27.09.2022 Views

Delft.business #23

  • No tags were found...

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

CONNECTING THE DOTS<br />

<strong>#23</strong> - NAJAAR 2022<br />

THEMA<br />

HedoN<br />

Robert-Jan Vreeburg<br />

‘Onze inductietechniek<br />

is state of the art’<br />

Hotel <strong>Delft</strong> Duurzame klassieker<br />

TU <strong>Delft</strong> Campus Bouwen aan een community<br />

De Match Alumni investeringsfonds


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

In dit nummer<br />

delft.<strong>business</strong> | 3<br />

THEMA<br />

Technologie<br />

en innovatie<br />

Als ondernemer ben je continu in beweging. Technologie<br />

en innovatie kunnen je helpen om verder te komen. Maar<br />

dat gaat niet vanzelf. Hoe organiseer je innovatie? Hoe<br />

weet je waar je doelgroep behoefte aan heeft? Wat is de<br />

meerwaarde van technologie en hoe kan technologie je<br />

helpen om je onderneming toekomstbestendig te houden?<br />

In dit nummer vertellen ondernemers hoe zij technologie en<br />

innovatie toepassen binnen hun bedrijf.<br />

9<br />

Technologie en innovatie<br />

Ondernemers aan het woord<br />

28 Ingenieurswalhalla<br />

Koploper in de branche<br />

45<br />

Lunchen bij De Waag<br />

Predikant en ondernemer<br />

14<br />

Groeispurt 3D-printing<br />

Volop ruimte in nieuw pand<br />

40<br />

Pushen tot het uiterste<br />

Waterstof in de motorsport<br />

54<br />

Eén beeld<br />

Design Thinking<br />

17<br />

Mini-special Stand van de stad<br />

TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

42<br />

Made in <strong>Delft</strong><br />

Dawn Aerospace<br />

56<br />

Klassieker in de regio<br />

Duurzaam hotel<br />

Inspireren<br />

Consuminderen<br />

Editorial | 5<br />

Het pand<br />

Loft Studio <strong>Delft</strong> | 26<br />

Mijn agenda<br />

Alwin Snel | 49<br />

Werken aan gezondheid<br />

Gedoseerd trainen | 53<br />

Prijs voor erkenning<br />

Gouden Kroon | 62<br />

Over en uit<br />

Fred Leeflang | 68<br />

Kennis-delen<br />

Opmerkelijk<br />

<strong>Delft</strong>se Toppers | 6<br />

Traditie en klasse<br />

<strong>Delft</strong>s Blauwe tatoeages | 31<br />

De Match<br />

Alumni meets start-ups | 36<br />

Pand als proeftuin<br />

Nieuwbouw in Harnaschpolder | 50<br />

Zo zit dat<br />

Brainstormen | 59<br />

Verbinden<br />

Innovatiefabriek<br />

Toekomstmakers in de klas |24<br />

Aan de keukentafel<br />

Vier wethouders uit de regio | 32<br />

<strong>Delft</strong>se transfers | 58<br />

Gelukkig hebben we de foto’s nog<br />

Business events | 60<br />

Binnenkort | 64<br />

Volgende nummer<br />

Duurzame toekomst | 67<br />

Op de cover<br />

Robert-Jan Vreeburg, pag. 28


delft.<strong>business</strong>/verbinden | 5<br />

MAKEN, WERKEN<br />

EN ONTMOETEN IN EEN<br />

CREATIEVE OMGEVING<br />

‘Innovatie:<br />

out of the box<br />

denken en zo<br />

tot nieuwe<br />

technologieën<br />

komen’<br />

THEMA<br />

EDITORIAL<br />

Consuminderen en<br />

investeren in groene groei<br />

TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

Zonder innovatie en technologie geen vooruitgang. Of in<br />

elk geval: geen verandering. Innovaties veranderen de<br />

samenleving en hebben impact op onze omgeving.<br />

Terwijl ik dit schrijf, zit de aflevering van Zomergasten<br />

met Sandra Phlippen, hoofdeconoom bij de ABN Amro,<br />

nog vers in mijn hoofd. Klimaatverandering was de rode<br />

draad van de avond. Phlippen pleit voor een tweesporenbeleid:<br />

enerzijds consuminderen (en daarin moet iedereen zijn<br />

verantwoordelijkheid nemen) en anderzijds investeren in groene<br />

groei, want om de klimaatcrisis het hoofd te kunnen bieden, is<br />

een doorbraaktechnologie nodig. Voor dat laatste is innovatie<br />

cruciaal: out of the box denken en zo tot nieuwe technologieën<br />

komen. Ik ben zelf volledig atechnisch, dus je moet mij niet<br />

bellen om tot een oplossing te komen.<br />

Gelukkig zie ik heel veel innovatiekracht bij mooie bedrijven,<br />

startups en scale-ups die <strong>Delft</strong> rijk is. Zo ontmoette ik laatst een<br />

jonge ondernemer die een oplossing heeft voor de opslag van<br />

door zon opgewekte energie. Geen doorbraaktechnologie, maar<br />

wel een stap in de goede richting.<br />

In dit nummer lees je hoe ondernemers hun innovatiestappen<br />

zetten en op welke manier zij dit organiseren in hun bedrijf.<br />

Want innoveren is voor ieder bedrijf een vereiste: jezelf opnieuw<br />

blijven uitvinden, kritisch naar je bedrijf kijken, nadenken over<br />

je relevantie en hoe je die verder kunt ontwikkelen. Want ook al<br />

hoef je van mij geen technische hoogstandjes te verwachten,<br />

kritisch naar mezelf kijken kan altijd. Met de woorden van<br />

Phlippen in mijn hoofd aan de slag met<br />

consuminderen dus!<br />

Nannette Verschoor<br />

DOT<strong>business</strong>


6 | delft.<strong>business</strong>/kennis-delen delft.<strong>business</strong>/kennis-delen | 7<br />

Intelligent fietspad<br />

DELFTSE<br />

T O P P E R S<br />

Het <strong>Delft</strong>se Magneto, een spin-off<br />

van de TU <strong>Delft</strong>, ontwikkelt 3D-geprint<br />

magnetisch gekoeld materiaal voor<br />

warmtepompen. Deze werken niet<br />

langer op gas, maar op onschadelijke<br />

vloeistoffen, zoals water. Magneto<br />

ontvangt 1 miljoen euro vanuit UNIIQ<br />

(<strong>Delft</strong> Enterprises), SHIFT Invest,<br />

Graduate Entrepreneur Fund en<br />

Rabobank voor deze innovatie.<br />

Ondernemersplatform MT/Sprout<br />

heeft Vincent Wijdeveld van de <strong>Delft</strong>se<br />

startup Tarnoc verkozen tot jonge<br />

ondernemer van het jaar. Het bedrijf<br />

van de 24-jarige ondernemer levert<br />

een nieuw soort warmtepomp, die in<br />

tegenstelling tot reguliere producten<br />

zonder hak- of breekwerk geïnstalleerd<br />

kan worden. Hiermee lost Wijdeveld<br />

een urgent probleem op: het gasloos<br />

maken van woningen.<br />

Living Cocoon, de levende uitvaartkist<br />

van Loop Biotech , is toegevoegd aan<br />

het assortiment van uitvaarverzorger<br />

DELA. Loop ontwikkelde de kist om<br />

mensen een te laten worden met de<br />

natuur, zodat de bodem wordt verrijkt<br />

in plaats van vervuild.<br />

YES!<strong>Delft</strong> ontvangt een subsidie van de<br />

Metropoolregio Rotterdam Den Haag<br />

van 1,5 miljoen euro om het programma<br />

Region of the Future uit te voeren.<br />

Dit is een nieuw innovatieprogramma<br />

waarin multidisciplinaire teams slimme,<br />

schone, gezonde en duurzame nieuwe<br />

technologie ontwikkelen.<br />

Emissievrije luchtvaart<br />

Aero<strong>Delft</strong> is een studententeam van de TU<br />

<strong>Delft</strong> met één missie: bewijzen dat emissievrije<br />

luchtvaart mogelijk is. Dat doen zij met project<br />

Phoenix, waarin zij ‘s werelds eerste bemande,<br />

door vloeibare waterstof aangedreven, vliegtuig<br />

ontwikkelen. Aero<strong>Delft</strong> ontwikkelt twee vliegtuigen:<br />

het prototype en een versie op ware grootte.<br />

Het prototype is een onbemand schaalmodel<br />

waarmee de eerste vluchten op waterstof zullen<br />

worden gemaakt. Afgelopen zomer vloog dit<br />

schaalmodel voor het eerst op accu’s. Daarnaast<br />

werkt Aero<strong>Delft</strong> aan een tweezits vliegtuigje<br />

dat wordt omgebouwd om in 2025 ’s werelds<br />

eerste bemande vlucht op vloeibare waterstof te<br />

maken.<br />

<strong>Delft</strong> is trots op jullie!<br />

Burgemeester Marja van Bijsterveldt na de overwinning van het<br />

TU <strong>Delft</strong> Solar Team bij de World Solar Challenge in Zuid-Afrika<br />

#interessant<br />

Slimme beker<br />

Het iGEM-studententeam<br />

van de TU <strong>Delft</strong> werkt aan<br />

een slimme beker die GHB<br />

kan detecteren om het<br />

uitgaansleven veiliger te<br />

maken.<br />

60 miljoen<br />

<strong>Delft</strong> ontvangt 60 miljoen euro<br />

voor de gebiedsontwikkeling<br />

van Schieoevers en de<br />

Kop van Buitenhof. Door<br />

mobiliteitsverbeteringen<br />

kunnen hier in totaal 4800<br />

woningen versneld gebouwd<br />

worden.<br />

<strong>Delft</strong>s Kwartet<br />

Het <strong>Delft</strong>s Kwartetspel heeft<br />

nu ook een Engelstalige versie.<br />

Met dit spel kunnen toeristen<br />

de stad op een speelse manier<br />

ontdekken.<br />

Op<br />

mer<br />

kelijk<br />

<strong>Delft</strong> in cijfers<br />

NIEUW-<br />

KOMERS<br />

Sinds de zomer is<br />

Bij de Roos, gevestigd in<br />

monumentaal pand Molen<br />

de Roos, open voor ontbijt,<br />

koffie, lunch en workshops<br />

brood bakken.<br />

Refill Market is de<br />

eerste zero waste shop in<br />

<strong>Delft</strong>, met als missie het<br />

tegengaan van onnodig<br />

verpakkingsmateriaal.<br />

Bij <strong>Delft</strong> Academic<br />

Shop, te vinden op<br />

het TU-terrein, haal<br />

je designmaterialen,<br />

studieboeken,<br />

kantoorartikelen en<br />

cadeaus.<br />

Ontwikkelingen<br />

fysieke winkels<br />

Het dataplatform<br />

delft.incijfers.nl<br />

bundelt, bewerkt en<br />

presenteert data van<br />

en over gemeenten.<br />

Op de site staan<br />

allerlei overzichten die<br />

laten zien hoe <strong>Delft</strong><br />

presteert ten opzichte<br />

van Nederland als<br />

geheel. Zo is in een<br />

oogopslag te zien<br />

hoeveel winkels er per<br />

branche in <strong>Delft</strong> zijn<br />

gevestigd.<br />

Heeft u al over het meest intelligente fietspad van Nederland gefietst? Om<br />

de bereikbaarheid van steden van de toekomst te onderzoeken, zetten<br />

Do IoT Fieldlab, Mobility Innovation Centre <strong>Delft</strong> (MICD), TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

en Plastic Road dit project op als testcase. Het 25 meter lange fietspad<br />

beschikt over innovatieve ondergrondse sensortechniek die is geïntegreerd<br />

in het wegdek. Deze duurzame mobiliteitsoplossing is uitgerust met<br />

sensoren die de hoeveelheid neerslag en ijzel, de temperatuur en de<br />

kwaliteit van het wegdek meten. Ook het aantal fietsers, de snelheid en de<br />

rijrichting wordt geregistreerd<br />

Aantal winkels naar branche in <strong>Delft</strong><br />

Voedings- en genotmiddelen<br />

Persoonlijke verzorging<br />

Warenhuizen<br />

Kleding en mode accessoires<br />

Schoenen en lederwaren<br />

Juweliersartikelen en uurwerken<br />

Huishoudelijke en luxe artikelen<br />

Antiek en kunstvoorwerpen<br />

Optische artikelen<br />

Sport- en spelartikelen<br />

Hobbybenodigdheden<br />

Boeken en tijdschriften<br />

Bloemen, planten en tuinbenodigdheden<br />

Bruin- en witgoed<br />

Auto- en fietsbenodigdheden<br />

Doe-het-zelf artikelen<br />

Wonen<br />

Overige detailhandel<br />

Leegstaande winkels<br />

2011 2021<br />

0 10 20 30 40 50 60 70 80<br />

Bron: delft.incijfers.nl / Locatus


delft.<strong>business</strong>/inspireren | 9<br />

Ondernemers aan het woord<br />

Van Houtje-touwtje naar<br />

GOED GEREGELD<br />

Een systeem voor de administratie, eentje voor de klantrelaties<br />

en nog een voor voorraadbeheer...<br />

Bedrijfsprocessen bestaan vaak uit applicaties die elkaar overlappen.<br />

Gegevens worden op meerdere plekken bewaard en bijgewerkt en dat is<br />

niet efficiënt. Door al die versnippering sluit informatie niet op elkaar aan<br />

en heeft u geen totaaloverzicht.<br />

THEMA<br />

TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

Heeft u genoeg van dubbele databases en gegevens die slecht op<br />

elkaar aansluiten? Wilt u uzelf (veel) tijd en kosten besparen?<br />

Vraag de gratis Neobis Quickscan aan<br />

Dan komt u snel te weten hoe u houtje-touwtje oplossingen kunt<br />

vervangen door één gesmeerd lopend systeem. Boek nu uw gratis<br />

Neobis Quickscan via de link of QR-code, dan nemen onze specialisten<br />

uw bedrijfsprocessen binnenkort onder de loep.<br />

Boek nu uw<br />

gratis Neobis Quickscan<br />

via www.neobis.nl/aanbieding-quickscan<br />

of scan de QR-code!<br />

Technologie en innovatie<br />

Als ondernemer ben je continu in<br />

beweging. Technologie en innovatie kunnen je helpen om verder te<br />

komen. Maar dat gaat niet vanzelf. Hoe organiseer je innovatie? Wat is<br />

de meerwaarde van technologie en hoe kan technologie je helpen om<br />

je onderneming toekomstbestendig te houden? Ondernemers vertellen<br />

hoe zij technologie en innovatie toepassen binnen hun bedrijf.


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

10 | delft.<strong>business</strong>/inspireren delft.<strong>business</strong>/inspireren | 11<br />

Menno van der Marel, founder Fox-IT en Goodplace Foundation<br />

THEMA<br />

Valerie Koppelle, oprichter KAS - architectuur en stedenbouw<br />

THEMA<br />

TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

‘Ik wil een positief<br />

verschil maken’<br />

‘We nemen standaard<br />

duurzaamheid mee’<br />

“Anderhalf jaar geleden kwamen Frank Gottenbos en ik tot dezelfde conclusie: we doneren<br />

minder aan goede doelen omdat het veel gedoe oplevert. Je moet vaak periodiek geven, wijzigen<br />

is ingewikkeld en je ontvangt talloze ongewenste telefoontjes, folders en e-mails.<br />

Toen we diverse goede doelen spraken, vertelden ze dat jongere mensen – met<br />

name onder de vijftig jaar – structureel minder doneren, terwijl ze wel maatschappelijk<br />

betrokken zijn.<br />

We besloten een oplossing te creëren waarbij de gever centraal staat, met<br />

als resultaat Goodplace: een app waarin je zonder poespas donaties<br />

kunt doen op jouw moment, updates kunt krijgen over waar je geld<br />

heen gaat en zelfs een eigen actie kunt starten. Het is bewust een<br />

non-profit: je donatie gaat rechtstreeks naar het goede doel. Je<br />

kunt de app al gebruiken en hij wordt continu verbeterd. Aan<br />

het eind van het jaar moet een optimale versie klaarstaan.<br />

Omdat het een financieel systeem is, moet het perfect in elkaar<br />

steken. Onze achtergrond in IT en security kwam daarbij<br />

goed van pas. Ik heb meerdere ondernemingen op mijn<br />

naam staan, waaronder cybersecuritybedrijf Fox-IT en satellietdatabedrijf<br />

VanderSat. Vier aspecten die ik in elk bedrijf<br />

probeer te realiseren, zijn samenwerking, innovatie, waarde en impact.<br />

Mijn doel is niet om winst te maken, maar om een positief verschil te<br />

maken in de wereld. Het lijkt me fantastisch als we met Goodplace donaties<br />

toegankelijker en leuker kunnen maken.” •<br />

“Nadat ik afstudeerde in architectuur en stedenbouw, heb ik bij allerlei gerenommeerde<br />

bureaus gewerkt. De doorgroeimogelijkheden waren beperkt en ik ontdekte dat ik een<br />

heel andere, meer betrokken manier van werken heb. Zo vind ik het belangrijk om<br />

eerst écht alle wensen naar boven te halen voor we een plan op tafel leggen.<br />

Daarom startte ik in 2010 mijn eigen bureau: KAS. We zijn binnen het laatste<br />

jaar van drie naar vijf collega’s gegroeid en zijn onlangs verhuisd naar een<br />

groter kantoor aan het Crommelinplein.<br />

Samen beschermen wij de waarden van mensen die in een gebouw<br />

of gebied gaan wonen. Van bewoners en gemeente tot technici en<br />

ecologen: we spreken legio partijen over het gebruik van een ruimte.<br />

Het is arrogant om te denken dat wij het als ontwerpers beter weten<br />

dan de mensen die er gaan wonen of werken. Waar het aan expertise<br />

tekortkomt, schakelen we specialisten in. Als klein bureau kun je<br />

immers niet alles tegelijk doen.<br />

De combinatie tussen wonen en werken is populair, maar staat nog<br />

in de kinderschoenen. We hebben hier voor diverse opdrachtgevers<br />

onderzoek naar gedaan, waardoor we een flinke innovatieslag<br />

konden slaan. Zo hebben we innovatieve gebouwtypologieën<br />

kunnen ontwerpen waarin werken en wonen op een soepele<br />

manier samengaan. Ook duurzaamheid en klimaatadaptatie zijn<br />

belangrijke thema’s. Die nemen wij standaard mee in projecten, zoals<br />

bijvoorbeeld het gebruik van groen om hittestress van gebouwen<br />

tegen te gaan. Intussen blijven we leren om onszelf te verbeteren en<br />

betrek ik mijn collega’s bij belangrijke processen. KAS moet een bureau<br />

zijn waar ik vroeger zelf had willen werken.” •<br />

Tips van Menno:<br />

Als je blijft innoveren heb je<br />

nooit serieuze concurrentie<br />

Tips van Valerie:<br />

Kies een vak waar je blij van<br />

wordt en in gelooft<br />

Geef goede ideeën<br />

écht een kans<br />

Regel een goed team om je heen;<br />

samen is veel beter dan alleen<br />

Probeer niet alles zelf te doen: werk<br />

samen met andere specialisten<br />

Houd het leuk<br />

en luchtig


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

12 | delft.<strong>business</strong>/inspireren delft.<strong>business</strong>/inspireren | 13<br />

Liesanne Wieleman, oprichter en CEO Thermeleon<br />

THEMA<br />

Rick Buijs, eigenaar Ears Unlimited<br />

THEMA<br />

TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

‘Ik werd verliefd op<br />

de glastuinbouw’<br />

‘Ik verbind mensen<br />

via muziek’<br />

“Na mijn studie Bouwtechnologie aan de TU <strong>Delft</strong> combineerden studiegenootje<br />

Jildou de Jong en ik onze passies voor technologie en duurzaamheid om een warmteopslagsysteem<br />

voor kassen te ontwerpen. We startten met een onderzoek onder telers.<br />

Wat bleek: de hele sector heeft een enorme energievraag, waarvan 90% nog<br />

fossiele energie is. Ze willen niet alleen de kosten drukken – nu relevanter dan<br />

ooit – maar ook stappen zetten om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Ik werd<br />

verliefd op de glastuinbouw: koploper op gebied van verduurzaming en een<br />

sector die bestaat uit harde werkers die zelf aan de knoppen willen draaien.<br />

In de drie jaar die volgden, ontwikkelden we een warmtebatterij die de<br />

energie-efficiëntie van de kassen verhoogt. Overdag slaat deze het warmteoverschot<br />

op, ’s nachts fungeert het als duurzame verwarming. Het resultaat<br />

is energiereductie, een constant temperatuurprofiel en een duurzamere<br />

kas. Vergelijk het met een kerk die in de zomer koel blijft.<br />

Het afgelopen jaar draaiden we een succesvolle pilot om de werking van<br />

het product aan te tonen. Onze volgende stap is om met de gasmeter<br />

de energiereductie aan te tonen. We hebben waardevolle samenwerkingen<br />

met een aantal telers om ons product te evalueren en te cocreëren.<br />

Je hebt partners en klanten nodig om ergens een werkend<br />

product van te maken, vooral omdat juist hardware zo moeilijk van<br />

de grond te krijgen is. Ik geloof echt dat Thermeleon samen met deze<br />

“Als kind luisterde ik al veel muziek. In 2015 zag ik de mogelijkheid om te starten met<br />

