29.11.2022 Views

Jan W. Grinwis Plaat Stultjes (1898-1934) een Zuid-Afrikaans kunstenaar in Gent

Catalogus naar aanleiding van de verkoopstentoonstelling in Galerie St-John van een 50-tal werken van Jan W. Grinwis Plaat Stultjes, van 2/12-31/12/2022. Nooit geziene werken en de eerste publieke tentoonstelling van de kunstenaar sinds 1925.

Catalogus naar aanleiding van de verkoopstentoonstelling in Galerie St-John van een 50-tal werken van Jan W. Grinwis Plaat Stultjes, van 2/12-31/12/2022. Nooit geziene werken en de eerste publieke tentoonstelling van de kunstenaar sinds 1925.

SHOW MORE
SHOW LESS

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

0<br />

<strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong><br />

(<strong>1898</strong>-<strong>1934</strong>)<br />

Een <strong>Zuid</strong>-<strong>Afrikaans</strong> <strong>kunstenaar</strong> <strong>in</strong> <strong>Gent</strong><br />

Galerie St-John, <strong>Gent</strong><br />

st-john.be


1


2<br />

<strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (<strong>1898</strong>-<strong>1934</strong>)<br />

Een <strong>Zuid</strong>-<strong>Afrikaans</strong> <strong>kunstenaar</strong> <strong>in</strong> <strong>Gent</strong><br />

EXPO/ 2-31 Dec. / Galerie St-John, <strong>Gent</strong><br />

Biografie


Familie Gerard <strong>Stultjes</strong> <strong>in</strong> Pretoria, met <strong>Jan</strong> uiterst rechts<br />

3


4<br />

Van Pretoria naar <strong>Gent</strong>.<br />

Op 5 september 1896 vertrekt Gerard(us) Adrianus <strong>Stultjes</strong> (Amsterdam<br />

1861-Pretoria 1925) per schip naar <strong>Zuid</strong>-Afrika om er <strong>in</strong> Pretoria <strong>een</strong> functie<br />

als kaderlid op te nemen voor de Amsterdamse Algemene Maatschappij<br />

van Levensverzeker<strong>in</strong>g en Lijfrente.<br />

Twee dagen voor zijn vertrek huwde hij Carol<strong>in</strong>a Christ<strong>in</strong>a Maria Thecla<br />

<strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> (Arnhem 1857 – <strong>Zuid</strong>-Afrika <strong>1934</strong>), die haar kersverse man<br />

vergezelt, samen met twee van drie dochters uit haar vorige huwelijk. 1<br />

(Carol<strong>in</strong>a was het jaar ervoor na 13 jaar huwelijk gescheiden van haar eerste<br />

man, de “militaire de carrière” Willem Stakeman.)<br />

Het gez<strong>in</strong> <strong>Stultjes</strong>-<strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> vestigt zich te Pretoria en het is daar, op 10<br />

oktober <strong>1898</strong>, dat <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> wordt geboren.<br />

De jeugd van <strong>Jan</strong> lijkt, op basis van de tot ons gekomen foto’s van het gez<strong>in</strong><br />

<strong>Stultjes</strong>, vrij onbezorgd. De familie <strong>Stultjes</strong> lijkt begoed te zijn. De jonge <strong>Jan</strong><br />

wordt goed omr<strong>in</strong>gd en heeft drie oudere halfzussen die voor hem kunnen<br />

zorgen.<br />

1<br />

Op de passagierslijst van het schip waarmee de familie naar <strong>Zuid</strong>-Afrika voer, worden<br />

slechts twee dochters – Anna Sophia Frederika (°1883) en Ida Elisabeth (°1885) - vermeld.<br />

Blijkbaar vervoegde de jongste dochter Maria Johanna (°1888) de familie op <strong>een</strong> later<br />

tijdstip. De familiefoto van de <strong>Stultjes</strong>, tijdens hun verblijf te Pretoria, toont <strong>in</strong> ieder geval <strong>Jan</strong><br />

en zijn drie halfzussen.


5<br />

Gerard laat <strong>in</strong> 1909 de familienaam van <strong>Jan</strong> wijzigen, mogelijk op aangeven<br />

van zijn vrouw die haar historische familienamen wenste te zien<br />

verdergezet,: “[…] ten behoeve van zijn m<strong>in</strong>derjarige zoon <strong>Jan</strong> Willem <strong>Stultjes</strong><br />

[…]” de familienamen “<strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong>” aan diens naam toevoegen 2 .<br />

Voortaan zal hij dus officieel <strong>Jan</strong> Willem <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> heten, <strong>een</strong><br />

lange naam waarvan <strong>Jan</strong> gretig gebruik zal maken. Als <strong>kunstenaar</strong> en<br />

acteur, decor- of kostuumontwerper signeert hij zowel met <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong>, <strong>Jan</strong><br />

