16.02.2022 Views

Installatie en Bouw 01 2022

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

1

INSTALLATIE&BOUW

NUMMER 1 - 2022

februari - maart

installatieenbouw.nl

PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT

INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT

INSTALLATIEENBOUW.NL

BUNKERTOREN EINDHOVEN | WARMTEPOMPEN | VAN DER VALK HOTEL LELYSTAD | STEKERBAAR INSTALLEREN


Frisse

lucht

3

Decentrale ventilatietechniek van SIEGENIA:

Creëer een gezonder binnenklimaat met gecontroleerde ventilatie in iedere ruimte.

Met de AEROTUBE WRG smart, AEROPAC of AEROMAT VT wordt iedere ruimte geventileerd.

Tevens beschermen deze ook tegen hinderlijke invloeden van buiten af.

➊ Gecontroleerde ventilatie met mogelijke warmteterugwinning

➋ Effectieve en snelle montage door het ontbreken van hinderlijke en vervuilde

ventilatiekanalen

➌ Decentrale-ventilatie-units zijn beschikbaar voor gevel- en raamventilatie


Projectoplossingen

Succes

maak je

samen.

Elke dag sta je voor nieuwe uitdagingen. Reken op ons als jouw professionele

partner voor de complete elektrische gebouwinfrastructuur. Vertrouw

op onze expertise op het gebied van hoogwaardige oplossingen voor

energiedistributie, kabelmanagement en automatisering. In elke fase van

je project staan we je bij. We luisteren goed naar je, geven gedegen advies

en zorgen voor een soepele projectuitvoering en succesvolle oplevering.

Teamwork voor succes. #ForYouWithYou

Bekijk projectverhalen op hg.news/nl/projectoplossingen-ib


Geïntegreerd

energiebeheer

en -facturering

was nog nooit zo

eenvoudig.

Belimo Energy Valve en energiemeter

Belimo, marktleider voor de productie van klepaandrijvingen, regelafsluiters en sensoren voor verwarmings-, ventilatie-, en

airconditioninginstallaties, brengt de werelden van “energieregeling” en “gecertificeerde energiemeting en -facturering” samen.

Het nieuwe assortiment Belimo Energy Valves en energiemeters integreert energiemeting, energieregeling en IoT-gebaseerde

facturering in één unit.

Belimo brengt samen wat bij elkaar hoort.

Voor meer informatie

belimo.nl

BELIMO Servomotoren B.V. Riezebosweg 5, NL-8171 MG Vaassen

Tel. +31 (0)578 576 836, Fax +31 (0)578 576 915, info@belimo.nl, www.belimo.nl

Openingstijden: maandag t/m vrijdag 07.30 - 17.00 uur


UITGAVE

1

VOORWOORD

In elk lokaal een CO 2

-meter

Het kabinet stelt 17 miljoen euro beschikbaar voor de aanschaf van CO 2

-meters door scholen. Hiermee moet de ventilatie op scholen, een

heikel punt tijdens de coronacrisis, flink worden verbeterd. De bedoeling is dat er in elk klaslokaal in Nederland een CO 2

-meter wordt geplaatst,

waarmee docenten bijvoorbeeld kunnen zien of het tussen de lessen door nodig is om de ramen open te zetten. Ook tuigt het kabinet een

ventilatiehulplijn en spoeddienst van experts op die scholen in kunnen schakelen. Dat meldt het ministerie van Onderwijs.

Uit onderzoek blijkt dat er meer nodig is dan CO 2

-meting om verouderde schoolgebouwen te verbeteren en te verduurzamen. In de aprileditie

van Installatie & Bouw gaan we hier graag verder op in. Bijvoorbeeld met onze thema’s Frisse Scholen en Klimaat & Ventilatie, waarin diverse

experts, fabrikanten en leveranciers aan het woord zullen komen. Wilt u hierin participeren? Neem dan svp contact met ons op.

De thema’s die in deze uitgave centraal staan, zijn Warmtepompen, Vloerverwarming en Stekerbaar installeren. Daarnaast hebben we weer

een aantal mooie projecten voor u verzameld, zoals de nieuwbouw van DC Minerva. Schiphol Trade Park in Hoofddorp heeft de ambitie om

het meest duurzame en innovatieve businesspark van Europa te worden. Het nieuwe distributiecentrum van logistieke vastgoedonderneming

WDP en mede-ontwikkelaar Minerva Development draagt hier actief aan bij. Het nieuwe dc, dat net voor de kerst is opgeleverd, is volgens haar

makers hét voorbeeld van de nieuwe logistieke toekomt. Het pand is niet primair functioneel gebouwd, maar blinkt ook uit in duurzaamheid.

Benieuwd hoe? Blader dan snel verder!

Ook zeer de moeite waard zijn de artikelen over de BunkerToren. Met de realisatie van deze woontoren wordt een nieuw iconisch gebouw

toegevoegd aan de skyline van Eindhoven. Bovendien wordt nieuwe betekenis gegeven aan een voormalig studentencentrum

van de TU/e. Met de BunkerToren krijgt de voormalige Bunker een waardevol tweede leven, waarbij de iconische bouwstijl wordt

behouden en/of hersteld en waarbij maximale aandacht wordt besteed aan gezond en comfortabel wonen. Een WKO-installatie onttrekt

exact de juiste hoeveelheid warmte en koude uit de bodem, terwijl 212 WTW-units voorzien in een vraaggestuurde ventilatie.

Andere projecten die in deze uitgave aan bod komen, zijn woontoren The Minister in Rijswijk, het nieuwe Van der Valk hotel in Lelystad, Depot

Boijmans van Beuningen in Rotterdam, Huis van de Wijk Oud-Charlois in Rotterdam en The Market Hotel in Groningen. Bovendien kunt u

alles lezen over de nieuwste ventilatiesystemen, slimme (zonne-)energiesystemen en stijlvolle geluidsschermen. Kortom: we hebben weer een

bomvolle uitgave voor u. Ik wens u weer veel leesplezier!

Lieke van Zuilekom


INSTALLATIE&BOUW

PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK,

KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT

COLOFON

Jaargang 9 • nummer 1 • 2022

Verschijnt 6 x per jaar

ISSN 2214-4196

UITGEVER

Schatbeurderlaan 6

Postbus 249, 6000 AE Weert

+31 495 45 00 95

info@louwersmediagroep.nl

louwersmediagroep.nl

EINDREDACTIE

Lieke van Zuilekom

8

REDACTIETEAM

Tim van Dorsten, Tjerk van Duinen, Chris Elbers,

Desiree Pennings en Lieke van Zuilekom

PROJECTMANAGEMENT

Sander van Hout

s.vanhout@louwersmediagroep.nl

Yakup Yalcin

y.yalcin@louwersmediagroep.nl

SECRETARIAAT

Manuela Depenbrock,

Sandra Reijnders

ADVERTENTIES

Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd via

de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink hebben

ontvangen, stuur een email naar traffic@louwersmediagroep.nl

ABONNEMENTPRIJS

Nederland: € 63,00 per jaar excl. BTW

Buiten Nederland: € 99,00 per jaar excl. BTW

ABN AMRO

IBAN NL78 ABNA 0490 2820 67

BIC ABNANL2A

t.n.v. Louwers Mediagroep

o.v.v. Installatie & Bouw magazine

Informatie over abonnementen:

+31 495 45 00 95

ADRESWIJZIGINGEN

Schriftelijk tenminste drie weken voor verhuizing

naar: Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland

OPZEGGINGEN

Indien twee maanden voor het verstrijken van de

abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van

op zegging is ontvangen, wordt het abonnement

auto matisch met een jaar verlengd.

DOELGROEP

Verspreiding vindt plaats via abonnementen en via

gerichte distributie in controlled circulation aan

adviesbureaus architecten, aannemers, installateurs,

gemeenten, grote industriële organisaties, opdrachtgevers,

projectontwikkelaars, zorginstellingen, woningbouwverenigingen

(semi-)overheidsinstellingen,

brancheorganisaties en toeleveranciers.

VORMGEVING/ART DIRECTION

studio@louwersmediagroep.nl

DRUKWERK

Drukkerij Hendrix, Peer

Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd

zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder

bronvermelding. Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar

beste weten is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen

enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie.

Zij aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor

schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen

en/of beslissingen die gebaseerd zijn op deze informatie.

Strakke planning kenmerkt bouw van iconische BunkerToren 8

Gezond en comfortabel wonen in de BunkerToren 11

Nieuw DC Minerva blinkt uit in duurzaamheid 12

Innovatief, duurzaam en BREEAM-NL ‘Excellent’ 14

Uitgebreid E-pakket voor woontoren The Minister 17

Alle hens aan dek! 18

De Pen: Goed voorbereid op de (onzekere) toekomst 20

THEMA WARMTEPOMPEN

14 22

Hoop op groei warmtepompen in bestaande bouw 22

Eigen merk beantwoordt aan vragen van installateurs 24

Voorkom rendementsverliezen van warmtepompen 28

Installatiegemak met geïntegreerde warmtepomp 30

Hybride warmtepomp om het gasverbruik te verminderen 34

De combinatie van lage temperaturen en radiatoren 36

​ Luchtbehandelingskasten voorzien van geïntegreerde warmtepomp 38

Woningstichting Servatius verduurzaamt 277 woningen met balansventilatie 40

Een perfect binnenklimaat van woonkamer tot zolder 42

‘Trots op dit hotel met zijn duurzame installaties’ 46

Dakkappen geven Depot Boijmans van Beuningen lucht 48

Slimme E-installatie voor comfort en duurzaamheid 52


INHOUD

48

36 46 70

Totaalconcepten op het gebied van zonne-energie 54

Verticaal gemonteerde elektrische installatie 57

Met minimale inspanningen én kosten naar een ‘groene’ HVAC-installatie 58

Blijven leveren in een volatiele markt vol schaarste 60

THEMA STEKERBAAR INSTALLEREN

Van der Valk Hotel Gorinchem bewijst dat het kan! 62

Voor elke bouwmethode een passende, stekerbare oplossing 66

Geknipt en gestript, klaar voor gebruik 70

Het kloppend hart van elke woning 72

21 kasten behandelen circa een miljoen kilo lucht per uur 74

Sfeervolle verlichting voor eetcafé ’t Pumpke in Nistelrode 78

Luchtverdeelslangen verhelpen tochtklachten bij basisschool De Ontdekking in Brummen 80

Renovatie van de luchtbehandelingskast: een slimme investering 82

Kinderopvang kiest voor decentraal ventileren 86

De effectiefste weg naar comfortabel en aardgasvrij wonen 88

Klimaatinstallatie monteren in barre weersomstandigheden 90

Pius X is gezond op verschillende gebieden 94

Mooie oplossing tegen geluidsoverlast 96

Meer wooncomfort dankzij toekomstbestendige installaties 98

Installatiepartners 101

1

INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT

INSTALLATIEENBOUW.NL

INSTALLATIE&BOUW

NUMMER 1 - 2022

februari - maart

installatieenbouw.nl

PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT

BUNKERTOREN EINDHOVEN | THEMA WARMTEPOMPEN | VAN DER VALK HOTEL LELYSTAD | THEMA STEKERBAAR INSTALLEREN

Cover: Project The Market Hotel Groningen.

Beeld: HOMIJ Technische Installaties

Blijf gratis en eenvoudig op de

hoogte van het laatste nieuws.

Volg ons op social media en meld

je aan voor onze nieuwsbrief!

installatieenbouw.nl


EINDHOVEN BUNKERTOREN

STRAKKE PLANNING KENMERKT BOUW

VAN ICONISCHE BUNKERTOREN

Op het gebied van gebouwgebonden installaties heeft Hoppenbrouwers Techniek niet alleen een brede algemene expertise paraat, dankzij de

aanwezigheid van kundige projectteams is het bedrijf tevens in staat om voor nagenoeg elk project een specifieke totaaloplossing te bieden. Dat

blijkt bijvoorbeeld tijdens de realisatie van de 32 verdiepingen tellende BunkerToren in Eindhoven. Een project waarvoor Hoppenbrouwers Techniek

naast de elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties onder meer ook de beveiligings- en sprinklervoorzieningen verzorgt.

Tekst Chris Elbers | Beeld Hoppenbrouwers Techniek

Wat ooit een bruisend studentenonderkomen was,

transformeert momenteel tot de BunkerToren,

een modern appartementencomplex van circa

100 meter hoog. Na de geplande oplevering omstreeks

de bouwvak van 2022 zal de iconische en

127 koop- en huurwoningen tellende blikvanger

aan de John F. Kennedylaan mede bepalend zijn

voor de skyline van Eindhoven.

Strak gepland

Waar bouwbedrijf Van Wijnen uit Rosmalen tekent

voor de bouwkundige realisatie van de BunkerToren,

verzorgt Hoppenbrouwers Techniek een

bont palet aan installatietechnische werkzaamheden.

Vanwege het feit dat de woontoren voor het

grootste deel wordt gebouwd volgens het principe

van tunnelbouw, vereist het werk een uiterst

stipte planning, een dito logistieke invulling en

een scherp oog voor veiligheid. Dat blijkt uit de

woorden van Ward Bertens, projectleider namens

Hoppenbrouwers Techniek. “Bij tunnelbouw, een

bouwmethode waarbij de wanden en vloeren van

een verdieping in één stort worden gerealiseerd, is

Projectleider Ward Bertens.

8 | INSTALLATIEENBOUW.NL


BUNKERTOREN EINDHOVEN

‘Je werkt met zwaar

materiaal, grote

machines én op

hoogte. Dan moet je

waakzaam zijn.

Op ieder moment’

het zaak om de teugels in alle opzichten strak te

houden. Dat doen we dan ook. Volgens een minutieuze

en dagelijks besproken planning zorgen

we ervoor dat alle benodigde materialen tijdig

en op de juiste plek voorhanden zijn. Zo komen

bijvoorbeeld de vrachtwagens van de verschillende

toeleveranciers binnen hetzelfde tijdskader

aan. Op die manier kunnen alle materialen voor

een bepaalde etage in één container worden verzameld

en hoeft de bouwlift telkens maar één

keer op en neer. Dat levert een aanzienlijke tijdwinst

op en werkt zeer efficiënt. Verder houden

we de veiligheid van onze mensen en de medewerkers

van de overige bouwpartners nauwgezet

in de gaten. Zijn er tijdens de uitvoering twijfels

over het safety-aspect, dan overleggen we direct

met elkaar om afdoende maatregelen te nemen.

Monteur elektrotechniek Thomas Itter.

Je werkt met zwaar materiaal, grote machines

én op hoogte. Dan moet je waakzaam zijn. Op

ieder moment.”

Één etage per week

Tunnelbouw schiet lekker op. Elke week gaat het

bouwteam een verdieping omhoog. De snelle en

vlekkeloze realisatie van het gebouw is echter ook

te danken aan een meer dan gedegen werkvoorbereiding.

“Samen met onze bouwteampartners

halen we binnen een hechte samenwerking alles

uit de kast om vooraf zoveel mogelijk eventuele

knelpunten te tackelen en de zaken naadloos op elkaar

af te stemmen”, vertelt Bertens. “Ook dát komt

de installatietechnische uitvoering ten goede, net

zoals het door ons vroegtijdig opnemen en toepassen

van een aantal noodzakelijke voorzieningen in

het woongedeelte en de commerciële ruimten op

zowel de begane grond als de eerste etage. Want

ook dáárvoor leveren we een veelheid aan oplossingen,

zoals de brandmeldinstallatie, toegangscontrole,

verlichting en klimaatvoorzieningen.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 9


AIRCONDITIONING

Duurzaam, gasloos en energie-efficiënt.

LUCHTKANALEN

Complete klimaatinstallaties op maat.

LUCHTTECHNIEK

TROX voorraadhouder: voor 14.00 uur

besteld, morgen in huis.

De Schilt bedrijven zijn totaalspecialisten in binnenklimaat en zorgen voor een comfortabel klimaat in de meest

uiteenlopende situaties. De drie bedrijven Schilt Airconditioning, Schilt Luchtkanalen en Schilt Luchttechniek

vullen elkaar perfect aan om voor u de totale klimaatinstallatie te verzorgen. Wij geloven in een gezond en prettig

leef- en werkklimaat voor iedereen!

ONZE MERKEN

CERTIFICERINGEN

ENERGIEWEG 29 | MEERKERK | (0183) 35 25 44 | WWW.SCHILTBEDRIJVEN.NL |


BUNKERTOREN EINDHOVEN

GEZOND EN COMFORTABEL WONEN IN DE BUNKERTOREN

Met de bouw van de BunkerToren wordt een nieuw iconisch gebouw toegevoegd aan de skyline van Eindhoven. De 100 meter hoge woontoren

biedt ruimte aan 127 huurappartementen en 85 koopappartementen van 50 tot circa 249 m 2 , met een prachtig uitzicht over de stad. Op de

begane grond komt een grand café (900 m 2 ) en er worden diverse kantoorruimtes (2.750 m 2 ) ingericht. Zonnepanelen zorgen straks voor

de primaire energiebehoefte, terwijl een WKO-installatie exact de juiste hoeveelheid warmte en koude uit de bodem onttrekt. 212 WTW-units

voorzien in een vraaggestuurde ventilatie.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Schilt bedrijven, Ferry Verheij

Alle luchttechnische installaties in de BunkerToren worden (op)geleverd conform luchtdichtheidsklasse C en reinheidsklasse L.

De WTW-units worden in opdracht van Hoppenbrouwers

Techniek gemonteerd door de Schilt bedrijven,

die tevens instaan voor het kanaalwerk én

de luchttechnische componenten. Alle luchttechnische

installaties worden (op)geleverd conform

luchtdichtheidsklasse C en reinheidsklasse L.

Waardevol tweede leven

De BunkerToren vormt het scharnierpunt tussen

de binnenstad en groene Eindhoven University

of Technology (TU/e) Campus en wordt gebouwd

op de plek van De Bunker. Dit voormalige studentencentrum

van de TU/e is in 1969 opgetrokken,

naar een ontwerp van de gerenommeerde Rotterdamse

architect Huig Maaskant (Scheveningse

Pier, Euromast) en was voor vele generaties

TU/e-studenten dé plek voor een bruisend studentenleven.

De laatste jaren is het brutalistische

betonnen gebouw echter in verval geraakt. Met

de realisatie van de BunkerToren krijgt De Bunker

een waardevol tweede leven, waarbij de iconische

bouwstijl wordt behouden en/of hersteld.

‘Alle schachtkanalen én het kanaalwerk van de

WTW-units worden in het werk voorzien van

13 mm dampdichte isolatie, zodat energieverliezen

tijdens het transport niet aan de orde zijn’

Gezond en

comfortabel woonklimaat

Tijdens het ontwerp en de bouw van de BunkerToren

is nadrukkelijk gefocust op een gezond en comfortabel

woonklimaat. “Onze luchttechnieken spelen

hierin een essentiële rol”, vertelt Ben Stierman,

projectleider bij Schilt Luchtkanalen, dat samen

met Schilt Luchttechniek instaat voor de complete

luchttechnische installatie. “Voor de ventilatie

van de huur- en koopappartementen worden 212

WTW-units geïnstalleerd en gekoppeld aan 2.000

m 1 ronde en 4.000 m 2 rechthoekige luchtkanalen.

Alle schachtkanalen én het kanaalwerk van de

WTW-units (zowel aanvoer als retour) worden in

het werk voorzien van 13 mm dampdichte isolatie,

zodat energieverliezen tijdens het transport niet

aan de orde zijn. Bovendien staan wij in voor de

levering en montage van de benodigde ventilatoren,

brandkleppen, terugslagkleppen, rozetten,

geluiddempers en buitenluchtroosters van marktleider

TROX.” Medio april 2022 moeten de laatste

installaties worden opgeleverd. ❚

Voor de ventilatie van de huur- en

koopappartementen worden 212 WTW-units

geïnstalleerd en gekoppeld aan 2.000 m 1 ronde en

4.000 m 2 rechthoekige luchtkanalen.

INSTALLATIEENBOUW.NL | 11


HOOFDDORP DC MINERVA

NIEUW DC MINERVA BLINKT UIT IN DUURZAAMHEID

Schiphol Trade Park in Hoofddorp heeft de ambitie om het meest duurzame en innovatieve businesspark van Europa te worden. Het nieuwe

distributiecentrum van logistieke vastgoedonderneming WDP en mede-ontwikkelaar Minerva Development draagt hier actief aan bij. Het

nieuwe dc, dat net voor de kerst is opgeleverd, is volgens haar makers hét voorbeeld van de nieuwe logistieke toekomst. Het pand is niet

primair functioneel gebouwd, maar blinkt ook uit in duurzaamheid. Zowel zichtbaar als onzichtbaar.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Kromwijk Elektro

‘De zuidgevel is door ons uitgevoerd als zonnegevel

met 226 verticale panelen van 370 Wp’

Ontwerp in 3D/BIM

Kromwijk Elektro werd al in een vroeg stadium

door aannemer Dijkham Bouw BV betrokken, om

mee te denken over de elektrotechnische installaties

in het project. Van de verdeelkasten tot en

met de verlichting, inbraak- en data-installaties,

toegangscontrole en verticale zonnepanelen. “We

hebben het complete E-ontwerp in 3D/BIM gemodelleerd.

Vervolgens zijn alle bouwkundige,

constructieve en installatietechnische elementen

gecombineerd en geclasht en knelpunten ondervangen,

met een uitvoerbaar ontwerp als resultaat”,

vertelt Mark den Boer, projectleider bij

Kromwijk Elektro. “Buiten het gebouw staat een

12 | INSTALLATIEENBOUW.NL


DC MINERVA HOOFDDORP

Kromwijk Elektro werd al in een vroeg stadium betrokken, om mee te denken over de elektrotechnische installaties in het project.

trafostation van 2.500 Ampère. Vanaf hier takken

wij af met twee railkokers: één voor de voeding

van de warehouses en één voor de voeding van

de kantoorunits daarboven. Een uitdaging hierbij

was het stroomtekort op Schiphol Trade Park. Om

dit te ondervangen, zijn voor de komende vijf jaar

tijdelijke gasturbines geplaatst waarvoor wij technische

ondersteuning hebben geleverd.”

Zonnegevel

Het distributiecentrum beschikt over 30.000 m 2

warehouses, 3.000 m 2 kantoorunits en een onder

het DC gelegen parkeergarage van 7.500

m 2 (270 parkeerplaatsen). Daarnaast telt het

gebouw 28 loading docks en 4 overheaddeuren

op maaiveldniveau. Om te voldoen aan BREEAM-

NL-ambitie ‘Excellent’ zijn overal LED-armaturen

met bewegingsmelders geïnstalleerd. Bovendien

zijn alle grootverbruikers voorzien van subbemetering,

aldus Den Boer. “De zuidgevel is door ons

uitgevoerd als zonnegevel met 226 verticale panelen

van 370 Wp. Deze panelen worden gecombineerd

met een groene gevel en een geautomatiseerd

irrigatie- en drainagesysteem. Ook op het

dak komen zonnepanelen (2.000 Ampère) en

plantjes, wat de groene uitstraling van het gebouw

én de biodiversiteit ten goede komt.”

Vertrouwde partners

Het nieuwe distributiecentrum is niet het eerste

DC dat Kromwijk Elektro in opdracht van Dijkham

Bouw BV gerealiseerd heeft. Recent is bijvoorbeeld

ook het distributiecentrum van Ploeger

Logistics in Harderwijk opgeleverd. Op dit

moment bouwen beide bedrijven samen aan een

nieuw distributiecentrum op bedrijvenpark De

President in Hoofddorp. En er staan nog meer

projecten op stapel… ❚

BOUWINFO

Opdrachtgever

WDP en Minerva Development

Architect

Dedato Architecten

Aannemer

Dijkham Bouw BV

E-installaties

Kromwijk Elektro

W-installaties

vanPanhuis Hoogeveen

INSTALLATIEENBOUW.NL | 13


HOOFDDORP DC MINERVA

NIEUW DISTRIBUTIECENTRUM OP SCHIPHOL TRADE PARK IS GEREED:

INNOVATIEF, DUURZAAM EN BREEAM-NL ‘EXCELLENT’

Het nieuwe distributiecentrum van logistieke vastgoedonderneming WDP en mede-ontwikkelaar Minerva Development op Schiphol Trade

Park is ontworpen en gebouwd met oog voor duurzaamheid. Energiezuinige klimaatinstallaties, actieve warmteterugwinning, gebruik van

restwarmte én magneetkleppen in de waterinstallatie dragen bij aan een BREEAM-NL ‘Excellent’ score. Onder het ontwerp, de engineering en

de realisatie van deze én andere W-technieken staat de handtekening van vanPanhuis Hoogeveen (onderdeel van Top Installatiegroep).

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld vanPanhuis Hoogeveen

Voor wat betreft de klimaatinstallaties is de nieuwbouw opgedeeld in (1) de hoofdkantoren, (2) de warehouses en (3) de warehousekantoren.

In de kantoren en trappenhuizen is gekozen voor zo

hoog mogelijke plafonds en – als gevolg daarvan –

geringe technische ruimtes.

“In opdracht van aannemer Dijkham Bouw BV en

conform ons OBO (ontwerpen, bouwen, onderhouden)

principe hebben wij de complete werktuigbouwkundige

installatie voor het distributiecentrum

verzorgd”, vertelt Peter Moddejongen,

projectleider bij vanPanhuis Hoogeveen. “Van de

verwarming en koeling tot en met de luchtbehandeling,

sanitaire werkzaamheden en bijbehorende

regeltechniek.”

Energiezuinige klimaatinstallaties

Voor wat betreft de klimaatinstallaties is de

nieuwbouw opgedeeld in (1) de hoofdkantoren,

(2) de warehouses en (3) de warehousekantoren.

“Voor de luchtbehandeling van de vier hoofdkantoren

hebben wij vier luchtbehandelingskasten

van circa 4.000 m 3 /h geïnstalleerd, terwijl Variable

Refrigerant Flow (VRF) systemen in een energetische

verwarming en/of koeling voorzien”,

aldus Moddejongen. “Ook de kleine warehousekantoren

worden verwarmd en/of gekoeld door

VRF-units. WTW-units zorgen hier vraaggestuurd

voor de benodigde luchtverversing, zonder dat

hierbij energie verloren gaat.” Voor de vier warehouses

is gekozen voor een combinatie van

lucht/water-warmtepompen en heaters. “Grote

EcoVent ondersteuningsventilatoren sturen de

warme lucht steeds naar beneden en de koele

‘Met de oplevering

van het nieuwe

distributiecentrum

hebben wij er

opnieuw een

mooi visitekaartje

én een tevreden

opdrachtgever bij’

lucht omhoog, waardoor een betere warmteverdeling

ontstaat en niet onnodig gestookt hoeft

te worden.”

Actief gebruik van restwarmte

Schiphol Trade Park betreft een relatief nieuw

plangebied, waar nog niet voldoende energie beschikbaar

is om alle panden te voeden. Om eventuele

stroomtekorten te ondervangen, zijn naast

het nieuwe distributiecentrum tijdelijke gasturbines

geplaatst. “De hoge temperatuur restwarmte

14 | INSTALLATIEENBOUW.NL


DC MINERVA HOOFDDORP

Onder andere de warmteterugwinunits dragen bij aan een BREEAM-NL ‘Excellent’ score.

die vrijkomt bij het opwekken van elektriciteit,

wordt door ons benut om de warehousehallen te

verwarmen”, aldus Moddejongen. “Pas wanneer

deze warmte ontoereikend is, worden de lucht/

water-warmtepompen aangesproken.”

Magneetkleppen in

de waterinstallatie

In navolging van de klimaatinstallaties zijn ook

energetische technieken toegepast in de sanitaire

installaties. Zo heeft vanPanhuis Hoogeveen

magneetkleppen geïntegreerd in de waterleidingen,

in de voorportaaltjes van de toiletten. Deze

magneetkleppen zijn gekoppeld aan de bewe-

gingsmelder van de verlichtingsinstallatie. Moddejongen:

“Zodra medewerkers de toiletruimte

betreden en de verlichting schakelt in, dan

wordt automatisch de druk op de waterleiding

opgebouwd. Hierdoor gaat geen water verloren,

bijvoorbeeld wanneer een toilet doorloopt of als

een kraan blijft openstaan.”

Modelleren, combineren

en clashen in 3D/BIM

Volgens Moddejongen is de nieuwbouw op

Schiphol Trade Park een redelijk basic project.

“De grootste uitdaging was om alle installaties

goed in te passen in de beschikbare ruimtes.”

