

kunnen’. Zo is het eigenlijk begonnen.

Wie of wat zijn je inspiratiebronnen, binnen of buiten comedy?

Echte rolmodellen in de stand-upcomedy heb ik niet. Ik bekijk veel comedy en vind

veel leuk, maar dat wil niet zeggen dat ik iemand specifiek als voorbeeld zie.

Eigenlijk kan dat ook niet: je kunt in stand-up geen kopie zijn van iemand anders.

Dus ben ikzelf, met wat ik dagelijks meemaak, mijn voornaamste inspiratiebron.

Ook rondkijken op Google helpt bij het opdoen van inspiratie en het aansnijden van

thema’s. Eigenlijk komt mijn humor heel spontaan. Dat was tenminste zo tot op

een bepaald punt. Tegenwoordig moet ik mezelf wel meer gericht focussen, me

neerzetten en schrijven. Een show van een uur en een kwartier kan je niet zomaar

‘spontaan’ invullen.

Hoe kijk je als humoriste naar de coronasituatie en het

afgelopen jaar? Heeft comedy daar volgens jou een taak in?

Ik kijk ernaar zoals iedereen, denk ik: afwachten wanneer het afgelopen is. Intussen

zijn we de situatie gewoon en er is niet meteen een concreet uitzicht op verbetering,

maar ik ben wel voorbij het punt dat ik mijn hoofd daardoor laat hangen.

Intussen heeft iedereen al wel coronamoppen gemaakt en is dat onderwerp

ongeveer uitgeput. Hoewel ik daar op zich dus geen thema meer van wil maken,

heb ik misschien toch de arrogantie om te denken dat ik er nog de ultieme grap

aan kan toevoegen.

Je website vermeldt onder ‘interesses’: ‘niets om weer te geven’.

Doe voor ons toch eens een poging…

Wat op de website staat is natuurlijk een grappig bedoelde uitvergroting, maar

sinds ik van mijn hobby mijn beroep gemaakt hebt, klopt dat toch wel zo’n beetje.

Verder is mijn grootste interesse mijn hond. Ik fixeer me in mijn voorstellingen ook

niet op een bepaald uitgediept thema, zoals sommige van mijn collega’s. Het zijn

eerder korte, aparte sketches.

Je hebt het imago van charmant, onverschillig en cynisch. Maar

toch: hoe zou jij de wereld willen zien verbeteren?

De wereld verbeteren? Oei, er zijn zo veel dingen te verbeteren, en ik wil niet de

clichés en standaard antwoorden herhalen. Ik denk trouwens niet dat ik er nog

zal zijn tegen dat de wereld verbeterd is. Je kunt heel wat verbeteren, maar het

probleem is dat er te veel idioten zijn die leven op een ‘survival of the fittest’-manier

en zo de boel voor iedereen verzieken.

Wie is Amelie Albrecht?

Sinds ze in 2018 vanuit het niets

Humo’s Comedy Cup won, duikt

de toenmalige postbode Amelie

Albrecht (Bornem, 1993) overal

op, tot in de Slimste Mens ter

Wereld. Ze groeide op in Malderen

en Dendermonde, waar ze nu nog

woont. Van haar ouders kreeg ze

vaak te horen dat ze nergens zou

geraken door haar te grote mond

en eeuwige sarcasme. Alles altijd

in het belachelijk trekken: dat zou

voor problemen zorgen. Tenzij je

comédienne wordt natuurlijk.

37


Voor jou getest

Nova Luna

Midden op tafel ligt een stijlvol rond spelbord waarop de

verschillende standen van de maancyclus zijn afgebeeld.

Aan de buitenrand worden kleurige tegels gelegd; een leuk maanbeeldje

krijgt een plaats bij ‘nieuwe maan’. Qua vormgeving en

sfeer zit het onmiddellijk goed met ‘Nova Luna’.

Het spelprincipe heb je zo beet: je verplaatst het maanbeeldje een

tot drie posities en neemt de tegel die daar ligt. Die plaats je op

het aflegveld voor je. Het cijfer op de tegel geeft aan hoe ver je

spelersfiche op het volgordespoor met de maanstanden vooruit

gaat. Eenvoudige en heldere spelregels: je kan dus snel aan de

slag.

Goed scoren is echter niet zo simpel. De tegels vormen tegelijk

een opdracht én bieden materiaal om opdrachten te vervullen.

Telkens wanneer je een juiste kleurencombinatie van tegels kan

laten aansluiten bij een opdracht plaats je een van je scoreschijven

op de volbrachte opdracht. Wie als eerste al zijn scoreschijven

kan plaatsen, wint het spel. Maar als je een interessante

tegel neemt, schuif je

verder naar voor op het

volgordespoor en duurt

het langer voor je weer

aan zet bent. De beurt is

immers telkens aan de

achterste speler. Je bent

zo voortdurend verplicht

om meerdere overwegingen tegelijk te maken. Welke tegel wil ik?

Wanneer neem ik die? Welke kansen geef ik daarmee aan de

tegenspelers? ‘Nova Luna’ is een uit dagend spel.

Wie vaker speelt, ontdekt hier en daar wellicht elementen uit

andere spellen, maar dat stoort helemaal niet. Het geheel is

origineel, en bovendien boeiend, leuk en mooi.

a Johan & Agnes Witters-Peil – www.speltafel.be

a (White Goblin Games | U. Rosenberg& C. van Moorsel | 1-4 spelers

vanaf 8 jaar)

ZUURDEEG

BERGGIDS

OUDE

VOCHTMAAT

CEREMONIE

ROOFVIS

LAND IN

AFRIKA

€25!

