I&B BE 01 2022

1
INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIE&BOUW
installatieenbouw.be
NUMMER 1 - 2022
februari - maart
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.BE
Luchtreiniging in het onderwijs
De troeven van
hydraulische inregeling
‘Elke crisis is een
opportuniteit’
INCLUSIEF HET VAKKATERN

Voor mij is
kwaliteit een
bepalende
facqtor. Patrick
Het beste of niets
Al meer dan 140 jaar werkt Facq alleen met producten van de beste merken voor de badkamer,
keuken, verwarming en hernieuwbare energie. Bij het selecteren van producten hanteren we strenge
vereisten met betrekking tot kwaliteit, veiligheid, betrouwbaarheid en duurzaamheid. Bovendien zijn
onze producten ook altijd makkelijk te installeren. Ten slotte zijn we steeds op zoek naar innoverende
oplossingen voor je huis die het leven makkelijker, comfortabeler en goedkoper maken. Of
eenvoudigweg: met Facq ben je zeker van kwaliteit. We zijn dan ook niet voor niets sinds 1997 ISO 9001
gecertificeerd… Meer info op www.facq.be
EEN PRO AAN UW ZIJDE

BY PROFESSIONALS FOR PROFESSIONALS
Ontdek onze gloednieuwe...
webshop!
De professionals die zweren bij onze toestellen
verdienen de beste ondersteuning. We zijn
dan ook constant in de weer om onze
service nog beter te maken, zodat jij je
klanten kan bijstaan wanneer ze je
het hardst nodig hebben.
Daarom lanceren we onze webshop,
helemaal op maat van de installateur.
Toestel in panne of nood aan een
grondig onderhoud? In onze webshop
vind je snel en eenvoudig het
onderdeel dat jij nodig hebt. Dankzij
onze vliegensvlugge koeriers is je
onderdeel de volgende dag reeds
ter plaatse*. Bovendien geniet
je als professional van een
stevige korting.
Maak het jezelf makkelijk
en ontdek vandaag nog
onze webshop via:
webshop.ithodaalderop.be
website
login
=
webshop
login
*Bestellingen geplaatst in het weekend worden dinsdag uitgeleverd

DucoBox Energy Comfort
Het SLIMSTE Systeem D van Europa!
Compact & licht
Kg Slechts 21 kg
100% uitwisselbaar
Links
Rechts
AUTO-inregeling
Save Time = Save Money
We inspire at www.duco.eu

UITGAVE
1
VOORWOORD
Zoeken naar mankracht
Als het over de ambitieuze renovatiedoelstellingen gaat, ligt de klemtoon vaak op de vraag of huiseigenaren wel massaal bereid zullen
zijn om veel geld te investeren in een totaalrenovatie van hun pand. In het panelgesprek ‘Hernieuwbare gassen en verwarming’,
van Kanaal Z en gas.be, wierp Christophe Leroy van Viessmann nog een andere cruciale vraag op tafel: hebben we wel de mensen om
tegen 2050 om en bij de 2,7 miljoen woningen te renoveren, alleen nog maar in Vlaanderen? De vraag stellen is ze beantwoorden:
de bouwsector kampt al van oudsher met een tekort aan personeel. En het wordt er niet beter op.
Als het aantal opdrachten toeneemt, zal dit gebrek aan manschappen nog meer aan de oppervlakte komen. De wachttijd voor
projecten zal toenemen, en dat is op zijn beurt een hinderpaal voor het bereiken van de renovatiedoelstellingen, en dus ook voor de
energietransitie. Begin februari liet Confederatie Bouw nog optekenen dat zeven op de tien bouwbedrijven openstaande vacatures
hebben. Jaarlijks zouden er in principe 20.000 nieuwe bouwvakkers moeten instromen, maar dat aantal wordt bijlange na niet
gehaald. Confederatie Bouw vraagt zelfs dat de overheid werklozen kan verplichten om een werfhelm aan te doen. Niet alleen de
traditionele bouwsector snakt naar mankracht, ook de sector van de hernieuwbare energie is wanhopig op zoek naar gekwalificeerd
personeel – en dat over de hele wereld. Uit een rapport van Foresight Climate & Energy blijkt dat de hernieuwbare energiesector
tegen 2050 goed zou kunnen zijn voor 38 miljoen jobs tegen 2030 (43 miljoen tegen 2050), ten opzichte van 12 miljoen in 2020,
ware het niet voor twee barrières: een tekort aan mensen en een gebrek aan kennis en vaardigheden. Zo hebben installatiebedrijven
van warmtepompen en PV-installaties een tekort aan technische profielen om de installaties te realiseren. 52 tot 64% van de werknemers
in de PV- en windsector is laagopgeleid. Ook het aantrekken van vrouwen is en blijft een probleem. Er is dan ook dringend nood
aan gerichte opleidingstrajecten, klinkt het in een rapport van IRENA (International Renewable Energy Agency).
Nochtans kunnen jongeren wel gemotiveerd worden om te kiezen voor een carrière in een toekomstgerichte sector als die van de
hernieuwbare energie. Volgens een enquête van EY uit 2017 zien 62 procent van de tieners een carrière in olie en gas niet zitten
omdat ze de fossiele sector weinig aantrekkelijk vinden. Het rapport van Foresight Climate & Energy oppert de mogelijkheid dat tal
van geschoolde krachten uit de fossiele industrie – mits bijscholing – ook in groene sectoren kunnen ingezet worden. IRENA voorspelt
immers dat er in de gas- en oliesectoren 6,9 miljoen jobs kunnen verdwijnen tegen 2030, maar dat is nog altijd minder dan er vacatures
zullen komen voor jobs in hernieuwbare energie. Een transfer van arbeidskrachten is dan ook niet onrealistisch.Om de kloof te
dichten, is er volgens Foresight Climate & Energy nood aan nieuwe opleidingsmogelijkheden, maar scholen en universiteiten hebben
het moeilijk om zich aan te passen aan de snelle maatschappelijke en technologische evoluties. Toch hebben EU-lidstaten alle tools
in handen om actie te ondernemen, want de mogelijkheden op vlak van (groene) jobcreatie zijn vrijwel eindeloos. Een les die we ook
in België kunnen trekken?
Veel leesplezier!
Filip Van der Elst

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK,
HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
COLOFON
Jaargang 10 • nummer 1 • 2022
Verschijnt 6 x per jaar
VERANTWOORDELIJKE UITGEVER
Hertsbergsestraat 4
B-8020 Oostkamp
+32 50 36 81 70
info@louwersmediagroep.be
louwersmediagroep.be
EINDREDACTIE
Filip Van der Elst
REDACTIETEAM
Els Jonckheere, Filip Van der Elst,
Kris Vandekerckhove Michel Charlier
8
PROJECTMANAGEMENT
Mathieu Noppe
m.noppe@louwersmediagroep.be
ADVERTENTIES
Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd via
de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink hebben
ontvangen, stuur een email naar
traffic@louwersmediagroep.be
SECRETARIAAT
Sarah Dierick
Elke Kina
ABONNEMENTSPRIJS
Abonnementsprijs
België: € 54,00 per jaar excl. BTW
Buiten België: € 90,00 per jaar excl. BTW
ING: IBAN BE33 3631 9320 5246
BIC: BBRUBEBB
t.n.v. Louwers Mediagroep
o.v.v. Installatie & Bouw
Informatie over abonnementen:
+32 50 36 81 70
ADRESWIJZIGINGEN
Schriftelijk ten minste drie weken
voor verhuizing naar:
Hertsbergsestraat 4, B-8020 Oostkamp
OPZEGGINGEN
Indien twee maanden voor het verstrijken van de
abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van
opzegging is ontvangen, wordt het abonnement
automatisch met een jaar verlengd.
DOELGROEP
Installateurs verwarming, elektriciteit, sanitair, klimatisatie
en luchtbehandeling, leden van de VCB
Vlaamse Confederatie Bouw, BVA Bond van Vlaamse
Architecten, CIB Vlaanderen de Confederatie van Immobiliënberoepen
van Vlaanderen, ORI Organisatie
van Raadgevende Ingenieurs, Engineering- en Consultancybureaus,
opdrachtgevers, projectontwikkelaars,
abonnees, betrokken ministeries en diensten, provinciale
en gemeentelijke overheden en betrokken federale,
Vlaamse en regionale organisaties, facilitymanagers
bedrijven met eigen onderhoudsploeg, fabrikanten,
invoerders en groothandelaars uit de sector.
VORMGEVING/ART DIRECTION
+32 50 36 81 70
studio@louwersmediagroep.be
DRUKWERK
Drukkerij Hendrix, Peer
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd
zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder
bronvermelding. Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar
beste weten is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen
enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie.
Zij aan-vaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid
voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen
en/of beslissingen die gebaseerd zijn op deze informatie.
De nieuwste trends in de badkamer 8
Nieuwe webshop voor wisselstukken cv-ketels 10
Verhoogde aandacht voor hydraulisch inregelen 13
Textielkanaal zorgt voor prettig klimaat in tijdelijke opstelling van restaurant 16
De Pen: Bert Blocken 18
THEMA LUCHTBEHANDELING
13 16
Stijgende populariteit luchtreinigers schept groeikans voor installateurs 20
Slimme vraaggestuurde ventilatie voor nieuw bruisend stadsdeel Suikerpark in Veurne 24
Gezonde lucht in praktijklokalen 27
De nieuwe generatie rookgasafvoersystemen 29
Het Stookoliedecreet en het Vlaamse Energie- en Klimaatplan: alles wat je moet weten 32

INHOUD
34 41
65 68
74
Het succesrecept voor de warmtepomp: hybride systemen en aandacht voor akoestiek 34
Systeemaanpak en connectiviteit van installaties cruciaal voor de energietransitie 37
Betrouwbare en innovatieve verwarmingsoplossingen van hoogstaande kwaliteit 41
VAKKATERN ELEKTROTECH 43
1
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.BE
INSTALLATIE&BOUW
NUMMER 1 - 2022
februari - maart
installatieenbouw.be
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INCLUSIEF HET VAKKATERN
Luchtreiniging in het onderwijs
De troeven van
‘Elke crisis is een
hydraulische inregeling
opportuniteit’
Efficiënte dispatching dankzij IoT en traceersysteem 65
Beeld: Anseele Davinjo
Photography / WAGO
Iconisch in elke zin van het woord 68
Energieverbruik met factor zeven verminderd 74
Ingenieus project vereist technisch titanenwerk 76
Installatiepartners 79
Blijf gratis en eenvoudig op de
hoogte van het laatste nieuws.
Volg ons op social media en meld
je aan voor onze nieuwsbrief!
installatieenbouw.be

DE NIEUWSTE TRENDS IN DE BADKAMER
Een nieuw jaar betekent ook: nieuwe innovaties in de badkamer. Facq is uitstekend geplaatst om in te schatten welke kleuren, stijlen en
producten anno 2022 de hoofdrol zullen opeisen. Daarom gaat de sanitair specialist dieper in op houten meubels met afgeronde hoeken, de
nieuwste douche-wc’s en baden die geïnspireerd worden door de natuur. Ook de EDITION 90 SQUARE mengkranen en accessoires van KEUCO
zijn een ware eyecatcher.
Tekst en beeld Facq
Meubels met afgeronde hoeken – en ook
ronde wastafels – zorgen meteen voor een
soepele, vloeiende circulatie in huis. Ze zijn ook
organischer, vooral als je kiest voor kleuren die
geïnspireerd zijn door de natuur, zoals aardetinten
of alle mogelijke schakeringen van groen. Ga je
voor lichtere, vrolijkere tinten, dan roep je meteen
de zorgeloze sfeer op van mediterrane landen,
badend in het warme zuiderse zonlicht.
Ook hout sluit perfect aan bij deze trend. De
duidelijke nerven brengen dynamiek en ritme in
de badkamer. Ga je voor complete rust, kies dan
voor een wastafel van marmer of natuursteen met
een aangename touch en een ronduit luxueuze
uitstraling, zonder opzichtig te zijn. Pure eenvoud.
Luxe, klasse en genot
Dat is precies wat onder meer douche-wc’s bieden,
en die zijn tegenwoordig echt in. In 2022 steekt
bovendien ook de technologie de hygiëne een
handje toe. Denk aan handenwassers waarvan
de kranen uitgerust zijn met een sensor, zodat het
water automatisch begint te stromen zonder dat
je de kraan hoeft aan te raken.
Over handenwassers gesproken, die worden
almaar origineler, net als de toiletten. Het traditionele
wit ruimt plaats voor een waaier van
kleuren, waaronder zwart. Dat blijft een veilige
keuze voor wie zijn toilet extra cachet wil geven.
Word één met de natuur
Laat dit jaar de rechte lijnen en hoeken voor
wat ze zijn. Geef je volledig over aan een bad
met rondingen dat je volledig omhult. Warm en
behaaglijk. Een heerlijk gevoel dat je in harmonie
brengt met de natuur. Want als je goed kijkt, vind
je daar alleen maar krommingen en welvingen.
De unieke band die we als mens hebben met de
‘Met ronde vormen en natuurlijke kleuren en
materialen creëer je een heerlijke cocon’
De kunst van het baden wordt in 2022 geïnspireerd door de natuur. Zo versterken we onze kostbare band.
natuur die ons omringt, is een belangrijke trend
in 2022. Zo wordt de badkuip, waar mogelijk, bij
een raam geplaatst om optimaal te profiteren van
het natuurlijke licht en van het uitzicht op het
rustgevende groen van de tuin.
De badkamer krijgt ook ruimte. Mag open zijn.
Daarom zijn vrijstaande baden zo populair. Ze
kunnen in de slaapkamer geplaatst worden om
één enkele ruimte te creëren waar alles draait
rond intimiteit en welzijn.
Lichte designtaal met een
duidelijk profiel: de EDITION
90 SQUARE van KEUCO
Een vierkant als designelement. Sterke contouren
met een consistent architectonische lijn. Een
minimalistisch, licht en bijna filigraan design.
De EDITION 90 SQUARE mengkranen en
accessoires van KEUCO onderscheiden zich door
hun duidelijke en onderscheidende profiel. Ze
passen perfect bij het badkamerconcept van de
EDITION 90 van KEUCO en harmoniëren met de
badmeubels, wastafels en lichtspiegels. Voor een
minimalistische woonstijl met een voorkeur voor
architectonische, hoekige elementen.
Het vierkant: een pure, sterke vorm. Dit
diende als uitgangspunt voor het consequent
doorgevoerde design van de EDITION 90
SQUARE mengkranen en accessoires van
KEUCO. Hoeken van precies 90 graden, rechte
contouren en prachtige chromen oppervlakken
zijn hun onderscheidende design- en kwaliteitskenmerken.
Ze hebben nauwkeurige randen
en platte oppervlakken precies op maat: een
bijzondere uitdaging tijdens de productie.
Voor KEUCO vormt het streven naar perfectie
en het uiterste halen uit dat wat technisch
haalbaar is, onderdeel van de bedrijfscultuur.
De grote kunst ligt in het gedetailleerd slijpen
en polijsten van de oppervlakken, voordat ze
zorgvuldig gegalvaniseerd worden. Ondanks
hun strikte geometrie zorgen de meng kranen
en accessoires van EDITION 90 SQUARE dankzij
hun onmiskenbare designtaal voor een zekere
luchtig heid in het moderne badkamer design. ❚
8 | INSTALLATIEENBOUW.BE

De EDITION 90 SQUARE mengkranen en accessoires van KEUCO
onderscheiden zich door hun duidelijke en onderscheidende profiel.
In het wc-hoekje is hygiëne
geen trend maar een must.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 9

Nieuwe webshop voor
wisselstukken cv-ketels
Eind 2021 dropte Itho Daalderop een klein bommetje in de HVAC-wereld – voortaan zou de verwarmingsspecialist stoppen met de productie van
gasketels. Tegelijkertijd beloofde het bedrijf dat het zijn bestaande klanten met verwarming op gas niet in de steek zou laten. Met de introductie
van een gloednieuwe webshop voor vervangonderdelen, zet Itho Daalderop die belofte kracht bij.
Tekst Filip Van der Elst | Beeld Itho Daalderop
“Het is onze maatschappelijke plicht om actief bij te dragen aan de
verduurzaming van het Belgische woningbestand. Dat kan alleen maar
zeggen door ‘vaarwel’ te zeggen aan fossiele brandstoffen”, zo klonk het
eind november in dit magazine bij Itho Daalderop, om er meteen aan toe te
voegen dat Itho Daalderop zijn bestaande klanten met cv-ketels niet zomaar
in de steek laat. “De dienst na verkoop gaat gewoon door, dus we zullen
wisselstukken blijven aanbieden. In het product zit misschien geen toekomst
meer, maar in onze klanten zeker en vast wel.”
Lange levensduur
Met de gloednieuwe webshop, volledig geïntegreerd in de website van
het bedrijf, voegt Itho Daalderop de daad bij het woord. Sam Van Gerwen,
Marketing Manager bij Itho Daalderop: “Er hangen in België nog tien-
duizenden cv-ketels van Itho Daalderop. We willen het voor onze partnerinstallateurs
eenvoudig maken om deze ketels onderhouden en in werking
houden. We zijn gekend vanwege de lange levensduur van onze producten.
En het is niet omdat we geen cv-ketels meer fabriceren, dat we die lange
garantie niet meer in ere willen houden.”
In de webshop vinden installateurs alle onder delen die ze nodig hebben
om cv-ketels van Itho Daalderop te herstellen of de goede werking ervan te
verzekeren. In het verleden moesten installateurs zich voor wisselstukken enkel
wenden tot de groothandels of rechtstreeks bestellen bij de orderdienst, maar
daar kwam altijd een wachttijd bij kijken. “En dat willen we net vermijden,
want een installateur wil een toestel dat in panne staat natuurlijk zo snel
mogelijk kunnen herstellen.”
‘Het is niet omdat we geen cv-ketels meer fabriceren, dat we die lange garantie niet meer in ere willen houden.’
10 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Bij de webshop hoeft hij niet lang te wachten, want dankzij een intensieve
samenwerking met een gerenommeerd postpakketbedrijf mag de installateur
de nodige stukken de dag erop reeds op de gewenste plek verwachten, overal
in het land.
Nog maar het begin
Met deze webshop is het eindpunt nog niet bereikt, verzekert Van Gerwen.
“We gaan nu van start met onderdelen voor cv-ketels, maar het is de bedoeling
om de webshop in de komende jaren nog verder uit te breiden. Zo kan de
professional in de toekomst op één website alle wisselstukken voor al onze
productgroepen terugvinden, van ventilatie tot warmtepompen. Zo zullen
we de interface nog gebruiksvriendelijker maken door exploded views toe te
voegen die een 3D-zicht op het toestel bieden – zo kan de installateur meteen
zien waar het onderdeel in kwestie zich in het toestel bevindt. In de toekomst
voorzien we ook een service-applicatie waarin deze webshop geïntegreerd is.
Met deze applicatie zal de installateur vanop locatie (bijvoorbeeld op een
werf) de nodige onderdelen kunnen bestellen.” ❚
‘We zullen de interface nog gebruiksvriendelijker maken door exploded views
toe te voegen die een 3D-zicht op het toestel bieden – zo kan de installateur
meteen zien waar het onderdeel in kwestie zich in het toestel bevindt.’
‘In de toekomst kan de
installateur op één website
alle wisselstukken voor
al onze productgroepen
terugvinden, van ventilatie tot
warmtepompen’
‘We willen het voor onze partner-installateurs eenvoudig maken om de bestaande cv-ketels onderhouden en in werking houden.’
INSTALLATIEENBOUW.BE | 11

Maak jouw klanten Bosch
Ready voor de winter.
(en voor elk ander seizoen)
www.boschdoetairco.be
Dankzij de stijlvolle Bosch-airconditioners verzeker je jouw klanten
van een aangenaam binnenklimaat, zowel tijdens de warme
zomermaanden als de koude wintermaanden. Bovendien zorgen de
bio-filter, koude katalysator, hogedichtheidsfilter en ionisator ervoor
dat bacteriën, virussen en andere vervuilende deeltjes in de lucht
geneutraliseerd worden.

