14.06.2022 Views

ADC_Biba_Salu_2_NL

Biba Salú is een gratis uitgave van ADC N.V., Analytisch Diagnostisch Centrum. Het magazine verschijnt 4x per jaar en wordt in een oplage van 7.500 exemplaren verspreid onder de prikposten van ADC, dokterspraktijken en botika’s.

Biba Salú is een gratis uitgave van ADC N.V., Analytisch Diagnostisch Centrum. Het magazine verschijnt 4x per jaar en wordt in een oplage van 7.500 exemplaren verspreid onder de prikposten van ADC, dokterspraktijken en botika’s.

SHOW MORE
SHOW LESS

You also want an ePaper? Increase the reach of your titles

YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.

GRATIS

Bira e magazine

pa Papiamentu

Wat is het effect van

een lifestyle change?

• LIFESTYLE CHANGES • ADC, TE SERKA BO! • SUIKERVRIJE TAART •


Voorwoord

Bon bini na ADC

Beste lezer,

Deze nieuwe editie van ons gezondheidsmagazine Biba Salú gaat over

lifestyle changes. De keuze om gezonder te gaan leven kun je zelf

maken. Bij een ziekte of een zwangerschap word je gedwongen om je

leefstijl aan te passen.

Lifestyle changes kunnen rechtstreeks invloed hebben op je labwaardes

en zelfs op je DNA. Wist je dat een ongezonde leefstijl in in je bloed,

urine, ontlasting en andere lichaamsvochten terug te zien is? In het lab

zien mijn collega’s en ik dit regelmatig terug in de testresultaten.

Dat is dan ook de reden dat we voor dit thema hebben gekozen.

Als onderdeel van de zorgketen op Curaçao voelt het ADC zich medeverantwoordelijk

voor de gezondheid van de samenleving. Daar hoort

voorlichting en preventie absoluut bij.

Een gezonde lifestyle draait om balans: gevarieerd eten, voldoende

bewegen en goed slapen. Je kunt daar bewust voor kiezen, iedere dag

weer opnieuw. De ene dag is dat lastiger dan de andere. Ook voor mij.

Ik zeg dan altijd tegen mezelf: ‘Do not deprive yourself from things’.

Straffen werkt niet, bewuste keuzes maken wel.

Veel leesplezier.

Dr. Nasser Ajubi

Hoofd afdeling Klinische Chemie en Hematologie ADC

Colofon:

Biba Salú is een gratis uitgave van ADC N.V.,

Analytisch Diagnostisch Centrum. Het magazine

verschijnt 4x per jaar en wordt in een oplage van

7.500 exemplaren verspreid onder de prikposten

van ADC, dokterspraktijken en botika’s.

Vormgeving & coördinatie:

Passaat Communicatie & Design,

Monique Rosalina

monique@passaatdesign.com

T (599 9) 869 7267

Tekst & eindredactie:

Tekst Compleet, Jacomine Lagas

info@tekstcompleet.com

Papiamentse vertaling:

Tyson Hill

tyson.hill288@gmail.com

T (599 9) 521 2240

Fotografie:

Robin Oosterling, foto’s op pag. 1, 8 & 9.

Rithel Emerenciana, foto’s op pag. 5 & 10.

Met dank aan:

Ice Ice Coco, Netto Bar

De inhoud van deze uitgave is met zorg samengesteld.

Diagnose en behandeling moet altijd

gebeuren onder begeleiding en verantwoordelijkheid

van een arts. ADC en de samenstellers van Biba

Salú stellen zich niet aansprakelijk voor eventuele

schade voortvloeiend uit eventuele onjuistheden of

onvolledigheden in de artikelen.

Copyright:

Niets uit deze uitgave mag op enige wijze verveelvoudigd

en/of openbaar gemaakt worden zonder

voorafgaande, schriftelijke toestemming van de

uitgever.

