NFM 37-21

willem.vreeswijk

NUMMER 37 • HERFST 2021 | WWW.NEWFINANCIALFORUM.NL

new

FINANCIAL

MAGAZINE

GELD EN DIENSTVERLENING, ZO KAN HET OOK!

TOM VAN DER LUBBE

DENK GROOT, BLIJF BESCHEIDEN

WILLEM SCHRAMADE

DUURZAAM KAPITALISME

PAULINE HINCHION

HET GEHEIM VAN SCHOTLAND

DICK-JAN ABBRINGH

ZEVEN PURPOSELESSEN

PURPOSE FINANCE

OPMARS SHAREFUNDING

PURPOSEORGANISATIES

NIEUW NORMAAL

HENK VAN ARKEL

BOOST VOOR JE REGIO

THEMA

Purpose in

praktijk

JACK COX • KEES HAVERKAMP • JAC HIELEMA • ALAN MCSMITH • IVO VALKENBURG


New Financial Forum

Samen werken aan

een nieuwe economie

Missie

De stichting New Financial Forum staat voor een nieuwe economie,

dienstbaar aan mens, dier en natuur. Vanuit de kernwaarden: duurzaam,

sociaal, inclusief en verantwoord.

Visie

Wij dromen ervan de wereld mooier te maken. Waar natuur weer de basis

is van de economie. Een wereld waar plek is voor alles en iedereen. Waar

we dankbaar zijn voor ieders rol en ieders talent. Waar iedereen een bijdrage

kan leveren aan een leefbare wereld voor nu en later. Door samen

andere keuzes te maken en nieuwe mogelijkheden te creëren op de thema’s

die bijdragen aan een duurzame omgeving. Van ik naar jij naar wij

en met elkaar. Samen zorgen voor verbinding en genoeg.

Ambitie

Alle initiatieven van bedrijven en ondernemers die concreet stappen zetten

om deze nieuwe economie te verwezenlijken, helpen we met het New

Financial Forum, een initiatief ontstaan vanuit de financiële sector. Dit

doen we door middel van inspiratie en we koppelen innovatie-, denk- en

ontwikkelkracht aan de vraag. De ultieme ambitie is dat het Forum overbodig

is geworden omdat deze nieuwe economie is gerealiseerd.

Dit doen we met drie pijlers:

• New Financial Inspiration biedt inspirerende praktijkvoorbeelden, visies

en ontwikkelingen uit de nieuwe economie door middel van magazines,

nieuwsbrieven, events, storytelling, films en dialoogsessies.

• New Financial Activators is een netwerk dat vanuit haar sterke wortels

in de financiële wereld haar expertise wil inzetten om ondernemers

te helpen (verdere) stappen te zetten in de nieuwe economie.

• New Financial Academy biedt opleidingen, trainingen en coaching die

zelfontwikkeling en nieuw leiderschap stimuleren vanuit hart, hoofd

en handen.

De stichting New Financial

Forum is opgericht in 2014 op

initiatief van Willem Vreeswijk.

Samen met Ivo Valkenburg

en Diana Zandbergen

geeft hij uitvoering aan

de doelstellingen van de

stichting.

Aegon, Allianz, a.s.r., Dazure,

De Goudse, HDI Global

Specialty, Lindenhaeghe,

Nationale Waarborg, Turien

& Co., Univé en Yellowtail zijn

partners van de stichting.

Dankzij hun support komt de

missie van de stichting een

stuk dichterbij: een nieuwe

economie, dienstbaar aan de

samenleving.

Werk mee aan een nieuwe economie en meld je aan

www.newfinancialforum.nl


PURPOSE IN VOORWOORD

PRAKTIJK

Kooppiloot

“ZET JE

AUTOMATISCHE

KOOPPILOOT

EENS UIT”

niet volgens zijn principes leeft,

heeft er geen.” Zo begint het interview

met Tom van der Lubbe van Viisi

Hypotheken, alweer nummer twintig

in de reeks ‘Aan de keukentafel van…’

“Wie

Hetzelfde geldt voor purpose. Je kunt

van alles vinden wat er beter moet in de samenleving, hoe de

politiek, de overheid, het bedrijfsleven en de mens moeten

veranderen, maar het begint bij jezelf, bij de erkenning dat

het leven het grootste goed is en dat alles en iedereen onlosmakelijk

met elkaar verbonden is op deze planeet.

Tot voor kort waren dit soort woorden in de ogen van het

bedrijfsleven nog ridicuul. Dat is aan het veranderen, ook al is

het best lastig om te achterhalen of bedrijven meevaren op een

maatschappelijke trend of dat ze daadwerkelijk willen veranderen.

Purpose-gedreven ondernemingen hebben vele gedaanten,

maar hebben op zijn minst één ding gemeen: het komt

van binnenuit en is verankerd in het DNA van het hele bedrijf.

Steeds meer ondernemingen zijn vanuit een purpose opgericht

en dragen bij aan een socialere, inclusievere en duurzamere

samenleving. En dat doen ze ook nog met succes. Sterker

nog, het is zelfs een voorwaarde. Zonder succes heb je

immers weinig impact. Voor Van der Lubbe is

succes dan ook een randvoorwaarde. “Onze

missie is dat de financiële sector zich gaat

richten op de lange termijn, op duurzaamheid,

op verantwoordelijkheid. Om dat te bereiken,

moet je ook impact hebben. Vandaar

ons streven om marktleider te worden.”

Er zijn duizenden voorbeelden van succesvolle

bedrijven, opgericht vanuit purpose.

Een van de doelen van het New Financial Forum

is om deze voorbeelden samen te brengen

en zo te laten zien hoe groot en hoe impactvol deze tak

van sport al is.

Met het veranderen van het ondernemerschap verandert

ook de financiering. Als banken niet daadwerkelijk veranderen,

komen ze steeds meer buitenspel te staan. Indrukwekkend

in deze uitgave is bijvoorbeeld het interview met

Pauline Hinchion, oprichter van Scottish Communities Finance,

een Schotse organisatie die gewone mensen helpt te

inverteren in lokale gemeenschappen. Het neemt een grote

vlucht. Niet alleen is het rendement hoger dan bij de traditionele

bank, tevens is de sociale impact enorm. Dankzij deze

burgerinvesteringen bloeien plaatselijke economieën op en

neemt sociale cohesie toe.

Een Nederlands voorbeeld is Eyevestor, een platform voor

mkb-bedrijven om kapitaal op te halen. Kernwoord is sharefunding

dat staat voor intrinsieke verbinding tussen investeerder

en bedrijf. In deze editie een aantal voorbeeld van purpose-gedreven

ondernemingen die via dit platform zijn gefinancierd.

Bemoedigend dat er zoveel purpose gedreven ondernemers

in Nederland opstaan en dat er voor hen steeds meer

nieuwe financieringsvormen komen. Maar daarmee zijn we

er nog niet. Het schiet pas op als wij, als consumenten, ook

daadwerkelijk gaan kiezen voor dit soort ondernemers.

Hun producten zijn immers lekker,

eerlijk, fijn, groen, duurzaam, redelijk tot

goed betaalbaar, gezond en ook nog eens gemakkelijk

te verkrijgen. Waarom zou je het

dan nog laten? Je hoeft alleen je eigen automatische

kooppiloot af te zetten.

Heel veel inspiratie toegewenst. n

WILLEM VREESWIJK

willem@newfinancialforum.nl

HERFST 2021 NFM | 3


COLOFON

NEW FINANCIAL MAGAZINE HÉT PLATFORM

VOOR DE NIEUWE ECONOMIE

Een initiatief van Willem Vreeswijk

Nummer 37 van het New Financial Magazine

verschijnt in een oplage van 1500 exemplaren.

UITGEVER/HOOFDREDACTEUR

Willem Vreeswijk 06 10630149,

willem@newfinancialforum.nl

EINDREDACTEUR

Bibi Smissaert, bibi@bluebottle.nu

MEDEWERKERS

Dick Jan Abbringh, Henk van Arkel, Jack Cox,

Kees Haverkamp, Jac Hielema, Alan McSmith,

Willem Schramade, Ivo Valkenburg

12

6

TOM VAN DER LUBBE DENK GROOT, WILLEM SCHRAMADE

BLIJF BESCHEIDEN

DUURZAAM KAPITALISME

FOTOGRAFIE

Peter Beemsterboer, Mario Bertolini, Christian

Keijsers, Sanne Schouwink, Kees Winkelman

UITGAVE VAN

Stichting New Financial Forum,

Wapendragervlinder 29, 3544 DL Utrecht

BASISIONTWERP EN VORMGEVING

Peter Beemsterboer, www.beemsfoto.nl

ABONNEMENTEN

Een jaarabonnement (vier nummers) op het

New Financial Magazine kost € 44,95, excl

btw. Bedrijfsabonnementen op aanvraag:

willem@willemvreeswijk.com.

REPRODUCTIE

Overname van artikelen, tekeningen, foto’s

e.d. is slechts mogelijk na schriftelijke

toestemming van de Stichting New Financial

Forum

26 31

ALAN MCSMITH PURPOSE

DICK JAN ABBRINGH ZEVEN

EN NATUUR

PURPOSELESSEN

REALISATIE

Edicola Publishing bv

Postbus 2013, 7420 AA Deventer

info@edicola.nl / www.edicola.nl

COÖRDINATIE

Jolanda Leemhuis

DRUKWERK

Veldhuis Media, Raalte

42 48

PURPOSEORGANISATIES WEG MET HENK VAN ARKEL BOOST

DE AFVALBERG

VOOR JE REGIO

4 | NFM HERFST 2021


INHOUD

THEMA PURPOSE IN PRAKTIJK

18

PAULINE HINCHION HET GEHEIM

VAN SCHOTLAND

36

PURPOSE FINANCE OPMARS

SHAREFUNDING

54

KEES HAVERKAMP DIGI-

DUURZAME TOEKOMST

INTERVIEW

6 Denk groot, blijf bescheiden | Aan de keukentafel van

Tom van der Lubbe (Viisi Hypotheken)

18 De opmars van de lokale geldschieter | Pauline Hinchion

(Scottish Communities Finance)

ESSAY

12 Duurzaam kapitalisme en de rol van de financieel professional

| Willem Schramade (Sustainable Finance Factory)

26 De betekenis van de natuur in 2021 Wildernisgids | Alan

McSmith

31 Zeven lessen voor het bouwen van organisaties met

purpose | Dick Jan Abbringh (Purpose)

BEST PRACTICE

36 Snelle opmars non-bancaire financieringen | Eyevestor,

Neleman Wijn, European Sleeper, Het Blauwe Huis en

Driekant. Samenstelling Ivo Valkenburg

42 Producten die de wereld beter maken | Pieter Pot,

SOCOCO, Verfgroen en Sprinklr. Samenstelling Willem

Vreeswijk

PUBLICATIE

48 Een echte boost voor lokale economieën | Henk van

Arkel (STRO)

COLUMN

24 Robuust of fragiel | Jac Cox (Econsenso)

38 Stop met liefdadigheid | Jac Hielema (Economy

Transformers)

AMBASSADEUR AAN HET WOORD

54 Techniek en kennis voor een duurzamere toekomst |

Fintech-ondernemer Kees Haverkamp

HERFST 2021 NFM | 5


AAN DE KEUKENTAFEL

TOM VAN DER LUBBE:

“VOOR MIJ BEGINT IEDERE

OCHTEND HET LEVEN OPNIEUW.”

6 | NFM HERFST 2021


AAN DE KEUKENTAFEL

“Wie niet volgens zijn principes leeft, heeft er geen. Voor mijzelf zijn

dat oprechtheid, rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Daar

past uiteraard onze onderneming bij. Wij willen de financiële sector

transformeren tot een duurzame, inclusieve en transparante sector,

dienstbaar aan de samenleving. We gaan voor marktleiderschap.

Juist als je wat wilt veranderen, dan moet je de wil hebben te groeien,

omdat je alleen dan écht iets teweeg kunt brengen”, aldus Tom

van der Lubbe, een van de oprichters van Viisi Hypotheken.

Denk groot, blijf

bescheiden

TEKST WILLEM VREESWIJK | BEELD MARIO BERTOLINI

De keukentafel van Tom van

der Lubbe (53) staat al jaren

in het Zwitserse Zürich,

waar hij woont samen met

zijn vrouw en hun twee jonge

kinderen. “Oprechtheid,

rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid

zijn principes die ik van huis uit

heb meegekregen en die ik ook graag

onze kinderen mee zou willen meegeven.

Kernboodschap thuis was: leef

volgens je waarden, blijf trouw aan je

waarden. Je kunt van alles bereiken in

je leven, maar mocht je succes hebben,

besef dan dat je verantwoordelijkheid

alleen maar groter is geworden. Niet

het eigen belang, maar het algemeen

belang staat voorop.”

Tom, opgegroeid in het Haagse Bezuidenhout,

is de oudste van drie zonen

van een Katholieke Nederlandse

vader en een Protestantse Duitse moeder.

Hij bezocht het Aloysius College,

een Jezuïtencollege, studeerde geschiedenis

en rechten in Leiden, ook al vond

zijn vader, dat hij beter economie had

kunnen studeren.

VORMING

Toen Tom twintig was, kreeg hij kanker,

met slechts zo’n twintig procent

overlevingskans. Hij liep een deel van

zijn studietijd met een kaal hoofd rond

en genas uiteindelijk. “Kanker was uiteindelijk

het beste dat me had kunnen

overkomen. Het heeft me honderd procent

gevormd. Ik weet als geen ander

dat het leven eindig is, dat je het leven

iedere dag moet leven, dat je je niet

moet verliezen in futiliteiten, drogredenen

of trivialiteiten. Voor mij begint

iedere ochtend het leven opnieuw.

Tom woont al sinds 1991 in het buitenland.

Hij studeerde onder meer aan

“PURPOSE EN

COMMERCIE GAAN

HONDERD PROCENT SAMEN”

het Sciences Po in Parijs en aan de Freie

Universität in Berlijn om diplomaat te

worden. “Het is maar goed dat ik dit

niet heb doorgezet, want erg diplomatiek

ben ik niet.”

Na een kortstondig avontuur bij

McKinsey werd hij financieel planner

bij MLP, een Duits beursgenoteerd bedrijf.

Omdat ik op een bepaald moment

gevraagd werd de Zwitserse dochterondernemingen

te leiden ben ik in Zwitserland

beland. Kort daarna werd ik

echter naar Nederland gestuurd om de

Nederlandse tak opnieuw op te zetten,

maar ik ben in Zwitserland blijven wonen.

In 2010 hebben we Viisi opgericht,

eigenlijk heel simpel omdat MLP alle

dochterondernemingen sloot en wij

geen werk meer hadden. We besloten

het maar eens op eigen kracht te gaan

proberen. Maar dan wel volgens onze

eigen visie.”

PURPOSE

Tom is van mening dat managers, bestuurders

en directieleden veel meer

hebben aan filosofie- en geschiedenis-

HERFST 2021 NFM | 7


AAN DE KEUKENTAFEL

boeken dan aan managementboeken.

“De vraag is altijd: wie ben je en waarom

doe je wat je doet en wat draag je

bij? Die antwoorden vind je maar beperkt

in managementboeken.”

OVERPEINZINGEN

Tom noemt Overpeinzingen van Marcus

Aurelius, de laatste van de Vijf Goede

Keizers van het Romeinse Rijk en algemeen

beschouwd als een toonbeeld van

een rechtvaardig en menselijk heerser.

“Dit boek heb ik pas op latere leeftijd

leren kennen. Het grappige is dat het

boek altijd op het nachtkastje van mijn

naar Nederland geëmigreerde Duitse

grootvader lag, die een echte Hanseatische

humanist was”

“Mijn grootvader was weliswaar

ook koopman, maar had als autodidact

ook een biografie over Willem van

Oranje geschreven, zichzelf Grieks en

Latijn bijgebracht. Als hij hoorde dat

op school de Eerste Wereldoorlog werd

behandeld, dan drukte hij me Im Westen

Nichts Neues van Erich Maria Remarque

in de hand. Bildung was belangrijker

dan geld.”

“Volgens Milton Friedman is de purpose

van business business. Volgens mij

is de purpose van business echter purpose.

Ik adviseer ceo’s en managers dan

ook het werk van Holocaust-overlevenden

als Viktor Frankl of Primo Levi te

lezen.”

Levi schreef zijn ervaringen in

Auschwitz direct na de oorlog op in Is

dit een mens. In het vervolg Het respijt beschrijft

hij zijn zes maanden durende

terugreis naar Turijn en hoe zijn verhalen

over het vernietigingskamp in zijn

stad niet werden geloofd. Ook noemt

Tom het boek De zin van het bestaan van

Victor Frankl, grondlegger van de logotherapie,

die eveneens – als enige van

zijn familie – de Holocaust overleefde.

In dit boek schetst hij niet alleen zijn

ervaringen als gevangene in een concentratiekamp,

maar beschrijft hij ook

zijn psychotherapeutische methode

voor het vinden van bedoeling van het

leven in alle levensomstandigheden en

daarmee een reden om verder te leven.

“ALS JE GROEI EN GELD

ONETHISCH VINDT, ZUL JE

NOOIT HET ECHTE VERSCHIL

KUNNEN MAKEN”

“Er zijn zoveel indrukwekkende boeken

die een bredere en diepere blik op het

leven bieden en ons uit de waan van de

dag trekken.”

HOLACRACY

Viisi Hypotheken telt inmiddels bijna

zestig medewerkers en heeft meer dan

10.000 hypotheken begeleid. “We richten

ons vooral op jonge, hoogopgeleide

mensen, starters en doorstromers en

zijn de eerste financiële organisatie ter

wereld die het besturingsmodel Holacracy

heeft ingevoerd. We hebben de

ambitie om de financiële sector te verbeteren:

gericht op de lange termijn,

op duurzaamheid, op verantwoordelijkheid.

Daarbij zetten we onze medewerkers,

die we Viisionairs noemen, op

de eerste plek. We zijn een volledig zelfsturend

en transparant bedrijf.”

“In 2010, na de financiële crisis,

constateerden we dat de financiële sector

niet wezenlijk zou veranderen. De

sector liet het momentum voorbijgaan.

Het eigen belang bleef leidend. Volgens

mij werken er geen slechte mensen in

de financiële sector, maar is er de onmacht

om het systeem en het eigen gedrag

te veranderen. Het lijkt wel of iedereen

wacht op overheidsingrijpen.

Neem het provisieverbod. De sector

verzette zich hier jaren met hand en

tand tegen, terwijl een provisieverbod

in wezen beter is voor de klant en uiteindelijk

ook beter voor de sector zelf.

Waarom wil je als adviessector niet af

van het imago van zakkenvullers? Natuurlijk

moet je met zijn allen door de

pijn heen, maar principes doen nu eenmaal

pijn. Wie zich losmaakt van zijn

eigen belang en kijkt naar het grotere

geheel kan in feite niet tegen een provisieverbod

zijn. Het is dat het ministerie

van Financiën het afdwingt anders zou

zo’n verbod er nog niet gekomen zijn.

Het zoveelste bewijs dat zelfregulering

niet werkt.”

Het kan en moet dus anders is het

uitgangspunt van Viisi. “We willen

marktleider worden. Alleen als marktleider

kunnen we de financiële sector

daadwerkelijk veranderen. Als je echte

invloed wilt hebben, zul je ook geld-

Aan de keukentafel

De financiële sector is people’s business,

zo luidt het cliché. Maar wie

zijn de mensen die in de financiële

sector werken? Wat houdt hen bezig,

wat drijft hen, waar lopen ze

echt warm voor en wat willen ze

de sector meegeven? Door financieel

dienstverleners aan hun eigen

keukentafel aan het woord te laten

over wat hun echt bezighoudt wil

de stichting New Financial Forum

de financiële sector een menselijk

gezicht geven.

Eerdere keukentafelgesprekken

waren er onder meer met Maarten

Edixhoven van Aegon (lente 2018),

Sjoerd Laarberg van Allianz (zomer

2018), Geert Bouwmeester van de

Goudse (herfst 2018), Boudewijn van

Uden van ASR (winter 2018), Marguerite

Soeteman-Reijnen van Aon

(lente 2019), Ingrid Visscher van de

Vereende (zomer 2019), Antoinette

Kalkman van Nationale Waarborg

(herfst 2019), Carla Muters van NHG

(winter 2019). Femke Bakker van Turien

& Co./AnsvarIdéa (lente 2020),

Faisal Setoe van HDI Global Specialty

(zomer 2020), Natasja Naron

van Gabriël Financiële Bescherming

(herfst 2020), Amba Zeggen van Risk

& Governance (winter 2020), Indra

Frishert van Dazure (lente 2021) en

Kees Klomp (zomer 2021).

8 | NFM HERFST 2021


AAN DE KEUKENTAFEL

“WE HEBBEN ALLEMAAL ALS

BURGERS DE PLICHT OM

VERANTWOORDELIJKHEID

TE NEMEN”

verstrekker moeten worden. Nu is het

niet duidelijk waar het geld vandaan

komt en waar de hypotheken nadat ze

verstrekt zijn naartoe gaan. Dus wat

dat betreft ben je je Purpose verplicht

te groeien om die transparantie af te

dwingen. Dit is een gemiste kans van

Triodos Bank. Uiteraard ben ik een fan

van hun missie, maar in feite had de

Triodos die inmiddels meer dan vijftig

jaar bestaat wat mij betreft inmiddels

wel de grootste bank van Nederland

moeten zijn, gezien de ernstige situatie

waarin de wereld zich verkeert. Dat

gebrek aan ambitie vind ik persoonlijk

een gemiste kans. En ook in de huidige

crisis zie ik geen politieke uitspraken,

de crisis wordt niet als kans benut.