Als voorbeeld noemt hij de kantoren en twee

trappenhuizen, waar de architect bewust heeft

gekozen voor zo hoog mogelijke plafonds en

als gevolg daarvan – geringe technische ruimtes.

“Om alle kabels en leidingen perfect in te

passen, hebben wij in de voorbereidende fase

onze installaties gemodelleerd, gecombineerd

en geclasht in 3D/BIM. Hierbij hebben wij

nauw samengewerkt met de E- en sprinklerinstallateur,

waardoor faalkosten tot een minimum

beperkt zijn gebleven. Met de oplevering van

het nieuwe distributiecentrum hebben wij er

opnieuw een mooi visitekaartje én een tevreden

opdrachtgever bij.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 15


THE MINISTER RIJSWIJK

UITGEBREID E-PAKKET VOOR WOONTOREN THE MINISTER

Op de plek van de voormalige Winston Churchill Tower, waar ooit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport was gevestigd, wordt

druk gebouwd aan The Minister; een nieuw woongebouw van 24 verdiepingen met een zeer gevarieerd woningaanbod én uitgebreide elektrotechnische

voorzieningen.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld HoffmanDME Techniek

‘Op 85 meter hoogte worden

158 zonnepanelen gemonteerd op een

stalen frame, die deels boven de

luchtbehandelingsinstallatie wordt geplaatst’

HoffmanDME Techniek werd al in een vroeg stadium

door initiatiefnemer Reshape Properties bij

het transformatieproject betrokken. “In een bouwteam

met de ontwikkelaar en W-installateur KIN

Installatietechniek en conform de bestekeisen

hebben wij het installatieontwerp voor de woontoren

gemaakt”, vertelt Hoofd Projectvoorbereiding

Arie de Mik. “In onderaanneming van bouwcombinatie

The Minister (Kondor Wessels Amsterdam

en Kroon & De Koning) realiseren wij de complete

elektrotechnische installatie. Zowel in de woningen,

algemene ruimtes als parkeergarage en van

de licht- en krachtinstallaties tot en met de brandmeld-

en ontruimingsinstallaties, EV-laadpalen en

zonnepanelen.” Op het dak van de parkeergarage

komen 1.450 zonnepanelen van 350 Wp, vertelt

Jeffrey Ammerlaan, projectvoorbereider bij HoffmanDME

Techniek. “Zeer bijzonder is bovendien

de zonnepaneleninstallatie op het dak. Op 85

meter hoogte worden 158 zonnepanelen gemonteerd

op een stalen frame, die deels boven de

luchtbehandelingsinstallatie wordt geplaatst.”

moeten wij met onze lichtlijnen, kabelgoten en

nutsinvoer tussendoor. Een goede afstemming in

dit kader is dus gewenst.” Medio 2022 levert HoffmanDME

Techniek de laatste installaties op. ❚

Uitzicht vanaf de nieuwe woontoren.

Overal in het gebouw wordt LED-verlichting gemonteerd.

Voor de gangzones is gekozen voor

dynamische verlichting, die standaard brandt

op 20%. “Zodra beweging gedetecteerd wordt,

schakelt de verlichting automatisch op naar

100%, waardoor veiligheid en duurzaamheid

hand in hand gaan”, aldus Ammerlaan. “Zeer

duurzaam is bovendien de EV-laadinfrastructuur.

We creëren een slim laadsysteem, waarmee grote

aantallen auto’s op een relatief laag vermogen

geladen kunnen worden. In eerste instantie

plaatsen we 50 laadpalen, maar dit kan in de

toekomst flexibel worden opgeschaald naar een

laadpaal per parkeerplek.” De Mik: “Bovendien is

aan het systeem een afrekensysteem gekoppeld.”

Voor de stroomdistributie in The Minister zijn drie

trafostations geplaatst: één voor de parkeergarage,

EV-laadvoorzieningen en zonnepanelen, één

voor de WKO-installatie en één voor het woongebouw

zelf, aldus Ammerlaan. “Grootste uitdaging

in dit project is om alle voorzieningen goed in te

passen. Met name onder het kelderdek komen

behoorlijk wat installaties te hangen, van onder

meer de WKO-installateur en loodgieter. Hier

Grootste uitdaging in dit project is om alle

voorzieningen goed in te passen.

BOUWINFO

Initiatiefnemers

Reshape Properties en Wilma Wonen

Architect

ZZDP Architects

Constructeur

Pieters Bouwtechniek

Aannemer

Bouwcombinatie The Minister (Kondor

Wessels Amsterdam en Kroon & De Koning)

E-installateur

HoffmanDME Techniek

W-installateur

KIN Installatietechniek

WKO-installatie

Duurzaam Verbonden

INSTALLATIEENBOUW.NL | 17


RIJSWIJK THE MINISTER

BRANDVEILIGHEID HEEFT DE HOOGSTE PRIORITEIT IN WOONTOREN THE MINISTER

ALLE HENS AAN DEK!

Brandveilig bouwen is specialistenwerk. Zeker in het geval van grote en hoge woontorens zoals The Minister in Rijswijk, waar elektrotechnisch

installateur HoffmanDME Techniek vertrouwt op de kennis en expertise van Unica Fire Safety en VKP Beveiligingstechniek. Waar Unica

verantwoordelijk is voor alle sprinklertechnieken, staan de technici van VKP Beveiligingstechniek in voor het advies, de levering en de installatie

van de brandmeld- en ontruimingsalarminstallaties.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld VKP Beveiligingstechniek

VKP Beveiligingstechniek is een vaste partner

van HoffmanDME Techniek op het gebied van

brandbeveiliging, ontruimingsalarminstallaties,

toegangscontrolesystemen, camera- en inbraakbeveiliging.

De Woerdense beveiligingsspecialist

werd al in een vroeg stadium bij de realisatie van

The Minister betrokken. “Op basis van het uitgangspuntendocument

hebben wij een ontwerp

en offerte voor de brandmeld- en ontruimingsalarminstallaties

gemaakt, dat na de projectgunning

verder is uitgewerkt”, vertelt Peter Hamoen,

brandveiligheidsdeskundige bij VKP Beveiligingstechniek.

“The Minister is een uniek woonproject

van 24 verdiepingen. Omdat het Bouwbesluit

geen passende brandveiligheidsoplossingen biedt

‘Een type B+ installatie kenmerkt zich

door een eenvoudige aanleg, beheer en

onderhoud en heeft een positieve invloed bij

het ontruimen van de aanwezige personen

voor dergelijke hoogbouw, is gebruik gemaakt

van de handreiking Brandveiligheid in hoge gebouwen.

In Nederland wordt in de meeste gevallen

gekozen voor een gesproken woord (type A) of

slowwhoop signaal (type B) ontruimingsalarminstallatie.

In The Minister echter wordt een combi-

natie (type B+) toegepast. Een type B+ installatie

kenmerkt zich door een eenvoudige aanleg, beheer

en onderhoud en heeft – dankzij een duidelijke

gesproken instructie – een positieve invloed bij

het ontruimen van de aanwezige personen. Ieder

appartement wordt voorzien van een signaalgever

The Minister is een uniek woonproject.

Brandmeldpaneel in de commandoruimte.

18 | INSTALLATIEENBOUW.NL


THE MINISTER RIJSWIJK

en in de gangen zijn rookmelders geprojecteerd.

Deuren in de brandscheidingen worden voorzien

van kleefmagneten en elektronische deurdrangers,

waardoor een onbelemmerde doorgang én

veilige sluiting bij calamiteiten slim samengaan.”

De detectiesystemen in de appartementen functioneren

standalone, benadrukt Hamoen. “Zodra in

de appartementen een sprinkler wordt geactiveerd

echter, treedt in alle appartementen automatisch

de type B+ ontruimingsalarminstallatie in werking.

Hierdoor kunnen bewoners en bezoekers direct geëvacueerd

worden. Een brandmelding vanuit een

gangzone alarmeert uitsluitend de bewoners van

de appartementen op deze verdieping.”

Commandoruimte

Brandalarmen worden ook automatisch doorgemeld

naar de meldkamer van de brandweer. “Op

de begane grond wordt een commandoruimte

ingericht, waar alle brandveiligheidssystemen

centraal beheerd en gemonitord worden”, aldus

Hamoen. “Blikvanger in deze ruimte is een groot

tableau met een overzicht van alle verdiepingen.

In het geval van calamiteiten kan de brandweer

hier direct op zien wat voor melding het betreft

en op welke locatie. Hierdoor kan direct de juiste

hulp worden verleend.”

Erkend CCV branddetectieen

beveiligingsbedrijf

VKP Beveiligingstechniek is een officieel erkend

CCV branddetectie- en beveiligingsbedrijf en REOB

onderhoudsbedrijf. De Woerdense specialist is in

week 8 gestart met de montage van alle brandmeld-

en ontruimingsalarminstallaties, die later dit

jaar gecertificeerd worden opgeleverd. Vervolgens

is VKP Beveiligingstechniek ten minste één jaar verantwoordelijk

voor service & onderhoud. ❚

VKP Beveiligingstechniek B.V.

biedt zorgvuldige en vakkundige beveiligingstechniek:

brandbeveiliging

inbraakbeveiliging

cameratoezicht

toegangscontrolesystemen

brandblusmiddelen

noodverlichting

VKP Beveiligingstechniek B.V.

biedt zorgvuldige en vakkundige beveiligingstechniek:

brandbeveiliging

inbraakbeveiliging

cameratoezicht

toegangscontrolesystemen

brandblusmiddelen

noodverlichting

Golf van Biskaje 2

3446 CP Woerden

0348-420033

www. vkpbeveiliging.nl

Bel voor meer informatie

0348 - 42 00 33 of kijk op

vkpbeveiliging.nl

INSTALLATIEENBOUW.NL | 19

00029191001_VKP.indd 1 25-01-22 10:58


De Pen

‘Onze medewerkers

worden geselecteerd op

eigen verantwoordelijkheid

en ondernemingszin’

Foto: Sjors Massar

20 | INSTALLATIEENBOUW.NL


De Pen

Henny de Haas

Directeur en eigenaar van Hoppenbrouwers Techniek

GOED VOORBEREID OP DE (ONZEKERE)

TOEKOMST

Het zijn buitengewone tijden. De coronapandemie lijkt een vast onderdeel te worden van ons leven, inflatie steekt de kop

op, materiaal- en personeelstekorten grijpen om zich heen en de woningmarkt is structureel uit balans. Het doet mij een

beetje denken aan de tijd rond de millenniumwissel, toen kon alles niet op en gingen de techaandelen door het plafond.

Het is idioot dat de waarde van een aandeel Tesla dertig tot vijftig keer de waarde heeft van de omzet, niet eens van de

winst. Als het dan echt waard zou zijn, dan zou dat bedrijf meer waard zijn dan alle andere autobedrijven in de wereld.

Volgens mij gaat dat niet lang meer duren.

Zo heeft elke tijd zijn eigen kansen en je kunt je erop voorbereiden. Een crisis net zo. Ik heb er heel wat meegemaakt en

ze horen bij het leven. In de vorige kredietcrisis heb ik verschillende bedrijven overgenomen die failliet zijn gegaan. Dat

konden wij doen omdat we de jaren daarvoor altijd zeer crisisbestendig gewerkt hebben. We hebben ons nooit gek laten

maken met zoveel mogelijk projecten aannemen en mensen binnenhalen. Ik zie het nu weer gebeuren: er moeten een miljoen

huizen gebouwd worden dus iedereen stort zich hierop. De volgende varkenscyclus is alweer in de maak. Ondertussen

is iedereen op zoek naar technisch personeel. Ook hier werkt Hoppenbrouwers met een langetermijnvisie: we werken consequent

aan een gezond bedrijf, wat onze medewerkers veel vertrouwen geeft. Die medewerkers worden geselecteerd op

eigen verantwoordelijkheid en ondernemingszin. Ze komen te werken in een platte organisatie die sterk blijft groeien, waardoor

er veel ruimte is om zich verder te ontwikkelen. Door dit goed te communiceren en zichtbaar te maken, komen de juiste

mensen vanzelf naar ons toe. Wij hebben geen recruiter in huis, de mensen die bij ons komen zijn intrinsiek gemotiveerd.

Eigen verantwoordelijkheid van medewerkers heeft ook waarde voor klanten. Hoppenbrouwers legt de autonomie laag in

de organisatie. De klant kan rechtstreeks met de projectleider contact opnemen, zonder tussenkomst van bijvoorbeeld een

commercieel directeur. Klant en projectleider bepalen ook zelf de contactmomenten en stemmen dat af met een werkvoorbereider,

de BIM-modelleurs, de monteurs en alle andere leden van het projectteam. Wij leveren op deze wijze goed werk

af, komen onze afspraken na en zorgen dat de klant geen gezeur meemaakt. Volgens mij is dat vrij bijzonder in de bouw.

Kijken we naar wat komen gaat in de toekomst, dan zie ik vooral een steeds belangrijkere rol voor data en digitalisering en

voor modulair bouwen. Modulair bouwen gaat twee stappen verder dan bouw. In Almelo hebben we een fabriek waar een

prefab woning in modules wordt gemaakt. Complete pakketten als toilet, trappenhuis en badkamer gaan volledig voorzien

van installaties en afbouw naar de bouwplaats. Het wordt zo misschien wel saaier en dat zal dan wel een tegenbeweging

oproepen, maar de ontwikkeling is nu onafwendbaar. We hebben immers heel veel woningen nodig.

Data en digitalisering zijn ook onafwendbaar. Dat is vooral lastig voor kleine bedrijven voor wie het moeilijk is om op

alle gebieden kennis in huis hebben. De traditionele projectleider van de aannemer, maar ook van de installateur, wordt

meer en meer vervangen door mensen die kennis samenbrengen. Ze werken niet meer in een hiërarchie maar in een kennisnetwerk.

Ik zie het als een sneeuwbal die klein begint bij een projectontwikkelaar en een architect en waar steeds meer

informatie tegenaan geplakt wordt door iedereen die in dat informatiemodel werkt. Kennisleiders moeten al die informatie

managen en in die sneeuwbal communiceren. Er werken momenteel 1.500 mensen bij Hoppenbrouwers en een steeds

grotere groep bestaat uit hbo’ers, werktuigbouwkundigen, BIM-modelleurs en dataspecialisten. Ook op die manier zijn wij

goed voorbereid op de toekomst. ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 21


THEMA WARMTEPOMPEN

FRANK AGTERBERG, VOORZITTER VAN DE BRANCHEORGANISATIE VOOR LEVERANCIERS VAN WARMTEPOMPEN:

HOOP OP GROEI WARMTEPOMPEN IN BESTAANDE BOUW

Het grootste deel van het aantal verkochte warmtepompen is bestemd voor nieuwbouwwoningen. Om de hoeveelheid warmtepompen in

bestaande woningen flink te laten stijgen en de klimaatdoelstellingen te halen, wil de Vereniging Warmtepompen dat er een verbod komt op

de verkoop van losse cv-ketels.

Tekst Tim van Dorsten |

Beeld Vereniging Warmtepompen

Om de klimaatdoelstellingen te halen, moeten jaarlijks 150.000 woningen van het aardgas worden gehaald.

Verwachtingen voor de verkoop van warmtepompen

over 2022 geeft Frank Agterberg niet. Wel

hoopt de voorzitter van de brancheorganisatie

Vereniging Warmtepompen dat de groei van het

jaarlijkse aantal verkochte warmtepompen in de

woningbouw weer teruggaat naar percentages

van een paar jaar geleden. “Tussen 2016 en 2020

steeg het aantal verkochte warmtepompen jaarlijks

met gemiddeld 30 tot 40 procent. Het afgelopen

jaar verkochten onze leden, de leveranciers,

echter ‘slechts’ 15 procent meer warmtepompen

dan het jaar ervoor.”

Als reden voor deze stagnerende stijging ziet hij

de opgetreden verzadiging in de nieuwbouwmarkt.

“In totaal zijn in het afgelopen jaar bijna

70.000 warmtepompen verkocht. 13 procent van

deze warmtepompen is geplaatst in de bestaande

woningbouw. In de verduurzaming van deze be-

22 | INSTALLATIEENBOUW.NL


WARMTEPOMPEN THEMA

Ten opzichte van een cv-ketel heeft een warmtepomp als voordeel veel minder CO 2

uit te stoten.

‘Een goede installateur biedt in zijn advies

ook een warmtepomp als optie aan’

Frank Agterberg, voorzitter van de

brancheorganisatie Vereniging Warmtepompen.

staande bouw zit de grootste groeimogelijkheid.”

Jaarlijks worden volgens het Planbureau voor de

Leefomgeving 10.000 woningen van het aardgas

gehaald, maar die hoeveelheid moet snel stijgen

naar 150.000 woningen per jaar om de klimaatdoelstellingen

te kunnen halen.

Goed advies

Om meer woningen van het aardgas te halen, spelen

installateurs en installatiebedrijven een belangrijke

rol, vindt hij. “Als gebouweigenaren of woningbezitters

hun cv-ketel willen vervangen, dan nemen

ze contact op met een installateur voor advies. Een

goede installateur biedt in zijn advies dan ook een

warmtepomp als optie aan.”

Desondanks merkt hij dat gebouweigenaren lang

niet altijd een warmtepomp als optie te horen

krijgen. Daarom pleit hij namens de brancheorganisatie

voor een verbod op de verkoop van losse

cv-ketels, net zoals de Vereniging Warmtepompen

samen met een coalitie in 2018 al deed. Destijds

kwam het niet zo ver, maar Agterberg heeft goede

hoop dat zijn pleidooi inmiddels breder wordt gedragen.

“Ten opzichte van een cv-ketel heeft een

warmtepomp als voordeel veel minder CO 2

uit te

stoten. En met de huidige hoge gasprijzen is het

gebruik van een cv-ketel niet eens meer overall

goedkoper in vergelijking met een warmtepomp.

We merken dat steeds meer woningbezitters en

gebouweigenaren het verhaal over een schoner klimaat

en CO 2

-reductie belangrijk genoeg vinden om

over te stappen op een warmtepomp.”

Tussenoplossing?

Om gebouweigenaren en woningbezitters

over te halen deze stap te zetten, heeft kabinet-Rutte

IV voor de hybride warmtepomp als

tussenoplossing gekozen. “Het kabinet heeft

haar huiswerk behoorlijk goed gedaan”, vindt

Agterberg. “Het vorige kabinet wilde de overstap

naar warmtepompen wijk voor wijk doorvoeren,

maar uit onder meer proefprojecten van

het Programma Aardgasvrije Wijken bleek dat

dit iedere keer een behoorlijke stap was. In de

bestaande gebouwde omgeving kunnen nogal

wat hindernissen bestaan, want een flinke

verbouwing met een aardige investering kan

nodig zijn om een geheel aardgasloze verwarming

met warmtepomp te installeren. Bij een

hybride warmtepomp maken gebouweigenaren

ook gebruik van een cv-ketel, om bij enorm lage

temperaturen bij te springen en het tapwater

te verwarmen. Dit biedt hen de mogelijkheid

om hun definitieve keuze af te laten hangen

van toekomstige technische mogelijkheden,

zoals de inzet van groen gas of misschien

zelfs waterstof.”

Voor Agterberg blijft een hybride warmtepomp

wel een tussenoplossing. “Maar als je het aan

onze leden vraagt, dan zullen zij een genuanceerder

beeld geven”, verwacht hij. “Sommige

leden vinden een cv-ketel op groen gas namelijk

ook een goede oplossing. Iedere gebouweigenaar

moet zelf kijken naar de mogelijkheden

die voor hem het best passend zijn.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 23


THEMA WARMTEPOMPEN

INNOVATIES DIE NERGENS ANDERS TE VINDEN ZIJN

EIGEN MERK BEANTWOORDT

AAN VRAGEN VAN INSTALLATEURS

Als technische groothandel levert Linum Group montagetoebehoren voor onder meer warmtepompen en airco’s. Het assortiment telt ruim

20.000 producten. Naast de levering van een breed assortiment van bekende merken ontwikkelt het bedrijf producten onder het eigen merk

Alixo. Met Alixo bewijst Linum Group dat ze luistert naar de vragen van de installatiemarkt en er een passend antwoord bij zoekt.

Tekst Desiree Pennings | Beeld Linum Group

Linum Group levert als montagetoebehoren voor onder meer warmtepompen en airco’s.

24 | INSTALLATIEENBOUW.NL


WARMTEPOMPEN THEMA

De Alixo Foot is beschikbaar in drie

standaardlengtes en in twee extra hoge versies.

De LAC-792 dakdoorvoer.

Het Alixo Frame is ideaal voor de montage

van airco’s en koeltechnische units op

vlakke daken.

Het Alixo-assortiment bestaat onder meer uit

montagebalken, wand- en dakdoorvoeren, antivibratiesokkels,

harde drainpipes en EU-gecertificeerde

reinigingsmiddelen voor HVAC-installaties.

Daarmee is het inzetbaar voor het complete

traject, van montage tot onderhoud. Een aparte

tak binnen het eigen merk is AIR Alixo. Dit is

een complete, gecertificeerde lijn voor binnen-

en buitenunits, bestaande uit standaard

reinigings- en intensieve onderhoudsproducten

voor airco’s en koelinstallaties, waaronder

ook bio-afbreekbare versies.

Met Alixo wil Linum Group innovaties leveren aan

installateurs die ergens anders niet snel te vinden

zijn. “Er zijn veel merken op de markt en wij

distribueren zelf ook verschillende merken, maar

met onze eigen productenlijn beantwoorden we

specifieke vragen van onze klanten”, zegt Robbie

Naessens, marketing manager bij Linum Group.

Anders, beter en goedkoper

Het van oorsprong Belgische Linum werd opgericht

in 1983. Sindsdien maakte het bedrijf een enorme

groei door, waarbij de medewerkers zagen dat producten

soms anders, beter en goedkoper konden.

Van daaruit ontstond het eigen merk Alixo. “Linum

levert geen toestellen en is dus 100% merkneutraal.

Welk merk de installateur ook plaatst, wij zorgen

ervoor dat hij bij ons de accessoires vindt om

een installatie professioneel te plaatsen, monteren

‘Onze medewerkers spreken

dagelijks installateurs en zo horen we

wat de behoeftes zijn’

en onderhouden. Onze medewerkers spreken dagelijks

installateurs en zo horen we wat de behoeftes

zijn. Onze researchafdeling onderzoekt vervolgens

wat de mogelijkheden zijn. Al onze Alixo-producten

worden uitsluitend in Europa vervaardigd. Als

gerenommeerd distributeur hebben we een jarenlange

ervaring in snel en tijdig leveren, waar dan

ook in Europa”, aldus Naessens.

Van montage tot onderhoud

Tegenwoordig wordt vrijwel iedere warmtepomp

of airco buitenunit op rubberen sokkels geplaatst

die vibraties opvangen. De eigen Alixo Foot beantwoordt

aan deze marktvraag en is intussen

beschikbaar in drie standaardlengtes en in twee

extra hoge versies (high foot).

Ondertussen groeit het Alixo-assortiment nog

altijd verder. Het assortiment dakdoorvoeren bestaat

bijvoorbeeld intussen uit negen gevarieerde

modellen. Naessens: “Een dakdoorvoer bestond

natuurlijk al langer, maar regelmatig werden we

geconfronteerd met specifieke vragen van installateurs.

Zij wilden bijvoorbeeld een bredere, een

hogere of een dakdoorvoer uit inox die bestand

is tegen meer extreme weersomstandigheden, bijvoorbeeld

in kuststeden en -gemeentes. We stelden

vast dat een dergelijke mate aan maatwerk

niet te vinden was bij andere fabrikanten. Daarom

hebben we onze jarenlange expertise ingezet om

in een eigen ontwikkeling te voorzien.”

Foot frames

Het laatste product dat aan het assortiment werd

toegevoegd is het Alixo Frame; een volwaardig

alternatief voor grote, buitenlandse merken. De

frames zijn stevig en eenvoudig op te bouwen.

Ze zijn ideaal voor de montage van airco’s en

koeltechnische units op vlakke daken. Dankzij de

individueel verstelbare stelpoten hoeft een Alixo

frame niet verankerd te worden aan het dak. “We

hebben al heel wat expertise opgebouwd als dealer

van Big Foot Systems en hebben die kennis

meegenomen bij de ontwikkeling van het Alixo

Frame. Het is een uitstekend prijsvriendelijk alternatief

in projecten waar de vereisten op het gebied

van bijvoorbeeld de geplande belasting iets

lager liggen”, besluit Naessens. ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 25


Optimale lucht- en vuilafscheiding

voor uw warmtepomp of cv-installatie

Bespaar

tot wel

13% *

SpiroTrap MB3

Magnetische

vuilafscheider

SpiroTop AB050

Vlotterontluchter

Bescherm je installatie met de

lucht- en vuilafscheiders van

Spirotech!

• 13% minder gasverbruik

aangetoond door TNO en

Kiwa GASTEC

• Optimale bescherming van

warmtepomp en/of cv-ketel

• Geen problemen meer door

lucht of vuil in de installatie

• Minder storingen en

onderhoud

SpiroVent RV2

Luchtafscheider

www.spirotech.nl

*wanneer zowel een RV2 als een MB3 geïnstalleerd

Maximising Performance for You

Maximising Performance for You


THEMA WARMTEPOMPEN

VOORKOM RENDEMENTSVERLIEZEN

VAN WARMTEPOMPEN

Nederland heeft de ambitie en plannen om vanaf 2050 volledig duurzaam invulling te geven aan de energiebehoeften van alle mensen en

bedrijven. Een ingrijpende transitie, die nog groter is dan het aanleggen van de gasinfrastructuur in de jaren zestig. Hoe deze duurzame

energievoorziening precies wordt gerealiseerd, is nog afhankelijk van technische innovaties en kostenontwikkelingen.

Tekst en beeld Spirotech

Zowel de messing SpiroTrap vuilafscheider als de SpiroVent microbellenluchtafscheider zijn beschikbaar tot 2”.

De komende decennia gaan warmtepompen alvast

een deel van die duurzame ambitie invullen,

vanwege de bewezen technologie en het mogelijk

aantrekkelijke rendement. Mogelijk, omdat een

verkeerd advies, slechte installatie en lucht en vuil

net als bij cv- en koelinstallaties rendementsverliezen

kunnen veroorzaken. Bij sommige projecten

zijn de beoogde resultaten daardoor tegengevallen.

Dit artikel geeft eerst inzicht in de werking en

marktontwikkeling van warmtepompen. Daarna

worden zowel de invloeden van lucht en vuil op

het mogelijke rendement belicht, als een oplossing

om deze te voorkomen. Ten slotte nog een

aantal adviezen vanuit de installatiepraktijk.

Werking warmtepompen

en marktontwikkeling

Warmtepomp is een verzamelnaam voor elk apparaat

dat warmte verplaatst of oppompt, waardoor

diverse huishoudelijke apparaten ook onder

die noemer vallen (koelkast, airconditioning, etc.).

Technisch gezien werkt elke warmtepomp volgens

dezelfde thermodynamische cyclus van het

opnemen en afgeven van warmte. Voor dit warmtetransport

is een kleine hoeveelheid elektriciteit

nodig om de compressor van de warmtepomp aan

te sturen, die ervoor zorgt dat warmte wordt opgenomen

van een warmtebron en wordt afgegeven

aan de warmtegebruiker. Denk bijvoorbeeld aan

het water van de cv-installatie die een woning

28 | INSTALLATIEENBOUW.NL


WARMTEPOMPEN THEMA

‘Zonder zich daarvan bewust te zijn,

compenseren mensen en bedrijven

rendementsverliezen met een

hogere energierekening’

De SpiroVent RV2 verwijdert volcontinu microbellen

uit het systeemwater, terwijl de SpiroTrap MB3

(magnetische) vuildeeltjes afvangt.

moet verwarmen. De bronwarmte kan afkomstig

zijn van de buitenlucht, van een bron in de bodem

of van oppervlaktewater. We spreken dan van een

lucht/water- of een water/water-warmtepomp.

Warmtepompen worden al decennia toegepast

in woningen, utiliteitsgebouwen en de industrie.

Tegenwoordig bedoelen veel mensen met warmtepompen

een duurzame oplossing voor het verwarmen

(of koelen) van gebouwen en woningen.

De markt daarvoor is volgens het CBS in 2018 met

zo’n 27% gegroeid naar bijna 110.000. Daarin

zijn de ‘hybride’ ventilatiewarmtepompen, die een

hr-ketel ondersteunen, nog niet meegerekend. In

heel Europa zijn er volgens het EHPA in totaal

12,3 miljoen verkocht in 2018. Vanwege het grote

aantal verschillende type warmtepompen is het

belangrijk deskundig advies in te winnen bij de

aanschaf en installatie ervan. Verder is het belangrijk

om te waarborgen dat het rendement tijdens

de jarenlange levensduur niet afneemt.