HiFi-winkel Ears Unlimited, gewoon als hobby. Ik verkoop personal audio. Van studenten<br />

die in de trein muziek willen luisteren tot vijftigers die gaan verhuizen en die grote,<br />

zwarte kasten van hun vrouw moeten wegdoen: er komt hier een verscheidenheid aan<br />

mensen langs, maar de bindende factor is muziek. En als ze eind van de middag weer<br />

met een brede glimlach mijn deur uit lopen, heb ik mijn werk goed gedaan.<br />

Voor mij is het belangrijk dat muziek mij raakt, ongeacht het label dat eraan<br />

hangt. Dat zie ik ook bij klanten. Je doet je hoofdtelefoon op en je waant je in<br />

een andere wereld. Tegenwoordig kun je met heel compacte middelen op een<br />

hoog niveau van muziek genieten. Met een paar goede oortjes behaal je een<br />

niveau van echtheid dat vijf jaar geleden onmogelijk was. Dat komt door de<br />

toepassing van nieuwe technieken. Je hebt tegenwoordig oortjes waar in<br />

de kleine behuizing 18 speakertjes effectief met elkaar samenwerken.<br />

De wereld van hoofdtelefoons speelt zich grotendeels af op online fora.<br />

Aan de andere kant: je kunt oneindig reviews over een koptelefoon<br />

blijven lezen, maar je komt er pas achter of het een match is als je ‘m<br />

op je eigen hoofd zet. Oren zijn zo ontzettend verschillend. Daarom<br />

wilde ik een plek creëren waar je fysiek voor audio terechtkunt. Ears<br />

Unlimited is gevestigd in het Bacinol 2-gebouw, een prachtige en<br />

creatieve broedplaats aan de Hooikade.<br />

Ik houd van mijn werk omdat ik mensen verbind via muziek.<br />

Je hebt direct een klik, omdat je bezig bent met hobby’s en<br />

vrijetijdsbesteding. Dat is echt fantastisch.” •<br />

Tips van Liesanne:<br />

Zoek de juiste partners om<br />

een product te realiseren<br />

Tips van Rick:<br />

Behandel klanten zoals je<br />

zelf behandeld wilt worden<br />

Werk effectief en stop<br />

met rennen: focus<br />

innovatieve ondernemers de glastuinbouw gaat verduurzamen.” •<br />

Doe werk waar je<br />

Stap op tijd naar de klant:<br />

revalideer en co-creëer je product<br />

Bekijk niet elke deal op zichzelf;<br />

je moet ervan kunnen leven<br />

energie uit haalt


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

14 | delft.<strong>business</strong>/kennis-delen delft.<strong>business</strong>/kennis-delen | 15<br />

Innoveren in een groter pand<br />

Groeispurt voor 3D<br />

De markt voor 3D-printers blijft groeien en CEAD groeit mee. Met behulp van Van Haaren<br />

Vastgoed is het bedrijf verhuisd naar een pand aan de Schieweg, waar de medewerkers<br />

volop de ruimte krijgen om te doen wat ze het allerleukst vinden: innoveren.<br />

Het kan snel gaan. Tien jaar geleden<br />

studeerden Maarten Logtenberg (links) en<br />

Lucas Janssen nog werktuigbouwkunde<br />

en industrieel ontwerpen aan de TU <strong>Delft</strong>.<br />

Voor zijn studie bouwde Logtenberg in<br />

zijn studentenkamer een 3D-printer voor<br />

consumenten. Nu leiden ze samen CEAD,<br />

een bedrijf met bijna veertig medewerkers<br />

op de loonlijst en een internationaal<br />

klantenbestand. CEAD bouwt nog steeds<br />

3D-printers, maar nu voor de industrie.<br />

Het bedrijf groeit gestaag en aangezien<br />

het gaat om printers van reuzeformaat,<br />

heeft het bedrijf een flinke ruimte nodig.<br />

Kant-en-klaar<br />

Janssen is algemeen directeur. Dankzij<br />

CEAD kan hij met Logtenberg (nu technisch<br />

directeur) pionieren en innoveren,<br />

iets wat ze allebei het liefste doen. Aan de<br />

eerste 3D-printer die ze voor consumenten<br />

bouwden, viel weinig te innoveren. Die<br />

was te af. “De printer verkocht goed, maar<br />

op den duur waren wij erop uitgekeken”,<br />

vertelt Janssen. “We wilden een product<br />

dat we voortdurend konden aanpassen<br />

en verbeteren en dat was niet mogelijk<br />

met een kant-en-klaar apparaat.”<br />

Leapfrog, het bedrijf dat het duo oprichtte<br />

om de 3D-printers te verkopen, bestaat<br />

nog steeds, maar Janssen en Logtenberg<br />

hielden het na drie jaar voor gezien om<br />

zich op nieuwe <strong>business</strong> te focussen. Ze<br />

startten CEAD en verhuisden naar een bedrijfsverzamelgebouw<br />

in Rotterdam, met<br />

een nieuwe focus: bedrijven helpen bij het<br />

innoveren van hun producten met door<br />

henzelf ontwikkelde machines. Logtenberg:<br />

“Maar na een tijdje keerden we terug<br />

THEMA<br />

naar waar we mee waren begonnen: de<br />

3D-printer. Alleen moest het een printer<br />

worden voor de industrie, zodat we maatwerk<br />

konden leveren en het innoveren<br />

vanzelf zou gaan. We maken nu onderdelen<br />

voor onder meer de luchtvaart,<br />

scheepvaart en treinen. We kunnen zelfs<br />

hele bruggen printen. De printers bouwen<br />

we zelf. Het materiaal waarmee we de<br />

prints maken, is een mix van thermoplastics<br />

en vezels, waardoor het eindresultaat<br />

tegelijkertijd ijzersterk en superlicht is.”<br />

Schieweg 25<br />

Toen ze eenmaal in Rotterdam gevestigd<br />

waren, werd het pand van CEAD al snel te<br />

klein. Het bedrijf keerde terug naar <strong>Delft</strong>.<br />

Janssen: “Hier liggen onze wortels. En we<br />

zitten dicht bij het vuur, bij al het technisch<br />

talent dat hier rondloopt. Bovendien<br />

De markt van 3D-printing<br />

zit nog altijd in de lift<br />

vielen we meteen voor een geschikte<br />

bedrijfsruimte aan de Tubineweg. Het<br />

had veel vierkante meters en dankzij de<br />

enorme ramen was het heel licht. We vonden<br />

het prachtig.” Logtenberg en Janssen<br />

tekenden een huurovereenkomst bij Van<br />

Haaren Vastgoed, dat het jonge bedrijf de<br />

kans gaf om verder te groeien. Maar CEAD<br />

groeide zo snel, dat ook dit pand snel te<br />

klein werd. Wederom schoot Van Haaren<br />

Vastgoed te hulp. Dankzij die samenwerking<br />

kon een pand aan de Schieweg<br />

gehuurd worden. Logtenberg: “Van Haaren<br />

heeft goed met ons meegedacht. Dat is<br />

belangrijk voor een bedrijf als het onze,<br />

dat voortdurend in ontwikkeling is.<br />

Ons vorige pand past hier zowat drie keer<br />

in, dus we kunnen weer een tijd vooruit.”<br />

Inmiddels is de verhuizing achter de rug.<br />

CEAD beschikt nu over een werkoppervlakte<br />

van 4.000 vierkante meter, inclusief<br />

lunchruimte en douches, en veertig parkeerplaatsen<br />

naast de deur. De kantoorruimtes<br />

zijn via een entresol met grote<br />

ramen verbonden met de werkvloer. “Zo<br />

creëren we contact tussen de collega’s<br />

die de machines bedenken en engineeren<br />

en de collega’s die de machines bouwen,<br />

testen en in gebruik nemen”, aldus<br />

Janssen.<br />

Vernieuwing en creativiteit<br />

Janssen verwacht dat 3D-printing steeds<br />

meer terrein zal winnen. “De markt zit nog<br />

altijd in de lift. En hoewel ook wij merken<br />

dat de arbeidsmarkt krap is, lukt het ons<br />

nog steeds om nieuwe medewerkers te<br />

vinden. Om 3D-printing hangt een sfeer<br />

van technische innovatie, vernieuwing en<br />

creativiteit. Daardoor vinden mensen het<br />

leuk om bij ons te werken. Ze komen niet<br />

alleen van de TU <strong>Delft</strong>: we hebben ook<br />

medewerkers met een mbo- of hbo-opleiding<br />

in dienst. We hebben hun kennis en<br />

ervaring hard nodig. Elke opdracht is uniek<br />

en samen werken we aan oplossingen.<br />

Zo innoveren we elke dag. Dat doen<br />

we met plezier, want we voelen ons<br />

als een groep vrienden voor wie alles<br />

mogelijk is. Hoe moeilijk de klus ook is,<br />

wij denken altijd: dit moet lukken.” •<br />

Langdurige relatie<br />

Van Haaren Vastgoed is een<br />

familiebedrijf en sinds 1937 actief<br />

in de verhuur en ontwikkeling<br />

van vastgoed. Sindsdien bouwen,<br />

ontwikkelen en verhuren zij<br />

woningen, kantoorruimtes,<br />

winkelruimtes en bedrijfsruimtes<br />

op toplocaties in <strong>Delft</strong>. Huurders<br />

kunnen meegroeien binnen de<br />

portefeuille, zodat ze met Van<br />

Haaren een langdurige relatie<br />

kunnen aangaan.


<strong>Delft</strong><br />

delft.<strong>business</strong> mini-special | najaar 2022<br />

De stand van de stad<br />

Kruisbestuiving<br />

Innovatie<br />

DELFT<br />

Culinair en zakelijk genieten?<br />

De Waag Delt is een fijne historische plaats waar veel te<br />

beleven valt, waar gastvrijheid en service voorop staan en die<br />

haar gasten veel mogelijkheden biedt.<br />

• Dineren in ons eetcafé t/m 20 personen of geschikt voor een<br />

bedrijfsborrel.<br />

•<br />

Genieten van een private-dining in ons restaurant. Geschikt vanaf<br />

20 t/m 90 personen.<br />

• Vergaderen in een van onze zalen. De Gildekamer is geschikt voor groepen<br />

t/m 14 personen. Bent u met een groter gezelschap? Dan kunt u gebruik<br />

maken van De Cuyperzaal. Deze heet een capaciteit tot maximaal<br />

20 personen.<br />

• Het bijwonen van culturele en culinaire activiteiten.<br />

Neem bij interesse contact met ons op en dan kijken wij samen met u naar de mogelijkheden.<br />

T 015-213 03 93 E info@de-waag.nl W www.de-waag.nl<br />

Pionieren<br />

Ondernemerschap<br />

TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

Pionieren voor verandering


18 | delft.<strong>business</strong> mini-special de stand van de stad: TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

delft.<strong>business</strong> mini-special de stand van de stad: TU <strong>Delft</strong> Campus | 19<br />

Bouwen aan een community<br />

Vanuit samenwerking<br />

ontstaat innovatie<br />

We zijn een bron van<br />

werkgelegenheid<br />

in de regio en<br />

leiden talent op<br />

De TU <strong>Delft</strong> Campus is het toonaangevende<br />

tech-innovatie-ecosysteem rondom de TU <strong>Delft</strong>.<br />

Op de TU <strong>Delft</strong> Campus werken meer dan 41.000<br />

onderzoekers, ondernemers en studenten samen<br />

aan oplossingen voor uitdagingen op het gebied van<br />

klimaat, energie, gezondheidszorg en de toekomst<br />

van werk. Een community die pioniert om verandering<br />

teweeg te brengen. Er zijn ruim 275 nationale<br />

en internationale bedrijven gevestigd, variërend<br />

van startups en scale-ups tot gerenommeerde<br />

techbedrijven. Dit ondernemerschap is kenmerkend<br />

voor <strong>Delft</strong>. Uit de Entrepreneurial Ecosystem<br />

Index 2022 komt <strong>Delft</strong>, inclusief het Westland, dan<br />

ook wederom als beste plek uit de bus voor ondernemerschap.<br />

We spreken met Anne-Lize Hoftijzer, namens<br />

de TU <strong>Delft</strong> verantwoordelijk voor<br />

de groei van de TU <strong>Delft</strong> Campus.<br />

Op de TU <strong>Delft</strong> Campus werken grote bedrijven,<br />

scale-ups en startups aan radicale innovaties.<br />

De drive om oplossingen te vinden voor maatschappelijke<br />

vraagstukken is wat deze pioniers bindt.<br />

Wat gebeurt er op de TU <strong>Delft</strong> Campus?<br />

“Op de TU <strong>Delft</strong> Campus brengen we<br />

bedrijven, kennisinstellingen, ondernemers,<br />

onderzoekers en studenten met<br />

elkaar in contact. Dit doen we door een<br />

omgeving te creëren waarin we ontmoeting<br />

en samenwerking stimuleren. Vanuit<br />

die kruisbestuiving ontstaat innovatie.<br />

Een aantrekkelijke campusomgeving<br />

bestaat niet alleen uit goede kantoren,<br />

werkplaatsen en labs. Ook plekken om<br />

samen te werken, te eten en te sporten<br />

zijn belangrijk. Hier werken, naast de medewerkers<br />

en studenten van de TU <strong>Delft</strong>,<br />

de Haagse Hogeschool en de Hogeschool<br />

Inholland, inmiddels zo’n 5.000 mensen<br />

voor bedrijven. We zijn dus ook een bron<br />

van werkgelegenheid in de regio en leiden<br />

talent op.”<br />

Op welke manier vinden die verschillende<br />

partijen elkaar?<br />

“De fieldlabs spelen daarbij een belang-<br />

rijke rol. Wetenschappers, studenten<br />

en ondernemers werken samen in deze<br />

themagedreven fysieke ontwikkel- en<br />

testlocaties van innovaties. In het fieldlab<br />

RoboHouse wordt gewerkt aan oplossingen<br />

om ervoor te zorgen dat mensen<br />

meer betekenisvol werk kunnen doen:<br />

schoon, veilig en prettig. Heineken wilde<br />

bijvoorbeeld een robot die omgevallen<br />

flesjes van de lopende band kon halen.<br />

Die bestond nog niet. In RoboHouse werd<br />

de robot in nauwe samenwerking met de<br />

medewerkers van Heineken ontwikkeld en<br />

getest. Nog een voorbeeld: Op The Green<br />

Village, het fieldlab dat zich richt op een<br />

toekomstbestendig gebouwde omgeving,<br />

zijn woningen uit de jaren zeventig nagebouwd,<br />

met de materialen en technieken<br />

van toen. Samen met de bewoners onderzoeken<br />

we hoe die woningen verduurzaamd<br />

kunnen worden. Zo ontwikkelen<br />

en oefenen we in <strong>Delft</strong> voor misschien wel<br />

de rest van de wereld.”<br />

Anne-Lize Hoftijzer<br />

Hoe verklaar je dat <strong>Delft</strong> zo’n aantrekkelijke<br />

plek is voor innovatieve<br />

ondernemers?<br />

“Het zit hem in meerdere dingen. Uiteraard<br />

is de TU <strong>Delft</strong> een belangrijke bron<br />

voor veel van de ideeën waar ondernemers<br />

mee aan de slag gaan. De universiteit<br />

en ook de hogescholen in <strong>Delft</strong> stimuleren<br />

actief ondernemerschap om ervoor te<br />

zorgen dat resultaten van onderzoek ook<br />

daadwerkelijk worden toegepast. We zien<br />

daarom veel studenten die vanuit hun<br />

afstudeeronderzoek een bedrijf beginnen<br />

of mensen van buiten <strong>Delft</strong> die zich<br />

aangetrokken voelen door de kansen<br />

die hier liggen. Alle ingrediënten voor<br />

succes zijn aanwezig: kennis, talent op alle<br />

leerniveaus, laboratoria en testlocaties,<br />

programma’s om startups te begeleiden,<br />

contact met andere ondernemers en ga<br />

zo maar door. <strong>Delft</strong> is bovendien een heel<br />

Bioreactoren voor een betere wereld<br />

Bioreactoren zijn niet alleen<br />

essentieel in het ontwikkelen van<br />

voedsel en drank, maar ook voor<br />

geneesmiddelenonderzoek en<br />

productie. Getinge maakt bioreactoren<br />

voor alle grote biofarmaciebedrijven<br />

in de wereld. Onder de naam Applikon<br />

Biotechnology slaagde het bedrijf<br />

er als eerste in de wereld in om een<br />

betrouwbare industriële bioreactor te<br />

maken. De systemen worden gebruikt<br />

bij onderzoek en ontwikkeling van<br />

vaccins en medicijnen, waaronder een<br />

medicijn tegen virussen als COVID-19,<br />

maar ook voor de ontwikkeling<br />

van kweekvlees of ander voedsel.<br />

Wat de medewerkers van Getinge<br />

drijft? Allemaal willen ze bijdragen<br />

aan oplossingen op het gebied van<br />

medicijnen, voedsel en duurzame<br />

brandstof.<br />

Slimme gebouwen die gebruikmaken<br />

van natuurlijke energie<br />

Ferdinand Grapperhaus (links op de<br />

foto) is CEO van PHYSEE. Samen met<br />

co-founder Willem Kesteloo (rechts op<br />

de foto) geeft hij leiding aan een van de<br />

succesvolle scale-ups op de TU <strong>Delft</strong><br />

Campus. PHYSEE ontwikkelt innovaties<br />

om gebouwen optimaal gebruik te<br />

laten maken van natuurlijke energie.<br />

Grapperhaus: “Wij zien dat iedereen wel<br />

een slim gebouw wil, maar niemand weet<br />

wat je er precies mee kan. Een gebouw<br />

kan op basis van data en algoritmes<br />

veel beter beslissingen nemen over<br />

de lichtintensiteit, temperatuur en<br />

luchtkwaliteit, en kan daarmee het<br />

welzijn verhogen. Over tien jaar moet<br />

elk raam stroom opwekken en data<br />

genereren. Daarnaast laten we zien dat<br />

comfort en duurzaamheid wel degelijk<br />

hand in hand kunnen gaan.”