Nu kun je de steun aan KLM aan voorwaarden

koppelen, de rol van Schiphol

ter debat stellen etc.. Als je dat nu niet

doet, wanneer dan wel?”

UITZOOMEN

Voor Tom is het belangrijk uit te zoomen,

juist omdat we ons in Nederland

zo snel in details verliezen. “Wie naar

dat grotere plaatje kijkt, ziet meteen

de bijzondere positie van Nederland

in continentaal Europa, maar we volgen

anders dan Duitsland en Frankrijk

haast blind de dogma’s van het aandeelhouderskapitalisme.

Denk bijvoorbeeld

maar aan de framing van Nederland

als ‘de BV Nederland’. Maar denk

ook aan het voortdurend centraal stellen

en beschermen van multinationals.

Het is dan goed om uit te zoomen en te

zien wat er echt gaande is. Denk aan het

pointillisme, een stroming in de schilderkunst.

Wie alleen de afzonderlijke

stippen bestudeert, ziet niet dat die stippen

gezamenlijk een tafereel vormen.”

“Het continentaal Europese denken,

het zogenaamde Rijnlandse model

gaat veel meer uit van de lange termijn

en de belangen van alle stakeholders.

Met de Sustainable Development

Goals is deze manier van denken, het

grote maatschappelijke plaatje, weer

terug. Het gaat echter niet van harte,

het lijkt vooral een moetje. De rechter

moet er immers aan te pas komen om

multinationals een andere koers te laten

varen.”

Volgens Tom heeft het aandeelhouderskapitalisme

zijn langste tijd gehad.

“Er zijn geen statistieken, wetenschappelijke

onderbouwingen dat het aandeelhouderskapitalisme

beter is voor

het macro-economisch perspectief, de

globale problemen zoals klimaat en

het verlies van de biodiversiteit dwingen

ons juist afscheid te nemen van het

kortetermijndenken. Er zou in Nederland

veel meer gedebatteerd moeten

worden over vraagstukken, als: leidt

HERFST 2021 NFM | 9


AAN DE KEUKENTAFEL

meer marktwerking tot een betere economie

en een betere samenleving, leiden

lagere belastingen tot een hogere

economische groei, leidt kortetermijndenken

tot hogere (beleggings)rendementen?

Al deze stokpaardjes van het

zogenaamde neo-liberalisme zijn met

‘nee’ te beantwoorden, ook vanuit wetenschappelijke

hoek. Waarom houden

we in Nederland dan toch koortsachtig

vast aan het dogma van het op de korte

termijn gerichte aandeelhouderskapitalisme?

Het zou veel logischer zijn om

als Nederland weer meer aan te sluiten

bij het Europese, op de lange termijn

gerichte, Rijnlandse model.”

Tom noemt twee recente voorbeelden.

“Wie liberaal geschoold is, kiest

voor een level playing field. Dus niet 1,8

miljard euro aan belastingvoordeel geven

aan Booking.com, maar wel dat geld

geven aan NLgroeit of Techleap.nl. Ook

zou je als echte liberaal ervoor zorgen

dat KLM, in ruil voor financieel support,

op zijn minst gaat stoppen met korte afstandsvluchten

en daadwerkelijk zou

gaan bijdragen aan verduurzaming.”

FINANCIËLE SECTOR

Ook in de financiële sector ziet Tom

misstanden die ingaan tegen het Rijnlandse

model. “Neem de hypotheekrenteaftrek.

Dit druist in tegen het progressieve

belastingstelsel, wat een liberaal

principe is.”

De ‘jubelton’ noemt Tom het meest

extreme voorbeeld. “De helft van de

starters op de woningmarkt krijgt geld

van hun ouders om een woning te kopen.

Dus de mensen die al een voorsprong

hebben, geef je een extra fiscaal

voordeel om geld aan hun kinderen

over te kunnen maken. Ook dit druist

in tegen het liberaal gedachtegoed.”

Dan de studiefinanciering. “Het

leenstelsel gaat in tegen de sociale mobiliteit.

Vanuit het liberalisme, dat een

reactie was op de aristocratische samenleving,

is het streven naar gelijke

kansen een wezenlijk doel.”

Tom hamert er op dat uitzoomen

noodzakelijk is. “Wil je dat niemand

het meer begrijpt dan zoom je juist in

“WIL JE DAT NIEMAND HET

MEER BEGRIJPT DAN ZOOM

JE JUIST IN OP DETAILS”

op details. Dan ga je het hebben over

fiscale bijtellingen en welk gedeelte

wel en welk gedeelte niet geregistreerd

is bij de BKR. Dan ziet niemand meer

waar het echt over gaat. Dan heb je het

ook niet meer over principes, normen

en waarden. Dan telt alleen nog het belang

van het individu, dat volledig losstaat

van het geheel. John F. Kennedy citeerde

graag Dante: ‘The hottest places

in hell are reserved for those who, in a

period of moral crisis, maintain their

neutrality.’ Het is dus een morele plicht

juist wel wat te zeggen over Booking.

com, over Shell en over de Rutte-doctrine.

We hebben allemaal als burgers

de plicht om verantwoordelijkheid te

nemen. Voor elkaar, ten opzichte van

onze geschiedenis en voor de toekomstige

generaties. Albert Camus zei dat

we ons Sisyphos als een gelukkig mens

moeten voorstellen. Daar denk ik dan

maar af en toe aan als ik iedere dag

weer opnieuw met een glimlach mijn

rotsblok de berg op duw.” n

10 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

WILLEM SCHRAMADE:

“HEBBEN WE HET LEF OM HEILIGE

HUISJES BEARGUMENTEERD BIJ

HET GROFVUIL TE ZETTEN?”

12 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

– e s s a y –

Duurzaam kapitalisme

en de rol van de

financieel professional

Dit artikel vat mijn boek Duurzaam Kapitalisme kort samen en geeft daarnaast handvatten

voor de financieel professional die met brede waarde aan de slag wil.

TEKST WILLEM SCHRAMADE

Het is hoog tijd voor systeemverandering. De roofbouw

op de planeet blijft doorgaan en is zodanig

groot dat ecologische en maatschappelijke rampen

steeds frequenter en waarschijnlijker worden.

Daarmee ondergraven we de toekomst van

onze samenlevingen. Dat maakt het ecologisch

probleem ook een financieel probleem. Maar doordat klimaatverandering

niet in onze financiële modellen zit, doen

we in feite alsof ze niet bestaat.

Zekerheid hebben we niet. De Zweedse hoogleraar Johan

Rockström, hoofdauteur van het baanbrekende artikel Planetary

Boundaries: Exploring the Safe Operating Space for Humanity

uit 2009 over planetaire grenzen, ontkent de onzekerheden

allerminst. In een interview in NRC Handelsblad van 22 juni

2020 zegt hij: “Natuurlijk zijn er onzekerheden. Daarom werken

we met het voorzorgsprincipe. Door niet de grens op te

zoeken, blijven we uit de buurt van het moment waarop we

de controle verliezen. Binnen de grenzen is er een grote kans

dat de ijsmassa op Groenland niet onomkeerbaar smelt, dat

de golfstroom niet onomkeerbaar verandert, dat toekomstige

generaties niet onomkeerbaar worden opgescheept met meer

dan twee meter zeespiegelstijging.”

Maar hoe blijven we binnen de grenzen? Hoe schoppen

we de heilige huisjes omver en vervangen we ze door betere

alternatieven? Daarvoor zullen we goed in kaart moeten

brengen welke structuren in het huidige systeem ons de verkeerde

kant op sturen, en hoe we die in de juiste richting kunnen

zetten. Dat maakt een geïntegreerd perspectief op financiën

en duurzaamheid cruciaal.

GEÏNTEGREERD PERSPECTIEF

Wat opvalt in de quote van Rockström, is het gebruik van de

term ‘voorzorgsprincipe’. Dat zal de financieel georiënteerde

lezer bekend in de oren klinken. Zoals we het voorzorgsprincipe

toepassen op onze financiën, zo zouden we het ook voor

ons natuurlijk kapitaal moeten aanwenden. Dat vereist een

fundamentele hervorming van de maatschappij. Rockström

erkent in datzelfde NRC-interview dat wetenschappers dat onvoldoende

hebben duidelijk gemaakt: “Twintig jaar geleden

werd klimaatverandering een onderwerp voor milieuministers.

Dat hadden we nooit mogen accepteren. Klimaatverandering

hoort op de agenda van premiers en ministers van Financiën.

Milieuministers hebben veel te weinig invloed. Ze

leggen hun besluiten voor aan ministers van Financiën en die

zeggen: zeker, klimaat is heel belangrijk, maar nu zijn andere

zaken net iets belangrijker.” Om voortgang te boeken, moeten

we met een financiële bril naar duurzaamheid kijken, en

met een duurzaamheidsbril naar financiën – en uiteindelijk

beide zaken geïntegreerd beoordelen.

De kern is een andere blik op waarde: voorbij louter financiële

waarde (F) naar brede waarde, die naast financiële waarde

ook sociale (S) en ecologische waarde (E) omvat. Daartoe

HERFST 2021 NFM | 13


PURPOSE IN PRAKTIJK

introduceer ik in Duurzaam Kapitalisme het waardevenster.

Dat maakt brede waarde expliciet: door activiteiten zowel op

hun financiële als op hun niet-financiële waarde te beoordelen,

wordt veel duidelijker welke activiteiten wel en welke

niet gewenst zijn. Dat helpt ons om betere keuzes te maken.

dat gericht is op brede waardecreatie, op alle soorten kapitaal.

Een bedrijf maximaliseert niet zijn winst, maar balanceert

de kapitalen: S+E+F.

Figuur 1. Brede waarde

Tabel 1. Waardevenster

Het is mogelijk en noodzakelijk: we kunnen tot aanzienlijk

betere maatschappelijke resultaten komen door sociale en

ecologische waarde zichtbaarder te maken in informatiestromen,

prikkels en besluitvorming. Dat is de centrale stelling

van het boek. Het principe is simpel, maar de uitwerking is

complex – want het moet gebeuren in een veelheid aan structuren.

En het grootste struikelblok zijn wijzelf.

WAT IS HET?

Duurzaam kapitalisme dient de sterke punten van kapitalisme

te behouden, zoals innovatie, autonomie en de efficiëntie

van prijssignalen. Maar dan met een prijssignaal dat dichter

bij echte waarde ligt; zonder het verslavende en verspillende

consumentisme; met veel minder sturing op korte termijn financieel

rendement; en meer zicht en sturing op sociale en

ecologische waarde. Duurzaam kapitalisme is een systeem

Duurzaam kapitalisme is mogelijk, maar of we de transitie

echt gaan maken hangt van onszelf af. Hebben we voldoende

lef om oude structuren te doorbreken en betere te omarmen?

Echt lef: niet de bravoure van de opportunist die onuitvoerbare

dingen roept, maar het lef om gestaag alle nodige

stappen te blijven zetten, ook als ze moeilijk liggen; om de

heilige huisjes beargumenteerd bij het grofvuil te zetten. Dat

vraagt ook om een grote mate van eerlijkheid: een eerlijke benadering

van de stand van zaken, eerlijke prijzen en eerlijke

uitkomsten. Eerlijkheid betekent ook: dingen van meerdere

kanten bekijken, oog hebben voor nuance. Ray Dalio, de oprichter

van hedgefonds Bridgewater, gaat in zijn boek Principles

nog een stap verder: volgens hem is radicale eerlijkheid

naar jezelf en je omgeving de sleutel tot succes in werk en leven.

Die eerlijkheid is hard nodig, want vooralsnog wijst men

vooral naar de ander, terwijl we allemaal medeverantwoordelijk

zijn en allemaal wat kunnen doen.

HOE WERKT HET?

De eerste hoofstukken van het boek analyseren wat er mis is

met de huidige aansturing van bedrijven, de financiële sec-

Figuur 2. Naar een beter model

dan stakeholders- of aandeelhouderswaarde

Bron: gebaseerd op het boek ‘Long

Term Societal Value Creation’ van

Schramade & Schoenmaker, 2020)

14 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

tor en overheden. Alle drie worden ze gefrustreerd door een

te nauwe blik op waarde. Terwijl de financiële waarde wel

goed gemeten en gerapporteerd wordt, blijven sociale en ecologische

waarde grotendeels onzichtbaar. De huidige structuren

zijn er niet op berekend. Het is dan ook geen verrassing

dat die typen waarde daardoor een lage prioriteit krijgen en

niet goed beheerd worden. Dat levert die tegenvallende maatschappelijke

uitkomsten op.

In het tweede deel van het boek gaan we naar oplossingen.

Onze blik op waarde schiet nu nog tekort, maar kan wel

degelijk verbreed worden. Mensen vinden duurzame oplossingen

vaak te duur, maar zien daarbij verborgen waarde over

het hoofd. Prijs is niet gelijk aan waarde. Voor de beste langetermijnkeuzes

moeten we het brede waardebegrip centraal

stellen, dus niet alleen financieel, maar ook sociaal en ecologisch

(figuur 1).

De daaropvolgende hoofstukken passen die bredere blik op

waarde toe en laten zien hoe bedrijven, de financiële sector

en overheden op brede waarde kunnen sturen. Dat betekent

dat bedrijven brede waarde gaan meten en rapporteren wat

een stevige verbetering in de prikkels en informatiestormen

over S (sociaal) en E (ecologisch) vereist. Bedrijven balanceren

de verschillende typen kapitaal, waarbij ze prioriteit geven

aan de typen waarop ze waarde vernietigend zijn; en de missie

als richtsnoer hebben: als je bestaat om de gezondheid

van mensen te verbeteren, dan zal S een zwaarder gewicht

krijgen dan E of F.

Figuur 3. Vijf actierichtingen voor bedrijven

Idealiter betalen bedrijven echte prijzen of belastingen over

hun negatieve externaliteiten (de kosten die ze wel veroorzaken,

maar niet dragen), zodat het vaker ook financieel gaat

lonen om goed te presteren op S en E. Daarvoor is verankering

in instituties nodig, wat inhoudt dat ook vanuit het belastingsysteem,

het ondernemingsrecht, het onderwijs, etc.

de prikkels komen om op brede waarde te sturen in plaats

van korte termijn aandeelhouderswaarde.

Figuur 4. Verankering in instituties

Het derde deel van het boek richt zich op het realiseren van

de oplossingen, en wat de lezer daaraan kan bijdragen. Belangrijk

onderwerp is transities: als we weten dat we brede

waarde willen creëren, hoe zorgen we er dan voor dat we het

ook echt gaan doen? Hoe gaan we er komen? Bestaande structuren

sputteren tegen en niet alle oplossingen zullen het

even goed doen. Hoe werken transities? Het zijn geen lineaire

processen, maar ze kennen wel een zekere logica. Uit een positieve

toekomstvisie kunnen we afleiden welke stappen nu al

genomen kunnen worden.

Vervolgens komen voorbeelden van nieuwe modellen en

experimenten aan bod die cruciaal zijn in transities. Vaak

worden die opgezet buiten het systeem: niet door overheden

of grote bedrijven, maar door burgers en sociaal ondernemers.

Het betreft meestal lokale samenwerking waarin particulieren

de gaten opvullen die bedrijven, financiële sector en

overheden laten vallen.

Aan de orde komt vervolgens hoe individuen de brede

blik op waarde kunnen toepassen in hun eigen activiteiten

en financiële beslissingen. Als individu kun je je eigen footprint

terugbrengen, vaak ten gunste van je eigen portemonnee.

Daarnaast kun je invloed uitoefenen op het gedrag van

anderen, juist vanwege de gevolgen voor hun portemonnee –

bijvoorbeeld in de rol van investeerder. De verandering moet

uiteindelijk ook van onderaf komen. Tenslotte keren we terug

naar het systeemniveau en hoe het gaat lukken: echt sturen

op brede waardecreatie.

WAT KAN DE FINANCIEEL PROFESSIONAL DOEN?

In de overgang naar een duurzamere vorm van kapitalisme

speelt de financieel professional een cruciale rol: hij of zijn

weet hoe informatiestromen werken, hoe ze te analyseren en

te verspreiden. Dat alles moet voor de E en S informatiestromen

net zo grondig gaan gebeuren als nu voor financiële informatiestromen.

De CFO en de financiële functie zijn ideaal

“DUURZAAM KAPITALISME IS MOGELIJK,

MAAR OF WE DE TRANSITIE ECHT GAAN

MAKEN HANGT VAN ONSZELF AF”

HERFST 2021 NFM | 15


PURPOSE IN PRAKTIJK

gepositioneerd om deze rol op zich te nemen. Zij kunnen E

en S in hun werk integreren en zo E en S zichtbaar maken.

Op E en S kan net zo goed gebudgetteerd worden als op F.

Maar daar moet de informatie-infrastructuur dan wel op ingericht

worden. Dat is een verantwoordelijkheid die de CFO

deelt met alle financieel professionals in zijn of haar organisatie.

Want zelfs in de meest specialistische en verkokerde rollen

hebben mensen relaties en inzichten waarmee zij invloed

kunnen uitoefenen. Ze zullen ook wel moeten: het Shell-vonnis

laat zien dat de kosten die bedrijven afwentelen op de samenleving

door de rechter niet langer aanvaardbaar worden

geacht. Dat dwingt de CFO in een nieuwe rol, met een veel

bredere taakopvatting.

Het werk van Impact Institute laat zien dat het meten van

brede ondernemingswaarde goed mogelijk is. Maar er dient

nog veel te gebeuren voordat het net zo grondig wordt toegepast

als de meting van financiële waarde. Pas als veel meer

ondernemingen het invoeren over langere tijd, ontstaan goede

maatstaven voor vergelijking. Was de brede waardecreatie

(of -vernietiging) van Air France-in 2019 beter dan in 2018 of

2017? En beter dan die van Lufthansa of Ryanair? Wat verklaart

de verschillen?

Dat vraagt ook om standaardisatie. Impact Institute werkt

daar hard aan en bracht in 2019 de eerste versie van het

Framework for Impact Statements (FIS) uit. Ze beschouwen FIS als

hun eerste bijdrage aan een algemeen aanvaarde norm voor

het maken van impact statements. FIS probeert de vragen te

beantwoorden die de mensen van Impact Institute in de praktijk

voortdurend tegenkomen, zoals: hoe stuur je een organisatie

op impact en brede waarde? En hoe communiceer je die

naar aandeelhouders, stakeholders en de markt?

UITDAGING

Artikelen in het New Financial Magazine gaan doorgaans

meer over zingeving dan dit verhaal over duurzaam kapitalisme.

Wellicht is het voor veel lezers dan ook te droog, te

weinig inspirerend en lijkt het teveel op het bestaande. Maar

dat is juist de bedoeling. Het realiseren van een beter systeem

is vooral een gedragsuitdaging. En om dingen te veranderen

moet je aansluiten op de mainstream, op de methoden en het

taalgebruik van finance en management. Het moet de grote

“OM DINGEN TE VERANDEREN MOET JE

AANSLUITEN OP DE MAINSTREAM, OP DE

METHODEN EN HET TAALGEBRUIK VAN

FINANCE EN MANAGEMENT”

meerderheid duidelijk worden dat sturing op brede waarde

mogelijk en noodzakelijk is. En we moeten mensen handelingsperspectief

bieden. Onze projecten zijn daarop gericht:

het bouwen van een tool die klimaatrisico voor banken in

kaart brengt; en een boek over investeringsbeslissingen binnen

planetaire grenzen. Wat gaat u doen? n

WILLEM SCHRAMADE

Dr. Willem Schramade is onafhankelijk adviseur en onderzoeker

in duurzame financiering en ondernemingswaardering,

met twintig jaar ervaring in de financiële

wereld. Via zijn Sustainable Finance Factory adviseert hij

financiële instellingen, maar ook overheden en internationale

instellingen zoals OECD en WBCSD, en is hij betrokken

bij verschillende impact

startups. Hij publiceerde

over duurzame financiering

en doceert duurzame financiering

aan de Erasmus Universiteit.

Zijn academisch tekstboek

Principles of Sustainable Finance

(met prof. Dirk Schoenmaker)

verscheen in december 2018 bij

Oxford University Press. In november

2020 verscheen bij Bertram

+ de Leeuw Uitgevers zijn

boek Duurzaam kapitalisme.

16 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

PAULINE HINCHION:

“DUIZENDEN NIEUWE BANEN

IN DE WELZIJNSECONOMIE.”

18 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

Op initiatief van de Schotse premier Nicola Sturgeon werd in 2018 vanuit

de overheid Scottish Communities Finance (SCF) opgericht dat burgers,

lokale gemeenschappen en (sociale) ondernemingen helpt een

socialere en duurzamere samenleving op te bouwen. SCF-oprichter

Pauline Hinchion: “Waar het financieel-economisch systeem niet meer

werkt, zijn alternatieve financieringsvormen nodig. Gewone mensen

spelen hierbij de sleutelrol en wij als SCF zijn hun bondgenoot.”