Voor bestaande en nieuwe gebouwen wordt elke lidstaat verondersteld het energieverbruik te optimaliseren via de technische installatie.
VERHOOGDE AANDACHT VOOR
HYDRAULISCH INREGELEN
EPBD III richtlijnen verplichten elke EU-lidstaat om de verschillende domeinen van energiebesparende maatregelen toe te passen in de lokale
regelgeving. Hieronder valt ook het waterzijdig of hydraulisch afstellen van cv-installaties. ATTB, met name de werkgroep ‘Hydraulica’, wil
verantwoordelijkheid nemen in het uitwerken van deze maatregelen.
Tekst ATTB | Beeld Caleffi, Pxhere
Vanuit de Europese richtlijn - EPBD III DIRECTIVE
2018/844 moeten de lidstaten voldoen aan bepaalde
voorwaarden en specifieke doel stellingen.
De belangrijkste doelstellingen van deze richtlijn
zijn:
• Realiseer een energie-efficiënte gebouwenvoorraad
(BENG) tegen 2050
• Elke lidstaat moet sterke langetermijn-renovatiestrategieën
opstellen met een indicatieve mijlpaal
voor 2030, 2040 en 2050.
De doelstellingen voor de periode 2021-2030
zijn onder meer de vermindering van de uit stoot
van broeikasgassen met minstens 40 procent
ten opzichte van 1990, een energie-efficiëntiedoelstelling
van minstens 32,5 procent. Minstens
32 procent van de energie moet uit hernieuwbare
bronnen komen.
Zelfregulerende of
zelflerende installaties
Voor bestaande en nieuwe gebouwen wordt elke
lid staat verondersteld het energieverbruik te ›
INSTALLATIEENBOUW.BE | 13

DRISTEEM LUCHTBEVOCHTIGING
Voor een beter en gezonder binnenklimaat
• Gezonder en aangenamer
klimaat bij RV > 40 %
• Sterk verminderd risico op
verspreiding van bacteriën
en virussen
• Verlaagde afwezigheid
door ziekte
• Minder oogirritatie
• Geen risico op elektrostatisch
gerelateerde problemen
• Verhoogd rendement van
productieprocessen
• Betere bewaring van
vochtgevoelige materialen
Gasgestookt
UITSTEKEND
RENDEMENT
SUPERLAGE NOx-EMISSIE
LAUNCH 04/2021
Elektrisch
Een steriele omgeving vereist
STERIELE STOOMBEVOCHTIGING
TOT
146
KG/H
STOOM
IN
TOESTEL
ÉÉN
Voor meer info :
DriSteem Belgium +32 11 666 880 info@dristeembelgium.be

opti maliseren via de technische installatie. Voor
nieuwe gebouwen wordt verwacht dat men in
staat is via zelf regulerende of zelflerende installaties
de tempe ratuur in elke ruimte goed in te
regelen. In bestaande gebouwen moet hiernaar
gekeken worden vanaf het ogenblik dat een
warmte opwekker wordt vervangen.
Zo’n zelflerende installatie moet in staat zijn om
het verwarmings vermogen automatisch aan de
binnen temperatuur te kunnen aanpassen. Hierbij
dient gestreefd te worden naar een zo laag mogelijke
watertemperatuur voor de efficiëntie van de
opwekking en de distributie, maar hoog genoeg
voor de warmteafgifte en het comfort.
De installatie moet tevens de regeling van het
ver warmingsvermogen in elke ruimte mogelijk te
maken, in lijn met de verwarmingsinstellingen van
de betreffende ruimte (of zone).
Gesloten warmwatercircuit
Verwarmingssystemen met een gesloten warmwatercircuit
voorzien bijna 60 procent van de
woningen in Europa van de nodige warmte. Ook
indirecte koeling wint terrein.
De goede werking van deze systemen is essentieel
om het comfort, de gezondheid en de
productiviteit te garanderen die de gebruikers
verwachten en tegelijkertijd het energieverbruik
te minimaliseren.
‘Een hydraulische
inregeling zorgt voor
energiebesparing
en CO 2
-reductie,
maar mét behoud
van het comfort en
gebruiksgemak’
Water is het meest efficiënte medium voor transport in de gesloten kringen.
Water is het meest efficiënte medium voor transport
in de gesloten kringen. Vooral de drukbehouds
installatie (bv. expansievat) moet ervoor
zorgen dat de vloeistof in de gewenste condities
blijft om verstoringen te vermijden als gevolg van
corrosie, want dit heeft directe gevolgen voor het
thermisch comfort en het energetisch rendement
van de installatie.
Fabrikanten van regel- en inregelapparatuur
mobiliseren zich voortdurend om innovatieve
compo nenten aan te bieden en de markt te
onder richten om de prestaties van installaties
te verbeteren. Deze oplossingen moeten echter
ruimer gedragen worden en bekend zijn, goed uitgevoerd,
gedimensioneerd en geïmplementeerd
worden. Anderzijds kan het potentieel aan energiebesparing
enkel gerealiseerd worden wan neer
de regeling en de hydraulische circuits opti maal
op elkaar afgestemd worden. Dit heeft immers
alles te maken met een cv-installatie die goed
ontworpen, gemonteerd, ingeregeld en onderhouden
is. Het ontwerp moet daarbij gebaseerd
zijn op een degelijke warmte/koellastberekening.
Rol ATTB
Daarom is binnen het ATTB een stuurcomité
samen gesteld van enkele fabrikanten, ondersteund
door een werkgroep en belangrijke stakeholders,
om hydraulische inregeloplossingen voor
gebouwen onder de aandacht te brengen bij de
diverse overheden en andere stakeholders om op
die manier de Europese doelstellingen te kunnen
faciliteren en te realiseren.
ATTB wil de belangrijkste voordelen van hydraulisch
inregelen beter in de verf zetten. Een
hydraulische inregeling zorgt immers voor energiebesparing
en CO 2
-reductie, maar mét behoud van
het comfort en gebruiksgemak voor de consument.
Fabrikanten van regel- en inregelapparatuur mobiliseren zich voortdurend om innovatieve componenten
aan te bieden en de markt te onderrichten om de prestaties van installaties te verbeteren.
Daarom maakt ATTB werk van een stappenplan,
bestaande uit onder meer een algemeen kwaliteitskader
voor de installaties, een code van goede
praktijk rond het ontwerp, de uitvoering en het
onder houd van installaties, en het op zetten van een
degelijke opleiding op alle niveaus. En de organisatie
pleit ook voor een officiële attestering van
de producten (vergelijkbaar aan Ecolabel) en een
door gedreven technische onder steuning bij studieburelen,
installateurs en energiedeskundigen. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 15

Textielkanaal zorgt voor prettig klimaat
in tijdelijke opstelling van restaurant
De textielkanalen van Prihoda bewezen reeds ruimschoots hun nut in tal van projecten. Met een nieuwe realisatie in de tijdelijke opstelling van
een restaurant in Bazel, bewijst Prihoda dat de textielkanalen ook in dit soort omstandigheden uitstekend van pas komen.
Tekst Filip Van der Elst | Beeld Prihoda
Gijsels bvba, verhuur van aggregaten en stroom groepen, zocht naar een
geschikte oplossing voor een restaurant in het Waaslandse Bazel. Vanwege
een verbouwing aan de zaak bood de restauranthouder zijn klanten een tafel
en een maaltijd in een tijdelijke opstelling, via een tent (opgebouwd door
Geco Concept). “Het bleek echter bijzonder moeilijk om voor een homogene
temperatuur in de tent te zorgen”, licht Wesley Verlez, Accountmanager
bij Prihoda, toe. “De eigenaar probeerde de tent te verwarmen met een
warmeluchtblazer aan één zijde van de tent. Dat is geen ideale situatie, want
aan de ene zijde hebben de klanten het te warm en aan de andere te koud.”
In hun zoektocht naar een oplossing kwam Gijsels bvba bij Prihoda terecht.
Verlez: “We konden hen ervan overtuigen dat een textielkanaal hier een prima
oplossing kon betekenen. We hebben de textielkanalen voorgesteld aan de
eindklant, die het principe nog niet kende. Mits een paar voorbeelden en
hem te wijzen op de brede range aan mogelijkheden, was die snel overtuigd.
Zo kon hij kiezen uit negen standaardkleuren die we aanbieden, zodat het
kanaal kon matchen met de sfeer van het restaurant.” Prihoda leverde voor
dit project een textielkanaal met een lengte van 18m70, goed voor een
debiet van 8.000 m³/h.
Comfort waarborgen
De belangrijkste vereiste was dat het comfort van de klanten te allen tijde
gewaarborgd moest worden. “Wie rustig zit te eten, wil uiteraard niet te
warm of te koud hebben, en ervaart liever ook geen tochtgevoel. Laat dat
nu net de grote sterkte van textielkanalen zijn”, zegt Verlez. “Textielkanalen
‘Het grote voordeel van een textielkanaal in zo’n tijdelijke
constructie? De flexibiliteit en het installatiegemak.’
garanderen immers een uniforme luchtverdeling over de volledige lengte
van het kanaal en aan aanzienlijk lagere uitblaassnelheden.” Ook akoestiek
was een belang rijk aandachts punt. “Geluid speelt een belang rijke rol in
een restaurant. Je wil immers niet dat klanten opschrikken van een aan­
De hoge mate van flexibiliteit is een belangrijke troef
van textielkanalen ten opzichte van galvakanalen’
16 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Prihoda leverde voor dit project een textielkanaal met een lengte
van 18m70, goed voor een debiet van 8.000 m³/h.
‘De restauranthouder was zeer tevreden over de esthetiek van de
oplossing, mede dankzij de zelfgekozen donkere kleur van het kanaal.’
‘Het is bijzonder eenvoudig om
het kanaal aan de bouwstructuur
van de tent te monteren. Het lichte
gewicht van de textielkanalen is
een bijkomende troef’
springende verwarmings installatie. Textielkanalen absorberen net geluid in
plaats van te produceren”, aldus Verlez.
Met deze toepassing in een tijdelijke setting is Prihoda niet aan zijn proefstuk
toe. Eerder beleverde het bedrijf ook al verschillende vaccinatiecentra, die
werden opgericht om het coronavirus te lijf te gaan. “Het grote voordeel
van een textielkanaal in zo’n tijdelijke constructie? De flexibiliteit en het
installatiegemak”, legt Verlez uit. “Het is immers bijzonder eenvoudig om het
kanaal aan de bouwstructuur van de tent te monteren. Het lichte gewicht van
de textielkanalen is een bijkomende troef, want zo’n tentstructuur kan niet
veel gewicht verdragen. En achteraf is het kanaal, als de tent terug afgebroken
mag worden, eenvoudig te demonteren. Het is zelfs perfect mogelijk om het
kanaal nadien op een andere plek van de zaak te hergebruiken. Die hoge
mate van flexibiliteit is een belangrijke troef van textielkanalen ten opzichte
van galvakanalen.”
Esthetiek
De introductie van het textielkanaal bleek een schot in de roos voor het
restaurant: alle klanten kunnen in optimale temperaturen genieten van hun
heerlijke maaltijden. “De restauranthouder was ook zeer tevreden over de
esthetiek van de oplossing, mede dankzij de zelfgekozen donkere kleur van het
kanaal. Bovendien blijft het Prihoda-kanaal ook zijn mooie ronde vorm behouden
wanneer de verwarming niet aanstaat. In een setting zoals een restaurant zijn
dergelijke esthetische aspecten natuurlijk van belang”, besluit Verlez. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 17

De Pen
‘Luchtreiniging is in deze
pandemie geen laaghangend fruit,
maar fruit dat rijp klaar ligt op de
grond, om op te rapen’
18 | INSTALLATIEENBOUW.BE

De Pen
Bert Blocken
Hoogleraar bouwfysica aan de TU Eindhoven en deeltijds gewoon hoogleraar aan de KU Leuven
LUCHTREINIGING IN HET ONDERWIJS
“Oh, een monster!”, zegt een kleuter wanneer een grote luchtreiniger de klas wordt binnengerold.
“Neen”, zegt de juf, “dat is een machine die hier de virussen gaat weghalen, zodat jullie veilig kunnen
leren”. “Waaaaaauw”, zeggen de kleuters. De Wereldreiziger, bassisschool in Antwerpen. Gedateerd
woensdag, 26 januari 2022.
Dat vat ons project goed samen. Met mijn collega’s Dr. ir. Leen Peeters en Prof. dr. Marc Van Ranst, gesteund door
heel wat sympathisanten, hebben wij beslist om minstens zes maanden gratis te werken voor onze scholen en ons
onderwijs. Via grootschalige en grotendeels gratis inzet van luchtreinigers van goede en welwillende fabrikanten
en leveranciers, en intensieve metingen. Uiteraard na grondige check van deze apparaten, want er is heel wat
rommel op de markt. En even uiteraard met de verwachting dat nadien de overheid dit gaat overnemen en
massaal implementeren.
In deze pandemie is luchtreiniging de enige technologie waar nog niet op is ingezet. Aanvankelijk dachten velen
– vrij naïef – dat de vaccins de “enige weg naar het rijk van de vrijheid” zouden zijn. In mijn vakgebied, de bouwfysica,
is luchtreiniging een decennialang gebruikt en bewezen concept. Dat is in deze pandemie geen laaghangend fruit,
maar fruit dat rijp klaar ligt op de grond, om op te rapen.
Waarom luchtreiniging in de scholen? In de vierde golf zijn de scholen vaak geduid als de motor van deze golf. Het
is dus logisch hier op in te zetten. Let wel, er zitten ook diverse woonzorgcentra in het consortium, en we werken
nauw samen met Matthias De Caluwe, CEO van Horeca Vlaanderen. Een man die door zijn ongebreidelde passie en
inzet voor onze maatschappij en voor de horeca in het bijzonder, niet alleen een medestander maar ook een echte
vriend is geworden.
Ik zie onze kinderen, onze leerkrachten en onze scholen als de belangrijkste componenten van de maatschappij. Dat
is geen nieuwe visie. U deelt die hopelijk ook. Zelfs Pythagoras van Samos, de oud-Griekse filosoof en wiskundige,
stelde: “De opvoeding van de jeugd is de basis van de staat”. U kent hem nog wel, de man van a² + b² = c², in de
door u ongetwijfeld zeer gesmaakte lessen driehoeksmeetkunde.
Zelf heb ik bijzonder veel te danken aan het onderwijs. Van kleuterklas tot universiteit was ik gezegend met onderwijs
door de absolute wereldtop van leerkrachten en professoren. Bewezen door de PISA-scores van die periode. Ik heb
maar twee woorden voor hen allemaal: “respect” en “dankbaarheid”. Het is niet zo moeilijk om goede en succesvolle
acties te starten en projecten uit te voeren, als je opgeleid bent en gesteund wordt door de allerbesten.
Mijn favoriete Romeinse auteur, Marcus Tullius Cicero, zei: “Dankbaarheid is de moeder aller deugden”.
Deze column is te kort voor een uitgebreid dankwoord, maar een deel van onze toppers staan op de website
https://www.luchtreinigingindeklas.be/over. Verder dank aan mijn universiteiten, al de steden, gemeenten en
schooldirecties, die zich in recordtempo en in vol vertrouwen achter dit project hebben geschaard. We zijn maar met
weinige onderzoekers, voor vele scholen. Maar hun enthousiasme en hun vertrouwen geeft ons vleugels.
Want zeg nu eerlijk, is er iets, dat menselijk mogelijk is, dat wij niet zouden doen voor onze kinderen? ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 19

THEMA LUCHTBEHANDELING
Stijgende populariteit luchtreinigers
schept groeikans voor installateurs
De corona-uitbraak maakte luchtreinigers populairder dan ooit. De trend was daarvoor al ingezet, door een groeiend besef over het belang
van binnenluchtkwaliteit. Ventilatie biedt een eerste antwoord binnen dat kader. Alleen kunnen we niet zomaar overal ventilatie-units
plaatsen, en is ventilatie in drukbezette ruimtes vaak ontoereikend. Dat creëert commerciële opportuniteiten voor HVAC-installateurs die ook
luchtreinigers aanbieden.
Tekst Sara Dekesel | Beeld Marjan Sins
Euromate produceert al sinds 1975 professionele
luchtreinigingssystemen. Business Developer
Marco Balkema werkt al 26 jaar bij de onderneming,
en kende nooit eerder zo’n grote vraag
als de voorbije jaren. “Bedrijven erkennen de
impact van zuivere binnenlucht op de gezondheid
en productiviteit van hun werknemers, en zetten
luchtreiniging steeds meer in om de werkvloer
aantrekkelijk te maken en ziekteverzuim te
beperken”, aldus Balkema.
Marco Balkema, Business Developer
Euromate (Beeld: Euromate).
Ook in kantoren waar niet elk bureau continu bezet is, voorzien luchtreinigers heel lokaal en tijdelijk extra luchtzuivering, aanvullend op het ventilatiesysteem.
20 | INSTALLATIEENBOUW.BE

LUCHTBEHANDELING THEMA
Oplossing voor oudere gebouwen
In gebouwen zoals scholen, ziekenhuizen,
kantoren en industriële omgevingen stapelt
binnenluchtvervuiling zich snel op, met nadelige
gevolgen voor de gezondheid. Daarom is
ventilatie in België al sinds 2006 verplicht in
nieuwbouw. Maar wat in oudere gebouwen?
“Een ventilatiesysteem plaatsen in bestaande
gebouwen vraagt ingrijpende werken. Luchtreinigers
vormen een budgetvriendelijk alternatief
zonder breekwerk. Wij bieden verschillende
modellen aan: stand-alone toestellen, in- en
opbouwsystemen, zowel on/off als automatisch
gestuurd. Zo hebben we een gepast product voor
elke situatie”, zegt Marco Balkema.
Aanvulling op ventilatie
Volgens gezondheidsnormen moet binnenlucht elk
uur 4 à 5 keer volledig ververst worden. Gemiddeld
gebeurt dat in geventileerde ruimtes maximaal
twee keer per uur. Bij een hoge bezetting,
bijvoorbeeld in kantines, vergader zalen of klaslokalen,
is de ventilatie dan ook veelal ontoereikend.
Ventilatiedebieten worden berekend op
basis van het ruimtelijk volume en als er meer
mensen zijn, gaan de systemen niet harder draaien,
tenzij ze CO 2
-gestuurd zijn. Lucht reinigers zijn een
interessante aanvulling op ventilatiesystemen,
om de lucht in elke ruimte voldoende te zuiveren
zonder het ventilatiedebiet te verhogen.
Installateur speelt grote rol
Omdat de ‘installateur aan huis’ de bestaande
elektrische en HVAC-installaties goed kent, is het
de aangewezen persoon om een luchtreinigingssysteem
te plaatsen. Euromate geeft installateurs
technische bijstand op de werf en opleidingen over
capaciteit, installatie en onderhoud. Geplaatste
Euromate systemen zijn aanpas baar volgens
de veranderende noden van de klant: een luchtreiniger
die bijvoorbeeld tabaksrook filterde in een
rookruimte, kan nu met een andere filter ingezet
worden in de strijd tegen virus dragende aerosolen.
Betrouwbare lokale producent
Euromate ontwikkelt en produceert alle toestellen
in eigen huis, met zoveel mogelijk Europese
onderdelen. Dat levert betrouwbare kwaliteit
op, waardoor de Nederlandse fabrikant vijf jaar
garantie kan bieden in combinatie met een
onderhoudscontract. Alle producten zijn getest
in onafhankelijke testcentra en geaccrediteerd
door de Belgische overheid. Dat is vaak anders
gesteld bij de nieuwe luchtreinigerfabrikanten die
als paddenstoelen uit de grond schieten door de
exponentieel stijgende vraag.
Unieke innovatie voor
opslag en logistiek
Logistieke centra, met een komen en gaan van
transporteurs, zijn een aantrekkelijke plek voor
virussen. Ook opdwarrelend stof verspreidt er
zich graag. De nood aan luchtzuivering is dus
groot, maar erg variabel over de omvangrijke
ruimte. Daarom ontwikkelde Euromate het ‘Air
Monitor System’ AMS 5: met sensoren wordt
de vervuiling voor en na de installatie van een
luchtreinigingssysteem continu gemonitord, en
diezelfde sensoren sturen de werking van het
systeem mee aan. Een mooi voorbeeld van hoe de
fabrikant meedenkt met de klant. ❚
‘Luchtreinigers
vormen een goeie
aanvulling op
ventilatie om een
gezonde binnenlucht
te garanderen’
Stand-alone luchtreinigers zijn een goede oplossing in oude schoolgebouwen
waar het plaatsen of aanpassen van een ventilatiesysteem onmogelijk is.
Beperking van de stookkosten
De Euromate toestellen werken door middel van
recirculatie: ze zuigen binnenlucht aan, filteren
hem en sturen hem gezuiverd weer de ruimte
in, zonder warmte verliezen zoals bij natuurlijke
en mechanische ventilatie, die buitenlucht
aan voeren. Bovendien herverdeelt een luchtreiniger
de lucht in de ruimte en daarmee ook
de warmte uit de bovenste luchtlagen. “Zeker
in gebouwen met hoge plafonds levert dat een
belangrijke temperatuurwinst op en kan je de
verwarming zeker een graad lager zetten zonder
comfortverlies”, bevestigt Balkema. En aangezien
elke graad minder een energiebesparing van zo’n
4% oplevert, kan dat wel tellen.
Samen met de gezuiverde lucht blazen luchtreinigers de warmte van boven
naar beneden. Zo leveren ze ook een belangrijke energiebesparing op.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 21