Hoofdkantoor

Analytisch Diagnostisch Centrum

Heelsumstraat 55, Curaçao

T (599 9) 434 5100

WhatsApp: (599 9) 527 5232

E-mail: info@adcnv.com

www.adcnv.com

/adcnv

/adc_nv/

ADC NV

2 • Biba Salú #2


Naast de artikelen in dit magazine is er online

nog veel meer te bekijken en te lezen. Scan

de QR-codes voor leuke video’s, interessante

achtergrondverhalen en extra informatie.

GEZONDHEID

4

6

7

10

HEALTHY & HAPPY

Kleine lifestyle changes die

je gezondheid een boost

geven, zoals verrassend

frisse mocktails.

LIFESTYLE CHANGES

Je leefstijl (moeten) aanpassen

is altijd ingrijpend. De één

overkomt het en de ander

kiest er bewust voor.

Lees het verhaal van Maurice

die er zelf voor koos om zijn

eetpatroon radicaal te veranderen.

En het verhaal van Kim die op

haar 26e de diagnose kreeg

die haar toekomst volkomen

veranderde.

KUMINDA KRIOYO,

een beetje anders

Onbewust krijg je dagelijks te

veel suiker binnen. En dat is

ongezond. Lees onze tips en

bekijk de video hoe je een suikervrije

carrot cake kunt maken.

KIDS & TEENS

PROFIEL WERKSTUK

Zaïn en Jayda (VWO eindexamenklas

Kolegio Alejandro

Paula) onderzochten in ons lab

hoe je zelf een glow stick kunt

maken. Super great

ADC NIEUWS

5

6

LABWAARDES

Labtesten kunnen veel aantonen

over onze gezondheid. Dr. Nasser

Ajubi legt uit hoe dit werkt.

ADC, TE SERKA BO!

bloedprikken op locatie

Te druk, geen vervoer of aan

huis gebonden? Dan komen wij

graag naar jou toe. Thuis of op

het werk.

PARTNERS

7

IN THE SPOTLIGHT

ADC zet Fundashon Prevenshon

graag in the spotlight

om hun diensten onder de

aandacht te brengen.

Scan de QR-code

voor het filmpje

Biba Salú #2 • 3


Healthy & Happy

Kleine lifestyle changes leveren veel winst op

voor je gezondheid. Probeer deze tips en kijk

voor meer inspiratie op de websites.

Water met een smaakje

Vind jij het lastig om 2 liter water per dag te drinken?

Best logisch want ‘kaal’ water verveelt snel. TIP: voeg

fruit, gember of kruiden toe, dat doet wonderen voor

de smaak. En het ziet er ook nog eens vrolijk uit!

www.gezondheidsnet.nl

Ga voor natuurlijke suikers

Suiker is een belangrijke energiebron voor je spieren

en hersenen. Maar te veel suiker is slecht voor je

lichaam. TIP: laat koek, snoep en frisdrank staan en

haal je energie uit de natuurlijke suikers die in fruit en

groente zitten. www.diabetesfonds.nl

Feestje? Verras met mocktails

Een biertje of glaasje wijn op z’n tijd kan geen kwaad.

Maar te vaak alcohol drinken is ongezond. TIP: verras

jezelf en je gasten met feestelijke mocktails (alcoholvrije

cocktails). Heerlijk, verfrissend en gegarandeerd

katervrij! www.gezondheidsnet.nl

Healthy at the ‘snèk’

Kies vaker voor gezond, ook als je bij de ‘snèk’ staat.

TIP: switch alcoholische drankjes voor krachtig

kokoswater. Durf jij?

www.healthline.com/nutrition/coconut-water-benefits

Eerst proeven, dan pas zout

Gooi jij altijd automatisch zout in of over je eten?