De geheimen van de Schotse welzijnseconomie

De opmars van de

lokale geldschieter

TEKST IVO VALKENBURG | BEELD JAAP HIDDINGA

De Schotse overheid wil, net

als Nieuw-Zeeland, Finland,

IJsland en Wales, de economische

vooruitgang niet

langer meten in louter geld

– zoals de meeste landen

dat nu doen met het BNP – maar wil

alle factoren laten meewegen die leiden

tot welzijn voor iedereen. Welzijn

is dan ook expliciet onderdeel van het

regeringsbeleid. Toeval of niet, maar

de genoemde landen hebben niet alleen

hun ongerepte natuur met elkaar

gemeen, maar ook het vrouwelijk leiderschap.

“Overal in Schotland doen gemeenschappen

hun best hun regio aantrekkelijker,

veerkrachtiger en levendiger te

maken”, zegt Hinchion. “Samen organiseren

ze festivals en zorgen ze ervoor

dat lokale theaters en bioscopen open

kunnen blijven, ook als de economie tegenzit.

Stads- en dorpskernen worden

nieuw leven ingeblazen door als gemeenschap

eigenaar te worden van lokale

pubs en winkels. Ook exploiteren

gemeenschappen centra op het gebied

van gezondheid en sociale zorg. Hoewel

de wil er is, worden de ambities vaak in

de kiem gesmoord omdat ze geen toegang

krijgen tot financiële middelen.

Daar komen wij in beeld. Als SCF willen

wij een bondgenoot zijn voor mensen

die duurzaam en sociaal willen investeren

in hun lokale economie.”

Noodzakelijk volgens Hinchion.

Ook in Schotland zijn achtergestelde

gebieden waar buurten verpauperen,

waar veel leegstand is en waar het sociale

leven te wensen overlaat. De financiële

sector biedt hier geen oplossing,

reikt niet de helpende hand. Ook

het onvoorwaardelijke geloof in het

vrije marktdenken, dat lange tijd is omarmd,

is hier mede verantwoordelijk

voor. Hoogste tijd voor initiatieven die

wél bijdragen aan het welzijn van lokale

gemeenschappen.”

GELD EN ETHIEK

“Als je een duurzame, inclusieve en betekenisvolle

samenleving wilt bevorderen,

moet je uiteraard ook naar het financiële

aspect kijken”, zegt Hinchion.

“Geld is intrinsiek neutraal. De grootste

spelers in de financiële sector gaan er

evenwel allesbehalve neutraal mee om.

Mijn eerste baan was voor een dochteronderneming

van Barings Bank waar

één man de vrijheid kreeg om zodanig

te kunnen speculeren dat de bank

failliet ging. Dit is maar één voorbeeld,

maar het geeft wel de kern aan. Financiële

spelers geven niets om het welzijn

van de mens of de kwaliteit van het leven.

Nog belangrijker is het achterliggende

systeem. In het wereldwijde casino

dat financiële instellingen met elkaar

hebben gecreëerd, wordt met niet

bestaand geld gespeculeerd om steeds

meer niet bestaand geld binnen te halen,

terwijl er niet of nauwelijks wordt

geïnvesteerd in de reële economie. De

HERFST 2021 NFM | 19


PURPOSE IN PRAKTIJK

Linlithgow Palace in Linlithgow. Ooit residentie

van de koningen van Schotland, nu bezienswaardigheid

van een stadje dat volledig

energieneutraal wil worden.

negatieve gevolgen zijn maar al te duidelijk:

armoede, klimaatverandering

en vernietiging van de planeet.”

“Als we vandaag de dag ergens behoefte

aan hebben is het een financiële

sector die wel geankerd is in de reële

economie en die daadwerkelijk helpt

met het aanpakken van de klimaatuitdagingen

en sociale misstanden. Juist de

financiële sector zou intrinsiek betrokken

moeten zijn bij het tot stand brengen

van een samenleving die solidariteit

en vertrouwen bevordert, zodat ook

onze kinderen en kleinkinderen kwaliteit

van leven kunnen gaan ervaren.”

“HOOGSTE TIJD VOOR INITIATIEVEN DIE WÉL BIJDRAGEN

AAN HET WELZIJN VAN LOKALE GEMEENSCHAPPEN”

FINANCIËLE INNOVATIE

“Soms is het leerzaam om eerst maar

eens terug te kijken voor je verder gaat.

Schotland heeft veel financiële innovaties

tot stand gebracht die allemaal gericht

waren op het helpen van de ‘gewone’

mens. Het sociale karakter van

de financiële sector zit ons in de genen.

De bezorgdheid over het financieel niet

rond kunnen komen van vrouwen en

kinderen na het overlijden van de kostwinner,

bracht twee dominees in 1744

zover om de allereerste levensverzekeraar

op te richten. Dat ging niet om

winst maken, niet om hoge salarissen,

niet om de beurskoers, maar om het

welzijn van de nabestaanden. Zij wilden

voorkomen dat gezinnen letterlijk

in armoede ten onder zouden gaan.”

Ook noemt Hinchion de oprichting

van de eerste onderlinge spaarbank in

1810 door Henry Duncan. “Bedoeld om

mensen met weinig geld te helpen een

klein beetje opzij te leggen voor later.

Het was de eerste in een reeks van coöperatieve

spaargroepen. En zo kent onze

geschiedenis veel meer voorbeelden.”

“Als we tegenwoordig vanuit oprechte

kernwaarden werken, noemen we dat

sociaal ondernemen. Schotland behoort

wereldwijd tot de pioniers in de ontwikkeling

van sociale ondernemingen. Ondernemingen

die primair werken vanuit

een maatschappelijke visie (impact

first). Waar men transparant en fair wil

zijn en waar beleid en strategie gezamenlijk

tot stand komt. Sociale ondernemingen

zijn nog altijd actief in bijna

elke lokale gemeenschap in Schotland

en in alle sectoren van de economie.

Deze ondernemingen staan midden in

de gemeenschap en volledig in verbinding

met de natuur en zijn de sleutel

om tot meer welzijn te komen voor iedereen.

Zij staan momenteel echter onder

druk. Vandaar de noodzaak om deze

ondernemingen te ondersteunen.”

LICHTPUNTJES

Ook Schotland is volgens Hinchion in

grote mate geraakt door een financiële

sector die in ernstige mate vooral het

eigen belang diende. “Bovendien ligt

de lange periode van ernstige bezuinigingen

van na de financiële crisis nog

maar net achter ons en weten we de

daadwerkelijke impact nog niet van de

coronacrisis. De impact op bepaalde regio’s

is enorm.”

Toch zijn er ook lichtpuntjes. “Ik

zie nieuwe economische modellen uit

de as van de oude financieel-economische

systemen rijzen. Eén daarvan is

bijvoorbeeld de opkomst van de ‘burger-investeerder’.

Mensen die collectief

kleine geldbedragen investeren om lokale

vraagstukken op te lossen en de

leefomgeving te verbeteren. Dat geld

wordt uitgeleend aan lokale winkels of

gebruikt om een ​lokaal gebouw aan te

schaffen dat leegstaat of een doorn in

het oog van de gemeenschap is, terwijl

het voor allerlei sociale activiteiten zou

kunnen worden gebruikt. Citizen investors

investeren in lokale gemeenschappen

door via ons obligaties of -aandelen

te kopen, wat al kan vanaf een bedrag

20 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

van 20 pond. In ruil daarvoor krijgen ze

op termijn niet alleen hun geld terug,

maar is het financieel rendement vaak

hoger dan dat ze bij een bank kunnen

krijgen. Belangrijk is uiteraard ook het

sociale rendement. Zij maken een prettiger

woonomgeving mogelijk waarin

mensen hechter met elkaar zijn verbonden.

Op die manier ervaren mensen

een hele andere functie van geld.”

COMMUNITY BENEFIT SOCIETY

SCF, dat wordt gefinancierd door de

Schotse overheid, staat volledig onder

controle van de financiële toezichthouder.

De sociale onderneming, de lokale

sportclub of een groep mensen die een

leeglopende winkelstraat wenst te vitaliseren,

neemt contact op met SCF om

een financieringscampagne te organiseren.

SCF toetst en begeleidt het businessplan

en de haalbaarheid van het

idee. Bij voldoende levensvatbaarheid

wordt via de website van SCF een campagne

gestart met het uitschrijven van

een serie obligaties.

SCF is het primaire aanspreekpunt

voor alles rondom de financiering. Alle

communicatie verloopt ook via SCF. De

projecthouders kennen de namen van

hun investeerders niet. Dit voorkomt

dat als zaken minder voorspoedig verlopen

dan gedacht, de onderlinge banden

in de gemeenschap niet worden

verstoord.

Zonnepanelen in Linlithgow.

“Wij hebben een coöperatieve lidmaatschapsstructuur

(één lid, één stem) en

uitgangspunt is dat al onze acties ten

gunste moeten komen aan de gemeenschap.

In Schotland kennen we de speciale

rechtsvorm Community Benefit Society,

die hier uitstekend bij past.”

“SCF is momenteel een van de zes

Community Development Finance Institutions

(CDFI’s) in Schotland en mag hierdoor

non-bancaire financieringen verstrekken

aan individuele mensen,

kleine bedrijven en gemeenschappen.

CDFI’s zijn in het Verenigd Koninkrijk

al langere tijd in opmars. In 2017 verdeelden

CDFI’s in totaal 235 miljoen

pond aan leningen aan 61.163 klanten

en 142 miljoen pond aan 363 sociale

ondernemingen, waardoor duizenden

banen werden gecreëerd en lokale gemeenschappen

opbloeiden.”

In Nederland bestaat hier nog geen

equivalent van. Je kunt hier uiteraard

wel gebruik maken van allerlei (commerciële)

platforms op het gebied van

crowdfunding en sharefunding, maar

géén van deze kent het totaalconcept,

zoals dat in Schotland bestaat en actief

wordt ondersteund door de overheid.”

PRAKTIJK

“In de kern draait het bij ons altijd om

breed gedragen ideeën in de samenleving.

Er moet werkelijk een behoefte

bestaan in de gemeenschap en er dient

PAULINE HINCHION

Pauline Hinchion is de directeur

van Scottish Communities Finance.

Daarvoor bekleedde ze verschillende

hogere functies zoals CEO van

het Community Recycling Network

Scotland en CEO van twee sociale

ondernemingen. Ze is één van de

oprichters van het Scottish Social

Investment Forum en een voormalig

panellid van het Community Climate

Fund: het Social Investment

Fund en het Increase Fund.

Pauline werkte vier jaar als bedrijfsadviseur

en interim manager

bij klanten variërend van de Schotse

overheid, gemeenteraden, NGO’s

en een breed scala aan sociale en

door de gemeenschap gedreven bedrijven

in heel Schotland. Pauline

heeft ook gewerkt in de financiële

sector en bij de overheid. Aan het

begin van haar loopbaan woonde

ze en werkte ze als freelance correspondent

voor Time Life Magazine te

Amsterdam.

sprake te zijn van een financieel duurzame

casus. Soms gaat het om iets dat

in een gemeenschap wegvalt, zoals een

clubgebouw of een lokale winkel, soms

gaat het om iets dat wordt gemist, zoals

een sportfaciliteit of een expositieruimte.

Ook kan het gaan om het uitgeven

van een dorpskrant of de verkoop van

lokale producten of diensten.”

Hinchion haalt onderzoek aan van

Move Your Money. Hieruit blijkt dat als

een bankfiliaal in een regio wordt gesloten

de leningcapaciteit met 104 procent

daalt. Gemiddeld gaat de leencapaciteit

er in een regio met zo’n 1,6

miljoen pond op achteruit. “Banken

onttrekken dus geld aan de regio. Maar

ook als banken wel aanwezig zijn in

een regio, neemt de leencapactiteit af.

De mogelijkheden om tijdelijk rood te

staan, zijn voor het mkb de afgelopen

jaren fors afgenomen.”

In Nederland is een vergelijkbare

trend waarneembaar. De Stichting MKB

HERFST 2021 NFM | 21


PURPOSE IN PRAKTIJK

Financiering verwacht dat vanaf 2023

het non-bancaire segment voor kleinzakelijke

financieringen groter is dan

het bancaire kanaal. Terwijl in Nederland

ter bescherming van kleine ondernemers

wordt gepleit voor ‘een goed

functionerende adviesmarkt’ en ‘adequate

zelfregulering’, laat Schotland

zien hoe het anders kan. Alternatieve

laagdrempelige en betrouwbare financieringsvormen

zorgen niet alleen voor

nieuwe banen en meer sociale samenhang

in lokale gemeenschappen, maar

weren ook gehaaide professionals met

euro-tekens in de ogen.

Het team van Glasgow Wood Recycling.

Ongerepte natuur als bestanddeel

van de welzijnseconomie.

LIN-LITH-GO-SOLAR

Een groep groene activisten uit Linlithgow,

een klein stadje niet te ver van

Edinburgh, maakte reeds tweemaal

gebruik van SCF. Neil Barnes, één van

de oprichters van de Linlithgow Development

Trust: “Onze droom is om dit stadje

energieneutraal te maken. Voor de

financiering van zonnepanelen op de

daken van lokale sportclubs hebben

we ondersteuning gevraagd van de lokale

bevolking. We vroegen hen om te

investeren in gemeenschapsobligaties

met een minimum inleg van 50 pond.

In ruil hiervoor krijgen investeerders

een rendement aangeboden dat beter

was dan van de bank. Tegelijkertijd helpen

ze LinLithgow CO2-neutraal te maken.

De benodigde financiering werd

in een tijdsbestek van een paar weken

opgehaald en inmiddels zijn er op vijf

verschillende locaties zonnepanelen

geïnstalleerd. De betrokken sportclubs

besparen 900 pond op hun elektriciteitskosten,

de gerealiseerde CO2-reductie

komt overeen met het bijna vier keer

rond de aarde rijden met een auto.”

Daarnaast kon Linlithgrow Development

Trust kleine subsidies geven aan

lokale vrijwilligersorganisaties, die het

gebruiken om de bloemversieringen

in het centrum op niveau te houden.

“We maken deel uit van een groeiend

netwerk van zo’n 300 Schotse gemeenschappen

die actief zijn met de installatie

van duurzame energiesystemen.

En in Europa zijn we onderdeel van circa

1.900 energie-coöperaties die met elkaar

1.250.000 miljoen burgers in beweging

hebben gebracht om ‘van onderop’

te werken aan de energie-transitie.”

OVERBRUGGINGSFONDS

SCF zette tevens gemeenschapsobligaties

in om kleine sociale ondernemingen

te voorzien in hun kredietbehoeften

tijdens de zware bezuinigingsrondes

na de crisis in 2008. Sociale ondernemingen

hadden moeite om toegang te

verkrijgen tot (betaalbare) microkredieten

voor de korte termijn. Lokale geldschieters

meldden zich spontaan aan

en ontvingen 2 procent rendement.

Hierdoor kwam een fonds beschikbaar

voor bedrijven op zoek naar laagdrempelig

krediet. Eén van de bedrijven was

het in 2007 opgerichte Glasgow Wood

Recycling, dat hout uit de vuilstort redt

en aanbiedt aan creatieve en sociale ondernemingen

die er kwaliteitsmeubels

van maken.

Via speciale leer- en ontwikkelingstrajecten

wordt de lokale bevolking

uitgenodigd om te participeren in het

arbeidsproces, hetgeen werkloosheid

vermindert en sociale inclusiviteit bevordert.

n

Dit artikel is tot stand gekomen met hulp

van Jaap Hiddinga, al meer dan veertig jaar

woonachtig en werkzaam in Schotland. Hiddinga

is onder meer auteur van twee reisgidsen:

‘Schotland, een avontuur in de natuur’

en ‘Historisch Schotland, langs mystieke en

mysterieuze plekken’. De landschapsfoto’s in

dit artikel zijn afkomstig uit deze reisgidsen.

22 | NFM HERFST 2021


COLUMN

24 | NFM HERFST 2021


COLUMN

Robuust of fragiel?

‘Kantje boord’ en ‘door het oog van de naald’, waren

bij uitstek de woorden die gebruikt werden de

dag nadat de hoogste standen ooit van de Maas

werden gemeten. En dat midden in de zomermaand

juli. Extreme neerslag in Duitsland en België

zorgden voor het zeer snel stijgen van het waterpeil

in de ons omringende rivieren. De gevolgen

zijn aanzienlijk. In Nederland heeft de extreme waterstand

voornamelijk geleid tot materiele schade,

echter onze buurlanden werden ook geconfronteerd

met inwoners die de ramp niet overleefden.

TEKST JACK COX

De opluchting dat de Maas niet op grote schaal buiten

zijn oevers trad, zijn te danken aan de maatregelen

die na de zware overstromingen in 1993

en 1995 in Limburg zijn genomen. Om nieuwe

overstromingen te voorkomen, moest de rivier de

ruimte krijgen.

Het hoogwater werd dan ook als de ‘ultieme proef’ gezien.

Er stroomde meer water door de Maas dan ooit. Het robuust

maken van de bescherming tegen het hoge water heeft duidelijk

zijn vruchten afgeworpen. Logische gedachtegang. Als de

veiligheid in het gedrang komt, is het een natuurlijke respons

dat je de bescherming verhoogd.

Hoe robuust zijn eigenlijk onze financiële markten? Momenteel

is er meer schuld dan ooit uitgegeven. In totaal staat

nu ongeveer 365 procent van het mondiale BBP uit aan schulden.

Op 15 september 2008 stonden we aan de vooravond van

het faillissement van de Amerikaanse bank Lehman Brothers.

Een onvergetelijk moment in de geschiedenis, want het luidde

een wereldwijde financiële en economische crisis in. Door

deskundigen wordt dit aangeduid als een Minsky-moment,

genoemd naar de tot dan toe relatief onbekende econoom Hyman

Minsky.

INSTABILITEIT

Minsky leefde van 1919 tot 1996. Hij beargumenteerde dat

het kapitalisme inherent onstabiel is, waardoor het risico bestaat

dat het systeem bij tijd en wijle ineenstort.

Hij noemde zijn theorie De financiële instabiliteitshypothese.

Hierin beschreef hij de ontwikkeling van een economie komende

uit een crisis waarin banken opereren die zeer terughoudend

zijn met het verlenen van krediet, als ook bedrijven

die er een zeer conservatieve bedrijfsvoering op na houden.

In een dergelijk economisch klimaat zullen leningen

als ook de rentebetalingen bijna altijd terugbetaald worden,

waardoor er langzaam maar zeker een gevoel van succes ontstaat.

Dit zal ervoor zorgen dat er partijen opstaan die meer risico

gaan nemen om hun winstgevendheid te vergroten. En

de banken zijn hen hierbij graag van dienst. Steeds minder

wordt vervolgens de nadruk gelegd op het feit dat het ook

wel eens mis kan gaan. De zorgeloosheid neemt toe. Zolang

dit goed blijft gaan, lokt dit speculatief gedrag uit. Hoe groter

deze groep is, des te onstabieler en fragieler wordt de economie

als geheel. Een ogenschijnlijk kleine gebeurtenis kan dan

grote gevolgen hebben.

INGRIJPEN

Gerenommeerd Amerikaans onderzoek door het economen

echtpaar Romer geeft aan dat het van cruciaal belang is dat

centrale instanties de ruimte hebben om na een financiële

crisis in te kunnen grijpen. Is deze ruimte er niet dan kunnen

de negatieve gevolgen met een factor 10 toenemen.

Vandaar dat juist in tijden van economische voorspoed

een monetaire en financiële beleidsruimte dient te worden

gecreëerd om adequate maatregelen te kunnen treffen bij

een volgende crisis. Dit is ook wat Minsky bepleit. Het voorkomen

van een financiële crisis is in zijn optiek onmogelijk,

omdat er altijd weer langzaam maar zeker grenzen worden

opgezocht waardoor het financiële systeem als geheel aan het

wankelen wordt gebracht.

De recente watersnoodramp toont aan dat juist het versterken

van de dijken ons heeft beschermd voor groter onheil.

Het aangaan van steeds meer schulden kan tijdelijk een

oplossing zijn maar we dienen ons te realiseren dat hierdoor

het systeem steeds fragieler wordt terwijl uiteindelijk

de meeste bescherming wordt genoten in een robuuste omgeving.

n

Jack Cox is directeur van vermogensbeheerder Forza Asset Management,

oprichter van Econsenso en auteur van Vlindereconomie.

HERFST 2021 NFM | 25


PURPOSE IN PRAKTIJK

ALAN McSMITH:

“DE NATUUR VERTRAAGT ONS LEVEN EN DE

NATUUR STELT HIERBIJ DE VOORWAARDEN”

De oude kunst van het echte waarnemen.

X

26 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

– e s s a y –

De betekenis van

de natuur in 2021

De Okavango Delta in Botswana. Zelfs de bomen lijken hier wilder. De maan staat

hoog en met een glas wijn nemen we plaats rond het vuur. Hier delen we onze

betekenisvolle ontmoetingen in de natuur van vandaag. Ik stook de vlammen op en

de warme gloed van de sintels creëert een gezellige, transparante cocon die zowel

het kampvuur als het bos achter ons omvat. Zelfs de vijgenbomen die hoog boven ons

basiskamp oprijzen en de maanverlichte uiterwaarden in de verte lijken naar binnen

te leunen en mee te luisteren. Als we in de vlammen staren, bevinden we ons in een

zachte, comfortabele en tevreden stilte. Al snel beginnen de verhalen.

TEKST ALAN McSMITH

Dit is mijn kantoor, of in ieder geval een deel ervan.