HEEFT JOUW KLANT
GEEN AARDGAS?
Propaangas van Antargaz
vormt de oplossing!
GECOMPENSEERD
Laat jouw klanten genieten van alle comfort van
gas dankzij propaangas in een tank boven of
onder de grond.
Meer info rond propaangas?
Ga naar www.antargaz.be of neem
contact met ons op per mail via
installateur.service@antargaz.com
of per telefoon 02 246 00 65.
we support your HVAC installations
Alixo, professional mounting accessories for HVAC/R installations.
® brand by Linum Europe. Made in Europe.
© LG - 21.165
Pieter Verhaeghestraat 20, 8520 Kuurne
c 056 35 92 94
w www.linum.eu w www.alixo.eu
21.165 I&B NL Alixo.indd 1 10/01/2022 16:50:33

Feel good inside
Optimaal binnenklimaat voor hotelgasten met de WISE PARAGON.
De WISE PARAGON is een comfortmodule voor tochtvrije
ventilatie, verwarming én koeling van hotelkamers.
Het binnenklimaat is steeds optimaal dankzij de geïntegreerde
regelklep voor variabel luchtdebiet en de aansluiting ervan op
het WISE regelsysteem.
De regeling is mogelijk op ruimte-, zone- en zelfs gebouwniveau.
Hiermee garanderen wij een zeer energiezuinige oplossing
die voldoet aan de verschillende behoeften en comforteisen
van hotelgasten.
Vraaggestuurd binnenklimaat
Tochtvrij comfort & zeer laag geluidsniveau
Volledig uitgerust met klep, servomotors en regelaar
Eenvoudig te installeren en ruimtebesparend dankzij de lage
inbouwhoogte
Draadloze communicatie met Swegon componenten van het WISE
regelsysteem
WISE PARAGON
Brusselsesteenweg 159 | B-9090 Melle | www.swegon.be | info@swegon.be | Tel. 09 324 21 55

THEMA LUCHTBEHANDELING
Slimme vraaggestuurde ventilatie
voor nieuw bruisend stadsdeel
Suikerpark in Veurne
Op de groene site Suikerpark van 49 ha in Veurne zullen er de komende jaren zo’n 500 wooneenheden gerealiseerd worden. Een mooie mix
van woningen en appartementen en dit met een diverse stijl, grootte en budget. Naast de vele woonentiteiten zal er ook plaats zijn voor
een muziekacademie, tal van handelszaken en atelierwoningen. Dit alles zal er voor zorgen dat het Suikerpark een bruisend stadsdeel zal
worden, waar het aangenaam is om te vertoeven. Om een gezond binnenklimaat te garanderen, koos projectontwikkelaar ION voor een slim
vraaggestuurd ventilatiesysteem van DUCO Ventilation & Sun Control.
Tekst en beeld Duco
Futureproof nieuwbouwwoningen
De woningen en appartementen in de nieuwe wijk in Veurne zijn volledig
futureproof. De eenheden worden allemaal verwarmd met restwarmte van de
chipsoven van de nabijgelegen PepsiCo-fabriek. Het project kreeg Europese en
Vlaamse subsidiesteun voor de aanleg van het warmtenet. Dat zorgt ervoor dat
de wooneenheden in Suikerpark zelf geen individuele verwarmingsinstallatie
nodig hebben. Voor de ventilatie koos de projectontwikkelaar ION voor een
vraaggestuurd ventilatiesysteem van DUCO.
Slimme ventilatie met vraagsturing
Elke wooneenheid wordt apart geventileerd, met een vraaggestuurd C-systeem.
Voor de afvoer van de vochtige of vervuilde lucht ging de keuze uit naar de
DucoBox Focus. Toevoer van verse lucht in de leefruimtes gebeurt door de meest
recen te elektronische TronicVent raamroosters met uitstekende akoestische
demping. De ruimtes zijn voorzien van CO 2
-sensoren en -bedieningen. Vochtmeting
in de bad kamers gebeurt door boxsensoren die meten in het lucht kanaal,
en in de toiletten wordt de ventilatie geregeld op basis van aanwezigheidsdetectie.
Elke wooneenheid wordt apart geventileerd, met een vraaggestuurd C-systeem.
24 | INSTALLATIEENBOUW.BE

LUCHTBEHANDELING THEMA
Een C-systeem is natuurlijk en simpel en biedt de mogelijkheid om aan bijkomende nachtkoeling te doen.
Beperkt kanalenstelsel
De keuze voor een C-systeem was een heel bewuste beslissing. De kostprijs en
de kwaliteit van de installatie rechtvaardigen die keuze. Er moeten bijna geen
kanalen gelegd worden, maar de bewoners genieten toch van een natuurlijk
gevoel met frisse buitenlucht. Een C-systeem is natuurlijk en simpel en biedt
de mogelijkheid om aan bijkomende nachtkoeling te doen. Bovendien wordt
de binnenkomende lucht nimmer microbieel of met stof vervuild wat bij een
kanaalnetwerk wel een risico is. De projectontwikkelaar ging voluit voor een
perfecte materiaalkeuze. Het project is echter meer dan alleen maar een
eyecatcher, maar ook en vooral een modern, energiezuinig en duurzaam
nieuw stadsdeel dat geschikt ontworpen is voor bepaalde leefvormen van
de toekomst. ❚
‘Er moeten bijna geen kanalen gelegd worden, maar de bewoners
genieten toch van een natuurlijk gevoel met frisse buitenlucht’
Het project is echter meer dan alleen maar een eyecatcher, maar ook en vooral een modern, energiezuinig en duurzaam nieuw stadsdeel.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 25

primagaz.be
Prima premies voor
stookolie-alternatieven
Dat kan met propaangas
Met het nieuwe stookoliedecreet wil Vlaanderen
via premies alternatieve verwarmingstechnieken
stimuleren.
• Wie nu start met een nieuwbouw, renovatie of
aardgas als alternatief beschikbaar heeft, mag
geen stookolieketel meer plaatsen.
• Voor bestaande woningen waar geen
aardgasaansluiting mogelijk is, zijn
er enkel premies tot € 2500 voor
gascondensatieketels.
• Er zijn leningen zonder of tegen negatieve
rente voor wie een energieverslindende
woning koopt om te renoveren.
• Vanaf 2023: verplicht om minstens met
hybride warmtepompen (gas & elektriciteit)
te verwarmen in nieuwbouwwoningen
Primagaz maakt je graag wegwijs in alle mogelijkheden
en premies voor het project van jouw klant. Want
gelukkige klanten, zijn goede klanten.
Lees alle details over de
premies op primagaz.be/
stookoliedecreet

LUCHTBEHANDELING THEMA
GEZONDE LUCHT IN
PRAKTIJKLOKALEN
Dankzij Nederman kunnen de leerlingen van VTI Brugge in gezonde lucht werken. Het bedrijf installeerde afzuiginstallaties in de praktijklokalen
voor lassen en automechanica. “Dit was een heel waardevolle opdracht voor ons”, zegt salesmanager Gunther Maes. “De leerlingen van
vandaag zijn namelijk onze klanten van de toekomst.”
Tekst Joyce Mesdag |
Beeld Benny Proot
Van kleine kmo’s en autogarages tot onderwijsinstellingen
en grote industriële ondernemingen:
Nederman kijkt toe op gezonde lucht in ateliers
en productieafdelingen. Onder meer ArcelorMittal
en Volvo zijn tevreden klanten van het bedrijf.
“De luchtkwaliteit in werkomgevingen wint hoe
langer hoe meer aan belang”, zegt Gunther Maes.
“Als werkgever ben je uiteraard bezorgd om het
welzijn van je werknemers. Je wilt niet dat ze
schadelijke stoffen inademen als ze aan het
werk zijn.”Maar je investeert ook best in luchtkwaliteit
uit economische overwegingen. “Elke
ondernemer kan je vertellen dat het steeds moeilijker
wordt om geschikte werkkrachten te vinden.
Ongezonde werkomstandigheden maken die zoektocht
nog complexer. Als een sollicitant kan kiezen
tussen verschillende jobs, dan zal de werkplek
waar hij in terechtkomt ongetwijfeld meespelen in
zijn beslissing.”
Gewend aan het materiaal
Nederman installeerde afzuigpunten boven dertig
lasposten, waar leerlingen elk in een afgesloten
omgeving kunnen lassen. Daarnaast plaatste het
ook afzuigpunten boven slijptafels. Naast de afzuiginstallaties
mocht Nederman ook persluchthaspels
installeren en de oliemistafzuiging en lasgasverdeling
voorzien. “Dat is het materiaal waar
de leerlingen mee werken. Dat we dat ook mochten
installeren, is een groot voordeel voor ons.
Als die leerlingen zelf ooit een zaak starten, zijn
ze het al gewoon om met ons materiaal te werken
en zijn ze misschien meer geneigd om voor Nederman
te kiezen. Als ze in dienstverband aan de slag
gaan en hun werkgever investeert in nieuw materiaal,
is het niet ondenkbaar dat hij zijn personeel
om input vraagt. Het was een traject van jaren,
maar we zijn heel blij dat wij uiteindelijk partner
mochten zijn bij het VTI-project.” ❚
Naast de afzuiginstallaties mocht Nederman ook persluchthaspels installeren
en de oliemistafzuiging en lasgasverdeling voorzien.
“Als werkgever ben je bezorgd om het
welzijn van je werknemers. Je wilt niet dat ze
schadelijke stoffen inademen als ze aan het
werk zijn”
Boven de dertig lasposten zijn afzuigpunten geïnstalleerd.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 27

GET READY
FOR HYBRID
MAKE THE GREEN
CONNECTION
MET ONZE HYBRIDREADY
PRODUCTLIJNEN
Burgerhout loopt voorop als het gaat om innovaties op het gebied
van rookgasafvoer en ventilatiesystemen. Daarom zijn we klaar
voor alles wat de toekomst brengt, zoals bijvoorbeeld hybride
verwarmingstechniek. Onze HybridReady producten passen
naadloos binnen dit segment en verbinden moeiteloos een breed
scala aan hybride verwarmingsoplossingen. Zo zorgen we voor een
“green connection” met duurzaamheid als einddoel.
Voor meer informatie, lees meer op burgerhout.be/hybridready

(advertorial)
De nieuwe generatie
rookgasafvoersystemen
De technologische ontwikkelingen gaan snel, de ene innovatie is nog niet op de markt of de volgende dient zich al weer aan. Ook op het gebied
van de rookgasafvoersystemen vinden nieuwe systemen hun weg naar de markt. En, als we het hebben over rookgas, dan komen ook begrippen
als veiligheid en installatiegemak meteen ter sprake. Burgerhout (onderdeel van de M&G Group) is fabrikant van rookgasafvoersystemen en
steekt veel tijd, geld en energie in het ontwikkelen van innovatieve oplossingen. Burgerhout heeft EasySafe geïntroduceerd; een revolutionair
systeem waarbij het draait om veiligheid en (installatie)gemak.
Tekst Bob de Jong / Installatie Totaal | Beeld Burgerhout
Henk Bruining, Regulation en Innovation
Manager bij Burgerhout, licht toe: “Met dit
nieuwe systeem zet Burgerhout een volgende
stap. De ontwikkeling van het systeem komt voort
uit vragen in de markt en de noodzaak om naar
manieren te zoeken waarbij de risico’s geminimaliseerd
worden. De ontwikkeling van EasySafe
heeft een tijd geduurd, maar nu hebben we wel
iets bijzonders.” Vincent Claussen, voormalig
Product Manager, valt zijn collega bij: “EasySafe
is de nieuwe generatie rookgasafvoer systemen.
Veilig, gemakkelijk, betrouw baar en duurzaam:
een systeem dat alles in zich heeft en waarmee
we nog jaren vooruit kunnen.”
EasySafe
Wat is EasySafe? EasySafe is een volledig
kunststof concentrisch 60/100 push-fit rookgas-
De unieke trekvaste verbinding (meer dan
450 N) vergroot de veiligheid van het systeem
gedurende de levensduur maximaal.
afvoersysteem. We zetten de kenmerken even
op een rij. Veiligheid: installatiegemak samen
met de trekvaste verbinding zorgt voor een hoog
niveau van veiligheid. Trekvastheid: de unieke
trekvaste verbinding (meer dan 450 N) vergroot
de veiligheid van het systeem gedurende de
levensduur maximaal. Montagegemak: het
EasySafe systeem is in één keer in te korten.
Tijdrovende handelingen zoals demonteren
en vervolgens opnieuw monteren zijn niet
meer nodig. Beugelen: de nieuwe EasySafe
beugel is een nieuwe dimensie in het zijwaarts
fixerend beugelen. Besparing: het systeem
is kostenbesparend dankzij de innovatieve
constructie, het gemakkelijk op maat maken, het
slimme beugelen en de trekvastheid. Samengevat
is EasySafe is een van de meest veilige systemen
op de markt. Klaar voor de toekomst.
Burgerhout (onderdeel van de M&G Group) is fabrikant van rookgasafvoersystemen en
steekt veel tijd, geld en energie in het ontwikkelen van innovatieve oplossingen.
Gas
De toekomst van gas staat al enige tijd ter discussie.
Hoe verhouden zo’n actuele thema’s zich tot de
ontwikkeling van dergelijke systemen? Vincent
Claussen is daar helder over. “Uiteraard wordt er
op alle fronten gewerkt aan het verminderen van
het gasverbruik en dat is ook prima, maar bij de
enorme focus die er ligt op all-electric kun je op zijn
minst wat nuancerende opmerkingen plaatsen. Je
kunt het wel willen, maar het moet ook praktisch
haalbaar zijn. En zo zal het, zeker als we kijken
naar de industrie maar ook naar de woningbouw
nog vele jaren, zo niet enkele decennia duren voor
we op nul zitten. Dat betekent dat de noodzaak
om nieuwe systemen te blijven ontwikkelen er nog
zeker is en blijft. Omschakelen is goed maar het
dient wel goed overwogen te worden, al was het
maar vanwege de terechte aandacht voor veilige
installaties en systemen.” Henk Bruining: “Ook
de laatste cv-ketel inclusief rookgasafvoersysteem
moet veilig zijn. Al zal het nog lang duren voordat
die laatste ketel wordt geïnstalleerd. ❯
INSTALLATIEENBOUW.BE | 29

NIEUW
Remeha Avanta Ace
Bewijst dat het
nog beter kan
De Avanta Plus (België) en Avanta
(Nederland) werd rond 2004 reeds
geïntroduceerd en was vanaf de start
een succes. Vanwege zijn zeer goede
prijs/prestatie verhouding werd deze
verwarmingsketel razendsnel populair
bij installateurs en favoriet bij consumenten.
Nu, ruim 1,5 miljoen exemplaren en
talloze tevreden gebruikers verder,
introduceren we deze verwarmingsketel
opnieuw, als Avanta Ace. De
techniek heeft niet stilgestaan e
n de mogelijkheden groeien, dit
toestel is optimaal voorbereid
op de toekomst.
Gekende verwarmingsketel
Remeha heeft de inox verwarmingsketel naar een next level
gebracht. De vertrouwde sterke eigenschappen die we vanuit
het verleden reeds kennen dankzij de Remeha Avanta Plus en
de Oertli GMR 1000, hebben we aangevuld met de nieuwste
ontwikkelingen.
Ook de Avanta Ace is een energiezuinige en slimme verwarmingsketel
die altijd zorgt voor comfort en ruim voldoende
warm water. Ideaal voor kleinere huishoudens. Binnen de
Ace-familie (Tzerra Ace, Calenta Ace, Quinta Ace...) is de
Avanta het ‘instapmodel’ met een zeer goede prijs/prestatie
verhouding. Net als z’n voorgangers is de Avanta Ace een
lichtgewicht toestel. En ook qua benodigde installatieruimte is
het een zeer compacte verwarmingsketel.
Eenvoudig te plaatsen
De nieuwste generatie verwarmingsketels werken op het
Ace-platform. Je kent dat platform en zijn werking al van bv.
de Tzerra Ace en Calenta Ace. Maar ook als je hier nog geen
ervaring mee hebt heeft de installatie geen geheimen voor je,
want het instellen van dit toestel hebben we heel eenvoudig
gemaakt.
Meteen leverbaar
De Remeha Avanta Ace is in twee vermogens als combi ketel
verkrijgbaar via elke Remeha groothandel.
Remeha nv • Koralenhoeve 10 • 2160 Wommelgem • T +32 (0)3 230 71 06 • E contact@remeha.be
De nieuwe
generatie met
innovatieve en
commerciële
kansen

(advertorial)
EasySafe is een volledig kunststof concentrisch
60/100 push-fit rookgasafvoersysteem.
‘Veilig, gemakkelijk, betrouwbaar en duurzaam: een systeem
dat alles in zich heeft’
EasySafe is een stap voorwaarts, en het eindpunt
van de technologische ontwikkelingen is nog
niet bereikt.”
Installateur
We hadden het al even over de kenmerken (lees:
voordelen) van dit rookgassysteem. De veiligheid
en het installatiegemak biedt de installateur
veel kansen. Hij bespaart veel tijd dankzij een
snelle opbouw en het snelle beugelen. Een
belangrijke voorwaarde is wel dat installateurs
ook bijgeschoold worden, zodat ze niet alleen
technisch weten hoe het moet maar ook hun klant
kunnen vertellen waarom dit een goed systeem is.
Vincent Claussen: “Het gaat om het ontzorgen
van de installateur: op welke manier kan hij met
kennis van zaken hoogwaardige kwaliteit leveren.
Wij ondersteunen hen daarbij.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 31