<strong>Plaat</strong> of <strong>Jan</strong> <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (en allerlei monogram varianten) alsof wij<br />

zouden te maken hebben met verschillende <strong>kunstenaar</strong>s.<br />

De familie <strong>Stultjes</strong> keert niet lang<br />

na 1909 terug naar Europa en<br />

verblijft korte tijd <strong>in</strong> Amsterdam,<br />

om <strong>in</strong> 1911 naar <strong>Gent</strong> te<br />

verhuizen 3 . Vader Gerard <strong>Stultjes</strong><br />

werd gelast om er <strong>een</strong> afdel<strong>in</strong>g<br />

van de Amsterdamse Algemene<br />

Maatschappij van<br />

Levensverzeker<strong>in</strong>g en Lijfrente op<br />

te starten.<br />

2<br />

Document opgevraagd door de <strong>Gent</strong>se adm<strong>in</strong>istratie naar aanleid<strong>in</strong>g van het huwelijk<br />

van <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> en Jeanne Seriacop op 17/11/1917. Tot op vandaag bev<strong>in</strong>dt zich <strong>in</strong> het archief<br />

van de familie <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> <strong>een</strong> kle<strong>in</strong> documentje (van de hand van <strong>Jan</strong>?) met de<br />

verklar<strong>in</strong>g van de wapenschilden en oorsprong van de families <strong>Plaat</strong> en <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong>.<br />

3<br />

Op het <strong>in</strong> 1917 afgeleverde Personalausweis van <strong>Jan</strong> <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> wordt vermeld<br />

dat hij s<strong>in</strong>ds 1 september 1911 te <strong>Gent</strong> verblijft.


6<br />

Blijkbaar genoot <strong>Jan</strong> zijn schoolse opleid<strong>in</strong>g deels te Pretoria, deels <strong>in</strong><br />

Nederland en werden zijn studies mogelijk verdergezet <strong>in</strong> <strong>Gent</strong> tussen 1911 en<br />

1913. Hij wordt <strong>in</strong> ieder geval bij zijn <strong>in</strong>schrijv<strong>in</strong>g aan de <strong>Gent</strong>se Academie als<br />

“student” benoemd 4 : Als vijftienjarige schrijft <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> zich <strong>in</strong> voor de<br />

Tekenklas, vierde graad, aan de <strong>Gent</strong>se Academie, schooljaar 1913-1914. Uit<br />

zijn resultaten blijkt dat <strong>Jan</strong><br />

getalenteerd is: hij wordt tweede van<br />

zijn klas na de <strong>Gent</strong>enaar Gaston<br />

Pauwels (1897-1983) 5 . <strong>Stultjes</strong> wordt<br />

even<strong>een</strong>s tweede voor de lessen<br />

kunstgeschiedenis en behaalt <strong>een</strong> 7 op<br />

10 voor de cursus ontleedkunde. De<br />

tekenklas wordt geleid door Carolus<br />

Tremerie (1858-1945), <strong>een</strong> <strong>Gent</strong>s<br />

schilder die vooral bekend werd om zijn<br />

schilderijen en pastels met begijnhoven<br />

als onderwerp. Tremeries werken<br />

vertonen aanvankelijk de <strong>in</strong>vloed van<br />

de Franse schilder Bastien-Lepage,<br />

maar omstreeks de eeuwwissel<strong>in</strong>g zien<br />

<strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> als veertienjarige<br />

4<br />

Stadsarchief <strong>Gent</strong>, ASK 307, IV.105 : « Section de Dess<strong>in</strong> 1913-1914 /Inscription d’élèves 1913-<br />

1914 », s.p. <strong>Stultjes</strong> wordt vermeld als “student” met <strong>een</strong> diploma middelbaar onderwijs. De<br />

familie <strong>Stultjes</strong> verbleef toen op de Citadellaan, 40 te <strong>Gent</strong>.<br />

5<br />

Kon<strong>in</strong>klijke Academie van Schoone Kunsten <strong>Gent</strong>, Programma der Prijsuitreik<strong>in</strong>g voor het<br />

schooljaar 1913-1914, <strong>Gent</strong>, October 1914. <strong>Jan</strong> krijgt de 2 e Eerste Prijs, na Gaston Pauwels, met<br />

9/10 van de punten.


7<br />

We impressionistische (lum<strong>in</strong>istische) werken verschijnen.<br />

Mogelijk volgt <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> nog de lessen kunstgeschiedenis bij Jean Delv<strong>in</strong><br />

(1853-1922). Deze lessen met dia’s waren zeer populair bij de jonge schilders.<br />

Delv<strong>in</strong> beperkt zich immers niet tot het bespreken van oude kunst, maar<br />

belicht ook de moderne kunststrom<strong>in</strong>gen van het moment. Zo spreekt hij<br />

ook over de post-impressionisten en over figuren als Picasso of Chagall.<br />

Delv<strong>in</strong> blijkt <strong>een</strong> enorme <strong>in</strong>vloed op zijn studenten gehad te hebben, en werd<br />

door hen op handen gedragen.<br />

Het uitbreken van Wereldoorlog I verstoort het dagelijkse en het artistieke<br />

leven grondig. De <strong>Gent</strong>se academie heeft het tijdens de oorlog heel moeilijk<br />

om op <strong>een</strong> normale en regelmatige manier lessen te organiseren. Vele<br />

leerl<strong>in</strong>gen en leraars worden immers opgeroepen als militair. De zestienjarige<br />

<strong>Stultjes</strong> ontsnapt aan de Belgische legerdienst, hij heeft immers de<br />

Nederlandse nationaliteit. Zijn goede vriend en zeer talentvol schilder<br />

Maurice Mart<strong>in</strong>y (1889-1914) is m<strong>in</strong>der gelukkig. Hij wordt opgeroepen en is<br />

één van de eerste <strong>kunstenaar</strong>s die sneuvelen <strong>in</strong> 1914. Een van de mooiste<br />

werken die deze ondertussen vergeten <strong>kunstenaar</strong> naliet, was <strong>een</strong><br />

fauvistisch portret van zijn vriend <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong>.<br />

