13.01.2022 Views

RHCe magazine

We trappen het jaar goed af met het uitbrengen van de eerste editie van het RHCe-magazine. Dit jaarlijkse magazine is via onderstaande link online door te bladeren. Het magazine bevat onder andere een interview met de voorzitter van de bestuurscommissie Frank van der Meijden, cijfers van 2021, alles over het digitaliseren van bouwvergunningdossiers, informatie over anonimiseren, interviews met medewerkers van het RHCe en overige mooie verhalen. We bedanken bij deze nogmaals iedereen die aan het magazine heeft bijgedragen. Wacht niet langer en begin met lezen!

We trappen het jaar goed af met het uitbrengen van de eerste editie van het RHCe-magazine. Dit jaarlijkse magazine is via onderstaande link online door te bladeren. Het magazine bevat onder andere een interview met de voorzitter van de bestuurscommissie Frank van der Meijden, cijfers van 2021, alles over het digitaliseren van bouwvergunningdossiers, informatie over anonimiseren, interviews met medewerkers van het RHCe en overige mooie verhalen. We bedanken bij deze nogmaals iedereen die aan het magazine heeft bijgedragen.

Wacht niet langer en begin met lezen!

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

JAAR

‘21 |’22

Het gonst weer

Over een nieuwe start

Digitaliseren

bouwvergunningdossiers

Drie fasen uitgelicht, volg de stappen

Openbaarheid van informatie

Omgaan met privacygegevens zoals wet- en regelgeving voorschrijven

1


“Het gonst weer”

Na een onzekere periode heeft het RHCe een doorstart gemaakt en gonst

het weer. Nadat in december 2020 het Algemeen Bestuur, het hoogste

bestuursorgaan, besloot om door te gaan met het RHCe als organisatie,

is het Programma 2021/2022 vastgesteld, zijn de vacatures ingevuld en

alle leidinggevenden benoemd. De steun die we daarbij kregen vanuit de

Bestuurscommissie mag niet onvermeld blijven. We zijn als team bezig om

de dienstverlening op orde te krijgen en staan open voor samenwerking

met erfgoedpartners. Alle collega’s werken hard aan de weg die het RHCe

nog voor zich heeft, want er is naast deze goede ontwikkelingen nog veel

te winnen.

Het is niet altijd eenvoudig geweest, maar het RHCe staat er. Met een

waardevolle taakvervulling voor het algemeen belang op het gebied

van cultureel erfgoed. Wat betreft bediende gemeenten een van de

grotere instituten in Nederland en koploper op het gebied van digitaal

informatiebeheer en archivistiek. Een organisatie die verregaand in

ontwikkeling is. Op het gebied van informatiebeheer en informatica is er veel,

heel veel te doen. Wij houden onze oren en ogen open voor kritische noten

en verbeter-mogelijkheden. Daarom zal ook in 2022 gewerkt worden aan

verdere professionalisering en nadere optimalisatie van de dienstverlening.

Aan gemeenten, erfgoedpartners en publiek. Op zowel analoge als digitale

wijze. Uiteindelijk werken we in het belang van de burger: serviceverlening

ten behoeve van transparante informatie, raadpleegbaarheid daarvan en

toepassing van moderne technologische ontwikkelingen op het gebied van

informatica.

In 2021 zijn wij als RHCe weer een flinke slag verder. We danken bij deze

iedereen die een bijdrage heeft geleverd en achter ons is blijven staan. En

nu het nieuwe jaar in. Met een moderne adequate wijze van werken, een

gemotiveerde club mensen anno 2022 en veel werkplezier.

Hendrik Noppen

Directeur

Programma 2021-2022

Download hier het

programma

Het is niet altijd

eenvoudig

geweest, maar

het RHCe staat.

COLOFON

Dit is een jaaroverzicht en

magazine ineen, een ‘Jaar-Zine’

Oplage: 300 stuks

Uitgave: januari 2022

Redactie:

Manon van der Linden - Kitslaar,

Jolanda Louwers - Smeets

Tekst:

Manon van der Linden - Kitslaar

Fotografie : Imca van de Weem,

RHCe

Grafisch ontwerp: Peter Pagie

Drukwerk: Gielen Druk Print

Webmedia


Inhoudsopgave

4

RHCe toekomstbestendig?

RHCe toekomstbestendig!

Voorzitter aan het woord.

8

6

RHCe in beeld

Een kijkje achter de

schermen.

12

Jolanda

Louwers-Smeets,

Tom van Slooten en

Linde Tersteeg

De RHCeteamcoördinatoren

stellen zich voor.

20

Diensten RHCe

intern en extern

Een schematische

weergave.

Digitaliseren bouwvergunningdossiers

Drie fasen uitgelicht, volg de stappen.

26

22

14

De cijfers

Overzicht van het

jaar 2021.

Openbaarheid van informatie

Omgaan met privacygegevens

zoals wet- en regelgeving

voorschrijven.

18

Welkom in de

dynamische wereld die

archieven heet

16

Relatiebeheerders

Martijn Willemse en

Pieter Jakobs.

24

Erfgoed- en

cultuurhistorieprojecten

Uitgelichte project van

Museum Klok & Peel.

De depots

Interview met Arne Driessen

en Frank Schoots over de

inhoud van de depots.

28

30

De website

en sociale media.

Een overzicht.

MRE

Over het samenwerkingsorgaan

Metropoolregio

Eindhoven.


Leden bestuurscommissie:

RHCe toekomstbestendig ?

RHCe toekomstbestendig !

Is het RHCe wel toekomstbestendig?

Die uitdaging lag op tafel.

Jan Boersma

Als ik terugkijk naar wat er voor het RHCe de laatste vier jaar is

veranderd, dan realiseer ik me dat het zowel organisatorisch als

bestuurlijk een enerverende periode is geweest. Enerverend,

omdat we er in geslaagd zijn om een fundamentele kentering

teweeg te brengen. We hebben ons bestaansrecht afgedwongen,

bewezen en zijn aantoonbaar levensvatbaar. Dit is een zwaar

gedragen bestuurlijke conclusie.

Andrew Harijgens

Er is hard gewerkt aan een reset van de organisatie. De brug

naar de 20 deelnemende gemeenten is grotendeels opnieuw

gelegd. We kunnen nu de afgesproken wettelijke taken voor

gemeenten verrichten en hen adviseren op het gebied van weten

regelgeving, informatiebeheer en informatica. We staan weer

in de goede verhouding ten dienste aan de gemeenten en de

gemeenschap, inclusief de heemkundekringen.

Steven Kraaijeveld

Organisatorisch hebben we de juiste drive te pakken. We zijn een

sterke organisatie, er heerst een goede sfeer en iedereen zet zich

in met het juiste elan! We hebben inmiddels zo’n grote stap vooruit

gemaakt, dat andere archiefdiensten op ons gaan letten; dat is een

compliment aan onszelf en iedereen die nu betrokken is bij het

RHCe.

Kees Marchal

Zijn we klaar? We blijven anticiperen op de toekomst. Er ligt

nog een bestuurlijk vraagstuk in welke constructie het RHCe de

toekomst ingaat. Blijft het een onderdeel van de Metropoolregio

Eindhoven (MRE) of is een andere vorm meer geschikt?

De organisatie biedt gemeenten al langere tijd de functionaliteiten

van het e-Depot aan; daarmee laten we zien waar we sterk in zijn

en wat we goed doen. We komen uit onze schulp.

Marcel Oosterveer

Ik kan met een gerust hart zeggen; het RHCe is alleszins

toekomstbestendig! Veel dank aan allen die hieraan hebben

bijgedragen.

Met waardering en vertrouwen naar de toekomst.