HET STOOKOLIEDECREET EN HET
VLAAMSE ENERGIE- EN KLIMAATPLAN:
ALLES WAT JE MOET WETEN
In oktober 2021 keurde het Vlaamse Parlement de uitfasering van stookolieketels goed. Het decreet wil mensen vooral aansporen om te kiezen
voor meer milieuvriendelijke verwarmingstechnieken. Wat houdt dit nu precies in?
Tekst en beeld Primagaz
Vanaf 1 januari 2022 is het verboden om een
stookolieketel te plaatsen of te vervangen voor
nieuwbouw of ingrijpende renovaties, of voor
bestaande woningen (zowel residentieel als
niet-residentieel) waar een aansluiting op het
aardgasnet mogelijk is.
Voor bestaande woningen waar geen aardgasaansluiting
mogelijk is, mag er bijgevolg dus
wel nog een nieuwe stookolieketel worden
geplaatst. Belangrijke kanttekening hierbij is
dat er geen premies voor stookolieketels meer
beschikbaar zijn, wel voor gascondensatieketels,
met name de Fluvius-premie. Deze premie geldt
enkel voor geschermde afnemers of de prioritaire
doelgroepen van de Vlaamse energielening.
Het bedrag van deze premie voor een nieuwe
gascondensatieketel hangt af van de brandstof
van je oude ketel.
Een bovengrondse propaantank.
32 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Een ondergrondse propaantank.
‘Zowel propaan als biopropaan spelen een
sleutelrol in de energietransitie’
België wil tegen 2030 de broeikasgasuitstoot
verminderen met 55 procent en tegen 2050
zelfs volledig klimaatneutraal zijn.
Met het Vlaams Energie- en Klimaatplan 2021-
2030 dat in december 2019 werd goedgekeurd
mikte Vlaanderen op een CO 2
-reductie met
35 procent ten opzichte van 2055. Maar om
dat te halen, waren bijkomende inspanningen
nodig, vandaar dat er nieuwe maatregelen
werden voorgesteld in de Vlaamse Visienota.
Deze bijkomende maatregelen zouden garant
staan voor een reductie met 40 procent. In
het plan zijn meer dan 300 maatregelen
opgenomen, wij highlighten de voornaamste in
onderstaand artikel.
Renovatie
Vanaf 2023 komt er een verplichting tot renovatie
voor wie een energieverslindende woning koopt.
Wie een woning van label E of lager aankoopt,
moet binnen de 5 jaar de nodige inspanningen
doen om het gebouw naar niveau D te brengen.
Om deze renovatieplicht te ondersteunen, worden
er renteloze leningen beschikbaar gemaakt
tot € 20.000 en komen er ook hogere premies.
Verbouwers die renoveren naar label C, B of A
kunnen een lening met een negatieve rente tot
-1,5 procent krijgen. Zij krijgen dus geld van de
Vlaamse overheid om de renovatie op te starten.
Nieuwbouw
Vanaf 2023 komt er voor nieuwbouwwoningen
een verplichting om (minstens) met hybride
warmtepompen te verwarmen. Deze warmtepompen
werken deels op aardgas of propaangas
en deels op elektriciteit. Er komt ook een stimulans
voor warmtepompen bij bestaande woningen.
Daar wordt de subsidie voor een hybride
warmtepomp verhoogd van € 800 naar € 1.500
en voor een klassieke warmtepomp van € 1.500
naar € 2.250. Bij de VREG wordt er bovendien
ook aangedrongen om een voordeliger distributienettarief
voor warmtepompen in te voeren.
Vanaf 1 januari 2026 zal bovendien bij nieuwbouw
geen aardgasaansluiting meer mogelijk zijn.
Belangrijk om te weten is dat bovenstaande maatregelen
die zijn opgenomen in de visienota nog
niet gestemd zijn door de regering en bij gevolg
nog niet zijn omgezet in wetgeving. Momenteel
is er in de klimaatplannen geen vermelding
van propaangas.
België in de energietransitie
België wil tegen 2030 de broeikasgasuitstoot
verminderen met 55 procent en tegen 2050 zelfs
volledig klimaatneutraal zijn. En hierin speelt het
koolstofvrij maken van verwarmingssystemen in
off-grid gebieden een cruciale rol. Zowel propaan
als biopropaan spelen een sleutelrol in de
energietransitie.
Want door over te schakelen van stookolie op (bio)
propaan kies je voor:
• Een lagere CO 2
-uitstoot: een CO 2
-reductie van
20 procent met propaan en met biopropaan
maar liefst 70 procent.
• Een veelzijdige energiebron met heel wat
verschillende opslagmogelijkheden.
• Een budgetvriendelijke energiebron want een
gasketel is goedkoper in aankoop en onderhoud
dan een mazoutketel.
• Een oplossing op maat van gasflessen tot
gastanks.
• Combinatie met hernieuwbare energie
door propaan te combineren met andere
hernieuwbare energiebronnen.
• Beter voor de luchtkwaliteit want propaan
stoot weinig fijnstof en zwaveloxides (SOx) uit.
Hoe kan je kiezen voor
propaan van Primagaz?
Primagaz kan helpen met bepalen welke keuze
geschikt is voor een bepaalde woning. Op de website
van Primagaz vind je een test – die uitwijst welke
oplossing op propaan van pas komt in een woning –
en een infobrochure over verwarmen op propaan. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 33

HET SUCCESRECEPT VOOR DE WARMTEPOMP:
HYBRIDE SYSTEMEN EN AANDACHT VOOR AKOESTIEK
De verschillende overheden in dit land hebben beslist om tegen 2030 een pak minder CO 2
uit te stoten. Ook de beslissing om meer en meer
fossiele brandstoffen te bannen voor de verwarming van woongebouwen, is genomen. Dat hernieuwbare energie de toekomst is en dat
warmtepompen hierin een belangrijke plaats zullen innemen staat buiten kijf. Vooraleer het zover is moeten er echter nog een paar belangrijke
hindernissen genomen worden. Als we onze huizen gaan verwarmen met een warmtepomp zal de geluidsproductie ervan een belangrijke rol
beginnen spelen. En hoe gaan we een warmtepomp dimensioneren in een renovatieproject waar er een grotere warmtebehoefte bestaat dan
in nieuwbouwwoningen? En kan ons elektriciteitsnet al die warmtepompen wel aan? Allemaal vragen waarop Joost Berckx antwoorden tracht
te geven in onderstaand artikel.
Tekst Filip Van der Elst | Beeld Buderus
Buderus, onderdeel van Bosch Thermotechnology,
is een grote internationale speler in de verwarmings
sector die elk jaar meer dan 1000
patenten aanvraagt.
Elektriciteitsvoorziening
Op gebied van technologische innovatie is
Buderus bijgevolg de ideale gesprekspartner.
Warmtepompen halen een groot deel van hun
energie uit de ondergrond of uit de buitenlucht.
Deze energie is gratis en hernieuwbaar. Toch
verbruikt een warmtepomp nog altijd een
deel elektriciteit om de compressor en andere
elektrische componenten aan te drijven. Elektriciteit
opwekken via de PV-installatie op het dak
is een optie. PV-installaties produceren echter
heel veel elektriciteit in de zomer, wanneer we
die dus niet echt nodig hebben. Wanneer we
onze woning willen verwarmen in de winter en we
elektriciteit nodig hebben om onze warmtepomp
aan te drijven, is het rendement van diezelfde PVinstallatie
eerder laag.
Joost Berckx, Product Manager bij Buderus: “In
het verleden werd dit gecompenseerd door de
terugdraaiende teller, maar dat kan nu in de meeste
gevallen niet meer. De overheid moet stappen
onder nemen om de warmtepomp interessanter te
maken. Eén van de maatregelen zou kunnen zijn om
de elektriciteitsfactuur met 6% BTW te belasten en
om allerlei extra heffingen uit de factuur te halen.
Op technologisch vlak is de sector en met name
Buderus er klaar voor. Onze warmtepomptoestellen
kunnen op allerlei manieren samenwerken met
slimme meters, PV-installaties, enz.”
‘Om aan de doelstellingen te voldoen, zouden we in Vlaanderen jaarlijks rond de 300.000
woningen ingrijpend moeten renoveren. Als u weet dat er op dit moment jaarlijks minder dan
30.000 nieuwbouwwoningen neergezet worden, lijkt dat een onmogelijke opgave.’
Twee soorten warmtepompen
Strikt genomen bestaan er twee verschillende
soorten warmtepompen. Enerzijds zijn er de zogenaamde
bodem-waterwarmtepompen, die de
34 | INSTALLATIEENBOUW.BE

De nieuwe WLW196i AR + monobloc.
energie van de bodem gebruiken om een woning te
verwarmen of van sanitair warm water te voorzien.
Het toestel wordt binnen geplaatst en kan dus in
principe alleen voor de gebruiker geluidsoverlast
veroorzaken. Omdat er ook boringen moeten
gebeuren in de ondergrond is het prijskaartje voor
dit type warmtepomp gevoelig hoger en dus niet
weggelegd voor elke bouwheer.
Anderzijds zijn er de lucht-waterwarmtepompen
die de energie van de buitenlucht benutten om de
woning te voorzien van warmte voor verwarming en
sanitair warm water. Deze toestellen gebruiken een
ventilator om lucht over een warmtewisselaar te laten
stromen en staan in de meeste gevallen buiten. “De
ventilator produceert lawaai en het is dus belangrijk
om vooraf te bepalen waar de buiteneenheid van
de warmtepomp kan geplaatst worden zonder
voor overlast te zorgen. Onze specialisten helpen u
hiermee graag verder”, zegt Berckx.
“Voor alle Buderus warmtepompen kan er
geopteerd worden om de zogenaamde ‘stille
modus’ in te schakelen. De warmtepomp zal dan
tussen 22.00 en 6.00 uur ongeveer 3 dB minder
geluid maken. Gevoelsmatig komt dit overeen met
een halvering van het geluid”, gaat Berckx verder.
“Kan de buiteneenheid niet optimaal geplaatst
worden en is er mogelijk overlast voor de buren,
dan kan men altijd opteren voor de nieuwe
WLW196i AR + monobloc. Dit fluisterstille toestel
slaagt er in om het maximaal geproduceerde
geluid van de buiteneenheid op een paar
meter afstand al onder de wettelijke maximale
geluidsdruk te krijgen. Uiteraard in combinatie
met een zeer mooi design, sublieme prestaties en
een optimaal gebruikscomfort.”
Hybride toepassing
Met de steile klimaatambities van de verschillende
overheden, dienen er zich kansen aan op de markt
van de warmtepompen. Buderus is klaar om aan
de vraag te beantwoorden. Toch blijft Joost Berckx
realistisch. “Om aan de doelstellingen te voldoen,
zouden we in Vlaanderen jaarlijks rond de
300.000 woningen ingrijpend moeten renoveren.
Als u weet dat er op dit moment jaarlijks minder
dan 30.000 nieuwbouwwoningen neergezet
worden, lijkt dat een onmogelijke opgave. Daarom
is het in heel wat gevallen een realistischer keuze
om voor hybride verwarming te kiezen.”
In zo’n hybride systeem dekt de warmtepomp de
basislast van de warmtevraag. Sterke pieken worden
dan opgevangen door een externe gasketel. Berckx:
“In 97 procent van de gevallen zal de warmtepomp
volstaan om aan de warmtevraag te voldoen. De
warmtepomp stuurt de regeling en zorgt ervoor
dat de gasketel niet draait als dat niet nodig is. Op
die manier kan men de warmtepomp introduceren
‘Al onze lucht-warmtepompen, of het
nu gaat om een split-toestel of een
monobloc, kunnen in een hybride
opstelling geplaatst worden’
Als multitechnologische verwarmingsspecialist,
met zowel stookolie- en gasketels als
warmtepompen in het uitgebreide assortiment,
is Buderus goed geplaatst om mee na te
denken over hybride toepassingen.
in heel wat woningen zonder dat de eigenaar een
totaalrenovatie van zijn pand moet bekostigen.”
Uitgebreid gamma
Als multitechnologische verwarmingsspecialist,
met zowel stookolie- en gasketels als warmtepompen
in het uitgebreide assortiment, is Buderus
goed geplaatst om mee na te denken over hybride
toepassingen. “Al onze lucht-warmtepompen, of
het nu gaat om een split-toestel of een monobloc,
kunnen in een hybride opstelling geplaatst
worden. Wij kunnen de warmtepomp combineren
met elke ketel uit het Buderus-gamma of zelfs met
een ketel van een andere fabrikant, ongeacht
het bouwjaar”, met een maximum vermogen van
25 kW, zegt Joost Berckx.
De intelligente regeling van de warmtepomp
kiest dan de goedkoopste manier van verwarmen
in combinatie met het nodige gebruikscomfort
want zowel de warmtepomp als de ketel kunnen
modulerend aangestuurd worden. De warmtepomp
of de ketel kunnen elk apart instaan voor
de warmtevraag. Het kan echter ook gebeuren dat
de warmtepomp en de ketel samen instaan voor
de warmtevraag. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 35

UV-C STERILON

Duurzame energie in HVAC
SYSTEEMAANPAK EN CONNECTIVITEIT
VAN INSTALLATIES CRUCIAAL VOOR
DE ENERGIETRANSITIE
De energietransitie is niet meer weg te denken uit onze hedendaagse realiteit. Om ze te doen slagen moeten we ons energieverbruik beperken
en zoveel mogelijk kiezen voor hernieuwbare energie. Duurzame verwarmingssystemen passen perfect in dat plaatje. Maar ze vereisen een
andere aanpak dan klassieke cv-installaties: specifieke componenten, een nauwkeurige regeling en een perfecte afstemming van het geheel.
Mauro Manfredi, Managing Director van Caleffi, legt uit hoe zijn onderneming u ontzorgt bij deze uitdaging.
Tekst en beeld Caleffi
Eén slecht werkend onderdeel kan het rendement
van een cv-installatie grondig verstoren. Ook
foute instellingen en vervuild water kunnen de
energie-efficiëntie doen kelderen. En voor een
optimale werking moeten alle componenten
perfect op elkaar afgestemd zijn. Dat is veel
meer het geval bij duurzame installaties dan bij
stookketels. Caleffi’s directeur Manfredi kent dan
ook een belangrijke rol toe aan cv-installateurs
in het energiezuinig maken én houden van deze
verwarmingsinstallaties. Caleffi ondersteunt hen
daarbij op meerdere fronten.
Componenten voor
duurzame systemen
Als fabrikant van onderdelen en systemen voor
verwarming en drinkwaterbeveiliging zet Caleffi
sterk in op duurzame systemen, met een breed
gamma aan producten voor het optimaliseren en
beveiligen van warmtepomp-, zonne- en biomassainstallaties.
“We maken zelf geen warmtepompen
of zonnepanelen, maar wel onderdelen en
systemen die de installaties goed doen werken”,
vertelt Manfredi. “Voor collectieve installaties
met warmtenetten of combilus-systemen, de
zogenaamde blokverwarming, bieden we ook
individuele afleversets aan. Ze geven in elk
appartement warmte, sanitair warm water en
eventueel ook koeling af die werd opgewekt in de
centrale stookplaats.”
Systeemvisie essentieel
voor rentabiliteit
“Een consument kan een belangrijke investering
doen in een warmtepomp, maar als je bij voorbeeld
niet de nodige beveiligingen en optimalisaties
voorziet, verlaag je het rendement van die
investering enorm. Je moet zo’n installatie vanuit
een systeemvisie bekijken en zorgen dat alles
gesmeerd loopt, van de opwekker tot en met
het afgiftesysteem”, stelt Manfredi. Dat vindt hij
problematisch in de EPB-regelgeving: “In de EPBsoftware
worden weliswaar bepaalde producten
beloond met een puntensysteem, maar het zou
veel beter zijn om het gehele systeem te belonen,
onder andere op hydraulisch gebied. ›
Mauro Manfredi, Managing Director
van Caleffi (Beeld: Caleffi).
Met een dynamisch radiatorventiel kan je
radiatoren dynamisch inregelen. (Beeld: Caleffi).
Met complete installatiesets is het warmtepompsysteem
snel en gemakkelijk te installeren. (Beeld: Caleffi).
INSTALLATIEENBOUW.BE | 37

Ventilatie
Ultra compacte en uiterst modulaire luchtverdeelkast
voor de aansluiting van verschillende soorten
ventilatiekanalen o.a. rond en ovalduct.
63
ovalduct x 3 x Ø 63
90 75
ovalduct x 2 x Ø 90 ovalduct x 2 x Ø 75
BEGETUBE N.V.
Kontichsesteenweg 53 - 55 B-2630 Aartselaar
t + 32 3 870 71 40 f + 32 3 877 55 75
www.begetube.com

Een installatie die wél is ingeregeld met automatische debietregelaars (serie Autoflow®) (Beeld: Caleffi).
Een niet-ingeregeld circuit zorgt voor een ongelijke warmteverdeling met als gevolg
verminderd thermisch comfort en een verhoogd energieverbruik (Beeld: Caleffi).
Slimme afleversets, te combineren met centrale
stookplaatsen en warmtenetten. (Beeld: Caleffi).
‘Om een kwalitatieve duurzame installatie op te leveren,
is een systeemaanpak onontbeerlijk’
De fabrikant ondersteunt HVAC-professionals om
zich dat nieuwe systeemdenken eigen te maken,
onder meer met opleidingen in de Caleffi Academy.
Foutmarge nul op inregeling
en waterkwaliteit
Bij een klassieke installaties werd nogal wat door
de vingers gezien op het vlak van waterzijdig
inregelen. De komst van duurzame systemen
houdt echter in dat dit facet enorm aan belang
wint, net als de waterkwaliteit. “Als een installatie
niet goed ingeregeld is en daardoor niet de juiste
flows genereert, levert dat meteen een hoger
verbruik op, en dus mogelijk ook een hogere CO 2
-
uitstoot. Dynamische inregelventielen kunnen
helpen om het systeem in balans te houden”,
zegt Manfredi. “Ook de waterkwaliteit is bij
duurzame systemen van groter belang voor de
efficiëntie van de warmtepomp en afleversets. Er
is trouwens een Europese richtlijn (de EPBD III
Directive 2018/844) om de systeemaanpak, het
hydraulisch balanceren en het intelligent maken
van verwarmingsinstallaties te verplichten. Helaas
heeft de Belgische overheid daar tot nu toe geen
werk van gemaakt.”
Connectiviteit voor lager verbruik
Ook het inzichtelijk maken van verbruiks gegevens
voor ver warming en warm water is verplicht vol gens
een Europese richtlijn, de Energy Efficiency Directive
2018/2002 of ‘EED 2.0’. Want wie inzicht heeft, kan
het ver bruik gemakkelijker beperken. Connectiviteit
is daar bij ook van niet te onder schatten belang om
de gegevens van de installatie door te sturen naar
inzichtelijke plat formen of beheersystemen. Caleffi
investeerde in de overname van gespecialiseerde
bedrijven in data en connectiviteit, om zijn producten
intelligent te maken en compatibel met
slimme netwerken. Zo kan de installateur gerichter
en vanop afstand interventies doen, en kunnen
gebouwbeheerders en consumenten in de toe komst
kostbare verbruiks informatie verkrijgen.
De verduurzaming van HVAC-systemen is een
grote uitdaging, onontbeerlijk voor het succes
van de energietransitie en het behalen van de
klimaatdoelstellingen. Caleffi neemt daarbij zijn
verantwoordelijkheid op, met unieke innovaties
voor hernieuwbare systemen en door bijstand te
verlenen aan installateurs bij de omschakeling
naar de nieuwe realiteit. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 39

Winterwarm:
specialisten in
luchtverwarming
Voor het verwarmen van een bedrijfshal, winkel of magazijn is luchtverwarming van Winterwarm ideaal. De ruimte is snel op temperatuur,
het comfort is hoog door een intelligente regeling en er is geen onnodig warmteverlies als gevolg van nachtverlaging. De installatie van de
meeste industriële luchtverwarmers vraagt bovendien niet om een grote investering.
Winterwarm EH
Compacte en moderne
elektrische heater; voor als
er geen gas beschikbaar is.
Winterwarm rm XR+
Efficiënte gasgestookte luchtverwarmer
zonder condensafvoer. Voor een effectieve
verwarming van iedere bedrijfsruimte.
Enkele voordelen op een rij:
✓ Innovatieve producten
✓ Duurzaam en energiebesparend
✓ Betrouwbaar en hoog comfort
✓ NL-fabricaat
✓ Advies op maat
Winterwarm WCU-EC
Plafondventilator die zich al
snel terugverdient! Reduceert
electriciteitsverbruik met zo’n 25%!
Winterwarm HR-EC
Energiezuinige condenserende
gasgestookte luchtverwarmer
met stille EC-ventilator.
Winterwarm WWH-LT
Indirect gestookte
luchtverwarmer, speciaal
voor lage watertemperaturen.
Industrieweg 8 Winterswijk The Netherlands P.O.Box 36 NL-7100 AA Winterswijk The Netherlands
Tel. +31 (0)543 546 300 info@winterwarm.nl www.winterwarm.nl
Voor België: Dhr. G. de Cuyper – tel. 0483 590111 - G.decuyper@winterwarm.com
De meest
duurzame en
comfortabele
direct gestookte
luchtverwarmer
in de markt!
www.winterwarm.nl
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . .. . . . . . . . .. . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . .. .