Kijk uit, te veel zout kan een hoge bloeddruk

veroorzaken en het risico op hart- en vaatziekten

verhogen. TIP: eerst proeven, even afwachten en

dan pas beslissen of je gerecht echt (meer) zout

nodig heeft. www.hartstichting.nl

Kies vaker vegetarisch

Vlees bevat nuttige voedingstoffen (eiwit, vitamine

B12, ijzer) maar ook verzadigd vet. En dat verhoogt helaas

het risico op hart- en vaatziekten. TIP: schrap een

paar keer per week vlees van je menu en vervang het

door peulvruchten, noten, ei of een lekkere vegetarische

hamburger. www.lekkergezond.nl

4 • Biba Salú #2


Interview

‘Veranderingen in lifestyle

zien wij onder andere

terug in het bloed’

Bijvoorbeeld of de behandeling die een arts heeft

voorgeschreven aanslaat. Maar ook of het lichaam

genoeg vitamines binnenkrijgt. Zelfs schade aan

het hart is in het bloed terug te zien.

Laboratoriumonderzoek speelt dan ook een belangrijke

rol bij het monitoren van onze gezondheid.

Klinisch-Chemicus dr. Nasser Ajubi – hoofd van de

afdeling Klinische Chemie en Hematologie (KCH)

van het ADC – legt uit waarom testen zo belangrijk

is en wat ermee aangetoond kan worden.

Waarom is een labtest nodig?

‘Stel: jij komt met bepaalde gezondheidsklachten

bij je huisarts, hij/zij onderzoekt je aan de hand

van je klachten/symptomen. Door je bloed, urine,

ontlasting of ander lichaamsvocht te laten testen

stelt de arts een diagnose vast (aan de hand van de

resultaten) en kun je met de behandeling beginnen.

Laboratoriumonderzoek wordt in de meeste gevallen

gedaan op aanvraag van een arts, specialist of andere

zorgverlener.’

Het testresultaat is dus belangrijk. De aanvraag ook?

‘Zeker, de uitkomst van de test is sterk afhankelijk

van de aanvraag die wij van de arts ontvangen.

We willen precies weten waarop we moeten testen.

Zomaar van alles laten onderzoeken werkt niet, dan

krijg je een verkeerd beeld van de patiënt.’

Wat kan een bloedtest aantonen?

‘Heel veel! Je kunt aan bloedcellen zien of iemand

een bepaalde ziekte heeft en/of de behandeling

aanslaat. Maar ook of iemand risico loopt op een

bepaalde aandoening. Soms moet een bloedtest

snel uitsluitsel kunnen geven, bijvoorbeeld bij een

mogelijke hartaanval. Aan de labwaardes kunnen we

dan zien of er schade aan het hart is, maar ook of de

pompfunctie daardoor minder goed werkt.’

Wat zijn labwaardes?

‘Dat zijn de gegevens die uit een test komen. Ze geven

informatie over hoe het lichaam er op het moment van

testen aan toe was. Die informatie vergelijken we met

de normaalwaardes of uitgangswaardes. Zo kun je o.a.

controleren of een behandeling goed werkt of dat er

op een andere manier verbetering is ontstaan.’

Laat een test ook zien of je gezond leeft?

‘We kunnen een (on)gezonde lifestyle absoluut terugzien

in je bloed. Bijvoorbeeld of je rookt of langdurig te

veel alcohol drinkt. Jouw labwaardes vertellen iets over

hoe gezond jij leeft. Heb je een vitaminegebrek? Hoe

hoog zijn de waardes van je glucose, cholesterol en

triglyceriden (de vetvoorraad in je lichaam)? Die

triglyceriden zijn trouwens echte ‘verklikkers’: na een

vette hap schieten ze meteen omhoog in je lichaam.’

Scan-QR code

voor de website

van ADC.

Biba Salú #2 • 5


Interview

‘Sinds ik veganistisch eet

heb ik geen klachten meer’

Een verandering in je eetgedrag kan je lichaam een flinke

energieboost geven en soms zelfs gezondheidsproblemen

oplossen. Iemand die daarover kan meepraten is

Maurice de Bruin, eigenaar van Nut House op Curaçao.