Frank van der Meijden

Voorzitter Bestuurscommissie RHCe

Henk van Moorsel

4


5


fotoimpressie

RHCe IN BEELD

6


fotoimpressie

7


DE CIJFERS VAN JAN-NOV 2021

20

gemeenten

17

andere openbaar

lichamen

Instagram

484

Aangesloten

gemeenten en

andere partijen

Overige

erfgoedpartners

17

Facebook

1527

Vrijwilligers

7

ALGEMEEN

Heemkundeverenigingen

22

COMMUNICATIE

Sociale media volgers

volgers

8

LinkedIn

168

Werknemers

RHCe

22

Musea

32

Twitter

888


Gedigitaliseerde informatie (Mais-Flexis)

Soort Gedigitaliseerd Op website RHCe

Affiche 6068 5710

Briefhoofd 394 394

Drukwerk 736 519

Film 1257 66

Foto 99987 74658

Geluid 332 50

Illustratie 43198

Kaart 3098 2097

Prent 530 523

Prentbriefkaart 9134 7855

Schilderij 32 59

Tekening 1167 885

Voorwerp 127 193

Gedigitaliseerde scans (o.a. doop-,

trouw- en begraafakten)

1045822 1373125

E-Depot

Gedigitaliseerde

bouwvergunningen

43.501 stuks

2,18 TB

Benutting e-Depot per gemeente

Totaal aantal:

4.47

TB

786,28 GB

309.56 GB

404,34 GB 376,12 GB 254,10 GB 190,25 GB

24,77 GB

Bladel Helmond Cranendonck Reusel- De Mierden Son en Breugel Deurne Laarbeek Eindhoven

E-Depot-U E-Depot-A ››

Benutting analoog depot in meters

Overgebracht gemeentearchief

per 31-12-2021

6416

Raming toename overgebracht

overheidsarchief tot 31-12-2022

Opgeslagen

gemeentearchief

per 31-12-2021

Subtotaal gemeenten

Opgeslagen particulier archief

per 31-12-2021

Bibliotheek - boeken

Bibliotheek - tijdschriften

Bibliotheek - documentatie

Kranten

Algemene historie

Subtotaal regionale

collectie

Verhuurde ruimte

Quarantaineruimte

Toekomstig te benutten ruimte

Subtotaal

620

174

384

119

155

238

13

861

1922

2328

3029

3903

2818

7210

Totaal

16259

9


Mutaties analoog depot

Overheid

2020

Overheid

2021

Aanwas/

Krimp

Particulier

2021

Reg. Collectie

2021

Gemeente Asten 161 177 16

Gemeente Bergeijk 251 250 -1

Gemeente Best 155 161 6

Gemeente Bladel 245 245 0

Gemeente

Cranendonck

230 230 0

Gemeente Deurne 369 373 4

Gemeente Eersel 240 240 0

Gemeente Eindhoven 1729 1769 40

Gemeente

Geldrop-Mierlo

319 319 0

Gemeente Heeze-Leende 176 176 0

Gemeente Helmond 655 649 -6

Gemeente Laarbeek 313 313 0

Gemeente Nuenen 181 181 0

Gemeente Oirschot 359 359 0

Gemeente Reusel-de Mierden 137 137 0

Gemeente Someren 201 201 0

Gemeente Son en Breugel 103 103 0

Gemeente

Valkenswaard

217 217 0

Gemeente Veldhoven 149 149 0

Gemeente Waalre 167 167 0

Totaal 6357 6416 59

3 64

12 70

20 113

8 77

14 78

105 123

11 72

1009 878

90 150

14 61

657 347

174 85

24 88

48 71

15 50

10 73

64

54 117

21 172

39 65

2328 2818

4

Let’s talk bijeenkomsten

10


Opdrachten

en scans

Vernietigingslijsten

Aantal

scanopdrachten

2020

Aantallen

scans

2020

Aantal

scanopdrachten

2021

Aantallen

scans

2021

0 0 12 300

2 50 1 25

1 25 3 75

7 175 17 425

5 125 14 350

Realisatie

2021

6

3

1

3

1

Intergemeentelijk samenwerkingsverband

Samenwerking A2-gemeenten 0

Dienst Dommelvallei 3

Ergon 1

GGD Brabant-Zuidoost 1

Senzer 8

12 300 27 675

2 50 12 300

18 650 101 2525

4 100 0 0

0

1

40

0

Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost 8

8 200 10 250

6 150 22 550

1 25 5 125

1 25 4 100

4 100 15 375

0 0 0 0

2 50 5 125

2 50 14 350

3 75 28 700

0

2

0

0

2

7

2

0

0

0 0 0 0

0 0 0 0

78 2150 290 7250

0

2

70

Publiek

3025

Verzoeken per

e-mail

360

Bezoekers in de

bezoekersruimte

2650

Aanvragen van

bezoekers via

collectiebeheersysteem

11


De RHCe-teamcoördinatoren stellen zich voor

Jolanda Louwers-Smeets

Voordat Jolanda in dienst trad als teamcoördinator, was

zij meer dan 20 jaar werkzaam aan de gemeentekant:

“Ik heb in mijn functie bij het RHCe veel profijt van mijn

ervaring als hoofd communicatie bij gemeenten; hier gaat

het vooral om te zorgen dat er meer verbinding is tussen

gemeenten, het RHCe, en andere openbare lichamen.

Mijn team is hiervoor verantwoordelijk. De naam van het

team Communicatie, Advies & Toezicht is bewust in die

volgorde gekozen. Meer communicatie met als doel goed

informatiebeheer bij de overheid.”

“Met het inzetten van de nieuwe koers waren al grote

stappen gemaakt voordat ik aan boord kwam. Het voelt

heel goed te ervaren dat we het vertrouwen krijgen van

onze gesprekspartners. De komende tijd ligt de focus op

waarmaken wat we hebben aangekondigd. We hebben

na een fikse reorganisatie en niet te vergeten alle COVIDnarigheid

een inhaalslag te plegen. We gaan de cyclus van

inspecties weer plannen, advies geven en een luisterend

oor bieden. De RHCe-medewerkers stralen uit dat ze

vertrouwen hebben in de koers zoals het Algemeen

Bestuur die in december vorig jaar heeft onderschreven.

Dat vertrouwen trok mij over de streep om voor het RHCe

te kiezen. Waar we wel begrip voor vragen is dat de

verdere professionalisering nog wat tijd kost. We willen

weloverwogen beslissingen nemen om er een duurzame

koers van te maken.”

“Ik begrijp nu steeds beter waarom goede archivering

belangrijk is. Daar stond ik in mijn tijd bij de gemeente

nooit bij stil. Waar je daar vaak in de waan van de dag zit, is

de afdeling Documentaire Informatie Voorziening ervoor

verantwoordelijk dat alles netjes gearchiveerd wordt,

waar het RHCe dan weer op let. Goed informatiebeheer

zorgt voor transparantie van de besluitvorming, wat je als

gemeente nastreeft. Mijn respect voor DIV-afdelingen is

alleen nog maar gegroeid.”

“Ik wil dat onze partners het RHCe als een professionele

organisatie zien, waar alle duurzaam te bewaren

gemeentelijke informatie in goede handen is. Gemeenten

en andere openbaar lichamen zijn natuurlijk zelf

verantwoordelijk voor archivering, het RHCe is er om

hen daarbij van advies te dienen, en om te voorzien in

bijvoorbeeld een e-Depot en het toezicht van de archivaris,

opdat zij voldoen aan bijvoorbeeld de Archiefwet.

Daarnaast hoop ik dat de energie die je nu in de RHCegangen

bemerkt blijvend is. Het is mooi om te zien hoe de

verschillende teams aan het bouwen zijn. Daar krijg ik dan

weer energie van!”

12

“Meer

communicatie met

als doel goed

informatiebeheer

bij de overheid.


Tom van Slooten

Sinds september 2021 is Tom van Slooten teamcoördinator Digitale & Analoge

informatie: “Na directiefuncties bij archieven en musea stond ik voor een keuze: wil

ik verder in de archief-, of in de museumwereld? Mijn keuze is duidelijk, hier ligt echt

mijn passie. Ik kende het RHCe als instituut uit mijn tijd als archivaris in Heerlen. Ik vond

het toen al een boeiende organisatie, landelijk de grootste naar rato van het aantal

aangesloten gemeenten. Bij het lezen van de vacature werd mij direct duidelijk dat er

een nieuwe wind waaide en er nieuw elan was. Dat was voor mij de aanleiding om te

reageren.”

“Bij het RHCe stuur ik het team Digitale & Analoge Informatie aan. Onze taak is om de

archieven en collecties binnen de dienst in goede, geordende en toegankelijke staat

te beheren en ter raadpleging beschikbaar te stellen aan onderzoekers en andere

geïnteresseerden. Wij hebben circa 13 strekkende kilometer planklengte aan archief

en collecties in onze depots. Daarnaast zorgen wij dat de gemeenten hun digitale

informatie op een goede manier overbrengen naar ons e-Depot. De depots vormen

samen het geheugen van Zuidoost Brabant.”