Betrouwbare en innovatieve
verwarmingsoplossingen van
hoogstaande kwaliteit
Winterwarm is een bedrijf met een rijke historie. Het is opgericht in 1936. In de jaren ‘60 werd de focus gelegd op de ontwikkeling en
productie van direct gasgestookte luchtverwarmers voor de industriële omgeving. Ondertussen vind je ook andere types, zoals
luchtverhitters op water en elektriciteit – in het productgamma terug. Zo heeft het bedrijf ondertussen een leidende positie op de Europese
luchtverwarmingsmarkt verworven.
Tekst Kris Vandekerckhove | Beeld Winterwarm
In 2015 betrad Winterwarm de (groei)markt van
de ledverlichting. WinLed Lighting Solutions is
specifiek gericht op bedrijfsmatige omgevingen.
En met succes. Want dezelfde kwaliteit waar de
Winterwarm-toestellen voor gekend zijn, wordt
strak doorgetrokken. Inclusief uitgebreide garantie.
En wat te denken van de levensduur van meer
dan 100.000 branduren?
Hoge kwaliteitseisen
Geert De Cuyper (Commercieel Verantwoordelijke
Winterwarm Belgium): “De stap van luchtverhitters
naar ledverlichting lijkt niet logisch,
maar dat is het uiteraard wel. We merkten dat
we bij heel wat projecten, terwijl we op onze
hoogtewerkers stonden, eigenlijk even goed de
verlichting konden meenemen. Maar dan wel
ledverlichtings armaturen die aan onze gebruikelijke
hoge kwaliteitsvereisten voldoen. Dus is
het fundament onder WinLed hetzelfde als
onder Winterwarm: betrouwbare en innovatieve
oplossingen van hoogstaande kwaliteit. Mét
uitmuntende advisering en after-sales, dat spreekt
bij ons voor zich.”
‘We zien in de sector duidelijk een afname
in de vraag naar luchtverhitters met hoge
vermogens. Logisch, gebouwen worden
steeds beter geïsoleerd’
Widem Logistics – Menen. Winterwarm-luchtverwarmers, luchtgordijnen en WinLed-lijnverlichting.
Obelink Vrijetijdsmarkt – Winterswijk. Verwarming
restaurant met water-gevoede luchtverwarmers.
Luchtverhitters koppelen aan
gebouwbeheersystemen
“We zien in de sector duidelijk een afname in
de vraag naar luchtverhitters met hoge vermogens.
Logisch, gebouwen worden steeds beter
geïsoleerd. Gebruiksgemak, een hoog rendement
en comfort zijn tegenwoordig het belangrijkst
voor onze klanten.
Ook wordt veel om een laag geluidsniveau
gevraagd. Daarvoor kan men luchtverwarmers
kiezen die voorzien zijn van een EC-motor. De
ingebouwde software maakt het mogelijk om
de toestellen op diverse manieren aan te sturen,
bij voorbeeld door te koppelen met het gebouwbeheersysteem.
Winterwarm is sinds vele jaren
sterk vertegen woordigd op de Belgische markt.
We werken al meer dan 45 jaar samen met Van
Marcke ® , die enkel A-merken verdelen. Een keurmerk
voor ons, dus”, besluit Geert De Cuyper. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 41

Siedle Secure
Siedle Secure Controller:
De highlights
- Inbedrijfstellingswizard voor een
eenvoudige installatie
- 2 overdrachtsprotocollen op 2 buslijnen
(Vario-Bus, OSDP)
- Voor max. 4 deuren en maximaal 16
functiemodules
- Voor maximaal 500.000 gebruikers
- Schaalbaar tot in het kleinste detail
Tot 1.000 toegangs- en tijdsprofielen elk
en vrijwel elk aantal gebruikers.
- Een onbeperkt aantal controlers in één
netwerk aangestuurd door één master
controler
- Uitgebreide rapportage exporteerbaar
via CSV en PDF
www.siedle.com

Gebruiksgemak hand in hand
met kwaliteit en veiligheid
Het juiste licht op het juiste
moment op de juiste plaats
Derde vervangen door: Uniek
traceersysteem op basis van IoT
Slimme verlichtingsregeling: comfort
meets energiezuinigheid

The Evolution Of Smart.
De Classe 300EOS is de allernieuwste revelatie op het vlak van intercomsystemen. Dankzij de waaier aan
Smart Home-functies en mogelijke uitbreidingen creëert u snel en eenvoudig een geconnecteerd huis voor
uw klanten. De deur openen, het weer opvragen of het alarm inschakelen, met de Classe 300EOS legt u de
lat voor videofonie en toegangscontrole hoger zonder in te boeten aan gebruiksgemak.
Videofonie
Vanop afstand
te besturen met
smartphone
Spraakgestuurde
bediening met Alexa
Smart
Home
Smart
Security
Ontdek alles over de Classe 300EOS
via bticino-classe300eos.be

INHOUD
Compacte, gebruiksvriendelijke en veilige aansluitingen 46
Stroomverdeling in fabriek papierproducent krijgt nieuwe boost dankzij
flexibel en modulair kastsysteem 49
Nieuwe vrijheid voor industrie en logistiek via bluetoothgestuurde sensoren 52
Lichtmanagement, comfortabeler dan ooit 54
Gebouwtechnieken eerst in 3D, dan in het echt 56
De Smart-technologie van morgen, vandaag 60
Verlichting nog slimmer regelen 63
52
56
54
60
ELEKTROTECH.BE | 45

COMPACTE, GEBRUIKSVRIENDELIJKE
EN VEILIGE AANSLUITINGEN
WAGO bouwt gestaag verder aan een allesomvattend
assortiment van eenvoudige aansluitmogelijkheden,
gaande van kleine residentiële snelklemmen
tot rijgklemmen voor grotere projecten.
46 | ELEKTROTECH.BE

Het gaat snel voor elektrotechnisch specialist WAGO. Het team groeit, het hoofdgebouw van de firma in Zaventem wordt volledig gerenoveerd
tot een modern kantoorgebouw, en bovenal: ook de productinnovatie staat niet stil. Elk jaar komt WAGO met nieuwe innoverende producten,
en dat is ook dit jaar het geval.
Tekst Filip Van der Elst | Beeld Anseele Davinjo Photography / WAGO
Om het team te versterken ging WAGO in België op zoek naar iemand die mee
de strategische lijnen richting de groothandels kon uitzetten. De keuze viel
op Kenny Debreyel, die zich sindsdien Sales Manager Wholesale bij WAGO
BeLux mag noemen. “De groothandels zijn voor ons de belangrijkste weg
naar de professionele installateurs. Een groot deel van ons portfolio wordt
uitsluitend via de elektrogroothandels verdeeld. Samen willen we het werk
van de elektriciens verder ver gemakkelijken”, haalt Kenny Debreyel aan. “Zo
hebben we aantal kits uitgewerkt met verschillende soorten klemmen. Zo kan
de professionele installateur meteen aan de slag met een assortiment dat alle
klemmen bevat die hij in een welbepaald project nodig heeft.”
‘De groeiende klemtoon op
gebruiksgemak gaat hand in
hand met onze aandacht voor
kwaliteit en veiligheid’
“De groothandels zijn een onmisbare schakel in onze keten”, voegt
Philippe Kygnée, BU Manager Building Technologies bij WAGO BeLux,
toe. “De focus van WAGO ligt eerst en vooral op de professionals, en
die bereik je het beste via onze groothandel-partners. De professionele
gebruiker blijft jarenlang verantwoordelijk voor de installatie. Daarom
staan waarden als kwaliteit, zeker heid en professionele afwerking te
allen tijde voorop bij onze productontwikkeling. De groot handels zijn
van essentieel belang om ervoor te zorgen dat onze producten hun weg
vinden naar de juiste professionele installateurs.”
Serie 221: revolutionaire aansluittechnologie
Dat blijkt ook uit de interessante ontwikkeling die de serie 221, een
succesverhaal binnen WAGO, al heeft doorgemaakt. Hendel openen, geleider
invoeren, hendel sluiten: het principe is even eenvoudig als geniaal. Philippe
Kygnée: “WAGO bracht destijds een revolutie in de aansluittechnologie
teweeg met de uitvinding van de veertechnologie in 1953. Enkele jaren later
kwam de 222 serie, de eerste snelklem met hendel voor alle types geleiders.
De 221 serie is een compactere en gebruiksvriendelijkere versie van de 222.
Het bewijs dat innovatie deel uitmaakt van ons DNA.”
In de loop der jaren bracht WAGO reeds ver schillende verbeteringen aan
de 221-reeks aan. Zo werden de snelklemmen compacter en doorzichtig
ontworpen, zodat de professional in één oogopslag kan zien of de aansluiting
goed zit. Vorig lanceerde WAGO met 221 Inline een nieuwe variant: “De Inline
connector maakt een aansluiting in de doorgangsrichting mogelijk”, legt
Philippe Kygnée uit. “De draad kan langs twee kanten worden aangesloten
met behulp van een bijzonder eenvoudig aansluitsysteem.” Met de 207-reeks
introduceerde WAGO dan weer een gelbox die de 221-reeks optimaal
beschermt tegen vocht.
Allesomvattend assortiment
Zo bouwt WAGO gestaag verder aan een allesomvattend assortiment van
eenvoudige aansluitmogelijkheden, gaande van kleine residentiële snelklemmen
tot rijgklemmen voor grotere projecten. Zo kan de professional het
juiste product kiezen, afhankelijk van de concrete noden van zijn project.
Philippe Kygnée: “De groeiende klemtoon op gebruiksgemak gaat hand in
hand met onze aandacht voor kwaliteit en veiligheid. Met deze innovaties
spelen we in op de vraag van de markt naar een eenvoudige, maar
tegelijkertijd correcte aansluiting. Heel wat problemen uit installaties vloeien
immers voort uit slechte verbindingen.”
Kenny Debreyel en Philippe Kygnée.
Compactheid
“De evolutie in de richting van meer compacte aansluitmogelijkheden is
wellicht de belangrijkste trend”, voegt Kenny Debreyel toe. “In een muur
achter een stopcontact is niet veel ruimte beschikbaar, en dan is een
hoge mate van flexibiliteit en ruimtebesparing geen overbodige luxe. Zo
verminder je de druk op de bekabeling en verhoog je zo weer de veiligheid.
Hoe meer plaats componenten in nemen, hoe groter de kans op problemen.
Gelukkig is WAGO enorm sterk in het bedenken van oplossingen voor dit
soort kwesties. De merknaam WAGO is niet voor niets uitgegroeid tot
synoniem voor kwaliteit. Professionals vragen zeer vaak automatisch naar
een product van WAGO vanwege de vertrouwde veiligheid en kwaliteit”,
besluit Kenny Debreyel. ❚
ELEKTROTECH.BE | 47

NIEUW
VIVARES -
HET IOT LICHT-
MANAGEMENT
SYSTEEM VAN
LEDVANCE.
WAT MAAKT ONS ANDERS?
COMFORT. TOT IN DE PUNTJES.
VIVARES LICHT-
MANAGEMENT.
SIMPELWEG
BETER.
LICHTMANAGEMENT - DE COMFORTABELE MANIER
Met VIVARES zorgt u voor optimale lichtomstandigheden op kantoor en
bent u tegelijk flexibel en toekomstbestendig. Alle LMS-componenten
en bijpassende LED-armaturen uit één bron voor maximale stabiliteit
en compatibiliteit. Het nieuwe IoT-lichtmanagementsysteem van
LEDVANCE is niet alleen eenvoudig te installeren, maar u kunt ook
kiezen tussen draadloze Zigbee- of bekabelde DALI-technologie.
En met onze optionele clouddiensten kunt u het systeem op afstand
diagnosticeren en energiemonitoring uitvoeren vanaf elke locatie.
Ontdek de comfortabele manier om uw klanten te inspireren!
BENELUX.LEDVANCE.COM

STROOMVERDELING IN FABRIEK PAPIERPRODUCENT
KRIJGT NIEUWE BOOST DANKZIJ FLEXIBEL EN
MODULAIR KASTSYSTEEM
De papierproducent Stora Enso Langerbrugge heeft vorig jaar een van zijn stroomverdelingsinstallaties vervangen op de site in Gent. Siemens
Energy koos voor een samenwerking met Rittal en het VX25 Ri4Power-aanbod, het vlaggenschip van de marktleider op het vlak van industriële
kastsystemen. Nauw onderling contact, minutieuze planning, doordachte pre-engineering en de modulariteit van de Ri4Power-kastsystemen,
resulteerde in de aflevering van een futureproof stroomverdelingsinstallatie.
Tekst Filip Van der Elst | Beeld Stora Enso
‘Dankzij het uitstekende denk- en ontwerpwerk van alle betrokken partijen hebben we heel wat plaats kunnen besparen – de footprint van het project werd gehalveerd.’
Stora Enso Langerbrugge, gelegen in de Gentse
kanaalzone, produceert jaarlijks meer dan
500.000 ton kranten- en magazinepapier op basis
van 100% oud papier voor verkoop in landen
over heel West-Europa. Wereldwijd is Stora Enso
een vooraanstaande leverancier van duurzame
oplossingen voor verpakkingen, biomaterialen,
houtconstructies en papier. Deze zin voor duurzaamheid
vertaalt zich ook in het energiebeleid.
Op de site in Langerbrugge voorzien twee bioenergiecentrales
in meer dan 70% van de elektriciteitsbehoefte
en helpen drie windturbines om zo
duurzaam mogelijk gerecycleerd papier te maken.
De energieverdeling voor verschillende machines
op de site was vorig jaar aan vervanging toe. Na
twintig jaar had de bestaande installatie haar
houdbaarheidsdatum bereikt. Wisselstukken waren
niet meer beschikbaar en onderhoud was niet
langer mogelijk. Daarom deed Stora Enso een
beroep op Siemens Energy om de nieuwe installatie
die aan alle huidige eisen en specificaties
voldoet, te plaatsen. Siemens Energy is een van
's werelds meest toonaangevende ondernemingen
op het gebied van energietechnologie. Het unieke
portfolio van Siemens Energy biedt een oplossing
voor elke uitdaging in de industrie en omvat
aandrijftechnologie en automatisering, evenals
energieopwekking, -transmissie en -distributie.
Paats- en kostenbesparing
Voor de pre-engineering en levering van de kastsystemen
voor de nieuwe stroomverdeling, rekende
Siemens Energy op Rittal. Een uitdaging die
kwam kijken bij de lay-out van de nieuwe installatie,
was de footprint van de vorige. “Waar de
kasten vroeger stonden in de technische ruimte,
vertrekken tal van kabels naar de machines op de
site”, vertelt Philippe De Wulf, account manager
Industrie/IT bij Rittal. “De nieuwe kasten moesten
perfect op deze vloerdelen passen. Ook de toevoer
van de hoofdvoeding of busbar moest in rekening
worden gebracht. Dat was een grote uitdaging
voor ons. Meestal worden er in dergelijke projec-
ELEKTROTECH.BE | 49

Schone lucht op élke werkplek!
Euromate heeft voor élke werkplek en
élke soort vervuiling een passende oplossing.
Bacteriën
Virussen
Grofstof
Fijnstof
Geuren
Gassen
Vetlucht
Olienevel
www.euromate.com +31 (0)76 578 95 67 request@euromate.com

ten nieuwe kabels getrokken en heeft de exacte
plaats van de kabels niet zoveel belang. Hier was
locatie hyperbelangrijk, en dus moest het plaatje
voor de volledige honderd procent kloppen.” “We
waren heel veeleisend op vlak van plaatsing. De
verregaande modulariteit van het systeem dat Siemens
Energy en Rittal voorstelden, was dan ook
een belangrijke troef”, haalt Nero Pieters, ingenieur
automatisatie bij Stora Enso Langerbrugge,
aan. “We hadden in dit project nood aan een
partner die kon meedenken om te eindigen met
een modulaire en flexibele oplossing. Het was belangrijk
om de installatie tot in de puntjes te plannen.
Die puzzel hebben we daarom op voorhand
gelegd, samen met Rittal, Siemens Energy en kastenbouwer
P&I.“ “Tijdens de pre-engineeringfase
hebben we met Siemens Energy een creatief concept
uitgewerkt dat aan de hoge eisen tegemoet
kwam”, gaat De Wulf verder. “Hierdoor diende de
bekabeling niet herlegd te worden. Bovendien
konden we het aantal kastenrijen terugbrengen
van vier naar twee. Ook zo konden we plaats en
kosten besparen.” En met succes, zo pikt Pieters
in: “Op vijf dagen tijd werd de oude installatie
weggehaald en de nieuwe geplaatst, aangesloten
en in gebruik genomen. Op die manier is de
stilstandtijd voor onze productie tot een minimum
beperkt gebleven.”
VX25 Ri4Power
Voor de kastsystemen viel de keuze meteen op de
VX25 Ri4Power-reeks van Rittal. “De modulaire opbouw
van deze kastsystemen was een enorm pluspunt.
Enerzijds kregen we zo letterlijk de ruimte
om de installatie maximaal af te stemmen op de
bestaande lay-out. Anderzijds is Ri4Power compatibel
met zowat alle apparatuur op de markt, ook
de nieuwste technologieën. Dit gaf ons de vrijheid
om te kiezen voor de meeste optimale componenten
zoals monitoringtools en frequentiesturingen.
Het resultaat is een futureproof stroomverdelingsinstallatie
waar Stora Enso Langerbrugge nog decennialang
op zal kunnen rekenen”, vertelt Roel
Driesen, project manager bij Siemens Energy. Een
andere doorslaggevende factor in de keuze voor
Ri4Power was de vereiste dat de installatie moet
voldoen aan de IEC 61 439-norm voor laagspanning.
Ri4Power is een open systeem dat hiervoor
gecertificeerd is, vandaag zelfs tot 6000A.
Nero Pieters haalt nog een ander voordeel aan:
“Ook de mogelijkheid om met producten van
verschillende leveranciers te werken, is van belang
gebleken. Bij verschillende modules zijn we
naarmate het project vorderde van keuze moeten
overschakelen. We konden het binnenwerk van de
kasten echter eenvoudig aanpassen en konden zo
extra of andere modules installeren, zonder dat we
aan het oorspronkelijke ontwerp moesten raken.”
‘De modulaire opbouw van deze
kastsystemen was een enorm pluspunt.
Zo kregen we de ruimte om de installatie
maximaal af te stemmen op de bestaande
lay-out’
‘Op vijf dagen tijd werd de oude installatie weggehaald en de nieuwe
geplaatst, aangesloten en in gebruik genomen.’
Strakke lijn en moderne uiterlijk
Alle partijen zijn tevreden over het eindresultaat
– niet in het minst Stora Enso Langerbrugge zelf.
“Dankzij het uitstekende denk- en ontwerpwerk
van alle betrokken partijen hebben we heel wat
plaats kunnen besparen – de footprint van het
project werd gehalveerd”, aldus Nero Pieters. “De
installatie werkt niet alleen naar behoren, het ontwerp
ziet er ook goed uit. Het is aangenaam om
het lokaal te betreden, dankzij de strakke lijn en
het moderne uiterlijk van de kasten.” “Dergelijke
samenwerkingen tussen verschillende partijen
kunnen best complex zijn, maar door nauw onderling
contact bekwamen we het gewenste resultaat.
Alle partijen waren steeds op de hoogte van de status
van het dossier, zo konden we het op de juiste
manier afleveren”, besluit Philippe De Wulf. ❚
‘We konden het binnenwerk van de kasten eenvoudig aanpassen
en konden zo extra of andere modules installeren, zonder dat
ELEKTROTECH.BE | 51