20 | delft.<strong>business</strong> mini-special de stand van de stad: TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

delft.<strong>business</strong> mini-special de stand van de stad: TU <strong>Delft</strong> Campus | 21<br />

32.000<br />

Studenten<br />

219<br />

150<br />

2014<br />

245<br />

190<br />

2018<br />

+11%<br />

275<br />

Bedrijven<br />

275<br />

225<br />

+12%<br />

2022<br />

Het aantal bedrijven op TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

ontwikkelt zich snel. Het aantal startups<br />

ligt nu zelfs 50% hoger dan in 2014.<br />

14<br />

Fieldlabs<br />

1.250<br />

2014<br />

2.610<br />

+109%<br />

2018<br />

11.500<br />

Banen<br />

4.900<br />

+88%<br />

2022<br />

Het aantal medewerkers is sinds 2014<br />

sterk gegroeid. Met afgelopen jaren<br />

een toename van zelfs 88%!<br />

aantrekkelijke stad om te wonen en te<br />

leven. En last but not least is er die bijzondere<br />

<strong>Delft</strong>se ondernemersgeest. Je vindt<br />

hier gedreven techneuten, praktijkmensen<br />

en zelfstarters met de gedeelde passie om<br />

moeilijke uitdagingen op te lossen. Ze bewandelen<br />

geen geijkte routes, zijn ondernemers<br />

pur sang. De liefde voor techniek<br />

en maatschappelijke betrokkenheid is wat<br />

<strong>Delft</strong>se ondernemers onderscheidt.”<br />

Wat wordt er de komende jaren ontwikkeld<br />

op de TU <strong>Delft</strong> Campus?<br />

“Eind september opende NEXT <strong>Delft</strong>, een<br />

gebouw voor scale-ups en andere impactvolle<br />

bedrijven, officieel haar deuren. De<br />

tweede fase voor nog eens 10.000 vierkante<br />

meter staat al gepland. Daarnaast<br />

zijn we bezig met de ontwikkeling van<br />

FRAIM, de opvolger van RoboHouse, een<br />

plek waar met het bedrijfsleven samengewerkt<br />

wordt aan roboticaoplossingen voor<br />

de toekomst van werk. House of Quantum,<br />

het nationaal hoofdkwartier voor<br />

quantumtechnologie, wordt hier ontwikkeld.<br />

Maar ook de TU <strong>Delft</strong> ontwikkelt en<br />

vernieuwt. Vorig jaar is het ESP (electrical<br />

sustainable power) lab geopend waar<br />

onderzoekers van verschillende vakgebieden<br />

samenwerken aan het versnellen<br />

van de overgang naar duurzame energie.<br />

Onlangs is Echo in gebruik genomen, een<br />

onderwijsgebouw dat zelfs energieleverend<br />

is. Daarnaast wordt volop gewerkt<br />

aan de verdere inrichting van de campus,<br />

met veel aandacht voor groen, de fiets en<br />

voetgangers. Duurzaamheid en circulariteit<br />

zijn daarbij natuurlijk belangrijke<br />

uitgangspunten.”<br />

“De TU <strong>Delft</strong> Campus is primair bedoeld<br />

voor onderwijs, onderzoek en innovatie.<br />

Wij focussen ons dus op kennisintensieve<br />

bedrijven. We werken daarom nauw<br />

samen met andere partijen in de stad. Bij<br />

ons zet een bedrijf de eerste stappen om<br />

een product te ontwikkelen. Vervolgens<br />

landen ze elders in <strong>Delft</strong>, bijvoorbeeld op<br />

de Schieoevers of het <strong>Delft</strong>echpark, voor<br />

de doorontwikkeling en productie. Een<br />

mooi voorbeeld is het bedrijf Qlayers. Zij<br />

ontwikkelen robots voor het geautomatiseerd<br />

en milieuvriendelijk aanbrengen van<br />

coatings. Het ontwikkelen van de robots<br />

hebben ze gedaan op de TU <strong>Delft</strong> Campus.<br />

Inmiddels is het bedrijf flink gegroeid<br />

en bedienen ze diverse grote internationale<br />

klanten. Recent hebben ze een plek<br />

gevonden op de Schieoevers. Ik ben trots<br />

dat een relatief kleine stad als <strong>Delft</strong> zo veel<br />

innovatieve bedrijven voortbrengt!” •<br />

Deze special over TU <strong>Delft</strong> Campus is<br />

mogelijk gemaakt door Gebiedsfonds<br />

<strong>Delft</strong> Technology Park. Het fonds biedt<br />

financiële ondersteuning aan initiatieven<br />

die bijdragen aan het ecosysteem en de<br />

leefomgeving in de gebieden TU <strong>Delft</strong><br />

Campus en <strong>Delft</strong>echpark. Heeft u een<br />

idee of initiatief waarvoor u cofinanciering<br />

nodig hebt? Neem contact op met het<br />

Gebiedsfonds via ondernemersfonds.nl<br />

Ontwikkelingen TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

Binnenstad <strong>Delft</strong><br />

9<br />

1<br />

1<br />

2<br />

Legenda<br />

TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

Gebouwen<br />

1 Next <strong>Delft</strong> fase 1 en 2<br />

Ontwikkelgebieden<br />

2 FRAIM/House of AI<br />

3 P-hub<br />

Wegen<br />

4 Firma van Buiten<br />

Park<br />

5 Theater Willem van Oranje<br />

Water<br />

6 House of Quantum<br />

Geothermie<br />

7 Tijdelijke studentenhuisvesting<br />

8 Noodopvang asielzoekers<br />

9 House of Quantum a.i.<br />

2<br />

3<br />

3<br />

4<br />

6<br />

6<br />

5<br />

8<br />

4<br />

5<br />

7<br />

Rotterdam<br />

TU <strong>Delft</strong> gebouwen<br />

1 Physics<br />

2 Nieuwe Cleanroom<br />

3 QuTech<br />

4 Generiek onderwijsgebouw<br />

5 Logistiek & Milieu<br />

6 P-hub Kluyver<br />

Stikstof als onderdeel van<br />

de circulaire boerderij<br />

Stikstof is een wereldwijd probleem, maar<br />

bijna nergens is de nood zo hoog als in<br />

Nederland. De grootste bronnen van<br />

stikstof in Nederland zijn de intensieve<br />

landbouw en veeteelt. Voor deze<br />

boerenbedrijven denkt MEZT de oplossing<br />

te hebben. Met hun methode wordt niet<br />

alleen de stikstof afgevangen, maar wordt<br />

ook kunstmest en elektriciteit gemaakt van<br />

de in dit proces vrijkomende ammoniak.<br />

Met de elektrodialysetechnologie van de<br />

TU <strong>Delft</strong> wil MEZT een oplossing bieden die<br />

voorkomt dat gezonde landbouwbedrijven<br />

moeten krimpen of sluiten. Medeoprichter<br />

Adriaan Lieftinck vertelt: “Door de<br />

stikstofuitstoot om te buigen van<br />

vervuilend probleem naar een onderdeel<br />

van de circulaire boerderij kunnen we<br />

zorgen voor hoger dierwelzijn en een<br />

duurzamer verdienmodel.”<br />

Na je dood een bron voor nieuw leven<br />

De Loop Living Cocoon wordt gemaakt<br />

van mycelium, het ondergrondse<br />

wortelnetwerk van paddenstoelen.<br />

“Het is ‘s werelds beste recycler”, legt<br />

bedenker Bob Hendrikx uit. “De kist<br />

zet dood organisch materiaal om in<br />

waardevolle voedingsstoffen voor<br />

nieuwe natuur. Laat je je in deze cocon<br />

begraven, dan voed je de aarde met je<br />

eigen voedingsstoffen. In feite lever je<br />

met je dood een bron voor nieuw leven.”<br />

Anders dan bij begraven of cremeren<br />

belast deze kist de natuur niet met<br />

honderden kilo’s CO 2<br />

, maar voegt deze<br />

kist letterlijk leven toe. “Ik doe dit voor<br />

de natuur, dat is mijn drijfveer”, legt<br />

Hendrikx uit. Het kantoor van Loop is<br />

gevestigd in YES!<strong>Delft</strong>. Daarnaast heeft<br />

het bedrijf een productiefaciliteit op de<br />

Schieoevers waar de kisten gemaakt<br />

worden.


22 | delft.<strong>business</strong> mini-special de stand van de stad: TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

delft.<strong>business</strong> mini-special de stand van de stad: TU <strong>Delft</strong> Campus | 23<br />

Places to be<br />

NEXT <strong>Delft</strong><br />

NEXT <strong>Delft</strong> is een acceleratorgebouw op<br />

de TU <strong>Delft</strong> Campus en biedt kantoor- en<br />

maakruimte aan vijftien bedrijven. Het is de<br />

plek voor scale-ups en impactvolle bedrijven<br />

uit de regio. Bedrijven die de startup-fase zijn<br />

ontgroeid en toe zijn aan een volgende stap om<br />

doorgroei te realiseren. Zo blijven ze onderdeel<br />

van de community en het innovatie-ecosysteem<br />

op de TU <strong>Delft</strong> Campus. De realisatie van<br />

NEXT <strong>Delft</strong> komt voort uit een samenwerking<br />

tussen het ASR Dutch Science Park Fund en de<br />

TU <strong>Delft</strong> en is mede mogelijk gemaakt door de<br />

gemeente <strong>Delft</strong> en provincie Zuid-Holland.<br />

Bruisende community<br />

NEXT <strong>Delft</strong> biedt een community<br />

voor scale-ups en andere ondernemers<br />

waarin mensen, kennis en<br />

inspiratie bij elkaar worden gebracht.<br />

Zo organiseert NEXT <strong>Delft</strong> – onder<br />

andere in samenwerking met de TU<br />

<strong>Delft</strong> Campus en de andere communities<br />

binnen het ecosysteem – diverse<br />

events en activiteiten. Inhoudelijk<br />

en sociaal, van casestudy en scale-up<br />

programmering tot pubquiz en netwerkborrel.<br />

Huiskamer van<br />

de campus<br />

NEXT <strong>Delft</strong> wordt ook wel de huiskamer<br />

van TU <strong>Delft</strong> Campus genoemd, alle<br />

faciliteiten zijn ook toegankelijk voor<br />

externe gebruikers. Je kunt hier een lekkere<br />

kop koffie drinken, een broodje eten of<br />

komen werken. Ook beschikt het over een<br />

eventcenter met multifunctionele meeting<br />

rooms, voorzien van de nieuwste audiovisuele<br />

middelen.<br />

Backstage tour<br />

2 november 2022<br />

Speciaal voor <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong>-lezers organiseren wij op woensdag<br />

2 november vanaf 16.00 uur een backstage tour. Een<br />

perfecte kans om NEXT <strong>Delft</strong> van binnen te zien en kennis<br />

te maken met alle faciliteiten en mogelijkheden.<br />

Deelname is gratis.<br />

Aanmelden kan via<br />

info@delft<strong>business</strong>.nl.


24 | delft.<strong>business</strong>/verbinden<br />

delft.<strong>business</strong>/verbinden | 25<br />

Bedrijven in <strong>Delft</strong> en omgeving kunnen onze toekomstmakers goed gebruiken<br />

Hogeschool als innovatiefabriek<br />

Toekomstmakers<br />

Vaak gebeurt het creëren en testen van<br />

nieuwe vindingen in samenwerkingsverbanden.<br />

De overheid vraagt mbo-,<br />

hbo- en wo-instellingen om gezamenlijke<br />

oplossingen voor de maatschappelijke<br />

vraagstukken die Van der Horst al<br />

noemde. “Een belangrijk voorbeeld van<br />

zo’n samenwerking zijn de Greenports”,<br />

geeft hij aan. “Een coalitie waarin onderwijsinstellingen,<br />

bedrijven en overheden<br />

innovaties toepassen in de tuinbouw. Een<br />

zeer lucratieve bedrijfstak waarin negen<br />

miljard euro per jaar omgaat. Inholland<br />

<strong>Delft</strong> is verbonden aan de Greenport<br />

West-Holland. Studenten, onderzoekers<br />

en docenten brengen een groot deel van<br />

hun tijd door in de proeftuin van deze<br />

afdeling, het World Horti Center in Naaldwijk.<br />

De muren van Inholland bestaan in<br />

figuurlijke zin niet. Zo verbonden zijn we<br />

met de buitenwereld.”<br />

RoboValley als voorbeeld<br />

Van der Horst noemt het netwerk waar<br />

Inholland <strong>Delft</strong> deel van uitmaakt een<br />

ecosysteem, waarin voor alle betrokkenen<br />

een onmisbare rol is weggelegd. “We delen<br />

de campus met de TU <strong>Delft</strong> en De Haagse<br />

Hogeschool en hebben nauwe banden<br />

met het Lentiz College, dat mbo-opleidingen<br />

aanbiedt. Theorie en praktijk<br />

weten elkaar te vinden. Daar komt veel<br />

moois uit voort. RoboValley is daar een<br />

goed voorbeeld van. Een broedplaats voor<br />

innovatie die is opgezet door de TU <strong>Delft</strong><br />

en internationaal bekend staat als de<br />

Silicon Valley op het gebied van robotica.<br />

Drones die insecten uit de buurt houden<br />

van gewassen, sensoren die de bewatering<br />

regelen: ze zijn bedacht en gebouwd<br />

in RoboValley en studenten van het mbo,<br />

het hbo en de universiteit hebben daaraan<br />

meegewerkt.”<br />

RoboValley begon ooit als startup en<br />

geniet nu wereldwijd aanzien. Dat kan zomaar<br />

weer gebeuren: aan de rand van de<br />

campus verrijzen steeds meer bedrijven<br />

van voormalige studenten met verreikende<br />

ambities. “We stimuleren het ondernemerschap”,<br />

zegt Van der Horst. “Daar<br />

besteden we veel aandacht aan, want een<br />

bedrijf runnen gaat niet vanzelf. Daarom<br />

leren we studenten hoe ze een bedrijfs-<br />

plan maken en hun financiering kunnen<br />

regelen. Groepjes studenten met verschillende<br />

vaardigheden starten al tijdens hun<br />

opleiding een bedrijf om te leren hoe dat<br />

gaat. Dat levert interessante producten<br />

op, zoals een cake van bananenschillen<br />

die bijdraagt aan een oplossing van het<br />

afvalprobleem.”<br />

Hulp bij vergroenen<br />

Toen Van der Horst nog directeur was van<br />

de Rabobank in deze regio, hield hij al van<br />

het smeden van samenwerkingsverbanden<br />

tussen ondernemers, overheid en<br />

onderwijs. Hij vindt het mooi dat hij als<br />

hogeschooldirecteur hetzelfde kan doen.<br />

Bedrijven die een oplossing zoeken voor<br />

een probleem, die willen vergroenen en<br />

verduurzamen, weten Inholland te vinden.<br />

Maar het kan beter, vindt Van der Horst.<br />

“Veel bedrijven in <strong>Delft</strong> en omstreken<br />

kunnen onze toekomstmakers vast goed<br />

gebruiken. Als ze hen hun gang laten gaan,<br />

krijgen ze een oplossing waaraan ze misschien<br />

zelf niet eerder hadden gedacht.” •<br />

in de klas<br />

“Het is jammer dat het vakantie is en er geen studenten zijn. Je zou het hier<br />

eens moeten zien als de school vol in bedrijf is: dan is de hal net een bijenkorf.”<br />

Fabian van der Horst, directeur Agri, Food & Life Sciences en vestigingsdirecteur<br />

Inholland <strong>Delft</strong>, zit op een bruine bank in de hal van de hogeschool. Hij houdt van<br />

de reuring en moet niet denken aan een werkkamer met de deur dicht. Zijn kantoor<br />

is de bank in de hal. Wie hem wil spreken, kan gewoon naast hem neerploffen.<br />

Van der Horst wil als directeur niet hoog<br />

op de hiërarchische ladder staan, maar<br />

op de grond, naast studenten, docenten<br />

en onderzoekers. Want dit is de plek<br />

waar niemand omheen kan: de plek van<br />

toekomstmakers die meewerken aan<br />

oplossingen voor de problemen waarmee<br />

Nederland en de rest van de wereld<br />

worstelt. Van der Horst: “Inholland is een<br />

innovatiefabriek, zo intensief wordt hier<br />

gewerkt aan antwoorden op maatschappelijke<br />

vraagstukken, zoals voedselzekerheid,<br />

duurzaamheid, de energietransitie,<br />

dierenwelzijn en gezondheid.<br />

Ik wil onderdeel zijn van die<br />

vibe en de optimistische<br />

sfeer die hier heerst.”<br />

Innovaties in de tuinbouw<br />

Studenten van Inholland<br />

moeten het niet alleen hebben<br />

van boekenkennis. Ze<br />

werken mee aan oplossingen<br />

voor grote maatschappelijke<br />

problemen. Zij leren en<br />

innoveren tegelijkertijd. “De<br />

praktijk is net zo belangrijk”,<br />

zegt Van der Horst. “De helft van de tijd<br />

zijn ze ergens anders, werkend aan de<br />

innovaties die ze hebben bedacht.”<br />

Ik wil onderdeel zijn van de vibe die hier heerst<br />

Minor Challenge<br />

Ondernemen<br />

Binnen de opleiding Food Commerce<br />

and Technology kunnen studenten een<br />

eigen bedrijf opzetten. In het derde<br />

jaar van deze opleiding volgen zij het<br />

vak culinaire productontwikkeling,<br />

waarin ze een tof product neerzetten.<br />

Vervolgens kan dit in het vierde jaar<br />

met de minor ‘Challenge Ondernemen’<br />

geproduceerd worden. Investeerders<br />

worden gezocht om het product op de<br />

markt te brengen en hopelijk kunnen<br />

zij aan het eind met winst worden<br />

terugbetaald.


26 | delft.<strong>business</strong>/inspireren<br />

delft.<strong>business</strong>/verbinden delft.<strong>business</strong>/inspireren | 27 27<br />

Het pand<br />

Schieweg 15, Z1<br />

Als bedrijf kies je een locatie die bij je past. Om de<br />

functionaliteit, de ligging of vanwege de uitstraling. In deze<br />

rubriek vertellen de bewoners waarom zij voor deze locatie<br />

hebben gekozen.<br />

Huidige bewoner: Loft Studio <strong>Delft</strong>, een inspirerende vergaderlocatie.<br />

Wanneer je er binnenloopt, voel je je meteen<br />

thuis. Pluspunt: er hangt een schommel.<br />

Kent u van: de oude Schiehallen in <strong>Delft</strong>, gebouwd voor de<br />

Nederlandse Kabel Fabriek (NKF). Al sinds 2007 zijn er allerlei<br />

bedrijven in gehuisvest. De oude fabriek is nu het Kabeldistrict<br />

geworden en zal in de komende tien jaar worden<br />

ontwikkeld tot een gebied waar wonen, werk en ontspanning<br />

samenkomen.<br />

In het pand sinds: 2014. Aanvankelijk was het de studio van<br />

fotograaf Suzanne Rensink. In 2020 heeft ze het omgetoverd<br />

tot een plek om te vergaderen, brainstormen en trainen.<br />

Oppervlakte: de studio is 400 vierkante meter;<br />

de fabriekshallen zijn ruim 70.000 vierkante meter groot.<br />

Gebouwd: 1914<br />

Leuk om te weten: Toen Rensink hier voor het eerst binnenkwam,<br />

voelde ze zich overweldigd. “Het licht in deze ruimte<br />

is prachtig. Samen met een mooi team zorgen we ervoor dat<br />

iedereen het hier goed heeft. De gemeente <strong>Delft</strong>, de TU <strong>Delft</strong><br />

en TNO zijn vaste klanten. 95% van onze klanten komt bij<br />

ons terug, zo gaaf.’’<br />

Waarom deze locatie: de combinatie van de indus triële<br />

setting en het daglicht door de hoge ramen maakt dat je je<br />

in een New Yorkse loft waant. Wanneer je het terrein op rijdt,<br />

heb je nog geen idee waarin je terechtkomt, maar zodra je<br />

boven de eerste stappen in Loft Studio <strong>Delft</strong> zet, voel je je<br />

meteen welkom.<br />

Bouwstijl: industrieel. Je voelt de sfeer van de oude fabriek.<br />

In de verschillende ruimtes zijn veel karakteristieke ijzeren<br />

elementen aanwezig.<br />

Eerdere bewoner(s): studio van fotograaf<br />

Ron Tetteroo; een van de zalen was de<br />

repetitie ruimte van de Haagse rockband Kane.


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

28 | delft.<strong>business</strong>/kennis-delen<br />

delft.<strong>business</strong>/kennis-delen | 29<br />

Robert-Jan Vreeburg met een draagbare<br />

inductieverhitter voor kogellagers<br />

Koploper in de branche<br />

Ingenieurswalhalla<br />

THEMA<br />

klant voor wie een door HedoN gemaakte<br />

inductieverhitter probleemloos op de<br />

markt werd geïntroduceerd. “Wij kunnen<br />

meer dan 43 jaar elektronica productontwikkeling<br />

en productiekennis combineren<br />

met een robuust verificatie- en testproces<br />

vooraf.” Door langetermijnafspraken te<br />

maken met klanten en toeleveranciers is<br />

HedoN in staat om deals over leveringen<br />

na te komen. Mocht door schaarste van<br />

microchips een onderdeel niet leverbaar<br />

zijn, dan komt HedoN met een alternatief.<br />

“Soms is die oplossing direct bruikbaar,<br />

soms is een nieuw ontwerp nodig van<br />

de hard- of software. Dat doen we met<br />

behoud van onze hoge kwaliteitseisen.<br />

We zeggen weleens: ‘Je hebt de lokale<br />

voetbalcompetities, de nationale, de<br />

Champions League en dan komt de<br />

HedoN League’. De lat ligt voor ons dus<br />

torenhoog.” •<br />

Het draait bij ons om kwaliteit, kwaliteit en kwaliteit<br />

Wat in 1979 begon als een van de eerste startups van de TU <strong>Delft</strong>, is<br />