“Daarnaast willen we particuliere archieven meer aandacht geven, op basis van het

vorig jaar vastgestelde acquisitiebeleid. Met in ons hoofd de vraag: wat zijn belangrijke

momenten in de geschiedenis van onze regio.”

“Een van de dingen die ik constateer is dat mensen merken dat een woord een woord is: we doen geen loze beloftes.

Heemkundekringen en andere erfgoedpartners zoeken inmiddels weer samenwerking met ons. Ze zien dat er een

verandering gaande is. De collega’s van het RHCe hebben kennis van zaken en stralen dat uit. We bieden hulp waar nodig,

om te verbeteren wat minder goed gaat. De focus ligt op verbinden en samenwerken: met onze partners willen wij onze

geschiedenis beleefbaar maken.”

Linde Tersteeg

Linde Tersteeg is vijf jaar in dienst bij het Regionaal Historisch Centrum

Eindhoven, waarvan drie jaar als teamcoördinator Dienstverlening. “Na

de intensieve reset van de periode na 2018, waaraan ik een bijdrage

heb geleverd, was duidelijk waar mijn kracht ligt: leidinggeven aan een

team en medewerkers in hun kracht zetten. We hebben een pittige tijd

doorgemaakt, maar daar hebben we veel van geleerd.”

“Er zijn dit jaar veel veranderingen doorgevoerd. Zowel voor gemeenten,

erfgoedpartners als het publiek. Wij zijn dé expert inzake de Archiefwet,

als toezichthouder, maar juist ook adviserend en instruerend. We

onderzoeken waar de behoeften liggen en spelen daarop in. Win-win,

met als uiteindelijk doel: een gezaghebbend instituut.”

“Tot mijn team Dienstverlening behoren de onderdelen gemeentelijke,

publieke en interne dienstverlening. Door mensen in hun kracht te

zetten bouw je een sterker team, wat vervolgens weer goed is voor de

organisatie en onze dienstverlening. Door de nieuwe, duidelijke koers

kunnen we weer sparren over de toekomst. Gemeenten hebben hierbij

onze prioriteit, maar ook erfgoedpartners staan hoog op de agenda.

Zo hebben we een samenwerking met de Volksuniversiteit Eindhoven

en de Nederlandse Genealogische Vereniging (Afdeling Kempen- en

Peelland). In de maand november werd bij het RHCe een (volgeboekte)

cursus stamboomonderzoek gegeven. We bouwen aan onze relaties en

daardoor aan de toekomst.“

13


DIENSTEN RHCe EXTERN

e-Depot

Advisering

Gemeenten

Erfgoedpartners

Publiek

Overbrenging

digitale informatie

Uitleningen aan

gemeenten

Voorziening

analoog depot

Scannen voor

gemeenten

Publieke

dienstverlening

Overbrenging

analoge informatie

Toetsing

vernietigingslijsten

Toezicht op

gemeentelijk

informatiebeheer

Verzoektaken

gemeenten

14


Bestuurlijke

informatievoorziening

Voorzien in

begroting/

jaarrekening

Dienstencatalogus

Communicatie

DIENSTEN RHCe INTERN

15


RELATIE

BEHEERDERS

Bij de fotosessie was Martijn helaas ziek.

16


Pieter Jakobs

Samen met Martijn heeft Pieter Jakobs namens RHCe een

adviserende rol naar gemeenten en andere openbaar

lichamen. Pieter: “Onze focus ligt de komende tijd op

het verder verbeteren van processen en het versterken

van relaties. Een van de doelen is dat gemeenten tot

een steeds beter (digitaal) informatiebeheer in onze

‘Brainport’-regio komen.”

“In januari 2021 ben ik bij het RHCe begonnen als

medewerker digitale overbrenging. In die rol stond ik

al veel in contact met gemeenten over het digitaliseren

van bouwdossiers. Ik heb inmiddels de positie van

relatiebeheerder. Als Master Archivistiek heb ik

de achtergrondkennis over bijvoorbeeld wet- en

regelgeving in de archiefwereld. Ik kan gemeenten

hierover adviseren en waar nodig voor verheldering

zorgen.”

Over de wisselwerking met zijn collega’s: “Mijn

theoretische en technische kennis vult de achtergrond

van mijn collega goed aan. Martijn heeft bijvoorbeeld

affiniteit met kwaliteitssystemen en procesbeleid van

gemeenten. Hier kunnen wij goed over sparren.”

De komende tijd wordt er veel aandacht besteed aan

de voorbereiding van de inspecties. Er is een aantal

vernieuwingen doorgevoerd om deze inspecties te

optimaliseren. Pieter: “Nadat gemeenten de vragenlijst

hebben ingevuld nemen we met hen samen de lijst

door. Soms is nog niet alles duidelijk; in dit gesprek

geven we toelichting. Dit voorkomt verrassingen, later

in het proces. We luisteren naar gemeenten, om de

processen waar nodig te verbeteren en te verhelderen

om zo samen het informatiebeheer in een moderne jas

te krijgen, ten behoeve van, uiteindelijk, de burgers in

de regio.”

Martijn Willemse

Martijn Willemse is vanaf mei 2021 adviseur en

toezichthouder bij het Regionaal Historisch Centrum

Eindhoven. Zijn affiniteit en ervaring met het verbeteren

en inrichten van kwaliteit- en procesbeheer trokken hem

naar hét geheugen van Zuidoost-Brabant. Martijn: “Ons

doel is een ondersteunende en adviserende partner te

zijn voor gemeenten en andere openbaar lichamen.”

Er wordt hard gewerkt aan de verdere professionalisering

van het RHCe. Hierin speelt de relatiebeheerder een

belangrijke rol. “Persoonlijk contact staat hoog in het

vaandel. Collega Pieter en ik hebben de taken rond

gemeenten en andere openbare lichamen onderling

verdeeld, met vaste contactpersonen. Afspreken doen

we zoveel mogelijk fysiek. Zo leren we elkaar snel beter

kennen en worden zaken snel en efficiënt opgepakt.’’

Toekomstige inspecties worden ingepland en de

daartoe uit te voeren audits worden voorbereid. Ik merk

een groeiend enthousiasme op bij de DIV-medewerkers,

waar ikzelf energie van krijg. Er is in Nederland nog veel

onduidelijkheid over regelgeving bij kwaliteitszorg. Ook

hierin willen we een belangrijke partner worden voor

gemeenten.”

Een andere ontwikkeling is de Let’s Talk-bijeenkomst

die vanaf juli 2021 elk kwartaal bij het RHCe wordt

georganiseerd. Martijn: ”Tijdens deze bijeenkomst

kunnen gemeenten en andere openbaar lichamen

vragen stellen, opmerkingen maken en zaken toelichten.

En het RHCe kan bijvoorbeeld nieuwe ontwikkelingen

presenteren. Zo’n bijeenkomst is een uitgelezen

mogelijkheid voor DIV-medewerkers om in contact te

komen met vakgenoten van soortgelijke organisaties.”

17


WELKOM IN DE

DYNAMISCHE WERELD

DIE ARCHIEVEN HEET

In de bezoekersruimte van het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven huist

de publieke dienstverlening. Een vierkoppig team houdt zich bezig met aanvragen

van burgers die dagelijks binnenkomen. Wat voor vragen zijn dat dan? En

waar kunnen deze RHCe-medewerkers ook jou bij helpen? We horen het van

Gerard, Philippe, Hanneke en Casper.

Gerard Kuijpers is sinds 2003 werkzaam bij het

RHCe: “De aanvragen zijn heel divers. Variërend

van informatie over bouwvergunningsdossiers,

bestemmingsplannen, vragen over stamboomonderzoek,

een zoektocht naar een in de Tweede Wereldoorlog gestorven

familielid, onderzoeken naar de middenstand in Waalre en

informatie over de eerste Turkse gast/contractarbeiders

in onze regio. En alles daar tussenin. Recent werden we

benaderd door iemand die onderzoek deed naar het betalen

van belasting door Joodse teruggekeerden. We verwachten

hier binnenkort de uitkomst van te horen.”