NIEUWE VRIJHEID VOOR INDUSTRIE EN LOGISTIEK
VIA BLUETOOTHGESTUURDE SENSOREN
Door gebruik te maken van sensoren voor lichtsturing kunnen hoge energiebesparingen worden gerealiseerd, vooral in hoogbouw magazijnen.
In plaats van hele zalen te verlichten, wordt het licht alleen ingeschakeld waar het nodig is. B.E.G. heeft speciaal voor deze toepassingen de
bezettingsmelder en multisensorserie PD4-GH ontwikkeld. Dit wordt nu aangevuld met twee bluetoothgestuurde sensoren. De twee nieuwe
modellen PD4-CAS-GH DALI-2 en PD4-CAS-GH zijn verbonden via een 230 volt voeding en bieden een intelligente, draadloze uitbreiding op
bestaande DALI-gestuurde verlichtingssystemen via Casambi of zelfs volledig nieuwe draadloze Casambi-oplossingen.
Tekst en beeld B.E.G. Belgium
Hoge plafonds, lange gangen, grote hallen – het zijn allemaal plaatsen waar
de PD4-GH sensoren van B.E.G. Brück Electronic GmbH kunnen worden
gebruikt. Dankzij de uittrekbare telescopische lichtsensor kan het meetbereik
zelfs voor een inbouwhoogte tot 16 meter worden geoptimaliseerd. Samen
met de instelbare para meters zorgt dit voor een betrouwbare en energiezuinige
constante lichtregeling. Het ovale detectie gebied is optimaal
ontworpen voor gebruik in lange gang paden: het heeft een diameter van
30 m in lengterichting, zelfs voor frontale bewegingen. Zo creëren de PD4-
GH sensoren veilig heid en comfort voor halgebruikers. B.E.G. biedt al meer
dan 10 jaar PD4-GH sensoren aan. Sinds 2018 zijn ze verkrijgbaar met de
innovatieve telescopische lichtsensor voor KNX, DALI, DALI-SYS, DALI-LINK
en BMS DALI-2.
met elkaar worden verbonden. Er is geen fysieke verbinding via de DALI-bus
nodig. Het PD4-CAS-GH model wordt geleverd zonder DALI-2 voeding, maar
heeft verder dezelfde functies. Het kan ook draadloos worden gekoppeld aan
alle eenheden na aansluiting op netspanning.
De samenwerking met Casambi is gloednieuw. De ingebouwde bluetoothmodules
van de Finse fabrikant maken draadloze bediening van de PD4-
CAS-GH DALI-2 en PD4-CAS-GH modellen mogelijk via de Casambi app. Het
PD4-CAS-GH DALI-2 model heeft een geïntegreerde DALI-2 voeding waarop
DALI voorschakelapparatuur direct kan worden aangesloten. De afzonderlijke
apparaten, die ook als armaturen in de app zichtbaar zijn, kunnen logisch
In plaats van hele zalen te verlichten, wordt het
licht alleen ingeschakeld waar het nodig is.
52 | ELEKTROTECH.BE

‘Deze innovatie opent deuren
voor een volledig nieuwe
vrijheid voor lichtsturing in
hoogbouwmagazijnen’
Deze innovatie opent deuren voor een volledig nieuwe vrijheid voor
lichtsturing in hoogbouw magazijnen. De Casambi-app wordt gebruikt
om het dichtstbijzijnde apparaat in het mesh-netwerk te bedienen, dat de
communicatie met andere apparaten overneemt. Gewenste lichtscènes en
uitgebreide automatische functies kunnen snel worden gerealiseerd met
behulp van de app. Daarnaast kunnen ook andere Casambi-apparaten zoals
draadloze drukknoppen worden geïntegreerd.
Dankzij de uittrekbare telescopische lichtsensor kan het meetbereik
zelfs voor een inbouwhoogte tot 16 meter worden geoptimaliseerd.
Voor wie graag vertrouwt op armaturen, druk knoppen en sensoren
binnen een zuiver Casambi-netwerk, is de PD4-CAS-GH het perfecte
apparaat voor gebruik op grote hoogte. B.E.G. adviseert u graag over uw
specifieke project. ❚
ELEKTROTECH.BE | 53

LICHTMANAGEMENT,
COMFORTABELER DAN OOIT
Met VIVARES opent LEDVANCE geheel nieuwe mogelijkheden voor het gebruik van modern
lichtmanagement in kantoren - flexibel, eenvoudig en comfortabel.
Tekst en beeld LEDVANCE
Vandaag de dag moet kantoorverlichting veel
meer doen dan alleen voldoen aan de verlichtingsnormen.
Het juiste licht op het juiste moment
op de juiste plaats bevordert de concentratie
en efficiëntie van de werknemers, verhoogt
hun welzijn en, last but not least, bespaart veel
elektriciteit. Moderne lichtmanagementsystemen
(LMS) maken het mogelijk.
Maar zijn ze niet erg duur
om te plannen, te installeren
en te programmeren?
Niet met VIVARES. Want het innovatieve
IoT-licht managementsysteem van LEDVANCE
maakt aangesloten verlichting eenvoudiger en
comforta beler dan ooit.
Draadloos of bedraad?
Wat u maar nodig hebt!
Het begint met het kiezen van de technologie die
past bij uw eisen. Het flexibele systeem biedt twee
alternatieven. Het draadloze VIVARES ZIGBEE is
ideaal als u niet te veel bouw kundige veranderingen
kunt aanbrengen, bij voo rbeeld in bestaande
gebouwen, of als de eisen voor het toewijzen van
lichtverdelingen vrij vaak ver anderen. VIVARES
DALI daaren tegen is de bekabelde oplossing voor
lang durige verlichtingsprojecten, bijvoorbeeld in
‘Het juiste licht op het juiste moment op
de juiste plaats bevordert de concentratie
en efficiëntie van de werknemers.
Moderne lichtmanagementsystemen (LMS)
maken het mogelijk’
Vandaag de dag moet kantoorverlichting veel meer doen dan alleen voldoen aan de verlichtingsnormen.
54 | ELEKTROTECH.BE

nieuwe gebouwen of voor renovaties met ruimte
voor stuurleidingen.
LEDVANCE biedt alles uit één hand: hoog waardige
en aantrekkelijke ledarmaturen, controllers,
sensoren, andere componenten en uitgebreide
diensten voor uw verlichtingsproject. De
installatie van alle componenten is eenvoudig
en comfortabel. En de inbedrijfstelling is al
even eenvoudig en intuïtief dankzij een gratis
browsergebaseerde app.
Comfortabel onderhoud op
afstand via de Cloud
Een ander hoogtepunt zijn de optionele
Cloud-diensten. Deze bieden bijvoorbeeld een
comfortabele diagnose op afstand van het systeem.
En dankzij energiemonitoring zorgen ze
ervoor dat potentiële besparingen kunnen worden
gemaximaliseerd. Bij dit alles zal LEDVANCE er
altijd zijn voor verlichtingsprofessionals in elke
fase van het project. Want zij kunnen op elk
moment rekenen op de actieve ondersteuning
van bekwame experts. Dat betekent dat zelfs
gebruikers met weinig eerdere LMS-ervaring in
staat zullen zijn om hun klanten te inspireren met
een moderne, toekomstbestendige oplossing. ❚
Het flexibele systeem biedt twee alternatieven: VIVARES ZIGBEE en VIVARES DALI.
ELEKTROTECH.BE | 55

GEBOUWTECHNIEKEN EERST IN 3D,
DAN IN HET ECHT
Familiebedrijf Pacquet uit Ieper ontwerpt, installeert en onderhoudt alle sanitair, HVAC-technieken en elektrische installaties voor gebouwen.
De sterktes van deze onderneming? Door volledig via het BIM-model te werken, zorgt ze voor tijd- en materiaalbesparingen tijdens de bouw
en levenslang comfort bij de eindgebruikers. En ze werkt intensief en proactief samen met andere bouwpartners om tot het beste resultaat
te komen.
Tekst uwtekst.be | Beeld Pacquet, David Beerlandt
Marijn en Stijn Pacquet runnen familiebedrijf Pacquet in Ieper.
Zaakvoerder Marijn Pacquet: “Er wordt in de bouwsector al járen gesproken over
BIM en bouwteams. Toch merken we dat veel bouwbedrijven nog altijd naast
elkaar werken – ieder voor zich en elk met zijn eigen plan. Tien jaar geleden
kozen mijn broer en ik ervoor om met Pacquet voluit voor die BIM-filosofie te
gaan. Dat betekent dat we vanaf het eerste gebouwontwerp betrokken willen
worden bij het bouwproces. We tekenen alle HVAC-installaties, elektriciteit,
databekabeling, gebouwbeheersystemen en sanitaire installaties ook eerst
tot in detail uit in een digitale omgeving.”
56 | ELEKTROTECH.BE

3D-modellen zorgen voor tijd-, geld- en materiaalwinst op de werf.
Pacquet ontwerpt en installeert sanitair, HVAC en elektrische installaties.
Slimme en energiezuinige gebouwen
Hoe winnen de bouwheer, hoofdaannemer én eindgebruiker bij zo'n manier
van werken? Marijn Pacquet: “BIM zorgt ten eerste voor beter presterende
gebouwen. In de ontwerpfase ligt alles nog open. Door van bij de start mee
aan de ontwerptafel te zitten, kunnen we gericht op zoek gaan naar de
beste technieken en systemen, op basis van de wensen van de klant en het
budget. Je kunt de volledige bouw perfect op elkaar afstemmen. Meestal
komen de technieken er pas bij in een latere fase van het bouwproces, wat de
mogelijkheden beperkt.”
Pacquet werkt volledig via het BIM-model.
Sneller bouwproces
Pacquet zorgt met zijn 3D-model niet alleen voor beter presterende gebouwen,
maar ook voor een hoger bouwtempo. Want dankzij dat model weet de
hoofdaannemer waar alle afvoeren, ventilatiekanalen en kokers met leidingen
komen. Dus zorgen ze bij de ruwbouw al voor uitsparingen. Achteraf boren
hoeft niet meer. Dat resulteert in tijd-, geld- en materiaalwinst. Ten derde
zorgt Pacquet voor een vlotter bouwproces op de werf door zo veel mogelijk te
prefabriceren in eigen ateliers, onafhankelijk van weer en wind. ❯
ELEKTROTECH.BE | 57

‘Een tekening aanpassen is
snel gebeurd, een gebouw
aanpassen niet’
Belang van het voortraject
Marijn Pacquet: “Het belangrijkste werk gebeurt niet tijdens het bouwen,
maar in de ontwerpfase. Door het gebouw en alle technieken eerst digitaal
uit te tekenen, zie je waar de eventuele problemen zitten en haal je die er op
voorhand uit. Een tekening aanpassen is snel gebeurd, een gebouw aanpassen
niet.” Pacquet ontwierp en plaatste voor bouwbedrijf Kaizer de verwarming,
ventilatietechnieken en het sanitair in een woonzorgcentrum in Gavere. Voor
Furnibo installeerde het alle technieken voor een appartementsgebouw in
Oostduinkerke. Ook de verwarming, luchtbehandeling, het gebouwbeheer en
toegangssysteem van de kantoorgebouwen van Windout in Wervik zijn het
werk van Pacquet.
Vloerverwarming, elektrische installatie en ventilatie voor Demo-Construct.
Monitoring vanop afstand
Ook na de installatie blijft Pacquet altijd in de buurt. Het volgt de werking
van de technieken vanop afstand op en grijpt in waar nodig, vaak nog voor
klanten merken dat er een technisch probleem is. Hebben de installaties een
onderhoudsbeurt nodig? Ook dan komen de technici van Pacquet langs.
HVAC en sanitair in het logistiek centrum van Dewulf in Roeselare.
Marktkennis, korte lijnen en sterke technische teams
Pacquet is een familiebedrijf van de tweede generatie met zes mensen
op kantoor en een aantal technische teams onderweg en op de werven.
Het bedrijf verzorgt in opdracht van architecten, aannemers en projectontwikkelaars
de technieken van kleine en grote gebouwen – van een
privéwoning over kantoor- en appartementsgebouwen tot woonzorgcentra
en scholen. Wat maakt dat bouwbedrijven graag met hen werken volgens
Marijn Pacquet? “Ten eerste weten we wat er op de markt is en kennen we
de wetgeving door en door. Zo kiezen we voor de klant de beste combinatie
van technieken. Ten tweede zweren we bij korte lijnen en een open en heldere
communicatie. Je wilt tenslotte samen het beste resultaat neerzetten. En ten
derde hebben we fantastische technici voor wie we onze hand in het vuur
durven steken.” ❚
58 | ELEKTROTECH.BE

NAAMPLAATJE
AANPASSEN?
DIGITAAL,
ONLINE &
DRAADLOOS
DRAADLOZE VIDEO
INTERCOMS VOOR
APPARTEMENTEN
www.intratone.be

De Smart-technologie
van morgen, vandaag
De Classe 300EOS is de allernieuwste revelatie van BTicino op het vlak van intercomsystemen. Dankzij de waaier aan Smart Home-functies en
mogelijke uitbreidingen creëert u snel en eenvoudig een geconnecteerd huis voor uw klanten. De deur openen, het weer opvragen of het alarm
inschakelen, met de Classe 300EOS legt u de lat voor videofonie en toegangscontrole hoger zonder in te boeten aan gebruiksgemak.
Tekst en beeld BTicino
BTicino blaast het standaard videofoonsysteem
nieuw leven in en brengt spitstechnologie in het
dagelijkse leven van de consument. Toegangspoorten
openen vanop afstand, een volledig
veiligheidssysteem opzetten, slimme schakelaars
of andere domotica koppelen… U kunt het zo gek
niet bedenken of BTicino heeft het geïntegreerd in
de Classe 300EOS.
ervoor dat de gebruiker alle slimme producten
aan één hub - de BTicino Classe 300EOS - kan
koppelen en vervolgens met zijn stem of smartphone
kan besturen. Denk hierbij niet enkel aan
slimme camera’s of alarmen, maar ook andere
domotica-uitbreidingen zoals slimme verlichting,
muziekinstallaties en televisies.
Een veilige thuis
De Classe 300EOS is uit te breiden met de
veiligheidsoplossingen van Netatmo. Dankzij deze
koppeling kunt u een eenvoudig, snel en gebruiksvriendelijk
beveiligingssysteem ontwikkelen voor
elk type woning. Denk hierbij aan slimme camera’s,
deur- en raamsensoren, geluidsalarmen en zelfs
Spraakbesturing met Amazon Alexa
Naast de handige user interface, is de Classe
300EOS ook uitgerust met Alexa, het spraakbesturingssysteem
van Amazon. Met Alexa
plaatst u een Smart Home binnen stem bereik.
Dit inno vatieve next generation-systeem zorgt
‘Dankzij de waaier aan Smart Home-functies
en mogelijke uitbreidingen creëert u snel en
eenvoudig een geconnecteerd huis’
60 | ELEKTROTECH.BE

ook- en CO-detectoren. Door de geconnecteerde
installatie wordt het hele beveiligingssysteem
inzichtelijk en kan het zowel spraakgestuurd als
via een handige applicatie bediend worden.
De Home + Security-applicatie van BTicino en
Smart Home-expert Netatmo is namelijk de meest
gebruiks vriendelijke en complete applicatie voor
remote control in en rond een woning. Dankzij
de geïntegreerde veiligheids module krijgt de
gebruiker notificaties en waar schuwingen bij
inkomende (deur)oproepen, bewegingen of
gebeurte nissen in en rond de woning. Aan de
hand van enkele simpele kliks kan de gebruiker de
deur oproep beantwoorden en elektrische sloten,
camera’s of alarmen activeren. Alle gebeurtenissen
worden op elk moment weer gegeven in een overzichtelijke
tijdlijn.
Eenvoudige installatie en
intuïtieve configuratie
Voor de installatie van de BTicino Classe
300EOS heeft u geen bijzondere kennis nodig.
Net als andere video foon systemen, installeert u
de Bticino Classe 300EOS aan de hand van tweedraads
verbinding. Vergeet complexe installatie
en Ethernet-configuraties. De Classe 300EOS
werkt met een simpele twee draads verbinding
die u snel en een voudig aansluit. Dankzij de
ingebouwde wifi connectie is het volledige
systeem in minder dan geen tijd up and running
en behoeft de installatie geen extra bekabeling.
Hier door leent de Classe 300EOS zich als ideale
oplossing voor zowel nieuwbouw woningen
als renovaties.
Unieke opportuniteit
voor installateurs
Als installateur kunt u het volledige Smart Homepakket
aanbieden en uw klanten zo voorzien in een
volledig besturingssysteem voor meer veiligheid
en eenvoud. Legrand Group - het moederbedrijf
van BTicino – is ervan overtuigd dat de partnerinstallateurs
de drijvende kracht vormen achter
het bedrijf. Wie zich bij Legrand aanmeldt als
partner-installateur (Certified Member) geniet van
de beste ondersteuning en voordelen. ❚
ELEKTROTECH.BE | 61

Geïntegreerd
energiebeheer
en -facturering
was nog nooit zo
eenvoudig.
Belimo Energy Valve en energiemeter
Belimo, marktleider voor de productie van klepaandrijvingen, regelafsluiters en sensoren voor verwarmings-, ventilatie-, en
airconditioninginstallaties, brengt de werelden van “energieregeling” en “gecertifi ceerde energiemeting en -facturering” samen.
Het nieuwe assortiment Belimo Energy Valves en energiemeters integreert energiemeting, energieregeling en IoT-gebaseerde
facturering in één unit.
Belimo brengt samen wat bij elkaar hoort.
Voor meer informatie
www.belimo.be
BELIMO Belgium bv
Cokeriestraat 3A, 1850 Grimbergen
Tel. +32 (0) 210 56 86, info@belimo.be, www.belimo.be

Verlichting nog slimmer regelen
Wie comfort met energiezuinigheid wil verenigen, kiest best voor een ‘slimme’ regeling van de verlichting. Zoals de Gesis FLEX serie van
Wieland Electric, een decentrale stekkerbare gebouwautomatisering die zorgt voor de aansturing van zonneweringen, verlichting, HVAC en de
aansluiting van bedienknoppen in een gebouw. Sinds kort omvat het gamma ook een KNX Dali Gateway die directe communicatie toelaat tussen
KNX en DALI-2 systemen. Hiermee speelt de producent in op de toenemende vraag naar intelligentie en interoperabiliteit.
Tekst Els Jonckheere | Beeld Wieland Electric
De Gesis FLEX serie biedt alles om een gebouw
intelligent te maken. “Het gaat om een 100%
stekkerbare oplossing”, vertelt Koen Notelaers,
sales director BeLux van Atem – Wieland Electric.
“Tot nu toe was er via onze modules nog geen
directe communicatie tussen Dali en KNX
mogelijk. Vandaar dat we hebben beslist om een
KNX Dali Gateway te ontwikkelen. Functioneel
bestrijkt het apparaat bijna het hele spectrum
van verlichtingsregeling. De oplossing is bijzonder
geschikt voor eenvoudige landschapskantoren
omdat deze een eenvoudige (her)groepering van
de aangesloten armaturen vereisen. Maar ook
voor complexe verlichtingsscenario’s met RGBWen
‘Tunable White’- functionaliteit is de KNX Dali
Gateway van onschatbare waarde. Het systeem
laat immers toe om tal van parameters in te
stellen: scenario’s, tijdregeling, koppeling met de
uren waar het bedrijf open is,…”
‘Het systeem laat
toe om tal van
parameters in te
stellen’
Gebruiksvriendelijk op alle vlakken
Traditiegetrouw besteedde Wieland Electric veel
aandacht aan de gebruiksvriendelijkheid en de
conformiteit met de vereisten van het bouwproces.
De modules zijn eenvoudig te monteren, vrij
te programmeren en onderling uit te wisselen.
Koen Notelaers: “De unit wordt decentraal
gemonteerd, dus zonder extra behuizing. Alle
elektrische aansluitingen zijn via de Wieland
Gesis Con stekkers, waarmee zodoende de snelste,
eenvoudigste en veiligste installatiemethode
wordt gegarandeerd. Het toestel kan handmatig
worden bediend zonder voorafgaande KNXintegratie.
Het resultaat is dat de basisfunctie
van de installatie meteen na de montage kan
worden getest.” ❚
Sinds kort omvat het gamma ook een KNX
Dali Gateway die directe communicatie
toelaat tussen KNX en DALI-2 systemen.
ELEKTROTECH.BE | 63