Zijn chronische darm- en longklachten verdwenen nadat

hij overstapte op een veganistisch eetpatroon.

De jonge ondernemer liep jarenlang rond met chronische

gezondheidsproblemen. Als kind al had hij vaak last van

darmklachten; later kwamen daar longklachten bij.

Allerlei medische onderzoeken volgden, helaas zonder

enig resultaat. Zo’n vijf jaar geleden besloot Maurice zelf

op zoek te gaan naar een oplossing.

Research

Zijn zoektocht begon online: ‘Ik kwam er tijdens mijn research

al snel achter dat voeding enorm veel invloed op

de gezondheid heeft. Niet verrassend, maar ik was me

er nooit zo van bewust. Achteraf is het best vreemd dat

die link nooit door de artsen is gelegd. Zodra ik anders

ging eten namen mijn klachten af en toen ik uiteindelijk

overstapte op een veganistisch eetpatroon verdwenen ze

zelfs helemaal.’

Tip van Maurice:

‘Eet gevarieerd en geef fruit, groente, noten

en peulvruchten de hoofdrol in je maaltijden.’

Vegan lifestyle

Gemotiveerd verdiepte Maurice zich verder in de mogelijkheden

en koos uiteindelijk voor een compleet veganistisch

eetpatroon. Hij voelt zich er prima bij en heeft

nooit meer last van lichamelijke klachten. Inmiddels

draagt hij samen met zijn partner Sophie de veganistische

leefstijl ook uit via hun bedrijf.

Geen dierlijke producten

‘Voor ons is vegan echt een lifestyle geworden. Naast

gezond eten vinden wij het tegengaan van dierenleed

en het klimaat belangrijk. Wij gebruiken geen dierlijke

producten, alleen plantaardige.’

Inspireren

‘Het is heus niet zo dat ik iedereen over wil halen om

veganist te worden’, benadrukt hij. ‘Ik heb ervoor gekozen

omdat het mij zoveel oplevert. Hopelijk inspireert

mijn verhaal anderen om bewuster na te denken over

voeding en gezondheid.’

Experimenteren

‘Om mijn lichaam te laten wennen ben ik eerst meer en

vaker groente gaan eten. Lang leve de smoothies’, lacht

Maurice. ‘Dit had direct een gunstig effect, ook op mijn

energielevel. Nadat ik ook vlees, vis en producten met

lactose van het menu schrapte, ging het nog beter. Mijn

klachten verminderden met zo’n 50%.’

Vegetariër: geen vlees en vis - wel zuivelproducten

zoals melk, eieren, kaas etc.

Veganist: alleen plantaardige producten -

geen dierlijke producten.

Flexitariër: af en toe vlees of vis.

6 • Biba Salú #1 #2


Als je leven een turn van 180 graden maakt

Kim (nu 40) was pas 26 jaar toen ze de diagnose baarmoederhalskanker kreeg. Een

jonge vrouw die aan het begin van de volgende fase in haar leven stond. Haar opleiding

was afgerond, het huwelijk met haar vriend kwam eraan en er was een kinderwens.

Verdriet

Na de diagnose zag Kim haar

droom uiteenspatten en moest ze

leren omgaan met het feit dat haar

leven een turn van 180 graden

maakte. Natuurlijk was ze opgelucht

dat de kanker was ontdekt

en dat er behandeling mogelijk

was. Maar het verdriet over een

kinderloze toekomst bleef lange

tijd aanwezig.

Uitstrijkje

Achteraf bleek dat Kim er net op

tijd bij was. Ze woonde destijds in

Nederland en had steeds last van

pijn in haar onderbuik.

De huisarts stuurde haar naar huis

met paracetamol, maar de klachten

bleven. Op advies van haar vader

drong ze aan op een uitstrijkje (in

Nederland ongebruikelijk voor

vrouwen jonger dan 30 jaar). De

uitslag was onverbiddelijk: PAP 5,

baarmoederhalskanker.