“Wij fungeren als tolk”

Philippe Fentener Van Vlissingen, ooit als vrijwilliger

binnengelopen en inmiddels al jaren in dienst bij het RHCe:

“Door alle aanvragen leren wij elke dag meer over de

geschiedenis van de regio. Alles wat wij doen is maatwerk;

elke aanvraag is anders. Onze hoofdtaak is het publiek

informatie te verschaffen, bijvoorbeeld door dossiers uit het

archief aan te reiken, en weer terug te nemen. ” Gerard: “Wij

fungeren als het ware als tolk tussen burger en archivaris. Wij

vertalen de zoekvraag van mensen naar bronnen, zodat zij

zelf gericht onderzoek kunnen doen.”

Hanneke Zuijderduijn, voorheen werkzaam bij het

klantcontactcentrum in ’s-Hertogenbosch en het Noord

Brabants Museum en sinds augustus 2021 medewerker

dienstverlening: “Een mooi voorbeeld van een voor

ons leerzame aanvraag is die naar een in de Tweede

Wereldoorlog overleden voorouder. De familie wist dat hij

was overleden in Polen, maar niet hoe hij daar terecht was

gekomen. Zat hij in een werk- of concentratiekamp? Of was

hij werkzaam bij de Wehrmacht? Gerard heeft meegeholpen

met dat onderzoek. Ze waren zo dankbaar!” Gerard: “Het was

een flinke puzzel. Onze onderzoekstechnieken worden keer

op keer aangescherpt, zowel in onze regio als daarbuiten.”

“Bewaar je papieren goed!”

Philippe: “Het mooiste aspect van ons werk zijn de dankbare

terugkoppelingen.” Hanneke: “Helemaal mee eens. Ik stuurde

laatst een oude bouwtekening op en de ontvanger reageerde

heel enthousiast. Ze ging de tekening zelfs inlijsten. Hierdoor

zie je continu de waarde in van het archief.” Casper Huisman,

historicus: “Laatst werden wij zelfs verrast met een fles wijn.

We hadden iemand geholpen met een burengeschil over

recht van overpad. We hebben de officiële akte van dat recht

teruggevonden, uit begin 1800. Hij was daar heel dankbaar

voor.” Hanneke: “Dat kreeg alleen wel een staartje, want

de advocaat van de andere buurman benaderde ons ook.

Hij ging op zoek naar een akte waarin dat recht weer werd

gewijzigd. Mijn advies: bewaar je papieren goed, hoe oud

ze ook zijn!” En de fles wijn? “Die was inmiddels al op!; lacht

Casper.

Coverfoto en familiegeheimen

Philippe: “Ook de pers weet ons te vinden. Zodra kranten en

magazines historische foto’s nodig hebben nemen ze contact

op. Eerder dit jaar vond ik een foto van een razzia in het PSVstadion;

die is toen nog geplaatst op de voorpagina van het

Eindhovens Dagblad. Een unieke foto. Andere media zijn ook

met ons bekend. Het Tv-programma Verborgen Verleden

heeft ons al vaker bezocht. Zo hebben onder andere de

BN’ers Mark Tuitert, Maarten van Rossem en Jack van Gelder

hun wortels in deze regio.”

18


“Stamboomonderzoek is populair, dat blijkt ook uit onze

volgeboekte stamboomcursus (in samenwerking met

Volksuniversiteit Eindhoven en afdeling Kempen en Peelland

van de Nederlandse Genealogische Vereniging) in november

2021. Bij dit soort onderzoek kom je regelmatig tot bijzondere

ontdekkingen. Zo bestaan er Afzonderlijke Registratiekaarten,

die bijvoorbeeld bewijzen dat een persoon kort in Eindhoven

heeft gewoond. Vaak verbleven ze in de Grote Beek

(psychiatrische instelling), waar familie dan niks van af wist.”

Gerard: “Laatst kwam iemand erachter dat een familielid

van haar het eerste vrouwelijke raadslid van Eindhoven was.”

Hanneke: “We vonden zelfs een handgeschreven brief waarin

ze afscheid neemt van de raad. De reactie van haar familielid

was fantastisch om te zien: ze was in de wolken toen ze het

handschrift van haar grootmoeder zag.”

“Wij slaan bruggen”

Gerard: “Mensen weten vaak niet over hoeveel en wat voor soort

informatie wij beschikken. Wij hebben betrouwbare informatie

tot honderden jaren terug. De ene keer vereist een aanvraag

veel zoekwerk en de andere keer is het gemakkelijk terug te

vinden: welkom in de dynamische wereld die archieven heet!”

Philippe: Het archief wordt constant aangevuld en uitgezocht.

Het is veel dynamischer dan je zou denken.”

Casper: “Ik heb werkelijk nooit begrepen waarom archieven

zo’n duf imago hebben. Velen denken bij geschiedenis aan

grote politieke gebeurtenissen of veldslagen, maar het is veel

kleiner en menselijker. Door je te verdiepen in de levenswijze

van vroeger wordt de geschiedenis even tastbaar. Je zal inzien

dat er eigenlijk niet veel is veranderd. Iedereen zou een keer

een middag naar het RHCe moeten komen om dat te ervaren.

Zo hebben wij alle edities van het Eindhovens Dagblad vanaf

1911. Door zoiets als sigarettenadvertenties en ingezonden

brieven krijg je de tijdsgeest goed mee.” Hanneke: “Hetzelfde

geldt voor politierapporten uit WOII. Hierin staan alledaagse

dingen zoals vermissingen en gestolen fietsen. Maar ook

berichten over mensen die zijn opgepakt door de Duitsers

en weggestuurd naar een kamp. Fascinerend hoe het leven

toen toch op een bepaalde manier is doorgegaan. In ons

archief bevinden zich ook lijsten met daarop bezittingen van

personen. De zogenaamde ontlastbrieven uit de 18e eeuw.

Door het zien van deze lijsten besef je pas hoeveel poespas

wij nu wel niet hebben. En hoe weinig een mens nodig heeft:

drie pannen zijn wel genoeg! Wij slaan bruggen tussen

verleden en heden. De geschiedenis van een archief is de

geschiedenis van jouzelf en je voorouders. Het leven van de

gewone mens bepaalt hoe de geschiedenis eruitziet, niet dat

van koningen en adellijken. Je zou kunnen zeggen dat wij op

de schouders van onze voorouders staan.”

Waardevol werk

Casper: “Naast het behandelen van aanvragen begeleid ik

samen met Hanneke de vrijwilligers. Een van de vrijwilligers

is momenteel bezig met Transkribus: een programma dat

een computer traint om automatisch te transcriberen (ofwel:

in regulier schrift uitschrijven van oud schrift). Als dat goed

gaat kunnen alle notariële akten uit de 18e eeuw in één

keer getranscribeerd worden, dat scheelt enorm veel tijd.”

Hanneke: “Vrijwilligers leveren waardevol werk. Naast

transcriberen werken bij het RHCe vrijwilligers die scans

maken van onder andere notariële akten en boeken.

Anderen indexeren geboorteregisters, zodat mensen die

stamboomonderzoek doen hun voorouders goed kunnen

terugvinden: zeer zorgvuldig werk! Zoals op zoveel plekken

zijn vrijwilligers onmisbaar, en we kunnen er nog meer een

plaats geven.”

Heb jij een aanvraag waar onze medewerkers jou mee

kunnen helpen? Mail dan naar: info@rhc-eindhoven.nl.

v.l.n.r. Hanneke, Gerard, Philippe en Casper

19


Digitaliseren

bouw

vergunning

dossiers

1

AANBIEDEN

DOSSIERS

BIJ RHCe

Bouwvergunningdossiers worden regelmatig

geraadpleegd door allerlei personen. Van acht

gemeenten zijn bouwvergunningdossiers in het

e-Depot van het RHCe opgenomen. Andere gemeenten

zijn bezig met het digitaliseringstraject van deze

dossiers. Hier wordt toegelicht hoe dit proces eruit ziet,

inclusief toelichting over het proces vanaf aanbieding

aan bij het RHCe tot aan de upload in het e-Depot.

1.

AANKONDIGEN VAN VOORGENOMEN

AANBIEDING PER E-MAIL

Stappen in het proces van digitaliseren

bouwvergunningdossiers:

• Selecteren en waarderen (schonen)

archiefbescheiden

• Vervangingshandboek

• Advies RHCe

• Besluit college van B&W

• Digitaliseren

• Aanbieden dossiers bij RHCe

• Controles door RHCe

• Upload in e-Depot

• Verklaring van overbrenging (met eventueel Besluit

Beperking Openbaarheid)

• Vervangingsbesluit college van B&W

• Vernietigen analoge documenten

2.