221 INLINE
CONNECTOR
UNIVERSELE GELEIDERAAN-
SLUITING IN DOORGANGS-
RICHTING
Een doordachte en geavanceerde aansluiting voor
alle soorten geleiders van 0,2 tot 4 mm² – daarvoor
staat de nieuwe inline connector van de serie 221 met
bedieningshendel. Een universele geleideraansluiting
die, dankzij de hendel, zonder gereedschap bediend
kan worden en een veilige aansluiting garandeert.
Meer informatie op www.wago.com/221-inline

EFFICIËNTE DISPATCHING DANKZIJ
IOT EN TRACEERSYSTEEM
Bouwonderneming Groep Verelst gebruikt voor zowel de levering als stockage van beton en staal een grote vloot opleggers. Om de locaties
van deze opleggers nauwgezet in kaart te brengen, werd elke oplegger uitgerust met een tracker van Sensolus, specialist in connected asset
management. Het dispatchteam van Verelst krijgt via deze trackers een duidelijk zicht op de realtime locaties waardoor de vloot efficiënter
ingezet kan worden en dus kosten bespaard kunnen worden.
Tekst Filip Van der Elst | Beeld Verelst
Groep Verelst is sinds 1979 actief in de bouwsector.
De groep is vanuit industriebouw gegroeid tot
één van de toonaangevende bouwbedrijven in
België en kan teren op een jarenlange ervaring.
Groep Verelst bestaat vandaag uit Verelst
Woningbouw & Renovatie, Verelst Bedrijfsbouw
& Renovatie, Verelst Projectbouw & Renovatie,
Verelst Prefab beton- en staalstructuren, Verelst
Projectontwikkeling, Resolve en Oscar V. Met
deze vennootschappen is het bedrijf actief
in woningbouw, semi-industrieel vastgoed,
algemene bouw, en in staal- en betonstructuren.
Het prefab beton en staal dat Verelst voor
werven produceert, wordt op opleggers geladen
en gestockeerd. Als Vervoersmanager bij
Groep Verelst bewaakt Frederik Ceulemans het
logistieke proces.
Snel de juiste informatie verkrijgen
Het inzetten van de (meer dan 70) opleggers
van het bedrijf dient te worden afgestemd op
de specifieke noden van de productie-ateliers en
de werven. “De belangrijkste uitdaging zit ‘m in
het snel verkrijgen van de juiste informatie die
nodig is bij het nemen van beslissingen. Dat lijkt
vanzelfsprekend, maar het is noodzakelijk dat
iemand een centrale rol op zich neemt en het
overzicht bewaart”, vertelt Ceulemans.
Om sneller te kunnen schakelen zocht Verelst heil
in de kracht van Internet of Things (IoT) en traceeroplossingen.
Zo kwam de bouwonderneming bij
Sensolus terecht. ❯
Het inzetten van de (meer dan 70) opleggers van Verelst dient te worden afgestemd op de specifieke noden van de productie-ateliers en de werven.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 65

‘Vandaag kunnen we onze vloot optimaal
inzetten. We kennen te allen tijde de realtime
locaties en kunnen veel beter anticiperen’
“Dankzij het Sensolus-systeem kunnen we al ons
rollend materieel in één oogopslag lokaliseren.
Daaraan gekoppeld kunnen we zelfs zien welk
materiaal zich waar bevindt”, legt Ceulemans
uit. Door van verschillende sites points of interest
te maken, kan het dispatchteam meteen zien
welke opleggers in een welbepaalde productiehal
momenteel leeg zijn en dus kunnen worden
ingezet voor een nieuwe opdracht.
Ook de planning van het onderhoud en de
technische keuring van de opleggers verloopt een
stuk eenvoudiger dankzij Sensolus. “Eenmaal de
vooraf ingestelde datum verstreken is, ontvangt
onze planning meteen een melding die aangeeft
dat het tijd is voor bijvoorbeeld onderhoud.”
Aanvankelijk werden de trackers vooraan op
de trailers geboord, maar recent is Verelst
overgeschakeld op een eenvoudiger systeem met
magneten.
‘Dankzij het Sensolus-systeem kunnen we al ons rollend materieel in één oogopslag lokaliseren.’
Niet meer bellen naar
het dispatchteam
Vroeger werden de locaties manueel bijgehouden,
wat een heuse uitdaging vormde, vertelt
Ceulemans. “De chauffeurs moesten tot voor kort
tijd vrijmaken om op elke site alle opleggers te
noteren en de nummers en locaties vervolgens
door te bellen naar het dispatchteam. Deze
Op elk moment is er een up-to-date en duidelijk overzicht van locaties beschikbaar, wat Verelst heel wat kosten bespaart.
66 | INSTALLATIEENBOUW.BE

manuele werkwijze moest elke dag herhaald
worden en nam, gezien de omvang van de
vloot, heel wat kostbare tijd in beslag. Locaties
veranderen continu waardoor het een echte
uitdaging was om een goed overzicht te bewaren.”
De meerwaarde voor Verelst is meteen voelbaar.
De efficiëntie is sterk verhoogd. Op elk moment
is er een up-to-date en duidelijk overzicht van
locaties beschikbaar wat Verelst heel wat kosten
bespaart. “Omdat het proces van het in kaart
brengen van locaties voorheen manueel verliep,
konden we minder snel op de bal spelen. Bij
productiepieken van onze beton- of staalfabrieken
waren we op bepaalde momenten genoodzaakt
meer opleggers te huren. Vandaag kunnen we
onze vloot optimaal inzetten. We kennen te allen
tijde de realtime locaties en kunnen veel beter
anticiperen. Bovendien gaan de batterijen van de
trackers heel lang mee”, vertelt Ceulemans.
Mee nadenken over de noden
Een bijkomend voordeel van Sensolus is dat het
systeem aangepast kan worden aan de noden van
de klant. Van bij de start dacht Sensolus mee na
over de noden van Verelst en welke mogelijkheden
in de toekomst nog meerwaarde kunnen creëren.
“We hebben heel wat overleg gepleegd met de
mensen van Sensolus om de voor ons belangrijke
features uit te kiezen”, voegt Ceulemans toe.
“Zo konden we maximale responstijden van
de trackers instellen. Zo lang de oplegger niet
beweegt, geeft de tracker één locatie door per
dag, wat het stroomverbruik laag houdt. De
batterijen kunnen op deze manier makkelijk meer
dan vijf jaar mee.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 67

ICONISCH IN ELKE ZIN VAN HET WOORD
Een gedurfd architecturaal ontwerp, een sterke identiteit, creatief materiaalgebruik, technische innovaties …: het nieuwe hoofdkantoor van
BNP Paribas Fortis maakt indruk en oogst bewondering. Op de Warandeberg in hartje Brussel verrees een iconisch gebouw dat meteen in het
oog springt en dat ook op functioneel en ecologisch vlak alle verwachtingen inlost. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat dit uitzonderlijke
bouwproject reeds enkele belangrijke onderscheidingen in de wacht sleepte ...
Tekst Michel Charlier | Beeld Marc Detiffe, Philippe van Gelooven en Georges De Kinder – Jaspers Eyers Architects
2013: BNP Paribas Fortis schrijft een wedstrijd uit voor het ontwerp en
de bouw van zijn nieuwe hoofdzetel in Brussel, ter vervanging van twee
bestaande torens op een imposante sokkel boven een metrolijn. 2014: de
wedstrijd wordt gewonnen door het Oostenrijkse Baumschlager Eberle
Architekten, in samenwerking met het Belgische bureau styfhals architecten
bv nv. 2016: Jaspers-Eyers Architects voegt zich bij het team om de uitvoering
van het project in goede banen te leiden. Augustus 2017: de bouwwerken
gaan van start. Medio november 2021: het imposante kantoorgebouw wordt
voorlopig opgeleverd en de eerste medewerkers van de bank nemen er hun
intrek. De rest is intussen geschiedenis …
Bouwteam en vaste contactpersonen
Dat dit huzarenstukje in recordtempo tot een goed einde werd gebracht,
is vooral te danken aan de keuze om het project uit te voeren in
bouwteamformule en het engagement van alle betrokken partijen om twee
of drie vaste contactpersonen aan te stellen. Zowel Christophe Van Ophem
(CEO van Eiffage Benelux) als Jenny Scherrer (partnerarchitect bij Jaspers-
Eyers Architects) prijzen deze uitgekiende werkwijze. "Alle puzzelstukjes
vielen geleidelijk aan op hun plaats en eens de rollen verdeeld waren, verliep
de samenwerking uitstekend", leggen ze uit. "We belegden elke week –
soms zelfs meerdere keren per week – vergaderingen met de verschillende
De integratie in het Brusselse stadsweefsel was van meet af aan een cruciaal aandachtspunt. (Beeld: Philippe van Gelooven - Jaspers-Eyers Architects)
68 | INSTALLATIEENBOUW.BE

De nieuwe hoofdzetel van BNP Paribas Fortis is in tal van opzichten exceptioneel. (Beeld: Jean-Michel Byl - Jaspers-Eyers Architects)
partners, meer bepaald om na te denken over de ontwikkeling van technische
oplossingen voor de integratie van het exoskelet." Dat exoskelet geeft het
kersverse kantoorgebouw een unieke identiteit. Het werd al vroeg in het
proces ontwikkeld als dragende structuur, conform het vooruitstrevende
ontwerp van Baumschlager Eberle Architekten. Het exoskelet bestaat uit
1.280 elementen in wit architectonisch beton, waarin specifieke Noorse
granulaten zijn verwerkt.
Uitdagingen bij de vleet
De realisatie van dit bijzondere gebouw bracht vele uitdagingen met zich
mee. Zelfs in die mate dat Jenny Scherrer zich afvroeg "of er überhaupt iets
alledaags was aan dit project". De uitdagingen waren van verschillende aard:
technisch, logistiek en architecturaal. En ook menselijk, want soms waren
er tot zevenhonderd arbeiders gelijktijdig aan de slag op de werf. Wat de
logistieke coördinatie betreft, impliceerden de ligging van het gebouw in
het centrum van Brussel en de beperkte opslagruimte op de werf dat er just
in time moest worden gewerkt. Renaud D'Hondt, projectdirecteur bij Valens
(Eiffage Group): "Tijdens de ruwbouw- en ook tijdens de afwerkingsfase
kregen we twintig tot dertig opleggers per dag over de vloer, die we telkens
naar de juiste plek moesten brengen en moesten lossen." ›
De hoogte van het gebouw is afgestemd op de kroonlijsten van de omringende
gebouwen. (Beeld: Marc Detiffe, Simon Schmitt - Jaspers-Eyers Architects)
INSTALLATIEENBOUW.BE | 69

De realisatie van het atrium, dat zich uitstrekt over vier niveaus met gebogen volumes, was zeer complex. (Beeld: Georges De Kinder - Jaspers-Eyers Architects).
"We moesten elk element meteen op de juiste plaats zetten om het aantal
transporten en handelingen niet nodeloos te vermenigvuldigen", voegt
Christophe Van Ophem toe. "Dit vergde een uiterst strikte en nauwkeurige
planning. We zijn het gewend om dergelijke materiaalstromen in goede
banen te leiden op onze werven, maar uiteraard niet op deze schaal." Ook de
akoestische richtlijnen, die verband hielden met het lawaai en de trillingen
die gedurende de werkzaamheden gegenereerd werden, moesten strikt
worden nageleefd.
In architecturaal opzicht maakten de vele curves in het gebouw het
proces veel complexer, van de eerste voorbereidende fases tot de laatste
afwerkingen. Jenny Scherrer: "Een van de voornaamste moeilijkheden was de
standaardisatie van bepaalde elementen in een gebouw vol organische lijnen.
Daarom moesten wij productieoplossingen uitwerken die zowel esthetisch
als functioneel geoptimaliseerd waren, vooral voor de verlaagde plafonds.
Het atrium, dat zich uitstrekt over vier niveaus met gebogen volumes, was
eveneens zeer complex. Daarnaast moesten we voor de volledige structuur
van het gebouw werken met nagespannen vloerplaten met een minimale
dikte en kregen we te maken met een zeer uitgesproken hellingsgraad van
het dak (negen verdiepingen aan de ene kant van het gebouw, zes niveaus
aan de andere kant), wat een zeer grondige stabiliteitsstudie vereiste."
De nieuwe hoofdzetel is een ideaal visitekaartje voor de bank.
(Beeld: Philippe van Gelooven - Jaspers-Eyers Architects)
70 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Oplossingen op maat
Moesten de teams voor dit uiterst specifieke project speciale vaardigheden
verwerven om snel te kunnen inspelen op de vele bijzondere eisen? Renaud
D'Hondt: "De meeste competenties hadden we al in huis, maar we moesten
ze wel op een grotere schaal dan gebruikelijk toepassen. De vele gebogen
lijnen in het hoofdkantoor van BNP Paribas Fortis vroegen veel meer
voor-bereiding en gedetailleerdere plannen, metingen en aanpassingen
dan bij een traditioneel gebouw. Zo hebben we in samenwerking met
onze onderaannemers verschillende nieuwe plaatsingssystemen moeten
uitwerken, onder meer voor bepaalde niet-dragende kolommen. Andere
mooie voorbeelden waren op maat gemaakte zuignappen om de zware en
imposante gebogen vliesgevels te installeren en drones met ventilatoren om
een reeks horizontale architectonische betonelementen tot op de millimeter
nauwkeurig te positioneren." ›
Ook de interieurafwerking is
van de allerhoogste kwaliteit.
(Beeld: Philippe van Gelooven
- Jaspers-Eyers Architects)
INSTALLATIEENBOUW.BE | 71

De vele gebogen lijnen maakten de uitvoering en de afwerking van het gebouw zeer complex. (Beeld: Philippe van Gelooven - Jaspers-Eyers Architects)
Baanbrekende technieken
Het mag duidelijk zijn: de nieuwe hoofdzetel van BNP Paribas Fortis is in
tal van opzichten exceptioneel. Bovendien onderscheidt hij zich ook op
HVAC-vlak, met dank aan verschillende innovatieve technieken. "Dit passieve
gebouw verwierf een BREEAM Excellent-certificaat en verbruikt geen fossiele
brandstoffen, wat zeldzaam is voor een kantoorgebouw van dergelijke
omvang (100.000 m²)", legt Christophe Van Ophem uit. "Naast PV-panelen
op het dak is er ook sprake van een waterbassin in de kelder, dat ongeveer vier
olympische zwembaden groot is. In de winter onttrekken vier warmtepompen
er warmte aan, waarna het gebouw op temperatuur gebracht wordt door
klimaatplafonds. In de lente en de zomer verloopt het proces omgekeerd: de
temperatuur van het water is dan gedaald en wordt benut voor de koeling
van het gebouw. Het is een van de eerste keren dat dit innovatieve warmteopslagsysteem,
beter bekend onder de naam ‘STES’, is toegepast in een
kantoorgebouw. Ook in dit opzicht is het dus een baanbrekend project …"
​De zware en imposante gebogen vliesgevels zijn geplaatst met behulp van op
maat gemaakte zuignappen. (Beeld: Georges De Kinder - Jaspers-Eyers Architects)
Integratie in de publieke ruimte
BNP Paribas Fortis is enorm fier op zijn nieuwe hoofdzetel. Vandaar dat
het bepaalde ruimtes ook toegankelijk wilde maken voor het grote publiek.
Jenny Scherrer: "De integratie van het gebouw in het stedelijk weefsel en
de creatie van semipublieke ruimtes waren van meet af aan belangrijke
72 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Voorwandsysteem met TEMPOMATIC
dubbele bediening elektronische
toiletkraan voor directe spoeling
‘Een uitzonderlijk project als dit
kom je geen twee keer in je
carrière tegen’
aandachtspunten. De bank wilde geen gesloten geheel, zoals in het verleden
wel het geval was door de aanwezigheid van de massieve sokkel, en wilde de
publieke en private ruimte dus in elkaar laten overvloeien." Missie geslaagd,
want passanten kunnen naar hartenlust door de twee binnenpatio's struinen
en het gebouw zo met eigen ogen ontdekken. ›
Het laatste woord is aan de CEO van Eiffage Benelux: "Dit project heeft alle
betrokkenen zeer veel voldoening geschonken, zowel de personen achter de
schermen – lees: de projectingenieurs, modelleurs en BIM-managers – als
het personeel op de werf. Iedereen kon zijn verbeelding prikkelen om de
beste oplossingen te ontwikkelen en het gebouw tijdig en kwalitatief op te
leveren. Het nieuwe hoofdkantoor van BNP Paribas Fortis is emblematisch,
en dat om vier belangrijke redenen: de omvang, de gedurfde en ambitieuze
architectuur, de kwaliteit van de binnen- en buitenafwerking en de ligging.
Een uitzonderlijk project als dit kom je geen twee keer in je carrière tegen." ❚
Hygiëne: geen stilstaand water of bacterievorming,
directe spoeling zonder reservoir, automatische
spoeling zonder manueel contact, hygiënische
periodieke spoeling elke 24 uur
Doeltreffendheid: krachtige spoeling steeds
beschikbaar
Gemakkelijke installatie:
voorgemonteerd zelfdragend voorwandsysteem met
aanpasbare en moduleerbare waterdichte inbouwdoos
Waterbesparing: «intelligente» automatische spoeling
(het spoelvolume past zich aan in functie van het
gebruik)
Comfort: automatische spoeling (elektronisch) of
gevraagde spoeling (drukknop)
DELABIE, expert in sanitaire voorzieningen en kranen voor publieke ruimten,
stelt water- en energiebesparing voorop bij het ontwerpen van hoogwaardige en
verantwoorde productlijnen.
Meer informatie op delabiebenelux.com
INSTALLATIEENBOUW.BE | 73

ENERGIEVERBRUIK
MET FACTOR ZEVEN VERMINDERD
Nu de energieprijzen de pan uit swingen en de manier van werken sterk evolueert, is de nood aan duurzame gebouwen groter dan ooit. Als
wereldwijd marktleider inzake technische dienstverlening beschikt EQUANS over een uitgebreide kennis ter zake. Bij de realisatie van het
nieuwe Belgische hoofdkantoor van BNP Paribas Fortis nam de gespecialiseerde onderneming een groot deel van de elektrische, HVAC- en
datacomponenten voor haar rekening, waardoor het energieverbruik aanzienlijk werd gereduceerd. De komende vijf jaar zullen de EQUANSequipes
ook instaan voor het onderhoud van de installaties om het comfort van de gebruikers op peil te houden.
Tekst Michel Charlier | Beeld David Plas
Informatie- en communicatiesystemen, HVAC, beveiliging en brandveiligheid,
gecentraliseerde gebouwbeheersystemen, lokale productie van groene
energie ... Van advies tot financiering, bouw, renovatie en onderhoud:
installaties in de tertiaire sector hebben geen geheimen voor EQUANS. De
onderneming is al meer dan veertig jaar partner van BNP Paribas Fortis en
staat – via een contract voor geïntegreerd facility management – in voor de
technische uitrusting van de kantoren en gebouwen van de bank, zowel in
Brussel als Wallonië.
EQUANS stelde al zijn ervaring op het vlak van technische dienstverlening en tal van experts ten dienste van dit unieke gebouw.
74 | INSTALLATIEENBOUW.BE