Rendementsverschillen

verwarmingsoplossingen

Bijna de helft (44%) van ons Nederlands energiegebruik

is nodig voor het genereren van warmte. Daarom

is het verstandig om kritisch te kijken naar de

rendementsverschillen van verwarmingsoplossin-

gen, zowel bij de aanschaf als tijdens het gebruik.

Systemen die rechtstreeks door gas of elektriciteit

worden verwarmd, zoals een kachel en de meeste

cv-installaties, geven in een ideale situatie dezelfde

warmte weer af. Hun rendement is daardoor

maximaal 100%. Bij warmtepompen zijn

rendementen van 400 tot zelfs 500% haalbaar.

Dit hoge rendement is mogelijk doordat heel veel

warmte ‘gratis’ uit de omgeving wordt gehaald en

je dus 4 tot 5 keer zoveel warmte in je woning

krijgt dan de elektrische energie die de compressor

van de warmtepomp gebruikt. Omdat warmtepompen

met kleinere temperatuurverschillen

werken dan gasgestookte cv-ketels, is er zowel een

groter afgifte-oppervlak als waterdebiet nodig.

Bijvoorbeeld via vloerverwarming, in plaats van

gewone radiatoren. Tegenvallende rendementen

van warmtepompen zijn meestal het resultaat van

een verkeerd advies of ontbrekende kennis en ervaring

met de toepassing ervan. Vergelijkbaar met

de traditionele cv- en koelinstallaties kunnen ook

lucht en vuil in het systeem na verloop van tijd het

rendement flink verlagen. Gelukkig zijn er bewezen

effectieve oplossingen om dat soort verliezen

te voorkomen.

Rendementsverliezen door

lucht en vuil voorkomen

Lucht en vuil zijn twee onopvallende maar in de

praktijk wel vaak voorkomende veroorzakers van

rendementsverliezen in verwarmings- en koelinstallaties.

Hun invloed is groter bij installaties die

op basis van een lagere temperatuur werken om

energie te besparen, zoals warmtepompen. Verder

zijn vloerverwarmingssystemen gevoeliger voor

lucht- en vuilophoping dan radiatoren. Zonder

zich daarvan bewust te zijn, compenseren mensen

en bedrijven die rendementsverliezen met een hogere

energierekening. De negatieve invloed van

lucht- en vuilophoping op het rendement van installaties

is uitvoerig getest en visueel vastgelegd

met infraroodcamera’s, door onder andere Kiwa

Gastec. Vervolgens is ook de invloed getest van

mogelijke oplossingen voor het voorkomen van

rendementsverliezen door lucht en water.

Lucht kan in de vorm van microbellen, opgelost

in het water en in een vrije vorm aanwezig zijn in

installaties. Dit vermindert zowel de doorstroming

als warmteafgifte. Uit onderzoek aan de Brunel

Universiteit blijkt dat luchtbellen bij de uitgang

van warmtepompen zeer klein zijn (circa 0.1 mm)

en alleen met een goede microbellenafscheider

zijn af te vangen. Ophoping van vuil wordt veroorzaakt

door corrosie van leidingen en installatiecomponenten,

bacteriegroei of kalkaanslag.

Lucht en vuil hebben beiden een reducerende

invloed op de efficiëncy en levensduur van warmtepompen

en -wisselaars, waardoor ze de ‘Total

Cost of Ownership’ verhogen. Gelukkig zijn beide

invloeden eenvoudig uit een installatie te verwijderen

met een automatische ontluchter en vuilafscheider,

of een combinatie daarvan. Sommige

vervuiling is tegen te gaan met additieven. Dit

zijn toevoegingen die de systeemwaterkwaliteit

en daarmee het installatierendement op peil houden.

Behalve het voorkomen van verliezen, verlagen

deze oplossingen ook het risico op storingen.

Adviezen uit de praktijk

De negatieve invloed van lucht en vuil op het

rendement van installaties is zo groot dat Alklima

automatische lucht- en vuilafscheiders standaard

voorschrijft bij de verkoop van warmtepompen.

“Wij zien bij onze servicecontacten een direct verband

tussen alle meldingen en de aanwezigheid

van lucht en vuil in het systeemwater”, vertelt Rudy

Grevers, manager woningbouw bij het bedrijf. “In

lagere temperatuur installaties komt lucht in de

vorm van microbellen meer voor en hopen vuildeeltjes

zich sneller op dan in hoge temperatuur installaties,

waardoor de energetische prestatie afneemt.

Als klanten contact opnemen over een code 9 melding

wordt die vaak door lucht of vuil veroorzaakt,

terwijl dat eenvoudig met een automatische luchten

vuilafscheider te voorkomen is.”

Een andere warmtepompspecialist, Menno van der

Hoff van Triple Aqua Consulting, adviseert ook automatische

lucht- en vuilafscheiders toe te voegen

aan warmtepompen met systeemwater of een koudemiddel.

“De iets hogere aanschafprijs door zo’n extra

installatiecomponent wordt snel en vele malen

terugverdiend door de betere energetische

prestatie tijdens de totale levensduur.

Behalve het automatisch verwijderen

van in systeemwater aanwezige lucht- en

metaaldeeltjes door corrosie, verkleint het ook

de kans op storingen. Ten slotte helpen ook speciale

toevoegingen die de systeemwaterkwaliteit op

peil houden vuilophoping te voorkomen en het rendement

van warmtepompen te optimaliseren.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 29


THEMA WARMTEPOMPEN

PLUG AND PLAY OPLOSSINGEN OP HET GEBIED VAN VERWARMING EN KOELING

INSTALLATIEGEMAK MET GEÏNTEGREERDE WARMTEPOMP

Door de verduurzaming in de bouw, een tekort aan technici en de druk op de installatiekosten is er steeds meer vraag naar plug and play oplossingen.

Luchtbehandelingskasten voorzien van een geïntegreerde omkeerbare warmtepomp voor verwarming en koeling vormen dan ook een

logische oplossing. Door de vraag van de laatste jaren naar warmtepompen en meer kennis in de markt is het volume in verkochte apparaten

enorm toegenomen. Dit is logisch als je bedenkt dat installaties veel eenvoudiger worden zonder externe koude- en warmteopwekking.

Tekst Desiree Pennings i.s.m. Harry van Veen | Beeld Horos Klimaattechniek

Horos Klimaattechniek is in de jaren ‘90 begonnen

met het ontwerpen van dergelijke systemen,

vaak geboren vanuit de vraag om ruimtebesparing

en meer eenvoud in installatiewerk. Het

ontwerp, de verkoop en de aftersales vragen om

expertise op zowel lucht- als koeltechniek, iets dat

sinds de jaren ‘50 van de vorige eeuw in de onderneming

aanwezig is. Er is hierdoor veel kennis en

ervaring opgedaan om de aanvankelijke koeltechnische

kinderziektes te overwinnen, maar ook om

goed advies op de toepassing en mogelijkheden

te bieden. Hierdoor is de betrouwbaarheid op een

goede werking en aftersales gewaarborgd.

‘Naast het installatiegemak is alle

koudetechniek geïntegreerd en dus is voor

de installatie geen F-gassen gediplomeerde

monteur meer nodig’

“In de jaren ’90 wist een groot deel van de markt

nog niet wat een warmtepomp was. Van de verduurzamingsafslag

die we de afgelopen jaren zijn

ingegaan, was toen nog geen sprake”, zegt Harry

van Veen, directeur bij Horos Klimaattechniek.

Werd er destijds begonnen met drie ongelijke

De luchtbehandelingskasten zijn leverbaar met een capaciteit vanaf 900 m 3 /h.

30 | INSTALLATIEENBOUW.NL


WARMTEPOMPEN THEMA

Luchtbehandelingskast voorzien van een geïntegreerde omkeerbare warmtepomp voor verwarming en koeling.

compressoren om de capaciteit in zeven stappen

te regelen en met een vast toerental van de V-

snaar aangedreven ventilatoren, eind 2006 werd

de stap gemaakt naar toerengeregelde compressoren

en EC-ventilatoren.

Werking

In de zomer wordt de condensorwarmte door de

retourventilator afgevoerd en in de winter wordt

de restwarmte die achter de warmteterugwinning

nog overblijft, gebruikt om de toevoerlucht op te

warmen tot 20 á 21°C bij een buitenconditie van

-10°C. Omdat direct energie wordt overgedragen

van het koudemiddel naar de lucht, zijn er geen

overdrachtsverliezen – wat met een gekoeld- en

warmwatersysteem wel het geval is. Met het absorptie

warmtewiel wordt het benodigd koelvermogen

verlaagd en daarom het energieverbruik

geminimaliseerd, net als met de toepassing van

de EC-ventilatoren en toerengeregelde compressoren

in deze apparatuur.

De luchtbehandelingskasten zijn geschikt voor

binnen- en buitenopstelling en zijn leverbaar met

een capaciteit vanaf 900 m 3 /h. Regeling kan op

basis van CO 2

, temperatuur en/of druk. Tot 4.000

m 3 /h zijn ook compacte units leverbaar voor plafond

onderbouwmontage. Naast het installatiegemak

is alle koudetechniek geïntegreerd en dus is

voor de installatie geen F-gassen gediplomeerde

monteur meer nodig. De inbedrijfstelling en het

onderhoud wordt uitgevoerd door de eigen luchten

koeltechnici van Horos.

Meer over Horos

Horos biedt een breed pakket aan oplossingen

voor het binnenklimaat in de utiliteit en industrie.

Het bedrijf bestaat zeventig jaar en is in die tijd

met name bekend geworden door de hoogwaardige

producten in luchtbehandeling, koeling en

bevochtiging. Ook wordt het bedrijf regelmatig

ingeschakeld voor advies bij complexe problemen

op het gebied van binnenklimaat en industriële

toepassingen. Dit is niet voor niets. Horos heeft

een berg aan kennis in huis; ze heeft bijvoorbeeld

aan de wieg gestaan van de ontwikkeling van

de warmtepomp. ❚

Duurzame feiten over

de geïntegreerde

warmtepomp op een rij:

· Eenvoudige installatie

· Geen specialistische kennis nodig bij

het installeren

· Lagere installatiekosten

· Laag energieverbruik

· Nauwkeurig regelbaar

· Ervaring en deskundigheid bij de leverancier

· Monitoren op afstand via Modbus,

TCP/IP en BACNet

· In bestaande bouw tot aan de stijlen

en panelen op locatie samen te bouwen

INSTALLATIEENBOUW.NL | 31


VACATURES

INBEDRIJFSTELLER

SERVICETECHNICUS

SALES ENGINEER

we support your HVAC installations

Alixo, professional accessories for HVAC/R installations.

® brand by Linum Europe. Made in Europe.

© LG - 21.165

Oosterparkweg 35H, 2985 SX Ridderkerk

c 0180 46 35 88

w www.linum.eu w www.alixo.eu


NAAMPLAATJE

AANPASSEN?

DIGITAAL,

ONLINE &

DRAADLOOS

DRAADLOZE VIDEO

INTERCOMS VOOR

APPARTEMENTEN

www.intratone.nl


THEMA WARMTEPOMPEN

WEL OF NIET VOLLEDIG VAN HET GAS AF?

HYBRIDE WARMTEPOMP OM HET

GASVERBRUIK TE VERMINDEREN

All-electric warmtepompen worden vaak genoemd als dé manier om van het gas af te gaan, maar hybride warmtepompen schelen ook al

een hele slok op de borrel, zeggen Ralf Jansen en Ronald Mollema van Intergas. “Daarmee kun je 60% gas besparen en ook dan haal je

de klimaatdoelstellingen.”

Tekst Desiree Pennings | Beeld Intergas

Het all-electric Intergas Xource warmtepompsysteem die ook hybride ingezet kan worden.

Intergas is marktleider op het gebied van HR

cv-ketels. Al voordat gasaansluitingen bij nieuwbouw

verboden werden, vanaf 2018, was het

bedrijf bezig met de ontwikkeling van all-electric

en hybride warmtepompen. Alle producten worden

ontwikkeld en geproduceerd in Coevorden.

In 2014 ging Intergas een samenwerking aan

met Daikin. Samen ontwikkelden zij twee hybride

warmtepompen: een Monobloc en een splitsys-

34 | INSTALLATIEENBOUW.NL


WARMTEPOMPEN THEMA

De elektrische warmtepomp bestaat uit een Monobloc met een 7 kW buitenunit.

teem, dat bestaat uit een warmtepomp met buitenunit

van Daikin en een HR-ketel van Intergas.

In 2020 introduceerde Intergas de eerste all-electric

warmtepomp, die momenteel in de markt gezet

wordt. Het gaat om een Monobloc met een 7

kW buitenunit. Er is keuze tussen een 200 of 300

liter boilervat. “Bijzonder is dat je hem ook kunt

inzetten als hybride warmtepomp. Mild-hybride

noemen we dat”, zegt Ronald Mollema, sales engineer

warmtepompen. “Deze optie is met name

interessant voor mensen die wel van het gas af

willen, maar het nog niet volledig aandurven. Zij

kunnen dan kijken of het werkt. De cv-ketel staat

in dit geval stand-by. De all-electric ready warmtepomp

wordt vaak geplaatst in huizen vanaf 2005

met een goede isolatie en vloerverwarming.”

Nieuw op de VSK

Momenteel wordt ook een eigen hybride warmtepomp

ontwikkeld. Deze wordt gepresenteerd

tijdens de VSK-beurs in mei. “Dit is een revolutionair

product, want we gaan het anders doen

dan de rest”, zegt Mollema. Heel veel meer kan

hij er nog niet over zeggen, want dan is het geen

verrassing meer op de VSK. “Wel kan ik zeggen

dat je hem naast een bestaande ketel kunt

hangen, maar ook kunt aanschaffen als set met

een cv-ketel. Het wordt een splittoestel. Je hebt

F-gas gecertificeerd personeel nodig om hem

te installeren.”

“We nodigen installateurs graag uit op de VSKbeurs

om kennis te maken met onze nieuwe hybride

warmtepomp”, zegt Ralf Jansen, hoofd marketing

en communicatie. Ga je niet naar de VSK, maar heb

je wel interesse in één van de producten, dan kun

je contact opnemen met de groothandel of direct

met Intergas. Mollema: “Wij geven graag een stukje

advies, want iedere woning is maatwerk. Iedere

woensdag geven we in Coevorden trainingen op het

gebied van warmtepompen. Als installateur kun je

je daarvoor kosteloos opgeven. Aanmelden kan via

onze website.”

Eindoplossing in plaats

van tussenoplossing

Om volledig over te stappen naar een all-electric

warmtepomp moet de woning goed geïsoleerd

zijn en beschikken over lage temperatuur

verwarming. Dat is lang niet altijd mogelijk.

Daarom wordt een hybride warmtepomp steeds

vaker gezien als eindoplossing en niet meer als

tussenoplossing. Jansen: “We merken dat er een

meer realistische kijk komt op van het gas af

gaan. Groen gas of bijvoorbeeld verwarmen op

‘Iedere woensdag

geven we in

Coevorden trainingen

op het gebied van

warmtepompen

waterstof zouden in de toekomst een oplossing

kunnen zijn, maar dat is nog ver weg. Met een

hybride warmtepomp kun je 60% gas besparen

en dan haal je de klimaatdoelstellingen ook. In

veel situaties is dit goedkoper dan overstappen

op een warmtenet of all-electric.” Mollema is

het met hem eens: “In veel gevallen is het niet

mogelijk om volledig van het gas af te gaan.

Hybride is dan een goede oplossing. Als in veel

huizen een hybride warmtepomp zou worden

toegepast, dan levert dat al een enorme besparing

op, zowel in gasverbruik als in CO 2

-uitstoot.

De volledige overstap heeft meer verandering

nodig en is duurder. Als mensen investeren in

een warmtepomp, dan moeten ze vaak ook het

warmteafgiftesysteem aanpassen en dat kost

geld. Het is geen oplossing voor iedereen.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 35


THEMA WARMTEPOMPEN

ZUINIG SYSTEEM, MAAR TOCH SNEL EXTRA WARMTE

DE COMBINATIE VAN

LAGE TEMPERATUREN EN RADIATOREN

Prenger Warmtetechniek is dé specialist op het gebied van verwarmingssystemen en richt zich specifiek op utiliteits- en woningbouwprojecten.

Het assortiment bestaat uit radiatoren en convectoren van gerenommeerde merken, zoals Instamat, Kermi, Meinertz en Preko. Steeds

meer woningen en bedrijven stappen af van het gas en krijgen een lage temperatuursysteem. Ook hiervoor ontwikkelt Prenger Warmtetechniek

innovatieve producten. Bovendien levert Prenger maatwerk oplossingen.

Tekst Desiree Pennings | Beeld Prenger Warmtetechniek

Prenger levert badkamer- en designradiatoren, ribbenbuizen

en convectoren van een hoge kwaliteit,

duurzaamheid en met een mooie uitstraling. Deze

producten zijn te zien in de nieuwe showroom in

Vaassen. Deze werd in juni vorig jaar geopend na

een verbouwing van een jaar. Vorig jaar werden

ook veel nieuwe modellen geïntroduceerd, vertelt

mede-eigenaar Rolf Brand. “Op dit moment hebben

we meer dan tachtig verschillende modellen

waarvan twintig elektrisch. De elektrische radiatoren

hebben we ook als cv-uitvoering.”

Extra warmte voor comfort

Veel bestaande en nieuwbouwwoningen worden

tegenwoordig uitgevoerd met een warmtepomp om

te voldoen aan de duurzaamheidseisen, meestal

gecombineerd met vloer- en wandverwarming. Achteraf

ervaren de bewoners dan dat ze toch warmte

tekortkomen in de badkamer, aldus Brand. “Als je ’s

morgens de badkamer binnenloopt, terwijl je net

uit een warm bed komt en weinig kleding aan hebt,

dan wil je extra comfort. De overgang van warm

naar koud is op dat moment te groot. Met een radiator

aan de wand kun je dat opvangen.”

36 | INSTALLATIEENBOUW.NL


WARMTEPOMPEN THEMA

Veel mensen willen een radiator op de badkamer voor extra comfort, naast de

vloerverwarming op lage temperatuur.

Bij Prenger Warmtetechniek kun je kiezen uit tachtig verschillende modellen

radiatoren, waarvan twintig elektrisch.

Dat kan een elektrische radiator zijn, maar ook

een conventioneel exemplaar dat normaal gesproken

op een hoge temperatuur werkt, zegt Brand.

“De vraag wanneer temperatuur hoog of laag is,

is relatief. Daar zit geen harde grens aan. Iedere

radiator is dan ook geschikt als extra warmtebron

bij lage temperatuur, in combinatie met vloer- en

wandverwarming. Alleen wordt een niet-elektrisch

exemplaar dan misschien wat minder warm. Een

elektrische radiator werkt apart van de warmtepomp.

Wij hebben een breed assortiment aan

elektrische radiatoren, van eenvoudig om je handdoek

op te warmen tot designradiatoren die zich

aanpassen aan het interieur.”

Perfecte combinatie

Een andere beperking van vloer- en wandverwarming

is dat de temperatuur niet flexibel geregeld

‘Als je het koud hebt of wanneer je eerder

thuis bent, dan kun je het niet snel warm

krijgen met een systeem

op lage temperatuur’

kan worden. Snel schakelen van koud naar warm

is niet mogelijk, terwijl daar soms wel behoefte

aan is. Ook dan is de combinatie tussen een lage

temperatuursysteem en radiatoren een oplossing.

Brand: “Als je het koud hebt of wanneer je eerder

thuis bent, dan kun je het niet snel warm krijgen

met een systeem op lage temperatuur. De oplossing

is dan een combinatie van vloerverwarming

en radiatoren. Dat past mooi in het concept van

warmtepompen en de energietransitie. Je bent

zuinig aan het verwarmen en de warmtepomp

doet zijn werk, maar is er extra behoefte aan

warmte, dan is dat mogelijk. Het gaat dan om

cv-radiatoren die gekoppeld worden aan het lage

temperatuursysteem, waar de warmtepomp de

bron is. Die combinatie is perfect.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 37


THEMA WARMTEPOMPEN

​LUCHTBEHANDELINGSKASTEN VOORZIEN

VAN GEÏNTEGREERDE WARMTEPOMP

Nederland moet minder en liefst geen gas meer uit Groningen halen. We hebben daarnaast klimaatdoelen te halen en we willen naar een

schone, duurzame en circulaire economie. Welke rol kunnen Nederlandse bedrijven hierbij spelen? Wat kunnen zij zelf doen om aardgasloos

te ondernemen?

Tekst en beeld Auerhaan Klimaattechniek

De nieuwe generatie Swegon GOLD RX/HC units,

voorzien van geïntegreerde warmtepomp, kan

een steentje bijdragen. De hoogwaardige plug &

play luchtbehandelingskasten zijn uitgevoerd met

een hoog rendement sorptie warmtewiel en een

omkeerbare inverter warmtepomp die volledig op

elkaar zijn afgestemd. Doordat de compressoren

en het warmtewiel toerengeregeld zijn, kan in elk

seizoen het optimale comfort en rendement automatisch

worden bereikt.

De kasten vallen in de categorie lucht/luchtwarmtepompen;

het verdamper/condensorblok

is in de toe- en afvoer luchtstroom gemonteerd

en heeft hierdoor een hoge EER en SCOP. Deze

EER en SCOP liggen aanzienlijk hoger dan bij een

buiten opgestelde lucht/water-warmtepomp,

aangezien er geen tussenmedium als water of

water-glycol wordt toegepast. De luchtbehandelingskasten

komen volledig in aanmerking voor

de EIA-subsidie.

Gold RX-HC.

38 | INSTALLATIEENBOUW.NL


WARMTEPOMPEN THEMA

‘Het grote voordeel voor de installateur is dat

alle componenten volledig op elkaar

zijn afgestemd’

Alle componenten in de luchtbehandelingskast

worden aangestuurd vanuit de slimme IQlogicregelaar.

Deze regelaar kan op meerdere protocollen

communiceren met een GBS, waardoor het op

afstand monitoren eenvoudig is. De units zijn zeer

compact gebouwd. Het grote voordeel van dit geïntegreerde

concept is dat het veel montagetijd op de

bouwplaats bespaart en daarmee ook (faal)kosten.

De units zijn leverbaar met een luchtcapaciteit van

3.000 tot 25.000 m 3 /h.

Ontdooicyclus van de warmtepomp

Het verdamperblok van de warmtepomp zit in de

afvoerlucht vanuit het pand gezien naar buiten

toe. De warme afgezogen lucht passeert eerst het

sorptie warmtewiel en zal daarna door het verdamperblok

gaan. In dit warmtewiel zal warmte worden

onttrokken, maar wat in wintersituatie nog veel belangrijk

is, is dat er vocht uit deze afgezogen lucht

wordt onttrokken door het soptiewiel. Hierdoor kan

het vocht niet meer als rijp op het verdamperblok

neerslaan, waardoor de warmtepomp aanzienlijk

minder in ontdooicyclus zal gaan.

In wintersituatie zal de temperatuur van de lucht

die over het verdamperblok stroomt 5°C hoger

zijn ten opzichte van de buitentemperatuur. Dit

geeft een beter rendement aan de warmtepomp

en ook hierdoor zal de warmtepomp minder vaak

in ontdooicyclus gaan. Een ander groot bijkomend

voordeel van een verdamperblok in de luchtbehandelingskast

is dat er geen directe invloeden

van buitenaf zijn. Als het sneeuwt of regent zal

dit geen invloed hebben op de rijpvorming aan

het verdamperblok. Ook dit betekent weer dat de

unit minder vaak in ontdooicyclus gaat, wat het

rendement ten goede komt.

Voordelen voor de installatiewereld

Het grote voordeel voor de installateur is dat

alle componenten volledig op elkaar zijn afgestemd.

De kast is uitvoerig getest in de fabriek,

waardoor het op het werk minder tijd

kost om de unit in bedrijf te stellen. Bovendien

scheelt het aanzienlijk in uitzoekwerk, engineeringstijd,

tekenwerk, offertes vergelijken,

inkooporders versturen en uiteindelijk ook in

het verwerken en controleren van facturen. De

Swegon GOLD RX/HC bespaart de installateur

veel tijd en geld, waardoor er meer tijd is voor

andere projecten.

Ervaren dienstverlener

voor de installatiebranche

Al meer dan 25 jaar is Auerhaan Klimaattechniek

een landelijk opererende totaalleverancier

voor de woningbouw en utiliteit op het

gebied van ventileren, warmteterugwinning,

verwarmen en koelen. Door een breed programma

aan kwalitatief hoogwaardige alsook

innovatieve producten is Auerhaan in staat

voor elke situatie, u kunt het zo gek niet bedenken,

een passende oplossing te bieden.

Vanuit het kantoor en magazijn in Lelystad,

waar ook de assemblage van (een deel) van

de producten plaatsvindt, worden de relaties

bediend. De activiteiten van Auerhaan bestaan

in essentie uit het adviseren, leveren, in bedrijf

stellen en onderhouden van een brede range

klimaattechnische producten. ❚

SWEGON GOLD RX/HC

voorzien van geïntegreerde warmtepomp

Vele jaren van geavanceerde

productontwikkeling met als resultaat:


Traploze capaciteitsregeling

● Luchthoeveelheid van

3.000 - 25.000 m 3 /h


Zeer hoge SCOP/EER

● Centraal geïntegreerd

besturingssysteem

www.auerhaan-klimaattechniek.nl

0320 286 181

INSTALLATIEENBOUW.NL | 39

Naamloos-1 1 14-02-2022 12:52


WONINGSTICHTING SERVATIUS VERDUURZAAMT

277 WONINGEN MET BALANSVENTILATIE

In het Convenant Energiebesparing Huursector is afgesproken dat de corporatiesector huurwoningen probeert te verduurzamen naar

gemiddeld energielabel B in 2021. Een ambitieuze doelstelling, maar Woonstichting Servatius bleef niet bij de pakken neerzitten. De corporatie

neemt 277 woningen in de wijk Malberg in Maastricht onder handen. Om een gezond binnenklimaat te realiseren, kiest Servatius voor

de jongste telg uit het gamma WTW-units van DUCO, de DucoBox Energy Comfort.

Tekst en beeld DUCO

Woonstichting Servatius maakt de woningen in Malberg comfortabeler,

veiliger en energiezuiniger. “Het verduurzamen zorgt ervoor dat bewoners

hier voor een langere periode prettig kunnen blijven wonen”, vertelt Michel

Janssen, projectleider Technische Aspecten bij Servatius. “Binnen dit project

is voor een unieke opzet gekozen qua deelname. Bewoners kunnen namelijk

zelf kiezen wanneer zij aan het project deelnemen. In die zin is het een

stukje vraaggestuurd verduurzamen.” De huurders krijgen een goed geïsoleerde

woning die tocht- en vochtvrij is. De daken worden van binnenuit

geïsoleerd. De muur wordt (na)gevuld met spouwmuurisolatie. De begane

grondvloer wordt (waar het kan) geïsoleerd.

Isoleren is goed, ventileren moet

“Waar geïsoleerd wordt, moet ook geventileerd worden”, stelt Janssen. “Dit

moet om de luchtkwaliteit en het comfort in de woning optimaal te houden.

Daarom plaatsen we de compacte WTW-unit DucoBox Energy Comfort op de

vliering of zolder. De luchtkanalen worden weggewerkt achter koven. Tevens

worden er in de woonkamer, slaapkamers, badkamer, keuken en het toilet ventielen

aangebracht, die het binnenklimaat van de woning vraaggestuurd op

peil houden.”

Vraaggestuurde ventilatie met WTW

“Vraaggestuurd ventileren is het open zetten van ramen ‘op de automatische

piloot’”, vult Wouter Meeuws, Technisch Commercieel Adviseur bij DUCO, aan.

“Met de DucoBox Energy Comfort wordt warme vervuilde lucht uit de woning

afgezogen. De warmte die in deze lucht zit, wordt in het ventilatietoestel overgedragen

aan de verse toevoerlucht zonder dat de luchtstromen elkaar raken.”

Handige kopieerfunctie

“Maar installateurs besparen met de DucoBox Energy Comfort ook op installatietijd”,

gaat Meeuws verder. “Nederland kent een lange traditie van

seriematige woningbouw. Door een handige kopieerfunctie in de software

is het mogelijk om binnen seriematige bouw de instellingen over te nemen

binnen een gelijkaardige woning. En dat vertaalt zich in immense

tijdswinst op de bouwplaats.”