USB/HARDE SCHIJF AANBIEDEN

• PDF/a-bestanden

» De gemeente dient een kopie van

deze bestanden te bewaren totdat

de bestanden zijn geplaatst in het

e-Depot.

• Metadata-bestanden

» Aanleveren mogelijk als XMP- of

XML-bestand.

» Vragen over de aard en de vorm van

de aan te bieden metadata? Neem

gerust contact op.

3.

BERICHT AAN HET RHCE, MET DAARIN

• Verslag uitgevoerde steekproef

• Controlegetallen (SHA-1 of SHA-256)

Aanbieden gebeurt op andere wijze indien de

gemeente de bestanden uit heeft geplaatst.

Neem in dat geval contact met ons op.

20


2 3

CONTROLES

DOOR RHCe

UPLOAD

NAAR EN

TOEGANG

TOT E-DEPOT

INTEGRITEIT

• Hier worden controlegetallen gebruikt

om te controleren of de bestanden in

originele staat zijn aangeleverd.

VISUELE KWALITEIT

• Bijvoorbeeld:

» Zijn er geen randen weggevallen of

toegevoegd?

» Is de informatie in direct leesbare

stand?

KWALITEIT METADATA

• Bijvoorbeeld:

» Zijn historische adressen meegegeven?

» Klopt het archiefblok?

COMPLEETHEID DOSSIERS

BEWAARTERMIJNEN DOCUMENTEN

TECHNISCHE EISEN

• PDF/a-norm

Zodra een batch gedigitaliseerde

bouwvergunningsdossiers door alle

controles heen is gekomen, kunnen

de bestanden worden geplaatst in het

e-Depot. In dit digitale depot worden de

bestanden duurzaam opgeslagen.

Bij het plaatsingproces wordt een koppeling

met het Basisregistratie Adressen en

Gebouwen (BAG) gemaakt. Zo kunnen

bijvoorbeeld de huidige adressen worden

toegevoegd door middel van de BAGidentificatiekenmerken.

Zodra de plaatsing in het e-Depot compleet

is, kan een gemeente de informatie

raadplegen via internet, 7*24 global, mits

geen beperkingen van toepassing zijn. Er

kan gebruik gemaakt worden van Single

Sign On: eenmalig inloggen door middel

van een Cookie. Hierna ben je automatisch

ingelogd in het e-Depot.

21


OPENBAARHEID VAN INFORMATIE

Een belangrijke taak van RHCe is: raadpleegbaar stellen van informatie (dossiers) van gemeenten en particulieren. Dat

vergt dat met bepaalde gegevens in die informatie, zoals persoonsgegevens (privacy), auteursrechtelijk beschermde

gegevens (tekeningen) of bijvoorbeeld veiligheidsgegevens (kluizen in gebouwen) wordt omgegaan zoals wet- en

regelgeving dat voorschrijven. Daarom is de wijze waarop de informatie ter raadpleging beschikbaar wordt gesteld,

en aan wie, vaak verschillend. De door gemeenten naar de archiefbewaarplaats/E-depot overgebrachte informatie

kan actief openbaar zijn (internet), passief openbaar zijn (bezoekersruimte van het RHCe), of slechts voor bijvoorbeeld

personeel van een gemeente raadpleegbaar zijn. Dat is dus afhankelijk van de aanwezigheid van gevoelige gegevens

in die informatie. Een gemeente kan wensen dat informatie die bijvoorbeeld persoonsgegevens bevat, en waarop die

gemeente dus een openbaarheidsbeperking kenbaar heeft gemaakt, toch actief openbaar raadpleegbaar moet zijn, dus

raadpleegbaar op internet voor eenieder 24/7, waar ook ter wereld. Een van de mogelijk heden daarvoor is dat informatie

wordt geanonimiseerd, en dat naast de authentieke informatie een zogeheten raadpleegkopie ontstaat, die vervolgens

openbaar raadpleegbaar is.

1 2

INFORMATIE DIE

GEGEVENS BEVAT DIE

OPENBAARHEID IN DE

WEG STAAT.

INFORMATIE DIE

GEGEVENS BEVAT DIE

OPENBAARHEID IN DE

WEG STAAN.

Gemeente biedt de

informatie aan.

2.1 Gemeente biedt de

informatie aan.

2.2 Gemeente biedt de

informatie ongewijzigd aan.

B&W hebben geen BbO

over enigerlei beperking

genomen.

RHCe maakt na

overbrenging:

B&W heeft een

BbO over enigerlei

beperking genomen incl.

motivering.

RHCe stelt na

overbrenging:

Daarnaast biedt gemeente

raadpleegversie van de informatie

aan waarin met behulp van

anonimisering (of via voor RHCe

onwenselijke pseudonimisering- of

andere encryptietechnieken) de

desbetreffende gegevens niet meer

herleidbaar zijn

1.1. Analoge

en/of digitale

informatie

passief

openbaar in de

bezoekersruimte.

1.2. Digitale

informatie

actief openbaar

op internet

(= publicatie),

mits de

gemeente

expliciet in de

VvO verklaart

dat zulks het

geval dient

te zijn

2.1.2. Digitale

informatie

beperkt

openbaar op

internet, t.w.

slechts voor

2.1.1. Analoge

of digitale

informatie

passief

openbaar in de

bezoekersruimte.

personeel

gemeente.

2.2.1.

Authentieke

informatie:

als 2.1.

B&W hebben (dus) geen BbO over

enigerlei beperking genomen.

RHCe handelt inzake:

2.1.2.

Raadpleeg

kopie: als 1.

22


HOE KUNNEN GEMEENTEN MAXIMALE

RAADPLEEGBAARHEID BEREIKEN?

Maximale raadpleegbaarheid wordt bereikt door plaatsing

van informatie in het RHCe e-Depot, waarbij geen

beperkingen worden gesteld op het raadplegen van de

informatie. Dan is informatie 24/7 te raadplegen, all over

the globe, is er maximale transparantie, en wordt een

belangrijke functio naliteit van het e-Depot benut.

Daartoe dient een gemeente in de eerste plaats vast

te stellen of er gevoelige gegevens in zijn naar het

RHCe over te brengen informatie aanwezig is. Als dat

niet het geval is, behoeft de gemeente niet te besluiten

dat er openbaarheidsbeperkingen zijn. Als dat wel het

geval is kunnen die gegevens worden wegenomen

door anonimiseren, encryptie toe te passen, of te

pseudonimiseren, in een kopie van de authentieke

informatie. Die zogeheten raadpleegkopie wordt dan in

het e-depot voorzien van het kenmerk ‘actief openbaar’

(= publicatie), en dan kan ieder altijd overal die informatie

raadplegen.

Dat is dus het grote winstpunt van het RHCe

e-depot, naast ruimtewinst en snelle, want digitale,

raadpleegmogelijkheden voor gemeentepersoneel als

geen sprake is van actieve openbaarheid, maar slechts

van passieve openbaarheid (in de bezoekersruimte van het

RHCe).

Als een gemeente bijvoorbeeld wil anonimiseren kan dat

het beste door het inrichten van die functionaliteit al bij

het begin van het zaakproces. De verschillende soorten

informatie die bijvoorbeeld veel persoons gegevens

bevatten (bouwvergunningdossiers, ruimtelijke plannen,

etc.) hebben daarbij elk een eigen aanpak. Voor bestaande

dossiers, en bij dossiers die nog analoog worden opgezet,

kan een gemeente de hem passende aanpak kiezen: door

een marktpartij laten anonimiseren, zelf anonimiseren, of

(gemotiveerd) niet of verminderd openbaar raadpleegbaar

stellen (waardoor een functionaliteit van het e-depot ten aan

zien van de desbetreffende informatie voor de burger niet

beschikbaar is).

3 4

INFORMATIE WAARVAN GEMEENTE

TWIJFELT/NIET WEET/NIET AANGEEFT

OF GEGEVENS ZIJN OPGENOMEN DIE

OPENBAARHEID IN DE WEG STAAN.

INFORMATIE WAAROVER B&W

EEN BBO HEBBEN GENOMEN

VANWEGE BIJV. BIJZONDERE

PERSOONSGEGEVENS.

3.1 In de BbO is een

beperking opgenomen

incl. motivering.

3.2 In de BbO is geen

beperking opgenomen.

RHCe stelt na

overbrenging:

Als 2.1., aangenomen

dat motivering rechtens

houdbaar is.