<strong>Jan</strong> geschilderd door Maurice Mart<strong>in</strong>y,<br />

<strong>Gent</strong>, juni 1914


8<br />

Gedurende de oorlogsjaren, 1914-1918, lijkt <strong>Jan</strong> g<strong>een</strong> verdere lessen te<br />

hebben gevolgd. Doordat de academiearchieven voor de periode 1914-1918<br />

onvolledig zijn (zeker naar het e<strong>in</strong>de van de oorlog toe) kunnen we dit<br />

echter niet met zekerheid stellen.<br />

Ondertussen is hij wel met andere zaken bezig. In 1916 mag <strong>Jan</strong> <strong>een</strong> tweede<br />

prijs ontvangen van de afdel<strong>in</strong>g “Nederlandsche Declamatie” van het<br />

Kon<strong>in</strong>klijke Muziekconservatorium van <strong>Gent</strong> 6 . Hij raakt gepassioneerd door<br />

theater en vanaf nu zal hij <strong>een</strong> dubbele carrière uitbouwen, als schilder<br />

enerzijds en als acteur anderzijds. De <strong>kunstenaar</strong> verenigt beide talenten <strong>in</strong><br />

zijn ontwerpen voor decors, maskers en kostuums.<br />

6<br />

Kon<strong>in</strong>klijk Muziek-Conservatorium van <strong>Gent</strong>, Prijskamp 1916, [<strong>Gent</strong>], s.e., pp. 18-19. Hij volgde<br />

er les bij mevrouw J. Gevaert-Steven met wie hij goed bevriend bleef. Op 3 mei 1924 kreeg<br />

hij nog twee foto’s van haar met opdracht.


Trouwfoto van Jeanne Seriacop en <strong>Jan</strong><br />

9


10<br />

Huwelijk met Jeanne Seriacop en de jonge schilder.<br />

De familie Seriacop-De Ronne was zeer begoed. Dokter Edgard Seriacop<br />

(1856-1908) en zijn echtgenote Alice de Ronne (1863-1941) – erfgename van<br />

<strong>een</strong> cichoreifabriek – kregen twee k<strong>in</strong>deren, Paul (1895-1915) en Jeanne<br />

(1897-1961). Toen Edgard overleed <strong>in</strong> 1908, besliste zijn weduwe naar de<br />

Coupure te verhuizen, zodat ze de dagelijkse leid<strong>in</strong>g van de cichoreifabriek<br />

van dichtbij kon opvolgen tot haar zoon oud genoeg zou zijn de zaak verder<br />

te zetten. Doordat Paul Seriacop op 11 december 1915 samen met meer dan<br />

130 anderen omkwam <strong>in</strong> de ontploff<strong>in</strong>g van <strong>een</strong> munitiedepot <strong>in</strong> Graville Le<br />

Havre, werd de familie beroofd van zoon en opvolger.<br />

Het is niet duidelijk hoe Jeanne Seriacop en <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> elkaar ontmoeten.<br />

De <strong>Gent</strong>se haute-bourgeoisie, waartoe Jeanne en haar moeder behoren, is<br />

<strong>een</strong> gesloten milieu. De families trouwen vaak onder elkaar. Ontmoeten zij<br />

elkaar op de Coupure? <strong>Jan</strong> is zeker <strong>een</strong> opmerkelijke verschijn<strong>in</strong>g, 1,84 meter<br />

groot, knap, zelfzeker en belezen. Misschien kennen ze elkaar via toneel?<br />

Misschien kennen de respectievelijke ouders elkaar? Dat Alice De Ronnes<br />

<strong>in</strong>vloed beslissend zal zijn geweest bij het huwelijk van haar dochter met <strong>een</strong><br />

jonge man met <strong>Zuid</strong>-<strong>Afrikaans</strong>e roots, die voorts ‘artistieke neig<strong>in</strong>gen’<br />

vertoont, is zeer waarschijnlijk. Mogelijk duwen ook de ouders van <strong>Jan</strong> hem<br />

zachtjes <strong>in</strong> de richt<strong>in</strong>g van f<strong>in</strong>anciële zekerheid. Het huwelijk van Jeanne en<br />

<strong>Jan</strong> te <strong>Gent</strong> op 17 november 1917 (hij is 19, zij is 20) heeft er alle schijn van dat<br />

het is gearrangeerd.


11<br />

<strong>Jan</strong> zou zijn artistieke ambities<br />

laten varen en de leid<strong>in</strong>g van<br />

de cichoreifabriek overnemen.<br />

Jeanne Seriacop-<strong>Stultjes</strong> zou<br />

aan zijn zijde staan. De foto’s<br />

uit de beg<strong>in</strong>jaren van het<br />

huwelijk laten <strong>in</strong> ieder geval<br />

<strong>een</strong> gelukkig koppel zien. De<br />

foto’s tonen soms <strong>een</strong> ietwat<br />

slordige, zeer natuurlijke<br />

Jeanne, die er meer uitziet als<br />

<strong>een</strong> <strong>kunstenaar</strong>svrouw dan<br />

als dochter van <strong>een</strong><br />

<strong>in</strong>dustrieel. <strong>Jan</strong> staat nooit<br />

ongedwongen op de foto’s, poses zijn duidelijk bestudeerd, zoals het <strong>een</strong><br />

acteur betaamt. Vooreerst moet <strong>Jan</strong>, als tw<strong>in</strong>tigjarige, nog zijn dienstplicht<br />

vervullen <strong>in</strong> Den Haag. Hij is met zekerheid <strong>in</strong> april 1919 <strong>in</strong> opleid<strong>in</strong>g <strong>in</strong> Den<br />