inmiddels uitgegroeid tot dé industriereferentie voor inductietechniek en<br />

precisie-elektronica. Achter de deuren van HedoN aan de Industrieweg 15<br />

gaat dan ook een walhalla voor elektronica-ingenieurs schuil.<br />

In 2021 werd HedoN door Smart Industrie<br />

Nederland uitgekozen als voorbeeld<br />

van een mkb dat een lerende organisatie<br />

heeft gecreëerd. Een erkenning waar directeur<br />

en eigenaar Robert-Jan Vreeburg<br />

maar wat trots op is. “In onze organisatie<br />

staan kennis delen, autonomie en het<br />

vieren van successen centraal.”<br />

Samen met haar klanten loopt HedoN<br />

inmiddels drie jaar voorop in de wereld<br />

van inductietechniek. “We combineren<br />

ervaring, kennis, flexibiliteit en eigenaarschap<br />

om te voldoen aan de eisen van de<br />

klant bij de ontwikkeling en productie van<br />

precisie-elektronica en inductietechniek,<br />

die eenvoudig te gebruiken is tegen de<br />

laagste kosten”, legt Vreeburg uit.<br />

Vijfde kindje<br />

Vreeburg werkte eerder voor bedrijven<br />

als Shell en de Banketgroep en kwam<br />

in 2013 bij HedoN terecht. Drie jaar later<br />

was de overname een feit. Samen met<br />

zijn vrouw woont hij in Sassenheim. “Zo<br />

kan ik op de fiets naar mijn werk.” Vreeburg<br />

heeft twee zoons en twee dochters.<br />

“Maar HedoN is mijn vijfde kindje.”<br />

Vreeburg laat graag zien wat ze bij HedoN<br />

maken. “Wij begrijpen het natuurkundige<br />

principe van magneetvelden en gebruiken<br />

We combineren ervaring, kennis,<br />

flexibiliteit en eigenaarschap<br />

dit samen met onze precisie-elektronicakennis<br />

om state of the<br />

art inductieverhitters te maken.<br />

Inmiddels zijn we de techniekpartner<br />

van meerdere klanten in deze<br />

markt, waaronder Schaeffler, SKF, iDtools<br />

en IPD. Zij komen met een uitdaging, die<br />

wij aangaan met onze kennis en ervaring.”<br />

Vreeburg geeft ook voorbeelden van door<br />

HedoN ontwikkelde precisie-elektronica.<br />

“Denk aan de besturing van pretparkattracties<br />

en trapliften; die moet feilloos<br />

werken en veilig zijn. We hebben ook een<br />

instrument ontwikkeld voor het vroegtijdig<br />

meten van scheurvorming in staalconstructies<br />

van bruggen. De gegevens<br />

kun je op afstand uitlezen.”<br />

HedoN League<br />

“Het draait bij ons om kwaliteit, kwaliteit<br />

en kwaliteit”, vertelt Vreeburg. “Elk<br />

product wordt uitvoerig onderworpen<br />

aan allerlei tests. Vervolgens gaat het om<br />

leverbetrouwbaarheid en de total cost of<br />

ownership van een product.” Als voorbeeld<br />

noemt hij een wereldwijd opererende<br />

Waar wordt inductietechniek voor gebruikt?<br />

Inductieverhitting<br />

Is een methode om een elektrisch<br />

geleidend ‘werkstuk’ (bijvoorbeeld een<br />

kogellager of een moer) te verhitten<br />

via in het werkstuk opgewekte elektrische<br />

stromen. Inductieverhitting is<br />

snel, schoon, contactloos en vlamloos.<br />

Het principe is dat met één of meer<br />

spoelen een veranderend magneetveld<br />

wordt gemaakt. Als een elektrisch<br />

geleidend werkstuk in dit magneetveld<br />

geplaatst wordt, ontstaan door<br />

het veranderende magneetveld<br />

wervelstromen in het werkstuk.<br />

Kogellagerverhitter met geïntegreerde meting<br />

Inductief meten<br />

Inductie kan gebruikt worden voor het<br />

verrichten van allerlei metingen. Denk<br />

hierbij bijvoorbeeld aan het bepalen van<br />

eigenschappen van een werkstuk of het<br />

meten van een afstand. Dit betekent<br />

dat een apparaat dat inductief laadt,<br />

voedt of verhit intelligent gemaakt<br />

kan worden. Zo kan bijvoorbeeld een<br />

apparaat dat een object inductief verhit<br />

meteen al metingen daaraan doen. Door<br />

de eigen elektrische weerstand wordt<br />

het werkstuk vervolgens verhit. Tenslotte<br />

kan verhitting door magnetische hystereseverliezen<br />

hierin ook een rol spelen.<br />

Inductief laden of voeden<br />

Steeds vaker is het in toepassingen<br />

voor zowel industrie als consumenten<br />

wenselijk om energie contacten<br />

draadloos over te brengen.<br />

Bijvoorbeeld voor het laden van<br />

accu’s voor auto’s, drones of voor<br />

het direct voeden van apparaten.<br />

Inductie is hiervoor een uitstekende<br />

methode.<br />

Inductieverhitter voor de garagemarkt Elektronica voor een inductielader


delft.<strong>business</strong>/kennis-delen | 31<br />

WAAR U VANAF<br />

BEGIN 2023<br />

NAAR TOEKAN<br />

Scoren met <strong>Delft</strong>s Blauwe tatoeages<br />

Traditie en klasse<br />

zijn weer hip<br />

Joffrey Walonker en Jeroen Puyman in het<br />

atelier van Royal <strong>Delft</strong> bij de True Love vaas uit<br />

de Schiffmacher Royal Blue Tattoo collectie.<br />

“Je moet schieten, anders kun je niet scoren”, staat op een tegeltje<br />

dat Royal <strong>Delft</strong> maakte voor de Johan Cruijff Foundation. Eigenlijk<br />

had het bedrijf dit motto ook zelf kunnen bedenken. Door kansen te<br />

blijven creëren, heeft het zichzelf steeds opnieuw uitgevonden.<br />

hoteldelft.com<br />

VanderValkHotel<strong>Delft</strong>A4<br />

Bouw mee aan het succes van Van der Valk Hotel <strong>Delft</strong> A4.<br />

Kijk voor onze actuele vacatures op werkenbijhoteldelft.nl<br />

“In de negentiende eeuw kwam de klad<br />

erin”, vertelt Joffrey Walonker, Design<br />

Manager van de Royal <strong>Delft</strong>. “De concurrentie<br />

uit Engeland was moordend. Maar<br />

Royal <strong>Delft</strong>, dat toen nog de Porceleyne<br />

Fles heette, had geluk. Het werd in 1876<br />

gekocht door ingenieur Joost Thooft, die<br />

samen met artistiek leider Adolf le Comte<br />

hoogstaand aardewerk ontwikkelde dat<br />

de toon zou zetten voor het bedrijf.”<br />

Vlak na de Tweede Wereldoorlog spande<br />

het er opnieuw om. Tijdens de wederopbouw<br />

was er weinig vraag naar <strong>Delft</strong>s<br />

Blauw, want Nederland wilde geen<br />

serviezen, maar huizen. “Door naast<br />

<strong>Delft</strong>s Blauw ook vuurvaste stenen en<br />

bouwkeramiek te produceren, bleven we<br />

overeind.”, zegt Walonker. “Toch deden we<br />

ook in moeilijke tijden geen concessies;<br />

Royal <strong>Delft</strong> staat voor traditie en klasse.”<br />

Het is jammer dat jongere generaties<br />

<strong>Delft</strong>s Blauw wegzetten als “saai” en “iets<br />

voor opa en oma”. Maar volgens Walonker<br />

verandert dat snel: “We zijn weer hip, omdat<br />

we onze ontwerpen laten aansluiten<br />

op wat nu mooi wordt gevonden: klassiek<br />

met een moderne twist.”<br />

Open armen<br />

Jeroen Puyman is Commercieel Directeur.<br />

Met zijn team betreedt hij nieuwe<br />

markten. “In Amerika, Zuid-Korea en China<br />

blijft de vraag stijgen. Klanten die iets te<br />

besteden hebben, willen maar wat graag<br />

onze serviezen en vazen. We vergroten<br />

onze bekendheid ook door nationaal en<br />

internationaal samen te werken met hotels<br />

en bedrijven uit andere branches.”<br />

Royal <strong>Delft</strong> wint ook Nederland opnieuw<br />

De ontwerpen sluiten aan op wat nu mooi<br />

wordt gevonden: klassiek met een moderne twist<br />

voor zich, bijvoorbeeld door samen te<br />

werken met tatoeagekunstenaar Henk<br />

Schiffmacher. “In de zeventiende eeuw<br />

brachten zeelieden porselein uit het Verre<br />

Oosten mee. Dat was zo populair dat het<br />

in Nederland werd gekopieerd. Daar is<br />

het <strong>Delft</strong>s Blauw aan te danken”, vertelt<br />

Walonker. “Maar die zeelieden lieten ons<br />

ook kennismaken met hun tatoeages.<br />

Door de samenwerking met Schiffmacher<br />

brengen we de tatoeagekunst en <strong>Delft</strong>s<br />

Blauw weer samen.” Puyman: “Het zorgt<br />

er bovendien voor dat mensen die vroeger<br />

nooit iets van ons kochten nu wel met<br />

een vaas of bord naar huis gaan.” Dat is<br />

schieten én scoren. •<br />

Gloednieuwe<br />

brandstore<br />

Naast de flagshipstore en het museum<br />

aan de Rotterdamseweg heeft Royal<br />

<strong>Delft</strong> een nieuwe brandstore op de<br />

Markt. Kijk voor de foto’s van de opening<br />

op pagina 61.


32 | delft.<strong>business</strong>/verbinden<br />

delft.<strong>business</strong>/verbinden | 33<br />

Aan de keukentafel<br />

bij <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong><br />

Samen voor een sterke regio<br />

Maaike Zwart, Leon Hoek, Frank van Kuppeveld en Werner van Damme zijn<br />

de nieuwe wethouders van Economische Zaken binnen de gemeenten <strong>Delft</strong>,<br />

Lansingerland, Pijnacker-Nootdorp en Rijswijk. Wij brachten hen bij elkaar<br />

om samen in gesprek te gaan. Wat valt hen op aan het ondernemersklimaat in<br />

de eigen gemeente? Zijn er meer mogelijkheden tot regionale samenwerking<br />

denkbaar? En hoe hopen zij over vier jaar terug te kijken op hun ambtstermijn?<br />

Een voor een druppelen de wethouders<br />

het kantoor van DOT<strong>business</strong> in <strong>Delft</strong><br />

binnen. Sommigen schudden elkaar ter<br />

kennismaking de hand, anderen geven<br />

elkaar een schouderklopje van herkenning.<br />

Hoewel het voor een deel van hen<br />

de eerste termijn als wethouder is, zijn<br />

kennen, ook van ondernemers uit allerlei<br />

branches. Op plekken waar je normaal gesproken<br />

langsfietst, kom je nu binnen. Ik<br />

ontdek wat er allemaal achter die gevels<br />

gebeurt, van kantoorpanden tot maakindustrie.<br />

Ik heb een brede portefeuille dus<br />

ik mag overal binnenstappen.”<br />

denis van het onderwerp.<br />

Dat maakt het soms lastig<br />

de neuzen dezelfde kant op<br />

te krijgen, maar het is een<br />

mooie uitdaging.”<br />

Ondernemersklimaat<br />

Alle vier hebben ze de afgelopen<br />

maanden ook nieuwe<br />

indrukken opgedaan wat<br />

betreft het ondernemersklimaat<br />

in hun gemeente.<br />

Zwart: “<strong>Delft</strong> staat landelijk op één als het<br />

om een goed ondernemersklimaat gaat.<br />

We hebben een bloeiende bezoekerseconomie,<br />

met horeca die daar enorm van<br />

profiteert. Aan de andere kant zijn we ook<br />

de stad van de grote technische innovaties<br />

en van kennisintensieve bedrijven en<br />

September 2022<br />

Wethouders van <strong>Delft</strong>, Lansingerland,<br />

Rijswijk en Pijnacker-Nootdorp over het<br />

ondernemersklimaat in hun gemeente<br />

“Ondernemers<br />

zijn een inherent<br />

onderdeel<br />

van onze lokale<br />

samenleving”<br />

ze elkaar de afgelopen maanden toch al<br />

regelmatig tegengekomen – bij formele<br />

gelegenheden, maar ook op borrels en bij<br />

etentjes.<br />

“Je komt als wethouder op zoveel plekken”,<br />

vertelt Maaike Zwart (<strong>Delft</strong>).<br />

“’s Ochtends ga ik in debat met studenten,<br />

‘s middags ga ik op werkbezoek bij<br />

inwoners en bedrijven en ‘s avonds sta<br />

ik in de raad standpunten te verdedigen.<br />

Het is een enorm gevarieerde baan.”<br />

Overweldigend<br />

Bij Werner van Damme (Rijswijk) overheerst<br />

hetzelfde enthousiasme. “De<br />

eerste maanden waren overweldigend<br />

leuk. Ik heb echt de tijd genomen om met<br />

veel mensen te praten. Op die manier<br />

leer je zoveel verschillende perspectieven<br />

Ook Leon Hoek (Lansingerland) duizelt<br />

het na een paar maanden soms nog<br />

steeds. “Ik ben een echte doener, dus ik<br />

moet nog wat wennen aan de beleidsmatige<br />

insteek van de job. Ook een uitdaging:<br />

je moet van alles weten. Helaas kan ik<br />

niet van alle ontwikkelingen binnen mijn<br />

portefeuille voor honderd procent op de<br />

hoogte zijn.”<br />

Met hart en ziel<br />

Frank van Kuppeveld zit al langer in het<br />

vak: dit is zijn tweede termijn als wethouder<br />

voor de gemeente Pijnacker-Nootdorp.<br />

“Ik doe dit werk nog steeds met<br />

hart en ziel. Zeker voor de ondernemers<br />

in onze gemeente. Soms is het aanpoten,<br />

met name in debatten: niet iedereen<br />

heeft dezelfde informatie en geschie-<br />

instellingen, met dank aan de TU <strong>Delft</strong>.<br />

Voor de innovatieve maakindustrie wil ik<br />

de komende jaren nog meer plek creëren.”<br />

Van Kuppeveld is minstens even trots op<br />

de ondernemersgeest in Pijnacker-Nootdorp.<br />

“De bedrijven in onze gemeente lopen<br />

voorop als het gaat om duurzaamheid<br />

en de ontwikkeling van nieuwe producten.<br />

De grond van veel van onze bedrijventerreinen<br />

is in handen van de gemeente.<br />

Dat geeft ons de kans om kritisch mee te<br />

kijken: welke bedrijven vestigen zich hier?<br />

We zoeken naar variatie en toegevoegde<br />

waarde.”<br />

De tuinbouwsector maakt ook in Lansingerland<br />

grotendeels de dienst uit. Hoek:<br />

“Samen met het Westland vormen we het<br />

grootste glastuinbouwgebied van Nederland.<br />

Een groot deel van de inwoners van


34 | delft.<strong>business</strong>/verbinden<br />

delft.<strong>business</strong>/verbinden | 35<br />

Wie is Werner van Damme (Rijswijk)?<br />

Leeftijd 49 jaar Portefeuille Financiën, Economische zaken,<br />

Voorkomen ondermijning, Bedrijfsvoering en Dienstverlening<br />

Privé met partner en drie kinderen<br />

Woont in Rijswijk Gevleugelde uitspraak “Zo maar doen”<br />

No go op het werk korte broek Favoriete welkom ferme<br />

handdruk Prettige werkdag de stad verder geholpen te<br />

hebben Houdt van vakantie in Zeeland<br />

onze gemeente werkt in deze sector.<br />

We staan overigens wel voor een aantal<br />

uitdagingen. Omdat de grond zo populair<br />

is, vinden bestaande bedrijven niet de<br />

mogelijkheid om uit te breiden. Ook zijn<br />

er zorgen vanwege de huidige energieproblematiek:<br />

de huidige prijzen zorgen<br />

het mij niet uitmaakt als een bedrijf, van<br />

buiten onze regio, zich in <strong>Delft</strong> of Rijswijk<br />

vestigt. We moeten als regio vieren dat<br />

we zo’n aantrekkelijk vestigingsklimaat<br />

hebben. Dat verhaal kunnen we nog beter<br />

vertellen dan we nu al doen: we moeten<br />

duidelijk maken waarom het logisch is dat<br />

zeggen. Natuurlijk niet, zeg ik dan. We<br />

verplaatsen de ministeries uit Den Haag<br />

toch ook niet naar Pijnacker? We moeten<br />

juist zorgen voor een succesvolle kruisbestuiving.”<br />

Ondernemers komen regionaal al in<br />

verschillende gremia samen, weet ook<br />

Van Damme. “Men komt vooral op<br />

sector niveau bij elkaar, zoals Greenport<br />

West-Holland voor de tuinbouwsector. Op<br />

landelijk niveau verenigen ondernemers<br />

zich in clubs als VNO-NCW. Daartussen<br />

valt nog veel te halen.”<br />

Constant keuzes maken<br />

Welke onderwerpen op het gebied van<br />

ondernemerschap verdienen meer<br />

aandacht? “Als wethouder moet je<br />

constant keuzes maken in waaraan je je<br />

Ook Zwart moet keuzes maken om haar<br />

dagen behapbaar te houden. “Wanneer ik<br />

moet kiezen, ga ik vaak voor de afspraken<br />

die me helpen om inzicht te krijgen in wat<br />

er in het hier en nu speelt. Aan de andere<br />

kant moet ik ook oog houden voor de lange<br />

lijnen. Dat is een continue zoektocht.”<br />

Niet in partijprogramma’s<br />

Ondanks het enthousiasme over het<br />

ondernemerschap bij de wethouders<br />

komen ondernemers er soms bekaaid<br />

af in de lokale partijprogramma’s. Daar<br />

hebben de vier verschillende verklaringen<br />

voor. “Het gaat goed met de ondernemers<br />

in Lansingerland”, stelt Hoek. “We hebben<br />

de afgelopen jaren al flink geïnvesteerd,<br />

onder meer in de levendigheid van de drie<br />

dorpskernen in onze gemeente.”<br />

Wie is Maaike Zwart (<strong>Delft</strong>)?<br />

Leeftijd 34 jaar Portefeuille Duurzaamheid, Werk & Inkomen en<br />

Economie Privé getrouwd met Remko, 2 jongens van 3 & 4 jaar<br />

Woont <strong>Delft</strong>! Gevleugelde uitspraak Actions speak louder than<br />

words Favoriete welkom van m’n kinderen als ik thuiskom No<br />

go op werk alleen maar beren op de weg zien Prettige werkdag<br />

samen werken met ondernemers en bewoners, met concreet<br />

resultaat. Houdt van bijpraten met vrienden op een terras.<br />

in het idee dat ondernemers te weinig in<br />

programma’s worden genoemd. “Ondernemerschap<br />

is een van de meest prominente<br />

paragrafen in ons coalitieakkoord,”<br />

vertelt de Rijswijkse wethouder. “Ondernemers<br />

zijn een inherent onderdeel van<br />

onze lokale samenleving – die kun je niet<br />

ecosysteem voor techniek en innovatie.<br />

Ondernemerschap staat bij ons wel degelijk<br />

hoog op de agenda.”<br />

Nog beter samenwerken<br />

Wel zien de wethouders mogelijkheden<br />

om nog beter regionaal samen te werken,<br />

“Het maakt mij<br />

niet uit of een<br />

mooi bedrijf<br />

zich in Rijswijk<br />

of in <strong>Delft</strong> vestigt”<br />

“Op plekken<br />

waar je normaal<br />

gesproken<br />

langsfietst,<br />

kom je nu binnen”<br />

ook bij deze ondernemers voor torenhoge<br />

rekeningen.”<br />

Van Damme is de afgelopen maanden<br />

vooral verrast door de passie waarmee<br />

ondernemers zich inzetten voor de Rijswijkse<br />

samenleving. “Dat heeft mij verder<br />

gesterkt in de overtuiging dat we onze<br />

centrale positie in de Randstad, dicht bij<br />

Den Haag, <strong>Delft</strong> en Rotterdam, nog beter<br />

moeten benutten. Daarin kunnen we als<br />

regio ook intensiever met elkaar optrekken.<br />

Daar zie ik echt wel kansen.”<br />

Regionale samenwerking<br />

Ook de andere wethouders zien zo’n<br />

regionale samenwerking wel zitten. Zwart:<br />

“We worden vaak afgerekend op wat op<br />

ons kleine stukje land gebeurt – terwijl<br />

een bedrijf met jonge TU-alumni eerder<br />

dicht bij <strong>Delft</strong> landt en een grootschalige<br />

distributieorganisatie met veel vrachtverkeer<br />

juist in Lansingerland neerstrijkt.”<br />

Van Kuppeveld herkent zich in die instelling.<br />

“Moeten we geen IT-bedrijven naar<br />

Pijnacker halen, hoor ik collega’s soms<br />

tijd besteedt”, merkt Hoek. “Ik zou elke<br />

dag drie keer kunnen vullen. Dan moet<br />

je prioriteit geven aan dat wat nu acute<br />

aandacht nodig heeft. Op dit moment<br />

is dat bijvoorbeeld de energiecrisis. Die<br />

drukt de citymarketing dan even naar de<br />

achtergrond.”<br />

Wie is Frank van Kuppeveld (Pijnacker-Nootdorp)?<br />

Leeftijd 58 jaar Portefeuille Wonen, Duurzame glastuinbouw,<br />

Grondzaken en Energietransitie Privé getrouwd met Astrid, twee<br />

kinderen Woont in Nootdorp Gevleugelde uitspraak “Een<br />

dag niet gelachen is een dag niet geleefd” No go op het werk<br />

excuses waarom iets niet kan Favoriete welkom goede koffie<br />

Prettige werkdag als we zaken voor inwoners en ondernemers<br />

voor elkaar gekregen hebben Houdt van humor en resultaat<br />

Ook in Pijnacker-Nootdorp gaat het goed.<br />

“We willen ons niet te veel met ondernemers<br />

bemoeien,” licht Van Kuppeveld toe.<br />

“De gemeente moet vooral faciliteren en<br />

belemmeringen wegnemen. De echte drive<br />

komt bij voorkeur vanuit bedrijven zelf.”<br />

Zwart en Van Damme herkennen zich niet<br />

Wie is Leon Hoek (Lansingerland)?<br />

Leeftijd: 60 jaar Portefeuille Sport, Economie, Jeugd en<br />

jongeren en Onderwijs Privé alleen met drie dochters Woont<br />

in Bergschenhoek Gevleugelde uitspraak “Als je doet wat je<br />

deed, krijg je wat je kreeg” No go op het werk helemaal jezelf<br />

zijn Favoriete welkom schouderklop Prettige werkdag als er<br />

een goede mix is tussen formeel en informeel – mét resultaat<br />

Houdt van een goed concert<br />

los zien van de rest van de maatschappij.”<br />

In <strong>Delft</strong> is er veel aandacht voor ondernemers<br />

in het coalitieakkoord zegt Zwart:<br />

“We focussen ons onder andere op meer<br />

ruimte voor betaalbare bedrijfsruimten en<br />

daarmee banen op elk niveau.<br />

En daarnaast op het versterken van het<br />

bijvoorbeeld door kennis te delen over<br />

het verenigen van woon- en werkruimte<br />

in één gebied. In Rijswijk gebeurt dat al in<br />

het Havenkwartier, in <strong>Delft</strong> krijgen zulke<br />

plannen de komende jaren vorm in de<br />

Schieoevers. Daar komen allerlei uitdagingen<br />

bij kijken, die de wethouders graag<br />

met elkaar delen en aangaan. “We vinden<br />

het allemaal een compliment als bedrijven<br />

zich in deze regio willen vestigen,”<br />

concludeert Hoek. “Laten we ons daar<br />

dan ook gezamenlijk hard voor maken.” •


36 | delft.<strong>business</strong>/kennis-delen delft.<strong>business</strong>/kennis-delen | 37<br />