100% softwarematig uitwisselbaar

Fysische ingrepen zijn niet nodig. De links/rechts uitwisseling gebeurt

100% softwarematig dankzij een gepatenteerd principe met een dubbele

by-pass. De softwarematige uitwisselbaarbaarheid maakt van deze laag-

40 | INSTALLATIEENBOUW.NL


Om een gezond binnenklimaat te realiseren, kiest Servatius voor de jongste telg uit het gamma WTW-units van DUCO, de DucoBox Energy Comfort.

drempelige WTW-unit een zeer eenvoudig te bestellen product voor de

installateur (1 versie = 1 referentienummer).

Labelsprong

“De woningen in Malberg hebben nu gemiddeld een C/D-label. Met de

ingrepen streven we naar een energielabel A+ voor alle woningen. Het is

ons doel om alle 277 woningen binnen zes jaar te verduurzamen. De Duco-

Box Energy Comfort was net nieuw op de markt, maar had dus vele grote

‘Fysische ingrepen zijn

niet nodig’

voordelen. Nadat Comfort Services elders deze unit als test had geïnstalleerd,

was de keuze snel gemaakt. We zijn dan ook heel blij dat de DucoBox

Energy Comfort een uiterst gunstige bijdrage levert in de verduurzaming

van onze woningvoorraad”, besluit een tevreden Janssen. ❚

D u c o B o xEnergy Comfort

De SLIMSTE WTW-unit van Europa!

MAXIMALE ontzorging van de installateur:

→ Compact en lichtgewicht

→ LINKS/RECHTS 100% uitwisselbaar

→ AUTO inregeling: besparing 50%

op installatietijd

SLECHTS

UITWISSELBAAR

21 Kg Links Rechts

SAVE TIME

=

SAVE MONEY

We inspire at www.duco.eu

INSTALLATIEENBOUW.NL | 41

adv_installatie-en-bouw.indd 22 15/09/2021 14:05


EEN PERFECT BINNENKLIMAAT

VAN WOONKAMER TOT ZOLDER

Goede ventilatie is essentieel voor een gezond en comfortabel binnenklimaat. Aan de andere kant vraagt een duurzaam binnenklimaat om

ventilatie met zo min mogelijk verlies van warmte. Het residentiële Lossnay-assortiment van Alklima / Mitsubishi Electric biedt hiervoor een

uitgekiende oplossing. Lossnay staat voor mechanische ventilatie mét warmteterugwinning, afgestemd op de Nederlandse woningmarkt. De

ventilatie-unit is superstil, duurzaam en zeer energiezuinig, maar ook innovatief. Doordat de unit volledig in eigen huis is ontwikkeld, zijn

gebruikers bovendien verzekerd van de vertrouwde Mitsubishi Electric kwaliteit.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Alklima / Mitsubishi Electric

“‘Lossnay’ is Japans voor ‘minder verlies’ en geeft

heel mooi de doelstelling van onze ventilatieunit

weer”, vertelt Remco Onder de Linden, Opleidings-

en Kenniscoördinator bij Alklima /

Mitsubishi Electric. “Met de introductie van de

residentiële WTW-unit is ons kwartet voor de woningbouw

compleet. Wij zijn al jarenlang marktleider

in de woningbouw, met onze Ecodan lucht/

water-warmtepompen. Met deze warmtepompen

kunnen wij ieder type woning ecologisch en

economisch verwarmen, koelen en voorzien van

warm tapwater.”

100% Mitsubishi Electric

Alklima / Mitsubishi Electric heeft ook een breed

gamma Lossnay WTW’s in haar assortiment, maar

die zijn met name georiënteerd op de utiliteitsbouw,

vertelt Onder de Linden. “Deze WTW’s

wisselen namelijk ook vocht uit. Voor kantooromgevingen

is dit heel prettig, maar voor natte

cellen zoals badkamers en keukens is dit minder

wenselijk. Immers zou hierdoor vocht- en geuroverlast

kunnen ontstaan. De residentiële Lossnay

biedt hiervoor een oplossing. De WTW ventilatieunit

is volledig in eigen huis ontwikkeld voor de

Europese woningmarkt.” En dat biedt volgens

Onder de Linden diverse voordelen. “Waar de

meeste ventilatie-units in de markt zijn samengesteld

uit meerdere componenten van meerdere

leveranciers, is de Lossnay WTW-unit een 100%

Mitsubishi Electric product. Van de fan-motoren

tot en met de ventilatoren, warmtewisselaar én

omkasting.” De fan-motoren zijn specifiek voor

deze unit ontwikkeld en garanderen een energiezuinige

werking, vertelt hij. “Een stalen behuizing,

uitgekiende luchtstromen én een slimme plaatsing

van de componenten zorgen bovendien voor

een bijna onhoorbaar geluidsniveau.” De residentiële

Lossnay heeft dezelfde look als de Ecodan

lucht/water-warmtepompen, waardoor een mooie

installatie-eenheid ontstaat.

De residentiële Lossnay zorgt constant voor gezonde en schone lucht in huis, waarbij energieverlies tot een

minimum wordt beperkt.

‘‘Lossnay’ is Japans voor ‘minder verlies’

en geeft heel mooi de doelstelling van onze

ventilatie-unit weer’

Automatisch bypass

De residentiële Lossnay zorgt constant voor gezonde

en schone lucht in huis, waarbij energieverlies

tot een minimum wordt beperkt. Bijvoorbeeld

door de warmte uit de afgezogen lucht te recupereren

om vers aangezogen (schone) buitenlucht

voor te verwarmen. Hierbij zijn rendementen tot

maar liefst 85% mogelijk, aldus Onder de Linden.

“Dankzij een automatische bypassfunctie kan de

Lossnay ventilatie-unit ook verse lucht binnenbrengen

zónder warmte terug te winnen. Dit is bijvoorbeeld

ideaal voor het afkoelen van de woning

na een warme dag. Deze functie treedt automatisch

in werking als de binnentemperatuur hoger

is dan gewenst en de buitentemperatuur koeler is

dan de binnentemperatuur. Zo wordt de woning

(’s nachts) gratis gekoeld.”

42 | INSTALLATIEENBOUW.NL


Lossnay staat voor mechanische ventilatie mét warmteterugwinning, afgestemd op de Nederlandse woningmarkt.

De WTW ventilatie-unit is volledig in

eigen huis ontwikkeld.

Altijd schone lucht

“Voor een excellente luchtkwaliteit is verse lucht

echter niet genoeg”, benadrukt hij. “Daarom bevat

de unit ook twee fijnmazige G4-filters. Een

derde filtersleuf biedt ruimte om optioneel een

NOx- en PM 2.5-filter te plaatsen. Hiermee kan de

luchtkwaliteit in de woning flexibel worden aangepast

aan de bewoners en/of het buitenmilieu.

De filters zijn zonder gereedschappen te vervangen

en makkelijk bereikbaar vanaf de voorkant

van de unit.” Doordat de printplaat in een aparte

lade is voorzien, kan ook deze eenvoudig geserviced

worden.

Regeling en monitoring

Met Mitsubishi Electric weten installateurs én bewoners

dat ook de regeltechniek en monitoring in

orde zijn, aldus Onder de Linden. “Zowel de Ecodan

lucht/water-warmtepompen als Lossnay ventilatieunits

zijn, vanzelfsprekend, eenvoudig te koppelen

aan onze bestaande regeling- en monitoringsystemen.

Ook is integratie in het MelCloud platform

van Mitsubishi Electric mogelijk; een cloudoplossing

die integraal gebruikt kan worden voor de

binnenklimaatinstallaties én het warme tapwater.

Monitoring, bediening en een efficiëntere samenwerking

tussen de verschillende Mitsubishi Electric

apparatuur ligt hierdoor binnen handbereik.” Vanzelfsprekend

zijn de WTW-units ook standalone toepasbaar.

In dit geval kan de bediening eenvoudig

verplaatst worden van de voorzijde van de unit naar

bijvoorbeeld de keuken of elders.

Alle residentiële Lossnay-modellen (250, 350

en 500 m 3 /h) zijn verkrijgbaar in een linkse en

rechtse uitvoering. Bovendien kan de luchthoeveelheid

eenvoudig en in stapjes worden ingeregeld,

waardoor voor iedere bouwgrootte een

passende en energie-efficiënte oplossing ontstaat.

“De vier standaard toerentallen zijn in een zeer

breed bereik en tot op 1% nauwkeurig in te stellen”,

aldus Onder de Linden. “Extern kan het debiet

worden aangepast aan de hand van CO 2

- of

luchtvochtigheidssensoren.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 43


Naamloos-1 1 13-01-2022 11:19

www.caleffi.com

WARMTEPOMPSETS

VOOR ELK SYSTEEM

EEN PASSENDE SET

Met de 8 warmtepompsets van Caleffi zit er altijd

één bij voor jouw installatie. Voor zowel monoblock

warmtepompen als split units zijn er 2 keuzes: een

basic of een premium pakket.

Ga naar onze website voor meer informatie.

CALEFFI GUARANTEED.

cale2150274_dEXE_KIT_HEAT_PUMP_197x130mm_NL_ADF_v3.indd 1 17/01/2022 13:42:46


Natuurlijke warmte

voor uw en

onze toekomst.

Warmtepomp CHA-monoblock van WOLF

Hoge COP

Milieuvriendelijk

Volledig vermogen bij -7°C

Extreem stil

De CHA-monoblock warmtepomp verwarmd en koelt met het

milieuvriendelijke koudemiddel R290. Dit zorgt voor aangename

warmte in de winter en zachte verkoeling in de zomer. De CHA

kent een hoge COP-waarde en een indrukwekkende stille werking.

Met een aanvoertemperatuur tot 70°C zorgt de warmtepomp voor

thermische legionellabescherming en optimale hygiëne van het

tapwater. www.wolf.eu

Meer info over de CHA:

WOLF is partner van de


GRONINGEN THE MARKET HOTEL

AARDBEVINGSBESTENDIG HOTEL IN HET CENTRUM VAN GRONINGEN

‘TROTS OP DIT HOTEL MET ZIJN

DUURZAME INSTALLATIES’

Met de opening van The Market Hotel is er een einde gekomen aan de transformatie van de Grote Markt in Groningen. Het ontwerp past mooi

bij de binnenstad, mede doordat de Groningers zelf inspraak hadden. De gevel vormt een middenweg tussen traditioneel en modern. HOMIJ

Technische Installaties ontwierp en installeerde de gehele E- en W-installatie.

Tekst Desiree Pennings | Beeld HOMIJ, Serge Duursma

Op 1 mei 2021 opende het nieuwe hotel zijn deuren.

Het is het vijftiende hotel van WestCord. Gasten

kunnen hier gebruik maken van het Grand Café

met terras, een bakkerij, bar en lobby. Een mooi

uitzicht is er vanaf het dakterras. In de kelder bevindt

zich de wellnesszone met fitness, sauna, Turks

stoombad en twee behandelruimtes. Ook vinden

we hier de voorbereidingskeuken, personeelsruimte,

het sanitair en de technische ruimte.

Het binnenklimaat is extra comfortabel, doordat er

gebruik is gemaakt van een hybride VRF-systeem

((Variable Refrigerant Flow). Dit systeem zorgt voor

verwarming en koeling. Twee warmtepompen zorgen

voor de opwekking van warm tapwater.

‘Het binnenklimaat is extra comfortabel,

doordat er gebruik is gemaakt van een

hybride VRF-systeem’

Inpandige luchtbehandelingskast

“De kamers kunnen individueel verwarmd en gekoeld

worden. De basisinstelling is geregeld en

de gasten kunnen een kleine aanpassing doen.

De luchtbehandeling is geregeld met een luchtbehandelingskast

met WTW die inpandig in het dak

is geplaatst. Hij staat in een nis verdiept in het

gebouw, waardoor hij niet zichtbaar is vanaf de

straatkant”, zegt Arend Riemersma, projectleider

bij HOMIJ. “We hebben de complete installatie

zelf ontworpen binnen HOMIJ, gemonteerd en

opgeleverd. Het is een duurzaam opgezet gebouw

met warmtepompen en PV-panelen op het dak.

Uiteraard is er overal LED-verlichting gekomen.

46 | INSTALLATIEENBOUW.NL


THE MARKET HOTEL GRONINGEN

De installatie is zo op het dak geplaatst dat deze vanaf de straatkant niet opvalt.

Verse broodjes van de bakkerij.

Gasten van binnen en buiten het hotel kunnen gebruik maken van het

Grand Café met terras.

In de kelder bevindt zich een heuse wellnesszone met fitness, sauna, Turks stoombad en

twee behandelruimtes.

Mooi is het lichtregelsysteem waarmee je verschillende

scenes kunt programmeren. Deze scenes zijn

samen met WestCord ingeregeld en geven een

prachtige sfeer in het gebouw.”

Aardbevingsbestendig

In Groningen is momenteel veel te doen over de

gaswinning en daarmee gepaard gaande schade

aan gebouwen. Bij dit hotel is daar rekening mee

gehouden. Niet alleen is het helemaal gasloos, ook

zijn in het ontwerp aardbevingsbestendige maatregelen

meegenomen. De prefab betonnen wanden

zijn bijvoorbeeld een halve meter dik en zorgen

voor extra stabiliteit. Op elke verdieping zijn gewapende

prefab metselwerk elementen aangebracht.

Intensief en succesvol

Ook na de oplevering bleef HOMIJ verbonden

aan het hotel. Ze verzorgt op dit moment het

onderhoud van de installaties. De samenwerking

met VolkerWessels Vastgoed, Rottinghuis’ Aannemingsbedrijf

en WestCord was intensief en het

resultaat mag er dan ook zijn, zegt Riemersma.

“Het is een mooi hotel geworden waar je fijn kunt

vertoeven. We zijn er als uitvoerende partijen trots

op dat we dit hebben gemaakt. WestCord is supertevreden

en ook wijzelf gaan zeker gebruik maken

van het hotel, wanneer dat allemaal weer kan. We

willen er bijvoorbeeld regelmatig vergaderingen

gaan houden. Daar leent het hotel zich uitstekend

voor, midden in het centrum van Groningen.” ❚

BOUWINFO

Opdrachtgever

VolkerWessels Vastgoed

Architect

Thomas Müller i.s.m. De Zwarte Hond

Hoofdaannemer

Rottinghuis’ Aannemingsbedrijf

Installatietechniek

HOMIJ Technische Installaties

Aantal bouwlagen

8

Aantal kamers

120

INSTALLATIEENBOUW.NL | 47


ROTTERDAM DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN

DAKKAPPEN GEVEN DEPOT

BOIJMANS VAN BEUNINGEN LUCHT

Depot Boijmans van Beuningen is het eerste publiek toegankelijke kunstdepot ter wereld. Het depot, met zijn bijzondere, spiegelende gevel,

staat naast Museum Boijmans van Beuningen in het Museumpark in Rotterdam. In het gebouw worden geen tentoonstellingen georganiseerd

maar kunnen bezoekers – zelfstandig of met een gids – grasduinen tussen 151.000 kunstobjecten die zijn gerangschikt en gestructureerd in

14 depotruimten met 5 klimaten. Ook kunnen zij meekijken met bijvoorbeeld de conservering en restauratie. Om de relatieve vochtigheid en

temperaturen binnen de juiste, kritische bandbreedtes te houden, is het depot voorzien van een uitgekiend binnenklimaatsysteem. Smitsair

Luchttechniek produceerde en leverde de dakkappen hiervoor.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Ossip van Duivenbode

De dakkappen zijn middels een doorvoerkoker en luchtkanalensysteem gekoppeld aan de luchtbehandelingskasten van Depot Boijmans van Beuningen. (Beeld: Ossip van Duivenbode)

48 | INSTALLATIEENBOUW.NL


DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN ROTTERDAM

‘Alle dakkappen zijn gemaakt van

aluminium en voorzien van een 2-laagse

poedercoating, in een lichtgrijze kleur’

“Wij werden al in 2016 benaderd door BAM

Bouw & Techniek, om aan de hand van de bestekeisen

een aanbieding voor de dakkappen en

buitenluchtroosters te maken”, vertelt Annemarie

Hoogenboom, verkoopmedewerker bij Smitsair

Luchttechniek. “Op basis van de gewenste

luchthoeveelheden hebben we onder andere de

afmetingen en dimensionering van de producten

bepaald en een offerte gemaakt, op basis waarvan

we de productie en levering van in totaal vier

dakkappen gegund hebben kregen.”

Specials

De dakkappen zorgen voor de aanzuig van verse

buitenlucht en afvoer van gebruikte binnenlucht

en zijn middels een doorvoerkoker en luchtkanalensysteem

gekoppeld aan de luchtbehandelingskasten

van Depot Boijmans van Beuningen,

vertelt Hoogenboom. Twee dakkappen betreffen

standaard dakkappen uit het assortiment van

Smitsair Luchttechniek. “Daarnaast hebben we

twee specials gemaakt. Hierbij is bij één dakkap,

met behulp van een aangepaste grondplaat, de

kanaalaansluiting in de dakkap iets verkleind.

Dankzij deze aanpassing kan een lagere luchtweerstand

in de dakkap worden behaald.”

Diverse afmetingen en

luchthoeveelheden

Alle dakkappen zijn gemaakt van aluminium

en voorzien van een 2-laagse poedercoating,

in een lichtgrijze kleur (RAL 7047). Bovendien

22SA01 SMITSAIR ADV. INST+BW 197x130 JS Kerk.pdf 1 21/01/2022 12:23

beschikken zij over één of meerdere regenopvangelementen.

“De eerste dakkap (DK-2) heeft

een kanaalmaat van 900 x 900 mm en blaast

tot 11.000 m 3 /h lucht verticaal uit”, aldus

Hoogenboom. “De overige drie dakkappen betreffen

gecombineerde aanzuig en afvoer dakkappen

(DK2/3), in verschillende afmetingen.

Voor een luchtbehandelingskast in het depot

hebben wij een dakkap van 2.200 x 1.600 mm

geproduceerd en geleverd, met een aanzuig- en

afvoercapaciteit van 5.700 m 3 /h. Een dakkap van

3.700 x 3.200 mm met twee regenopvangelementen

voert tot 50.000 m 3 /h lucht af en aan voor

de luchtbehandelingskast voor de voorbehandeling,

terwijl een dakkap van 2.200 x 1.600 mm

de uitblaas voor de luchtbehandelingskast van de

kantoren (ruim 15.000 m 3 /h) en de aanvoer voor

de luchtbehandelingskast van het restaurant en de

kantoren (23.000 m 3 /h) verzorgt. Ook hebben we

bijbehorende dakopstanden geleverd.”

Eind september 2019 zijn alle dakkappen kant-enklaar

en in één geheel op het project aangeleverd,

waarna zij op het dak van het depot zijn geplaatst. ❚

Pure competence in air.

Schone lucht is geen wonder

In gebedsruimtes zorgt Smitsair Jetsystemen voor het

ideale binnenklimaat. Onder andere met technieken

voor efficiënte warmteverdeling, optimale ventilatie

en esthetiek van het luchtverdeelsysteem.

INSTALLATIEENBOUW.NL | 49


Altijd

up-to-date

via de

Intergas

Academy

UPGRADE JOUW

PRODUCTKENNIS

Scan de

QR-code

en volg onze

gratis online

trainingen

De wereld van duurzame warmte verandert snel. Intergas loopt voorop als

het gaat om innovaties. Daarom vinden wij het belangrijk dat jij als installateur

op de hoogte bent van de laatste ontwikkelingen en de nieuwste producten.

Met ons E-learning programma kun jij waar en wanneer het jou uit komt onze

gratis online trainingen volgen. Scan de QR-code en ontdek wat het online

Xpert programma jou te bieden heeft!

www.intergasxpert.nl/gratis-online-training


Kies bewust voor

- duurzame energie

- een schoner milieu

- producten op maat

Natuurlijk HOROS voor een verantwoord klimaat!

Horos ontwikkelt sinds 1953 produkten voor de meest uiteenlopende

klimaatinstallaties in gebouwen. Altijd op zoek naar pasklare

oplossingen op het gebied van comfort en prestatieverbetering,

blijven wij onze producten innoveren voor nu en in de toekomst.

een

verantwoorde

keuze

Wij adviseren u graag op het gebied van:

- Warmtepompen

- Koeling

- Luchtbehandeling

- Bevochtiging

- Datacentra

- Optimalisatie en verduurzaming van bestaande installaties

R&D medewerkers garanderen dat u een verantwoorde

en duurzame keuze maakt.

+31 (0)35 603 90 60 | www.horos.nl


LELYSTAD VAN DER VALK HOTEL

E-INSTALLATIE VAN DER VALK LELYSTAD IS VOLLEDIG STEKERBAAR

SLIMME E-INSTALLATIE VOOR

COMFORT EN DUURZAAMHEID

Elk project is uniek en dat geldt zeker voor het nieuwe Van der Valk hotel in Lelystad, vindt Bert Damen, projectleider bij Techval. Als E-installateur

is Techval verantwoordelijk voor alle E-installaties binnen de nieuwbouw, van ontwerp tot oplevering. En omdat het bedrijf vooroploopt

in het werken met nieuwe technologieën, werd alles stekerbaar uitgevoerd in samenwerking met Isolectra.

Tekst Desiree Pennings | Beeld Techval

“We zijn er nu een jaar lang aan het werk en

in mei zullen we klaar zijn. Het hotel kan dan

halverwege 2022 volledig opgeleverd worden.

Omdat Van der Valk de afbouw zelf aanstuurt,

werken we direct in opdracht van deze hotelgroep.

Van der Valk is een vaste opdrachtgever

van ons, daar werken we al 31 jaar voor”, vertelt

Damen. Als we hem spreken is Techval net bezig

met het onder spanning zetten van de kasten.

Damen: “De verlichting wordt in maart geleverd

en de noodverlichting is ook al besteld. We hebben

de gehele E-installatie gedaan en geven

voeding voor de wellness, het zwembad en het

casino.”

Bij de les blijven

Het nieuwe hotel telt 17 verdiepingen en 147

kamers in verschillende categorieën, van com-

52 | INSTALLATIEENBOUW.NL


VAN DER VALK HOTEL LELYSTAD

‘Omdat elk project

anders is, moet je

nooit denken dat je

het wel even met

twee vingers in de

neus doet’

fortkamers tot suites. Ook komen er vergaderzalen

en een restaurant, casino, Toekanclub, fitness,

zwembad en wellness. De Toekanruimte is nu nog

leeg. Dat gedeelte wordt verder vormgegeven als

het hotel klaar is. “We werken per verdieping. Omdat

elk project anders is, moet je nooit denken

dat je het wel even met twee vingers in de neus

doet. Uitdagingen zijn er altijd”, zegt Damen. Zo

verschilt per locatie de manier waarop de technieken

bediend kunnen worden. In Lelystad komen

bijvoorbeeld multifunctionele zalen voor professionele

presentaties. De techniek wordt hier aangestuurd

met touchscreens en middels een app.

“Wat hier ook anders is dan anders, is bijvoorbeeld

het zoutbad. Wij weten hoe de E-installatie

hiervoor aangelegd moet worden, maar blijven

wel altijd bij de les.”

Helemaal stekerbaar

Techval was één van de eerste bedrijven die begon

met stekerbaar aansluiten. Zo’n tien jaar geleden

ontdekte het bedrijf het plug and play aansluiten

van kabels en schakelmateriaal. Damen:

“In Lelystad is alles gestekerd, van kelder tot dak.

Dat doen we in samenwerking met Isolectra. We

bedenken de oplossingen, zodat we in de praktijk

makkelijker kunnen werken.”

Techval verzorgt de volledige E-installatie bij het nieuwe Van der Valk hotel in Lelystad.

Slimme verlichting

Verlichting speelt natuurlijk een grote rol in een

hotel, het is een grote sfeerbepaler. In de suites

werd daarom gekozen voor Philips Hue. Deze slimme

verlichting is door de bezoekers eenvoudig te

bedienen. Vanuit duurzaamheidsaspect wordt er

in het hele gebouw alleen gebruik gemaakt van

LED-verlichting, in combinatie met dag- en nachtschakelaars.

“Met de materialen die we gebruiken

en de toeleveranciers die we kiezen houden we

rekening met duurzaamheid”, aldus Damen. Hij is

erg te spreken over het verloop van het project.

“De eerste samenwerking liep met Wijnen Bouw,

die de ruwbouw deed. Van der Valk zelf gaat over

de afbouw. Dankzij hun planning weten we waar

we aan toe zijn en kunnen we goed vooruit. Wij

weten als geen ander dat de laatste maanden

van een bouw heftig kunnen zijn, maar het verloopt

erg goed. Het voordeel is dat we verschillende

bouwpartners ook regelmatig elders in het

land tegenkomen.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 53


LELYSTAD VAN DER VALK HOTEL

AMBITIEUS BEDRIJF ZIET VERDERE GROEI WEL ZITTEN

TOTAALCONCEPTEN OP

HET GEBIED VAN ZONNE-ENERGIE

Op het dak van het slimme en duurzame Van der Valk hotel in Lelystad komen tweehonderd zonnepanelen te liggen die zorgen voor extra

elektriciteit. Deze worden geplaatst door Solar Concept, dat als missie heeft om particuliere en zakelijke klanten te voorzien van het beste

totaalconcept op het gebied van zonnepanelen.

Tekst Desiree Pennings | Beeld Solar Concept

Bij Van der Valk is het de zakelijke tak van Solar

Concept die zorgt voor het advies, de levering en

de montage van de zonnepanelen. Dat doet zij in

opdracht van haar vaste partner Techval, vertelt

René Dohmen, operationeel manager zakelijk.

Samen met zijn collega Bob Gulpen, commercieel

manager zakelijk, bouwt hij de zakelijke tak van

het bedrijf steeds verder uit, en met succes. “Het

gaat bij ons om veertig zonnepanelen of meer voor

zowel klein- als grootzakelijke klanten. Daarvoor

leveren we een totaalpakket, waarbij we kwaliteit

hoog in het vaandel hebben staan. Het gaat niet

alleen om het aantal zonnepanelen dat er gelegd

kan worden, maar ook om de juiste kwaliteit tegen

de juiste prijs in combinatie met een goed advies.

Daarnaast vragen we ook subsidies aan”, aldus

Dohmen. Gulpen vult hem aan: “We willen samen

met onze klanten een succesvol eindresultaat behalen.

Daarom werken we alleen maar met TIER

1-merken, de A-merken onder de zonnepanelen.”

Inmiddels is de zakelijke tak van Solar Concept zo

ver uitgegroeid dat er een zelfstandige vestiging

is gekomen in Heerlen, terwijl het hoofdkantoor

is gevestigd in Schaijk. Dit jaar zal het zakelijke

kantoor verhuizen naar een grotere vestiging.

‘In de nabije toekomst kunnen klanten

behalve voor zonnepanelen ook kiezen voor

slimme energiesystemen en

zelfs energiecontracten

Woningbouwprojecten

Deze enorme groei is kenmerkend voor het bedrijf.

Ook de businessunit woningbouw groeit als een

speer. Hierbij wordt met aannemers of corporaties

samengewerkt aan projecten van tien tot duizend

woningen. Ook deze bedrijfstak gaat zelfstandig

en krijgt dit jaar een eigen vestiging, hoogstwaarschijnlijk

in Breda. Steeds meer woningbouwcorporaties

willen hun woningen immers verduurzamen

en kijken naar de toekomst, ziet Selmir Avdic,

baas woningbouw. “Nu ligt de focus voornamelijk

op het verlagen van de maandlasten, maar in de

toekomst zullen we ook kijken naar de opslag van

elektriciteit. Dat, in combinatie met services, laadpalen

en andere duurzame producten vormt een

toekomstbestendige totaaloplossing voor woningbouwcorporaties.”

Energie tegen inkoopprijs

Vanuit het hoofdkantoor in Schaijk wordt de particuliere

markt aangestuurd. Het gaat dan om installaties

met zes tot veertig panelen. Twan Geurts

van Kessel, oprichter en mede-eigenaar van Solar

Concept, vertelt: “Wij doen zo’n 12.500 particuliere

installaties per jaar. Door de hoge energieprijzen

is er meer behoefte dan ooit aan het zelf

opwekken van energie. Mensen hebben een groot

financieel gewin bij het aanschaffen van zonnepanelen.”

Dit is echter niet de enige reden om te

kiezen voor zonne-energie. Klanten kiezen er ook

voor om zelfvoorzienend te zijn of willen zo duurzaam

mogelijk leven.