Haag, maar hoelang hij daar verblijft is niet echt duidelijk 7 . <strong>Jan</strong> bezoekt<br />

tijdens zijn legerdienst vaak zijn Haagse familieleden.<br />

Op 23 januari 1920 wordt Paul <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (1920-2006), eerste zoon<br />

van <strong>Jan</strong> en Jeanne, geboren. <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> lijkt zich <strong>in</strong>tussen <strong>in</strong> de rol van<br />

fabrieksdirecteur te schikken. Op 31 juli 1922 wordt nog <strong>een</strong> zoon, Eric (1922-<br />

1965), geboren.<br />

7<br />

In Bonte M., Brysse A., Prevernier W., Storme M., Van Eenoo R., De Coupure <strong>in</strong> <strong>Gent</strong> –<br />

Scheid<strong>in</strong>g en Verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g, <strong>Gent</strong>, U<strong>Gent</strong>, 2009, p. 286 wordt meld<strong>in</strong>g gemaakt dat <strong>Jan</strong>, met als<br />

beroep “Fabrieksbestuurder” <strong>in</strong> 1918 vertrok op mobilisatiebevel.


12<br />

<strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> met Paul<br />

en Eric<br />

1922 wordt <strong>een</strong><br />

sleuteljaar voor<br />

<strong>Jan</strong>. Hij besluit om<br />

af te zien van de<br />

leid<strong>in</strong>g van de<br />

fabriek van zijn<br />

schoonfamilie en zich terug <strong>in</strong> te schrijven aan de <strong>Gent</strong>se Academie 8 . Na<br />

<strong>een</strong> afwezigheid van bijna 10 jaar neemt hij de draad van zijn artistieke<br />

vorm<strong>in</strong>g weer op. In het schooljaar 1922-1923 heeft hij onder meer Oscar<br />

Coddron (1889-1960) als leraar schilderkunst/levend model. Coddron, <strong>een</strong><br />

post-impressionistisch schilder, goed bevriend met de belangrijkste<br />

<strong>kunstenaar</strong>s uit het <strong>Gent</strong>se en de streek rond S<strong>in</strong>t-Martens-Latem en De<strong>in</strong>ze,<br />

lijkt evenwel we<strong>in</strong>ig <strong>in</strong>vloed op hem te hebben gehad. <strong>Stultjes</strong> wordt derde<br />

zowel <strong>in</strong> de schildersklas als voor compositieleer. Het jaar erop wordt <strong>Jan</strong><br />

vierde <strong>in</strong> de schildersklas en tweede voor compositie. <strong>Jan</strong> heeft we<strong>in</strong>ig<br />

contact met zijn medestudenten, die ook artistiek – op Raphaël De Buck<br />

(1902-1986) na – we<strong>in</strong>ig te betekenen hadden. Zijn vriendschappen b<strong>in</strong>nen<br />

de <strong>Gent</strong>se kunstwereld dateren alle van voor 1914.<br />

<strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> studeert af <strong>in</strong> het jaar 1924-1925. Hij wordt eerste van zijn klas en<br />

krijgt ook de tweede prijs voor compositie.<br />

8<br />

Volgens Baillieu 2009, p. 4-5 verkocht Alice De Ronne <strong>in</strong> 1922 als het gevolg van deze<br />

besliss<strong>in</strong>g de cicoreifabriek.


13<br />

In 1925 w<strong>in</strong>t hij de “Prix Jeanne Pipyn”, <strong>een</strong> prijs uitgereikt door de Academie<br />

aan de meest veelbelovende jonge schilder <strong>in</strong> zijn jaar van afstuderen 9 .<br />

<strong>Stultjes</strong>’ <strong>in</strong>zend<strong>in</strong>g, <strong>een</strong> staand naakt, is tegelijk klassiek en modern. Door het<br />

w<strong>in</strong>nen van de Pipyn prijs vestigt <strong>Stultjes</strong> zijn reputatie als aankomend talent.<br />

De prijs zorgt voor erkenn<strong>in</strong>g onder collega’s en verzamelaars. <strong>Jan</strong> lijkt<br />

echter na 1925 niet echt meer naar buiten te komen met zijn kunst. De<br />

schilder wordt stilaan verdrongen door de acteur.<br />

<strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> als schilder: evolutie en belang.<br />

De vorm<strong>in</strong>g aan de <strong>Gent</strong>se Academie net voor en na de eerste<br />

wereldoorlog is van zeer hoog niveau. <strong>Jan</strong> lijkt <strong>in</strong> het bijzonder van zijn korte<br />

vooroorlogse studie het meest te hebben opgestoken. Aan de Academie<br />

doceren <strong>in</strong>vloedrijke figuren uit de vorige generatie als Jean Delv<strong>in</strong>, maar<br />

even<strong>een</strong>s jonge <strong>kunstenaar</strong>s als Frits Van den Berghe (1883-1939) en Carl de<br />

Cock (1879-1965). Van den Berghe, met wie <strong>Stultjes</strong> ook na de oorlog <strong>in</strong><br />

contact blijft, zal voor <strong>Stultjes</strong> <strong>een</strong> richt<strong>in</strong>ggevend figuur worden. Daarnaast<br />

lijkt de iets oudere ‘compagnon de route’ Gaston Pauwels de <strong>kunstenaar</strong> te<br />

hebben gesteund <strong>in</strong> zijn ontwikkel<strong>in</strong>g.<br />

9<br />

Gand Artistique – Art et Esthétique, n° 5, Mai 1925, 4ième année, p. 116: “Prix Jeanne Pipyn. Le<br />

prix Jeanne Pipyn pour la pe<strong>in</strong>ture a été accordé cette année à M. J. W. <strong>Plaat</strong>-<strong>Stultjes</strong> [sic].<br />

Les œuvres présentées au concours seront exposées au local de l’Académie Royale des<br />

Beaux Arts de Gand du 17 au 31 mai […] ». Het w<strong>in</strong>nende werk behoort nog steeds tot de<br />

collectie van het huidige KASK te <strong>Gent</strong>.