Het spel ‘Nova Luna’ (art.

3320311) is verkrijgbaar bij

LOOFBOOM

JONGENS-

NAAM

2

De Banier Creatief aan de

voordeelprijs van 25,00

euro. Deze actieprijs is

OVERHEMD

5 8

AD INTERIM

NOVEMBER

geldig van 1 januari t.e.m.

28 februari 2021.

LIDWOORD

ALLER-

AARDIGST

a Voor adressen en openingsuren zie

www.debanier.be

MAART

FRISZUUR

UITROEP VAN

OPLUCHTING

7

GEESTDRIFT

Puzzel

ALGEMENE

TOEJUICHING

LANGS

4

AUTOMERK

MEP

Visitekaartje

3

UITROEP

VAN PIJN

6

MUZIEKNOOT

De letters van naam en woonplaats

van deze man vormen in een andere

volgorde de naam van zijn beroep. Wat

RECHT-

HOEKIG

LAAG-BIJ-

DE-GRONDS

doet hij voor de kost?

1

EENKLEURIG

Chris W. Jr. Breuk

• Tienen •

1 2 3 4 5 6 7 8

CHRIS W. JR. BREUK uit TIENEN is BUITENSCHRIJNWERKER

38


Colofon

Raak is het ledenblad van kwb

Er verschijnen 10 nummers per

jaar. Raak verschijnt niet in juli en

augustus.

Drukdatum: 13/01/2021

Redactieadres:

kwb vzw,

U. Britsierslaan 5, 1030 Brussel

02 246 52 31 - raak@kwb.be

Verantwoordelijke uitgever:

Wim Verlinde

Redactiecoördinator:

Charlotte Van Doren

Werkten mee aan dit nummer:

Lieselot Bleyenberg, Dominique

Coopman, Filip Lelie, Siegmund

Hermans, Frank Lenders, Sara

Janssens, Melissa Tihange, Peter

Thoelen, Simen Vandenbussche,

Peter Van Riet, Wim Verlinde en

Johan Witters

Kwb-lidmaatschapsbijdrage

2020: 30 euro

(storten op BE57 7995 5000 3035,

algemeen kwb-secretariaat)

Vormgeving: Het Eiland Neus,

Leuven

Drukwerk: Dessain Printing,

Mechelen

Oplage: 41.500

Lid Medianetwerk Plus

In het kader van de nieuwe vrijwilligerswet

(1 aug. 2006) stelt kwb

een organisatienota ter beschikking.

Je vindt ze op

www.kwb.be of kunt ze aanvragen

via info@kwb.be,

U. Britsierslaan 5, 1030 Brussel

Duurzamer poetsen

Aan de slag!

Met de laatste Raak-pagina kan je vanaf nu elke maand meteen aan de slag.

Deze maand: maak je eigen milieuvriendelijke vaatdoekjes.

Nodig:

Foamstempels naar keuze

Sponsdoek(en)

Stempelinkt voor textiel (in kleuren naar keuze)

Dunne groene textielstift

Dunne zwarte textielstift

Strijkijzer

Aan de slag!

1. Breng inkt aan op een of meerdere geometrische

stempels en stempel er vormen mee op

de sponsdoek(en), als basis voor je ontwerp

of patroon.

2. Werk af en breng details aan met de textielstiften.

Je kan er ook voor kiezen om enkel

textielstiften te gebruiken.

3. Fixeer de kleuren op het doekje door het met

een strijkijzer tien à zestig seconden te

strijken. (Het kan nu gewassen worden op 60

graden. De doeken zullen hier wel een beetje

door krimpen.)

4. Klaar!

De ideale activiteit om samen met je

(klein)kinderen te ondernemen op een

regenachtige namiddag.

Met de steun van:

Raak niet ontvangen?

Adreswijziging?

02 246 52 52

info@kwb.be

a Deze knutseltip werd ons aangeboden door

De Banier. De sjablonen en alle stap-voorstapinstructies

kan je vinden op debanier.be/

knutseltips.

39


Geen kerst zonder kwb-kerststallen, en daar veranderde corona (bijna) niets aan.

Kwb brengt kerstsfeer!

kwb Geel Oosterlo

kwb Essenbeek

kwb Droeshout

kwb Krokegem

kwb Zoutleeuw

kwb Ledeberg

kwb Kalken

kwb Melsele

kwb Leest

kwb Schoonderbuken

kwb Millegem

kwb Rupelmonde

KWB Gooik-Strijland spoorde

samen met de gemeente de

verschillende buurtcomités en

burgers van de gemeente aan om

een kerststal te plaatsen. Er werd

een tocht uitgestippeld langs alle

kerststallen, en iedere deelnemer

kon punten geven. De winnaar

kreeg een mooie prijs.

Pech voor kwb Wechel

Rond kerstmis werd de kerststal van kwb Wechel

helaas vernield door storm Bella. De afdeling bleef

echter niet bij de pakken zitten en maakte een

filmpje waarin ze alle inwoners en bezoekers al

zingend een gelukkig nieuwjaar wensten. Het filmpje

werd uitgezonden op een scherm aan de kerk.

More magazines by this user
Similar magazines