EQUANS zal de komende vijf jaar instaan voor het preventief
en curatief onderhoud van alle installaties.
‘We bewijzen elke dag dat
energie-efficiëntie hand in hand
gaat met kwaliteit, veiligheid en
comfort’
Ultrazuinig verwarmingssysteem
In het nieuwe hoofdkantoor van BNP Paribas Fortis aan de Warandeberg
in Brussel plaatste EQUANS alle HVAC-installaties. Deze zijn geënt op een
ingenieus systeem voor seizoensgebonden thermische energieopslag, oftewel
STES (Seasonal Thermal Energy Storage). "Het verwarmings- en koelsysteem
van het gebouw stoot simpelweg geen CO 2
uit", zegt Bruno Broothaers,
Department Manager Properties bij EQUANS. "Het energieverbruik ligt
zeven keer lager dan in het voormalige hoofdkantoor, met dank aan een
ondergronds waterbassin waarmee het gebouw kan worden verwarmd en
gekoeld via eenvoudige thermische uitwisseling."
Ook op het vlak van elektrische uitrusting werd niets aan het toeval
overgelaten. Michaël Schor, Project Engineer C&C bij EQUANS: "We hebben
tevens vijfhonderd zonnepanelen, meer dan vijfduizend ledlampen die
compatibel zijn met circadiaanse technologie, bewakingscamera's, een antiinbraak/antidiefstalsysteem
en toegangscontrole geïnstalleerd, in opdracht
van Eiffage."
Hyperconnectiviteit
En dat is nog niet alles! Van de multimedia-installatie in het auditorium
en de vergaderzalen tot de KNX-verlichtingsregeling in het atrium en de
bekabeling voor het gecentraliseerde gebouwbeheersysteem: alles is tot in
de puntjes geoptimaliseerd. Op dataniveau werden meer dan twaalfduizend
aansluitpunten en 160 dataracks geïnstalleerd en onderling verbonden via
een redundant glasvezelnetwerk. Een gespecialiseerd team, dat rechtstreeks
voor BNP Paribas Fortis werkte, was dan weer verantwoordelijk voor de
installatie van de servers en de uitrusting van de kantoorruimtes.
Het aantal elektrische oplossingen dat in dit gebouw geïnstalleerd
is, is ronduit indrukwekkend. Van hoogspanningssystemen
tot databekabeling en 100 % ledverlichting.
Comfort gegarandeerd
Door geconnecteerde, efficiënte en bedrijfszekere omgevingen te creëren, wil
EQUANS zich profileren als een geprivilegieerde partner voor de realisatie
van de gebouwen en wijken van morgen. Als dienstverlener ondersteunt de
onderneming haar klanten ook op lange termijn via onderhouds- en energieprestatiecontracten.
In het nieuwe hoofdkantoor van BNP Paribas Fortis zal
EQUANS de komende vijf jaar waken over de goede werking van de technische
infrastructuur en zal het instaan voor het preventief en curatief onderhoud
van de installaties (elektriciteit, HVAC, sanitair en technische onderdelen,
inclusief een ‘handy man’-luik). Zo kan de bank zich met een gerust hart op
haar kerntaken focussen! ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 75

INGENIEUS PROJECT VEREIST
TECHNISCH TITANENWERK
Dat het nieuwe hoofdkantoor van BNP Paribas Fortis uniek en vooruitstrevend is, hoeft geen verder betoog. De architectuur en de interieurafwerking
spreken boekdelen, maar ook op het vlak van HVAC, elektriciteit en technieken kent dit iconische gebouw zijn gelijke niet. Het
comfort en het energieverbruik zijn tot in de puntjes geoptimaliseerd met behulp van innovatieve concepten zoals Human Centric Lighting
en Seasonal Thermal Energy Storage, dat voor het eerst op deze schaal en in deze vorm is toegepast. Een uitdaging van formaat voor Sweco
Belgium, dat instond voor het ontwerp en de opvolging van de technische installaties.
Tekst Tim Janssens
| Beeld Georges De Kinder - Jaspers-Eyers Architects
Een geavanceerd gebouw als het nieuwe hoofdkantoor
van BNP Paribas Fortis kan niet gerealiseerd
worden zonder de waardevolle inbreng van ervaren
specialisten die voor geen kleintje vervaard zijn.
Ook Sweco Belgium maakte deel uit van het
bouwteam en optimaliseerde de technische installaties
op basis van de steile ambities, zoals
een PHPP- en BREEAM Excellent-certificaat. “Dit
zorgde ervoor dat het project heel wat leuke technische
uitdagingen met zich meebracht en dat we
veelvuldig gebruik hebben gemaakt van allerlei inno
vatieve ontwikkelingen, die bovendien vaak op
zeer grote schaal zijn toegepast. HVAC, sanitair,
elektriciteit, domotica, liften, gebouwbeheer, verlichting,
toegangscontrole, data-infrastructuur, IT,
sprinklers en RWA …: niets is aan het toeval overgelaten”,
vertellen Maarten Vande Sompele (Team
Leader HVAC) en Valentin Rouquette (MEP expert).
Seizoensgebonden
thermische opslag
Een van de vele innovatieve ontwikkelingen die het
Warandebergproject naar een hoger niveau tilden,
is STES, oftewel Seasonal Thermal Energy Storage.
“Dit is een seizoensgebonden opslagsysteem voor
thermische energie in de vorm van een waterbassin,
dat is ondergebracht op niveau -4 en -5
van het gebouw”, legt Maarten Vande Sompele
De verlichting evolueert mee met het circadiaanse ritme van de aanwezigen om het welzijn en het comfort van medewerkers en bezoekers te maximaliseren.
76 | INSTALLATIEENBOUW.BE

De vergader- en conferentiezalen zijn uitgerust met high-end multimedia-infrastructuur.
“We hebben
veelvuldig
gebruikgemaakt van
allerlei innovatieve
ontwikkelingen, die
bovendien vaak op
zeer grote schaal
zijn toegepast”
uit. “Geen evidente keuze, maar aangezien de
PHPP- en BREEAM Excellent-certificatie gepaard
ging met strikte eisen inzake energie-efficiëntie
en verschillende simulaties aantoonden dat we
met deze oplossing aan de vooropgestelde eisen
konden voldoen, is beslist om er toch voor te gaan.
De werking is gelijkaardig: er wordt warmte of
koude onttrokken aan het gestockeerde bronwater,
waarna water-waterwarmtepompen in de rest van
het gebouw voor lagetemperatuurverwarming
en hogetemperatuurkoeling zorgen via klimaatplafonds.
Ook luchtgroepen met warmtewielen,
die zowel warmte als vocht recupereren, leveren
een bijdrage aan de klimatisatie. Vermits het
om een erg groot gebouw gaat, de beschikbare
ruimte in de valse plafonds geoptimaliseerd was
en de architecten gretig gebruikmaakten van
gebogen vormen, was het puzzelen om alle HVACcomponenten
en de omvangrijke luchtgroepen
op hun plaats te krijgen. Tot slot leveren een
vijfhonderdtal PV-panelen op het dak de nodige
groene stroom.”
Circadiaanse verlichting
De nieuwe hoofdzetel biedt een combinatie
van innovatieve duurzame technieken die ook
de well being van de gebruikers ten goede
komt. Dat blijkt onder meer uit de high-end
multimedia-infrastructuur in de vergader- en
conferentiezalen, het ledscherm van 8 x 4 meter
en ‘externe lijnen’ voor mediabusjes in functie
van journalistieke verslaggeving. Het performante
gebouwbeheersysteem zit op het niveau van
een smart building en ook op het vlak van
beveiliging en toegangscontrole is alles tot in het
kleinste detail geperfectioneerd. “Daarnaast is er
geopteerd voor ‘Human Centric Lighting’. Lees: de
verlichting evolueert mee met het circadiaanse
ritme van de aanwezigen, van killer blauw licht
in de ochtend naar warmer rood licht tegen de
avond. Dit alles om het welzijn en het comfort van
medewerkers en bezoekers te maximaliseren”, vult
Valentin Rouquette aan. “Kortom: een realisatie
als deze is zeker niet alledaags. We hebben er met
z’n allen lang en intensief aan gewerkt, zeker ook
in het voortraject. Vooral voor het PHPP-gebeuren
zijn verregaande simulaties en studies gebeurd
om ervoor te zorgen dat we de vooropgestelde
richtwaarden wel degelijk zouden halen. Missie
geslaagd, want de eerste reacties van de bouwheer
en de gebruikers zijn zeer positief. We mogen fier
zijn op dit prestigeproject, dat ons boven-dien zeer
waardevolle kennis en expertise heeft opgeleverd
voor de toekomst”, besluiten Maarten Vande
Sompele en Valentin Rouquette. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 77

Plaats jouw vacature
Online
Vergroot je zichtbaarheid &
bereik potentiële kandidaten
Ontdek al onze voordelen
Plaats uw vacature online op onze website en bereik direct de gewenste doelgroep.
Elke credit staat gelijk aan één vacature die u in kunt zetten op ons platform.
PRIJSLIJST
Vacature pakket 1
Vacature pakket 2
Vacature pakket 3
3
credits
6
credits
10
credits
€ 750,-
€ 1250,-
€ 1750,-
60 dagen online
Credits zijn 1 jaar geldig
Promotie via social media
Bereik direct uw doelgroep
In te zetten op het door u gekozen platform
Gebruik van ons netwerk
Promotie via de algemene en gepersonaliseerde
nieuwsbriefmodule
Enthousiast
geworden?
We helpen je graag.
Bezoek onze website www.installatieenbouw.be voor meer informatie. U kunt ook
bellen naar +32 50 36 81 70 of een mail sturen naar m.noppe@louwersmediagroep.be.
Dan helpen we u graag verder met het plaatsen van uw vacature!

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
PARTNER WORDEN
VAN INSTALLATIE & BOUW?
Zowel op de website als in de gedrukte
versie bieden we u de mogelijkheid om
onderdeel uit te maken van het overzicht
met de meest gerenommeerde fabrikanten
en toeleverancieres in de branche.
Zo kunt u onder andere:
• Toegevoegd worden als
partner op de servicepagina’s
van het vaktijdschrift
• Een kosteloze vermelding krijgen in
de geheel vernieuwde bedrijvenindex
op installatieenbouw.be
• Een gesponsorde positie met persoonlijke
profielpagina op installatieenbouw.be
verkrijgen
• Uw eigen profielwidget inzetten,
gekoppeld aan de redactionele content,
nieuwsberichten en overige
relevante marketingtools
Ook geïnteresseerd?
• Bel naar +32 50 36 81 70
• Ga naar installatieenbouw.be/adverteren
• Scan de QR code
SCAN DE
QR CODE
Onze projectmanagers vertellen u graag meer over onze
samenwerkingspakketten
installatieenbouw.be

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
A DIVISION OF
AIRX BVBA
Klein Dalenstraat 45D
3020 HERENT
T +32 498 53 76 48
E info@airx.be
W www.airx.be
BELIMO BELGIUM
Cokeriestraat 3A
1850 GRIMBERGEN
T +32 2 210 56 86
E info@belimo.be
COOLWORLD RENTALS BVBA
Adequat NV Business Center
Brusselsesteenweg 159
9090 MELLE
T +32 9 335 26 90
T 0800 88900 (gratis)
ELTAKO SCHAKELMATERIAAL
Verdeeld door SERELEC NV
Gasmeterlaan 207
9000 GENT
T +32 9 223 24 29
ANTARGAZ NV
W www.belimo.be
E sales@coolworld-rentals.be
W www.coolworld-rentals.com
F +32 9 225 46 79
E info@serelec.be
W www.eltako.be
De Kleetlaan 5A
1831 DIEGEM
T +32 2 246 00 00
E info@antargaz.com
W www.antargaz.be
CEBEO
Eugène Bekaertlaan 63
8790 WAREGEM
T +32 56 23 80 00
DELABIE BENELUX
Kommenstraat 20
EURO-INDEX BV
Leuvensesteenweg 607
F +32 56 23 80 10
1070 BRUSSEL
1930 ZAVENTEM
E info@cebeo.be
T +32 2 520 16 76
T +32 2 757 92 44
AQUADOMO
W www.cebeo.be
E info@delabiebenelux.com
F +32 2 757 92 64
Stropstraat 1
9000 GENT
T +32 9 240 03 91
W www.delabiebenelux.com
E verkoop@euro-index.be
W www.euro-index.be
E info@aquadomo.be
W www.aquadomo.be
COLT INTERNATIONAL NV
Zandvoortstraat 5
B.E.G BELGIUM
Generaal de Wittelaan 17 C
2800 MECHELEN
T +32 3 8878100
E luxomat@beg-belgium.be
2800 MECHELEN
T +32 15 28 60 80
F +32 15 27 08 28
E info@be.coltgroup.com
W www.coltinfo.be
DUCO PROJECTS
Handelsstraat 19
8630 VEURNE
T +32 58 33 00 33
E info@duco.be
W www.duco.eu
FACQ
Leuvensesteenweg 536
1930 ZAVENTEM
T +21 2 719 85 11
E info@facq.be
W www.facq.be
W www.beg-luxomat.com/nl-be
BEGETUBE NV
Kontichsesteenweg 53/55
2630 AARTSELAAR
T + 32 3 870 71 40
F + 32 3 877 55 75
E info@begetube.com
CLIMAWAYS BVBA
Uilenbaan 148b
2160 WOMMELGEM
T +32 3 218 77 50
E info@climaways.be
DRISTEEM BELGIUM
Grote Hellekensstraat 54b
3520 ZONHOVEN
T +32 11 66 68 80
E info@dristeembelgium.be
FERNOX
- Alpha Metals Belgium NV -
Hoge Mauw 1050
2370 ARENDONK
T +32 14 44 50 01
E belgium@fernox.com
W www.begetube.com
W www.climaways.be
W www.dristeem.com
W www.fernox.com
80 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
FISCHER
Schaliënhoevedreef 20 D
2800 MECHELEN
T +32 152 8 47 00
E info@fischer.be
W www.fischer.be
HENCO INDUSTRIES NV
Toekomstlaan 27
2200 HERENTALS
T +32 14 28 56 60
E info@henco.be
W www.henco.be
LASERTOPO
Markt 4
9550 HERZELE
T +32 53 62 71 67
F +32 53 62 17 97
E info@lasertopo.be
W www.lasertopo.be
PRIMAGAZ
Kanaalweg 87
3980 TESSENDERLO
T +32 13 61 82 00
E info@primagaz.be
W www.primagaz.be/nl-be
FLAMCO BELUX
PROMAT
Monnikenwerve 187/1
8000 BRUGGE
T +32 50 31 67 16
E info@flamco.be
W www.flamcogroup.com
INFORMAZOUT
Dauwstraat 12
1070 BRUSSEL
T +32 78 15 21 50
F +32 2 523 97 88
LEDVANCE
Z.1 Researchpark 310
1731 ZELLIK
T +32 (0)2 550 68 20
E benelux@ledvance.com
W www.benelux.ledvance.com
Bormstraat 24
2830 TISSELT
T +32 15 71 80 50
E techniek@etexgroup.com
W www.promat.com
E info@informazout.be
gas.be
GAS.BE
Masuiplein 15
1000 BRUSSEL
T +32 2 383 02 00
E info@gas.be
W www.gas.be
W www.informazout.be/nl
INTRATONE
Kuiperbergweg 40
1101 AG AMSTERDAM
LINUM EUROPE NV
Pieter Verhaeghestraat 20
8520 KUURNE
T +32 56 35 92 94
E info@linum.eu
W www.linum.eu
REMEHA NV
Koralenhoeve 10
2160 WOMMELGEM
T +32 3 286 85 50
F +32 3 354 54 30
E info@remeha.be
W www.remeha.be
T +32 50 30 301
W www.intratone.be
GIRA GIERSIEPEN GMBH & CO
Dahlienstraße 12
42477 Radevormwald
T +49 21 95 602 0
E info@gira.de
W www.gira.de
ITHO DAALDEROP BELGIUM BVBA
Brusselsesteenweg 498
1731 ZELLIK
T +32 2 20 796 30
E info@ithodaalderop.be
W www.ithodaalderop.be
M&G GROUP
Bleyveldstraat 11
3320 HOEGAARDEN
T +32 16 76 80 00
E info-be@mg-group.com
W www.burgerhout.be
RENSON® VENTILATION NV
Industriezone 2 Vijverdam
Maalbeekstraat 10
8790 WAREGEM
T +32 56 62 71 11
F +32 56 60 28 51
E info@renson.be
W www.renson.be
GRUNDFOS BELUX
Boomsesteenweg 81-83
2630 AARTSELAAR
T +32 3 870 73 00
F +32 3 870 73 01
KSB BELGIUM
Rue de l’Industrie 3
1301 WAVRE
T +32 10 435 211
E infoBE@KSB.com
PREFLEX
Elisabethlaan 153
9400 NINOVE
T +32 54 34 46 64
E info@preflex.com
REXEL
Zuiderlaan 91
1731 ZELLIK
T +32 2 482 48 48
E info@rexel.be
W www.grundfos.nl
W www.ksb.com/nl-be
W www.preflex.be
W www.rexel.be
INSTALLATIEENBOUW.BE | 81

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
RITTAL NV
Stokkelaar 8
9160 LOKEREN
T +32 9 353 91 11
F +32 9 355 68 62
SWEGON BELGIUM NV
Chaussée de Tirlemont 102
5030 GEMBLOUX
T +32 81 62 52 52
E info@swegon.be
W www.swegonbelux.be
VASCO GROUP NV
Kruishoefstraat 50
3650 DILSEN
T +32 89 79 04 11
F +32 89 79 05 00
W www.vasco-group.eu
VIESSMANN
Hermesstraat 14
1930 ZAVENTEM (Nossegem)
T +32 2 712 06 66
F +32 2 725 12 39
E info@viessmann.be
W www.viessmann.be
E info@rittal.be
W www.rittal.be
VENTILAIR GROUP
TESTO NV/SA
Pieter Verhaeghestraat 8
SIEDLE
Antwerpsestraat 20
2840 REET
T +32 3 880 56 00
Industrielaan 19
1740 TERNAT
T +32 2 582 03 61
F +32 2 582 62 13
E info@testo.be
W www.testo.com
8520 KUURNE
T +32 56 36 21 20
F +32 56 36 21 21
E be@ventilairgroup.com
W www.ventilairgroup.be
WAGO BELUX
Excelsiorlaan 11
1930 ZAVENTEM
T +32 2 717 90 90
E info-be@wago.com
W www.wago.com/be-nL
F +32 3 880 56 09
E info@siedle.be
VENTILINE NV
W www.siedle.be
Nijverheidslaan 1524
SPELSBERG
Tiensesteenweg 36
3000 LEUVEN
THERMOCOMFORT
Paardenmarkt 83
2000 ANTWERPEN
T +32 3 231 88 84
F +32 3 231 01 74
E info@thermocomfort.be
3660 OUDSBERGEN
T +32 89 50 40 02
F +32 89 41 49 43
E info@ventiline.be
W www.ventiline.be
WEISHAUPT
Paepsemlaan 7
1070 BRUSSEL
E info@weishaupt.be
W www.weishaupt.be
T +32 2 486 75 75
W www.engels.be
E sales@spelsberg.be
W www.spelsberg.be
SPIROTECH
Essenschotstraat 1
3980 TESSENDERLO
TROX BELGIUM NV
Paepsemlaan 18g
1070 BRUSSEL
T +32 2 522 07 80
F +32 2 520 21 78
VIEGA
Planet I business park
Tollaan 101 c
1932 SINT-STEVENS-WOLUWE
T +32 2 551 55 10
F +32 2 503 14 33
WINTERWARM HEATING SOLUTIONS
Industrieweg 8
NL7100
WINTERSWIJK
T +32 483 59 01 11
T +32 800 78 888
E info@trox.be
E info@viega.be
E G.decuyper@winterwarm.com
W www.spirotech.be
W www.trox.be
W www.viega.be
W www.winterwarm.nl
82 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Buderus, meer dan verwarming.
Efficiëntie. Comfort. Duurzaamheid.
Sinds 1968 produceert Buderus warmtepompen en wendt het zijn expertise aan
om hoogperformante milieuvriendelijke verwarmingssystemen te creëren. Dankzij
onze expertise beschikt u niet alleen over innovatieve technologieën, maar ook
over een partner die u alle nodige tools kan aanreiken om een installateur van de
toekomst te worden. Meer informatie vindt u op www.buderus.be

QUIZVRAAGJE
Is een hybride
warmtepomp
interessant
bij renovatie?
Een hybride verwarming combineert twee systemen: een klassieke
gascondensatieketel én een elektrische lucht-waterwarmtepomp.
De warmtepomp verwarmt je woning met gratis omgevingswarmte.
Is dit niet voldoende? Dan springt de condensatieketel bij (bv. op koude
dagen). Het systeem kiest op elk moment de interessantste energiebron,
zo ver bruik je minder, zonder comfortverlies. Een energiebesparing tot 25%
en een daling van de CO2-uitstoot tot 40%. Nog duurzamer verwarmen?
Kies dan voor zonnepanelen om je warmtepomp van elektriciteit te voorzien.