De match<br />

<strong>Delft</strong>se technologie en<br />

Rotterdamse <strong>business</strong>modellen<br />

Toen <strong>Delft</strong>se alumni het idee kregen om een investeringsfonds<br />

voor startups van studenten op te zetten, bleken<br />

alumni van de Erasmus Universiteit Rotterdam daar ook<br />

plannen voor te hebben. Gezamenlijk richtten zij het<br />

Graduate Entrepreneur Fund (GEF) op. “We verwachten veel<br />

Bijzondere constructie<br />

Bouwkundealumnus Gert Jan van der Hoeven is slechts een<br />

van de drijvende krachten achter het GEF, benadrukt hij. Als<br />

oprichter van investeringsmaatschappij H2 Equity Partners<br />

had Van der Hoeven de kennis en ervaring<br />

om het fonds vorm te geven. “Het GEF<br />

bestaat uit een commercieel Seed<br />

Fund en een Pre-Seed Fund met<br />

ANBI-status. Dat is een bijzondere<br />

constructie; beide<br />

moeten onafhankelijk<br />

van elkaar opereren,<br />

met elk hun eigen<br />

bestuur. Het was een<br />

leuke uitdaging om<br />

dat te ontwerpen.”<br />

“We kunnen jonge mensen helpen<br />

en creëren bedrijven<br />

met hoogwaardige werkgelegenheid”<br />

Gert Jan van der Hoeven<br />

van de combinatie van <strong>Delft</strong>se technologie en innovatie<br />

met Rotterdamse <strong>business</strong>modellen. Gemengde teams van<br />

technische en commercieel ingestelde partners zijn vaker<br />

succesvol”, aldus Gert Jan van der Hoeven.<br />

Evergreen<br />

Zo’n honderd alumni hebben<br />

fors geïnvesteerd in het Seed<br />

Fund. Daarmee is er in<br />

totaal 50 miljoen euro<br />

beschikbaar voor het<br />

laten doorgroeien<br />

van start-ups naar<br />

scale-ups. “Het<br />

merendeel van de<br />

investeerders heeft<br />

ook gedoneerd aan<br />

het Pre-Seed Fund.<br />

Over de komende<br />

vijf jaar komt<br />

er zeven miljoen<br />

euro beschikbaar<br />

voor investeringen in<br />

startups. Het Pre-Seed<br />

Fund is een zogenaamd<br />

evergreenfonds, wat<br />

inhoudt dat we de opbrengsten<br />

ervan steeds opnieuw<br />

investeren”, legt Van der Hoeven uit.<br />

Inmiddels is er een ervaren fondsmanagementteam<br />

aangesteld, onder leiding van<br />

Erasmus-alumnus Auke van den Hout. Er is ook een<br />

belangrijke rol weggelegd voor het Student Board:<br />

“De leden daarvan zitten in de haarvaten van de<br />

universiteit en houden het netwerk levend.”<br />

DE MATCH<br />

Het Graduate Entrepreneur Fund (GEF) werd in 2021 opgericht om<br />

startups en scale-ups van <strong>Delft</strong>se en Rotterdamse studenten en<br />

alumni aan te jagen. Het fonds helpt jonge ondernemers met financiering,<br />

netwerken en coaching.<br />

Kunstmatige intelligentie<br />

Auto-Pilot, opgericht door alumni Philip Weijschede (Erasmus<br />

Universiteit) en Thom Trentelman (TU <strong>Delft</strong>), is een van<br />

de startups die een bijdrage kregen uit het Pre-Seed Fund.<br />

Auto-Pilot ontwikkelde een kunstmatige intelligentie-tool<br />

waarmee bedrijven hun datastromen kunnen structureren.<br />

“Belangrijke informatie komt vaak nog binnen in de vorm van<br />

e-mail of pdf. De verwerking daarvan is lastig te automatiseren<br />

via bestaande systemen en gebeurt dus vaak handmatig.<br />

Met Auto-Pilot kan die verwerking grotendeels automatisch<br />

plaatsvinden, waarbij de gebruiker alleen nog de puntjes<br />

op de i hoeft te zetten. Het bespaart tijd en<br />

kosten en neemt vervelend werk uit<br />

handen”, legt Trentelman uit. Met<br />

de bijdrage uit het Pre-Seed<br />

Fund kon het bedrijf een cruciale<br />

volgende stap zetten.<br />

“We konden nu onze<br />

focus verleggen naar<br />

de doorontwikkeling<br />

die het binnenhalen<br />

van grotere klanten<br />

mogelijk maakt.”<br />

Dit is een bewerkte versie van een artikel dat<br />

eerder verscheen in <strong>Delft</strong> Matters,<br />

het wetenschappelijk online magazine van de<br />

TU <strong>Delft</strong> dat twee keer per jaar verschijnt.<br />

“We konden nu onze focus verleggen<br />

naar doorontwikkeling die het binnenhalen<br />

van grotere klanten mogelijk maakt”<br />

Thom Trentelman<br />

Tijd en kapitaal<br />

Alumni investeren<br />

kapitaal en steken<br />

belangeloos tijd in<br />

het initiatief. Meer<br />

dan honderd alumni<br />

hebben zich<br />

inmiddels aangemeld<br />

om als coach<br />

of mentor op te<br />

treden. Auto-Pilot<br />

maakt daar gretig<br />

gebruik van. Trentelman:<br />

“Onlangs onderhandelden<br />

we met<br />

een nieuwe partner. We<br />

kregen allerlei vragen over<br />

exclusiviteit en kortingsregelingen<br />

en andere zaken waarvan<br />

we zelf de impact niet goed konden<br />

overzien. Eén telefoontje naar iemand in<br />

het netwerk die daar ervaring mee had en we<br />

kregen alles wat we nodig hadden voor een succesvol onderhandelingsgesprek.<br />

Mensen vinden het ontzettend leuk om<br />

te helpen.” Van der Hoeven beaamt dat. “We kunnen hiermee<br />

jonge mensen helpen en creëren voor Nederland bedrijven die<br />

hoogwaardige werkgelegenheid brengen. Dat is geweldig.”


32 HOOGWAARDIGE EN DUURZAME BEDRIJFSUNITS<br />

CENTRAAL GELEGEN IN<br />

DE PLASPOELPOLDER<br />

voor ondernemers, particulieren en investeerders<br />

UITSTEKEND BEREIKBAAR,<br />

HOOGWAARDIG, DUURZAAM<br />

De bedrijfsunits van Jobo de Bouwers beschikken<br />

over unieke kwaliteiten. Onder de naam<br />

Joenit.nl ontwikkelt en realiseert Jobo de Bouwers<br />

bedrijfsunits aan de Treubstraat 17 in Rijswijk.<br />

Het bedrijfsverzamelgebouw waarvan ze<br />

deel uitmaken heeft een opvallende signatuur<br />

en Jobo de Bouwers besteedt veel aandacht<br />

aan duurzaamheid.<br />

Ook de locatie is bijzonder: de Treubstraat is<br />

te vinden in de Plaspoelpolder, een gebied<br />

dat dankzij investeringen in nieuwbouw en<br />

renovaties een groeiend aantal ondernemers<br />

aantrekt. En dat is logisch, want deze locatie<br />

is behalve aantrekkelijk ook uitstekend bereikbaar<br />

dankzij de centrale ligging en de nabijheid<br />

van de snelwegen A4, A12 en A13.<br />

SPECIALIST IN BEDRIJFSUNITS<br />

Jobo de Bouwers ontwikkelt en realiseert<br />

al tientallen jaren woningen en bedrijfsverzamelgebouwen.<br />

Dit familiebedrijf,<br />

opgericht in 1975, mag zich specialist in<br />

bedrijfsunits noemen.<br />

opslag,<br />

werkplek of<br />

investering<br />

In het bedrijfsverzamelgebouw aan de Treubstraat komen 32 bedrijfsunits vanaf<br />

120 m 2 BVO, die naar verwachting eind 2023 worden opgeleverd. 24 units zijn<br />

2-laags, de resterende 8 zijn 2,5 laags.<br />

Ze zijn zeer geschikt voor ondernemers (tot en met bedrijfscategorie 3.2), maar ook<br />

voor particulieren die opslagruimte nodig hebben. Ook als investering zijn de units<br />

zeer interessant.<br />

VERKOOP<br />

Basis<br />

Bedrijfshuisvesting<br />

leiden@basis.nl<br />

071 – 523 32 77<br />

basis.nl<br />

VERKOOP<br />

ROBSWART<br />

Bedrijfshuisvesting<br />

info@rob-swart.nl<br />

079 – 351 31 11<br />

www.rob-swart.nl<br />

SCHRIJF JE IN VOOR DIT PROJECT VIA JOENIT.NL<br />

info@joenit.nl - 071 - 522 72 25<br />

FINANCIERING<br />

Credion Den Haag<br />

adviseert en begeleidt ondernemers<br />

en particulieren bij het zoeken naar<br />

de optimale financieringsoplossing.<br />

info@credion.nl - 0513 – 65 68 77


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

40 | delft.<strong>business</strong>/kennis-delen<br />

delft.<strong>business</strong>/kennis-delen | 41<br />

De wagen krijgt vier tanks met twee kilogram<br />

waterstof elk, goed voor een race van een uur<br />

Waterstof als de toekomst van de motorsport<br />

Pushen tot het uiterste<br />

In de <strong>Delft</strong>se Kabelfabriek werken dertig studenten samen met meer dan<br />

honderd industriële partners aan een racewagen op waterstof. “Er zijn in de<br />

wereld maar twee racewagens op waterstof, en die staan allebei hier”, vertelt<br />

werktuigbouwkundestudent en pr-man Roel Breure in de werkplaats aan de<br />

<strong>Delft</strong>se Schieweg. “Forze IX is ontworpen om records te breken en wordt ook<br />

baanbreker voor de waterstofrevolutie. Dit is de toekomst van de motorsport.”<br />

Sinds de start van Forze in 2007 gaan<br />

technologie en innovatie hand in hand.<br />

Elk jaar waren er verbeteringen, totdat in<br />

2019 de beslissing viel om weer helemaal<br />

vanaf nul te beginnen. “De techniek is<br />

hard vooruitgegaan”, legt Breure uit.<br />

“Onderdelen zijn kleiner geworden.<br />

Daardoor kunnen we nu twee keer<br />

meer vermogen onderbrengen<br />

in dezelfde ruimte.”<br />

De nieuwe wagen krijgt<br />

vier tanks met twee kilogram waterstof<br />

elk, goed voor een race van een uur. De<br />

wagen krijgt vierwielaandrijving met<br />

energieterugwinning bij het remmen.<br />

Topsnelheid<br />

Het piekvermogen ligt, dankzij een koffer<br />

vol met supercondensatoren, op 600<br />

kilowatt. Dat staat gelijk aan 800 pk.<br />

Genoeg om de 1.600 kilogram zware<br />

wagen in drie seconden van stilstand<br />

Forze draait volledig op 120 sponsoren,<br />

die kennis, componenten en geld leveren<br />

THEMA<br />

naar 100 kilometer per uur te stuwen,<br />

heeft het team berekend. De topsnelheid<br />

schatten ze op 300 kilometer per<br />

uur. Daarmee willen ze in races uitkomen<br />

tegen de top van productiewagens in de<br />

Super GT-klasse. Zover is het nu alleen<br />

nog niet. Het gestroomlijnde casco staat<br />

er, maar er moet nog veel gebeuren. Alleen<br />

al voor de brandstofcel zijn er een stuk of<br />

vijf subsystemen nodig om de waterstof<br />

goed toe te voeren. Breure vertelt: “We<br />

krijgen nu een voor een de onderdelen<br />

binnen. Die gaan we samenbrengen en<br />

testen buiten de auto. Pas als dat goed<br />

gaat, volgt de inbouw in de auto.”<br />

Brandstofcel<br />

De zorg voor de brandstofcel, die niet<br />

warmer mag worden dan 80 graden,<br />

bepaalt een groot deel van het ontwerp.<br />

Zo berekende het team dat de auto op<br />

vol vermogen 190 kubieke meter lucht per<br />

minuut nodig heeft om te koelen.<br />

Filters voor de turbocompressor<br />

Dat is een klein formaat luchtballon in<br />

twee minuten. Maar liefst vijf koelsystemen<br />

dragen daar zorg voor.<br />

Testbank voor de auto-industrie<br />

In het verleden behoorde het Forze-team<br />

tot de erkende dreamteams van de TU<br />

<strong>Delft</strong>, met een werkplaats in de Dreamhall<br />

achter het gebouw voor Civiele<br />

techniek. De status als Dreamteam is<br />

Forze kwijt, maar dat staat de voortgang<br />

niet in de weg. In de Kabelfabriek aan<br />

de Schieweg hebben ze meer ruimte én<br />

zitten ze naast het verwante Formula<br />

Student-team, dat een elektrische racewagen<br />

op batterijen bouwt.<br />

Forze draait volledig op 120 sponsoren,<br />

die kennis, componenten en geld leveren.<br />

In ruil daarvoor kunnen ze zichzelf<br />

profileren met een duurzaam project,<br />

kennismaken met gedreven technische<br />

studenten en hun prototypen testen in<br />

“Forze werpt een blik op wat de toekomst gaat brengen”, aldus Bart<br />

Eijkelenburg, applicatie- en ontwikkelingsingenieur bij Donaldson, dat luchten<br />

vochtfilters maakt in allerlei soorten en maten, van oogstmachines tot<br />

microsensoren. Het scheiden van vocht en stof uit lucht gaat makkelijk als<br />

er plek is, maar bij weinig plaats en een hoge snelheid wordt het topsport.<br />

En dat is precies wat Donaldson aanspreekt bij Forze. Donaldson ontwikkelt<br />

en levert twee filters: een regenwater-, gas- en partikelfilter aan de inlaat, en<br />

een waterscheider aan de uitlaat van de brandstofcel, om de turbine van de<br />

turbocompressor te beschermen.<br />

Fuel cell-technologie<br />

“De turbobrandstofcel is echt next-level technologie”, vindt Eijkelenburg. “De<br />

noden en mogelijkheden om verbrandingsmotoren nog verder te ontwikkelen<br />

worden steeds kleiner. Onze klanten hebben focus en budget om fuel celltechnologie<br />

te ontwikkelen als alternatieve energiebron. De waterstofracerij is<br />

de perfecte plaats om onze technologie naar hogere niveaus te tillen.”<br />

een raceomgeving. “Waar anders kun je je<br />

apparatuur op vol vermogen testen tussen<br />

een loeihete elektromotor en een met<br />

ijs beslagen waterstoftank?”, vraagt Breure<br />

retorisch. Waren vroeger de Formule-1<br />

races de testbank voor de auto-industrie,<br />

Forze IX speelt nu diezelfde rol voor de<br />

ontwikkeling van de waterstofauto. Naar<br />

verwachting is de nieuwste waterstof–<br />

racer in 2023 klaar voor de start. •<br />

Dit is een bewerkte versie van een artikel<br />

dat eerder verscheen in <strong>Delft</strong> Matters,<br />

het wetenschappelijk online magazine van<br />

de TU <strong>Delft</strong> dat twee keer per jaar verschijnt.<br />

Uitlaatfilter met waterscheider


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

42 | delft.<strong>business</strong>/kennis-delen delft.<strong>business</strong>/kennis-delen | 43<br />

Made in <strong>Delft</strong><br />

Ondernemers in <strong>Delft</strong> creëren<br />

vaak unieke producten. Uniek<br />

in vorm, functie, techniek,<br />

uitvoering of gebruik. Soms<br />

in één oogopslag herkenbaar,<br />

soms pas na een tweede blik.<br />

WAAR<br />

WAT?<br />

De SatDrive voortstuwingssystemen<br />

van het <strong>Delft</strong>se bedrijf Dawn<br />

Aerospace maken het mogelijk om<br />

satellieten bij te sturen, om in de<br />

juiste baan te komen, ruimtepuin te<br />

ontwijken en aan het einde van de<br />

levensduur weer terug naar de aarde<br />

te komen.<br />

WAAROM?<br />

Er worden jaarlijks duizenden satellieten<br />

naar de ruimte gelanceerd, en het aantal is<br />

groeiende. Om het gebruik van de ruimte<br />

houdbaar te houden, moeten satellieten<br />

elkaar kunnen ontwijken en aan het eind<br />

van de levensduur snel uit hun baan gehaald<br />

worden.<br />

DE TOEKOMST<br />

THEMA<br />

Als startup is Dwan<br />

begonnen in een kleine<br />

kantoorkamer bij <strong>Delft</strong>-<br />

Zuid, in hetzelfde gebouw<br />

als hun eerste klant. Met<br />

bijna 100 medewerkers<br />

wereldwijd huren zij nu<br />

een eigen kantoorgebouw<br />

op fietsafstand van de<br />

TU <strong>Delft</strong> Campus.<br />

WAAROM IN DELFT?<br />

Dawn wil de luchtvaartmaatschappij<br />

van de ruimtevaart worden. Naast de<br />

satellietvoortstuwing ontwikkelen ze<br />

ook een ruimtevliegtuig, dat satellieten<br />

in een baan om de aarde kan brengen<br />

vanaf een vliegveld naar keuze.<br />

<strong>Delft</strong> ligt in het hart van het ruimtevaartcluster<br />

in Nederland. De TU <strong>Delft</strong> heeft een van de beste<br />

lucht- en ruimtevaart opleidingen in Europa.<br />

Daarnaast is het in de buurt van ESTEC, het<br />

technologisch hoofdkwartier van ESA (European<br />

Space Agency).<br />

UNIEK<br />

Traditionele voortstuwingssystemen<br />

maken gebruik van hydrazine als<br />

brandstof. Dit is zeer giftig voor de<br />

mens en het milieu. De stuwstoffen<br />

gebruikt in SatDrive zijn niet giftig en<br />

hebben een hogere efficiëntie dan<br />

hydrazine.<br />

VOOR WIE?<br />

Dawn levert aan bedrijven die hun<br />

eigen of andermans satellieten<br />

in een specifieke baan moeten<br />

krijgen en willen houden tot aan<br />

het einde van de levensduur. Een<br />

samenstelling van kleine satellieten<br />

kan tegenwoordig meer doen tegen<br />

lagere kosten dan traditionele grote<br />

satellieten.<br />

MET WIE?<br />

Dawn werkt samen met de<br />

kennisinstellingen NLR (geodetische<br />

data) en TNO, voor het 3D printen<br />

van voortstuwingssystemen<br />

met lichtgewicht materialen.<br />

Daarnaast werkt het bedrijf ook<br />

samen met grotere Nederlandse<br />

ruimtevaartbedrijven zoals Airbus in<br />

Leiden.