Als 1., bij actieve openbaarheid

van digitale informatie raadpleging

kan blijken dat de informatie

persoonsgegevens bevat. In dat geval

is er strijdigheid met de AVG, een

onrechtmatigheid die de Autoriteit

Persoonsgegevens de gemeente ten

laste kan leggen.

4.1. Analoge of digitale

informatie slechts raadpleegbaar

door middel van een

autorisatieprocedure, dan

wel door middel van directe

autorisatie van bepaalde

functionarissen (bijv. van de

desbetreffende gemeente).

4.2. Digitale informatie

niet openbaar op

internet.

Toelichting

Bij het aanbieden van informatie door de gemeente aan het RHCe, als onderdeel van het proces van overbrenging in de zin

van de Archiefwet, is een vereiste dat de gemeente een Verklaring van Overbrenging (VvO) overlegt aan het RHCe. Indien

sprake is van beperkingen op de passieve en/of actieve openbaarheid van over te brengen informatie dient het college van

B&W een Besluit Beperking Openbaarheid (BbO) te nemen, voorzien van een motivering waarom er een beperking is. Actieve

openbaarheid wil zeggen dat de in het e-Depot geplaatste informatie raadpleegbaar is voor eenieder, overal, 24/7 (=publicatie).

In de VvO dient het te worden aangegeven als B&W een BbO hebben genomen (een BbO is vervolgens bijlage van de

VvO). Als dat niet het geval is maakt het RHCe de desbetreffende informatie passief en/of actief openbaar. Informatie met

beperkingen wordt daarentegen niet actief openbaar gesteld.

23


LOPENDE

ERFGOED

EN

VRIJ-

WILLIGERS

RHCe:

CULTUUR

HISTORIE

PROJECTEN

De vrijwilligers die zijn verbonden

aan het RHce dragen bij met

onder andere:

• Vertalen van oude teksten

• Scannen van o.a. notariële akten

en aanvragen van burgers

• Invoeren van gegevens/

beschrijvingen zodat de

archieven beter

raadpleegbaar zijn

Met onder andere heemkundekringen en andere erfgoedpartners, musea en vrijwilligers hebben wij mooie projecten

opgepakt om de historie van Zuidoost Brabant te conserveren voor de toekomst, maar ook om deze informatie beschikbaar

te stellen voor iedereen.

Zonder erfgoed zijn we spoorloos

Loes Heuvelmans is een vertrouwd gezicht binnen het

RHCe. En een bekende naam, aangezien zij lang de

mailbox ‘relatiebeheer@rhc-eindhoven.nl’ beheerde.

Sinds september 2021 heeft Loes een andere rol. Waar

zij zich eerst inspande voor publieke communicatie en

als relatiebeheerder optrad voor gemeenten, focust

deze historica zich sinds kort (weer) op de relaties met

erfgoedpartners en op particuliere acquisitie. Loes:

“Met onder andere heemkundekringen en andere

erfgoedpartners, musea en vrijwilligers voeren we

activiteiten uit, veelal in projectvorm, om de historie

van Zuidoost Brabant raadpleegbaar te houden voor

de toekomst. Zo komt deze informatie (teksten en

beeldmateriaal, zowel analoog als digitaal) beschikbaar

voor iedereen.”

Loes Heuvelmans

Onderzoek

“Het RHCe wordt regelmatig benaderd met

informatieverzoeken van zowel professionele als lokale

onderzoekers. Bijvoorbeeld voor een onderzoek van de

gemeente Eindhoven naar de onteigening van Joodse

bezittingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat

onderzoek kwam voort uit vragen die gesteld waren in

een televisieprogramma. Dat zo’n rapport kon worden

opgeleverd benadrukt het belang van historische bronnen

en een goede toegankelijkheid ervan. Niet alleen voor nu,

maar juist ook voor latere generaties. Inmiddels is er een

maatschappelijke discussie naar het slavernijverleden van

Nederland. Ik verwacht dat de RHCe-collectie de komende

jaren wordt geraadpleegd in opdracht van bijvoorbeeld

gemeenten, voor informatie over het koloniale- en

slavernijverleden van onze regio. Hier waren namelijk ook

bedrijven die daarvan hebben geprofiteerd. Het waren

niet enkel rijke kooplieden uit Holland en Zeeland. Er zijn

overigens veel meer thema’s denkbaar.”

Lokale historie

“Heemkundekringen spelen in ons werk een belangrijke

rol. Zij hebben veel kennis over de lokale historie en weten

precies wat er speelt in hun gemeente(n). Zij kunnen lading

en inhoud geven aan de informatie die door het RHCe

wordt beheerd. De ontwikkeling van een dorp, streek of

buurt is bij hen doorgaans heel bekend. Zo helpen zij onder

24


andere met het ontsluiten van gemeentelijke fotocollecties.

Vaak beschikken heemkundekringen over een eigen

fotocollectie, waarvan delen zijn opgenomen in het

e-Depot van het RHCe.”

“Aanvulling op ons archief”

“Bij het aangaan van samenwerkingen met andere

organisaties moeten we zorgvuldig zijn. Een doel kan zijn:

kennis uitwisselen, elkaar versterken en aanvullen. Samen

kijken we dan hoe we het regionaal erfgoed, dat van ons

allemaal is, zo breed mogelijk bekend kunnen maken.

Vooral voor het publiek en de gemeenten. En niet in de

laatste plaats voor erfgoedpartners en zusterinstellingen.

Hetzelfde geldt voor de opname van particuliere archieven

in de archiefbewaarplaats. Altijd is een voorwaarde dat de

informatie die wij in de collectie opnemen van toegevoegde

cultuur-historische waarde is. We zorgen ervoor dat we een

zo compleet mogelijke collectie hebben, die goed illustreert

wat er zich in onze regio heeft afgespeeld.”

Erfgoed Brabant

“Op de website van Erfgoed Brabant (kennis- en

expertisecentrum voor erfgoed in Brabant) is een, wat mij

betreft, allesomvattende quote vermeld: ‘Zonder erfgoed

zijn we spoorloos. Ons erfgoed laat zien waar we vandaan

komen en wie we zijn. Het geeft onze regio een eigen

gezicht, een uniek profiel.’”

Het mag duidelijk zijn: Loes is als een vis in het water in het

erfgoedveld. En ook in deze nieuwe rol zal zij nog vaak van

zich laten horen!

Samenwerking die klinkt als een klok

De collectie van Museum Klok & Peel in Asten is op te

delen in twee thema’s: klokken en beiaards* en de

natuur- en cultuurhistorie van de Peel.

Combineer beide thema’s met de kennis en collecties van

het RHCe en een win-win samenwerking is een feit. De

samenwerking tussen het RHCe en het museum is niet

nieuw. Zo was er een lezingencyclus over de cultuurhistorie

in de Peel en heeft het RHCe een erfgoedpunt gehad in

het museum. Hier werden historische naslagwerken over

de Peelgemeenten in een handbibliotheek** beschikbaar

gesteld. Ook trokken de twee partijen samen op in

verschillende vrijwilligersprojecten.

In 2022 wordt de samenwerking

intensiever. De raampartij op de

begane grond van het RHCe-gebouw

is een prachtige etalage voor de stad.

Museum Klok & Peel zal in deze

etalage een semipermanente

tentoonstelling inrichten. Klokken,

beiaards en de natuur- en cultuurhistorie

van de Peel zullen

op aansprekende wijze worden

gepresenteerd. Onderwerpen

met een duidelijke link naar de

archieven en collecties in onze

bewaarplaats.

*) Een beiaard wordt ook wel een klokkenspel of carillon genoemd. Museum Klok & Peel heeft de grootste collectie beiaards ter wereld!

**) Bibliotheek van voornamelijk naslagwerken.

25


DE DEPOTS

Het Regionaal Historisch

Centrum Eindhoven heeft de

beschikking over vijf analoge

depots, waarvan twee gekoeld,

en een e-Depot. In deze

depots zijn gemeentelijke

en particuliere archieven

opgeslagen. Hoe komen deze

archieven eigenlijk bij het

RHCe terecht? Waar moet je

op letten bij het archiveren van

stukken? En wat voor bijzondere

schatten zijn er te vinden? RHCemedewerkers

Arne en Frank

hebben antwoorden.