Ik heb meer dan drie decennia als wildernis-

en natuurgids geleefd en gewerkt. De omgeving,

geuren, indrukken en energie van wild

Afrika hebben zich hier zo diep geworteld dat

de wildernis voor mij niet langer een plek is,

maar een manier van leven. Alle talloze indrukken hebben

één ding gemeen: de wildernis is veel meer dan een betoverend

landschap alleen. Natuurlijk raak je diep onder de indruk

van de adembenemende natuur. Maar hier klinkt ook

het lied van de ziel, een melodie die het innerlijk landschap

raakt en laat dansen. Zelf weet ik niet waar mijn werk eindigt

en waar mijn privéleven begint. Ik weet niet waar mijn huis

of kantoor overgaat in de natuur. Als zo’n verschil überhaupt

al zou kunnen bestaan. Mijn leven wil ik wijden om deze werelden

weer te verenigen en om mee te geven dat het diepste

wezen van de mens schreeuwt om harmonie met de natuur.

De natuur staat niet buiten ons, maar is het geheel dat onze

ziel voedt.

Dit is urgenter dan ooit. Onze wereld wordt momenteel getransformeerd

door sociale en ecologische krachten die niet

langer kunnen worden genegeerd. De wereldwijde pandemie,

die iedereen raakt, heeft op een ongemakkelijke manier heel

helder gemaakt dat wij mensen onnatuurlijke systemen hebben

gebouwd. We zullen allemaal moeten navigeren door

deze stormachtige tijden. Tijdens deze reis ontkomen we er

niet aan om onszelf opnieuw de vraag te stellen wie we zijn,

waarom we hier zijn en hoe we om wensen te gaan met onszelf,

met anderen en met onze omgeving.

STILTE

Wanneer onzekerheid de enige constante is, verlang je als

mens naar de troost van de stilte: een veilige haven, een gevoel

van rust. Dit verlangen geeft ons de mogelijkheid om te

downloaden, tot rust te komen. Om afstand te creëren tussen

gedachten over ons verleden en voorstellingen van onze toekomst

en om meer aandacht te hebben voor wat er in het moment

is. In stilte kunnen we onszelf terugvinden en vanuit

HERFST 2021 NFM | 27


PURPOSE IN PRAKTIJK

Wildernisgids Alan McSmith

temidden van olifantenkuddes.

onszelf kunnen oorspronkelijke gedachten, inspiratie, daden

en energie weer naar boven komen.

Het is overigens goed om te weten dat we in onze zoektocht

naar die stilte niet heel veel kwijtraken. We dachten dat

bezittingen en afspraken ons zouden helpen en ons gemoedsrust

zouden geven. Ik wil absoluut niet suggereren dat we niet

zouden moeten genieten van onze successen en/of de vruchten

mogen plukken van hard werken, maar wel dat we als samenleving

kunnen streven naar een betere balans: de wens

om rijkdom en bezit te verwerven versus de wens om een stap

terug te doen en terug te keren naar de stilte.

‘PAS ALS JE IN VERBINDING BENT MET JE-

ZELF KUN JE JE VERBINDEN ME ANDEREN’

VERTRAGING

Voor mij is dit waar de natuur om de hoek komt kijken. De

natuur vertraagt ons leven en de natuur stelt hierbij de voorwaarden.

Het zorgt voor een dieper bewustzijn, een betekenisvolle

waarneming en een andere perceptie. Door bewust

te zijn van de natuur worden we nederig en raken we geïnspireerd

door de perfecte structuren die in de natuur altijd herstellend

en helend van aard zijn. Door dit diep van binnen te

voelen, kunnen we onze sociale en ecologische verantwoordelijkheid

aanspreken en integreren in wat we daadwerkelijk

tot stand willen brengen.

In onze moderne samenleving worden we overspoeld met

informatie, krijgen we dagelijks vele miljoenen prikkels te

verwerken. Alles is direct beschikbaar en we verwarren dit

vaak met comfort, troost of efficiëntie. Ook al lijkt het of we

ons niet aan de alomtegenwoordige sociale media en massainformatie

kunnen onttrekken, toch zullen we ons bewuster

moeten worden van het effect dat dit op ons heeft. Door alle

informatie die bij ons binnendringt, leven we steevast in het

verleden (herinnering) of in de toekomst (verbeelding). De natuur

creëert nu juist een afstand tussen wat we denken en

wat we denken dat we denken. Stilte gaat niet over wat er in

ons verleden is gebeurd of wat er in de toekomst zou kunnen

gebeuren, stilte is er altijd alleen maar in dit moment.

KAMPVUUR

Niet dat je nu meteen naar Afrika moet afreizen om dit te ervaren

of dat je kluizenaar moet worden. Ook zeg ik niet dat je

deze momenten van stilte alleen in je vrije tijd of tijdens vakanties

zou kunnen voelen. Stilte ervaren kan altijd, elke dag

weer: blootsvoets wandelen op een strand, zingende vogels,

het gevoel van zonneschijn op je gezicht op een koude ochtend,

luisteren naar giechelende kinderen, een bospad, kabbelend

water, de geur van regen of verdwalen in de ogen van

je geliefde. Even pauzeren van het lezen, je ogen sluiten en

denken aan een tijd dat je in zo’n ruimte was ... Hoe voelde

je je? Keer terug naar het kampvuur van je geest en breng er

een tijdje door...

28 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

VERBINDING

Het vermogen om stil te zijn, een te worden met het universele

leven en gesterkt te worden met de oude kunst van het

echte waarnemen. Is dit niet de meest directe, normale, natuurlijke

en herstellende kracht die we als mensen hebben?

Zodat we het leven kunnen overdenken en je je af kunt stemmen

op de ruimte om je heen, op de behoeften van anderen

en op je eigen levensenergie en prioriteiten?

Geïnspireerd en inspirerend leiderschap gaat over de interpretatie

van de stilte en hoe je deze kunt vertalen naar betekenisvolle

ontmoetingen. Het belangrijkste is dicht bij jezelf

te komen. Ik geloof niet dat het mogelijk is om een betekenisvolle

verbinding te hebben met anderen zonder eerst een betekenisvolle

verbinding met jezelf te hebben. Transformatie

is allereerst een intern proces en pas als je zichtbaarder bent

voor jezelf, kun je zichtbaarder worden voor anderen. Dit is zo

diep geworteld in ons DNA en definieert ons als mens.

Als dit bij je resoneert, weet je dat het behoud van onze

natuurlijke wereld niet alleen over landschappen en hulpbronnen

gaat, maar ook over een fundamentele herverbinding

met ons spirituele huis. Het is het herstel van de verbinding

met de basiswetten van de ecologie, cruciaal voor het

leven van de mens op deze planeet. Twee vragen zijn daarbij

van belang. Ten eerste: hoe opmerkzaam ben ik in de interactie

met mijzelf, anderen en de natuur? Ten tweede: wat is

de mate van positieve impact van mijn gedachten, woorden

en daden?

Rondom het kampvuur zijn we in stilte en luisteren we aandachtig

naar elkaars verhalen. n

ALAN McSMITH

Alan McSmith is dertig jaar wildernisgids en natuurbeschermer.

Hij woont in Zuid-Afrika en faciliteert wilderniservaringen

en transformationele leiderschapstrajecten

in verschillende Afrikaanse landen. In de wildernis

laat hij het belang en de betekenis van natuur diep ervaren,

evenals de urgentie om ons natuurlijk erfgoed te behouden

en te herstellen. Het liefst begeeft hij zicht temidden

van kuddes olifanten.

Alan is tevens een inspirerend spreker en auteur. Voor

het New Financial Magazine schrijft hij over zijn wilderniservaringen.

Meer informatie: www.alanmcmsmith.com

HERFST 2021 NFM | 29


PURPOSE IN PRAKTIJK

Activisme zit Ben & Jerry’s in de genen.

– e s s a y –

Zeven lessen voor het

bouwen van organisaties

met purpose

Hoe bouw je een purposevolle organisatie? Dick Jan Abbringh, oprichter van

het maatschappelijk adviesbureau Purpose, dat dit jaar haar tienjarig

bestaan viert, geeft zeven lessen voor purposevol werken en leven.

TEKST DICK JAN ABBRINGH

Purposevolle organisaties worden gebouwd door

purposevolle mensen. Mede op basis van de gesprekken

en op basis van de ervaringen van de afgelopen

tien jaar, beschrijf ik zeven belangrijke

lessen die we hebben geleerd over het bouwen van

organisaties die een positieve maatschappelijke

bijdrage leveren.

Voordat ik aan de lessen begin wil ik het belang benadrukken

van organisaties als conserveermiddel voor een leefbare

samenleving. Organisaties zijn in alle tijden bouwstenen geweest

van de samenleving. Vaak constructief, helaas soms ook

destructief. De vraag is nu hoe je een organisatie bouwt met

een positieve maatschappelijke bijdrage. Een organisatie die

bestand is tegen de destructieve krachten van elke dag.

Waarom is het belangrijk dat we organisaties bouwen die

bestand zijn tegen destructieve krachten? Net als veel andere

mensen maak ik me in toenemende mate zorgen over ontwikkelingen

die onze vrijheid bedreigen. De impact van fake

news is enorm. We hoeven maar de krant open te slaan om

te lezen dat desinformatie mensen misleidt en democratie-

HERFST 2021 NFM | 31


PURPOSE IN PRAKTIJK

DICK JAN ABBRINGH:

‘ER IS NOG EEN

WERELD TE WINNEN.’

32 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

ën bedreigt. Daarom zullen we organisaties moeten bouwen

met een rechte rug. Organisaties die niet bij de minste tegenwind

opgeven. Deze organisaties zijn het conserveermiddel

voor een leefbare samenleving.

EXPEDITIE PURPOSE

Dit jaar viert Purpose haar tienjarig bestaan met onder meer

de Purpose Expeditie. We zijn in gesprek gegaan met tien bijzondere

mensen die elk op hun eigen manier invulling hebben

gegeven aan purpose in hun persoonlijke en professionele

leven. Mensen zoals rabbijn Awraham Soetendorp, hoogleraar

Jaap Winter en Jacqueline Brant, de eerste deelnemer

van ons Vaste Lasten Pakket, een sociale innovatie die ondersteuning

biedt aan mensen die financieel kwetsbaar zijn.

Rode draad in de gesprekken: het bouwen van organisaties

met maatschappelijke impact is sterk autobiografisch. Ervaringen,

overtuigingen en inzichten zijn leidend in het handelen

en organiseren.

DE ZEVEN LESSEN

Les 1: Mensen bepalen de ziel van de organisatie

Hoe komt het dat organisaties de neiging hebben om ontzield

te raken? In de gesprekken met rabbijn Soetendorp kwam ter

sprake dat binnen organisaties de moraliteit zoek kan raken.

Hij gaf het voorbeeld van de Nederlandse Spoorwegen die volop

meehielp om 100.000 joden te vervoeren naar Westerbork,

waarna ze werden getransporteerd naar vernietigingskampen.

Hoe kan een organisatie meewerken aan deze onmenselijke

transporten? Het kan toch niet anders dat medewerkers

van de NS zich hier op zijn minst ongemakkelijk over hebben

gevoeld. Volgens Soetendorp blijft het grootste deel van de

mensen aan de kant staan en negeert de ontwikkelingen. Een

klein deel doet mee aan de misstanden en het resterende deel

gaat in verzet. Maar mensen hebben altijd een keuze.

Hoogleraar Jaap Winter wijt de ontzieling aan bureaucratisering

en een overdaad aan financiële sturing. Hij is ervan

overtuigd dat we purpose moeten inbouwen in de basis van de

organisatie. Ontzielde organisaties zijn van alle tijden. Recent

voorbeeld is de toeslagenaffaire, waarbij het leek alsof niemand

verantwoordelijk was voor het leed wat slachtoffers is

aangedaan. Winter maakt duidelijk dat rationele bureaucratische

organisaties veel inspiratie en passie van mensen wegdrukt

en dat organisaties hierdoor moreel de weg kwijt raken.

De vraag is hoe we organisaties bouwen met als fundament

passie en inspiratie, waar mensen centraal staan, die

niet financieel gedreven zijn en waarbij primair de maatschappelijke

bijdrage centraal staat. Dit betekent veel voor

de inrichting van dit soort organisaties. Bij purposevolle organisaties

is de financiële kant dienend aan het hogere doel

en hebben medewerkers vrijheid van handelen en zijn ze bij

voorkeur mede-eigenaar van het bedrijf.

“EEN BEDRIJF MET PURPOSE

ORGANISEERT ZICHZELF RONDOM DE

MENSEN EN RICHT ZICH OP HET LEVEREN

VAN EEN MAATSCHAPPELIJKE BIJDRAGE”

Les 2: Maatschappelijke impact begint in de kern

Bijna elk zichzelf respecterende onderneming heeft wel een

Corporate Social Responsability afdeling. Oftewel, afdelingen die

een budget krijgen om goede dingen te doen voor de maatschappij.

Dit kan de vorm aannemen van het geven aan goede

doelen (filantropie) of het beperken van negatieve impact

op de maatschappij. Ondanks dat hier mooie resultaten mee

worden bereikt, lijken deze investeringen soms te veel op

een aflaat. De echte maatschappelijke problemen binnen de

scope van het bedrijf blijven buiten schot.

Een voorbeeld. Tijdens een persoonlijk experiment kwam

ik erachter hoe gemakkelijk je wordt uitgesloten voor verzekeringen

wanneer je de rekening een keer niet kan betalen

(Dick Jan liet de rekening voor zijn woonverzekering

een maand liggen en werd, na zeventien jaar een voorbeeldig

klant te zijn geweest, direct geroyeerd, red). Aan de ene

kant zijn verzekeraars zeer actief op het gebied van maatschappelijk

verantwoord ondernemen. Aan de andere kant

bleek dat nog wel eens wordt vergeten financieel kwetsbare

doelgroepen te beschermen tegen onderverzekering. Je kunt

weliswaar dan naar de Vereende, maar tot voor kort betaalde

je dan al snel driemaal zoveel premie. De oorzaak, of het

dieperliggend probleem van onderverzekering blijft onderbelicht.

Zingeving moet bij bedrijven daarom daadwerkelijk in

hun kern zitten. De gehele onderneming dient gericht te zijn

op het verbeteren en maximaliseren van maatschappelijke

doelen. Verzekeraars zouden ervoor moeten zorgen dat alle

Nederlanders goed verzekerd zijn tegen een acceptabele prijs,

inclusief mensen die het financieel lastig hebben.

Les 3: Zingeving is een sterk betaalmiddel

Het tegenovergestelde van een ontzielde organisatie is een bezielde

organisatie. We moeten niet onderschatten wat het effect

is als mensen het gevoel hebben met betekenisvol werk

bezig te zijn! Ik heb dat persoonlijk gezien tijdens de vorige

crisis. We werkten als Purpose toen veel met en voor Bijzonder

Beheer afdelingen. In die tijd gingen ze veel meer op een

sociale manier werken. Deze afdelingen gingen eindelijk het

HERFST 2021 NFM | 33


PURPOSE IN PRAKTIJK

gesprek met de klant aan en gingen klanten gericht helpen

om uit hun problemen te komen. Sommigen gingen werken

als een schuldhulpverlener. Dit doet enorm veel met de energie

van medewerkers omdat ze het idee hebben relevant werk

te doen en mensen echt te helpen. Werkplezier is een cruciale

pijler van purposevolle organisaties. Voor millennials zijn

werkplezier en purpose de redenen om voor een organisatie

te willen werken.

Zingeving is een grote energiebron. Denk maar aan de belangeloze

organisatie van bijvoorbeeld de Alpe d’Huez (kankerbestrijding)

of de Tour du ALS (trap de dodelijke spierziekte

ALS de wereld uit) waar vele duizenden enthousiasme

mensen die meedoen aan. Bezielde mensen voorzien een organisatie

van kracht en magie.

Les 4: Je hoeft geen wereldverbeteraar te zijn

Veel mensen denken dat maatschappelijke ondernemingen

activistische wereldverbeteraars zijn. Ben & Jerry’s bijvoorbeeld

levert bewust geen producten aan de door Israël bezette

gebieden. Maar dat hoeft niet alleen op deze manier. Elke

organisatie kan namelijk maatschappelijke impact hebben

binnen het eigen aandachtgebied, binnen de eigen cirkel van

invloed. Kernvraag van bedrijven zou altijd moeten zijn: wat

kunnen wij, vanuit onze invloedsfeer bijdragen aan een leefbare

wereld?

Dit geldt uiteraard ook voor financieel adviseurs. Je bent

er sowieso om de financiële gezondheid van je klanten te bevorderen.

Maar hoe zit het met klanten die jouw hulp nodig

hebben, maar nog niet krijgen of het niet kunnen betalen?

Wat kan je doen om dit wel mogelijk te maken?

Les 5: Geld als middel en niet als doel

In de afgelopen jaren hebben wij steeds vaker gewerkt voor de

zorgsector. Het valt me steeds weer op hoe dominant de factor

geld is. De financiële sturing van de zorg staat haaks op de

reden waarom mensen in de zorg zijn gaan werken. Zo sprak

ik met een kinderoncoloog die vertelde over zijn project om

thuis-chemo aan te bieden. Hier hebben patiënten zonder

enige twijfel baat bij, maar het was toch een groot probleem

vanwege de vergoedingensystematiek voor het ziekenhuis.

Corona heeft nog maar eens extra duidelijk gemaakt dat

de noodzaak om de zorg te transformeren steeds urgenter

wordt. Toch blijft het bijzonder moeilijk om uit het gangbare

“BEZIELDE MENSEN VOORZIEN EEN

ORGANISATIE VAN KRACHT EN MAGIE”

PURPOSE

Dick Jan Abbringh is oprichter van Purpose, een vernieuwend

maatschappelijk adviesbureau, gericht op

het aanpakken van de problemen van nu. Purpose richt

zich op onderzoek, creatie, innovatie en verandering,

zie: www.purpose.nl.

Wil je geïnspireerd worden door de Purpose Expeditie?

Bekijk dan alle inspiratie op www.purpose.nl/expeditie.

systeem te ontsnappen. Zolang de zorg nog sterk georganiseerd

blijft rondom de agenda’s van de artsen, blijft echte patiëntgerichte

zorg nog ver weg.

Les 6: Aan maatschappelijke issues geen gebrek

We zullen een ander perspectief dienen te ontwikkelen hoe

organisaties een maatschappelijke bijdrage kunnen leveren.

Dat begint uiteraard met het erkennen dat er bepaald geen

gebrek is aan maatschappelijke issues en het besef dat er de

komende jaren alleen maar meer issues komen zolang organisaties

niet op een andere manier gaan werken. Het nieuwe

perspectief dient dan te worden dat organisaties oplossingen

gaan bieden om deze issues wel op te lossen. En daar hoort

ook bij dat er op een andere manier wordt gekeken naar de

huidige, bestaande belangen van organisaties. Vergeet niet

dat iedere organisatie wel degelijk een bijdrage kan leveren.

Tip: begin klein en werk vanuit je kern.

Les 7: Sociaal ondernemerschap is onmisbaar

Sociale ondernemingen zijn uiteraard mooi voorbeelden van

organisaties met maatschappelijke impact. Sociale ondernemers

durven ook risico’s te nemen om hun impact te bereiken.

Dat is moedig en noodzakelijk, juist omdat juist dit type

ondernemerschap veel onzekerheid met zich meebrengt. In

MT/Sprout verwoordde Marnix Geus het op een leuke manier:

‘Ondernemers zijn gek, maar sociaal ondernemers zijn knettergek.’

Het vinden van funding is onontgonnen terrein. De

BV-m (rechtsvorm voor maatschappelijke organisaties) is er

nog steeds niet. Er is nog een wereld te winnen!

WERK AAN DE WINKEL

Organisaties zijn de bouwstenen van de maatschappij. Er zijn

ongelooflijk veel maatschappelijke issues in de huidige samenleving

die een aanpak verdienen. Je hoeft geen wereldverbeteraar

te zijn om een maatschappelijke bijdrage te leveren.

Wel kan elke organisatie ervoor kiezen om purpose vanuit de

kern te omarmen. Hoe meer mensen dit gaat doen, hoe groter

de positieve impact op de maatschappij zal zijn. n

34 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

Snelle opmars

Snelle opmars

non-bancaire

financieringen

Het MKB is steeds vaker aangewezen op alternatieve financieringsvormen. Vooral bij financieringen

onder 1 miljoen euro is het niet meer vanzelfsprekend dat de bank klaar staat

om te helpen. De Stichting MKB Financiering (SMF) deelt in haar onderzoek naar nonbancaire

financiering dat in 2019 één op de vijf kleinzakelijke financieringen (tot 1 miljoen

euro) niet langer door de bank wordt verstrekt. Alternatieve financieringsbronnen zijn zeer

divers en bestaan volgens SMF uit crowdfunding (12,39%), kredietunies (0,19%), direct lending

(8,96%), MKB Beurs (0,97%), Lease (51,72%), Vastgoed (3,74%) en Factoring (22,03%).

In dit artikel vier praktijkvoorbeelden van duurzame ondernemingen die hun impact wisten

te financieren met hulp van hun ambassadeurs en klanten.