Energie besparen<br />

begint met isolatieglas<br />

Duurzaam wonen en werken<br />

Optimaal comfort<br />

Lagere energierekening<br />

Minder CO2-uitstoot<br />

Subsidie voor woningbezitters<br />

delft.<strong>business</strong>/verbinden | 45<br />

“Ik vind dat<br />

bij ondernemen<br />

het rentmeesterschap<br />

hoort”<br />

GLASHANDEL<br />

ZANTMAN BV<br />

VOOR ALLE DOELEINDEN<br />

zantmanglas.nl<br />

GLAZENDOUCHEDEUREN.COM<br />

ONDERDEEL VAN GLASHANDEL ZANTMAN BV<br />

Stel uw douchecabine<br />

online samen<br />

Voor iedere badkamer een<br />

passende oplossing<br />

“Jonge mensen hebben geen zin<br />

in al die regeltjes van de kerk”<br />

Ruime keuze aan douchewanden<br />

in alle soorten, maten en kleuren<br />

Nooit meer kalkaanslag dankzij<br />

een speciale coating<br />

Gratis GLASHANDEL inmeetservice ZANTMAN doorBV<br />

een van onze specialisten<br />

VOOR ALLE DOELEINDEN<br />

Binnen 24 uur een offerte<br />

GLAZENDOUCHEDEUREN.COM<br />

ONDERDEEL VAN GLASHANDEL ZANTMAN BV<br />

glazendouchedeuren.com<br />

Lunchen bij De Waag<br />

De Stand van Zaken<br />

Predikant Robert Stigter en interactiedeskundige<br />

Luuk Platschorre: ‘Nieuwe ideeën ontstaan doordat je<br />

iets totaal nutteloos zit te doen.’<br />

Bezoekadres<br />

Rotterdamseweg 362<br />

2628 AT <strong>Delft</strong><br />

Contact<br />

info@zantmanglas.nl<br />

info@glazendouchedeuren.com<br />

015 2624777<br />

“Ik geef u graag<br />

advies over onze<br />

producten!”<br />

Martin van Leeuwen


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

46 | delft.<strong>business</strong>/verbinden<br />

delft.<strong>business</strong>/verbinden | 47<br />

THEMA<br />

De Stand van Zaken<br />

Innovatie ontstaat vaak op onvermoede momenten, vinden predikant Robert Stigter en<br />

interactiedeskundige Luuk Platschorre. Tijdens een aangename lunch in restaurant De<br />

Waag onderzochten de twee hoe die momenten ontstaan. Stigter staat sinds enkele jaren<br />

bekend om de innovatieve benadering van zijn geloofsgenoten. Platschorres bedrijf Tremani is<br />

al bijna vijfentwintig jaar actief in de webontwikkeling, waar voortdurend innovatie plaatsvindt.<br />

Robert Stigter | Net als ik hebben heel veel mensen die in mijn<br />

gemeente (Delfgauw, red.) wonen, innovatie hoog in het vaandel<br />

staan. Dat zit een beetje in dit gebied; TNO en de TU <strong>Delft</strong> zitten<br />

immers om de hoek. Met de bouw van de vinexwijken in Delfgauw<br />

en Pijnacker zijn er veel jongere inwoners gekomen. Als lokale kerk<br />

binnen de Protestantse Kerk Nederland (PKN) hebben we dat<br />

enorm gemerkt.<br />

Luuk Platschorre | Toen ik met twee studiegenoten Industrieel<br />

Ontwerpen, bijna vijfentwintig jaar geleden, ons bedrijf opzette,<br />

zaten we meteen midden in de innovatie van de digitale revolutie;<br />

internet was in opkomst.<br />

RS | De kunst voor een bedrijf als dat van jullie lijkt me dan om de<br />

innovatie vast te houden. Want je krijgt op een gegeven moment te<br />

maken met de wet van de remmende voorsprong.<br />

LP | Ja, dat klopt. Het lastige met innovatie op internetgebied is dat<br />

die ontwikkelingen zo snel blijven gaan. We hebben weleens een<br />

applicatie gebouwd in een bepaald nieuw framework dat nog niet<br />

zo gangbaar was. Toen we het product<br />

na een half jaar lanceerden, was het<br />

framework al twee keer vernieuwd, dus<br />

liepen we al twee ontwikkelingen achter.<br />

Van die werkwijze zijn we gelijk weer<br />

afgestapt. Qua innovatie doen we nu juist<br />

expres níet de nieuwste dingen. Daar zijn<br />

we behoorlijk succesvol mee.<br />

RS | Is het gevaar daarvan niet dat je als<br />

ict-bedrijf heel groot wordt, een soort moloch,<br />

waardoor innoveren moeilijker wordt?<br />

LP | Met ons ict- en ontwerpbureau de<br />

grootste en rijkste worden is nooit onze<br />

ambitie geweest. Het helpt dat wij eigenlijk<br />

niet veel groter willen worden dan we nu,<br />

met zo’n zeventien mensen, zijn. Zodra je<br />

groter wordt, komt er een tussenlaag bij. Wij<br />

zijn als organisatie zo plat als een dubbeltje.<br />

En toch kunnen we met een klein team grote<br />

projecten aan.<br />

De Stand<br />

van Zaken<br />

-------------------------<br />

8 september 2022<br />

Lunchen<br />

bij De Waag<br />

--------------------------<br />

Salade geitenkaas met rode<br />

biet, gele biet, pecannoten<br />

en een mosterd-dille dressing<br />

Mosselen in witte wijn<br />

met mosselgroente, aioli,<br />

cocktailsaus, friet en salade<br />

--------------------------<br />

Fever-Tree Gingerbeer<br />

IJwit alcoholvrij witbier<br />

-------------------------<br />

Dank u voor uw bestelling<br />

RS | Dat is mooi. Wij hebben als lokale kerk ook een platte organisatie,<br />

al vallen we onder de grotere PKN, waar natuurlijk wel sprake<br />

is van tradities, regeltjes en een archaïsche manier van vergaderen.<br />

Maar daar zien ze ook dat de kerk niet op de oude manier kan doorgaan,<br />

omdat anders het instituut er straks niet meer is. Er is veel<br />

ruimte voor regionale kerken om te innoveren.<br />

LP | Dat is belangrijk, te voelen dat die ruimte er is.<br />

RS | Jonge mensen hebben geen zin in al die regeltjes. Wij hebben<br />

in 2020, toen we geen drukbezochte kerstdiensten konden houden<br />

en ook geen kerstwandeling door Delfgauw, een speciale wandeling<br />

bedacht: de QeRstwandeling. Mensen konden door de straten<br />

wandelen en op bepaalde locaties een QR-code scannen om een<br />

kerstfilmpje te zien. Via een app konden ze een tijdstip inplannen,<br />

zodat niet iedereen op hetzelfde moment zou gaan wandelen.<br />

Ruim achthonderd mensen hebben dat gedaan, veel meer dan aan<br />

de reguliere kerstwandeling meededen.<br />

LP | Mooi dat je die mogelijkheid kreeg van PKN. Of heb<br />

je dat lokaal georganiseerd?<br />

RS | We hebben dat gedaan met mensen van onze<br />

kerk zelf. Dit project is echt binnen onze kerk in<br />

Delfgauw bedacht, gemaakt en uitgevoerd. Ik heb ook<br />

iets soortgelijks gedaan met Pasen, maar dan samen<br />

met de landelijke kerk. Budget en bemensing was<br />

beschikbaar bij het al bestaande concept vanuit<br />

de PKN. Uiteindelijk hebben zo’n 50.000 deelnemers<br />

meegedaan. Zelfs het Jeugdjournaal heeft er<br />

een item over gemaakt.<br />

LP | Je bent met het uitvoeren van zo’n idee eigenlijk<br />

behoorlijk ondernemend te werk gegaan.<br />

RS | (glimlachend) Ik heb er alleen geen geld aan<br />

verdiend. Voor de Belastingdienst ben ik trouwens<br />

een pseudo-ondernemer, dat zijn alle dominees.<br />

LP | Weet je, ik heb eigenlijk altijd moeite gehad met het woord<br />

‘ondernemer’. Ik voel me toch meer ontwerper, iemand die mooie<br />

dingen wil maken. En ik wil goed zorgen voor mijn team. Iemand<br />

deed ooit onderzoek naar de cultuur in ons bedrijf en daaruit kwam<br />

dat wij een familiecultuur hebben. Dat verraste ons, want we zijn<br />

ook best zakelijk. Aan de andere kant lunchen wij iedere dag met<br />

elkaar in onze keuken.<br />

RS | Dan ben jij daarbinnen eigenlijk ook een vader.<br />

LP | Ik vind dat bij ondernemen het rentmeesterschap hoort:<br />

goed zorgen voor de plek waar je zit en voor de mensen met wie<br />

je samenwerkt. Dan ontstaat er rust en vertrouwen en kan er ook<br />

innovatie ontstaan. Maar in het bedrijfsleven zijn we vooral bezig<br />

met efficiency. Je moet de klant ook weleens nee kunnen verkopen.<br />

Als je dat uitlegt, begrijpen de meesten het. Veel bedrijven werken<br />

hun mensen over de kop om maar aan de wensen van de klant te<br />

voldoen.<br />

RS | We zijn de hele tijd maar aan het rennen en plannen. Daar<br />

gaat de innovatie aan ten onder. Je moet ruimte hebben.<br />

LP | Ja, dat vind ik een mooie gedachte. We zijn in ons<br />

leven eigenlijk de hele tijd aan het rennen om dingen<br />

efficiënter te doen. Bijna alles wat we doen kun je<br />

scharen onder ‘efficiënter dan voorheen’. Dat is precies<br />

wat innovatie niet nodig heeft. Nieuwe ideeën ontstaan<br />

doordat je iets totaal nutteloos zit te doen. Daar<br />

moet je ruimte en tijd voor hebben.<br />

Robert Stigter (links) is sinds 2013 predikant van de<br />

Protestantse Kerk in Delfgauw en maakt graag de<br />

verbinding tussen het geloof en de maatschappij.<br />

Luuk Platschorre is mede-eigenaar van webontwikkelaar<br />

Tremani. Het bedrijf houdt zich bijna 25 jaar bezig met het<br />

maken van handige websites, online informatiesystemen<br />

en apps.<br />

RS | Klopt. Een ander idee was de hamsterbiecht. Tijdens corona<br />

ging iedereen hamsteren. Ik dacht: dit is precies wat we nu niet<br />

moeten doen. Dat vond iedereen natuurlijk, maar we deden het<br />

toch. Hoe kun je dat nou met een beetje humor doorbreken? Nou,<br />

mensen konden dat bij ons komen opbiechten en de goederen<br />

inleveren. Dat is massaal gebeurd. Wij zorgden ervoor dat het bij de<br />

Voedselbank terechtkwam. Dat idee ontstond toen ik aan het koken<br />

was. Dus echte creativiteit en innovatie gebeurt niet als je aan<br />

het vergaderen bent en zegt: we moeten nú gaan innoveren!<br />

LP |: Inderdaad: nu even brainstormen, mensen!<br />

Dat werkt niet. Zoiets ontstaat onder de<br />

douche.<br />

RS |: Juist! Dat soort momenten moet je<br />

koesteren. •<br />

In de rubriek Lunchen bij De Waag brengt<br />

<strong>Delft</strong>.<strong>business</strong> twee werelden bij elkaar.


delft.<strong>business</strong>/inspireren | 49<br />

Mijn agenda<br />

Bouw mee aan de<br />

Oostland.special<br />

Kennis delen, verbinden en inspireren:<br />

ondernemen in het Oostland<br />

(Pijnacker-Nootdorp/Lansingerland)<br />

wordt nog makkelijker én leuker met<br />

een eigen <strong>business</strong>platform.<br />

Als het aan DOT<strong>business</strong> ligt, is in 2023<br />

de Oostland.special een feit:<br />

• een magazine dat twee keer per jaar verschijnt, in<br />

combinatie met <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong>, en wordt verspreid<br />

onder ondernemers in de regio<br />

• events op inspirerende netwerklocaties<br />

Alwin Snel<br />

Alwin Snel woont al sinds zijn jonge jaren in <strong>Delft</strong>. Samen met zijn vriendin heeft hij een<br />

appartement aan de Nieuwe Langendijk, op loopafstand van de Markt. Wel zo handig,<br />

want daar moet hij regelmatig zijn voor de evenementen die hij hier organiseert, zoals<br />

Koningsdag en Lichtjesavond. Hij kent de binnenstad en alle <strong>Delft</strong>se ondernemers met<br />