Genezen

Er volgde een kijkoperatie en

een zwaar behandeltraject met

chemotherapie. De jaren erna bleef

ze streng onder controle zoals dat

gebruikelijk is bij kanker. Uiteindelijk

kwam het verlossende woord:

ze was volledig genezen.

Mooi leven

Inmiddels heeft Kim de ingrijpende

gebeurtenis in haar jongere

jaren een plek kunnen geven. Ze

heeft een mooi leven opgebouwd

op Curaçao en gebruikt haar eigen

ervaringen om jongeren – meisjes

én jongens – te waarschuwen voor

de schadelijke gevolgen van het

HPV-virus. Hetzelfde virus dat bij

haar de baarmoederhalskanker

veroorzaakte. Haar dringende

advies: bescherm jezelf als je

seksueel actief bent en laat je

regelmatig testen!

[partnerbijdrage]

Biba Salú #2 • 7


ADC, te serka bo!

bloedprikken op locatie

‘Help, ik moet bloed laten prikken, maar

ik heb absoluut geen tijd’. Herkenbaar?

Wij begrijpen dat het soms lastig is om

naar onze prikposten komen. Daarom

komt ADC graag naar jou toe als dat

nodig is. Thuis of op het werk.

Er zijn allerlei redenen waarom het even niet uitkomt

om zelf naar de prikpost te komen voor bloedafname.

Te druk op het werk, de auto staat bij de garage of je

bent aan huis gebonden door onverwachte verplichtingen.

Toch is het niet verstandig om een bloedonderzoek

uit te stellen, artsen vragen zo’n onderzoek

immers niet voor niets aan voor hun patiënten.

Comfortabel en makkelijk

Om onze cliënten zo goed mogelijk van dienst te zijn

bieden wij de service bloedprikken op locatie aan.

Na het maken van een afspraak komt een van onze

prikmedewerkers bij je thuis of op het werk langs om

bloed af te nemen. Zo maakt ADC het voor iedereen

een beetje makkelijker om op een snelle en veilige

manier bloedonderzoek te laten doen. Ook in je eigen

comfortabele omgeving.

Voor wie?

Iedereen kan gebruik maken van deze service. Van

jong tot oud, van hardwerkende young professional

tot gepensioneerde senior, van pas bevallen moeder

tot oppas oma met kleinkinderen. En natuurlijk niet te

vergeten onze cliënten die slecht ter been zijn of die

geen vervoer hebben.

Op kantoor

Dianira (32) is zo’n young professional die voor bloedprikken

op locatie koos: ‘Ik moest van mijn huisarts

bloed laten prikken, net in de week dat er een audit

op kantoor zou zijn. Dat maakte het lastig om even

tussendoor naar de prikpost te rijden. Gelukkig wist

ik via de socials van ADC dat ze kantoor langs kunnen

8 • Biba Salú #2


komen voor bloedafname. Ik heb snel een afspraak

gemaakt en binnen een dag was het geregeld.

Topservice!’

Aan huis gebonden

Ook mevrouw Martha (69) riep de hulp van ADC in:

‘Ik had al een afspraak staan bij de prikpost in de wijk.

Maar toen belde ’s ochtends mijn dochter ineens of ze

de kinderen kon brengen. Ze moest onverwachts werken.

Omdat ik het niet zag zitten om de kleintjes mee

te nemen naar de prikpost, heb ik naar ADC gebeld

of de prikzuster naar mij toe kon komen. En dat kon.

Het gaf mij een gerust gevoel dat er toch op tijd bloed

geprikt kon worden.’

Geen vervoer

Meneer Rosaria (80) woont op Banda Bou. Hij is slecht

ter been maar kan nog wel autorijden. Meestal rijdt hij

zelf naar de dichtstbijzijnde ADC prikpost in Barber. Pas

geleden lukte dat helaas niet omdat zijn auto weigerde

te starten. ‘Mijn dochter heeft naar ADC gebeld en we

kregen te horen dat de prikzuster ook thuis langs kan

komen om bloed te prikken.