14


15<br />

<strong>Stultjes</strong>’ vroege werk uit de periode vóór 1920 houdt het midden tussen<br />

navolg<strong>in</strong>g van hetg<strong>een</strong> op de <strong>Gent</strong>se Academie werd aangeleerd en eigen<br />

experimenten.<br />

De vroegst te dateren werken van <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> die ons bekend zijn, zijn twee<br />

werkjes van kle<strong>in</strong> formaat. Het eerste, <strong>een</strong> zicht op <strong>een</strong> <strong>Gent</strong>s straathoekje uit<br />

1913, lijkt <strong>een</strong> academische opdracht te zijn geweest en is <strong>in</strong> alle opzichten<br />

<strong>een</strong> conventioneel werk. Het tweede werk is <strong>in</strong>teressanter. Het kle<strong>in</strong>e<br />

paneeltje uit 1915 toont <strong>een</strong> stilleven met <strong>een</strong> buiten-Europees fetisj beeld op<br />

<strong>een</strong> tafel. Stijl en kleur lijken beïnvloed door de Franse modernistische<br />

school. Waarschijnlijk<br />

bedoeld als experiment en<br />

zonder directe gevolgen<br />

voor zijn werk, moet dit<br />

schilderij de <strong>kunstenaar</strong><br />

hebben gefasc<strong>in</strong>eerd.<br />

<strong>Stultjes</strong> behield het en<br />

lijstte het <strong>in</strong>, mogelijk zag<br />

hij er relevantie <strong>in</strong> voor zijn<br />

latere werk.<br />

De jonge <strong>kunstenaar</strong> zoekt<br />

<strong>in</strong>spiratie bij tekenaars als<br />

Théophile-Alexandre<br />

Ste<strong>in</strong>len (1859-1923) of <strong>Gent</strong>enaar Jules De Bruycker (1870-1945). In hun<br />

navolg<strong>in</strong>g maakt <strong>Stultjes</strong> expressieve (portret) teken<strong>in</strong>gen die zijn talent<br />

onmiskenbaar maken.


16<br />

<strong>Jan</strong> is echter ook ontvankelijk voor de <strong>in</strong>vloed van zijn medeleerl<strong>in</strong>gen. De<br />

<strong>in</strong>timistische en zeer precieze tekenstijl van Maurice Mart<strong>in</strong>y maakt op hem<br />

<strong>een</strong> onuitwisbare <strong>in</strong>druk. De veel te vroeg gestorven Mart<strong>in</strong>y creëert <strong>in</strong> zijn<br />

teken<strong>in</strong>gen <strong>een</strong> mysterieuze sfeer door zijn ogenschijnlijk alledaagse<br />

onderwerpen op <strong>een</strong> specifieke manier te kadreren en ze heel precies uit te<br />

tekenen. Voor <strong>Stultjes</strong> zal de compositie, de ‘mise-en-place’ van het<br />

onderwerp zeer belangrijk blijven. We zien dit trouwens ook bij de foto’s die<br />

de <strong>kunstenaar</strong> van zijn familie maakte. Hij zal de tekentechniek zoals we die<br />

ook bij Mart<strong>in</strong>y v<strong>in</strong>den, blijven aanwenden voor het teken van landschappen<br />

en <strong>in</strong>terieurs.<br />

Gaston Pauwels is de boezemvriend van <strong>Jan</strong>. Ze tekenen samen, delen<br />

<strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> (l<strong>in</strong>ks) <strong>in</strong> het atelier van Gaston Pauwels (rechts)


17<br />

atelier en modellen en hebben blijkbaar dezelfde esthetische visie. Ze<br />

schilderen elkaars portret en <strong>Jan</strong> maakt <strong>een</strong> mooi portret van de<br />

echtgenote van Pauwels. Vooral <strong>in</strong> de eerste helft van de jaren tw<strong>in</strong>tig ligt<br />

het werk van beide schilders zo dicht bij elkaar, dat het soms moeilijk wordt<br />

om hun werken uit elkaar te houden. Ze gebruiken quasi hetzelfde<br />

kleurenpalet, waarbij <strong>in</strong> de <strong>in</strong>terieurs en naakten warme roden primeren. De<br />

schilders kennen <strong>een</strong> gelijkaardige evolutie, van fauvisme naar<br />

expressionisme, maar komen vanaf de tweede helft van de jaren tw<strong>in</strong>tig tot<br />