wie hij samenwerkt als geen ander.<br />

Zondag<br />

Ik word wakker in hotel The Den in Den<br />

Bosch. De afgelopen weken waren<br />

erg druk, dus mijn vriendin Anne en ik<br />

hebben dit uitstapje wel verdiend. We<br />

ontbijten in de mooie lobby en maken<br />

een wandeling door de binnenstad.<br />

Het is Open Monumentendag, dus we<br />

bezoeken een kasteel in een natuurgebied.<br />

Onderweg naar huis kopen we de<br />

eerste meubels voor ons nieuwe huis.<br />

In december verhuizen we namelijk<br />

naar Anne’s geboortestad Leiden. Maar<br />

wees gerust: ik laat <strong>Delft</strong> niet los.<br />

Maandag<br />

Samen met collega’s start ik met het<br />

wekelijkse projectoverleg. Ook heb<br />

ik een sollicitatiegesprek met een<br />

mogelijke nieuwe collega. Vervolgens<br />

stap ik in de auto voor een bezoek<br />

aan de Arminiuskerk in Rotterdam.<br />

Daar organiseren we eind deze maand<br />

een strategische sessie met honderd<br />

mensen voor de Erasmus Universiteit.<br />

Tussendoor heb ik contact met de<br />

partners met wie ik deze zomer Casa<br />

Cucina ben gestart, een webshop in<br />

Italiaans kookgerei.<br />

Dinsdag<br />

De ochtend staat in het teken van het<br />

Gezondheidsfestival dat we organiseren<br />

voor de gemeente <strong>Delft</strong>. We<br />

overleggen met de opdrachtgever en<br />

ronden de laatste programmaonderdelen<br />

af. Rond lunchtijd rijd ik naar<br />

Edam, waar ik samen met een nieuwe<br />

compagnon een mogelijke locatie bezoek<br />

voor een hotel en restaurant dat<br />

we graag willen openen. Aan het einde<br />

van de dag breng ik een bezoek aan<br />

het Bibliotheektheater in Rotterdam,<br />

waar we voor de Erasmus Universiteit<br />

mogelijk een talkshow over de maatschappelijke<br />

impact van het onderwijs<br />

gaan organiseren. •<br />

Zondagochtend<br />

Wakker worden in<br />

The Den in Den Bosch<br />

Maandagochtend<br />

Projectoverleg met<br />

het team<br />

Ideeën? Sparren over<br />

de mogelijkheden?<br />

Neem contact op met<br />

Dennis Wiegman<br />

dennis@dot-<strong>business</strong>.nl<br />

06 40279673<br />

Meer lezen?<br />

Scan de QR-code of kijk op<br />

delft.<strong>business</strong>/oostlandspecial<br />

WWW.DOT-BUSINESS.NL | WWW.DELFT.BUSINESS<br />

Zondagmiddag<br />

Wandelen door<br />

de Betuwe<br />

Ik gebruik een<br />

digitale agenda<br />

om gemakkelijk<br />

afspraken te verschuiven,<br />

anderen<br />

uit te nodigen en<br />

mijn reistijd in te<br />

plannen.<br />

Zondagmiddag<br />

Tussenstop bij<br />

een kasteel<br />

Maandagavond<br />

Eten met mijn vriendin<br />

Maandagmiddag<br />

Locatiebezoek aan<br />

de Arminiuskerk in<br />

Rotterdam<br />

Dinsdagmiddag<br />

Locatiebezoek<br />

in Edam


50 | delft.<strong>business</strong>/kennis-delen<br />

delft.<strong>business</strong>/kennis-delen | 51<br />

Walter Vermeulen<br />

“We vinden innovatie belangrijk. Toch zijn<br />

duurzame investeringen vaak een sluitpost,<br />

ook bij ons. Elke werkmaatschappij<br />

draagt elk jaar geld af voor een innovatiebudget.<br />

Via een interne commissie kun je<br />

een aanvraag doen voor een bijdrage uit<br />

deze pot. Iedereen was positief over ons<br />

voorstel en kende budget toe, ook omdat<br />

het ingezet wordt als living lab.”<br />

Ter Steege kiest Harnaschpolder<br />

Duurzaam pand<br />

als proeftuin<br />

Walter Vermeulen is geboren en getogen in Den Hoorn en ziet nu om de<br />

hoek in Harnaschpolder ‘zijn’ kantoorpand verrijzen. De directeur van Ter<br />

Steege Bouw Vastgoed West startte vier jaar geleden met het opzetten<br />

van de werkmaatschappij van het familiebedrijf. Trots staat hij naast het<br />

nieuwe gebouw. “Een fijn kantoor en tegelijk een proeftuin voor duurzame<br />

innovaties.”<br />

Houtbouw zorgt voor een<br />

flinke CO 2<br />

-reductie<br />

In mei 2018 zette Vermeulen de vijfde<br />

vestiging van Ter Steege Bouw Vastgoed<br />

op. “Ik kreeg een auto en een telefoon<br />

en ging aan de slag.” Ter Steege is een<br />

familiebedrijf uit het oosten van Nederland<br />

dat al meer dan 110 jaar bestaat.<br />

Het bedrijf is actief in vastgoed, bouw,<br />

handel en industrie en is in handen van<br />

de vierde generatie Ter Steege. Tot voor<br />

kort waren er vier bouw-vastgoedvestigingen:<br />

in Rijssen (waar het hoofdkantoor<br />

zit), Harderberg, Tiel en Apeldoorn. En nu<br />

dus in <strong>Delft</strong>, om ook bouw-vastgoed-<br />

projecten in het westen te<br />

kunnen realiseren.<br />

<strong>Delft</strong> ligt strategisch<br />

Vermeulen merkte als nieuwkomer<br />

dat Ter Steege landelijk<br />

een goede naam heeft. “Al snel<br />

liepen er diverse projecten, zoals<br />

een appartementengebouw in Rotterdam,<br />

woningen in Rijswijk en ziekenhuis<br />

Alrijne in Leiderdorp. Daarom wilden we,<br />

net als de andere vestigingen, een eigen<br />

kantoor bouwen. <strong>Delft</strong> ligt strategisch<br />

tussen de grote steden; ons werkgebied<br />

loopt van Rotterdam tot Amsterdam.<br />

Er is om die reden een stuk grond in<br />

Harnaschpolder gekocht.”<br />

Eigen innovatiebudget<br />

De wens was om voor het nieuwe kantoor<br />

innovatieve technieken toe te passen.<br />

Duurzame houtbouw<br />

Welke duurzame innovaties zijn er te<br />

zien als het gebouw in december in<br />

gebruik wordt genomen? Vermeulen wijst<br />

enthousiast naar het drie etages tellende<br />

gebouw. “We passen vier innovaties<br />

toe. De belangrijkste is dat het volledige<br />

kantoor, inclusief de verdiepingen, bestaat<br />

uit houtbouw. Dit zorgt voor een flinke<br />

CO 2<br />

-reductie. Het gaat om CLT, cross laminated<br />

timber, een massief houten constructie<br />

waarbij hout kruislings is verlijmd.<br />

Wij zijn FSC-gecertificeerd en gebruiken<br />

alleen snelgroeiend hout. Deze manier van<br />

bouwen staat nog in de kinderschoenen.<br />

Daarom komen veel professionals kijken.<br />

In het hele gebouw laten we plafonds achterwege,<br />

zodat je de houtbouw, leidingen<br />

en techniek kunt zien.”<br />

Volledig<br />

elektrisch hotel<br />

Sinds de financiële crisis van 2008<br />

heeft Ter Steege ingezet op efficiency<br />

van de bouw-vastgoedbedrijven<br />

“We zijn minder afhankelijk<br />

van externe financiering en zetten<br />

meer in op het aankopen en ontwikkelen<br />

van grond. Het zelf ontwikkelen<br />

van bouwgrond en locaties is<br />

onze kracht”, vertelt Vermeulen.<br />

“Zo kochten we in de Harnaschpolder<br />

grond om een hotel te<br />

ontwikkelen. Van der Valk bleek<br />

geïnteresseerd en nu is het volledig<br />

elektrische hotel bijna klaar.” Lees<br />

meer over Van der Valk Hotel <strong>Delft</strong><br />

op pagina 56.<br />

Klimaatbestendig<br />

De tweede innovatie is het gebruik van<br />

warmtepompen voor koelen en verwarmen.<br />

“Daarnaast komen er planten<br />

langs de gevels. Dat geeft schaduw en<br />

verkoeling. Regenpijpen met een ringleiding,<br />

pomp en bassin zorgen ervoor<br />

dat de planten gevoed worden met het<br />

regenwater. Als laatste innovatie krijgt<br />

ons kantoor een retentiedak. Er komen<br />

zonnepanelen met daaronder mos en<br />

sedumbeplanting, dit alles om zo<br />

klimaatbestendig mogelijk te zijn.”<br />

Trends en ambities<br />

Vermeulen ziet in de bouw golfbewegingen<br />

in innovatie. “Onze branche heeft de<br />

naam traditioneel te zijn, maar past juist<br />

nu veel vernieuwingen toe.<br />

Je ziet alleen dat de ideeën grillig zijn. Als<br />

bedrijf houden wij de trends in de gaten,<br />

voldoen we aan regelgeving en zetten we<br />

onze ambities jaarlijks in een strategisch<br />

plan. Of we bij een project duurzaam kunnen<br />

innoveren, hangt van veel factoren<br />

af, ook van de opdrachtgever. Vaak begint<br />

de bouw ambitieus, maar moet een<br />

opdrachtgever bezuinigen. Dan gaat er al<br />

snel een streep door de extra investering<br />

in duurzaamheid.” Vermeulen kijkt uit over<br />

de Harnaschpolder. “Op termijn willen we<br />

uitgroeien tot een volwaardig Ter Steege<br />

bouw- en vastgoedbedrijf met zo’n tachtig<br />

medewerkers. We zijn hier straks niet<br />

meer weg te denken.” •<br />

Het ontwikkelen van bouwgrond is onze kracht


delft.<strong>business</strong>/verbinden | 53<br />

Zakelijk of<br />

privé tot in<br />

de puntjes<br />

geregeld<br />

verjaardagen<br />

bedrijfsfeesten<br />

overnachtingen<br />

vergaderingen<br />

recepties<br />

borrels<br />

jubilea<br />

en…<br />

Met de juiste voorzorgsmaatregelen!<br />

1,5 m<br />

brasseriebijnathuis.nl<br />

hotelhoevevoorde.nl<br />

Zaken doe je<br />

bijna thuis<br />

in één van onze<br />

4 sfeervolle zalen<br />

brasserie<br />

Haagse ondernemer traint in <strong>Delft</strong><br />

Gedoseerd werken<br />

aan gezondheid<br />

De Haagse ondernemer Elwin Giel vond het wel aannemelijk klinken:<br />

een jaar lang twee uur in de week trainen om het daarna je hele leven<br />

maar een keer in de week bij te hoeven houden. Die vlieger ging<br />

niet helemaal op volgens Jim Schild, mede-eigenaar van personal<br />

trainingsstudio Mifit. Toch was de noodzaak bij Giel hoog genoeg om<br />

de komende tijd aan de slag te gaan met zijn gezondheid.<br />

Voor veel ondernemers zal het bekend in<br />

de oren klinken: je hebt een druk bestaan,<br />

eet niet altijd even gezond en beweegt<br />

niet genoeg. De kilo’s stapelen zich op, je<br />

weet dat je er iets aan moet doen, maar<br />

daar zie je tegenop. “Je weet dat het<br />

anders moet, maar het is lastig om die<br />

eerste stap te zetten”, vertelt Giel. “Ik ben<br />

een echte jojo’er en beloon mezelf met<br />

eten. Daar wil ik vanaf.”<br />

Fysieke hinder<br />

De oud-eigenaar van restaurant The Penthouse<br />

concentreert zich tegenwoordig<br />

op de hotelfaciliteiten in de Haagse Toren<br />

aan het Rijswijkseplein in Den Haag. Giel:<br />

“Het is best gek dat je als ondernemer prima<br />

in staat bent voor je bedrijf een goed<br />

plan te maken om de juiste resultaten te<br />

behalen, maar dat je dat voor jezelf niet<br />

zo snel doet.”<br />

Ik had verwacht dat ik<br />

na één training de trap<br />

niet meer af kon,<br />

maar dat viel mee<br />

Dat hoort Jim Schild vaker in zijn studio,<br />

waar hij ondernemers traint. “Pas als je<br />

fysieke hinder ervaart, ontstaat de noodzaak<br />

om stappen te ondernemen”, legt<br />

hij uit. “Elwin is vader van een inmiddels<br />

tweejarige dochter en is zich daardoor<br />

steeds meer bewust van zijn eigen gezondheid.<br />

Over een paar jaar wil hij nog<br />

steeds achter haar aan kunnen rennen.<br />

Met het programma dat we hebben samengesteld<br />

gaat dat zeker lukken.”<br />

Duurzame verandering<br />

Giel is een rasondernemer, die verschillende<br />

gewoontes te doorbreken heeft,<br />

signaleert Schild. “Daarom maken we een<br />

plan voor de komende drie maanden,<br />

waarin we gedoseerd aan zijn doelstellingen<br />

gaan werken. Daarna kijken we weer<br />

verder. Het is in ieder geval gericht op de<br />

lange termijn, want we willen een duurzame<br />

verandering inzetten die hij het liefst<br />

zijn hele leven kan blijven volhouden. We<br />

starten met kracht- en techniektraining<br />

en cardio, pakken zijn voedingspatroon<br />

mee en coachen hem in een stuk bewustwording.”<br />

Even wennen<br />

Giel is via een goede vriendin bij Mifit beland.<br />

“Anders had ik die eerste stap nooit<br />

gezet”, bekent hij. “Inmiddels zijn de eerste<br />

trainingen achter de rug. Het is eerlijk<br />

gezegd best wennen. Ik tennis twee keer<br />

in de week en dat is echt anders dan dit.<br />

Ik had verwacht dat ik na één training de<br />

trap niet meer af kon, maar dat viel mee.<br />

We pakken ook mijn eetpatroon aan, door<br />

me bewust te laten worden van wat ik<br />

eet. Ik ben heel benieuwd waar ik over een<br />

paar maanden sta.” •


54 | delft.<strong>business</strong>/verbinden<br />

delft.<strong>business</strong>/kennis-delen delft.<strong>business</strong>/kennis-delen delft.<strong>business</strong>/verbinden | 55<br />

Eén beeld<br />

THEMA<br />

TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

Productontwerp<br />

Ontwerpvraag<br />

Divergerend<br />

Steeds meer<br />

vragen<br />

Discover<br />

Onderzoeken<br />

en begrijpen<br />

Model 1<br />

Double diamond<br />

Convergerend<br />

Relevante<br />

gegevens<br />

selecteren<br />

Define<br />

Onderzoeksgegevens<br />

analyseren<br />

Ontwerpbriefing<br />

Divergerend<br />

Steeds meer<br />

ideeën<br />

Develop<br />

Ideeën<br />

genereren<br />

Convergerend<br />

Kansrijke<br />

ideeën<br />

uitwerken<br />

Deliver<br />

Ontwerpen<br />

en verfijnen<br />

Productontwerp<br />

Design Thinking<br />

Ontwerpvraag<br />

Empathize<br />

Doe onderzoek<br />

bij de doelgroep<br />

Define<br />

Bepaal in welke<br />

behoefte je wilt<br />

voorzien<br />

Model 2<br />

Infinite loop<br />

Test<br />

Test bij<br />

de doelgroep<br />

Ideate<br />

Genereer<br />

ideeën<br />

Prototype<br />

Ontwerp en maak<br />

prototypes<br />

Design Thinking<br />

Regelmatig vraagt <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong> een illustrator om een beeld<br />

te maken rond het thema van dat nummer. Voor deze editie ging<br />

Paul Roos, de vaste vormgever van het magazine, aan de slag<br />

met het innovatie proces. Hij legt uit hoe hij tot deze illustratie<br />

gekomen is.<br />

“Hierboven staat een illustratie met twee modellen van Design<br />

Thinking. Dit is een methode waarbij de gebruiker centraal staat<br />

en niet het product of de kosten. Een product kan hierbij alles zijn,<br />

van een fysiek product tot een app. Of een illustratie.<br />

Toen ik hiervoor een illustratie wilde maken, vond ik verschillende<br />

bestaande modellen die het proces van Design Thinking schematiseren.<br />

Kies je dan één model?<br />

Ik heb het maken van de illustratie benaderd volgens de methode<br />

van Design Thinking en heb de gebruiker (de lezer) centraal<br />

gesteld.<br />

Mijn gebruikersonderzoek bestond uit het raadplegen van de<br />

modellen die voorhanden zijn. Modellen, die allemaal net iets<br />

van elkaar verschillen en waar meer of minder uitleg bij gegeven<br />

wordt. Dat was het divergerende deel van het onderzoeksproces.<br />

Toen ik een redelijk overzicht had, heb ik twee modellen gekozen<br />

die ik het meest tegenkwam. Dat was de convergerende fase van<br />

mijn onderzoek.<br />

Combineren van de gekozen modellen was niet mogelijk zonder<br />

de helderheid te verliezen. Daarom heb ik in de ontwerpfase<br />

besloten om beide modellen globaal uit te werken en de lezer<br />

te laten beslissen. De lezer heb ik hiermee onderdeel gemaakt<br />

van de testfase. Welk model spreekt het meest aan? Dit zal per<br />

persoon verschillen. Bij een uitleg of instructie hangt dit van veel<br />

factoren af, waaronder de voorkennis van een persoon en het<br />

vermogen om te gaan met meer of minder informatie.<br />

De kracht van het double diamond-model is dat het de nadruk<br />

legt op divergeren en convergeren. Bij de infinite loop is het duidelijk<br />

dat een ontwerpproces en een product nooit klaar zijn.<br />

Op deze manier wordt de lezer een blik<br />

gegeven op de prototype- en testfase.<br />

Misschien is de conclusie wel dat in dit<br />

geval niet één model alles kan vertellen<br />

en dat beide modellen naast elkaar<br />

moeten bestaan.” •


TE C H N O L O GIE E N IN N O VATIE<br />

56 | delft.<strong>business</strong>/inspireren<br />

delft.<strong>business</strong>/inspireren | 57<br />

De gevel symboliseert het polderlandschap van Midden-Delfland<br />

‘We lopen voorop in de hotelbranche’<br />

Duurzame klassieker<br />

Eind dit jaar openen Magchelina en Rob van der Valk hun hotel in <strong>Delft</strong> aan de<br />

A4. Gasten kunnen er rekenen op de vertrouwde Van der Valkse gastvrijheid,<br />

maar achter de schermen draait het hotel op de nieuwste duurzame<br />

technieken. Het concern telt inmiddels zo’n honderd hotels, die bijna allemaal<br />

worden geleid door een lid van de familie. In december komt daar Hotel <strong>Delft</strong><br />

bij, met de historie van <strong>Delft</strong> en het groen van Midden-Delfland als trekkers<br />

voor het grote publiek.<br />

Home away from home,<br />

maar dan<br />

met wat meer luxe<br />

De wanden van de directiekeet op de<br />

bouwplaats van Van der Valk Hotel<br />

<strong>Delft</strong> A4 zijn beschreven met to do-lijstjes.<br />

Op de grond liggen badkamertegels,<br />

een doos onder een van de bureaus is gevuld<br />

met veiligheidsschoenen. Eigenaren<br />

Magchelina en Rob van der Valk komen<br />

gehaast de keet binnen, zich excuserend<br />

dat ze wat later zijn. Hun leven is<br />

hectisch: ze combineren de bouw van het<br />

hotel met de zorg voor hun twee jonge<br />

kinderen. Dat is vaak aanpoten, maar ze<br />

zijn het gewend. Als het hotel open is,<br />

zullen ze ook geen van 9-tot-5-bestaan<br />

leiden. Hectiek hoort er in deze branche<br />

nu eenmaal bij.<br />

Ronde hoeken<br />

Magchelina en Rob leidden tien jaar lang<br />

het Van der Valk-hotel in<br />

Assen, maar ze vinden het<br />

fijn om terug te zijn, dicht bij<br />

Rotterdam, waar ze allebei<br />

vandaan komen. “We hebben<br />

daar erg veel geleerd. Dat<br />

komt bij de bouw nu goed<br />

van pas”, zegt Rob. Het<br />

ontwerp van het hotel ging<br />

als een trein: ze dachten na<br />

over hun wensen, spraken<br />

met leveranciers, wonnen<br />

informatie in over de nieuwste bouwtechnieken<br />

en toen lag er opeens een<br />

ontwerp op de tekentafel. Het hotel dat<br />

de architect aan hen presenteerde, was<br />

anders dan andere Van der Valk-hotels.<br />

Rob: “De gevel bestaat niet uit de rode<br />

baksteen die de familie vaak gebruikt.<br />

Ook heeft het ronde hoeken.” De gevel<br />

van Hotel <strong>Delft</strong>, met zijn afwisselend<br />

donkere en glimmende banen, is een<br />

idee van de architect, vertelt Magchelina.<br />

“Je ziet een combinatie van baksteen<br />

en metaal, dat het polderlandschap van<br />

Midden-Delfland symboliseert. De stenen<br />

staan voor het land, het metaal voor het<br />

water dat het zonlicht weerkaatst.” Je zou<br />

kunnen zeggen dat de symbolische gevel<br />

op zijn beurt weer de intenties van het<br />

echtpaar verbeeldt. Hotel <strong>Delft</strong> zal straks<br />

opereren met respect voor de omgeving.<br />

Op de kaart komen streekproducten<br />

te staan, dankzij warmtepompen is het<br />

gasloos, er komen zonnepanelen op het<br />

dak en de koelinstallaties draaien op een<br />

duurzaam koudemiddel. “Daar merken de<br />

gasten niets van”, zegt Magchelina. “Dit<br />

gebeurt allemaal achter de schermen.<br />

Ons concept blijft ongewijzigd, want het<br />

succes daarvan heeft zich bewezen. De<br />

gasten waarderen onze huiselijkheid. Het<br />

is home away from home, maar dan met<br />

meer luxe.”<br />

Mensenwerk<br />

Hotel <strong>Delft</strong> is ook op een andere manier<br />

duurzaam. “In de toekomst kan het hotel,<br />

als dat nodig blijkt, omgebouwd worden<br />

naar een appartementencomplex of<br />

kantoorgebouw”, zegt Rob. “Dankzij de<br />

bouwtechnieken die we nu gebruiken,<br />

kan dat. De muren kunnen bijvoorbeeld<br />

makkelijk worden verplaatst.” Magchelina:<br />

“Het is een gebouw dat generaties mee<br />

kan gaan, in verschillende rollen.” Maar<br />

het hotel is nog lang niet aan verandering<br />

toe. Eerst moet het doen waarvoor het nu<br />

bedoeld is: gasten een fijn verblijf bieden.<br />

Rob: “We gebruiken slimme en innovatieve<br />

technieken om ons werk efficiënter<br />

te maken. Onze technische dienst hoeft<br />

straks niet meer langs de receptie om<br />

te vragen in welke kamers een probleem<br />

is dat ze moeten verhelpen. Dat gaat<br />

voortaan via een app. En gasten kunnen<br />

door een QR-code te scannen roomservice<br />

bestellen.” Verder blijft het bij Van<br />

der Valk mensenwerk. “De gastvrijheid<br />

staat voorop. Daarom zullen we nooit een<br />

volledig geautomatiseerd hotel worden”,<br />

zegt Magchelina. De hele familie Van der<br />

Valk kan profiteren van de ervaring die<br />

het echtpaar tijdens de bouw opdoet.<br />

“Iedereen kan ervan leren. Dat maakt dat<br />

Van der Valk zich steeds kan vernieuwen.<br />

We lopen dankzij onze onderlinge samenwerking<br />

en uitwisseling van kennis voorop<br />

in de Nederlandse hotellerie. Dat komt de<br />

hele branche ten goede”, zegt Rob. “Dat<br />

doen we zonder dat het ten koste gaat<br />

van wat de gasten bij ons waarderen”,<br />

vult Magchelina aan. “Dus onze vertrouwde<br />

gerechten zullen nooit van de kaart<br />

verdwijnen. We koesteren onze klassiekers.”<br />

•<br />

Het werven<br />

is begonnen<br />

THEMA<br />

Om een hotel met 142 kamers,<br />

congres- en vergaderruimtes,<br />

een restaurant en een<br />

fitnessruimte te runnen, is<br />

voldoende personeel nodig.<br />

De werving is al volop in gang<br />

gezet. “We mogen niet klagen in<br />

deze tijden van arbeidskrapte,<br />

maar we kunnen zeker nog<br />

medewerkers gebruiken”, vertelt<br />

Magchelina. Het stel heeft twee<br />

zonen, die later – zo hopen ze -<br />

willen meehelpen in het hotel.<br />

“Maar dat kan haast niet anders<br />

met hun DNA.”


58 | delft.<strong>business</strong>/verbinden<br />

delft.<strong>business</strong>/kennisdelen | 59<br />

<strong>Delft</strong>se<br />

transfers<br />

Nieuw bij Planet B.io<br />

Bij Planet B.io is Fenneke Jolink per<br />

september gestart als projectmanager.<br />

Zij haalde haar mastergraad in<br />

bioprocestechnologie aan Wageningen<br />

University & Research en werkte<br />

daarna bijna 19 jaar bij DSM, waar<br />

zij zich onder meer bezighield met<br />

voedselenzymen. Zij brengt waardevolle<br />

ervaring in biotechwetenschap en<br />

projectmanagement met zich mee. Als<br />

projectmanager zal Jolink opdrachten op<br />

zich nemen die bijdragen aan de diensten<br />

die Planet B.io aan haar community levert.<br />

Aanpassing bestuur<br />

Hoogheemraadschap Delfland<br />

Nieuwe accountmanager &<br />

salesdirecteur Stud<br />

Stud Studentenuitzendbureau heeft een<br />

nieuwe accountmanager en salesdirecteur.<br />

Bram van ‘t Hof neemt het stokje<br />

over van Gigi Altman. Van ‘t Hof is vanaf<br />

nu verantwoordelijk voor de samenwerkingen<br />

met nieuwe relaties en voor de<br />

algemene acquisitie. Hij heeft ervoor gekozen<br />

een jaar te stoppen met zijn studie,<br />

zodat hij zich kan focussen op het runnen<br />

van Stud. Van ‘t Hof doet dit samen met<br />

zes andere studenten.<br />

Vertrek directeur <strong>Delft</strong> Marketing<br />

Zo zit dat: brainstormen<br />

De do’s en don’ts van<br />

creatief brainstormen<br />

“Heb je even tijd om te brainstormen?”<br />

Regelmatig wordt het woord brainstormen<br />

luchtig gebruikt. Mensen zien het<br />

als een moment om even te sparren om<br />

snel tot een oplossing te komen. Vaak<br />

komen hier dan voor de hand liggende<br />

of kwalitatief onvoldoende ideeën uit<br />

voort. Herken je dit probleem? Ik leg<br />

graag uit hoe je meer uit je brainstormsessie<br />

haalt.<br />

Een goede brainstorm bestaat uit twee<br />

hoofdonderdelen: divergeren en convergeren.<br />

Je start met divergeren, ook wel<br />

de ideeëngeneratiefase genoemd. Het<br />

doel van deze fase is zo veel mogelijk<br />

ideeën te genereren. Hierna ga je convergeren.<br />

Zie dit als een soort trechter waar<br />

je al je ideeën in stopt, om vervolgens<br />

alle haalbare en unieke ideeën eruit te<br />

filteren.<br />

Groepsgrootte en samenstelling<br />

De ideale groepsgrootte voor een brainstormsessie<br />

is twee tot vier personen.<br />

Zo komt iedereen aan bod en wordt het<br />

niet te druk. Zorg voor een variatie aan<br />

deelnemers, bijvoorbeeld door een mix te<br />

maken van interne en externe stakeholders.<br />

Eén persoon heeft de leiding,<br />

houdt de tijd in de gaten, zorgt ervoor dat<br />

iedereen aan bod komt en voorkomt dat<br />

mensen afdwalen.<br />

Draaiboek<br />

Het voorwerk van een brainstorm is erg<br />

belangrijk. Begin met het opstellen van<br />

een startvraag: welke vraag wil je met de<br />

brainstorm beantwoorden? Stel vervolgens<br />

een bijpassend draaiboek op. Voor<br />

een effectieve brainstorm trek je een<br />

uur tot anderhalf uur uit. Start met een<br />

introductie en volg dit op met een braindump.<br />

Tijdens een braindump schrijft<br />

iedereen z’n eerste ingevingen op. Duik<br />

hierna de diepte in met een divergeermethode.<br />

Een simpele divergeermethode is<br />

de superheldentechniek: verplaats je in<br />

een superheld óf in je stakeholders en los<br />

vanuit hun ogen het probleem op. Geef<br />

de deelnemers steeds vijf minuten om in<br />

stilte na te denken. Deel hierna een voor<br />

een de ideeën.<br />

Afronden<br />

Het einde van je brainstorm is minstens<br />

zo belangrijk als het begin ervan. Alle<br />

mooie ideeën die nu op tafel liggen mogen<br />

niet verloren gaan. Een veelgebruikte<br />

convergeertechniek is I love you. Iedere<br />

deelnemers mag daarbij stemmen op drie<br />

favoriete ideeën. Zet deze ideeën hierna<br />

in een zogenaamde COCD-box, dit is een<br />

handige tool waarmee je de ideeën op<br />

haalbaarheid en originaliteit kan sorteren.<br />

Sluit de brainstorm af met minstens twee<br />

of drie uitgewerkte concepten. •<br />

Cleo<br />

Franssen<br />

In deze rubriek delen we<br />

kennis om anderen te<br />

informeren en inspireren.<br />

Cleo Franssen is<br />

contentmanager bij<br />

DOT<strong>business</strong>, hét<br />

bureau voor bedrijven,<br />

gemeentelijke organisaties<br />

en onderwijsinstellingen<br />

die een oplossing zoeken<br />

voor hun marketing- en<br />

communicatievraagstuk.<br />

‘Start met een<br />

braindump en duik<br />

daarna de diepte in’<br />

Marcel Vissers is geïnstalleerd<br />

als hoogheemraad bij het<br />

Hoogheemraadschap van Delfland.<br />

Hij gaat zich bezighouden met de<br />

ecologische en chemische waterkwaliteit.<br />

Vissers volgt Marcel Belt op, die is<br />

gestart als wethouder bij de gemeente<br />

Leidschendam-Voorburg. Vissers is op<br />

dit moment werkzaam als directeur bij<br />

de Vereniging Regio Water. Daarnaast<br />

is hij sinds 2019 lid van het algemeen<br />

bestuur van Delfland namens de<br />

waterschapspartij Water Natuurlijk.<br />

Na ruim tien jaar heeft directeur Evelien van der Kruit <strong>Delft</strong> Marketing verlaten. Van<br />

der Kruit heeft jaren met veel gedrevenheid en enthousiasme aan <strong>Delft</strong> Marketing<br />

en het belang van de stad gewerkt. Dit najaar gaat ze als directeur-bestuurder bij<br />

Hilversum Marketing aan de slag. Tot er een passende vervanger is gevonden, neemt<br />

Ditte Ooms, marketing- en PR-manager bij <strong>Delft</strong> Marketing, de rol van interimdirecteur<br />

op zich.<br />

Transfers en kanjers gezocht<br />

Nieuwe medewerker, andere functie, directie- of bestuurswissel<br />

of vacature? Laat het ons weten via info@delft<strong>business</strong>.nl.<br />

EXPERTTIPS VAN CLEO<br />

Stel je oordeel uit<br />

De enige slechte ideeën<br />

zijn geen ideeën.<br />

Meeliften<br />

Lift mee op andermans<br />

hersenspinsels.<br />

Kwantiteit boven kwaliteit<br />

Hoe meer ideeën, hoe groter<br />

de kans op een topidee.