SAMENSTELLING IVO VALKENBURG

36 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

Anders ondernemen vraagt

om anders financieren. Dat

is niet zo vreemd. In het

oude denken over ondernemen

staat het behalen van

een zo hoog mogelijke winst

centraal. Voor veel ondernemers is

winst echter niet langer een doel, maar

een middel om impact te realiseren.

De onderneming is primair gericht op

een maatschappelijke missie. In het Verenigd

Koninkrijk en België zijn met de

‘Community Interest Company’ en ‘sociale

onderneming’ hiervoor al aparte rechtsvormen

in het leven geroepen. In Nederland

wordt gewerkt aan de besloten

vennootschap met een maatschappelijk

doel (Bvm). Ondertussen hebben coöperaties

in Nederland, zonder bazen, hongerige

aandeelhouders of complexe governance,

ook stevige voet aan de grond

gekregen. Deze duurzaam en sociaal gedreven

ondernemers zoeken vaak naar

alternatieve manieren om hun missie

te financieren. Bij voorkeur met oprecht

betrokken mensen en organisaties die

de maatschappelijke doelstellingen van

de ondernemer delen. Mensen en organisaties

die hun geld vooral in bedrijven

stoppen omdat ze er zelf écht in geloven.

Neleman Wijn

‘DURF IN JE BLOTE KONT

IN HET KOUDE WATER TE

SPRINGEN.’

Eind vorig jaar haalde Derrick Neleman

voor Neleman Wijn binnen

een week 1 miljoen euro op bij 938 van

haar fans. Een tweede ronde tijdens het

voorjaar 2021 bracht nog eens 1,5 miljoen

euro op. In korte tijd is Neleman

uitgegroeid tot een wijnhuis met meer

dan 2.500 mede-eigenaren en daarmee

de grootste wijncommunity van Europa.

Alle wijnen zijn 100 procent biologisch

en 100 procent vegan. Neleman

staat voor biologische wijnbouw zonder

gif en toevoegingen. Goede wijn om

de wereld te redden. Pesticiden en reguliere

(niet biologische) wijnbouw vergiftigen

mens en planeet. Ze zijn de veroorzaker

van een Parkinson epidemie.

Parkinson is een in Frankrijk erkende

beroepsziekte onder Franse wijnboeren,

direct gerelateerd aan het gebruik

van landbouwgif. Vijfentwintighonderd

klanten en fans kochten aandelen

omdat ze waardering hebben voor de

missie van Neleman en geloven in het

succes van zijn duurzame missie. Ze

houden ongetwijfeld van lekkere wijn,

maar willen niet langer bijdragen aan

de vernietiging van mens en natuur.

Wat hun betreft mag het drinken van

goede wijn niet langer samengaan met

afnemende biodiversiteit of toenemende

bijensterfte, waarvan in de traditionele

wijnbouw veelal sprake is.

De 2.500 klanten en fans hebben

met hun aandeel in Neleman Wijn de

onderneming geholpen in de praktische

realisatie van de missie om lokale

druivensoorten en oude wijnstokken

te behouden, de biodiversiteit te verbeteren

en bijensterfte te laten afnemen.

Ook kan het wijnhuis nu worden uitgebreid

naar andere landen zoals Italië

en Spanje, terwijl duurzame processen

verder kunnen worden verbeterd. Daarbij

valt bijvoorbeeld te denken aan zonnepanelen

en een elektrische heftruck.

Ook wordt er een gastenverblijf gerealiseerd

voor fans en belangstellenden om

met eigen ogen te kunnen zien hoe de

biologische wijnbouw plaatsvindt.

Oprichter Derrick Neleman ziet als

belangrijkste kerningrediënten voor

het succes van de financieringsrondes

een goede voorbereiding met alle betrokken

mensen binnen en buiten het

team. Ook het hebben van een duidelijke

missie en het hard (blijven) werken

aan een trouwe basis van fans behoort

HERFST 2021 NFM | 37


PURPOSE IN PRAKTIJK

tot de kern van het succes. “Heb het lef

om je eigen koers te varen. Voor ons is

geld verdienen nooit een doel op zichzelf,

maar een gevolg van de dingen

die we doen”, aldus Nelemans voor wie

duurzaamheid geen modegril is, maar

iets “wat in onze genen zit, het zat ook

allang in mijn DNA voor de oprichting

van Neleman als bedrijf. Dat voelen

mensen en daardoor kunnen we mensen

meenemen in een authentiek verhaal

over biologische wijn.”

“Onze gouden sleutel? Dromen omzetten

in daden. Je kan op papier prachtige

prognoses en cijfers hebben, maar

als het je niet lukt om mensen mee te

krijgen in wat je drijft en waarom je

doet wat je doet, helpen cijfers geen

fluit. Durf in je blote kont in het koude

water te springen en heb daarbij

één doel voor ogen: je droom te leven

en werkelijkheid te maken. Als iets niet

lukt, moet je het op een andere manier

nog een keer proberen, net zolang tot

het wél lukt.”

www.neleman.org

De nachttrein is terug van weggeweest.

Het groene alternatief voor

reizen met het vliegtuig binnen Europa

spreekt veel mensen aan. European

Sleeper is een spoormaatschappij speciaal

voor nachttreinen. Op donderdag

27 mei 2021 ging de verkoop van aandelen

van start en binnen een kwartier

waren alle aandelen gereserveerd door

ruim 350 fans en toekomstige klanten

uit binnen- en buitenland. Hiermee is

niet alleen de eerste nachttrein van

Brussel, Antwerpen, Amsterdam naar

Berlijn en Praag binnen handbereik komen

te liggen. De onderneming heeft

350 investeerders aan boord die gemiddeld

zo’n 1.400 euro betaalden om de

ontwikkeling van dit groene bedrijf

mogelijk te maken.

Samenwerking en verbinding tussen

mensen en bedrijven blijkt ook hier

de sleutel voor het succes van de vlotte

financiering. In plaats van concurrentie

tussen het Belgische Moonlight

Express en het Nederlandse European

Sleeper, is ervoor gekozen om gezamenlijk

groter te zijn dan de som der

delen. Samen wordt één sterke nachttreinspecialist

ontwikkeld. Vanaf april

2022 gaat de eerste nachttrein rijden

met betaalbare tickets, gratis internet

en ontbijt op bed. Om snel van start te

kunnen gaan is ook gekozen om samen

te werken met de Tsjechische vervoeder

RegioJet, de grootste private spoorwegmaatschappij

van centraal Europa.

European Sleeper is opgericht door

European Sleeper

‘HET GROENE

ALTERNATIEF VOOR REIZEN

MET VLIEGTUIG.’

twee startende ondernemers met een

grote passie voor de nachttrein: Elmer

van Buuren van Train2EU en Chris Engelsman

van Noord West Express. Van

Buuren was als kind al gefascineerd

door de nachttrein. ’s Avonds instappen

in Nederland, slapen in een echt

bed en ’s morgens wakker worden in

een andere wereld. Hij las in bed spoorboekjes

als een spannend jongensboek

en wilde het liefst directeur van zijn eigen

spoorwegmaatschappij worden. En

zo is het gegaan. Engelsman woonde

vroeger aan de spoorlijn waar de Bord

West Express naar Kopenhagen, Warschau

en Moskou langskwam. Er reden

toen wel tien nachttreinen per dag

vanuit Nederland. Toen in 2016 de laatste

nachttrein vertrok, kon hij dat niet

over zijn kant laten gaan.

www.europeansleeper.eu

38 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

Missie van Het Blauwe Huis is om

in 2030 marktleider te zijn op het

gebied van kruiden die het leven verrijken.

Het Blauwe Huis teelt kruiden die

met smaak, kleur, en geur bijdragen

aan levenskracht en gezonde voeding.

De kruidenteelt is voor dit bedrijf een

manier om de wereld duurzamer en

sociale te maken. Door de biologische

en biodynamische werkwijze probeert

men zoveel mogelijk aan de aarde terug

te geven wat ze ontvangt. Er is naast de

groei en bloei van kruiden ook volop

tijd, ruimte en aandacht voor persoonlijke

ontwikkeling. Oprichtster Trees

Broeke heeft al in 1991 de grond en gebouwen

van het bedrijf overgedragen

aan Stichting Het Blauwe Huis. De bevordering

van de biodynamische kruidenteelt

staat daarbij centraal.

Het Blauwe Huis mag zichzelf een

gezond bedrijf noemen. Haar omzet

groeit met ruim tien procent per jaar

en er wordt ook een prima financieel

rendement gerealiseerd. De omzet verdubbelde

gedurende de afgelopen jaren

naar zo’n 1,6 miljoen euro in 2020.

Teneinde de verdere ontwikkeling

van het bedrijf mogelijk te maken,

biedt Het Blauwe Huis klanten, belangstellenden

en betrokkenen de gelegenheid

om direct en zonder extra kosten

te investeren in de duurzaamheid

van de onderneming. Ook Het Blauwe

Huis is op zoek naar een hechte verbinding

met de mensen die financieel willen

investeren in een duurzame economie,

gezonde voeding en een beter milieu.

Daarvoor biedt ze obligaties aan

ter waarde van 500 euro per stuk. Afhankelijk

van de gekozen aflossingstermijn

van vijf of tien jaar bedraagt

de jaarlijkse rentevergoeding respectievelijk

2,5 procent of 3,5 procent. Ook

hier vormen klanten en stakeholders

bij elkaar het alternatief voor de bank.

In totaal geeft Het Blauwe Huis maximaal

2.000 obligaties uit voor een totaal

bedrag van maximaal 1 miljoen

euro. De obligatielening is nu voor 75

Het Blauwe Huis

‘HECHTE VERBINDING MET

INVESTEERDERS.’

procent gevuld. Voor Het Blauwe Huis

is het prima om de lening gedurende

een wat langere termijn vol te trekken.

Dat geeft spreiding in de aflossing.

Volgens Severijn Velmans, algemeen

directeur bij Het Blauwe Huis Kruiden,

heeft het succes van hun alternatieve financieringscampagne

te maken met de

zorg voor gerichte marketing. “Het is

beter om gericht een kleine doelgroep

te bereiken, dan ongericht veel mensen.

Je webpagina voor verkoop hoeft niet

veel bezoekers te hebben voor een goede

verkoop. Zorg dat je de juiste mensen

bereikt. Dit kan via klanten en klanten

van klanten en andere groepen waarvan

je weet dat ze passen bij het bedrijf

en de waarden van het bedrijf. Onze

obligaties worden bijvoorbeeld ook vermeld

in de nieuwsbrieven die onze klanten

aan hun klanten versturen. Als het

bedrijf actieve sociale media kanalen

heeft, dan is dat een goed medium. Ik

denk dat B2C bedrijven bijna niet meer

kunnen zonder goede sociale media kanalen.

Wij kiezen ervoor om zoveel mogelijk

échte content te maken door heel

praktisch te vertellen wat we doen. We

adverteren in tijdschriften met een relatief

kleine oplage, waarvan we weten

dat ze door onze doelgroep worden gelezen.

Mijn advies is om minimaal zeven

keer in hetzelfde tijdschrift te adverteren.

Veel mensen kiezen pas, nadat

ze een boodschap vaak hebben gezien,

gemiddeld zo’n zeven keer.”

Velmans deelt ook dat het belangrijk

is om je accountant en huisbankier

vroegtijdig in het proces te betrekken.

“Realiseer je daarbij dat veel banken alleen

ervaring hebben met crowdfunding

via erkende platforms. Het vraagt

dan ook soms om extra uitleg indien

ervoor wordt gekozen om de crowdfunding

volledig in eigen beheer te doen.”

“De gouden sleutels voor ons succes

lagen heel praktisch in het ontwikkelen

en uitgeven van een heldere prospectus,

het communiceren en werken

vanuit de kernwaarden van de onderneming

én het volledig financieringsaanbod

online aanbieden.”

www.hetblauwehuis.nl

HERFST 2021 NFM | 39


PURPOSE IN PRAKTIJK

De biologische bakkerij Driekant

te Zutphen bakt volgens de Bio

Awards niet alleen het lekkerste biologische

brood van Nederland, maar is

ook al 25 jaar een uniek voorbeeld van

een ondernemer die ernaar streeft om

‘zoveel mogelijk handen aan het brood’

te hebben teneinde zoveel mogelijk met

name kwetsbare mensen een kans te geven

om zichzelf als mens te ontwikkelen.

Voor Driekant is – naast brood bakken

– de bakkerij een middel om zoveel

mogelijk mensen een duwtje in de rug

te geven de kwaliteit van hun leven te

verbeteren.

Driekant biedt ontwikkelingsmogelijkheden

aan mensen met zeer diverse

achtergronden: een verstandelijke beperking,

psychiatrisch probleem, NAH,

autisme, fysieke of zintuigelijke beperking,

burn-out, langdurig werklozen,

inburgeraars en mensen die een taakstraf

opgelegd kregen via reclassering

of jeugdzorg. Ook stagiairs vanuit middelbare

scholen vinden leerplekken bij

Driekant. Zij kunnen meewerken in de

bakkerij, catering en horeca, producten

inpakken of verkopen, schoonmaken,

bestellingen klaarzetten, koffie zetten,

de lunch voor het personeel klaarzetten

en assisteren bij de marktkraam, op

het kantoor en bij evenementen.

Vanuit de Stichting Driekant Inspireert

is in 2018 een ontwikkelfonds

voor mensen die een leer- en ontwikkeltraject

nodig hebben: het Leergarantieplan

(LGP). Ongeacht de vaak ongewisse

uitkomst van financiële ondersteuning

door plaatsende en financierende organisaties,

investeert Driekant zelf vanuit

Driekant

de exploitatie van de bakkerij, en met

steun van onder meer ouders, ooms en

tantes, betrokken burgers, bedrijven,

Start Foundation en andere Fondsen in

kwetsbare mensen die willen participeren

op de arbeidsmarkt.

In 2015 vroeg voormalig oprichter/eigenaar

van Driekant, Henk Smit zijn

relaties, vrienden en klanten voor het

eerst om geld uit te lenen aan het bedrijf.

“Daar was wel wat durf voor nodig”,

aldus Henk die aanvankelijk ook

wat huiverig was dat ze zich wellicht

teveel met zijn inhoudelijke bedrijfsvoering

zouden gaan bemoeien. “In de

praktijk ging het erg goed. Toen de eerste

positieve reacties binnenkwamen,

voelde ik een stroom van energie door

me heen gaan. Het is een geweldig gevoel

als je klanten ook op die manier to-

‘ZOVEEL MOGELIJK

MENSEN EEN DUWTJE IN

DE RUG GEVEN.’

40 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

nen dat ze echt geloven in je plannen.”

Inmiddels adviseert en begeleidt Henk

ook andere ondernemers rondom de

creatieve financiering van betekenisvolle

projecten.

“We hebben nu vijf keer een dergelijke

actie met obligaties uitgevoerd

met bedragen van 30.000 tot 70.000

euro per keer. Telkens voor een vast omschreven

project, zoals bijvoorbeeld de

inrichting van een nieuwe vestiging,

de aankoop van een bedrijfsgebouw of

machines. De hoogte van de obligaties

varieerde van 250 tot 1.000 euro. Mensen

konden kiezen voor een rente van 4

procent in natura (brood en banket) of

3 procent in geld”, aldus Marijn Smit,

die inmiddels zijn vader als directeur

van de onderneming heeft opgevolgd.

“Toen de eerste actie heel succesvol

verliep, werd mij verteld dat het een

tweede keer niet zou lukken vanuit dezelfde

vijver van relaties. Het tegendeel

bleek waar. Mensen raakte juist steeds

meer betrokken bij het reilen en zeilen

van ons bedrijf.”

Inmiddels zijn diverse obligaties

afgelost. “Er zijn alweer diverse klanten

die ons vragen wanneer we met

de volgende ronde van start gaan”, aldus

Marijn. “Ik kan je verzekeren dat

dit soort geld een heel ander gevoel teweeg

brengt dan het geld van een banklening

waar de bank alle regie over wil

houden, ook nadat ze de lening al hebben

toegezegd. Het is ook een waardevolle

ervaring om de energie van anderen

te voelen, geld is immers energie.

De verantwoordelijkheid nemen voor

elkaars energie en het in onderling vertrouwen

uitwisselen van vertrouwen

en geld, zorgt voor een samenleving die

er mooier uitziet.”

Tip van Henk: “Maak niet te grote

stappen die niet met je gevoel stroken

of goed kunnen worden overzien.

De potentiële investeerder merkt dat.

En durf te laten zien dat je in jezelf gelooft.”

n

www.driekant.nl

EYEVESTOR

Zowel Neleman Wijnen als European Sleeper hebben voor hun financiering

gebruik gemaakt van Eyevestor, een platform voor betekenisvolle

mkb-bedrijven om kapitaal te kunnen ophalen. Oprichter Gijs

Dalen Meurs is oud-bankier bij Citigroup en van binnenuit gedreven

om heel praktisch en concreet te werken aan vernieuwing van de manier

waarop we vanuit het huidige financieel-economische systeem

omgaan met geld. “Geld is schuld. De invloed op onze samenleving

is gigantisch. Het heeft grote gevolgen op hoe onze maatschappij eruit

ziet en hoe we met elkaar omgaan. Wat Eyevestor doet, is ondernemers,

maar ook hun klanten en andere stakeholders, de mogelijkheid

te geven om in elkaar te investeren”, aldus Dalen Meurs.

“Organisaties met tien tot duizend medewerkers hebben geen

mogelijkheid om liquiditeiten in hun aandelenkapitaal te creëren.

Daarom hebben we besloten om de financiële wereld te laten samensmelten

met IT en engagement, energie en ondernemerschap. Het

maakt een aandelenbeurs mogelijk voor 99 procent van alle mensen

en bedrijven die nog niet actief in aandelen beleggen”, aldus Dalen

Meurs.

Dalen Meurs is trots op de debt-equity calculator, die op de website

van Eyevestor voor elke ondernemer, snel en kosteloos inzichtelijk

maakt wat het financiële voordeel is van aandelen uitschrijven

ten opzichte van een lening bij de bank. “Maar afgezien van het financiële

voordeel, zie ik bij sharefunding vooral weer bedrijven die

zich eigentijds verbinden met hun medewerkers, klanten en belangrijkste

stakeholders. Vanuit die geest van eensgezindheid kunnen in

korte tijd praktisch zaken worden gerealiseerd die via traditionele

partijen in de financiële sector niet zo snel en soepel tot stand kunnen

komen.”

www.eyevestor.com

IVO VALKENBURG

Ivo Valkenburg (1966) is auteur van Niet gezwicht

voor de wereld – Transitie in de voetsporen

van Kahlil Gibran waarvoor hij in gesprek ging

met 45 mensen en organisaties die aanjagers

zijn van vakinhoudelijk beroepsvernieuwing

en maatschappelijke transitie. Ivo is al meer

dan dertig jaar actief in de wereld van financiële

dienstverlening. Eerst als financieel adviseur,

later als facilitator van vernieuwingsprocessen

binnen ondernemingen. Zeven

jaar woonde hij met zijn gezin in de bergen

van Transsylvanië. In 2020 voelde hij zich geroepen

terug te keren naar Nederland. Daar

helpt hij als adviseur en interimmanager

mensen in organisaties met de praktische realisatie

van duurzame en innovatieve ideeën.

Meer informatie: www.ivovalkenburg.nl.

HERFST 2021 NFM | 41


PURPOSE IN PRAKTIJK

Martijn Bijmolt en Jouri Schoemaker.

Foto Kees Winkelman.

Producten die

de wereld

beter maken

Alleen al in Nederland zijn er talloze ondernemingen die de wereld

elke dag daadwerkelijk mooier maken. Ze doen het er niet bij, omdat

het zo mooi aansluit bij de trends van vandaag, maar doen het

van binnenuit, juist omdat dit hun bestaansreden is. Het mooie is dat

deze ondernemingen ook succesvol zijn en het leuke is dat iedereen

die klant wordt van zo’n onderneming ook zelf de wereld een beetje

mooier maakt. Een aantal voorbeelden van purpose in praktijk.

SAMENSTELLING WILLEM VREESWIJK

42 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

Weg met die afvalberg

Heb je ook zo’n moeite met al die

(plastic) verpakkingen in supermarkten?

Meld je dan aan bij Pieter

Pot die je verpakkingsvrije boodschappen

bij je thuis bezorgt. Boodschappen

verpakkingsvrij maken, is namelijk de

missie. Doe het wel meteen, want de belangstelling

voor de eerste circulaire supermarkt

van Nederland is groot en in

veel steden is er sprake van een wachtlijst.

Maar hoe erg is eventjes wachten

als je daarna mee kan helpen de plastic

afvalberg te verkleinen, zonder dat het

ten koste gaat van je smaakpupillen, je

portemonnee en je gemak.

Pieter Pot (voorheen PuurBezorgd)

is een initiatief van Martijn Bijmolt en

Jouri Schoemaker. De laatste is meervoudig

ondernemer, veelgevraagd spreker,

werd in 2016 gekroond tot Nederlands

kampioen pitchen en bouwt ook

nog koperen fietsen. Hij begon in Rotterdam

met zijn online boodschappendienst

zonder verpakkingsmateriaal.

Waarom? “Iedereen houdt van boodschappen.

Niemand houdt van afval.

Toch zitten de meeste producten in

onze voorraadkast in plastic wegwerpverpakkingen.

In totaal kopen we in

Nederland 26 miljard plastic voedselverpakkingen

per jaar, bijna 3.300 per

huishouden. Dat is nergens voor nodig.