Collega’s, en inmiddels vrienden, Arne en Frank

werken al jaren in de archiefwereld. Arne: “Na jaren in

een muziekbandje, schreef ik me toch maar in bij een

arbeidsbureau. Ik was 29. Ik had in hun formulier de boxjes

bibliotheek, archief en museum aangevinkt. Ze hadden

direct een baan beschikbaar bij het archief in Helmond.

Het beviel me goed. In 2002 fuseerden de archieven

van Helmond en Peelland met die van Eindhoven en

ontstond het RHCe. Ik ben verantwoordelijk voor het

beheer van documenten, depotbeheer en uitleningen aan

gemeenten. Zowel digitaal als analoog.”

Ook Frank werkt in Eindhoven ‘dankzij’ een fusie.“ Na het

afronden van de Bibliotheekacademie wilde ik niet in een

gewone bibliotheek werken; liever wat specialistischer.

Zo kwam ik bij de studiezaal van het archief in Oirschot

terecht. Na zes jaar ging dat archief samen met het RHCe.

Hier ben ik verantwoordelijk voor het inventariseren en

beschrijven van de te archiveren gemeentelijke stukken.”

“Totaalbeeld geschiedenis”

Frank: “In onze depots vind je zowel gemeentelijke

als particuliere archieven. Gemeenten zijn wettelijk

verplicht om na verloop van tijd archieven over te

brengen, opdat belangrijke gegevens raadpleegbaar

zijn voor belanghebbenden én om een beeld van de

overheidsgeschiedenis te geven. Mensen hebben

vaak geen idee hoe ver deze documenten teruggaan.

Zo hebben we zelfs charters uit het jaar 1300! De

overheidsdocumenten worden compleet gemaakt door

de aanvulling van particuliere archieven. Deze worden

aan ons aangeboden door eigenaren zelf.

26


Arne: “De combinatie van gemeentelijke en particuliere

archieven geeft een totaalbeeld van de geschiedenis van

de regio. Naast het belichten van het overheidshandelen

is de aanwezigheid van particuliere archieven van waarde

voor het regionaal erfgoed en cultuurhistorie van de regio en

daarbuiten.”

“Het is soms net CSI!”

De depots van het RHCe voldoen aan strenge eisen. De

ruimtes zijn beveiligd tegen brand, inbraak en water. Een

klimaatbeheersingssysteem is actief en ongedierte (zoals

zilvervisjes) en schimmelvorming worden bestreden. De

bewaarcondities van particuliere archiefruimten hebben

deze professionele omstandigheden niet. Arne draagt er zorg

voor dat de archiefruimten in optimale staat zijn en blijven:

“We halen spullen op locatie op. Zodra ik arriveer zoek ik alle

stukken bij elkaar, en kijk ik of alles er goed uitziet. Daarna pak

ik mijn testkoffertje erbij. Hierin zitten ARA-kitjes (ontwikkeld

door het Nationaal Archief in Den Haag) om de stukken te

testen op archiefschimmel. De afgenomen samples zet ik in

een stoofje op 23 – 27 graden Celsius en na tien dagen is te

zien of er schimmel in de stukken zit.” Frank: “Het is soms net

CSI!”

Arne vervolgt zijn verhaal: “Ik heb geleerd dat je bij het

controleren van de stukken niet op je zicht kunt vertrouwen.

Ik heb vaak gehad dat ik ergens dozen ging ophalen en het

smerig was. Dan denk je: ze moeten wel besmet zijn! Maar

dan is er niks te vinden. En soms het tegenovergestelde.

Testen is daarom heel belangrijk. Mocht er onverhoopt toch

schimmel in een van de stukken in het archief terechtkomen,

dan gaat het materiaal direct in quarantaine en wordt het ter

bestraling opgestuurd naar een bedrijf in Etten-Leur. Hierna

komen de stukken pas in het RHCe-depot.”

Pareltjes in het archief

Arne: “Ik ben Helmonder dus kan je wel raden waar mijn

lievelingsobjecten vandaan komen. Een echt pareltje is

een charter (uit 1371) met wapenzegels (zie afbeelding). En

natuurlijk de Vesperale van de Helmondse adellijke dame

Margaretha Maria van Cortenbach uit 1553: een prachtig

geïllustreerd boek. Deze stukken laten zien dat Helmond een

rijke historie heeft. Ook bijzonder is het designarchief van het

Louis Kalff Instituut. Van kunstenaars als Louis Kalff zelf (o.a.

ontwerper van het Philips-beeldmerk, mede-architect van

het Evoluon), Siep Wijsenbeek (de huisstijlontwerper van de

NS) en de ontwerper van de rode brievenbus: Rob Parry. En

de KLIK-collectie ligt ook in onze depots, heel uniek: tot deze

collectie behoren prachtige lichtsculpturen!”

Frank heeft andere favoriete objecten. “Je zou boeken

verwachten, maar nee. Ik vind onze prentbriefkaartencollectie

van dhr. Aben heel mooi (zie afbeelding). Deze geeft een

prachtig overzicht van ons werkgebied. En het archief van

Maatschappij Helenaveen is vrij zeldzaam. Het geeft een

goed overzicht van de turfwinning in het peelgebied. Vanaf

de eerste dag dat het begon, tot de allerlaatste.”

“Dozen vol oude geldbiljetten”

Soms worden er bijzonder vreemde objecten gevonden.

Arne: “We waren in Helmond alles aan het inpakken voor

de verhuizing naar het RHCe en toen lag er ineens een

dode duif! Dat is toch wel mijn gekste vondst in een archief.”

Frank voegt toe: “Tussen de pagina’s van oude boeken doe

je soms ook bijzondere vondsten. Zo ben ik weleens een

ganzenveer tegengekomen, de pen van vroeger. Een hele

mooie verassing bij het doorbladeren van een oud boek

waren antieke speelkaarten. Gedroogde bloemen, die kom

je ook met regelmaat in boeken tegen. En je zal je verbazen

over de dozen vol oude geldbiljetten!”

Bij het ophalen van archieven komt Arne op bijzondere

plekken. Arne: “Toen we de fotocollectie van fotograaf Frans

van Mierlo gingen ophalen, kwamen we in een garage vol

dozen, overwoekerd door klimop en planten! In overalls

hebben we toen al het materiaal moeten schoonmaken.

Een erg waardevolle collectie. Op de heetste dag van 2006

gingen we een archiefcollectie ophalen bij mensen thuis. De

dozen stonden op zolder, en drie uur lang waren we ze naar

de auto aan het sjouwen. Een glaasje water kon er niet eens

vanaf... Toen we klaar waren raceten we naar een tankstation

om wat te drinken.”

Met oog op de toekomst

Kortom, er komt flink wat kijken bij het onderhouden en

aanvullen van de depots van het RHCe. Geen dag is hetzelfde,

vaak zijn er bijzondere vondsten.

Frank Schoots (l) en Arne Driessen (r)

27


WAT IS ER TE

VINDEN OP DE

WEBSITE EN

SOCIALE MEDIA?

Het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven beschikt over veel

data, kennis, oude documenten en video- en fotomateriaal. Het

merendeel is gebundeld geplaatst op www.rhc-eindhoven.nl.

Raadpleegbaar voor zowel voor gemeenten, andere openbare

lichamen, erfgoedpartners en het grote publiek. Maar over wat

voor informatie en bestanden gaat het nu eigenlijk? Hieronder

een greep uit ons online assortiment:

Webinars

Webinars over belangrijke zaken staan op onze website; het

terugkijken waard. Zoals bijvoorbeeld het webinar over de

Algemene Verordening Gegevensbescherming, de AVG.

Laatste nieuws over het RHCe

Archiefwet

Via de nieuwspagina op de website vind je het laatste

nieuws rond het RHCe.

Wil je weten waar je als gemeente/openbaar lichaam aan moet

voldoen volgens de Archiefwet? Binnen een paar seconden heb

je de wettekst op onze website gevonden.

Bestuursstukken

Prachtige oude beelden

Op onze website vind je naast een overzicht van de leden

van de Bestuurscommissie, ook bestuursstukken zoals

besluitenlijsten en vergaderdata.

Ben je benieuwd naar hoe een straat of gebouw er vroeger

uitzag, of wil je weten hoe de bevrijding gevierd werd? Zoek

op waar je in geïnteresseerd bent en wij hebben er vast oude

beelden van!