<strong>een</strong> fundamenteel verschillend resultaat.<br />

Pauwels is <strong>een</strong> meesterschilder en colorist bij uitstek en toont dit graag <strong>in</strong><br />

zijn werk. Georges Chabot schrijft over hem: “Très tôt, il se manifeste beau<br />

pe<strong>in</strong>tre, en possession d’un métier sûr, épris d’harmonie, s’évertuant à<br />

donner à la couleur cet accent modulé qui rend le tableau sensible […]” 10<br />

<strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> is <strong>in</strong> zijn plastische werk bewust van het belang van de mise-enscène,<br />

van het opbouwen van <strong>een</strong> compositie en gaat daarbij vaak bewust<br />

op zoek naar <strong>een</strong> onevenwicht om spann<strong>in</strong>g te creëren.<br />

Een naakt van Pauwels bijvoorbeeld is voluptueus en sensueel. Dit is echter<br />

niet het geval bij het staand naakt waarmee <strong>Stultjes</strong> de Pipyn Prijs <strong>in</strong> 1925 <strong>in</strong><br />

de wacht sleepte. <strong>Stultjes</strong> duwt ons door compositorische <strong>in</strong>grepen als<br />

toeschouwer bijna <strong>in</strong> de rol van voyeur. Het mysterieuze karakter van het<br />

werk wekt vragen op bij de toeschouwer.<br />

Uit het staand naakt spreekt <strong>Stultjes</strong>’ maturiteit als <strong>kunstenaar</strong>. Naast zijn<br />

‘prouesse’ als schilder was dit ongetwijfeld de hoofdreden om hem de “Prix<br />

Jeanne Pipyn” toe te kennen.<br />

10<br />

Chabot G., Gaston Pauwels <strong>in</strong> Gand Artistique – Art et Esthétique, Août 1929, Huitième<br />

Année, n° 8, p. 184.


18<br />

De ‘Prix Jeanne Pipyn’ had <strong>een</strong> duidelijk<br />

modernistisch profiel. Men trachtte op deze<br />

manier vanuit de Academie de<br />

expressionistische schilderkunst <strong>een</strong> duwtje<br />

<strong>in</strong> de rug te geven. Laureaten van de s<strong>in</strong>ds<br />

1920 toebedeelde prijs waren onder meer de<br />

schilders Hubert Malfait (<strong>1898</strong>-1971) <strong>in</strong> 1922,<br />

<strong>Jan</strong> Mulder (1897-1962) <strong>in</strong> 1923, Jos<br />

Verdegem (1897-1957) <strong>in</strong> 1926, Gaston<br />

Pauwels <strong>in</strong> 1929 en Jeanne Van<br />

Cauwenberghe (1907-1941), schilderes en<br />

beeldhouwster, <strong>in</strong> 1931. Deze <strong>kunstenaar</strong>s<br />

waren allen actief b<strong>in</strong>nen de <strong>Gent</strong>se expressionistische schildersbeweg<strong>in</strong>g.<br />

Ook <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> en Gaston Pauwels evolueerden <strong>in</strong> de tweede helft van de<br />

jaren tw<strong>in</strong>tig naar het expressionisme, zoals veel van hun tijdgenoten.<br />

Kunstenaars als Jules De Sutter (1895-1970), Hubert Malfait en Maurice<br />

Schelck (1906-1978) maakten <strong>in</strong> de periode 1925-1930 prachtige werken <strong>in</strong><br />

expressionistische stijl <strong>in</strong> navolg<strong>in</strong>g van Permeke (1886-1952), Gust de Smet<br />

(1877-1943) of Frits Van den Berghe.<br />

<strong>Stultjes</strong> en Pauwels, net zoals hun generatiegenoten, voelen meer voor het<br />

beredeneerde, eerder literaire expressionisme van <strong>een</strong> Frits Van den Berghe<br />

dan voor het aardse, volkse en monumentale geweld van <strong>een</strong> Permeke.<br />

Waarschijnlijk beg<strong>in</strong>nen rond 1927-1929 de eerste expressionistische<br />

teken<strong>in</strong>gen en grafiek <strong>in</strong> het werk van <strong>Stultjes</strong> op te duiken. Pauwels’<br />

expressionistische werken zijn voor het eerst te zien op <strong>een</strong> tentoonstell<strong>in</strong>g <strong>in</strong>


19<br />

1928 bij Galerie Billiet te <strong>Gent</strong>. Tot heden hebben we nog g<strong>een</strong><br />

expressionistisch oliewerk van <strong>Stultjes</strong> ontdekt. Het zijn uitsluitend werken op<br />

papier die tot ons zijn gekomen.<br />

Waar de pastels van <strong>Stultjes</strong> technisch dicht bij die van Pauwels liggen 11 , zijn<br />

hun onderwerpen sterk verschillend. De onderwerpen lijken zeer alledaags<br />

en worden als solitair gegeven uitvergroot, waardoor ze <strong>een</strong> bevreemdend<br />

karakter krijgen. Gezochte composities roepen <strong>een</strong> geladen sfeer op, en met<br />

behulp van <strong>een</strong> specifieke weergave van licht en materie wordt het<br />

ontbreken van <strong>in</strong>teractie tussen voorwerpen of figuren benadrukt. In zijn<br />

voorwerpen en mensen lijkt <strong>een</strong> verwante ziel te huizen. Hij gaat op zoek<br />

naar ‘l’Ame des Choses’, zoals die ook verbeeld wordt <strong>in</strong> werken van<br />

symbolistische <strong>kunstenaar</strong>s en later bijvoorbeeld Edward Hopper<br />

11<br />

Zie onder meer Pauwels Gaston, ‘Homme et femme unis pour le charme’, <strong>een</strong> pastel uit<br />