Pieter Pot is op een missie om boodschappen

verpakkingsvrij te maken.”

Inmiddels bezorgt Pieter Pot nagenoeg

in heel Nederland en start het bedrijf

binnenkort ook in België en in Duitsland.

Ook richt het bedrijf zich steeds

meer op biologische producten.

“Die berg met afval op onze planeet?

Die is nu wel groot genoeg. Het

is tijd een einde te maken aan al die

troep, te beginnen met de onnodige

verpakkingen van je dagelijkse boodschappen.

Gelukkig kan dat, met onze

herbruikbare potten en handig retoursysteem.

Pieter Pot boekt zo concrete

duurzame resultaten, op twee manieren.

We verminderen het aantal eenmalige

verpakkingen én we voorkomen

de uitstoot van CO2”, aldus de site. Doel

voor 2021 is minimaal 1 miljoen verpakkingen

besparen.

Pieter Pot is van start gegaan met

name dankzij een succesvolle crowdfunding

campagne. Het managen van de

groei was een grote uitdaging. Zo investeerden

Shift Invest, Future Food Fund

en InnovationQuarte – investeringsfondsen

gefocust op duurzame impact – in

totaal voor 2,7 miljoen euro in de onderneming.

Met dit geld werd de website

geoptimaliseerd, werden eigen weckpotten

ontwikkeld die minder ruimte innemen

en veel lichter van gewicht zijn,

werden nieuwe medewerkers aangetrokken

en de capaciteit vergroot.

www.pieter-pot.nl

Sluit aan bij de koffiefamilie

Alleen al in Nederland snakken miljoenen

mensen iedere ochtend

naar een heerlijke kop koffie. Hoe mooi

is het om de dag te beginnen met een

slok van de allerlekkerste koffie en met

iedere slok ook de wereld mooier te maken?

Dat kan met SOCOCO, opgericht

door Perry van Gils.

“In een onderneming waarbinnen

sociale-impact, duurzaamheid en winst

binnen de gehele keten gelijkwaardig

zijn verdeeld, zorgen we niet alleen

voor een betere wereld of een beter gevoel

over onszelf. We zorgen in de kern

voor een gezonder systeem. Een gelijkwaardige

keten creëert innovaties, kennisontwikkeling,

groei en economische

stabiliteit voor de lange termijn. Met

SOCOCO gaan wij voor deze integrale

fairchain gedachte; gelijkwaardigheid

tussen alle partners in de keten. Het

wereldwijd delen van kennis, talent en

creativiteit dragen bij aan een sociale

en duurzame samenleving met een gezond

winstoogmerk.”

“Door net iets verder te gaan dan

investeren en een goede prijs te bieden,

kunnen we ook samen met onze

partners innoveren en investeren. Dit

draagt bij aan stabiliteit, groei en ja:

ook nog winst! En dat is winst op meerdere

vlakken: want als de keten groeit,

groeit elke schakel. Dan heb je een gezond

en duurzaam economisch businessmodel.

We geven graag een realistisch

beeld van de branche en wat een

eerlijke prijs is voor duurzame koffie

van goede kwaliteit. Dit kunnen we

alleen door transparant te zijn in wat

we betalen aan onze koffieboer. En ja,

dat is iets meer dan je wellicht gewend

bent. Maar ik beloof je: dat smaakt en

voelt een stuk lekkerder.”

Van Gils kwam in 2018 min of meer

toevallig in contact met de Guatemalteekse

Danny en Madeline Perez; de

jongste generatie koffietelers van de FamilyBondsCoffee

in de koffieregio Huehuetenango.

Het bleek meteen zijn ideale

partner. “Het mooie van onze samenwerking

is dat zij er net zo in staan

als ik: de keten moet beter, eerlijker en

gezonder. Gezamenlijk werken we aan

het allerbeste product voor onze klanten

voor een eerlijke prijs.”

De koffie wordt met de hand geplukt

en doorloopt een nauwkeurig

HERFST 2021 NFM | 43


PURPOSE IN PRAKTIJK

keuringsproces. Dit maakt dat er nagenoeg

geen defecten in de bonen zitten,

uniek in de koffiewereld. Iedereen in de

keten kent elkaar daadwerkelijk, van

koffieboer tot brander of Barista. “Als

je elkaar kent, betaal je ook een juiste

en eerlijke prijs. Dat maakt de koffie

natuurlijk wel duurder dan de huidige

wereldmarktprijs en zelfs de Fair Trade

koffieprijs. Maar hierdoor blijft ruim 50

procent van onze prijs in het land van

herkomst en dat zien we terug in de

kwaliteit van de koffie. Dit geeft onze

collega’s de kans hun onderneming te

verbeteren en te investeren in het proces.

Iedereen in de keten verdient zo een

eerlijke boterham. Wij ondersteunen

onze koffiepartners onder andere bij

het opzetten van een duurzaam en renderend

bedrijfsmodel, en zij ondersteunen

ons met het allerbeste product.”

Het is voor SOCOCO dus belangrijk

dat iedereen in de keten een eerlijke boterham

kan verdienen. “Ook in Nederland

trekken we deze bedrijfsfilosofie

door en daarom bieden we ook leer-/

werktrajecten voor ambitieuze mensen

die een kans en een extra steuntje

in de rug verdienen. Zij helpen ons

bij het verpakken, de distributie en bijvoorbeeld

ook bij het bereiden van de

bonen bij u op de werkvloer.”

www.sococo.coffee

Perry van Gils.

Verf die goed is voor je gazon

Hoeveel verf gebruiken we wel niet

in een mensenleven? Bij iedere

verhuizing of opknapbeurt gaan er vele

liters doorheen. En hoe vaak denken we

dan niet: oei, dat is niet goed voor het

milieu. Gelukkig kan het ook anders

door verf voortaan bij Verfgroen te bestellen,

een initiatief van Ivan en Niels

Burgler.

De broers zijn opgegroeid in een

zogeheten verfgezin. Hun vader zat al

sinds zij zich kunnen heugen in de verf.

De broers kozen voor het marketingvak

en werkten ieder bij een ander marketingbureau.

Tijdens een vakantie in de

prachtige natuur van Oostenrijk viel

het kwartje. Dat vormde de basis van

Verfgroen, een circulaire en duurzame

distributeur die groene verf verkoopt

van het Spaanse merk Graphenstone.

De onderneming is gevestigd in Groningen

met opslag in het midden van

het land. De webshop levert in de hele

Benelux om een zo grote mogelijke impact

te hebben op duurzaamheid en circulariteit

in Europa. “Veel bedrijven zetten

tegenwoordig in op duurzaamheid,

maar wij zien wel dat dit op verschillende

manieren gebeurd. Wij zetten in op

een positieve bijdrage aan het milieu.

Dus niet alleen duurzaam maar ook circulair.

Daarom bieden we de circulaire

producten van Graphenstone aan aan

schilders, groothandels en particulieren.

Zodat wij samen invloed hebben

op het klimaat en milieu.”

44 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

Ivan en Niels Burgler.

De verf van Verfgroen heeft een langere

levensduur, bespaart 8,5 kg CO2 per

vierkante meter schilderwerk, absorbeert

CO2 en is een honderd procent

natuurlijk product zonder oplosmiddelen.

Huidige verven bevatten toxische

stoffen, zoals terpentine, conserveringsmiddelen,

VOC’s en het stoot veel

CO2 uit. Daarnaast wordt voor de productie

van latexverven gemiddeld drie

liter aardolie gebruikt. De genoemde

nadelen zijn dan ook slecht voor mens,

dier en milieu, aldus de site. De term

‘duurzame verf’ wordt wel vaker gebruikt,

maar dat heeft betrekking op

een deelaspect. Verfgroen biedt echter

Graphenstone aan, een honderd procent

ecologisch-circulaire-duurzame

verf die slechts kalk, water en grafeen

bevat. Het zou op dit moment de enige

echte duurzame verf zijn.

Belangrijk? Jazeker. Jaarlijks wordt

alleen al in Nederland circa 3,5 miljoen

liter verf verbrand vanuit de industrie.

Dan gaat het nog niet over de verven

die bij particulieren thuis op de plank

staan. “Graphenstone is zo schoon dat

u zelfs de verf op uw gazon zou mogen

smeren om kalk aan de grond toe te

voegen om de zuurgraad van de grond

te neutraliseren. Denk aan de toekomst

en kies voor schone verf.”

www.verfgroen.nl

Waar groen echt groen is

Wie houdt er niet van groen? We

zetten ons huis, ons balkon, ons

terras en onze tuin er vol mee. Groen is

in dit geval echter zelden echt groen. En

dat kan dus anders. De missie van Sprinklr

is een groene omgeving voor iedereen,

vol leven! Daarom vergroenen ze

ook kantoren en kantoortuinen en voorzien

ze iedereen die het wil van groen

advies. Zij strijden voor biologische

kweek. Wie bij Sprinklr koopt weet dat

groen écht groen is, niet alleen de kleur.

In 2016 werd Sprinklr opgericht

door Suzanne van Straaten. Zij had gewerkt

bij een corporate en voor een goededoelenorganisatie.

Mooi werk, maar

het was tijd haar eigen purpose in de

praktijk te brengen. Na een succesvolle

crowdfundingcampagne via het platform

van ASN Bank die Sprinklr ook

bleef promoten via het platform ‘De

HERFST 2021 NFM | 45


PURPOSE IN PRAKTIJK

Wereld van Morgen’, ging ze van start

en in 2018 stapte Liedewij Loorbach aan

boord. Inmiddels telt het kantoorteam

acht mensen en werken er in de loods

tien mensen. De omzet gaat in 2021

ruim over de 1 miljoen euro heen.

In 2018 koost Sprinklr ervoor om alleen

nog SKAL-gecertificeerde tuinplanten

en bollen te verkopen, dat wil zeggen

tuinplanten en bollen die officieel

het stempel biologisch mogen dragen.

Dat was namelijk een heldere boodschap

richting de klant.

Sprinklr heeft een aantal moeilijke

jaren gekend, maar die tijd lijkt achter

de rug. Niet alleen zijn er investeerders

gekomen, zoals Triodos Bank, maar ook

neemt het aantal klanten toe. Het lijkt

zo logisch. Waarom zou je überhaupt

als klant bijvoorbeeld nog traditionele

bloembollen aanschaffen. De site geeft

een aantal redenen waarom het veel

GREEN UP

Meer inspiratie opdoen? Dat kan in

het grootste duurzame warenhuis

van Nederland. In het voormalige

pand van boekhandel Broese op de

Stadshuisbrug in Utrecht is het popup

warenhuis ‘Green UP’ van start

gegaan. In dit warenhuis van maar

liefst 1400 vierkante meter zetelen

tal van duurzame ondernemers, elk

met een eigen stijl, en eigen verhaal

en een eigen bijdrage aan een duurzame

toekomst. Je vindt er bijvoorbeeld

een groot assortiment aan

woon- en modeaccessoires, fashion,

textiel, beauty- en verzorgingsproducten,

cadeauartikelen, interieuritems

en food-to-go. Ook kent het

pand een botanische binnentuin

met restaurant. De inrichting bestaat

voor een groot deel uit circulaire,

gerecyclede of hergebruikte

items.

Het concept is nog in ontwikkeling

en er is plaats voor veel meer

duurzame ondernemers. Met Green

UP heeft Utrecht er een nieuwe verrassende

hotspot bij.

Liedewij Loorbach en Suzanne van

Straaten. Beeld Gijs Versteeg

beter is om biologische aan te schaffen.

Door je aankoop gaan insecten niet

dood en wordt grond niet vernietigd,

de biodiversiteit krabbelt weer op, er

belandt geen gif in je tuin of in babyluiers

en je steunt pioniers voor een betere

wereld. Meer dan genoeg redenen

dus. En gelukkig weten veel meer mensen

de webshop te vinden.

Ook koos Sprinklr voor sociaal ondernemerschap.

Zo ging het in zee met

zorgboerderij Lindenhoff, waar mensen

met afstand tot de arbeidsmarkt dagelijks

aan het werk zijn.

Hoe nu verder. “Een bedrijf dat zichzelf

kan bedruipen, da’s wel iets om

heel vrolijk over te zijn, maar is slechts

het middel om dichter bij ons doel te

komen: een omwenteling in de sierteelt.

Wat ons betreft wordt over tien

jaar de helft van alles in de sierteeltsector

biologisch gekweekt. En de bollen,

die in het open veld worden gekweekt,

zouden honderd procent biologisch

moeten zijn. Aan ons om te bewijzen

dat de vraag groot is, en om kwekers

te verleiden om ofwel op te starten of

om te schakelen van gangbaar naar biologisch.

En daar moeten we haast mee

maken, want iedereen weet: er is geen

dag te verliezen als we onze planeet leefbaar

willen houden voor iedereen. n

www.sprinklr.co

46 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

HENK VAN ARKEL:

'LOKAAL GELD WORDT

VAKER DAN GEWOONLIJK

BESTEED EN VERDIEND'

HENK VAN ARKEL

Henk van Arkel, directeur van Social

TRade Organisation (STRO),

bouwt al vanaf zijn tienerjaren

bevlogen aan een alternatief voor

het huidige geldsysteem. Dat trekt

in zijn visie geld weg uit de lokale

economie, richting financiële centra

en grote multinationals. Zo veroorzaakt

het armoede. Daarnaast

dwingt geldschepping tegen rente

tot voortdurende groei, die tot milieurampen

leidt.

Met grote geestdrift inspireert

Henk met STRO anderen om lokale

munten te initiëren voor een duurzame

circulaire economie. Met succes:

wereldwijd gebruiken honderden

initiatieven de lokaal-geldmodellen

en betaalsoftware Cyclos van

STRO.

48 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

De Koop-Lokaal-Booster is het nieuwe boek van Henk van Arkel van

STRO. Het is vooral een praktisch boek om de lokale economie een

echte boost te geven. Met een nieuwe kijk op geld en een flinke portie

fintech presenteert dit boek een oplossing om lokale bedrijven te versterken,

steden levendig te houden en ook nog eens aan duurzaamheid

te werken. Hoofdstuk 1 als voorproefje. Een boek dat het verdient om

gelezen te worden. Niet voor niets is de boodschap in elk boek van Van

Arkel: geef uw exemplaar van het boek door! Wellicht dat de highlights

uit hoofdstuk 1 stimuleren om dit boek aan te schaffen én door te even.

Een echte boost voor

lokale economieën

TEKST HENK VAN ARKEL

Er is een serieus risico dat als

nasleep van de lockdown veel

MKB-bedrijven uit de gemeente

of regio zullen verdwijnen.

Maar dankzij een creatieve en

vernieuwende aanpak met

een koop-lokaal-munt kunnen we ook

lokale bedrijven een kans geven op een

betere toekomst. Dat geeft de lokale economie

meer veerkracht en draagt bij aan

de transitie naar een duurzamer economie.

Dit boek laat zien hoeveel verschil

het voor kleine bedrijven maakt, wáár

en hóe de lokale overheid inkoopt. Ook

andere instellingen die het publieke belang

dienen, kunnen door lokaal te kopen

veel invloed uitoefenen.

Het lokaal kopen kan extra impact

krijgen als lokale overheden, instellingen

en ondernemers gaan samenwerken.

Die openen in deze opzet een speciale

bankrekening, bestemd voor het

versterken van de lokale handel. Dat is

een tool om de aanwezige koopkracht

lokaal effectiever te maken. Als geld een

gemeenschap binnenkomt, verzorgt

'CIRCULAIR GELD

STIMULEERT INNOVATIES'

het gewoonlijk hooguit één of twee lokale

transacties. Daarna verdwijnt het

alweer uit de gemeenschap. Dankzij lokale

betaalrekeningen wordt het geld

wel vier keer of nog vaker verdiend en

weer uitgegeven voordat het uit de gemeenschap

verdwijnt. Hetzelfde geld,

maar het stimuleert de lokale productie

en consumptie wel een stuk beter.

De Booster komt precies op het goede

moment beschikbaar, want de lockdown

heeft de bestaande tegenstellingen

in de economie versterkt. Daarbij

blijft er steeds minder plaats over voor

het lokale kleinbedrijf. Waar dat het

meest opvalt is bij de lokale bedrijven

die moeten concurreren met webshops.

Sommigen daarvan werken op globale

schaal en zien daardoor kans veel minder

belastingen te betalen dan het lokale

kleinbedrijf. Ook hebben ze vaak een

goedkopere financiering. Ondertussen

blijft de samenleving met kale winkelstraten

en minder belastinginkomsten

zitten. Na corona zullen veel kleine

bedrijven daardoor al met 2-0 achterstaan.

Het terugveroveren van de positie

van voor de lockdown gaat veel winkels

veel geld kosten terwijl er van hun

liquiditeit nog weinig over is.

Deze ontwikkelingen vinden plaats

tegen de achtergrond van een wereldeconomie

met veel instabiliteit: handelsoorlogen,

de Brexit en de concentratie

van rijkdom bijvoorbeeld. Daar

bovenop komt dat het meeste geld gebruikt

wordt om te speculeren, waardoor

er te weinig geld overblijft om de

lokale economie goed te organiseren.

Met een rente die al op nul staat, weten

centrale banken niet meer hoe de economie

te stimuleren. Dat kan een probleem

worden als de eerste opleving na

de lockdown is weggeëbd, als de extase

van de ‘bevrijding’ voorbij is.

HERFST 2021 NFM | 49


PURPOSE IN PRAKTIJK

De beroemde econoom Keynes waarschuwde

al dat vanwege de deflatie die

bij zo’n lage rentestand hoort, mensen

en bedrijven liever op hun geld gaan

zitten dan het uit te geven. Als dat gebeurt,

ontstaat een rampzalige situatie.

Minder bestedingen betekenen minder

verkopen waardoor steeds meer bedrijven

moeten stoppen. De gevolgen van

de lockdown verschillen erg per branche.

Sommige bedrijven hebben geprofiteerd

en andere hebben een enorme

klap gekregen. Voor bijvoorbeeld de

horeca, reclame, kunst en cultuur en

sport en recreatie heeft de coronacrisis

heel veel meer gevolgen dan die van de

crisis in 2008. Ronald van Tol, schrijver

van het boek Levende Cijfers, zegt hierover

in een nota over Koop Lokaal in

Rotterdam:

Gaan we dieper in op de ontwikkeling

van ondernemingen bij een schok als deze,

dan zien we de aard van de problematiek bij

herstart. De lockdown bracht een dramatische

teruggang in omzet voor veel sectoren.

Hierdoor werd de winst negatief beïnvloed en

ondanks de steunmaatregelen nam het eigen

vermogen in veel gevallen af. Doordat de crisis

zo lang heeft aangehouden, ontstaan er

steeds meer problemen met het betalen van

de personeelskosten en vaste lasten. Hiervoor

is het opgebouwde eigen vermogen gebruikt,

waardoor de solvabiliteit maand na maand

afnam. De bezorgende winkels zijn over het

algemeen de internetbedrijven die het voor

elkaar krijgen met hun producten op pagina

1 te komen van Google en andere zoekmachines.

Dit zijn winkels die niet in de eigen

plaats zijn gevestigd. Zo wordt de koopkracht

versneld weggetrokken uit de lokale

economie en in een aantal gevallen zelfs uit

het land. Dit draagt bij aan de toename van

de scheve verdeling van de vermogens, die

dus niet lokaal beschikbaar meer zijn voor de

economie. Als voorbeeld: Bol.com groeide in

omzet in de corona-maanden met 30 procent

naar 2,8 miljard euro en Amazon met 38 procent

tot 386 miljard dollar in 2020. Ter vergelijking:

dit is bijna 50 procent van het bbp

van Nederland. Er is een overloop van klanten

naar deze bezorgbedrijven, een ontwikkeling

die nu kan worden afgelezen aan hun

omzetstijging, maar pas straks, wanneer de

winkels weer open mogen, aan de omzetdaling

van de winkelbedrijven. Van de consumenten

is 86 procent voornemens om de dagelijkse

boodschappen online te blijven doen.

'EEN STERKE LOKALE

ECONOMIE BEVORDERT

VERDUURZAMING'

VEERKRACHT NEEMT AF

Al voor corona was het voor veel gemeenschappen

belangrijk om de Koop-

Lokaal-Booster te gebruiken. Er is namelijk

al langer een trend dat er steeds

minder lokale producten en diensten

worden gekocht. Daardoor is de economie

van elke Nederlandse gemeente

sterk afhankelijk geworden van ontwikkelingen

op wereldschaal. Ontwikkelingen

waar we geen enkele greep op hebben.

Onder het motto van efficiëntie is

daarbij geaccepteerd dat de lokale economische

veerkracht is afgenomen en

de sociale structuur kwetsbaarder is geworden.

Tijdens de coronacrisis hebben

we moeten ervaren hoe efficiëntie en

veerkracht elkaar bijten. De ziekenhuizen

werden jarenlang steeds efficiënter

gerund. De IC’s werden daardoor ingekrompen

tot een minimale capaciteit.

Dat was op de korte termijn en gezien

vanuit het ziekenhuis efficiënt, maar

leidde uiteindelijk tot een strenge lockdown

die de gemeenschap oneindig

veel geld kostte. Precies zo lijkt het ondergeschikt

maken van de lokale economie

aan de wereldeconomie efficiënt,

maar ook hier kan deze efficiëntie omslaan

in een ‘goedkoop is duurkoop’.