In de nabije toekomst kan er bij Solar Concept

behalve voor zonnepanelen ook gekozen worden

54 | INSTALLATIEENBOUW.NL


VAN DER VALK HOTEL LELYSTAD

Solar Concept adviseert klanten en levert en monteert de zonnepanelen.

voor slimme energiesystemen en zelfs energiecontracten,

vertelt Geurts van Kessel verder. “We

hebben steeds meer e-producten, waardoor we

slimme systemen creëren die voordelen opleveren

op de energierekening en we hebben binnenkort

partners op het gebied van warmtepompen en isolatie.

Zo kunnen we onze klanten alles aanbieden.

Dit jaar gaan we zelfs onze eigen energiecontracten

lanceren. Bestaande en nieuwe klanten kunnen

tegen inkoopprijs energie via ons afnemen.

Daar hebben we geen verdienmodel in. We krijgen

daarmee echter wel data waarmee we onze

klanten vervolgens weer het beste advies kunnen

geven en oplossingen kunnen aanbieden.”

Naar het buitenland

Alsof al deze ontwikkelingen nog niet genoeg

zijn, gaat Solar Concept ook uitbreiden naar het

buitenland. Aan het eind van het jaar wordt het

concept beproefd in België. De eerste gesprekken

lopen al. Het is met recht een ambitieus bedrijf

te noemen en wat de medewerkers doen, willen

Of het nu gaat om één of tienduizend woningen; bij Solar Concept kun je terecht voor de beste kwaliteit

zonnepanelen en andere producten op het gebied van zonne-energie.

ze goed doen. De drie verschillende units werken

apart van elkaar, maar bundelen hun kennis waar

nodig. “Voor alle vragen over energie moeten

klanten bij ons terecht kunnen, of het nu gaat

om zonnepanelen, een energiecontract of andere

duurzame producten”, aldus Geurts van Kessel. ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 55


Meer dan 20.000 tevreden klanten sinds 2011.

Onze klanten beoordelen ons gemiddeld met

een 8.9.

Meer dan 150 mensen zijn iedere dag via Solar

Concept aan het werk om Nederland te

verduurzamen.

Ruim 250.000 zonnepanelen hebben wij sinds

2011 gelegd.

Al jarenlang vertrouwd partner van MKB,

bouwbedrijven en woningcorporaties door

heel Nederland.

Elke week leveren wij circa 300+ projecten op.

Wij gaan altijd voor de plus.

Voor iedereen een optimaal rendement uit je

zonnepanelen.

Waarom Solar Concept?

Bij Solar Concept zijn we echte makers, leggers

en bouwers. Al toen de eerste pioniers

zonnepanelen lieten leggen, stonden wij op het

dak. En daar staan we nog steeds, iedere dag.

Onze kennis, kunde en expertise hebben we dan

ook op het dak vergaard en we beheersen het

ambacht tot in de puntjes. We leerden niet uit de

boekjes, maar rechtstreeks uit de praktijk. En we

leren nog steeds!

Hoewel we inmiddels dagelijks met ruim 150

mensen werken aan het installeren van zonnepaneelsystemen,

is onze succesformule nog

steeds hetzelfde. We maken graag persoonlijk

kennis met onze klanten, inventariseren wat hun

wensen zijn, bekijken hoe hun situatie er nu én in

de toekomst uitziet en geven op basis daarvan een

advies op maat. Dicht bij onze klanten, met lokale

mensen en graag zo persoonlijk mogelijk.

Maak kennis met ons!


VAN DER VALK HOTEL LELYSTAD

COMPACT EN GEBRUIKSVRIENDELIJK

VERTICAAL GEMONTEERDE ELEKTRISCHE INSTALLATIE

Ook aan het nieuwe Van der Valk hotel in Lelystad leverde Busbar Systems weer een mooie bijdrage. In opdracht van installateur Techval

werden er twee Busbarsystemen type EAE KXA geleverd en geïnstalleerd.

Tekst Desiree Pennings | Beeld Busbar Systems

De Busbarlijnen lopen vanaf de laagspanningsruimte horizontaal richting

de twee stijgschachten om vervolgens ongeveer 60 meter verticaal door

de schachten te lopen, tot bovenin het gebouw. Op de verticale Busbartrajecten

zijn aftakkasten aangebracht, voorzien van zekering-lastschakelaars.

“Met deze aftakkasten worden de subverdelers en andere gebruikers op de

verschillende verdiepingen van het gebouw gevoed. Uiteraard is een dergelijk

ontwerp aanzienlijk compacter, overzichtelijker en dus gebruiksvriendelijker

dan een installatie met kabels”, zegt Daan Jacobs, commercieel directeur

bij Busbar Systems. Hier komt nog bij dat eventuele uitbreidingen of

aanpassingen in de toekomst veel minder tijd in beslag nemen. In principe

‘Eventuele uitbreidingen of

aanpassingen in de toekomst

nemen veel minder tijd in beslag’

is het simpelweg een kwestie van een extra aftakkast bijplaatsen op het al

geïnstalleerde Busbarsysteem.

Een potentieel risico bij de installatie van dergelijke verticaal gemonteerde installaties

is dat er tijdens de bouw waterlekkages optreden via de stijgschachten.

Dit wordt voorkomen door duidelijke afspraken te maken over de detailplanning

van zowel de bouw als de montage van de Busbarinstallaties. Jacobs:

“In direct overleg en in samenwerking met Techval hebben wij dit heel goed

kunnen coördineren. Deze montage is dan ook probleemloos verlopen.” ❚

EAE KXA Busbar.

Verticale toepassing EAE Busbarsysteem met aftakkasten.

Busbar Systems

Banterij 10

1046 AN Amsterdam

tel. : 0299-371557

email : busbar@busbar.nl

website : www.busbar.nl

INSTALLATIEENBOUW.NL | 57


MET MINIMALE INSPANNINGEN ÉN

KOSTEN NAAR EEN ‘GROENE’ HVAC-INSTALLATIE

Belimo Servomotoren BV is continu op zoek naar nieuwe technologieën, toepassingen en diensten, waarmee toegevoegde waarde geboden

kan worden aan installateurs, adviseurs én eindgebruikers. In navolging van de Customized Products en een uitgebreid scholings- en trainingsaanbod

zijn Belimo Renewal en Belimo Retrofit hiervan uitstekende voorbeelden. Dankzij deze oplossingen kan – met relatief weinig

inspanningen en kostenenorm veel energie bespaard worden.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Belimo Servomotoren BV

Dankzij Belimo Renewal kunnen installaties in gebouwen met een laag energielabel (D, E, F, …) betrouwbaar en (kosten)efficiënt geüpgraded worden.

Verduurzaming van bestaande gebouwen staat

hoog op de agenda van de landelijke politiek,

gemeenten en banken. Onder andere de overheid

neemt tal van initiatieven om gebouweigenaren

te stimuleren om met hun vastgoed aan

de slag te gaan. Denk bijvoorbeeld aan de EPCaanscherping,

het verplicht stellen van minimaal

energielabel C voor kantoren (> 100 m 2 ) in 2023

en label A in 2030 en aan subsidiemogelijkheden

zoals de Energie Investerings Aftrek (EIA),

Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+)

en Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE).

58 | INSTALLATIEENBOUW.NL


Door in de hoofdleiding van de HVAC-installaties een Belimo Energy Valve (EV) 4.0 te plaatsen, kan Belimo exact zien waar de energie op een juiste wijze door de

installatie vloeit en waar het (onnodig) verloren gaat.

Populaire maatregelen om het energieverbruik terug

te dringen, zijn de isolatie van gevels, daken

en vloeren en de installatie van warmtepompen

en zonnepanelen. Maar ook door de ‘renewal’ van

de regelkogelkranen en aandrijvingen in HVACinstallaties

(klimaatinstallaties) kan flink op het

energieverbruik worden bespaard, weet Richard

Daamen, Managing Director bij Belimo. “Met

Belimo Renewal proberen we installateurs, adviseurs

én gebouweigenaren hiervan bewust te maken.”

Belimo Renewal

“Dankzij Belimo Renewal kunnen installaties

in gebouwen met een laag energielabel (D, E,

F, …) betrouwbaar en (kosten)efficiënt geüpgraded

worden”, benadrukt Daamen. “Oudere

HVAC-installaties zijn vaak groter uitgelegd dan

hun hedendaagse opvolgers. Bovendien zien

we regelmatig dat de kleppen in deze installaties

niet (meer) goed sluiten, waardoor er continu

stroming in de installatie plaatsvindt. Ook

op momenten dat dit niet gewenst is. Hierdoor

blijven pompen draaien en wordt onnodig energie

verspild. Door in de hoofdleiding van deze

installaties een Belimo Energy Valve (EV) 4.0

te plaatsen, kunnen we exact zien waar de energie

op een juiste wijze door de installatie vloeit

en waar het (onnodig) verloren gaat. Op basis

van deze gegevens kunnen ‘defecte’ kleppen in

‘Door de ‘renewal’ van de regelkogelkranen

en aandrijvingen in HVAC-installaties

(klimaatinstallaties) kan flink op het

energieverbruik worden bespaard’

de installatie eenvoudig getraceerd worden. De

Belimo Energy Valve 4.0 zorgt hierbij voor een

juist (in)regeling en flow, met een flinke efficiëntieslag

als resultaat.” Het vervangen van leidingen

is in veel gevallen niet nodig, vertelt hij. “De

EV 4.0 is namelijk geschikt voor leidingdiameters

van DN 15 t/m DN 65.” Voor situaties waarin

ook op IoT gebaseerde facturering gewenst is, zoals

in verhuursituaties, levert Belimo de EV met

thermische energiemeter (TEM). Beide systemen

zijn geschikt voor (gecertificeerde) monitoring op

afstand, via de Belimo Cloud.

Daamen adviseert om bij de renewal van bestaande

installaties altijd een adviseur te betrekken, die

o.a. de leidingdiameters, gewenste flow en afgiftebehoeftes

berekent. “Op basis van deze gegevens

kunnen we gezamenlijk de best passende technieken

voor iedere installatie selecteren.”

Belimo Retrofit

Met Belimo Retrofit kunnen ook verouderde of defecte

aandrijvingen van andere fabricaten in de

HVAC-industrie vervangen worden door energiezuinige

Belimo-aandrijvingen. “Ongeacht of het

gaat om lucht- of watertoepassingen: bij Belimo

vinden klanten de juiste aandrijvingen om hun

installaties te retrofitten, moderniseren én optimaliseren”,

aldus Daamen. “Om een naadloze aansluiting

op de spindel van de regelklep te borgen,

brengen we van tevoren de situatie in kaart: wat

is de diameter van de spindel? En betreft het een

vierkante, ronde, driehoek- of sterspindel? Voor de

meest voorkomende situaties hebben wij pas-bussen

beschikbaar. Voor specifieke situaties produceren

wij bovendien pas-bussen op maat. Hierdoor

kunnen installateurs tijd én kosten besparen en

zijn eindgebruikers verzekerd van een optimaal

functionerend en energiezuiniger systeem.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 59


PRODUCENT VAN VENTILATIESYSTEMEN BLIJFT ZICH ONTWIKKELEN

BLIJVEN LEVEREN IN EEN VOLATIELE

MARKT VOL SCHAARSTE

De productielijnen draaien op volle toeren bij Ned Air. De fabrikant van luchtbehandelingssystemen, warmteterugwinunits en dakventilatoren

heeft bovendien grote plannen voor de toekomst en wil zijn omzet de komende vijf jaar verdubbelen. Daarvoor blijft het bedrijf uit Kampen

innoveren en zich voortdurend ontwikkelen. Niet alleen in het assortiment, maar ook in de organisatie en in het verbeteren van de relatie met

de klant.

Tekst Tjerk van Duinen | Beeld Ned Air

Als je de luchtdistributie efficiënter en op de juiste plek doet, heb je veel minder nodig.

Ned Air beweegt zich in een volatiele markt. En

dan hebben we het niet alleen over de enorme

schaarste aan materialen, halffabricaten en chips.

“We hebben voor de scholenmarkt een prachtig

productengamma aan ventilatiesystemen in huis”,

begint directeur Wouter Wijma, “maar deze ventilatie-units

gaan voor het grootste gedeelte nu in

de export naar Duitsland.”

Schoolventilatie blijft steken

Dat brengt ons bij het SUVIS-verhaal, het subsidieprogramma

dat de overheid heeft opgetuigd

voor de verbetering van de luchtkwaliteit in scho-

60 | INSTALLATIEENBOUW.NL


Ned Air heeft voor de scholenmarkt een prachtig productengamma aan ventilatiesystemen in huis.

len. In de eerste ronde was er 100 miljoen euro

beschikbaar en werden circa 700 inschrijvingen

van scholen gehonoreerd. De tweede ronde, met

iets strengere eisen en 160 miljoen euro in de pot

leverde tot nog toe slechts 140 aanmeldingen

op. “Kennelijk kunnen scholen en gemeenten die

70% die ze zelf moeten betalen niet ophoesten.

Veel scholen hebben in de afgelopen vakanties

wel aan renovaties gewerkt, maar de ventilatie is

daar vaak niet in meegenomen. Een gemiste kans.

Nu exporteren we volop naar de Duitse markt.”

Inmiddels hebben het Rijk, de PO-raad, de VO-raad

en VNG in strijd tegen corona een aantal hulpmiddelen

in het leven geroepen die ook in Nederland

voor een versnelling van het verbeteren van het

binnenklimaat op scholen moet gaan zorgen.

Blijven leveren

Ned Air kan nog steeds leveren aan de binnenlandse

en buitenlandse markt omdat er op tijd

een flinke voorraad regelaars en ventilatoren is

ingekocht. “Plug fans die een chip hebben, zijn

niet te krijgen, die hebben momenteel levertijden

van een jaar en langer. Gelukkig hadden we een

vooruitziende blik en hebben we recentelijk veel

centrifugaal ventilatoren ingekocht en die passen

we nu toe in veel van onze kasten. Zo passen wij

ons aan de omstandigheden aan. Ons treintje

blijft zo rijden, maar ik kan mij voorstellen dat

veel fabrikanten met stotterende productielijnen

te maken hebben en krijgen.”

Onderzoek

luchtkwaliteit schoollokalen

Ondertussen is Ned Air samen met onder meer de

TU Eindhoven, installateur Kropman, ISSO en een

schoolorganisatie een nieuw schoolconcept aan

‘We stoppen per uur

nu 950 m 3 in een

schoollokaal. Kan dat

niet minder?’

het ontwikkelen. Wijma: “De gedachte erachter

was: we stoppen per uur nu 950 m 3 in een schoollokaal.

Kan dat niet minder? Als je de luchtdistributie

efficiënter en op de juiste plek doet, heb je

veel minder nodig. We meten nu de luchtkwaliteit

op één punt, misschien is die op de ene plek in

een lokaal veel beter en elders weer minder. Door

onderzoek te doen, ruimtes in verschillende zones

te verdelen en met meerdere sensoren te werken,

willen we hier achter komen. Hier is wel iets over

bekend, maar niet tot in de details. Meten is weten.

Nog meer meten is nog meer weten.”

Ook dit maakt deel uit van de heroriëntering van

de bedrijfsstrategie en -visie die Ned Air aan het

doorvoeren is. “We gaan veel meer met data aan

de slag, die komen immers elke dag binnen van

een groot aantal installaties. Dat is een van de

instrumenten om onze klanten, en dat zijn voor

ons de installateurs en eindgebruikers, nog beter

te bedienen. We doen op dat vlak al veel door het

ontwerpen en leveren van efficiënte, kwalitatief

hoogwaardige ventilatiesystemen die beantwoorden

aan de marktbehoeften. Maar het kan altijd

beter. Daarvoor blijven we continu schaven aan

de customer experience en aan efficiënte processen.

En we zijn een nieuw concept aan het ontwikkelen

voor de woningmarkt”, verklapt Wijma.

“Ned Air staat nooit stil.” ❚

Wouter Wijma: “Ned Air blijft continu schaven aan

de customer experience en aan efficiënte processen.”

(Foto: Martin Martin Hogeboom)

INSTALLATIEENBOUW.NL | 61


THEMA STEKERBAAR INSTALLEREN

STEKERBAAR INSTALLEREN IN DE PREFAB BETONBOUW, GIETBOUW EN TUNNELBOUW

VAN DER VALK HOTEL GORINCHEM

BEWIJST DAT HET KAN!

Stekerbaar installeren neemt een steeds grotere vlucht. Inmiddels is de plug-and-play denk- en montagewijze niet meer weg te denken in de

utiliteitsbouw, waar veelal gewerkt wordt met verlaagde plafonds, holle wanden, verhoogde vloeren en kabelgoten. Kortom: waar voldoende

ruimte beschikbaar is om stekerbare kabeldozen, schakel- en verdeelcomponenten en kabels in te passen. “In navolging van de utiliteitsbouw

wordt ook stekerbaar installeren in de woningbouw steeds gebruikelijker”, merkt Casper Bontenbal, Marketing Manager bij Isolectra. “Denk

hierbij aan houtskeletbouwwoningen en woningen met verlaagde plafonds, waar de elektrische installaties slim, snel én flexibel ingepast

kunnen worden. Dankzij Isolectra komen deze voordelen nu ook beschikbaar voor bouwmethodes zonder ‘loze ruimtes’, zoals de prefab

betonbouw, gietbouw en tunnelbouw.”

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Isolectra

Het balletje voor de ontwikkeling van stekerbaar

installeren in natte beton kwam aan het

rollen na een vraag van Techval. “Vakmensen

op de werkvloer worden steeds schaarser én

kostbaarder”, vertelt Robbert van de Laar, Projectmanager

bij Techval. ”Het biedt daarom

grote meerwaarde voor ons om installaties

eenvoudiger én sneller te installeren. Ook in de

tunnelbouw. Waar we normaal gesproken eerst

een buis plaatsen en later de draden trekken,

zijn we met stekerbaar installeren in beton in

één keer klaar. Bovendien zijn we direct van de

‘We hebben de stekers ingegoten in beton

en een uitgebreide duurproef gedaan, onder

zeer strenge condities’

brandscheidingen af.” Collega en Chef-Monteur

Marcel Eijkemans: “In de verkeersruimtes wordt

een hogere brandklasse voorgeschreven, die vraagt

om andere en duurdere kabels. Wanneer je alles

Het biedt grote meerwaarde om installaties eenvoudiger én sneller te installeren. Ook in de tunnelbouw.

instort in beton echter, wordt dit efficiënt ondervangen.

De brandklasse is dan direct opgelost.”

Uitgebreid test- en

certificeringstraject

In de tunnelbouw zijn extreme omstandigheden

aan de orde van de dag, weet Bontenbal. “Zo

worden de elektrische installaties aangebracht

op het betonijzer, waar mensen overheen lopen,

waarop het beton wordt gestort én waar met

behulp van een trilapparaat de luchtbellen uit

het beton worden verwijderd. Zou het Wieland

RST20 ® -systeem hiervoor ook geschikt zijn?” Wieland

RST20 ® is IP69 gecertificeerd, vertelt hij.

Dit betekent dat je dit systeem kunt afspuiten

met een waterdruk tot 100 Bar. Bovendien kun

je het systeem tijdelijk onderdompelen. “Samen

met Wieland hebben we de mogelijkheden van

dit systeem onderzocht. Vervolgens zijn we een

uitgebreid test- en certificatietraject voor de stekers

gestart. We hebben ze ingegoten in beton

en een uitgebreide duurproef gedaan, onder zeer

strenge condities. Samen met ons zusterbedrijf

TKF hebben we bovendien een kabel voor betongietbouw

ontwikkeld. Ook dit is best een traject

geweest, maar heeft wel geresulteerd in een gecertificeerd

systeem voor stekerbaar installeren

in beton.”

62 | INSTALLATIEENBOUW.NL


STEKERBAAR INSTALLEREN THEMA

De bouw van het Van der Valk hotel in Gorinchem vordert in rap tempo.

Van der Valk Hotel Gorinchem

“In de zomer van 2020 hebben wij Techval projectleiders

Bert Damen, Remco Nederkoorn en

Robbert van de Laar uitgenodigd op ons hoofdkantoor

om alle ontwikkelingen te presenteren”,

vertelt Bontenbal. “Naarmate het gesprek vorderde,

werden zij steeds enthousiaster. Ze kwamen

zelfs al met een project waarin het systeem toegepast

zou kunnen worden: het nieuwe Van der

Valk Hotel Gorinchem.” Eijkemans: “In dit tunnelproject

hebben we te maken met één type kamers

en veel repeterende elektrische installaties. Stekerbaar

installeren in beton leent zich hier bij uitstek

voor.” Van de Laar: “De Van der Valk familie staat

bovendien zeer open voor innovaties en heeft ons

toestemming gegeven om diverse methodes voor

het opbouwen én koppelen van de elektrische installaties

te testen, in nauwe samenspraak met de

betonbouwer, ijzervlechter en andere partijen op

de vloer.”

Vier methodes

De bouw van het Van der Valk hotel zou al in

september 2020 van start gaan. Vanwege de

korte doorlooptijd werd besloten om alleen de

verdiepingen 9 t/m 12 stekerbaar uit te voeren,

vertelt Cor- Hein Slobbe, Senior Product Manager

bij Isolectra, die regelmatig op de bouw aanwezig

was om de diverse methodes toe te lichten én

om vragen van monteurs te beantwoorden. “Op

alle verdiepingen zijn kabeldozen in de wanden

geplaatst, inclusief een aansluitmogelijkheid

(schakelaar, stopcontact of verlichtingspunt) en

een opgerolde draad of steker. Vanaf deze kabeldozen

loopt steeds één kabel naar boven. In de

zijwanden is bovendien een kabelbosje opgehangen,

die op verschillende manieren gekoppeld

In de tunnelbouw zijn extreme omstandigheden aan de orde van de dag. Zo worden de elektrische installaties

aangebracht op het betonijzer, waar mensen overheen lopen en waarop het beton wordt gestort.

kan worden. Zo hebben we op één verdieping

de lasdozen reeds bevestigd, terwijl op een andere

verdieping een ander type centraaldoos met

meer aansluitmogelijkheden en kabels is getest.

Op een derde verdieping zijn de kabels reeds

voorzien van stekers. Zowel bij de centraaldoos

als bij de wanddozen, waardoor een eenvoudige

installatie met koppelkabels mogelijk werd. Bij

de laatste verdieping zijn ook standaard stekerbare

RST20 ® verdeelblokken gebruikt, waardoor

het aantal centraaldozen in het plafond gereduceerd

kon worden.”

Naadloze integratie

Om een naadloze integratie van de diverse methodes

te borgen, heeft Slobbe de bouw al in een

vroegtijdig stadium bezocht. Bijvoorbeeld om te

zien hoe het team van Techval omging met bouw

én installaties. Wat zou de beste methodiek zijn

om dit elektrisch te ondersteunen? Waar konden

de bosjes kabels het best worden opgehangen?

En wat waren de opslagmogelijkheden per verdieping?

“Samen met de monteurs ter plaatse

én met het Isolectra-team heb ik alle mogelijke

oplossingen besproken. Vervolgens zijn samen

met het assemblagebedrijf én in overleg met de

monteurs alle kabels gemaakt en gecodeerd.”

Bontenbal: “Naast het stekersysteem en bijbehorende

kabels hebben we in dit project te maken

met kabeldozen waarop de stopcontacten of

verlichtingspunten aangesloten moeten worden.

Om een goede (waterdichte) aansluiting van alle

kabels te borgen, hebben wij speciaal voor dit

project adapters ontwikkeld.” ❯

INSTALLATIEENBOUW.NL | 63


STEKERBAAR INSTALLEREN THEMA

Vanwege de korte doorlooptijd werd besloten om alleen de verdiepingen 9 t/m 12 stekerbaar uit te voeren.

De Van der Valk familie staat zeer open voor

innovaties en heeft toestemming gegeven om diverse

methodes voor het opbouwen én koppelen van de

elektrische installaties te testen.

Combinatie met ‘droge’ systemen

In het Van der Valk Hotel is per verdieping een

centrale verdeelkast geplaatst. “Vanaf hier loopt

een voedingskabel naar alle kamers”, aldus

Bontenbal. “De verbindingen zijn stekerbaar

uitgevoerd. In de kamers loopt een deel van de

installaties vanaf het verlaagde plafond naar

het bedwandpaneel en vanaf het plafond naar

de badkamer. De kabels komen uit bij een steker

in een kabeldoos, vanaf waar met een Wieland

GST18 ® -systeem de rest van de hotelkamer wordt

opgebouwd.” Inmiddels is Techval druk bezig om

deze ‘droge’ systemen aan te leggen.

Evaluatie

In een nagesprek zijn recent alle methodes én

bevindingen besproken. “Uit de evaluatie kwam

bijvoorbeeld naar voren dat de toepassing van

‘Uit de evaluatie kwam bijvoorbeeld naar

voren dat de toepassing van het juiste type

kabeldoos erg belangrijk is’

het juiste type kabeldoos erg belangrijk is”, aldus

Slobbe. “Maar ook dat de bekabeling in de

wanden idealiter net boven de tunnels uitsteekt

en reeds voorzien is van een steker. Hierdoor ontstaan

geen conflicten en risico’s wanneer het dek

op de wanden wordt gelegd. Bovendien worden

de mensen op de bouw niet gehinderd door grote

kluwen kabels. Zodra het plafondnetwerk gereed

is, kunnen de kabels eenvoudig en met behulp

van standaard koppelsnoeren worden verbonden

met de lasdozen in het plafond.” Een laatste leerpunt

dat de betrokkenen willen delen, is dat – nog

meer dan bij droge bouwmethodes – de voorbereidingsfase

essentieel is. Immers kunnen in het beton

geen wijzigingen meer worden doorgevoerd.

In week 30 moet Van der Valk Hotel Gorinchem

worden opgeleverd. Inmiddels is Techval bezig om

stekerbaar installeren in beton ook in twee andere

grote projecten uit te rollen: het hotel van Inleisure

in Bloemendaal en het Van der Valk hotel in

Den Haag-Wassenaar. ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 65


THEMA STEKERBAAR INSTALLEREN

VOOR ELKE BOUWMETHODE EEN PASSENDE,

STEKERBARE OPLOSSING

De woningschaarste, het groeiende tekort aan bouwvakkers en installateurs én de achterblijvende productiviteitsgroei vereisen creativiteit

en een nieuwe manier van bouwen. Anno 2022 worden woningen steeds vaker industrieel geproduceerd, in de fabriek, onder de beste

klimaat- en arbeidsomstandigheden en vanuit herhaalbare en flexibele bouwsystemen die per project inspelen op de eigenheid van bewoners

en opdrachtgevers. Zo kan niet alleen sneller, maar ook efficiënter, veiliger en goedkoper gebouwd worden. De installatiebranche kan hierin

meegaan, door slim en stekerbaar te installeren. “Conceptueel bouwen leent zich bij uitstek voor stekerbaar installeren”, vindt ook Marcel

Visser, Prefab (Stekerbaar) Expert bij WAGO, dat hier tal van oplossingen voor aanbiedt. Ongeacht of de installaties in de droge bouw of (prefab)

betonbouw geïntegreerd moeten worden.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld WAGO

Ook wanneer projecten vragen om modulaire oplossingen, zoals voorgeassembleerde badkamers, keukens of bedachterwanden, kan met de oplossingen van WAGO snel,

efficiënt en onderhoudsvrij geïnstalleerd worden.

Stekerbaar installeren is dé oplossing voor repeterende

installaties in conceptuele woningbouwprojecten.

Zeker wanneer gekozen wordt

voor WAGO WINSTA ® , meent Visser. “De stekerbare

oplossingen van WAGO WINSTA ® maken

het installeren efficiënter en leveren forse

besparingen op tijdens het ontwerp- en installatieproces.

Door kabels en elektrisch schakelmateriaal

te voorzien van stekers, worden aansluitfouten

voorkomen én kan veiliger gewerkt

worden. Door de installatie van groepenkast

tot schakelmateriaal volledig stekerbaar uit te

voeren, kunnen projecten bovendien 60-80%

sneller geïnstalleerd worden. Na oplevering zijn

de stekerbare installaties 100% onderhoudsvrij.

Daarnaast zijn stekerbare installaties 100% losmaakbaar,

waarmee zij bijdragen aan een duurzame

en circulaire bouw.”

66 | INSTALLATIEENBOUW.NL


STEKERBAAR INSTALLEREN THEMA

Door kabels en elektrisch schakelmateriaal te voorzien van stekers, worden

aansluitfouten voorkomen én kan veiliger gewerkt worden.