28


Normdocumenten en handleidingen

Waar zijn de RHCe-vrijwilligers mee bezig

Voor medewerkers van DIV bij gemeenten en andere openbare

lichamen is regelmatig raadplegen van onze website aan

te bevelen. Op zoek naar een handleiding of normdocument?

Neem dan eens een kijkje op onze website, want daar zijn alle

laatste versies te vinden op één overzichtelijke pagina.

Het RHCe heeft een aantal enthousiaste vrijwilligers.

Benieuwd waar zij mee bezig zijn? Ook dat vind je op de

website!

Bouwtekeningen

Familiegeschiedenis

Wil je je huis gaan verbouwen? De kans is dan aannemelijk

dat je vanwege eventuele vergunningverlening over de

originele bouwtekening moet beschikken. Via de zoekbalk op

de homepage vind je door je adres in te typen gemakkelijk

de bouwtekening. Mail de nummers van de tekening via het

contactformulier naar het RHCe en binnen twee werkdagen

ontvang je de PDF per e-mail. Fysiek ophalen kan ook. Deze

afspraak plan je ook via het formulier op de website in.

Meer weten over jouw familiegeschiedenis? Via ‘Open data’

vind je doop- en trouwboeken van (oud) familieleden

terug. Deze zogenaamde DTB- boeken zijn vanaf eind 16e

eeuw in het archief te vinden en lopen door tot 1811.

Schatten uit het archief

Kijkje achter de schermen

In ons archief bevinden zich schatten uit tot wel het jaar 1300!

Het is zeker de moeite waard om een middag of avond te

snuffelen in ons digitale depot.

Op onze Instagram en Facebookpagina geven we jou

regelmatig een kijkje achter de schermen. Hoe worden

documenten geconserveerd en wat is er allemaal te vinden

in het analoge depot? Ook delen we graag onze mooiste

schatten en foto’s en video’s met achtergrondinformatie.

29


MRE

RHCe en MRE

Het samenwerkingsorgaan

Metropoolregio

Eindhoven bevat twee

dienstonderdelen: RHCe en

MRE. Deze samenwerking

tussen gemeenten is

formeel geregeld in een

gemeenschappelijke

regeling (GR). Doel is

behoud en verstevigen

van de internationale

concurrentiepositie van de

regio door het organiseren van

een slagvaardige en efficiënte

strategische samenwerking.

MRE en RHCe dragen daar elk

met een eigen takenpakket

aan bij.

SAMEN WERKEN AAN EEN COMPLETE REGIO

Metropoolregio Eindhoven (MRE) is het netwerk waarin 21

regiogemeenten samen werken aan strategische grensoverschrijdende

opgaven. Het doel van de samenwerking

is een excellente regio, een economisch sterke regio met

een goed vestigings- en verblijfsklimaat voor inwoners, bedrijven,

kenniswerkers en bezoekers. De 21 gemeenten willen

samen een evenwichtige regio zijn, een inclusieve en

duurzame regio met welvaart én welzijn voor inwoners en

ondernemers.

21 GEMEENTEN ZIJN DE MRE

De 21 regiogemeenten zijn de samenwerking, zij zijn samen

de Metropoolregio Eindhoven. In de MRE werken ambtenaren,

burgemeesters, wethouders en raadsleden van de 21

gemeenten samen. De 21 gemeenteraden stellen de plannen

vast.

30


De samenwerking tussen de regiogemeenten wordt ondersteund

door het Team MRE. Essentieel daarbij is elkaar

ontmoeten, het gesprek voeren en kennisdelen, alleen dan

ontstaat er “buzz”, energie waaruit nieuwe dingen ontstaan.

SAMENWERKEN ZIT IN HET DNA

De regio Zuidoost-Brabant is van ver gekomen, van een regio

met arme keuterboertjes op schrale grond tot een regio

met innovatieve technologie, een high tech topregio, één

van de drie mainports van Nederland.

In de regio is altijd hard gewerkt met innovatiekracht en

pioniersgeest om een betere toekomst te realiseren. Lang

geleden bleek al dat samenwerken en kennisdelen leiden

tot succes. Denk daarbij aan de grote veranderingen in de

agrarische sector rond 1900, ingezet door de opkomst van

landbouworganisaties en coöperaties zoals de Boerenleenbank

en de Coöperatieve Handels Vereniging en ook de

komst van land- en tuinbouwonderwijs en voorlichting. Samenwerken

in diverse coalities en kennisdeling hebben de

agrarische sector succesvol gemaakt.

Ook tijdens de economische

crises in de jaren ’80

en ‘90 sloegen verschillende

partijen de handen

ineen en maakten

samen een strategisch

reddingsplan. Kennis is

een belangrijke pijler

onder dit nieuwe samenwerkingsmodel.

Het mobiliseren

van kennis bij

bedrijven, universiteit en

hogeschool bleek een

gouden greep, en het

werkt nog steeds. De kracht van Brainport is het innovatieve

ecosysteem in Zuidoost-Brabant waarin bedrijven, overheid

en kennisinstellingen elkaar snel weten te vinden.

Met het besef van ons verleden werken we samen aan de

toekomst van de regio.

METROPOOLREGIO BETEKENT SAMENHANG

De regio Zuidoost-Brabant is een netwerk van steden, stedelijke

randgemeenten en dorpen. Er is een evenwichtige

structuur van stad en natuurgebieden, fraaie diverse landschappen,

dynamische economische en innovatieve hotspots

en gemoedelijk bewoond landelijk gebied. Je bent

snel in de stad of juist vanuit de stad snel in het groen, de

natuur ligt om de hoek. De regio is te zien als een ‘parkachtige

stad’ met een balans tussen de verschillende functies.

De naam van de samenwerking: Metropoolregio Eindhoven,

benadrukt die samenhang in de regio. Eenheid in verscheidenheid.

Door samenwerken versterken we de samenhang

tot een complete regio.

FOCUS OP VIER THEMA’S

De MRE legt de focus nu op 4 thema’s om het regionale

leefklimaat te verbeteren.

• Economie: versterken van de basiseconomie en

gezamenlijk investeren in kennis, infrastructuur en

aantrekkelijkheid van de regio;

• Mobiliteit: samen zorgen dat de regio goed bereikbaar

is, zowel regionaal, landelijk als internationaal;

• Transitie landelijk gebied: de huidige grote

uitdagingen in het buitengebied aangaan en bedrijven

helpen met noodzakelijke transities;

• Energietransitie: verduurzamen van de regio, inwoners

en bedrijven een energieneutraal leefklimaat bieden

en hen voorzien van duurzame energie.

Samenwerken is een deel van onze ziel. Samen zetten we

vraagstukken om in kansen voor de regio. In onze geschiedenis

ligt de basis van het succes van onze regio.

LEES MEER OVER DE MRE

op www.metropoolregioeindhoven.nl

MRE

Postbus 985, 5600 AZ Eindhoven

Raiffeisenstraat 18, 5611 CH Eindhoven

040 - 2 594 594

info@metropoolregioeindhoven.nl

31


Preservering. Het speelt een steeds

grotere rol in de wereld van data. Bij

het ontstaan van databronnen bepalen

hoe, waar, hoe lang en in welke vorm

je data gaat bewaren is van cruciaal

belang om de collega’s die na jou

komen niet met een enorme berg data

op te schepen waarvan ze niet weten

wat ze er mee moeten. Preservering

ziet vooral ook op de situatie over 300

jaar, wanneer er geen apparatuur is,

of applicaties zijn, die we nu hebben.

Dan moet de info toch toegankelijk

blijven. Als wij gemeenten en andere

openbaar lichamen spreken is dat vaak

een hoofdthema. Data met frontend

en zonder, met leverancier en zonder,

documenten die zijn gevonden in de

kast van meneer D en ga maar door.

Is men zich in de organisatie ervan

bewust dat dit een probleem is, of is het

beperkt tot de afdeling DIV?

Contactinfo en bezoekersinfo

Bezoekadres

Raiffeisenstraat 18,

5611 CH Eindhoven

Openingstijden

Vanwege Covid-19 maatregelen is de

bezoekersruimte alleen op afspraak geopend

Telefoon

T: 040 264 99 40

Postadres

Postbus 191, 5600 AD Eindhoven

Website

www.rhc-eindhoven.nl

Algemeen mailadres

info@rhc-eindhoven.nl

Social Media

Facebook

Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe)

Instagram

RHCeindhoven

Linkedin

Regionaal Historisch Centrum Eindhoven

Twitter

@RHCEindhoven

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!