Met het afnemen van de veerkracht

van veel lokale economieën groeien ook

de verschillen in welvaart. Het Internationaal

Monetair Fonds (IMF) luidde al

voor de coronacrisis hierover de noodklok

in haar World Economic Outlook

van april 2019. Daarin spreekt het IMF

zelfs van marktfalen, omdat er op veel

plekken te weinig geld is voor lokale ondernemers

om überhaupt voldoende te

kunnen verdienen. Geld dat in economisch

zwakke wijken, steden of regio’s

binnenkomt gaat daar (te) snel weer uit,

zodat lokale ondernemers steeds minder

verkopen. Dat holt de lokale economie

uit en brengt ook de sociale samenhang

van de gemeenschap in gevaar.

Het slimmer inzetten van publieke gelden

kan hier tegenwicht bieden. Het

publieke lange termijn belang mag, nee

móet daarbij volop meegewogen worden.

Doordat in de loop van de tijd heel

veel, zo niet bijna al het geld in omloop

wel op enig moment door de handen

van de overheid en de publieke instellingen

gaat, kan veel geld een sociaal

karakter meegegeven worden. Volksvertegenwoordigers

zien dat en pleiten ervoor

dat de lokale overheid bij haar inkopen

niet alleen naar de laagste prijs

zoekt, maar ook denkt aan de lange termijn

en sociale effecten op de gemeenschap

en daarom meer lokaal inkoopt.

De neerwaartse trend van vóór corona

en de hierboven beschreven effecten

van de lockdown kunnen veel

gemeenschappen met een slechte economische

situatie opzadelen met gevolgen

voor werkgelegenheid, sociale cohesie

en duurzaamheid. Alle reden dus

om te onderzoeken wat de Koop-Lokaal-

Booster kan doen voor die gemeentes.

De Booster is gebaseerd op lokale samenwerking

en versterkt die op haar

beurt ook weer. Het start met het openen

van lokale betaalrekeningen door

overheid, bedrijven en burgers. Verderop

in het boek zien we hoe die lokale

rekeningen regels meegegeven kunnen

worden waardoor het geld dat daarop

terecht komt mee gaat bouwen aan een

gezonde, duurzame en levendige gemeenschap.

Die regels zorgen er namelijk

voor dat geld langer en ook intensiever

lokaal gebruikt wordt: hetzelfde

geld wordt binnen dat netwerk van lokale

rekeninghouders vaker dan gewoonlijk

besteed en verdiend.

Het geld – de koopkracht – blijft

door die regels bijvoorbeeld een jaar

beschikbaar binnen het netwerk van

lokale rekeningen, voordat het als eu-

50 | NFM HERFST 2021


PURPOSE IN PRAKTIJK

ro’s naar een gewone rekening courant

overgemaakt kunnen worden. Dat zorgt

ervoor dat het geld de lokale economie

optimaler organiseert. Het levert extra

omzet op en geeft het lokale bedrijfsleven

meer kans zich te herstellen. Daarbij

komt het economisch zwaartepunt

weer iets terug naar de lokale economie,

waardoor die duurzamer wordt en

beter bestand tegen crises.

KOOP-LOKAAL BOOSTER

Als overheden gaan kiezen waar en hoe

het budget besteed gaat worden, kunnen

ze met de Booster ook het langetermijnbelang

van de gemeenschap

zwaarder laten meewegen. Andere publieke

instellingen zoals de politie, het

ziekenhuis en het buurtwerk, kunnen

uiteraard ook meedoen. Samen vormen

hun uitgaven een groot bedrag. Er is

dus heel wat te verdienen. Dit maakt

het voor lokale bedrijven bijzonder aantrekkelijk

om ook zo’n lokale rekening

te openen en te kunnen verdienen aan

het lokale geld dat door die instanties

lokaal besteed gaat worden.

Het netwerk van lokale bedrijven

dat nodig is voor de Booster maakt ook

een basiskrediet mogelijk, waardoor al

vanaf de start van het lokale netwerk

de meeste bedrijven direct aankopen

kunnen doen.

Wanneer voldoende bedrijven meedoen,

worden ook grotere kredieten

mogelijk en al dat kredietgeld gaat dan

lokaal circuleren en hierbij de lokale

productie, handel en consumptie ondersteunen.

De omgeving heeft baat bij een

bloeiende lokale economie. Intuïtief

denken we dat als een lokale overheid

ervoor kiest om meer lokaal in te kopen,

dat dit ten koste gaat van bedrijven

in andere regio’s. Ik moet dat tegenspreken:

lokaal inkopen heeft dat effect

niet. In het grotere plaatje tussen de regio’s

verandert er namelijk niets.

Hoe zit dat? Geld komt altijd al de

regio binnen, om dan na verloop van

tijd buiten het gebied uitgegeven te

worden. Dat blijft zo. Waar het om gaat

is wat er in die tussentijd gebeurt. Hoe

TIPS VOOR EEN BOOST

In het boek staan heel veel tips en suggesties om de lokale economie een boost

te geven. Dit zijn er een aantal:

• Informeer (mede-)gemeenteraadsleden, wethouders, lokale ambtenaren, bestuursleden

van de ondernemersvereniging, verzekeraars en opiniemakers

over de koop-lokaal booster. De inhoud van het boek kan hierbij helpen;

• Geef uw exemplaar van het boek door;

• Een extra exemplaar kost 19,50 euro. Mocht u meerdere boeken in uw omgeving

willen verspreiden, kijk dan op de website voor de mogelijkheden:

www.socialtrade.nl/webshop;

• Lees het boek samen met anderen en organiseer avonden om de Booster samen

te bespreken. Bij eerdere STRO-boeken was dat meestal een succes. U

zou dan op de laatste avond iemand van STRO kunnen uitnodigen om openstaande

vragen te beantwoorden;

• STRO zal zelf een aantal online lezingen organiseren rond het boek.

lang en hoe actief dient dat geld de lokale

economie? De introductie van lokale

rekeningen en het gebruik daarvan

door publieke instellingen maakt

dan dat het geld een tijd lang effectiever

lokaal gebruikt wordt. Er treedt

slechts een eenmalige vertraging in de

relatie met andere regio’s en het buitenland

op, terwijl er voor de lokale bedrijven

wel veel verandert: er circuleert

meer geld dat vaker verdiend en weer

uitgegeven wordt.

Voorwaarde is wel dat het lokale gebruik

van het aanwezige geld meer aanen

verkopen mogelijk maakt, vóórdat

het vertrekt. Dán neemt de welvaart

lokaal toe. Elke gemeenschap die welvarend

wordt kan ook meer bijdragen

aan de wereld, onder andere door meer

op het gebied van belastingen en meer

vraag naar speciale producten. Dat is

uiteindelijk ook voor naburige gemeentes

van belang.

Het versterken van de lokale economie

heeft ook effect op de duurzaamheid

van de economie. Dat effect komt doordat

als geld gedurende een periode alleen

lokaal besteed kan worden, lokale

bedrijven en starters betere kansen krijgen

om lokale producten en diensten

te verkopen. Maar, die extra productie

moet dan wel gemaakt worden met lokale

middelen, want extra import betalen

met lokaal geld, dat gaat niet lukken.

Zo stimuleert het circulaire geld

innovaties, ontwikkeld door lokale producenten,

handelaren en sociale ondernemers

waarbij geen extra grondstoffen

van buiten aangekocht hoeven te

worden. Dat zal vaak extra dienstverlening

zijn, maar er zal ook vaker sprake

zijn van reparatie, hergebruik en recycling.

In de volgende hoofdstukken passeren

twee inspirerende praktijkvoorbeelden

de revue. Het eerste vertelt hoe lokaal

kopen aangepakt wordt in de Engelse

stad Preston. In 2018 werd deze

stad uitgeroepen tot ‘most improved

city in the UK’. Dit hoofdstuk beschrijft

hoe ze dit voor elkaar hebben gekregen.

Het tweede praktijkvoorbeeld gaat

over de Oostenrijkse stad Wörgl waar

de invoering van lokaal bonnengeld

zorgde voor een daling van de werkeloosheid

met 25 procent.

Vanuit die voorbeelden wordt in

volgende hoofdstukken bekeken hoe de

voordelen die beide voorbeelden introduceerden

in hun gemeenschap met

moderne middelen nu binnen handbereik

zijn gekomen van alle gemeentes

die er belang bij hebben.

Dit en veel meer in het boek Koop-Lokaal-Booster

van Henk van Arkel. n

Meer informatie: www.socialtrade.nl,

www.cyclos.org, www.unitedeconomy.nl,

www.utrechtse-euro.nl, www.vix.nl.

HERFST 2021 NFM | 51


COLUMN

Stop met

liefdadigheid

“Liefdadigheid is de dood in de pot. Het houdt de oude samenleving in stand. Sterker

nog, het vergroot juist de kloof tussen rijkdom en armoede. Het sust de schuldgevoelens

van rijken die samen met armen in één wereldwijde economie leven”, aldus Jac Hielema

van Economy Transformers. Voor het New Financial Magazine schrijven Jac en Damaris

Matthijsen afwisselend een column over actuele vraagstukken in tijden van transformatie.

TEKST JAC HIELEMA | BEELD SANNE SCHOUWINK

Acties om geld in te zamelen voor een goed doel of

omdat er ergens een ramp heeft plaatsgevonden,

stop ermee. Houd op met het schenken van geld

zonder verder ook maar één vinger uit te steken of

één vin te verroeren.

Want hoe simpel kan het zijn? Als de kloof tussen rijkdom en

armoede groeit, als er steeds meer mensen zijn die geen toegang

hebben tot de primaire middelen van bestaan, dan hebben

we de samenleving, en dus die ene wereldwijde economie

waar we allemaal deel van uitmaken, gewoon niet goed ingericht.

We hebben het voor onszelf en elkaar simpelweg niet

op orde. En het zal ook niet goed komen binnen de kaders

van het huidige denken en handelen.

Als kind maakte ik tv-shows mee met Sonja Barend. Er

werden miljoenen opgehaald voor goede doelen, iedereen

blij. Toch voelde het niet goed. Later begreep ik dat mijn kerk

grond bezat ondergebracht in een stichting, de notabelen zaten

in het bestuur ervan, zij bepaalden welke stukken grond

naar welke boeren gingen en hoeveel pacht zij moesten betalen,

de opbrengsten gingen naar goede doelen. Hoe hypocriet.

Ik weet van fondsen die geld ontvangen uit legaten en de opbrengsten

van kansspelen, dat wordt belegd in aandelen en

andere speculatieobjecten, zoals kunstwerken die in kluizen

worden bewaard, voor niemand zichtbaar (de kunstenaar,

arm bij leven, draait zich om in zijn graf), stukken grond in

verre landen, zodat de lokale bevolking daar er geen toegang

meer toe heeft, of simpelweg in olie en wapens, want die leveren

het meeste rendement, het dividend gaat naar goede

doelen.

Sowieso dat individuele mensen superveel geld hebben en

onderbrengen in stichtingen of trusts om het vervolgens in te

zetten voor bepaalde ‘goede’ doelen, zonder overleg met medemensen

over wat überhaupt gewenste ontwikkelingen zijn.

RUIMTE

We zijn toch vrij om de samenleving zo in te richten dat de

pech van de enkeling (soms hele rampgebieden) gedragen

wordt door de gemeenschap, dat de niet meer producerenden

worden verzorgd door de nog wel producerenden, dat

we in goed onderling overleg bepalen wat wel en wat niet

ontwikkeld kan/mag/wil worden. Het is toch allemaal niet zo

heel moeilijk? Nu ligt de verdere ontwikkeling van onze samenleving

en dus van die ene wereldwijde economie in handen

van steeds minder mensen met steeds meer geld.

Wij gewone burgers laten het gewoon gebeuren. Onze vrijheid

om het echt anders te doen, nemen we niet. Ruimte voor

werkelijke menswaardigheid creëren we niet. We spreken ons

niet of nauwelijks uit en nemen geen of weinig initiatieven

die er werkelijk toe doen.

Het is een illusie om te denken dat we het voor onszelf

op orde kunnen maken als we het met ons denken en handelen

niet tegelijkertijd fixen voor het geheel waar we deel van

uitmaken. Ik bedoel, je kunt je nog zo goed verzekeren tegen

rampspoed, je kunt je pensioen nog zo goed geregeld hebben,

je huis op tijd afbetaald, geld opzij gelegd voor de studie van

52 | NFM HERFST 2021


COLUMN

JAC HIELEMA:

“WE HEBBEN HET

SIMPELWEG

NIET OP ORDE.”

ACTUELE VRAAGSTUKKEN

Damaris Matthijsen en Jac Hielema van Economy Transformers

schrijven voor het New Financial Magazine afwisselend

een column over actuele vraagstukken met betrekking

tot het financiële systeem, de uitwisseling en

toewijzing van productiemiddelen, zin en betekenis van

geld, eigendom, waarde en Aarde. Altijd vanuit het streven

naar een mens- en aarde-waardige samenleving op basis

van liefde en vertrouwen. Reacties zijn welkom! Meer

informatie over Economy Transformers, zie www.economytransformers.nl.

Jac Hielema is tevens als docent verbonden

aan de New Financial Academy: www.newfinancialforum.nl.

je kinderen, überhaupt een eigen huis hebben met een eigen

tuin, alles netjes in de verf, gazonnetje strak gemaaid, als het

geheel waar je deel van uitmaakt niet op orde is, dan treft een

hartaanval, het klimaat of de val van de euro je en ben je alles

zo weer kwijt.

LEVEN VANUIT LIEFDE

Stop dus met liefdadigheid, stop met het sussen van schuldgevoelens,

stop met het op orde maken van je leven alleen maar

voor je zelf en je bloedverwanten en begin met leven vanuit

liefde voor het leven als geheel, start met het leveren van een

bijdrage die die ene wereldwijde economie waar wij allemaal

deel van uitmaken mooi, groot en sterk maakt.

Hoe?

Door te stoppen met speculeren en beleggen en het vermeerderen

van je vermogen zonder zelf waarden te creëeren.

Door je blik naar binnen te richten en te ontdekken wat de

waarde is die jij wilt creëren, culturele waarden die voorzien

in ontwikkelingsbehoeften van anderen en/of economische

waarden die voorzien in materiële behoeften van anderen.

Om vervolgens die waarde ook echt te creëren, vanuit liefde

voor het creëren van die waarde en voor de samenleving als

geheel. Verklein de kloof tussen rijkdom en armoede door reële

waarden te creëren die voorzien in de behoeften van anderen

en erop te vertrouwen dat anderen waarden creëren die

voorzien in jouw behoeften.

En wat doe je met de overwinsten? Wat doe je met het

geld als iedereen in zijn levensonderhoud is voorzien? De verzekeringspremies

zijn betaald en het pensioen is geregeld?

Die geef je weg. Om niet. Niet aan goede doelen. Maar aan

mensen met nieuwe initiatieven en ondernemingen. Die hun

waarden voor het geheel willen creëren.

Wat is de waarde die jij creëert? In welke behoefte voorziet

die waarde? Leef jij vanuit liefde voor het samenleven? n

HERFST 2021 NFM | 53


AMBASSADEUR

Ambassadeurs over waarde(n) van de financiële wereld

Techniek en kennis

voor een duurzamere

toekomst

KEES HAVERKAMP | BEELD CHRISTIAN KEIJSERS

Het New Financial Magazine

stelt in iedere editie een Ambassadeur

een aantal vragen

over de nieuwe economie en de

rol van de financiële sector. Ditmaal

Kees Haverkamp, oprichter

van diverse innovatieve fintech-ondernemingen.

Hoe ziet de dienstverlening in de financiële

dienstverlening er idealiter uit?

Hyperpersonalisatie is zowel op productniveau,

als in de dienstverlening

optimaal uitgewerkt en geïmplementeerd.

Technologie die nu onder andere

wordt gebruikt voor het serveren

van de juiste op maat gemaakte advertenties

voor jouw profiel zal uiteindelijk

gaan leiden naar financieel advies

en producten op maat. Op deze manier

wordt ieder individu geholpen exact

op de manier waarop hij geholpen

wil worden. Hierbij zullen we niet alleen

de techniek zover moeten krijgen,

maar juist ook alle organisaties die de

bijbehorende diensten leveren. Gespecialiseerde,

goed vindbare adviseurs voor

ieder profiel en productaanbieders die

qua aanbod in staat zijn om op een efficiënte

manier maatwerkproducten samen

te stellen en beheren.

Op dit moment is het overgrote

deel van organisaties ingericht op een

traditionele leverancier-afnemerverhouding.

Crowdsourcing zal sectorbreed

een prominentere rol hebben.

Een willekeurig persoon met een goed

idee wil in staat zijn om op een daarvoor

ontwikkeld platform zelf een product

of dienst samen te stellen, voor de

door hem bedachte (micro) doelgroep.

De technologie kan het al, wie pakt de

handschoen op om het verder in te richten?

Marketing zoals we dat nu kennen

voor onze sector wordt overbodig omdat

dankzij slimme platforms iedereen

automatisch het beste aanbod voorgeschoteld

krijgt. Dit alles natuurlijk met

respect voor ieders privacy.

Wat versta jij onder innovatie en verantwoordelijkheid

en in hoeverre spelen

zij een belangrijke rol in de financiële

dienstverlening?

Innovatie zie ik als een noodzakelijk

proces om invulling te kunnen blijven

geven aan de steeds veranderende

wensen en eisen van de eindgebruiker.

Het optimaal kunnen aanvoelen wat de

wensen uit de markt zijn, het vermogen

om te kunnen voorspellen wat de

wensen van de toekomst zullen zijn en

hier vervolgens optimaal op anticiperen.

Dit gaat dus veel verder dan alleen

de capaciteit om nieuwe producten te

ontwikkelen of het blijven hangen bij

het temmen van nieuwe technologische

ontwikkelingen. Deze laatste fout

heb ik overigens zelf ook met enige regelmaat

gemaakt.

‘We leven niet in een tijdperk van

verandering, maar in een verandering

van tijdperk’, aldus een voor mij erg inspirerende

Jan Rotmans. Ondanks dat

sommige innovaties kannibaliseren op

de huidige dienstverlening, en technologie

voor veel beslissers helaas onbekend

terrein is, moeten we wat mij betreft

nu wel echt aan de slag.

Ik vind het overigens de verantwoordelijkheid

van de sector om hierbij een

veel pro-actievere houding aan te gaan

nemen. Er is ontzettend veel kennis en

creativiteit binnen onze sector aanwezig

maar ik heb te vaak gezien dat deze

creativiteit geremd wordt door bureaucratische

processen of een gebrek aan

54 | NFM HERFST 2021


AMBASSADEUR

lef en ondernemerschap op managementniveau.

Het is mijn uitdrukkelijke wens om

met elkaar te voorkomen dat in de toekomst

de financiële dienstverlening bepaald

wordt door de big-techreuzen.

Om dit te voorkomen zullen we echt

gas moeten gaan geven.

Mensen die hun verantwoordelijkheden

niet zien of nemen, vind ik vergif

voor een gezond functionerende organisatie.

Verantwoordelijkheid nemen

op alle niveaus en op de juiste momenten

is een essentieel element om de

slagvaardigheid van en het vertrouwen

in de sector op niveau te kunnen houden.

KEES HAVERKAMP:

“GELUK EN ZINGEVING BOVEN

FINANCIËLE ZEKERHEID.”

Wat zijn de belangrijkste kernwaarden

van de verzekeringssector en zijn ze voldoende

zichtbaar?

Bij veel organisaties vind je dezelfde

kernwaarden terug. Integriteit, persoonlijk,

dichtbij, innovatief en nog

een hele rits idealistische termen passeren

de revue. Bij veel organisaties zie

ik in de praktijk weinig van die kernwaarden

terug. Ik zou zelf gaan voor

fatsoen, compassie, adaptiviteit en realisme.

Over deze kernwaarden alleen al

kan ik een artikel schrijven.

Is een financiële sector mogelijk met

rendement voor zowel aandeelhouders,

medewerkers, klanten als de samenleving?

Ik ben ervan overtuigd dat het op een

duurzame manier inrichten van organisaties

uiteindelijk zal leiden tot

de best presterende organisaties. Voor

mijn gevoel zitten we daarvoor wel in

een lastige sector. Ik heb het (nog) niet

onderzocht, maar mijn gevoel zegt dat

het percentage mensen waarvan het

primaire doel is om veel geld te verdienen

in deze sector hoger dan gemiddeld

ligt. Geld verdienen is natuurlijk

goed, maar niet als primair doel.

Een volledig Rijnlands model gaat

misschien wat ver, maar ik denk dat het

noodzakelijk is om kritisch te kijken

naar de Angelsaksische cultuur die nu

nog dominant is. De nieuwe generatie

HERFST 2021 NFM | 55


AMBASSADEUR

medewerkers is veeleisender dan ooit.

Terwijl de juiste, tevreden medewerkers

een essentiële rol spelen in het realiseren

van een tevreden klantenbestand.

Mensen willen een baan die ze als

een handschoen past en zingeving is relevanter

dan ooit. Wil je de goede mensen

aan je binden, moet je niet alleen

zorgen voor de traditionele goede omstandigheden

en voorwaarden, maar

dan moet je ook zorgen voor een relevante

maatschappelijke bijdrage. Ik

ben ervan overtuigd dat dit uiteindelijk

zal leiden tot optimale, fatsoenlijke

rendementen. Dat is dus iets anders

dan maximale rendementen. Om Alibaba’s

Jack Ma te quoten; ‘Employees first,

customers second, stakeholders last.’