Oplossingen voor holle wanden

en verlaagde plafonds

Meest voor de hand liggend als het gaat om

stekerbaar installeren is de toepassing van holle

wanden en verlaagde plafonds. “Deze bouwmethode

wordt vaak ‘droge bouw’ genoemd en is

binnen de woningbouw veelal gericht op transformatie-

en renovatieprojecten”, aldus Visser. “Denk

bijvoorbeeld aan de transformatie van kantoorpanden

naar woningen en/of de renovatie van

corporatiewoningen in grote steden, waarvoor

ons 100% winstalleren concept uitstekend geschikt

is.” 100% winstalleren is een stekerbaar

installatiesysteem gebaseerd op de voorbedrade

centraal- of kabeldozen van Attema, in combinatie

met prefab gemonteerd schakelmateriaal en

stekerbare groepenkasten, vertelt hij. “Deze onderdelen

worden aangesloten met soepele WAGOkabels

met compacte RD-stekers. Een beproefd en

plug and play concept, zonder beperkingen, dat

een tijdsreductie van 70% én een onderhoudsvrije

installatie garandeert.”

(Prefab) betonoplossingen

Dat ook stekerbaar installeren in beton mogelijk

is, bewijst WAGO met een breed assortiment producten

die naadloos aansluiten op de producten

van vooraanstaande fabrikanten van (stort)dozen.

“Prefab betonoplossingen zijn niet meer weg te

denken in de huidige bouw”, aldus Visser. “Ook

wanneer losse plafond- en wandmodules op de

bouw samenkomen, kan stekerbaar installeren

enorm veel tijd besparen in het installatieproces.

Samen met onze partners werken wij aan pas-

‘Projecten zijn niet uitsluitend beton- of

droge bouw, ook een combinatie

van beiden komt voor’

sende (totaal)oplossingen hiervoor. Denk bijvoorbeeld

aan de beton-koppeldozen van Attema en

ABB, waar onze componenten naadloos in passen.

De kabels worden vooraf door een assembleur

in een flexibele mantel geschoven. Hierdoor

ontstaat een soort ‘spin’, die zonder risico’s in de

fabriek in het beton kan worden ingestort. De koppelstukken

en open einden van de kabels worden

beschermd door de koppeldoos, die als het ware

een infrastructuur in het beton creëert. Dankzij

deze oplossing kunnen installateurs de voordelen

van stekerbaar installeren ook in de prefab betonbouw

ervaren.”

Gecombineerde

(hybride) oplossingen

Projecten zijn niet uitsluitend beton- of droge

bouw, ook een combinatie van beiden komt voor.

Voor die situaties heeft WAGO de oplossingen uit

beide bouwprincipes gekoppeld, voor een maximaal

voordeel. “Middels de WAGO buisadapter

is het letterlijk mogelijk om een conventionele installatie

met flexibele buizen te koppelen aan het

WAGO WINSTA ® -systeem”, aldus Visser. “Denk hierbij

bijvoorbeeld aan (hoogbouw)projecten waarbij

de wanden en vloeren nog traditioneel worden uitgevoerd

in beton, maar de binnenwanden zijn opgebouwd

als ‘holle wanden’. Maar ook aan renovatie-

en transformatieprojecten, waarin bestaande

conventionele installaties slim gekoppeld kunnen

worden aan de nieuwste stekerbare technieken.”

Modulaire oplossingen

Ook wanneer projecten vragen om modulaire

oplossingen, zoals voorgeassembleerde badkamers,

keukens of bedachterwanden, kan met de

oplossingen van WAGO snel, efficiënt en onderhoudsvrij

geïnstalleerd worden. “Voor de modulaire

bouw hebben wij de WAGO Box ontwikkeld,

waarmee complete installaties teruggebracht

kunnen worden naar één installatiepunt”, aldus

Visser. “De WAGO Box vormt hierbij het hart (verdeelpunt)

van de modulaire oplossing en wordt

klantspecifiek samengesteld. Hierdoor kunnen

ook de complexere installaties plug and play geïnstalleerd

worden.”

Breed assortiment, kwaliteitsvolle

producten

“De kracht WAGO is dat wij een heel breed assortiment

hebben, met kwaliteitsvolle producten voor

stekerbaar installeren”, resumeert Visser. “Daarmee

bieden wij voor elke vraag en elke bouwmethode

een passende, stekerbare (totaal)oplossing.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 67


MODERN

Scan de

QR-code voor

een gratis

sample

INSTALLEREN

MEER TIJDSBESPARING OP DE BOUW

WAGO WINSTA ®

• 100% stekerbaar installeren en 100% onderhoudsvrij

• Duurzaam en circulair

• Toegestaan in gesloten wanden en plafonds

• Stekerbaar installeren volgens de NEN NPR 5310 Praktijkrichtlijn

• Maintenance Free gecertificeerd

www.wago.com/nl/winsta


ONE STOP POWER SHOP

HOOGWAARDIGE MAATWERKOPLOSSINGEN VOOR EEN

BETROUWBARE, MEETBARE EN VEILIGE POWER DISTRIBUTIE

Met doordachte engineering, specialistische warmteberekening, vakkundige montage en

uitstekende 24/7 service bent u verzekerd van een continue elektriciteitsvoorziening van

het net tot eindgebruiksunit.

• Schakel- en verdeelsystemen

• Besturingstechniek

• Railkokersystemen

• Energy Management Solutions

• Hot swappable EiPDU

• Inkoppeling noodstroomsystemen

Bezoek elektrointernationaal.com of bel 0348 420 540


NIEUWE CUTTING AND STRIPPING MACHINES MAKEN ELKE KLANTWENS MOGELIJK

GEKNIPT EN GESTRIPT, KLAAR VOOR GEBRUIK

In samenwerking met diverse zusterbedrijven in Duitsland, Polen, Frankrijk, Italië en Nederland biedt de Cable Connectivity Group (CCG) een

totaalpakket aan van productie, assemblage en distributie van speciaalkabels, accessoires en cable connectivity solutions. Bijzonder is dat de

focus bij CCG niet alleen ligt op de levering van de diverse producten, maar dat zij verder kijkt en klanten helpt bij het efficiënter inrichten van

processen. Om deze reden is het magazijn in Benthuizen onlangs uitgebreid met de nieuwste en meest geavanceerde machines. Complexe en

zeer specifieke aanvragen zijn nu eenvoudig te realiseren.

Tekst Desiree Pennings | Beeld CCG

In het magazijn ligt een grote voorraad te wachten op zowel grote als kleinere bestellingen.

Jobarco en Pantaflex zijn de specialistische bedrijven

van CCG Distributie in Nederland, die

hoogwaardige connectiviteitsoplossingen bieden.

Samen met het portfolio van TKD bieden zij een

breed assortiment van A-kwaliteit kabelaccessoires,

zoals beschermslangen, wartels, connectoren

en kabels. De producten zijn binnen 24 uur leverbaar

binnen de Benelux en mede dankzij het gezamenlijk

brede pakket en uitgebreide machinepark

wordt de klant volledig ontzorgd met speciale oplossingen

in alle industriële segmenten.

‘De cutting and stripping machines maken

het knippen, strippen, semi-strippen en

persen van alle soorten kabels mogelijk,

zelfs van polyurethaan’

“Wij bieden onze klanten complete assemblages

aan”, zegt Willem van Dommelen, manager logistics

bij CCG Distributie NL. Daarin gaat het bedrijf

erg ver. Of het nu om een grote of een kleine

bestelling gaat, alles wordt tot op de millimeter

op maat geknipt, gestript, samengesteld en justin-time

geleverd op de gewenste locatie. “Zelfs

in deze tijden van schaarste van grondstoffen en

langere levertijden zijn wij in staat onze klanten

optimaal te bedienen met artikelen uit voorraad.

We hebben hier een groot magazijn met zeer moderne

assemblagemachines waarmee we snel een

breed pakket aan kabels kunnen snijden en strippen.

Daardoor kunnen we een grote groep klan-

70 | INSTALLATIEENBOUW.NL


Alle kabels worden tot op de millimeter op maat geknipt, gestript, samengesteld en just-in-time geleverd op de gewenste locatie.

De 1.900 haspellocaties maken elke 24-uurslevering

mogelijk.

ten bedienen. Wegens de uitgebreide mogelijkheden

van de machines kunnen we onze klanten ook

voorzien van kleinere aantallen”, aldus Van Dommelen.

Het gaat in totaal om zestien snijmachines

en een assemblageafdeling met onder meer een

geautomatiseerde snijlijn in het logistieke centrum

in Benthuizen.

Uitgebreide kwaliteitscontroles

De cutting and stripping machines maken het allemaal

mogelijk: knippen, strippen, semi-strippen

en persen van alle soorten kabels, inclusief moeilijk

stripbare kabels zoals polyurethaan. Op de

assemblageafdeling kunnen meeraderige kabels

worden geknipt tot en met grote buitendiameters

en aderdoorsnedes. Het strippen van kabels is al

mogelijk vanaf enkele millimeters en ook het persen

van kabelschoenen behoort tot de expertise.

CCG Distributie NL biedt de hoogste kwaliteit,

mede dankzij uitgebreide kwaliteitscontroles. Het

bedrijf is ISO-9001 gecertificeerd en heeft een jarenlange

ervaring in het snijden van kabels. Ook

de logistiek is tot in de puntjes geregeld. Of het

nu gaat om speciale ritten, lijngoederen of luchtvracht:

de leveringsconcepten zorgen voor een

optimale afhandeling en levertijden. Het goed bereikbare

warehouse stelt CCG in staat afhaalzendingen

binnen een uur te managen. De 1.900 haspellocaties

maken elke 24-uurslevering mogelijk.

Nog verdere uitbreiding in 2022

In 2021 is het machinepark van CCG vernieuwd

en ook in de toekomst wil het bedrijf hiermee

verder gaan, zegt Van Dommelen. “We willen

de assemblageafdeling in de toekomst verder

uitbreiden met nieuwe machines, om nog complexere

assemblages te kunnen maken. We zijn

nu aan het onderzoeken wat onze klanten willen

en waar vraag naar is. Dat wordt dit jaar

verder uitgerold.” ❚

De voordelen van CCG

op een rijtje:

- Breed en snel leverbaar, ook voor

speciale kabels

- Gecertificeerde kwaliteit

- Jarenlange kennis en kunde

- Compleet assortiment

(ook mogelijkheden voor

klantspecifieke voorraad)

- E-business op een hoog niveau

- Centrale ligging voor snelle leveringen in

binnen- en buitenland

- Expresvervoer, stipte leveringen en

luchtvracht

- Alle soorten snijlengtes mogelijk

- Allerlei etikettering mogelijk

- Uitgebreide montagemogelijkheden

- Keuze uit diverse soorten haspels: hout

(behandeld volgens ISPM 15), kunststof

en triplex

- Alle doorstuurverpakkingsmogelijkheden

en/of verpakkingen

volgens klantwens

- 24 uurs levering in de Benelux

INSTALLATIEENBOUW.NL | 71


‘NEXT GENERATION’ GROEPENKAST:

HET KLOPPEND HART VAN ELKE WONING

De Click-mate NXT groepenkast is de innovatieve opvolger van de huidige Click-mate XL Plus serie. Een compacte en modulaire oplossing die de

energietransitie mogelijk maakt. Toekomstproof, geschikt voor uitgebreide 3-fasen installaties en eenvoudig samen te stellen en te installeren.

Dat betekent: sneller werken en lagere kosten.

Tekst en beeld Attema

Klaar voor de toekomst

“De energietransitie is in volle gang”, vertelt

Davy Krijnen, productmanager bij Attema. “We

krijgen steeds vaker te maken meer complexe

installaties, zoals laadpalen, zonnepanelen en

warmtepompen, maar daar is in traditionele

groepenkasten vaak onvoldoende ruimte voor.

Attema ontwikkelde daarom in samenwerking

met installateurs de Click-mate NXT groepenkast

met componenten powered by Siemens. Deze

‘next generation’ groepenkast is het kloppend

hart, dat elke woning toekomstproof maakt.”

Een groepenkast voor elke situatie

Verschillende projecten vragen om verschillende

oplossingen. Gelukkig is er voor elke situatie een

geschikte Click-mate NXT groepenkast, met 12,

2x12, 3x12 of 2x18 modules en met 18 of 28

‘We wilden het werk van de installateur

vooral makkelijker maken

buisinvoeren voor 16, 19 én 20 mm buizen. Clickmate

NXT biedt alle ruimte voor grotere installaties.

Al deze groepenkasten zijn ook nog eens

volledig modulair en te koppelen. Ze zijn gewoon

naast of onder elkaar te installeren.

Eenvoudig installeren

“We wilden het werk van de installateur vooral

makkelijker maken”, aldus Krijnen. “Daarom hebben

we de Click-mate NXT groepenkasten voorzien

van diverse handige producteigenschappen,

zoals stapelbare buiszadelstroken en een licht-

grijze onderbak voor zicht in donkere ruimtes.

Net als de schroefloze kap, voorgemonteerde

schroeven, verschillende slimme uitvoermogelijkheden

voor in de zijwand en een stekerbaar aardblok

zijn dit allemaal handigheidjes die het werk

eenvoudiger én sneller maken. En dat loont!”

Snel samenstellen en bestellen

De Click-mate NXT Assistant maakt het bovendien

eenvoudig om online maatwerk groepenkasten

samen te stellen. Het is slechts een kwestie

van inloggen, één van de voorbedrade Click-

De ‘next generation’ groepenkast is het kloppend hart, dat elke woning toekomstproof maakt.

72 | INSTALLATIEENBOUW.NL


mate NXT groepenkasten kiezen en componenten

toevoegen, zoals installatieautomaten met

andere karakteristieken of met een ingebouwde

vlamboogbeveiliging. Componenten verwijderen

kan ook. De groepenkast is helemaal naar eigen

inzicht in te delen. Zo kunnen componenten die

langdurig worden belast ‘vrij’ geplaatst worden

of kan extra ruimte gereserveerd worden tussen

de componenten. Krijnen: “Zo stellen installateurs

met een paar klikken een maatwerk groepenkast

samen én plaatsen ze hun bestelling voor een project!

Dat is installeren volgens Attema.” ❚

INSTALLATIE VOLGENS ATTEMA

Click-mate NXT:

Het kloppend hart van elke woning

Toekomstproof Eenvoudig samenstellen en installeren Een groepenkast voor elke situatie

Futureproof

Geschikt

voor

uitgebreide

3-fasen installaties

Met

Click-mate NXT

Voor elke

woning een

oplossing op

maat

Attema introduceert de

Click-mate NXT:

de innovatieve opvolger van

de huidige Click-mate XL

Plus serie. De Click-mate NXT

groepenkast met componenten

powered by Siemens is een

compacte, modulaire oplossing

voor de energietransitie.

Toekomstproof, geschikt voor

uitgebreide 3-fasen installaties

en eenvoudig samen te stellen

en te installeren. Dat betekent:

sneller werken en lagere

kosten.

Meer weten? Scan de QR-code!

Meer info? Kijk op www.attema.com

Vernieuwende ideeën voor ’n veranderende wereld.

INSTALLATIEENBOUW.NL | 73


GRONINGEN FERINGA BUILDING

FERINGA BUILDING, GRONINGEN:

21 KASTEN BEHANDELEN

CIRCA EEN MILJOEN KILO LUCHT PER UUR

Met 64.000 m 2 vloeroppervlakte wordt Feringa Building één van de grootste en meest indrukwekkende universiteitsgebouwen van Nederland.

Het ontwerp voorziet in tal van state-of-the-art faciliteiten. Bovendien zijn de duurzaamheids ambities hoog. De luchtbehandelingskasten van

AL-KO Luchttechniek sluiten hier uitstekend op aan.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld AL-KO Luchttechniek

AL-KO Luchttechniek is gespecialiseerd in professionele

lucht- en klimaatbehandeling. Volgens het

motto ‘Quality for life’ adviseert, ontwerpt en levert

dit bedrijf, gevestigd in Roden, al meer dan 25 jaar

lang doordachte, betrouwbare en efficiënte luchtbehandelingsconcepten.

Ook voor Feringa Building

werd een concept op maat uitgewerkt. “In opdracht

van De Groot-Lammerink Installatiecombinatie B.V.

en de RUG leveren wij 21 identieke luchtbehandelingskasten,

met een totale luchthoeveelheid

van 840.000 m 3 /h”, vertelt ing. Anne Rozema,

directeur van AL-KO Luchttechniek. “Een m 3 lucht

weegt circa 1,2 kilo, wat betekent dat per uur meer

dan een miljoen kilo lucht door de filters, kruisstroomwisselaars,

verwarmings-/koelelementen,

luchtkanalen en andere installatiecomponenten

wordt geleid. Om dit mogelijk te maken, vraagt om

een stukje hogere wiskunde. In ons ontwerp hebben

we nadrukkelijk gezocht naar manieren om de

weerstand van de elementen zo laag mogelijk te

houden. Vervolgens hebben we de best passende

ventilatoren en motoren met het hoogste rendement

geselecteerd, waarmee zeer gunstige Life

Cycle kosten worden geborgd.”

AL-KO Luchttechniek levert 21 identieke luchtbehandelingskasten, met een totale luchthoeveelheid van 840.000 m 3 /h.

74 | INSTALLATIEENBOUW.NL


FERINGA BUILDING GRONINGEN

Adiabatische koeling

Tijdens het ontwerp van de luchtbehandelingskasten

heeft AL-KO Luchttechniek het bestek van Arcadis

als uitgangspunt gebruikt en waar mogelijk

geoptimaliseerd, vertelt Rozema. “Een belangrijke

wens was de integratie van adiabatische koeling.

Als warmteterugwinelement hebben wij in onze

luchtbehandelingskasten een dubbele polypropyleen

(kunststof) platenwisselaar opgenomen, met

een zeer hoog warmteterugwinrendement. In de

zomer wordt deze platenwisselaar ingezet als indirecte

adiabatische koeler. De retourlucht die uit Feringa

Building wordt afgezogen, wordt bevochtigd

met behandeld water waardoor de temperatuur ervan

daalt. Vervolgens wordt de afgekoelde retourlucht

door de platenwisselaar geleid, waar zij de

vers aangezogen buitenlucht kruist. Dankzij deze

techniek kan deze buitenlucht efficiënt en in twee

trappen worden gekoeld. In theorie is een temperatuurverlaging

van de buitenlucht tot circa 8°C mogelijk,

afhankelijk van de relatieve vochtigheid in

het gebouw. Dit biedt grote voordelen in de warme

zomermaanden, omdat hierdoor flink bespaard kan

worden op mechanische koelcapaciteit.”

Hoogwaardige anti-corrosiecoating

Omdat je in laboratoriumomgevingen soms te maken

hebt met licht verontreinigde lucht, voorziet

Anne Rozema, directeur van AL-KO Luchttechniek.

'In de zomer wordt de platenwisselaar

ingezet als indirecte adiabatische koeler'

AL-KO Luchttechniek alle luchtbehandelingskasten

van een hoogwaardige anti-corrosiecoating.

“Hierdoor worden de kasten én alle componenten

beschermd”, aldus Rozema, die tot slot de bouwkundige

randvoorwaarden aanhaalt: “Alle onze

luchtbehandelingskasten zijn ontworpen met inachtneming

van de bouwkundige beperkingen.

De kasten worden just-in-time op het project aangeleverd

en met een hijskraan op de bovenste

verdieping gehesen, waarna het dak er overheen

wordt gebouwd. Om de kasten tijdens de bouw te

beschermen tegen weersinvloeden, worden zij voor

levering zorgvuldig ingeseald.” De laatste kasten

worden in 2024 geleverd. ❚

“Met onze energievriendelijke adiabatische koeling,

zorgen wij voor een aangenaam binnenklimaat

en kunt u gerust ademhalen

INSTALLATIEENBOUW.NL | 75


NIEUW!

eComfort

Luchtgekoelde koelmachines

35 - 210 kW

35 - 210 kW

Geoptimaliseerd

ontwerp met

kleinere

voetafdruk,

inclusief

buffertank.

Toepassingsgebied

geoptimaliseerd om

aan de meeste

eisen te voldoen.

Onafhankelijke

circulatiepomp met

een optionele

frequentieregelaar

waardoor de

verbruikskosten

worden verlaagd.

Geoptimaliseerd

rendement door

de nieuwe

wisselaarconfiguratie

en het gebruik van

componenten van de

laatste generatie.

Door het gebruik van R32 hoeft er

minder vloeistof te worden gebruikt

(-30% belasting) en wordt de CO2

voetafdruk verkleind (-75%TeqCO2).

Aanbevolen voor:

Food retail

Winkelcentra

Kantoorgebouwen

Hotels

Industrie

Ziekenhuizen

Datacentra

LENNOX neemt deel aan het

ECP-programma voor LCP-HP.

Geldigheid van certificaat controleren:

www.eurovent-certification.com

www.lennoxemea.com


NISTELRODE ‘T PUMPKE

SFEERVOLLE VERLICHTING

VOOR EETCAFÉ ’T PUMPKE IN NISTELRODE

Voor het gezellige eetcafé ’t Pumpke in het centrum van Nistelrode mocht Klemko Techniek BV nieuwe verlichting ontwikkelen en leveren. De

Lumiko LED-verlichting zorgt voor een prachtige beleving en valt in de industriële identiteit van het eetcafé nauwelijks tot niet op.

Tekst en beeld Klemko Techniek BV

Via Elektrototaalmarkt en in samenwerking met interieurarchitecte Erma Koster

van Janssen en Ko heeft Klemko Techniek BV het verlichtingsplan uitgewerkt

en de Lumiko LED-verlichting mogen leveren. Accountmanager Danny

Miac: “De elektrospecialist en interieurarchitecte zochten een industriële

trackrail, passend bij de industriële look & feel van het eetcafé. Onze 3-fase

Lumiko railverlichting met kleine, dimbare trackspots sluit hier perfect op aan.

Met name de trackspots moesten fase-afsnijding (‘trailing edge’) dimbaar

zijn, om op verschillende momenten een ander lichtbeeld te kunnen leveren.

Hierdoor heeft de klant op ieder moment van de dag de mogelijkheid om een

passende sfeer te creëren. Daarnaast moest de verlichting niet verblindend

zijn voor de gasten. Hierom hebben wij extra goed gekeken hebben naar een

lage UGR-waarde.”

Frisse maar gezellige uitstraling

De prachtige Lumiko armaturen alsmede het kleurgebruik van de lichtbronnen

zorgt voor een frisse maar ook gezellige uitstraling in het eetcafé. “Voor

de hoofdverlichting is gekozen voor compacte zwarte Lumiko B-Trackspots

(7W, 650 lumen en 2700K). Voor de detailverlichting hebben wij de Bolero

De uitdaging was om in het mooie bruine café de sfeer te behouden.

78 | INSTALLATIEENBOUW.NL


‘T PUMPKE NISTELRODE

Voor de detailverlichting werden Bolero LED-modules geleverd.

LED-module (7W, 700mA, 650 lumen, 2700K) geleverd”, aldus Miac. “Bij deze

lichtkeur komt het strakke design namelijk het best tot zijn recht. De spots zijn

allemaal ‘comfort’ uitgevoerd, wat betekent dat de spots iets dieper zijn ingebouwd.

Hierdoor is de totale directe verblindingshinder (UGR-waarde) lager

en geeft de verlichting geen verblinding vanuit het gezichtsveld van de klant.”

Minimalistisch geïmplementeerd

De uitdaging bij deze opdracht was om in het mooie bruine café de sfeer te

behouden, aldus Miac. “Met de Lumiko verlichting zijn wij hier uitstekend in

‘Bij deze lichtkeur komt het strakke

design het best tot zijn recht’

geslaagd. De klant is erg blij met de nieuwe verlichting. En ook zelf kijk ik

met veel plezier terug op een mooi project, waarbij de verlichting de juiste

toevoeging is aan de sfeer in het eetcafé én daarbij zo minimalistisch mogelijk

geïmplementeerd is.” ❚

VOOR ELKE

TOEPASSING

EEN GESCHIKTE

LED DIMMER.

UNIVERSELE LUMIKO DIMMERS

Kijk op klemko.nl of

bel 088 002 3300

Fase aan- of afsnijding dimmer: 891082

INSTALLATIEENBOUW.NL | 79


BRUMMEN DE ONTDEKKING

OPTIMALE LUCHTVERDELING ZONDER GELUID

LUCHTVERDEELSLANGEN VERHELPEN

TOCHTKLACHTEN BIJ BASISSCHOOL

DE ONTDEKKING IN BRUMMEN

Wat als je een nieuw schoolgebouw hebt en er toch klachten ontstaan over tocht door het ventilatiesysteem? Dan is het handig als je eenvoudig

en snel een nieuw systeem kunt plaatsen dat een oplossing biedt voor de lange termijn. Basisschool De Ontdekking in Brummen vond deze

oplossing in de luchtverdeelslangen van BLT Luchttechniek.

Tekst Desiree Pennings | Beeld BLT Luchttechniek / Basisschool De Ontdekking

Sinds het systeem van BLT Luchttechniek er hangt, hebben de leerlingen en leerkrachten geen last meer van tochtklachten.

“Vier jaar geleden kregen we een nieuw gebouw.

Jammer genoeg was de installatie niet zo goed als

we wilden. Leerkrachten en leerlingen hadden last

van tocht en de ingeblazen lucht was dan weer

te warm, dan weer te koud”, vertelt basisschooldirecteur

Jurgen Berenbroek. Hij besloot Kimenai

Installatiebeheer om advies te vragen, de vaste

installateur van de school. Zij kwam op het idee

van luchtverdeelslangen.

Korte montagetijd

“Omdat we ruimtegebrek hadden, besloten we

te gaan verbouwen. Allereerst werden er muren

gesloopt, vloerbedekking werd vervangen door

PVC en de industriële plafonds werden vervangen

door plafondpanelen. Afgelopen zomer hebben

we overal luchtverdeelslangen opgehangen”, zegt

Berenbroek. Sindsdien zijn de tochtklachten over.

Ronald Dekker, projectleider bij Kimenai Installatiebeheer:

“Iedereen was na een week al heel erg

enthousiast. Ze zeiden dat ze dit vier jaar eerder

hadden moeten doen. Ze zijn van de tochtklachten

af en ze hoeven niet steeds de ramen open te

zetten. Wij waren al bekend met BLT Luchttechniek

en wisten dus wat we konden verwachten.”

En dat terwijl het nieuwe systeem in slechts twee

dagen werd gemonteerd. Veertien lokalen werden

80 | INSTALLATIEENBOUW.NL


DE ONTDEKKING BRUMMEN

Of er nu een systeemplafond hangt of een industrieel plafond, er is altijd wel een oplossing.

Er zijn geen bouwkundige aanpassingen nodig en het onderhoud is ontzettend eenvoudig.

voorzien van een rail met daarin een luchtslang.

Hiermee wordt de verse lucht in de lokalen geblazen

door perforaties in het doek. Het grote inblaasoppervlak

zorgt voor een optimale luchtverdeling

en het systeem maakt helemaal geen geluid.

Weggewerkt in het plafond

De school bekostigde het nieuwe systeem zelf.

Binnenkort worden nog twee luchtverdeelslangen

extra toegevoegd. Daarvoor zijn geen bouwkundige

ingrepen nodig. Er werd gekozen voor witte,

ronde slangen in de centrale hal, waar nog geen

systeemplafonds zijn. In de lokalen kwamen halfronde

slangen en in kleinere ruimtes, zoals de kantoren,

kwamen Plafairs. Dit zijn luchtdoorlatende

panelen die in het systeemplafond passen. Dekker:

“Persoonlijk vind ik dat een ontzettend mooie

oplossing, zeker voor kleinere ruimtes waar een

‘De school zegt dat

ze dit vier jaar eerder

had moeten doen

luchtverdeelslang te groot is. De plafairs worden

netjes weggewerkt in het plafond en bieden hetzelfde

comfort.”

Weinig onderhoud

Kimenai verzorgt het onderhoud van de installaties

op school. Voor de luchtslangen van BLT

Luchttechniek stelt dit echter niet al te veel voor.

De slangen en panelen zijn eenvoudig uitneembaar

en te reinigen. “Eén keer in de twee jaar

reinigen is meestal voldoende, afhankelijk van de

omgeving en stoffiltering. Het enige dat je hoeft

te doen is de slang uit het systeem halen, het niet

te heet uitwassen en terughangen”, zegt Jeroen

van Gils, eigenaar van BLT Luchttechniek. Dit kan

de school eenvoudig zelf doen, maar BLT biedt

ook een service van demonteren, reinigen, drogen

en weer monteren.