1928 uit de voormalige collectie Jules Van Gheluwe, afgebeeld <strong>in</strong> Gand Artistique 8 e année<br />

Juillet 1929, n° 7, A. Cavens et M. Deruelle, Gaston Pauwels, p. 187


Foto’s atelier J.W.<strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong>, ca. 1921<br />

20


21<br />

<strong>Stultjes</strong>’ expressionistische werk en vooral dan zijn grafische werk, vertoont<br />

de <strong>in</strong>vloed van Frits Van den Berghe. <strong>Stultjes</strong> kent de <strong>kunstenaar</strong> persoonlijk<br />

en bezoekt de tentoonstell<strong>in</strong>gen van zijn werk 12 . Net zoals Van den Berghe<br />

tracht <strong>Stultjes</strong> zijn expressionistische werk op te bouwen rond <strong>een</strong> narratief<br />

gegeven. De ‘Bilder der Grossstadt’ van <strong>Gent</strong>enaar Frans Masereel kunnen<br />

ook <strong>een</strong> <strong>in</strong>vloed hebben gehad op zijn nieuwe werken. Het is bovendien niet<br />

ondenkbaar dat de heroplev<strong>in</strong>g van de houtsnijkunst, met onder meer<br />

Masereel en de andere <strong>kunstenaar</strong>s van “De Vijf” als voornaamste<br />

epigonen 13 , <strong>Stultjes</strong> naar het medium van de grafiek heeft doen grijpen.<br />

De bloei van <strong>een</strong> duidelijk modernistisch kunst en - cultuurmilieu <strong>in</strong> de<br />

tweede helft van de jaren tw<strong>in</strong>tig is echter van korte duur. De crisis die zich<br />

ontplooit <strong>in</strong> 1929 en zijn hoogtepunt kent <strong>in</strong> België rond 1932-1933, brengt <strong>een</strong><br />

waar slagveld onder kunstgaleries en –tijdschriften. Ook vele <strong>kunstenaar</strong>s<br />

komen <strong>in</strong> de problemen. Contracten met galeries worden niet meer<br />

gehonoreerd en de meeste verzamelaars van moderne kunst komen <strong>in</strong><br />

f<strong>in</strong>ancieel moeilijk vaarwater terecht. De enige hoop op <strong>een</strong> vast <strong>in</strong>komen<br />

voor <strong>kunstenaar</strong>s is <strong>een</strong> benoem<strong>in</strong>g als leraar aan <strong>een</strong> academie of aan<br />

<strong>een</strong> openbare <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g. Een andere mogelijkheid is het veranderen van<br />

medium – sommige <strong>kunstenaar</strong>s zoeken hun gad<strong>in</strong>g <strong>in</strong> het ontwerpen van<br />

reclame of v<strong>in</strong>den hun heil <strong>in</strong> het maken van ontwerpen voor meubelen of<br />

toegepaste kunst. Velen, zoals bijvoorbeeld ook Gaston Pauwels of Hubert<br />

Malfait, verzaken geheel of tijdelijk aan het modernisme en keren terug naar<br />

12<br />

<strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> bezat de cataloog van de expositie van Frits Van den Berghe <strong>in</strong> de Galerie<br />

Epoque te Brussel <strong>in</strong> 1928.<br />

13<br />

De Vijf – Les C<strong>in</strong>q, waren de broers Jozef en <strong>Jan</strong>-Frans Cantré, Joris M<strong>in</strong>ne, Henri Van<br />

Straeten en Frans Masereel. Zie o.m. tentoonstell<strong>in</strong>gscatalogus L. Lebeer (<strong>in</strong>troductie), De vijf<br />

: <strong>Jan</strong> Cantré, Jozef Cantré, Frans Masereel, Joris M<strong>in</strong>ne, Henri van Straten, Brussel, Kon<strong>in</strong>klijke<br />

Bibliotheek Albert I, 1/07-25/08/1967


22<br />

<strong>een</strong> meer klassieke schilderstijl die wel nog verkoopbaar blijkt. Sommigen,<br />

zoals Victor Servranckx (1897-1965) doen beide om te overleven. Nog<br />

anderen trekken weg uit <strong>Gent</strong>.<br />

Deze economische realiteit kan <strong>een</strong> reden geweest zijn voor <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> om<br />

zich sterker <strong>in</strong> de toneelwereld te engageren. Hij is reeds enkele jaren actief<br />

<strong>in</strong> de <strong>Gent</strong>se theaterwereld, die mogelijk op dat moment misschien meer<br />

perspectieven biedt dan <strong>een</strong> carrière als schilder.


23<br />

Het belang van de grafiek <strong>in</strong> het oeuvre van <strong>Stultjes</strong>.<br />

Zoals reeds vermeld neemt het grafische oeuvre van <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> <strong>een</strong> zeer<br />

belangrijke plaats <strong>in</strong> b<strong>in</strong>nen zijn artistieke nalatenschap. Hoewel beperkt <strong>in</strong><br />

aantal - we kennen slechts 13 verschillende uitgevoerde drukken van de<br />

<strong>kunstenaar</strong> - maken de kwaliteit en de moderniteit ervan dat ze tot zijn<br />

belangrijkste werk behoren.<br />

Mogelijk experimenteerde <strong>Stultjes</strong> eerst met etsen. We vonden <strong>in</strong> totaal 5<br />

gegraveerde z<strong>in</strong>kplaatjes terug. De onderwerpen: <strong>een</strong> landschap, <strong>een</strong><br />