Is verjonging noodzakelijk om in de financiële

sector te vernieuwen?

Ja, een frisse blik is zeker nodig. Echter,

dit is wat mij betreft niet per se een

fysieke verjonging. Ik ken mensen die

op hun twintigste mentaal stokoud en

vastgeroest zijn en ik ken pensioengerechtigden

die zodanig jong van geest

zijn dat zij mij iedere keer weer inspireren

om mezelf verder te ontwikkelen.

Dit zijn mensen die in potentie de hele

markt op kunnen schudden.

Welke betekenisvolle initiatieven waardeer

je in de financiële sector?

Er zijn ondertussen meerdere consumentenplatforms

die zijn of worden

gelanceerd en ieder initiatief dat de

consument écht in de lead durft te zetten

en hier een fatsoenlijk verdienmodel

aan verbindt, kan rekenen op mijn

waardering. Een platform als Advieskeuze.nl

vind ik een voorbeeld dat potentieel

een grote rol kan gaan spelen.

Geen initiatief maar vanuit organisatieperspectief

de moeite om te benoemen

is Viisi Hypotheken uit Amsterdam (zie

ook het interview met Tom van der Lubbe

op pagina 6 van deze uitgave, red.).

“IN DE PRAKTIJK ZIEN WE

DE MOOIE KERNWAARDEN

VAN FINANCIËLE

INSTELLINGEN NIET OF

NAUWELIJKS TERUG”

Welke boodschap zou je de financiële

sector graag meegeven?

We hebben qua innovatie in deze sector

niet eens het topje van de ijsberg gezien.

Een groot deel van de huidige financiële

producten en diensten valt te

digitaliseren en dit zal de komende jaren

steeds sneller gaan gebeuren. Kunstmatige

intelligentie was tien jaar geleden

alleen toegankelijk voor een enkeling,

tegenwoordig is iedere tech-savvy

onderneming in staat om hier waardevolle

toepassingen mee te bouwen. Vergelijk

het maar met de revolutie die de

uitvinding van elektriciteit heeft veroorzaakt:

bijna ieder denkbaar proces

viel revolutionair te innoveren. Diezelfde

mogelijkheden zitten verborgen in

kunstmatige intelligentie. En juist deze

tak van sport is voor veel financiële instellingen

een lastige bal.

Er is veel kennis en creativiteit aanwezig

binnen onze sector en die zijn

naar de toekomst toe hard nodig. Hyperpersonalisatie

klinkt leuk, maar

brengt een hoop inhoudelijke uitdagingen

met zich mee. Laten we deze vakkennis

combineren met de juiste technologische

kennis en toewerken naar

een duurzamere sector.

KEES HAVERKAMP

Kees Haverkamp is oprichter van diverse

innovatieve fintech-ondernemingen

waarmee hij meer dan vijftien

jaar consument- en datagedreven

toepassingen ontwikkelt voor

en binnen de financiële sector. Als

CTO van de Yes We Can Healthcare

group is hij verantwoordelijk voor

het ontwerpen en ontwikkelen van

innovatieve toepassingen binnen

de zorg. Daarnaast is hij strategisch

adviseur bij platformontwikkelaar

Dycken.com en Villa Pardoes. Villa

Pardoes is onderdeel van de Efteling

en biedt Nederlandse gezinnen met

een ernstig, mogelijk levensbedreigend,

ziek kind een onvergetelijke,

unieke vakantiebeleving aan.

Kees heeft met zijn partner twee

kinderen en zijn hobby’s zijn: drummen

en muziek, skateboarden,

mountainbiken, kitesurfen en wintersport.

Wat draag je zelf bij om een betere financiële

sector te bereiken?

Door mezelf iedere dag te blijven stimuleren

om een meetbaar positieve bijdrage

aan de wereld te willen leveren en

dat door te laten wegen in iedere beslissing

die ik maak. Het klinkt cliché,

maar ook bij mij heeft het krijgen van

kinderen mijn wereldbeeld overhoopgehaald.

Als indirect gevolg hiervan

heb ik de afgelopen tien jaar meerdere

consumer-first platforms ontworpen

en ontwikkeld. Op mijn verlanglijstje

staat nog om met een aantal gelijkgestemden,

volledig lean, een zo digitaal

mogelijk financieel platform te lanceren

met een échte consumer-first focus.

Technisch is gemakkelijker realiseerbaar

dan ooit.

Wat is de belangrijkste les die je in het

afgelopen jaar hebt geleerd?

Als ik gezond ben en mezelf goed voel

ben ik in staat om een veel positievere

invloed op mijn omgeving te hebben.

Om ervoor te zorgen dat ik weer helemaal

goed in mijn vel zit, heb ik het afgelopen

jaar resolute keuzes gemaakt.

Ondanks dat deze keuzes zakelijk misschien

niet voor de hand lagen, hebben

ze op alle vlakken bijzonder goed uitgepakt.

Het bij mijn levenskeuzes laten

prevaleren van geluk en zingeving boven

financiële zekerheid heeft er wederom

voor gezorgd dat ik naast gelukkiger

ook effectiever en succesvoller

ben. n

56 | NFM HERFST 2021


AMBASSADEURS

Activators van het

• Dick-Jan Abbringh | Purpose

Newfinancialforum.nl/dick-jan-abbringh

• Roy van den Anker | Heilbron

Newfinancialforum.nl/roy-van-den-anker

• Erica Argelo | Circle of Art

Newfinancialforum.nl/erica-argelo

• Martin van Arendonk | Univé

Newfinancialforum.nl/martin-van-arendonk

• Jeroen Bais | Next Step Factory

Newfinancialforum.nl/jeroen-bais

• Femke Bakker | AnsvarIdéa

Newfinancialforum.nl/femke-bakker

• Pieter van den Ban | Univé

Newfinancialforum.nl/pieter-van-den-ban

• Jelle Bartels | Next Step Factory

Newfinancialforum.nl/jelle-bartels

• Ewald Bary | Lindenhaeghe

Newfinancialforum.nl/ewald-bary

• Ron Bavelaar | Univé

Newfinancialforum.nl/ron-bavelaar

• Lambert Becks | Qees

Newfinancialforum.nl/lambert-becks

• Robin van Beem | Polis Advocaten

Newfinancialforum.nl/robin-van-beem

• Johanneke Behrend | AEGON

Newfinancialforum.nl/johanneke-behrend

• Ted van den Bergh | Transitiecoalitie Voedsel

Newfinancialforum.nl/ted-van-den-bergh

• Toon Berendsen | VVP

Newfinancialforum.nl/toon-berendsen

• Joke Bijleveld | Achmea Academy

Newfinancialforum.nl/joke-bijleveld

• Cees Bol / BOL-Advies

Newfinancialforum.nl/cees-bol

• Olette Bollen | Connect4Value

Newfinancialforum.nl/olette-bollen

• Thom Boot | Thomorrow LifePlanning

Newfinancialforum.nl/thom-boot

• Robin Bouman | Yellowtail

Newfinancialforum.nl/robin-bouman

• Jules Brader | De Goudse

Newfinancialforum.nl/jules-brader

• Nanda Bramer | MY Organization

Newfinancialforum.nl/nanda-bramer

• Michiel Brandt | SVC Brandt Advies

Newfinancialforum.nl/michiel-brandt

• Arno Brons | Avéro Achmea, Voorzie

Newfinancialforum.nl/arno-brons

• Wilma de Bruijn | Eurapco

Newfinancialforum.nl/wilma-de-bruijn

• Paul Burger | AnsvarIdéa

Newfinancialforum.nl/paul-burger

• Christel van Capelleveen | a.s.r.

Newfinancialforum.nl/christel-van-capelleveen

• Urjan Claassen | Quilify

Newfinancialforum.nl/urjan-claassen

• Jos Claessens | result-is

Newfinancialforum.nl/jos-claessens

• Klaas Coolen | Coolen Expertise

Newfinancialforum.nl/klaas-coolen

• Frank Cooler / Fellow Travellers

Newfinancialforum.nl/frank-cooler

• Marcel Coopman | Next Step Factory

Newfinancialforum.nl/marcel-coopman

• Jack Cox | Econsenso

Newfinancialforum.nl/jack-cox

• Kim Cramer | Emotone

Newfinancialforum.nl/kim-cramer

• Gijs Dalen Meurs | Eyevestor.com

Newfinancialforum.nl/gijs-dalen-meurs

• Ralph van Dam | Centraal Beheer Achmea

Newfinancialforum.nl/ralph-van-dam

• Gary Damen | Paradigma Groep

Newfinancialforum.nl/gary-damen

• Chris Das | Taurus Financiële Belevingen

Newfinancialforum.nl/chris-Das

• Michiel Dietvorst / Pridea

Newfinancialforum.nl/michiel-dietvorst

• Douwe Dijkstra

Newfinancialforum.nl/douwe-dijkstra

• Jan Donselaar | DMA

Newfinancialforum.nl/jan-donselaar

• Joram van Doorn / Site Online

Newfinancialforum.nl/joram-van-doorn

• Peter Dussel | Figlo

Newfinancialforum.nl/peter-dussel

• Wilko Emmens | Allianz Nederland

Newfinancialforum.nl/wilko-emmens

• Madelon Engels | Achmea International

Newfinancialforum.nl/madelon-engels

• Patrick Eppink | Turner

Newfinancialforum.nl/patrick-eppink

• Erik Friedeberg | Manifesto

Newfinancialforum.nl/erik-friedeberg

• Indra Frishert | Dazure

Newfinancialforum.nl/indra-frishert

• Annemarie Gerritsma | GAPP

Newfinancialforum.nl/annemarie-gerritsma

• Peter van Geijtenbeek | Turien & Co

Newfinancialforum.nl/peter-van-geijtenbeek

• Frank Jan de Graaf | Hogeschool van Amsterdam

Newfinancialforum.nl/frank-jan-de-graaf

• Roger Hagen | Rebels in Finance

Newfinancialforum.nl/roger-hagen

• Jan Hamburger | Turien & Co

Newfinancialforum.nl/jan-hamburger

• Aloys Harmsen | Pensioen Support Nederland

Newfinancialforum.nl/aloys-harmsen

• Kees Haverkamp | Newest Industry

Newfinancialforum.nl/kees-haverkamp

• Maurice van den Hemel | All-Insure

Newfinancialforum.nl/maurice-van-den-hemel

• Robin Heuten | VLPN

Newfinancialforum.nl/robin-heuten

• Eline Hesse | Circular IQ

Newfinancialforum.nl/eline-hesse

• Jaap Hiddinga | Jaap Hiddinga

Newfinancialforum.nl/jaap-hiddinga

• Jac Hielema | Economy Transformers

Newfinancialforum.nl/jac-hielema

• Marco Hoekstra

Newfinancialforum.nl/marco-hoekstra

• Liesbeth Hogervorst | Energizer

Newfinancialforum.nl/liesbeth-hogervorst

• Jack Hommel | Centraal Beheer Achmea

Newfinancialforum.nl/jack-hommel

• Ton van Hooft | Kompas Financiën

Newfinancialforum.nl/ton-van-hooft

• Fred Huibers | Hogeschool van Amsterdam

New Financial Forum/fred-huibers

• Arno Groot Koerkamp | Future of Finance

Newfinancialforum.nl/arno-groot-koerkamp

• Chantal Inen | The Punchy Pack

Newfinancialforum.nl/chantal-inen

• Sylvia Janssen | Onkar Compliance

Newfinancialforum.nl/sylvia-janssen

• Jorad Jongeneel | AEGON

Newfinancialforum.nl/jorad-jongeneel

• Femke de Jong

Newfinancialforum.nl/femke-de-jong

• Gert de Jong | Hogeschool van Amsterdam

New Financial Forum/gert-de-jong

• Mark Jordens | Edmond Halley

Newfinancialforum.nl/mark-jordens

• Antoinette Kalkman | Nationale Waarborg

Newfinancialforum.nl/antoinette-kalkman

• Ron van Kesteren | Stv

Newfinancialforum.nl/ron-van-kesteren

• Pepijn van Kleef | MoneyView Research

Newfinancialforum.nl/pepijn-van-kleef

• Kees Klomp | Karmanomics

Newfinancialforum.nl/kees-klomp

• Theo Kocken | Cardano Group

Newfinancialforum.nl/theo-kocken

• Alexander Koene | BR-ND

Newfinancialforum.nl/alexander-koene

• Dirk Kooiman | Kooiman Advies

Newfinancialforum.nl/dirk-kooiman

• Stef Kuypers | Happonomy

Newfinancialforum.nl/stef-kuypers

• Sjoerd Laarberg | Allianz Nederland

Newfinancialforum.nl/sjoerd-laarberg

• Heidi Leenaarts | United Economy

Newfinancialforum.nl/heidi-leenaarts

• Juri Leissner | Leissner & Van der Molen

Newfinancialforum.nl/juri-leissner

• Peter Paul Leutscher | RedZebra Group

Newfinancialforum.nl/peter-paul-leutscher

• Wouter van Leusen | Stan&Wende

New Financial Forum/wouter-van-leusen

58 | NFM HERFST 2021


AMBASSADEURS

New Financial Forum

• Joke Lodewijk | Urban Knowmads

Newfinancialforum.nl/joke-lodewijk

• Nicolette Loonen | Fidet Finance Professionals

Newfinancialforum.nl/nicolette-loonen

• Pieter Lugtigheid | AEGON

Newfinancialforum.nl/pieter-lugtigheid

• Michael Mackaaij | Verne Business Excellence

Newfinancialforum.nl/michael-mackaaij

• Thom Mallant | Allianz Nederland

Newfinancialforum.nl/thom-mallanT

• Damaris Matthijsen | Economy Transformers

Newfinancialforum.nl/damaris-matthijsen

• Gilbert Mattu | a.s.r.

Newfinancialforum.nl/gilbert-mattu

• Maria Mazarakis | Maria Mazarakis Levensverhaal Inzicht

Newfinancialforum.nl/maria-mazarakis

• Jaap van der Meer | VLPN

Newfinancialforum.nl/jaap-van-der-meer

• Hubrien Meijaard | Hubrien financieel advies 2.0

Newfinancialforum.nl/hubrien-meijaard

• Patrick Meijn

Newfinancialforum.nl/patrick-meijn

• Richard Meinders | SVC Groep

Newfinancialforum.nl/richard-meinders

• Saskia Michels | W’aarde controlling

Newfinancialforum.nl/saskia-michels

• Roeland van der Molen | Leissner & Van der Molen

Newfinancialforum.nl/roeland-van-der-molen

• Matthijs Mons | Yellowtail

Newfinancialforum.nl/matthijs-mons

• Marc de Moor | Sandstreet Consultants

Newfinancialforum.nl/marc-de-moor

• Kaj Morel | De Zaak van Betekenis

Newfinancialforum.nl/kaj-morel

• Carla Muters | NHG

Newfinancialforum.nl/carla-muters

• Natasja Naron | Garbriël Financiële Bescherming

Newfinancialforum.nl/natasja-naron

• Ton Nijenhuis | Tonsultancy

Newfinancialforum.nl/ton-nijenhuis

• Maarten Nijman | ONE

Newfinancialforum.nl/maarten-nijman

• Harrie-Jan van Nunen | De Financiële Makelaar

Newfinancialforum.nl/harrie-jan-van-nunen

• Thera van Osch | OQ consulting

Newfinancialforum.nl/thera-van-osch

• Jeroen Oversteegen | Nationale Hypotheekbond

Newfinancialforum.nl/jeroen-oversteegen

• Li An Phoa | Drinkable Rivers

Newfinancialforum.nl/li-an-phoa

• Monique Piet | Manifesto

Newfinancialforum.nl/monique-piet

• Gilbert Pluym | Onderlinge ‘s-Gravenhage

Newfinancialforum.nl/gilbert-pluym

• Karin Polman | Florius

Newfinancialforum.nl/karin-polman

• Peter Post | MoneyView Research

Newfinancialforum.nl/peter-post

• Richard Qaiser | HDI Global Specialty

Newfinancialforum.nl/richard-qaiser

• Martijn Reckman | De Vacature Makelaar

Newfinancialforum.nl/martijn-reckman

• Mundo Resink | Astronauts on Earth

Newfinancialforum.nl/mundo-resink

• Paul Rijns | a.s.r.

Newfinancialforum.nl/paul-rijns

• Tim Rijvers | DAK Intermediairscollectief

Newfinancialforum.nl/tim-rijvers

• Bert Rorije

Newfinancialforum.nl/bert-rorije

• Han de Ruiter

Newfinancialforum.nl/han-de-ruiter

• Faisal Setoe | HDI

Newfinancialforum.nl/faisal-setoe

• Henk Smit | Driekant Biologische Bakkerij

Newfinancialforum.nl/henk-smit

• Ansfried Snijders | Meerwaarde en meer

Newfinancialforum.nlansfried-snijders

• Kyon Soons | a.s.r.

Newfinancialforum.nl/kyon-soons

• Ellen Steijvers | Senvy Consulting

Newfinancialforum.nl/ellen-steijvers

• Pieter van Stratum | FIDIB

Newfinancialforum.nl/pieter-van-stratum

• Bira Thanabalasingam | Yellowtail

Newfinancialforum.nl/bira-thanabalasingam

• Fred Toussaint | Human Capital Services

Newfinancialforum.nl/fred-toussaint

• Boudewijn van Uden | a.s.r.

Newfinancialforum.nl/boudewijn-van-uden

• Ivo Valkenburg | Valkenburg bv

Newfinancialforum.nl/ivo-valkenburg

• Gert Vasse | Ockto

Newfinancialforum.nl/gert-vasse

• Christiaan van der Ven | Budlr.

Newfinancialforum.nl/christiaan-van-der-ven

• Ben Venneman / Onderboven

Newfinancialforum.nl/ben-venneman

• Tjibbe van der Veen | Oare Wei

Newfinancialforum.nl/tjibbe-van-der-veen

• Cas Verhage | Nh 1816 Verzekeringen

Newfinancialforum.nl/cas-verhage

• Jan Verstegen | Eerste stap.nl

Newfinancialforum.nl/jan-verstegen

• Valentina Visser | Havelaar & Van Stolk

Newfinancialforum.nl/valentina-visser

• Jack Vos

Newfinancialforum.nl/jack-vos

• Willem Vreeswijk | NFF/VVP

Newfinancialforum.nl/willem-vreeswijk

• Owen de Vries | Heartful Banking

Newfinancialforum.nl/owen-de-vries

• Michiel van Vugt | NNEK

Newfinancialforum.nl/michiel-van-vugt

• Esther Vuijsters | Lindenhaeghe

Newfinancialforum.nl/esther-vuijsters

• Ruud van der Wal | Monuta

Newfinancialforum.nl/ruud-van-der-wal

• Ozewald Wanrooij | Rendement van Geluk

Newfinancialforum.nl/ozewald-wanrooij

• Rinus van Warven | Uitgeverij Van Warven

Newfinancialforum.nl/rinus-van-warven

• Judith Webber | Pure Human

Newfinancialforum.nl/judith-webber

• Carolien Wegener | Wire Group

Newfinancialforum.nl/carolien-wegener

• Johan Wempe | VU/FEWEB

Newfinancialforum.nl/johan-wempe

• Richard Weurding | Verbond van Verzekeraars

Newfinancialforum.nl/richard-weurding

• Angelo Wiegmans | Bedrijf Plus

Newfinancialforum.nl/angelo-wiegmans

• Enno Wiertsema | Adfiz

Newfinancialforum.nl/enno-wiertsema

• Marc Wilhelmus | Life Design Coaching

Newfinancialforum.nl/marc-wilhelmus

• Robert Witteveen / First Day Advisory Group

Newfinancialforum.nl/robert-witteveen

• Max Wohlgemuth Kitslaar / Maxmundo

Newfinancialforum.nl/max-wohlgemuth-kitslaar

• Peter Wormskamp | Helder Beheerd

Newfinancialforum.nl/peter-wormskamp

• Patricia Wouda | Patricia Wouda

Newfinancialforum.nl/patricia-wouda

• Diana Zandbergen | WIFS

Newfinancialforum.nl/diana-zandbergen

• Amba Zeggen | Risk & Goverance

New financial forum.nl/amba-zeggen

• Marieke van Zuien | BNP Paribas Cardif

Newfinancialforum.nl/marieke-van-zuien

HERFST 2021 NFM | 59


NEW FINANCIAL MAGAZINE

Het meest inspirerende en vooruitstrevende

magazine voor financieel dienstverleners

Boordevol Crazy Ones, Young Ones, Innovatie,

Diversiteit, Leiderschap, Taboes, Betekenis,

Rendement en Pure winst

Het magazine is een van de uitingen van de stichting New Financial Forum.

De stichting bundelt krachten, ideeën, inspiratie en best practices van positief

ingestelde mensen die gezamenlijk een bijdrage leveren aan een gezonde

en gerespecteerde financiële sector. Het Forum organiseert bijeenkomsten,

workshops, faciliteert dialogen, is aanjager van vernieuwing, voegt betekenis

toe en is de stem van een innovatieve en betrokken financiële sector.

WEES VERZEKERD VAN PURE INSPIRATIE EN BEST PRACTICES EN

MELD JE AAN OP WWW.NEWFINANCIALFORUM.NL

More magazines by this user
Similar magazines