Het mooie aan dit verhaal is dat de leerkrachten

en leerlingen eigenlijk niets merken van het nieuwe

systeem. “Dat is een groot compliment”, lacht

Berenbroek. “De koude- en warmteverschillen en

tocht zijn verholpen. Leerkrachten merken geen

warmteverschillen meer en hoeven geen sjaal

meer om te doen tegen de tocht. In het gebouw

zit ook een kinderopvang. Die maakt er ook gebruik

van en is net zo blij.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 81


ROTTERDAM HUIS VAN DE WIJK OUD-CHARLOIS

RENOVATIE VAN DE LUCHTBEHANDELINGSKAST:

EEN SLIMME INVESTERING

Huisartsen, (welzijns)coaches, sociaal werkers en bezoekers van Huis van de Wijk Oud-Charlois in Rotterdam kunnen sinds kort profiteren

van meer comfort en gezonde(re) binnenlucht. In navolging van het verwarmingssysteem is de luchttechnische installatie van het wijkcentrum

namelijk grondig gereinigd en gerenoveerd. “De installatie was aan het eind van zijn technische levensduur gekomen”, vertelt Ewald Baars,

Directeur/Eigenaar van Flow Care Installatietechniek. “Bovendien was verduurzaming gewenst. In nauwe samenwerking met Systemair heb

ik een oplossing op maat uitgeëngineerd en gerealiseerd, die tevens het energieverbruik flink omlaag brengt.”

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Flow Care Installatietechniek en Systemair

De klimaatinstallaties in het wijkcentrum worden

in opdracht van de gemeente Rotterdam beheerd

en onderhouden door A. de Jong Installatietechniek.

Voor de renovatie van het luchtbehandelingssysteem

nam deze installateur contact op

met Flow Care Installatietechniek. “Ik heb een

aanbieding voor de vernieuwing gemaakt, rekening

houdend met de duurzaamheidsambitie van

de gemeente Rotterdam én met de (bouw)technische

(on)mogelijkheden”, vertelt Baars. “Hierbij

heb ik ook Systemair betrokken, waarmee ik een

lange en goede relatie heb. Systemair staat voor

kwaliteit, een hoog kennisniveau, betrokkenheid

en inleving. Ook in dit project hebben we heel

prettig samengewerkt.”

Energiezuinige dakventilatoren

“We werden in eerste instantie benaderd voor de

levering van de dakventilatoren”, vertelt Derrick

Echteld, Accountmanager bij Systemair. “Voor dit

project hebben we 8 energiezuinige DVC dakventilatoren

geleverd. Op dat moment kwam ook de

luchtbehandelingsunit ter sprake. Systemair is al

meer dan 40 jaar hét adres voor de ontwikkeling,

Systemair DVC dakventilator.

productie en levering van duurzame en energiezuinige

ventilatoren, luchtverdelingsproducten,

WTW-units en standaard en modulaire luchtbehandelingsunits.

Daarnaast kunnen klanten bij

ons terecht voor het onderhoud en de renovatie

van bestaande luchtbehandelingsunits. Ongeacht

of het om onze eigen luchtbehandelingsunits

gaat of om units van derden, zoals in het geval

van Huis van de Wijk Oud-Charlois in Rotterdam.”

Eind november is de luchtbehandelingsunit inwendig gestript, gereinigd en gecoat.

Renoveren van de

luchtbehandelingsunit

“Door de bestaande luchtbehandelingsunit inwendig

te reinigen, coaten en waar nodig te optimaliseren

kunnen klanten profiteren van (1) een hoger

rendement, (2) een verbeterde luchtkwaliteit en

(3) een aanzienlijke technische levensduurverlenging”,

benadrukt Marijn Bergmans, Specialist

Renovatie & Upgrading bij Systemair. “Bovendien

is renovatie (prijs)technisch interessant. Onder

andere omdat het bestaande kanaalwerk en de

regeltechniek behouden blijven.” In Huis van de

Wijk Oud-Charlois was renovatie tevens gewenst,

omdat een nieuwe kast niet zou passen, aldus

Baars. “Als gevolg van de nieuwe normeringen en

WTW-technieken worden luchtbehandelingsunits

steeds groter en breder. Het wijkcentrum bood

hier onvoldoende ruimte voor.”

82 | INSTALLATIEENBOUW.NL


HUIS VAN DE WIJK OUD-CHARLOIS ROTTERDAM

In Huis van de Wijk Oud-Charlois was renovatie tevens gewenst, omdat een nieuwe kast niet zou passen.

Na de reiniging glimt de unit weer als nieuw.

Om te kijken welke renovatiewerkzaamheden nodig

zijn, wordt meestal een opname ter plaatse

gedaan. Bergmans: “Samen met Flow Care Installatietechniek

hebben wij de algehele conditie van

de luchtbehandelingsunit uit 1995, de mate van

vervuiling en mogelijke verbeteropties in kaart

gebracht. Hoe is de unit destijds ontworpen?

En welke hedendaagse aanpassingen zijn mogelijk,

zoals de integratie van lage temperatuur

verwarmers, hoge temperatuur koelers en ECplugfans,

die het energieverbruik van de unit flink

omlaag brengen?”

Gestript, gereinigd, gecoat

“Eind november hebben we de luchtbehandelingsunit

ter plaatse – en volledig in eigen beheer –

‘Samen hebben wij de algehele conditie van

de luchtbehandelingsunit uit 1995, de mate

van vervuiling en mogelijke verbeteropties in

kaart gebracht’

inwendig gestript, gereinigd en gecoat”, vertelt

Bergmans. “Ook hebben we een aantal door roest

aangetaste en/of vervuilde delen vervangen. Van

het filterraam t/m de F7 filters en dempers. We

hebben een nieuwe verwarmer en twee nieuwe

vorstthermostaten geleverd en geplaatst en de V-

snaar gedreven ventilatoren vervangen door direct

gedreven EC-ventilatoren. De nieuwe ventilatoren

zijn niet alleen energetisch vriendelijker, maar ook

onderhoudsvrij.” In navolging van deze werkzaamheden

heeft Flow Care Installatietechniek de regeltechnisch

aansluiting van de plugventilatoren

verzorgd, waardoor het wijkcentrum voortaan

vraaggestuurd geventileerd kan worden. ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 83


Zeker van frisse lucht

SAVE voor de beste kwaliteit binnenlucht

Voor een perfect binnenklimaat is optimale ventilatie onmisbaar.

SAVE is een serie efficiënte ventilatie-units met warmte- en

vochtterugwinning, speciaal voor woningen, kleinere kantoren

en vergelijkbare panden.

www.systemair.nl


Een frisse school in een handomdraai met

Airmaster Klasse-ventilatie

• Snelle installatie

• Eenvoudig inpasbaar

• Energiezuinig

• Ruim assortiment

• Hoge kwaliteit

• Onderhoudsarm

Airmaster BV ∙ Lage Mosten 49, 4822 NK Breda

T: 0103070625 – info@airmaster-bv.nl – www.airmaster-bv.nl


EINDHOVEN KINDEROPVANG KOREIN

KINDEROPVANG KIEST VOOR DECENTRAAL VENTILEREN

De Deense fabrikant Airmaster zorgt reeds meer dan 30 jaar voor gezonde binnenlucht én een optimaal thermisch comfort in o.a. kantoren,

scholen en kinderdagverblijven. “De ramen openzetten is natuurlijk de makkelijkste manier van ventileren”, weet Jean-Paul Pil, projectadviseur

bij Airmaster. “Om de ventilatie écht op orde te krijgen echter, in alle seizoenen, zijn structurele maatregelen nodig. Kinderdagverblijven

zorgen hierbij voor een specifieke uitdaging, omdat bezettingen sterk verschillen. De kinderen worden op verschillende tijden gebracht en

gehaald en brengen vaak een groot deel van de dag buiten door, afhankelijk van het seizoen en weer. Dit leidt tot uiteenlopende bezettingen

én ventilatiebehoeften. Niet elke ruimte wordt immers even frequent gebruikt. Zo worden speelruimtes bijvoorbeeld actiever en door meer

kinderen gebruikt dan slaap- en verschoonruimtes. Met onze decentrale ventilatie-units met warmteterugwinning bieden we voor al deze

behoeften een passende, vraaggestuurde oplossing.”

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Airmaster

In de grote ruimtes waar gespeeld en gegeten wordt, is gekozen voor AM 800 units.

De mechanische ventilatie-units van Airmaster zijn

recent geïnstalleerd in het nieuwe Integraal Kind

Centrum Berkelwijk in Leusden en in de kinderopvang

van Korein aan de St. Adrianusstraat in

Eindhoven. “Laatstgenoemde project betrof een

flinke renovatie”, vertelt Pil. “Het kinderdagverblijf

is van binnen volledig gestript: het werd voorzien

van nieuwe elektrotechnische voorzieningen,

nieuwe waterleidingen, een nieuwe verwarmingsinstallatie

en een nieuw ventilatiesysteem om het

bestaande gebouw weer toekomstbestendig te

maken. Hierbij werd gezocht naar een eenvoudige

en (kosten)efficiënte ventilatie-oplossing. Een belangrijke

factor was ook om een systeem te selecteren

dat de CO 2

-waarden in de ruimtes zo laag

mogelijk houdt, om zo de verspreiding van het

coronavirus te verminderen.”

Bewuste keuze voor

decentraal ventileren

Voor het ventilatiesysteem koos huisinstallateur

Van den Hoff Installatiebedrijf voor een samenwerking

met Airmaster. “De installateur had alle

mogelijke ventilatie-oplossingen al duidelijk in

kaart gebracht en heeft heel bewust gekozen voor

decentraal ventileren”, vertelt Pil “Deze vorm van

ventileren is hét perfecte alternatief voor centraal

ventileren. Niet alleen omdat in bestaande gebouwen

de dakconstructie vaak niet stevig genoeg

is om een ventilatie-unit op te zetten, maar ook

omdat bouwkundige aanpassingen niet mogelijk

of te duur zijn. Decentrale ventilatie-units kunnen

heel eenvoudig aan het plafond worden opgehangen

en vereisen geen complex kanalenwerk. De

aanvoer van frisse buitenlucht en de afvoer van

vervuilde binnenlucht gebeuren via de buitengevel

of het dak.”

De installateur had al een groot deel van het

voorbereidend werk voor zijn rekening genomen

en de gewenste debieten en ventilatie-units per

ruimte bepaald. “Samen met een collega heb ik

86 | INSTALLATIEENBOUW.NL


KINDEROPVANG KOREIN EINDHOVEN

In de slaapruimtes zijn AM 300 units gemonteerd.

‘Alle achttien units zijn voorzien van een

CO 2

-sensor en functioneren

volledig onafhankelijk’

het ontwerp bekeken en ter plaatse een controle

uitgevoerd”, vertelt Pil. “Welke systemen waren ingetekend

in welke ruimtes? Kan hier een correcte

en optimale worp worden geborgd? Waar kunnen

de bedieningspanelen het best worden geplaatst?

En welke dakkappen zijn aan te bevelen, om gebruikte

binnenlucht efficiënt af te voeren? Maar

ook: hoe hoog worden de stapelbedden in de

slaapruimtes? En wat betekent dit voor de plaatsing

van de units? Op basis van onze bevindingen

hebben we slechts enkele verbetervoorstellen

hoeven doen, om de best passende installatie voor

het kinderdagverblijf te garanderen.”

Vraaggestuurd op basis van CO 2

Airmaster levert decentrale ventilatie-units voor

plafond-, wand- en vloermontage, van 115 t/m

1.200 m 3 /h. “Aan de St. Adrianusstraat is gekozen

voor drie modellen”, vertelt Pil. “In de grote

ruimtes waar gespeeld en gegeten wordt, is geko-

zen voor onze AM 800 units. In de slaapruimtes

zijn AM 300 units gemonteerd, terwijl voor de

kantoorruimtes de AM 150 voldoende was.” Alle

achttien units zijn voorzien van een CO 2

-sensor

en functioneren volledig onafhankelijk. “De CO 2

-

sensoren zorgen voor een vraaggestuurde ventilatie,

op basis van het aantal aanwezige personen

per ruimte. De CO 2

-waarden worden op het bedieningspaneel

aangegeven met duidelijke kleurcodes

en ppm-waarden.”

De units draaien standaard op 30% van hun vermogen,

aldus Pil. “Wanneer ’s ochtends de eerste

kinderen binnenkomen en de CO 2

-waarden stijgen,

dan toert de ventilator in de unit direct en automatisch

op. Via een warmtewisselaar wordt vers

aangezogen buitenlucht efficiënt opgewarmd tot

19°C, alvorens deze de ruimte wordt ingeblazen.”

De Airmaster units garanderen een hoge warmteterugwinning,

wat betekent dat warmteverliezen

tot een minimum beperkt worden. “Als het buiten

warmer wordt, gaat de bypass automatisch open

waardoor de buitenlucht rechtstreeks de ruimte

in geblazen wordt. Bovendien bieden de units

mogelijkheden voor nachtventilatie en is er een

programmeerbare weekklok voorzien. Toch hebben

de CO 2

-waarden altijd prioriteit.” Airmaster

ventilatie-units kunnen ook aangesloten worden

op alle gangbare gebouwbeheersystemen. “Daarnaast

is het mogelijk om de units te sturen via

onze internetgestuurde Airlinq ® Online regeling.”

Begeleiding van A tot Z

Alle Airmaster ventilatie-units voor Korein zijn

plug-and-play in de St. Adrianusstraat afgeleverd.

Airmaster hield continu een vinger aan de pols.

Ook stond de ventilatiespecialist in voor de controle

en inbedrijfstelling. Enkele maanden na de

oplevering kijkt Pil terug op een goed en prettig

verlopen project. De ruimtes worden goed

geventileerd en de kinderen hebben ‘s winters

geen rode schrale wangetjes meer door de droge

lucht van de verwarming. Ramen hoeven niet

meer open, wat belangrijk is voor de veiligheid

van de kinderen. Dat de installateur en de eindgebruiken

zeer tevreden zijn, bewijzen diverse

mooie vervolgprojecten. ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 87


INFRAROODVERWARMING:

DE EFFECTIEFSTE WEG NAAR

COMFORTABEL EN AARDGASVRIJ WONEN

LVS Verwarming ontwikkelt, produceert, levert en monteert hoogwaardige elektrische verwarmingsproducten, thermostaten, regelkasten en

regelpanelen voor nieuwbouw-, renovatie- en transformatieprojecten. De Noord-Hollandse firma is gespecialiseerd in infraroodverwarming,

dat aan een flinke opmars bezig is. “Wij merken dat de vraag naar verwarmingsfolies explodeert”, vertelt directeur Jolanda Ligthart. “Niet

alleen omdat de folies breed inzetbaar zijn, maar vooral ook omdat zij perfect inspelen op de energietransitie.”

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld LVS Verwarming

De komende jaren gaan veel woningen van het gas

af, vertelt ze. Voor deze woningen zijn de infrarood

verwarmingsfolies een uitgekiende oplossing, omdat

geen grootschalige verbouwingen nodig zijn.

De verwarminsfolies zijn aanzienlijk goedkoper dan

een warmtepomp, superdun, licht van gewicht en

zeer sterk. Bovendien kunnen zij eenvoudig worden

weggewerkt in vloer, wand of plafond, waarna de

hele woning comfortabel wordt verwarmd. “Inmiddels

werk ik 4,5 jaar bij LVS Verwarming en ik heb

nog geen nadeel kunnen ontdekken.”

‘Alle folies worden op maat gemaakt en

geleverd inclusief duidelijke legplannen

Snelle warmteoverdracht

De infrarood verwarmingsfolies van LVS Verwarming

kunnen in principe onder elke topvloer worden

aangebracht. Ongeacht of het gaat om hout,

laminaat of tegels, vertelt Ligthart. “We kunnen

ze zelfs verwerken in gietvloeren! In dat geval

worden de folies extra gelamineerd in onze lamineerruimte

in Heerhugowaard. Doordat de folies

direct onder de topvloer liggen, is warmteverlies

niet aan de orde. In plaats hiervan worden een

snelle warmteoverdracht en korte opwarmtijd geborgd,

waardoor flink bespaard kan worden op de

energierekening. Daarnaast zijn onze infrarood

verwarmingsfolies onderhoudsvrij. De folies hebben

een levensduur van ten minste 30-40 jaar.”

Comfortabel en gezond

Dankzij een gelijkmatige warmteverdeling wordt

infraroodverwarming door bewoners vaak als de

meest comfortabele manier van verwarmen ervaren.

Omdat de techniek geen luchtstroom (en

Een dikte van slechts 0,38 mm maakt de vloerverwarmingsfolie bij uitstek geschikt voor renovatieprojecten.

88 | INSTALLATIEENBOUW.NL


daardoor stofverplaatsing) veroorzaakt, is infraroodverwarming

bovendien dé perfecte oplossing

voor mensen met allergieën of astma. “Het grote

verschil tussen infrarood- en watergedragen systemen

is dat de infraroodstralen in eerste instantie

de objecten in een ruimte verwarmen”, aldus

Ligthart. “Denk bijvoorbeeld aan de meubels en

gordijnen, maar ook aan de mensen. Eenmaal

deze ‘objecten’ zijn verzadigd met warmte, dan

zullen zij ook warmte gaan afgeven aan de rest

van de ruimte. Dit proces gaat heel vlot. Zodra

de infraroodstraling een object raakt, dan wordt

dit object bijna direct warm, vergelijkbaar met de

straling van de zon.”

Laag vermogen

Je kunt al infrarood verwarmingsfolie aanschaffen

vanaf 50 W/m 2 . “Dit lage verwarmingsvermogen

is met name geschikt voor nieuwbouwwoningen

of gerenoveerde woningen met een hoge isolatiewaarde.

Voor oudere en minder geïsoleerde

woningen adviseren wij een verwarmingsfolie van

100 W/m 2 , eventueel in combinatie met 50 W/

m 2 voor de verkeersruimtes.” Een dikte van slechts

0,38 mm maakt de vloerverwarmingsfolie bij

uitstek geschikt voor renovatieprojecten, vertelt

ze. “Ook in het geval van monumentale panden,

omdat de vloer niet wordt opgehoogd. Bovendien

wordt de constructie niet extra belast.”

De vloertemperatuur wordt geregeld via een thermostaat met externe sensor, die handmatig of via wifi

ingesteld kan worden.

Eenvoudige montage

Om een vlekkeloze installatie te borgen, meten LVS

Verwarming of haar business-to-businesspartners

de ruimtes graag ter plaatse in. “Alle folies worden

op maat gemaakt en geleverd inclusief duidelijke

legplannen. Hierdoor is de montage slechts een

kwestie van uitrollen en aansluitsnoeren verzamelen”,

aldus Ligthart. “De vloertemperatuur wordt

geregeld via een thermostaat met externe sensor,

die handmatig of via wifi ingesteld kan worden.

Wij adviseren echter om de vloer op een constante

temperatuur te verwarmen, ook ’s nachts, zodat zo

min mogelijk energie wordt verbruikt.” ❚

Slim verwarmen met verwarmingsfolie

email: info@lvsverwarming.com telefoon: 072 540 05 60

INSTALLATIEENBOUW.NL | 89

03-02-2022 09:01


TOTAALOPLOSSINGEN VOOR EEN GEZOND BINNENKLIMAAT

KLIMAATINSTALLATIE MONTEREN

IN BARRE WEERSOMSTANDIGHEDEN

Het Nederlandse familiebedrijf Nijburg Industry Group produceert, levert en monteert totaaloplossingen voor een gezond binnenklimaat. Voor

een groot distributiecentrum dat momenteel wordt gebouwd, levert en monteert het bedrijf alle kanaalwerk, appendages (brandkleppen,

kleppenregisters en VAV/CAV) en roosters.

Tekst Desiree Pennings | Beeld Nijburg Industry Group

Nijburg Industry Group bestaat uit verschillende

divisies, namelijk Verkoop, Installatie en Productie.

De afdeling Installatie werkte voor dit project

samen met Barth Installatietechniek uit ’s-Gravendeel,

een vaste partner van het bedrijf. Alex Walraven,

directeur van de divisie Installatie: “Binnen het

distributiecentrum vind je een magazijn, vriescellen

en kantoren, waar verschillende installaties zijn toegepast.

Bij het magazijn wordt lucht ingeblazen en

afgezogen, terwijl bij de vriescellen droge lucht ingeblazen

wordt ter voorkoming van schimmels. Bij

het kantoorgedeelte hebben we een installatie aangebracht

voor koelen en verwarmen. Daar hangt

een WTW-unit met kanalen eraan.”

Gefaseerde start

De werkzaamheden begonnen voor Nijburg in januari

2021, toen het erg koud was in Nederland.

Enkele weken later lag er zelfs sneeuw. En dat terwijl

het gebouw nog open was, vertelt Walraven.

“Door die slechte weersomstandigheden verliep

het project in het begin stroef. Er werd gefaseerd

90 | INSTALLATIEENBOUW.NL


De samenwerking met de opdrachtgever en de installateur verloopt soepel dankzij goed overleg en een goede communicatie.

‘Het aanleveren van grote componenten

vergt een goed overleg met opdrachtgever

en installateur’

gestart en de aannemer was nog volop aan het

heien. Het dak was nog open en ook de gevel zat

er nog niet in. Het gebouw staat in een open gebied

en dat maakte het voor ons niet makkelijk

om het kanaalwerk aan te brengen. De dakplaten

lagen er al wel op, maar zonder dakbedekking.

We hebben er daarom voor gezorgd dat onze medewerkers

de juiste kleding kregen en dat ze met

hoogwerkers en andere voorzieningen op hoogte

konden werken.”

Voor de montage werd gebruik gemaakt van een

beloopbaar plafond. De hal is namelijk 20 meter

hoog en het plafond kwam op een hoogte van

14,60 meter. “Gelukkig kunnen onze materialen

wel tegen wat water en we hebben alles tijdens

het monteren afgedekt met zeilen. Alleen de isolatie

moesten we op een veel later tijdstip aanbrengen”,

aldus Walraven.

Belangrijke planning

Nijburg Industry Group werkt vaker voor de opdrachtgever

en ook voor Barth Installatietechniek,

en toch was dit een totaal ander project dan het

bedrijf normaal gesproken doet, zegt Walraven.

“We werken vaak voor ziekenhuizen en kantoren.

Maar voor wat voor project je ook werkt, vooral

de planning is altijd belangrijk. Wij voeren grote

componenten aan, zoals luchtkanalen. Die moeten

op het juiste moment aangevoerd worden

en in korte tijd worden verwerkt, anders hebben

andere partijen op de bouw daar last van. Dat

vergt een goed overleg met de opdrachtgever en

de installateur.”

Eind goed, al goed

Ondanks de moeilijke start door de slechte

weersomstandigheden, kijken de medewerkers

toch terug op een fijn project. Bas Biezen, projectmanager

binnen Nijburg Klimaattechniek:

“Het is altijd een heel fijne samenwerking met

Barth Installatietechniek. We zijn een echte

partner van deze installateur en dat voelt goed.

We worden snel betrokken bij projecten om te

kijken naar de planning. Knelpunten kunnen we

tijdig met elkaar bespreken.” Walraven vult hem

aan: “De aanvoer van producten op het juiste

moment is het belangrijkst bij zo’n project. We

hebben alles ruim binnen de planning gehaald.

Het was een heel strakke planning, maar het is

toch goed gekomen.” ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 91


SA-SELECT

SA-Select is een geavanceerde webapplicatie dat het

voor installateurs en adviesbureaus mogelijk maakt om

snel, eenvoudig en betrouwbaar producten en projecten

te beheren. Met o.a. producten uit de productgroepen

Inductie units, Geluiddempende componenten, Roosters,

Brandkleppen, Volumeregelaars en Naverwarmers is het

mogelijk om uw afzonderlijke projecten overzichtelijk te

houden. Door het gebruik van SA-Select heeft u te allen tijde

de meest actuele informatie beschikbaar!

Ga snel naar: selectietool.solid-air.nl

en start direct met SA-Select!

SOLID AIR® CLIMATE SOLUTIONS • +31 598 36 12 21 • www.solid-air.nl • contact@solid-air.nl


OSS PIUS X

PIUS X IS GEZOND OP VERSCHILLENDE GEBIEDEN

Dat een ouder gebouw ook een gezond gebouw met een goed binnenklimaat kan zijn, bewijst Pius X in Oss. Dat komt zeker door de visie van

beide directeuren, in combinatie met een goede ondersteuning.

Tekst Sibo Arbeek/Klimaatgroep Holland | Beeld Klimaatgroep Holland

We hadden een mooi gesprek met beide directeuren,

Fréderique Welten en Sandra van den

Berkmortel, samen met John Poels van Klimaatgroep

Holland en Patrick Schepers van SORS adviesgroep,

die verantwoordelijk is voor het beheer

en onderhoud van de gebouwen onder schoolbestuur

SAAM. Het ging over basisschool Pius X aan

de Wilhelminalaan in Oss, en dan vooral over het

binnenklimaat in een tijd waarin het omgaan met

corona de boventoon voert in de dagelijkse praktijk

van de school.

‘We merken nu al dat de kinderen

rustiger zijn en dat is ook goed voor hun

ontwikkeling op school’

Welten: “Pius X heeft rond de 250 leerlingen en

negen groepen: het is een echte wijkschool met

een gemengde populatie kinderen. Die kinderen

zitten allemaal bij elkaar in de klas en dat gaat

goed, omdat we hard werken aan een goed pedagogisch

klimaat. Op onze school doen we het

samen, of je nu conciërge, ondersteuner of leerkracht

bent. Wij zijn negen jaar geleden gestart

als directeur en zagen een oud gebouw dat zijn

charme had met de mooie hoge lokalen. Het is

een traditionele gangenschool, waar de tijd stil is

blijven staan.”

Muffe lucht

“Het gebouw met zijn twee verdiepingen was óf

te warm óf te koud”, vertelt Welten. “Daarnaast

rook het muf in de lokalen en was het op de verdieping

op warme dagen niet te harden. Op hete

dagen merkten we dat kinderen halverwege de

middag niet meer konden. We zijn natuurlijk verantwoordelijk

voor onze kinderen, zeker in deze

COVID-19-periode, en hebben contact met Patrick

opgenomen. Patrick ontzorgt het bestuur vanuit

SORS en was al met Klimaatgroep Holland bezig

om het binnenklimaat en met name de luchtkwaliteit

te verbeteren.”

Poels: “Voordat ik de CO 2

-meter heb aangezet,

ruik ik al of het binnenklimaat slecht is. Ruikt

Basisschool Pius X in Oss.

94 | INSTALLATIEENBOUW.NL


PIUS X OSS

Het belangrijkste was om de luchtkwaliteit te verbeteren, met goede koeling in de zomer en verwarming in de winter.

een ruimte muf, dan weet je het wel. Dat trof ik

hier aan en alleen de ramen open zetten is in dat

geval niet voldoende.” Schepers: “We hebben de

toepassing van een centraal systeem overwogen,

maar dat bleek minder goed inpasbaar in het

bestaande pand. In overleg met John hebben we

daarom gekozen voor een decentraal systeem.

Daarnaast hebben we de verlichting en de dakbedekking

aangepakt en komen er zonnepanelen

op het dak.”

Luchtkwaliteit verbeteren

Poels legt uit: “Het belangrijkste was om de luchtkwaliteit

te verbeteren, met goede koeling in de

zomer en verwarming in de winter. Er zijn nieuwe

energiezuinige cv-ketels geplaatst en daarnaast

zijn er dertien decentrale units in de klaslokalen

en algemene ruimten geïnstalleerd. De systeemplafonds

zijn iets verlaagd en de units zijn in de

tussenruimte en uit het zicht geplaatst. Het niveau

ligt nu op Frisse Scholen klasse B. Ons systeem

leent zich voor extra luchtkwaliteit. Als de

kinderen niet meer in de klas zitten, ventileren

we door tot 550 PPM zodat ze ’s morgens in een

superfris lokaal beginnen. De leerkracht kan per

lokaal de temperatuur nu zelf regelen, tussen de

18 en 22ºC. Het systeem werkt op basis van aanwezigheid

en gaat naar een temperatuurverlaging

De leerkracht kan per lokaal de temperatuur nu zelf regelen.

als er niemand meer in het lokaal is. Dat is natuurlijk

ook goed voor de energiekosten. Daarnaast

is overal LED-verlichting aangebracht, die gekoppeld

is aan het klimaatsysteem en meeloopt met

de aanwezigheidsdetectie.”

Van den Berkmortel knikt: “Het licht is prettiger

en het bord en de werkplekken zijn veel beter verlicht.

En het is prettig dat we niet meer de hele

school door moeten om overal het licht uit te

doen. Het was ook fijn dat Klimaatgroep Holland

de lokalen aanpakte terwijl het onderwijs door

kon gaan. Elke week konden we weer twee lokalen

opschuiven, tot het klaar was. We merken nu

al dat de kinderen rustiger zijn en dat is ook goed

voor hun ontwikkeling op school.” ❚

Dit artikel is eerder verschenen in SchoolDomein.