Wat een service, zelfs helemaal in Banda Bou.’

Voorwaarden en stappen:

1. Een afspraak maken kan telefonisch op + 599 9 434 5100 of

via WhatsApp naar + 599 9 527 5232 of via e-mail naar info@adcnv.com

2. Voor bloedafname op het werk moet de klant eerst toestemming krijgen

van zijn/haar werkgever.

3. De ‘priklocatie’ op het werk moet privé en hygiënisch zijn.

Scan de QR-code

om direct een

afspraak te maken

Wil je meer weten over bloedprikken op locatie? Bel of WhatsApp via

bovenstaande nummers en volg ADC op Instagram, Facebook en YouTube.

Biba Salú #2 • 9


Kuminda Krioyo

Danique SOERKA-Regales

Coördinator ADC Diabetesdienst

Diabetes - suikerziekte - komt vaak voor op Curaçao. Een diabetespatiënt

moet dagelijks bewuste keuzes maken over medicijngebruik

en een gezond eetpatroon. En dat valt niet altijd mee met onze

suikerrijke kuminda krioyo...

Danique Soerka-Regales is coördinator bij de ADC

Diabetesdienst. Samen met haar collega’s begeleidt zij

diabetespatiënten bij hun behandeling. Naast de juiste

medicatie en regelmatige controles helpt een gezonde

leefstijl om de ziekte onder controle te houden.

(koolhydraten) die geleidelijk door het lichaam worden

opgenomen. De vezels verminderen de bloedsuikerpieken,

maar zorgen ook dat je je langer verzadigd voelt.

Je vindt deze ‘goede’ suikers in volkoren producten,

verse groenten, peulvruchten, granen en fruit.’

Leefstijl inventarisatie

Danique: ‘Gezond eten, veel bewegen en regelmatig

ontspannen kan veel uitmaken in de strijd tegen diabetes,

zeker als de ziekte nog in een vroeg stadium is.

Daarom besteden wij extra aandacht aan dit onderdeel.

Iedere patiënt krijgt bij ons een leefstijl inventarisatie

waarin we o.a. naar het eetpatroon van de patiënt kijken.’

Moe door snelle suikers

‘Omdat het lichaam van een diabetespatiënt niet in

staat is om de bloedsuikers (glucose) goed te regelen,

adviseren wij om het eten van suiker zoveel mogelijk

te vermijden. En niet te vergeten: de suikerhoudende

drankjes! Dit advies geldt trouwens voor iedereen, zeker

op ons eiland waar de suikerconsumptie enorm is.

Snelwerkende suikers doen ons lichaam meer kwaad dan

goed. Ze veroorzaken pieken in de bloedsuikerspiegel

waardoor je je moe en lusteloos kan gaan voelen.’

Snoepjes uit de natuur

Zelf is ze dol op fruit: ‘Heerlijk, ik noem fruit altijd de

snoepjes uit de natuur. Kies wel zoveel mogelijk voor het

eten van fruit en niet voor uitgeperst sap. Zo krijg je niet

te veel glucose in één keer binnen en profiteer je beter

van de vezels.’

Suikervrije carrot cake maken met Junneys Barrios

Af en toe een taartje eten mag best, zeker als er geen

suiker in zit. Restaurant/shop Sweet & Blue - gespecialiseerd

in homemade organic producten – verkoopt o.a.

overheerlijk suikervrij gebak.

Wij vroegen eigenaresse

Junneys om een suikervrije

carrot cake te maken.

Bak je mee?

Ga voor vezels

Danique adviseert om zoveel mogelijk voor vezelrijke

producten te kiezen: ‘Daarin zitten langzame suikers

10 • Biba Salú #2

Scan de OR-code voor de

instructievideo om deze

carrot cake te maken.

Junneys Barrios

Eigenaresse Sweet & Blue

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!