Herkenrodeweetjes

1192: de stichting van Herkenrode
Diverse stichtingsverhalen over Herkenrode doen de ronde. Het minst
waarschijnlijke is een legende: graaf Gerard van Loon ontmoette drie
vrome vrouwen die in de omgeving van zijn burcht in Kuringen een
kluizenaarsleven leidden. Hij was onder de indruk van deze vrome
maagden en stichtte er een abdij. Een andere versie: Gerard verkocht
een stuk grond om zijn deelname aan de kruistocht te bekostigen.
De meest waarschijnlijke versie: de prins-bisschop dwong de graaf om
de abdij te stichten als boete voor zijn doldrieste optreden in Tongeren
waarbij de kerk in de vlammen opging.
Een monnik van de cisterciënzer abdij van Aulne (tussen Thuin en
Charleroi) hielp de abdij stichten.
De stichtingsdatum 1182 is al door de augustijn Joannes Mantelius
(1599-1676) verkeerd vermeld en zo altijd fout overgeschreven. Hij
zou op de graftombe van de graven van Loon hebben gestaan die de
abdis in 1532 liet oprichten in het koor van de kerk.
Vijf bladen van een dertiende-eeuws martelarenboek (een soort
verjaardagskalender) uit Herkenrode zijn enkele jaren geleden ontdekt
in de universiteitsbibliotheek van Utrecht. Deze perkamentbladen zijn
in de achttiende eeuw gebruikt om ermee nieuwe boeken in te binden.
In de marge van een blad staat een notitie met de stichtingsdatum van
de abdij van Herkenrode. In tegenstelling tot 1182 in andere bronnen
genoemd, staat hier het juiste jaartal 1192.
Hic diunina gratia habuit inicium fundacionis herkenrode abbatia
cisterciencis ordinis. Anno dominice incarnationis m°c°lxxxxii°
Imperante cesare henrico presidente alberto leodiensis episcopo.
Door de goddelijke gratie is hier het begin van de stichting van de abdij
herkenrode van de cisterciënzer orde in het jaar onzes Heren 1192, tijdens het
keizerschap van Hendrik, tijdens de regering van Albert, bisschop van Luik.
3