INSTALLATIEENBOUW.NL | 95


GELUIDWERENDE SCHERMEN VOOR MACHINES EN INSTALLATIES

MOOIE OPLOSSING TEGEN GELUIDSOVERLAST

Schokdempers, een plaats ver van de erfgrens af, nachtinstellingen, een vrije uitblaasopening: er zijn legio oplossingen om de buitenunit van

een warmtepomp of airco stiller te laten werken, maar vaak is het niet voldoende. Een ideale uitkomst zijn dan de geluidwerende schermen

van ModuBar. Deze zien er bijzonder mooi uit en kunnen zelfs met planten begroeid worden, zodat omwonenden er dubbel plezier van hebben.

Tekst Desiree Pennings | Beeld ModuBar

ModuBar geeft voor elke situatie en project maatwerk advies en zorgt voor

een passende oplossing. De geluidwerende afscherming is bedoeld voor

warmtepompen, airco-units, luchtbehandelingskasten en andere machines.

Ze zijn voorzien van een absorberende laag, steenwol, kunststof, PE-fleece en

specifieke kenmerken die ervoor zorgen dat ze perfect in te zetten zijn voor

deze taak.

Er is keuze uit twee types: Het Kokowall HA-Minwol geluidsscherm, dat aan

de buitenkant een afwerking van kokosvezels heeft en het Noise-Reducer geluidsscherm,

dat een licht gewicht heeft. Beide geluidsschermen zijn geschikt

voor diverse ondergronden, bijvoorbeeld betonnen dakconstructies, betonvoeten

en gefundeerd in de grond.

Kosten besparen

“Voor elke situatie is er een oplossing”, zegt Arjan Kick, projectmanager bij

ModuBar. “We kunnen het systeem modulair opbouwen, daar zijn we erg

‘Hoewel het om maatwerk gaat,

bieden we onze systemen

voordelig aan’

flexibel in. Hoewel het om maatwerk gaat, bieden we onze systemen voordelig

aan.” De medewerkers van ModuBar geven graag advies aan installateurs

over de meest geschikte constructie. Kick: “De werking wordt bepaald door de

hoogte van het scherm en de afstand tot de bron, maar ook door de afstand

tot omwonenden. Wij worden vaak ingeschakeld als de installatie er al staat,

om te kijken hoe de geluidsoverlast verholpen kan worden. Het is beter als

we vooraf mee kunnen denken, zodat de installatie niet achteraf aangepast

hoeft te worden. We kunnen dan rekening houden met de staalconstructie,

wat ook weer kosten bespaart.”

De architect kan in het ontwerp al rekening houden met de uitstraling van de geluidwerende schermen.

96 | INSTALLATIEENBOUW.NL


Er zijn diverse mogelijkheden op het gebied van afwerking. Zo geeft kokosvezel een natuurlijkere uitstraling.

Speciale afwerking

ModuBar is een dochtermaatschappij van Kokosystems, dat geluiddempende

schermen produceert voor bijvoorbeeld langs wegen en tuinen. De

vraag naar soortgelijke schermen voor technische installaties groeide en zo

ontstond negen jaar geleden ModuBar. Nog steeds is de vraag groeiende.

In het experience center in Poeldijk kunnen installateurs, architecten en

adviseurs zien welke mogelijkheden er allemaal zijn en hoe de schermen

gemaakt worden in de productiehal van 3.000 m 2 . “We leveren steeds vaker

stalen constructies met poedercoating of een speciale afwerking, zoals verzinkte

felsplaten. Op het gebied van afwerking is er een grote keuze, waardoor

het ook voor architecten interessant is om de schermen te integreren

in gebouwen”, aldus Kick. ❚

ModuBar BV

Modular Barrier Systems

GELUIDSSCHERMEN RONDOM

MACHINES EN INSTALLATIES

Effectief,

voordelig en modulair

systeem!

Voor meer informatie:

www.modubar.nl

info@modubar.nl

0174-244838

INSTALLATIEENBOUW.NL | 97


ZWOLLE LOUIS ARMSTRONG & ELVIS PRESLEY FLATS

RENOVATIE VAN DE LOUIS ARMSTRONG & ELVIS PRESLEY GALERIJFLATS:

MEER WOONCOMFORT DANKZIJ

TOEKOMSTBESTENDIGE INSTALLATIES

Aan de Palestrinalaan in de Zwolse wijk Holtenbroek worden twee galerijflats met in totaal 280 appartementen grondig gerenoveerd. Doel

van de werkzaamheden is niet alleen om de bouwtechnische staat van de ruim vijftig jaar oude flats te verbeteren en het wooncomfort te

verhogen, maar ook om de directe woonomgeving een kwaliteitsimpuls te geven. De garageboxen op de begane grond worden vervangen door

transparante bergingen. Op de plaats van de oude bergingen komen elf nieuwe woningen en de entrees van beide flats worden vergroot. De

bestaande woningen krijgen nieuwe gevels, nieuwe BKT-installaties en verbeterde voorzieningen voor ventilatie, verwarming en warm tapwater.

Gasaansluitingen worden verwijderd en op het dak komen zonnepanelen. De installatietechnische werkzaamheden worden in opdracht

van hoofdaannemer Mateboer Bouw uitgevoerd door Breman Woningrenovatie, één van de nieuwe divisies binnen de Breman Installatiegroep.

Tekst Lieke van Zuilekom | Beeld Breman Woningrenovatie

Doel van de werkzaamheden is niet alleen om de bouwtechnische staat van de ruim vijftig jaar oude flats te verbeteren en het wooncomfort te verhogen, maar ook om

de directe woonomgeving een kwaliteitsimpuls te geven.

Breman Woningrenovatie werd al in een vroeg stadium

door Mateboer Bouw en woonstichting SWZ

betrokken, om in een bouwteam mee te denken

over het meest efficiënte én kwaliteitsvolle renovatieplan.

“Naast functionele eisen zoals duurzaamheid,

energiezuinigheid en wooncomfort

stond het beperken van bewonersoverlast hierbij

centraal”, aldus Dirk Bredewout, projectleider bij

Breman Woningrenovatie. “Alle werkzaamheden

worden uitgevoerd in bewoonde staat. Een goede

informatievoorziening én communicatie met bewoners

zijn dan ook essentieel. Dit is meteen ook

onze eerste uitdaging, want de bewoners zijn samen

goed voor 68 nationaliteiten.”

‘Prefabricage van het leidingwerk is echt

nodig om het hoge bouwtempo te halen.

Maar ook om te voorkomen dat vaklieden op

de bouw elkaar in de weg lopen

Uitvoering in fases

Om de doorlooptijd op het project zo kort mogelijk

te houden, voert Breman Woningrenovatie

de installatietechnische werkzaamheden uit

in vier fases (twee fases per flat). “In de eerste

fase worden de keukens, toiletten en meterkasten

vervangen, gevolgd door de kabels en leidingen

in de leidingschachten”, aldus Bredewout. “De

98 | INSTALLATIEENBOUW.NL


LOUIS ARMSTRONG & ELVIS PRESLEY FLATS ZWOLLE

De installatietechnische werkzaamheden worden uitgevoerd door Breman Woningrenovatie, één van de nieuwe divisies binnen de Breman Installatiegroep.

In de eerste fase worden de keukens, toiletten en

meterkasten vervangen, gevolgd door de kabels en

leidingen in de leidingschachten.

werkzaamheden worden uitgevoerd per strang

van tien woningen. Alle materialen worden prefab

en per dag aangeleverd. De doorlooptijd per

woning bedraagt circa vijftien dagen.” In fase 2

worden – in een tempo van circa zeven dagen

per woning – de badkamers, cv-installatie en mechanische

ventilatie gerenoveerd. Hierbij worden

de radiatoren, het leidingwerk en bijbehorende

hulpstukken voor de cv-installatie én het prefab

cv-plafond voor de badkamer zoveel mogelijk

voorbereid en per vier woningen aangeleverd

in een container, die om de dag wordt omgewisseld.

“Warmte en warm tapwater worden de

komende jaren nog geleverd door het centrale

ketelhuis, dat zich op het dak van de galerijflats

bevindt. Elke woning krijgt daarbij de beschikking

over een eigen warmte-unit, waardoor

centrale regelingen niet meer aan de orde zijn.

Naast de leidingen richting het dak worden alle

warmte-units alvast door ons voorzien van een

leiding richting de bodem, zodat zij in de toekomst

eenvoudig aangesloten kunnen worden

op het warmtenet.”

Prefab leidingwerk

Vanwege de grootschaligheid van het project

heeft Breman Woningrenovatie eerst een proefstrang

gemaakt. Hierbij is ook gekeken naar welke

installaties geprefabriceerd konden worden, vertelt

Bredewout. “Prefabricage van het leidingwerk

is echt nodig om het hoge bouwtempo te

halen. Maar ook om te voorkomen dat vaklieden

op de bouw elkaar in de weg lopen. In het werk

hoeven alle leidingen alleen nog gekoppeld en

gemonteerd te worden.” Door alle werkzaamheden

zorgvuldig voor te bereiden én door de aanpak

in de praktijk te testen, wist Breman Woningrenovatie

zeker dat de planning haalbaar was.

Bovendien konden – waar nodig – nog optimalisaties

worden doorgevoerd. “Hierdoor verloopt

het werk nu vlot en volgens planning.”

Fase 1 voor de Louis Armstrongflat is eind

2021 afgerond. In januari 2022 ging fase 2

van start, net als fase 1 van de Elvis Presleyflat.

Eind dit jaar moeten alle werkzaamheden

worden opgeleverd. ❚

INSTALLATIEENBOUW.NL | 99


INSTALLATIE&BOUW

PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, KLIMAATBEHEERSING EN ELEKTRICITEIT

PARTNER WORDEN

VAN INSTALLATIE & BOUW?

Zowel op de website als in de gedrukte

versie bieden we u de mogelijkheid om

onderdeel uit te maken van het overzicht

met de meest gerenommeerde fabrikanten

en toeleverancieres in de branche.

Zo kunt u onder andere:

• Toegevoegd worden als

partner op de servicepagina’s

van het vaktijdschrift

• Een kosteloze vermelding krijgen in

de geheel vernieuwde bedrijvenindex

op installatieenbouw.nl

• Een gesponsorde positie met persoonlijke

profielpagina op installatieenbouw.nl

verkrijgen

• Uw eigen profielwidget inzetten,

gekoppeld aan de redactionele content,

nieuwsberichten en overige

relevante marketingtools

Ook geïnteresseerd?

• Bel naar +31 495 45 00 95

• Ga naar installatieenbouw.nl/adverteren

• Scan de QR code

SCAN DE

QR CODE

Onze projectmanagers vertellen u graag meer over onze

samenwerkingspakketten

installatieenbouw.nl


INSTALLATIEPARTNERS

Voor uitgebreide informatie over

de installatiepartners, scan deze QR code

met uw smartphone

installatieenbouw.nl/bedrijven/

AFPRO FILTERS

Berenkoog 67

1822 BN ALKMAAR

T +31 72 567 55 00

E info@afprofilters.com

W www.afprofilters.com

ATTEMA BV

Schelluinsestraat 1

4203 NJ GORINCHEM

T +31 183 650650

E info@attema.com

BIS BV

Rietdekkerstraat 14

2984 BM RIDDERKERK

T +31 180 48 67 77

E info@bis.nl

W www.bis.nl

CALEFFI INTERNATIONAL N.V.

Moesdijk 10

6004 AX WEERT

T +31 495 54 77 33

F +31 495 54 84 02

E info.nl@caleffi.com

W www.attema.com

W www.caleffi.com

AIRMASTER BV

Admiraal de Ruyterstraat 2

3115 HB SCHIEDAM

T +31 6 12 96 08 78

E info@airmaster-bv.nl

W www.airmaster-bv.nl

AIR SPIRALO®

KENNEMER SPIRALO BV

BELIMO SERVOMOTOREN B.V.

Riezebosweg 5

NL-8171 MG Vaassen

T +31 578 576 836

E info@belimo.nl

W www.belimo.nl

BRAGO LUCHTTECHNIEK

De Amert 424

5462 GH VEGHEL

T +31 413 36 90 00

F +31 413 36 93 00

E info@brago.nl

W www.brago.nl

CENTERCON B.V.

Leverancier van o.a. LG Climate Solutions

Kiotoweg 60

3047 BG ROTTERDAM

T +31 10 258 11 21

E salesairco@centercon.nl

W www.centercon.nl

Lagedijkerweg 15

1742 NB SCHAGEN

T +31 224 21 00 62

E verkoop@airspiralo.com

W www.airspiralo.com

BETTINK REGELTECHNIEK B.V.

Tolboomweg 7a

3784 XC TERSCHUUR

BRCONTROLS PRODUCTS BV

Telfordstraat 47

8013 RL ZWOLLE

T +31 38 460 42 40

F +31 38 355 66 33

E info@brcontrols.com

W www.brcontrols.com

CIAT NEDERLAND

Annie M.G. Schmidtweg 229

1321 NA ALMERE

T +31 36 533 25 87

T +31 342 70 10 64

F +31 36 533 25 97

ALKLIMA BV

Postbus 1176

3350 CD PAPENDRECHT

T +31 78 615 00 00

E info@alklima.nl

W www.alklima.nl

M +31 6 475 569 11

E info@bettinkregeltechniek.nl

W www.bettinkregeltechniek.nl

BRINK CLIMATE SYSTEMS BV

Wethouder Wassebaliestraat 8

7951 SN STAPHORST

T +31 522 46 99 44

E info@brinkclimatesystems.nl

W www.brinkclimatesystems.nl

E info@ciat.nl

W www.ciat.nl

BEVER INNOVATIONS

CONPRO CONDENSOR

BESCHERMING B.V.

ANDREWS SYKES

Postbus 33

2665 ZG BLEISWIJK

T +31 10 521 44 55

E info@andrewssykes.nl

W www.andrewssykes.nl

Industrieweg 32

4301 RS ZIERIKZEE

T +31 111 45 32 32

E mvc@beverinnovations.com

W www.beverinnovations.com

BUSBAR SYSTEMS BENELUX

Oorgat 82

1135 CT EDAM

T +31 299 37 15 57

E busbar@busbar.nl

W www.busbar.nl

Bunsenstraat 90

3316 GC DORDRECHT

T +31 78 621 38 51

F +31 78 616 88 74

E info@conpro.nl

W www.conpro.nl

102 | INSTALLATIEENBOUW.NL


INSTALLATIEPARTNERS

Voor uitgebreide informatie over

de installatiepartners, scan deze QR code

met uw smartphone

installatieenbouw.nl/bedrijven

COOLWORLD NEDERLAND B.V.

Duikerweg 34

5145 NV Waalwijk

T +31 416 68 80 88

T +31 800 266 50 00

E sales@coolworld.nl

W www.coolworld-rentals.nl

COOLWORLD RENTALS B.V.

Duikerweg 34

5140 AH WAALWIJK

T +31 416 68 80 88

T 0800 266 50 00

E sales@coolworld.nl

W www.coolworld-rentals.com

DIRECT SIGNS

Prinsengracht 530 H

1017 KJ AMSTERDAM

T +31 20 80 84 766

E info@directsigns.nl

W www.directsigns.n

l

DRL PRODUCTS BV

Minervum 7268

4817 ZM BREDA

T +31 76 581 53 11

E info@drl-products.nl

W www.drl-products.nl

ELINEX POWER SOLUTIONS

Wolweverstraat 15

2984 CE RIDDERKERK

T +31 180 41 57 11

E info@elinex.com

W www.elinex.com

ETHERMA BENELUX BV

Robijnstraat 6

7554 TB HENGELO

T +31 88 889 88 00

F +31 88 889 88 01

E info@etherma.nl

W www.etherma.nl

HEMMINK

Popovstraat 1

8013 RK ZWOLLE

T +31 85 487 24 71

E D.de.Leest@hanzestrohm.nl

W www.hanzestrohm.nl/hemmink

HOMIJ TECHNISCHE INSTALLATIES

Amerikastraat 5

6014 CE ITTERVOORT

T +31 475 56 81 17

E info@homij.nl

W www.homij.nl

HOROS KLIMAATTECHNIEK BV

Koningsweg 20-5

3762 EC SOEST

T +31 35 603 90 60

E info@horos.nl

W www.horos.nl

DAIKIN AIRCONDITIONING

NETHERLANDS B.V.

Postbus 8585

3009 AN ROTTERDAM

T +31 88 324 54 75

F +31 88 324 54 69

E info@daikin.nl

W www.daikin.nl

ELCO HEATING SOLUTIONS

Hamstraat 76

6565 AG KERKRADE

T +31 45 751 86 00

F +31 45 566 99 35

E heatingsolutions@nl.elco.net

W www.elco.net

FOREHAND

Driemanssteeweg 174

3084 CB ROTTERDAM

T +31 10 240 41 21

E info@forehand.nl

W www.forehand.nl

ICS COOL ENERGY BV

Rotschotseweg 2

5271 WX SINT-MICHIELSGESTEL

T + 31 88 258 25 80

F +31 88 258 25 88

E info@icscoolenergy.com

W www.icscoolenergy.com

DELABIE BENELUX

Kommenstraat 20

B-1070 BRUSSEL

T +32 25 20 16 76

E info@delabiebenelux.com

W www.delabiebenelux.com

ELEKTRO INTERNATIONAAL

Postbus 134

3440 AC WOERDEN

T +31 348 42 05 40

E Info@ei-woerden.nl

W www.ei-woerden.nl

HAGER ELECTRO B.V.

Larenweg 36

5234 KA s-HERTOGENBOSCH

T +31 73 642 85 84

E info@hager.nl

W www.hager.nl

ITHO DAALDEROP NEDERLAND B.V.

Postbus 21

3100 AA SCHIEDAM

T +31 10 427 85 00

E info@ithodaalderop.nl

W www.ithodaalderop.nl

INSTAMAT WARMTETECHNIEK BV

Postbus 116

8170 AC VAASSEN

T +31 578 57 49 49

E info@instamat.nl

W www.instamat.nl

INSTALLATIEENBOUW.NL | 103


INSTALLATIEPARTNERS

Voor uitgebreide informatie over

de installatiepartners, scan deze QR code

met uw smartphone

installatieenbouw.nl/bedrijven/

INTRATONE BV

MVCOMFORT

EXPERTS IN DATACONTROL

ROBATHERM

Kuiperbergweg 40

1101 AG, AMSTERDAM

T NL +31 20 788 34 01

BE: +32 2 50 30 301

E evanreijsen@intratone.nl

W www.intratone.nl

KOREX BENELUX BV

Tjalk 13B

2411 NZ BODEGRAVEN

T +31 172 61 17 19

F +31 172 61 79 27

E info@korexbenelux.com

MVCOMFORT

Paxtonstraat 17

8013 RP ZWOLLE

T +31 38 355 66 40

F +31 38 355 66 33

E info@mvcomfort.nl

W www.mvcomfort.nl

Platinastraat 63

8211 AR LELYSTAD

T +31 320 28 11 66

F +31 320 28 12 34

E raimond.taal@robatherm.nl

W www.robatherm.com

W www.korexbenelux.com

W www.robatherm.nl

ISOLECTRA BV

Postbus 444

2900 AK CAPELLE AAN DEN IJSSEL

T +31 10 28 55 24 44

E info@isolectra.nl

W www.isolectra.nl

LENNOX BENELUX BV

Watergoorweg 87

3861 MA NIJKERK

T +31 33 247 18 00

NED AIR

Constructieweg 49

8263 BC KAMPEN

T +31 38 337 08 33

E

info@nedair.nl

W www.nedair.nl

S&P HOLLAND

Weidehek 50

4824 AS BREDA

T +31 76 543 34 50

E

info.nl@lennoxemea.com

E

info-holland@solerpalau.com

KANNEGIETER ELECTRONICA B.V.

Postbus 2749

3800 GG AMERSFOORT

W www.lennoxemea.com

PLIEGER

Postbus 10

5301 KK Zaltbommel

T + 31 418 68 25 02

W www.solerpalau.nl

SAUTER BUILDING CONTROL

T +31 33 450 87 01

E info@kannegieter.nl

E

Info@plieger.nl

W www.plieger.nl

NEDERLAND B.V.

Postbus 20613

W www.kannegieter.nl

LINUM EUROPE BV

1001 NP AMSTERDAM

Oosterparkweg 35 H

T +31 20 587 67 00

2985 SX RIDDERKERK

E

info@sauter.nl

KLEMKO TECHNIEK BV

Nieuwegracht 26

3763 LB SOEST

T +31 88 002 33 00

T +31 180 46 35 88

E info-nl@linum.eu

W www.linum.eu

RENSON

SUNPROTECTION SCREENS NV

Kalkhoevestraat 45

B-8790 WAREGEM

T +32 56 62 65 00

W www.sauter.nl

45 jaar

E info@klemko.nl

W www.klemko.nl

F +32 56 62 65 09

E

info@renson.be

W www.renson.eu

SCHILT AIRCONDITIONING BV

SCHILT LUCHTKANALEN BV

MIDEA NEDERLAND

SCHILT LUCHTTECHNIEK BV

KLIMAATGROEP HOLLAND BV

Postbus 5233

9700 GE GRONINGEN

T +31 50 547 04 00

E info@klimaatgroepholland.nl

Dragonder 7

5554 GM VALKENSWAARD

T +31 40 208 21 80

E info@midea-nederland.nl

RIPRO LUCHTTECHNIEK

Het Vossenland 1

7984 NK DIEVERBRUG

T +31 521 78 50 84

E

info@riproluchttechniek.nl

Postbus 3

4230 BA MEERKERK

Energieweg 29

4231 DJ MEERKERK

T +31 183 35 25 44

W www.klimaatgroepholland.nl

W www.midea-nederland.nl

W www.riproluchttechniek.nl

E

info@schilt-meerkerk.nl

104 | INSTALLATIEENBOUW.NL


INSTALLATIEPARTNERS

Voor uitgebreide informatie over

de installatiepartners, scan deze QR code

met uw smartphone

installatieenbouw.nl/bedrijven

W www.schilt-meerkerk.nl

SIEDLE NEDERLAND B.V.

De Molen 19

3994 DA HOUTEN

T +31 30 233 05 00

E info@siedle.nl

W www.siedle.nl

STUDIUM

Zuidwenk 45-C

3751 CB Bunschoten-Spakenburg

T +31 33 209 14 50

E info@studium.nl

W www.studium.nl

UNICA INSTALLATIETECHNIEK BV

Postbus 83

2410 AB BODEGRAVEN

T +31 172 64 41 44

E info@unica.nl

W www.unica.nl

VILLEROY & BOCH

Computerweg 22

3542 DR UTRECHT

T +31 30 247 34 00

F +31 30 247 34 99

E

info@villeroy-boch.nl

Ring tone on/off

SYSTEMAIR BV

Van Leeuwenhoekstraat 2

W www.villeroy-boch.nl

SIEGENIA-AUBI KG

Ramgatseweg 15

4941 VN RAAMSDONKVEER

T +31 85 486 10 80

E info@siegenia.com

W www.siegenia.com

3846 CB Harderwijk

T +31 85 00 66 200

Zanddonkweg 7a

5144 NX Waalwijk

T +31 416 68 55 55

E info@systemair.nl

W www.systemair.nl

VAN DORP PROJECTEN B.V.

Fascinatio Boulevard 602

2909 VA CAPELLE AAN DEN IJSSEL

Postbus 60

2900 AB CAPELLE AAN DEN IJSSEL

VINK SYSTEMEN

Postbus 3119

2220 CC KATWIJK

T +31 71 40 98 300

E info@vinksystemen.nl

W www.vinksystemen.nl

T +31 10 487 88 00

E

projecten@vandorp.eu

SINIAT B.V.

Postbus 45

9930 AA DELFZIJL

T +31 596 64 93 00

F +31 596 61 71 88

E info@siniat.nl

W www.siniat.nl

THERMONOORD BV

Tolhûsleane 7

8401 GA Gorredijk

T +31 513 46 99 99

E info@thermonoord.nl

W www.thermonoord.nl

W www.vandorp.eu

VALK KLIMAAT GROEP

Leemidden 30

3678 ME DE LIER

WAGO NEDERLAND BV

Postbus 2070

7301 DB APELDOORN

T +31 55 368 35 00

E info@wago.com

W www.wago.com

T +31 174 25 70 32

SYSTEMAIR

Industrieweg 6

1422 AJ UITHOORN

T +31 297 56 44 55

TRIMBLE

Postbus 128

2410 AC BODEGRAVEN

T +31 172 65 02 65

E info_bnl@trimble.com

W www.trimble.com

E info@valkairco.nl

W www.valkairco.nl

WEBEASY BV

Sportlaan 53

3364 DK SLIEDRECHT

T +31 184 43 39 39

E info@webeasy.nl

W www.webeasy.nl

E

verkoop@smitsair.nl

W www.smitsair.nl

SPIROTECH

Churchilllaan 52

5705 BK HELMOND

T +31 492 57 89 89

E info@spirotech.com

W www.spirotech.com

UBBINK BV

Verhuellweg 9

6984 AA DOESBURG

T +31 313 48 02 00

E info@ubbink.nl

W www.ubbink.nl

VERCOMA BV

Rosbayerweg 41

1521 RW WORMERVEER

T +31 75 621 76 28

E info@vercoma.nl

W www.vercoma.nl

WESTERN AIRCONDITIONING BV

De Wel 10

3871 MV HOEVELAKEN

T +31 33 247 78 00

E info@western.nl

W www.western.nl

INSTALLATIEENBOUW.NL | 105


Scheepvaart

en offshore

Openbare infra

Machinebouw en

industriële automatisering

Kraan en

transport

Telecom en

datacenter

Energie

Automotive

Tram- en

treinindustrie

Liften en

roltrappen

Voedsel

Infrastructuur

OUR CABLES

YOUR CONNECTION

Agricultuur

Jobarco, Elspec, Pantaflex en TKD:

Meerdere sterke distributie partners van de Cable Connectivity Group (CCG), een internationale

speler in de markt voor speciaal kabels en connectiviteitsoplossingen, met vestigingen in onder

andere Nederland, België en Duitsland. Wij produceren en leveren voor iedere markt en iedere

toepassing kabels, kabelaccessoires en connectiviteit oplossingen, waaronder ook kabelrups systemen,

beschermslangen, testers, garnituren en intelligente verkeer- en lichtmanagement-systemen.

Dankzij ons omvangrijke logistieke centrum hebben wij een breed assortiment en is levering

binnen 24 uur mogelijk. Naast ons uitgebreide assortiment bieden wij custom made bekabeling

oplossingen en assemblages, op elke gewenste lengte inclusief connectoren.

Neem gerust contact met ons op!

Verbreepark 15 – Benthuizen

+31 79 331 93 13

info@jobarco.com

NIEUWE WEBSITE!

cableconnectivitygroup.nl


Uw dienstverlenende leverancier

in de koude- en klimaattechniek

SNEL, DESKUNDIG EN PERSOONLIJK

Wij helpen u graag!

Voor een compleet assortiment in koude- en klimaattechniek en de producten

van LG Climate Solutions bent u bij Centercon aan het juiste adres. Met onze

grote voorraad en eigen vervoer kunnen wij u extra snel van dienst zijn. Heeft

u wat extra hulp nodig bij het samenstellen van uw installatie? Ook dan staan

onze collega’s altijd voor u klaar om u van deskundig advies te voorzien. Met ons

hoofd kantoor in Rotterdam en een locatie in Zwolle en Rosmalen is er altijd wel

een Centercon bij u in de buurt. Alle vestigingen hebben een afhaalbalie waar wij

u graag persoonlijk te woord staan.

www.centercon.nl | 010 458 44 55 | sales@centercon.nl


PROBLEEMLOOS

VERDUURZAMEN.

Duurzaamheid & Innovatie bij Alklima

De energietransitie. Natuurlijk is dat niet zo geregeld. Daar werken we met z’n allen hard aan.

En ook de komende jaren zullen we moeten aanpakken. Voor nu en voor later. Speelt de inzet

van warmtepomptechnologie een rol bij jouw verduurzamingsproject? Of wil je weten welke

opties je hier hebt? Maak dan gebruik van onze specialistische kennis, engineering, begeleiding

en natuurlijk de premium oplossingen van Mitsubishi Electric. Want wij willen niet alleen bijdragen

aan de verduurzaming van Nederland. Wij willen het samen met jou ook heel goed regelen.

alklima.nl/duurzaamheid

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!