60 | delft.<strong>business</strong>/verbinden<br />

delft.<strong>business</strong>/verbinden | 61<br />

Gelukkig hebben we de foto’s nog<br />

• 5 juli, OGD ict-diensten<br />

VNO-NCW West organiseerde<br />

een bijeenkomst over<br />

cybersecurity bij OGD ictdiensten.<br />

Sprekers vertelden<br />

over hun eigen ervaringen met<br />

een cyberaanval en gaven tips<br />

Festival Mooi Weer Spelen<br />

vond dit jaar voor de tweede<br />

keer plaats in het Poptapark in<br />

<strong>Delft</strong>. Geïnteresseerden konden<br />

zondag genieten van optredens,<br />

• 11 september, Poptapark<br />

muziek en activiteiten.<br />

voor preventie.<br />

•<br />

•<br />

• 7 september, Stadskantoor<br />

<strong>Delft</strong><br />

<strong>Delft</strong> maakt dingen die ertoe<br />

doen. Producten die het<br />

leven van de mens kunnen<br />

veranderen. Tijdens de opening<br />

van de expositie Techtalk gaven<br />

tien bedrijven uitleg over hun<br />

innovaties. •<br />

• 13 september,<br />

Markt <strong>Delft</strong><br />

Tattoo Artist Henk Schiffmacher<br />

opende officieel de stijlvolle Brand<br />

Store van Royal <strong>Delft</strong> op de Markt in<br />

het centrum van <strong>Delft</strong>. Samen met<br />

genodigden werd geproost op deze<br />

prachtige winkel. •


62 | delft.<strong>business</strong>/inspireren<br />

delft.<strong>business</strong>/inspireren | 63<br />

MVO Award<br />

De Gouden Kroon werd dit jaar voor de eerste<br />

keer uitgereikt en is er voor bedrijven die een stap<br />

extra zetten om de kansen voor werkzoekenden<br />

op de arbeidsmarkt te vergroten. Bijvoorbeeld<br />

met behulp van een innovatieve of bijzondere<br />

samenwerking.<br />

Juryprijs en publieksprijs<br />

Twee winnaars mochten een Gouden Kroon<br />

ontvangen uit handen van burgemeester<br />

Marja van Bijsterveldt. De juryprijs ging naar<br />

sociaal ondernemer Harmen van der Laan. De<br />

publieksprijs werd gewonnen door leer-werkbedrijf<br />

Firma van Buiten.<br />

Erkenning voor ‘de allermooiste baan’<br />

Juryprijs Gouden Kroon<br />

Harmen van der Laan won in juni 2022 de Gouden Kroon, omdat hij met<br />

zijn bedrijven PrintPlezier, KopieKoffie en FierFietskoerier mensen met<br />

een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk helpt. Een paar weken na de<br />

uitreiking van de Gouden Kroon zit Van der Laan in het pand aan de Chopinlaan<br />

in de <strong>Delft</strong>se wijk Buitenhof. Daar vertelt hij over het succes van zijn bedrijven<br />

en de tol die ze eisen.<br />

Van der Laan was er eerlijk over toen hij<br />

zijn dankwoord uitsprak na het winnen<br />

van de Gouden Kroon. Het voelde als een<br />

enorme erkenning dat hij deze prijs had<br />

gewonnen, maar ‘de allermooiste baan<br />

op aarde’ is af en toe ook zwaar. Want hij<br />

maakt heel veel uren, terwijl zijn vrouw<br />

en kinderen ook aandacht verdienen.<br />

Hoe mooi en betekenisvol zijn werk ook<br />

is, er soms van wakker liggen hoort er<br />

ook bij. Zijn werk, dat zijn KopieKoffie,<br />

PrintPlezier en FierFietskoerier. Zittend<br />

in zijn pand kijkt de ondernemer vrolijk<br />

om zich heen, terwijl naast hem een paar<br />

vrouwen aan een lange tafel kleurige<br />

doosjes in elkaar vouwen. “Een klus<br />

van PrintPlezier”, legt Van der Laan uit.<br />

“Voor een medisch laboratorium maken<br />

we kartonnen vakantiepakketjes voor<br />

hun medewerkers. Wij bedachten het<br />

concept, ontwierpen het pakketje en<br />

zorgen ook voor het op maat snijden van<br />

Het ziet ernaar uit dat we in december<br />

1500 pakketjes per dag bezorgen<br />

Harmen van der Laan en<br />

Marja van Bijsterveldt bij de uitreiking<br />

het karton en het inpakwerk.”<br />

PrintPlezier kan op<br />

ontwerpgebied alles aan,<br />

dus denk vooral niet dat het<br />

vanwege zijn sociale inslag geen ‘echt’<br />

bedrijf is. Van der Laan: “Dat is het juist<br />

wel. We bieden topkwaliteit. En natuurlijk<br />

willen we gewoon omzet draaien en<br />

winst maken.”<br />

Kopietjes en koffie<br />

Van der Laan kent de Buitenhof goed.<br />

Hij woont met zijn gezin al lang in de<br />

wijk en weet dat hier kwetsbare mensen<br />

wonen. Ze zijn langdurig werkloos,<br />

spreken de taal niet goed of staan om<br />

andere redenen aan de kant. Daarom<br />

besloot Van der Laan ruim vier jaar geleden<br />

zijn baan bij een waterleidingbedrijf<br />

op te zeggen en door te gaan als sociaal<br />

ondernemer. Buurtgenoten aan het werk<br />

Wie wil met ons nog meer sociale, groene impact maken?<br />

helpen en tegelijkertijd een levensvatbaar<br />

bedrijf op poten zetten, dat was<br />

het idee. Met PrintPlezier creëerde hij<br />

arbeidsplaatsen voor betaalde en onbetaalde<br />

medewerkers, maar het was niet<br />

de verbindende schakel die de buurt ook<br />

nodig had. Zijn tweede bedrijf, KopieKoffie,<br />

was dat wel. Nu kunnen buurtgenoten<br />

elkaar ontmoeten in de koffiezaak,<br />

waar de medewerkers van PrintPlezier<br />

hun werk doen. Behalve kopietjes maken<br />

kunnen ze er koffie (en meer) drinken,<br />

hun Nederlands verbeteren of een potje<br />

schaken.<br />

Fietsen tijdens corona<br />

Geregeld onderbreekt Van der Laan<br />

zijn verhaal voor een praatje met<br />

medewerkers en buurtbewoners. Dat<br />

was wel anders toen de coronacrisis<br />

uitbrak. KopieKoffie moest dicht tijdens<br />

de lockdowns en PrintPlezier verloor<br />

opdrachten omdat veel organisaties –<br />

toen nog de grootste opdrachtgevers<br />

van het bedrijf – hun events moesten<br />

afblazen. “PrintPlezier wilde al langer<br />

het gemaakte drukwerk met de fiets<br />

bezor gen”, vertelt hij. “Dat was handig<br />

voor onze klanten. Tegelijkertijd zou het<br />

ook banen opleveren. Daarom startten<br />

we een partnerschap met Fietskoeriers.<br />

nl, waarbij we als zelfstandig fietskoerier<br />

in <strong>Delft</strong> en omgeving pakketjes voor<br />

iedereen konden bezorgen - naast die<br />

van PrintPlezier. Nu sorteren we de pakketten<br />

in een voormalige machinefabriek<br />

aan de Neptunusstraat en verdelen we<br />

die over de koeriers. Het ziet ernaar uit<br />

De Gouden Kroon is een initiatief van<br />

Werkwaardig, hét MVO-platform in <strong>Delft</strong>, Rijswijk<br />

en omstreken, dat zich met zo’n zeventig partners<br />

inzet voor een inclusieve arbeidsmarkt.<br />

dat we in december 1500 pakketjes per<br />

dag zullen bezorgen Inmiddels hebben<br />

we na 2,5 jaar niet alleen sociale impact<br />

maar ook groene impact gemaakt: met<br />

FierFietskoerier hebben we 150 duizend<br />

autostops in de stad voorkomen.”<br />

Groene, sociale impact<br />

De drie bedrijven van Van der Laan hebben<br />

inmiddels vijftig <strong>Delft</strong>enaren tussen<br />

de 15 en 77 jaar aan een baan geholpen.<br />

Dat maakt hem gelukkig, want daar is<br />

het hem allemaal om te doen geweest.<br />

Toch denkt Van der Laan dat er nog<br />

meer moois kan groeien: “Dit jaar gaan<br />

onze fietskoeriers bezorgen voor<br />

Bol.com. En ik zie nog meer mooie samenwerkingen<br />

met lokale ondernemers<br />

in de wijken, in de binnenstad, met duurzame<br />

bezorging in onze stad, maar ook<br />

bijvoorbeeld groene sociale warehousing.<br />

Dus bij deze doe ik de oproep: “Wie<br />

wil er met ons nog meer sociale, groene<br />

impact maken in ons mooie <strong>Delft</strong>?” •


64 | delft.<strong>business</strong>/verbinden<br />

delft.<strong>business</strong>/verbinden | 65<br />

•Binnenkort<br />

29 september 2022<br />

3 oktober 2022<br />

18 oktober 2022<br />

20 oktober<br />

Netwerkavond Dea Dia<br />

Dea Dia organiseert een netwerkavond<br />

voor leden en niet-leden bij het<br />

Vakwerkhuis in <strong>Delft</strong>. Renny Wiegerink<br />

is eigenaar van Auryn Acupunctuur<br />

en Advies en lid van Dea Dia. Op<br />

deze netwerkavond vertelt zij over<br />

haar loopbaan. Ze begon ooit als<br />

sportfysiotherapeut en is nu eigenaar van<br />

een acupunctuurpraktijk voor vrouwen.<br />

Vakwerkhuis <strong>Delft</strong><br />

19:15 - 22:00 uur<br />

Gratis voor leden, niet-leden € 20,00<br />

dea-dia.net<br />

12 september tot<br />

12 oktober 2022<br />

Expositie Techtalk<br />

Tot en met 12 oktober zijn er<br />

tien <strong>Delft</strong>se innovaties te zien<br />

op de expositie Techtalk in het<br />

Stadskantoor <strong>Delft</strong>. Hier bewonder<br />

je de innovaties CirCleaner, Loop<br />

Biotech, Anti-Tremor Orthese, PAR+,<br />

HeatCycle, PATS-drone, Soluxio Solar<br />

Pole, ABB, Demontabele Bouw en<br />

Botta.<br />

Stadskantoor <strong>Delft</strong><br />

Tijdens openingstijden<br />

Gratis<br />

Think & Drink<br />

Ondernemer, filosoof, trendwatcher,<br />

TEDx-spreker en buitengewoon<br />

hoogleraar Ruud Veltenaar neemt u<br />

mee naar een duurzame toekomst en<br />

biedt concrete hoop op een betere<br />

wereld. Bent u als ondernemer klaar voor<br />

deze toekomst en in staat om ook in<br />

turbulente tijden duurzaam het verschil<br />

te maken? Laat u inspireren!<br />

Museon Den Haag<br />

Gratis na aanmelden<br />

eventbrite.nl<br />

Zet<br />

innovatie<br />

op de<br />

agenda<br />

6 oktober 2022<br />

Buccaneer Energy<br />

Talks & Drinks<br />

Tijdens deze editie van de Energy Talks<br />

& Drinks staat innovatie in de spotlights<br />

en kunt u deelnemen aan interessante<br />

discussies over thema’s rond de<br />

energietransitie. Chat, ontmoet en praat<br />

mee.<br />

Buccaneer <strong>Delft</strong><br />

17:30 - 20:00 uur<br />

17:00 - 19:00 uur<br />

Najaarsevent<br />

Werkwaardig<br />

Het thema van het najaarsevent<br />

van Werkwaardig luidt ‘Betekenisvol<br />

ondernemen, gewoon doen!’. U wordt<br />

samen met andere partners geïnspireerd<br />

door Bob Hutten, bekend van nationaal<br />

en culinair gastvrijheid dienstverlener<br />

Hutten. Hij neemt u mee in de wereld van<br />

eerlijke bedrijfsvoering, samen innoveren<br />

en investeren in duurzaamheid.<br />

Firma van Buiten<br />

Gratis voor leden<br />

werkwaardig.nu<br />

16:00 uur<br />

19 oktober 2022<br />

Netwerkdiner<br />

Bites & Business<br />

Elkaar leren kennen,<br />

inspireren en<br />

actief verder<br />

helpen, dat zijn de<br />

ingrediënten voor<br />

een netwerkdiner<br />

bij Bites & Business.<br />

Elke maand schuiven vrouwelijke<br />

ondernemers uit <strong>Delft</strong> ergens in de stad<br />

bij elkaar aan tafel.<br />

Chefsbar Centre, <strong>Delft</strong><br />

Gratis na aanmelden<br />

bitesen<strong>business</strong>.nl<br />

Meer evenementen<br />

en actuele informatie op<br />

delft.<strong>business</strong>/<br />

<strong>business</strong>agenda<br />

17 oktober 2022<br />

De kracht van <strong>Delft</strong> Verbindt<br />

Journalist en columnist Sander Schimmelpenninck is gastspreker op deze avond.<br />

Hij maakt actuele zaken in de samenleving zichtbaar en bespreekbaar. Zaken waar<br />

ondernemers regelmatig mee te maken hebben.<br />

NEXT <strong>Delft</strong> 17:00 uur Gratis na aanmelding<br />

delftverbindt.nl<br />

18 november 2022<br />

CO-LAB YES!<strong>Delft</strong><br />

Het CO-LAB is een gespecialiseerde<br />

workshop die u helpt bij het vinden van<br />

medeoprichter(s) van uw startup. U krijgt<br />

de tools en connecties om uw eigen<br />

droomteam samen te stellen.<br />

YES!<strong>Delft</strong><br />

Gratis<br />

yesdelft.com<br />

11:00 - 13:00 uur<br />

Digitale Masterclass<br />

Klimaatpsychologie<br />

75inQ, het zakelijke<br />

netwerk voor de<br />

energietransitie,<br />

organiseert een<br />

masterclass<br />

rondom klimaatpsychologie<br />

met<br />

Martine Witteveen.<br />

Online<br />

16:00 - 17:30 uur<br />

Gratis na aanmelding<br />

75inq.com/masterclass<br />

15 december 2022<br />

Lancering <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong> #24 en Rijswijk.<strong>business</strong> #9<br />

De winteredities van <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong> en Rijswijk.<strong>business</strong> lanceren wij in het<br />

gloednieuwe Van der Valk hotel in <strong>Delft</strong>, aan de A4. Het programma wordt begin<br />

december bekendgemaakt.<br />

Van der Valk A4 Hotel <strong>Delft</strong> 17:00 uur Gratis na aanmelding<br />

Gratis na aanmelden<br />

delft.<strong>business</strong><br />

buccaneerdelft.com


66 | delft.<strong>business</strong><br />

delft.<strong>business</strong> | 67<br />

Colofon<br />

DOT<strong>business</strong> is goed in mensen samenbrengen, het organiseren van originele<br />

evenementen en het publiceren van een tof ondernemersmagazine met mooie<br />

ondernemersverhalen. Dat doen we niet alleen.<br />

Deze editie is gemaakt met medewerking van:<br />

Auto-Pilot<br />

auto-pilot.app<br />

Mifit<br />

mifitsport.nl<br />

Concept & initiatief<br />

Nannette Verschoor<br />

Sabine van Meeteren<br />

Dennis Wiegman<br />

Eindredactie<br />

Anne Louïse van den Dool<br />

Ontwerp en art direction<br />

Paul Roos<br />

Opmaak<br />

Micha de Bie<br />

THEMA<br />

D U U R Z A M E T O E K O M ST<br />

CEAD B.V.<br />

ceadgroup.com<br />

Dawn Aerospace<br />

dawnaerospace.com<br />

Mooi Weer Spelen<br />

mooiweerspelen.nl<br />

NEXT <strong>Delft</strong><br />

nextdelft.com<br />

Redactie<br />

Anne Louïse van den Dool, Cleo Franssen,<br />

Edith Vos, Hanna Beukers, Joli Deitz,<br />

Margot de Graaff, Nannette Verschoor,<br />

Nico Jouwe, Robbert Roos,<br />

De Burgemeesters<br />

deburgemeesters.nl<br />

EARS Unlimited<br />

earsunlimited.com<br />

DOT<strong>business</strong><br />

dot-<strong>business</strong>.nl<br />

FierFietskoerier<br />

fierfietskoerier.nl<br />

Forze<br />

forze-delft.nl<br />

Gemeente <strong>Delft</strong><br />

delft.nl<br />

Gemeente Lansingerland<br />

lansingerland.nl<br />

Gemeente Pijnacker-Nootdorp<br />

pijnacker-nootdorp.nl<br />

Gemeente Rijswijk<br />

rijswijk.nl<br />

Goodplace Foundation<br />

goodplace.foundation<br />

Graduate Entrepreneur Fund<br />

graduate.nl<br />

HedoN<br />

hedon.nl<br />

Hogeschool Inholland <strong>Delft</strong><br />

inholland.nl/locaties/delft<br />

KAS - architectuur en stedenbouw<br />

kasdelft.nl<br />

KopieKoffie<br />

kopiekoffie.nl<br />

PrintPlezier<br />

printplezier.nl<br />

Protestantse Gemeente Delfgauw<br />

pknpijnackerdelfgauw.nl<br />

Restaurant De Waag<br />

de-waag.nl<br />

Royal <strong>Delft</strong><br />

royaldelft.com<br />

Stichting Gebiedsfonds <strong>Delft</strong><br />

Technology Park<br />

ondernemersfondsdelft.nl/delfttechnology-park-19<br />

Ter Steege Bouw Vastgoed West<br />

tsbouwvastgoed.nl<br />

The Penthouse Sky Apartments<br />

thepenthouse.nl<br />

Thermeleon<br />

thermeleon.nl<br />

Tremani<br />

tremani.nl<br />

TU <strong>Delft</strong><br />

tudelft.nl<br />

TU <strong>Delft</strong> Campus<br />

tudelftcampus.nl<br />

Van der Valk Hotel <strong>Delft</strong> A4<br />

hoteldelft.com<br />

VNO-NCW West<br />

vno-ncwwest.nl<br />

Werkwaardig<br />

werkwaardig.nu<br />

Sabine van Meeteren<br />

Fotografie (pagina’s)<br />

Alyssa van Heyst 53, 62<br />

Fred Leeflang 24, 25, 56, 57, 68<br />

Hans Dunlop 61 (Mooi Weer Spelen)<br />

Jurjen Bolsenbroek 61 (Mooi Weer Spelen)<br />

Martien de Man 60 (VNO-NCW West)<br />

Petra de Jong 31, 50, 51<br />

Ronald Speijer cover, 10, 11, 12, 13, 32, 33, 34,<br />

35, 45, 46, 47, 59<br />

Sam Rentmeester 14, 15, 36, 37<br />

Raul Neijhorst 28, 29<br />

Salessupport en traffic<br />

Hanna Beukers<br />

Online platform<br />

DOT<strong>business</strong><br />

Druk<br />

NIVO druk & multimedia B.V.<br />

Verspreiding<br />

RM Netherlands<br />

<strong>Delft</strong>.<strong>business</strong> is hét zakelijke magazine voor<br />

de regio <strong>Delft</strong> en wordt vier keer per jaar in<br />

een oplage van 4.500 exemplaren verspreid<br />

in <strong>Delft</strong>, Delfgauw, Pijnacker/Nootdorp,<br />

Ypenburg (Den Haag), Forepark (Den Haag),<br />

Schipluiden en Den Hoorn.<br />

<strong>Delft</strong>.<strong>business</strong> is een uitgave van<br />

DOT<strong>business</strong><br />

Crommelinplein 1 • 2627 BM <strong>Delft</strong><br />

(015) 790 00 60 • info@delft<strong>business</strong>.nl<br />

Wijzigingen of afmeldingen:<br />

info@delft<strong>business</strong>.nl<br />

©2022 DOT<strong>business</strong> – Artikelen en foto’s<br />

uit <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong> mogen alleen met<br />

schriftelijke toestemming van de uitgever<br />

worden overgenomen. De uitgever kan niet<br />

aansprakelijk worden gesteld voor de inhoud<br />

Volgende editie <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong>: winter 2022<br />

Duurzame toekomst<br />

LOFT STUDIO DELFT<br />

loftstudiodelft.nl<br />

van advertenties.<br />

<strong>Delft</strong>.<strong>business</strong> wordt CO 2<br />

-neutraal gedrukt.<br />

Lancering: 15 december 2022, Van der Valk <strong>Delft</strong> A4<br />

en alle adverteerders<br />

Meedoen? E-mail naar info@dot-<strong>business</strong>.nl


Over en uit •<br />

Iedere editie sluit een <strong>Delft</strong>.<strong>business</strong>-fotograaf af met een foto waarop zij of hij trots is. Deze keer: Fred Leeflang.<br />

“In februari 2020 fotografeerde ik een tunnelboring op de RijnlandRoute bij Leidschendam. Wat een techniek komt daarbij kijken. Na het<br />

boren van de eerste tunnelbuis werd het boorschild van de tunnelboormachine ontmanteld en uit de bouwkuip gehesen. Het graafwiel<br />

op het schild weegt 150 ton en heeft een doorsnede van 11 meter. Fantastisch om zo’n gevaarte op de foto te kunnen zetten.” •

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!