<strong>in</strong>timistisch <strong>in</strong>terieur met stoel, portret van <strong>een</strong> vrouw <strong>in</strong> zetel en <strong>een</strong><br />

mannen- en vrouwenportret, liggen <strong>in</strong> de lijn van zijn teken<strong>in</strong>gen. We konden<br />

echter tot op vandaag g<strong>een</strong> eigentijdse drukken van deze platen<br />

terugv<strong>in</strong>den.<br />

Het lijkt erop dat <strong>Stultjes</strong> nadien enkel hoogdrukken maakte. Welke techniek<br />

hij gebruikte is niet echt duidelijk, mogelijk gaat het om zogenaamde<br />

‘gipsdrukken’. Deze techniek maakt het drukken op grote oplage onmogelijk,<br />

wat bevestigd wordt door de teruggevonden drukken. Die lijken steeds op<br />

heel beperkte oplage te zijn gemaakt. Vaak zijn ze ongenummerd, twee<br />

drukken werden genummerd op 7 exemplaren, <strong>een</strong> enkele draagt de<br />

vermeld<strong>in</strong>g <strong>in</strong> potlood ‘exemplaire unique’. <strong>Stultjes</strong> maakte van vele drukjes<br />

m<strong>in</strong>iatuur schilderijen door ze <strong>in</strong> te kleuren, waardoor ze opnieuw uniek<br />

werden.<br />

De onderwerpen doen denken aan deze van Masereel en de Duitse<br />

expressionistische <strong>kunstenaar</strong>s, met typische beelden die steeds<br />

terugkomen <strong>in</strong> de jaren tw<strong>in</strong>tig en dertig: <strong>een</strong> modieus koppel op stap, <strong>een</strong>


24<br />

man <strong>in</strong> <strong>een</strong> bibliotheek met expressionistisch perspectief, <strong>een</strong> clown, <strong>een</strong><br />

man en vrouw <strong>in</strong> avondkledij, figuren op <strong>een</strong> terras van <strong>een</strong> café <strong>in</strong> de stad.<br />

Het is duidelijk dat de <strong>kunstenaar</strong> <strong>in</strong> zijn grafische werk tot de essentie van<br />

zijn kunst komt. Door het weglaten van overbodige details creëert <strong>Stultjes</strong> als<br />

het ware expressionistische m<strong>in</strong>iaturen, niet zelden beelden van hoekige, <strong>in</strong><br />

zichzelf gekeerde figuren.<br />

<strong>Stultjes</strong>’ grafiek is niet gedateerd. We vermoeden echter dat de drie grotere<br />

drukken die we terugvonden later te situeren zijn dan de kle<strong>in</strong>ere<br />

expressionistische drukken. Een liggend naakt, <strong>een</strong> slapend k<strong>in</strong>d (mogelijk<br />

zoon Eric?) en <strong>een</strong> zelfportret <strong>in</strong> profiel wijken af van de hierboven besproken<br />

groep. Bij deze grote drukken en dan zeker bij de beide portretten, wordt de<br />

lijn allesbepalend. Een <strong>in</strong>vloed van Picasso lijkt aanwezig.


De man met Duizend gezichten…<br />

25


26<br />

Zoals reeds vermeld is <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> s<strong>in</strong>ds 1916 actief <strong>in</strong> het theater, mogelijk<br />

als amateur speler, naast zijn bezigheden als schilder. Dit lijkt te evolueren<br />

vanaf 1925-1926, wanneer <strong>Stultjes</strong> <strong>een</strong> carrière als professionele acteur lijkt<br />

te overwegen.<br />

Zijn naam wordt voor het eerst vermeld <strong>in</strong> verband met decors en<br />

kostuums voor het stuk ‘Beatrijs’, dat voor het eerst wordt opgevoerd op 14<br />

augustus 1924 14 . In het programmaboekje van de uitvoer<strong>in</strong>g <strong>in</strong> maart ’25,<br />

wordt <strong>Stultjes</strong> vermeld als verantwoordelijke voor het decor. Hier<strong>in</strong> wordt hij<br />

nog als ‘verbonden aan ’t Kon<strong>in</strong>klijk Nederlandsch Tooneel te <strong>Gent</strong>’<br />

beschreven.<br />

<strong>Jan</strong> maakt <strong>een</strong> groot aantal kostuumontwerpen voor het stuk ‘Elckerlyck’,<br />

dat het ‘Vlaamsch Volkstoneel’ <strong>in</strong> St-Niklaas opvoert op 30 augustus 1925.<br />

We weten echter niet <strong>in</strong>dien <strong>Stultjes</strong>’ ontwerpen deze keer worden<br />

uitgevoerd, noch <strong>in</strong>dien hij reeds vast deel uitmaakt van de groep. In ieder<br />

geval worden zijn ontwerpen door verschillende critici opgemerkt, niet <strong>in</strong> het<br />

m<strong>in</strong>st door Karel Van de Woestijne die het volgende schrijft naar aanleid<strong>in</strong>g<br />

van de tentoonstell<strong>in</strong>g van enkele ontwerpen te Brussel <strong>in</strong> de Galerie de<br />

Spectacles <strong>in</strong> 1925:<br />

“[…] Ook van Beatrijs hangen daar decor- en costuum-ontwerpen van<br />

de hand van J. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong>-Stultjens. Hier geldt bijna het<br />

tegenovergestelde van de bij Maes' teeken<strong>in</strong>gen gemaakte<br />

14<br />

<strong>Stultjes</strong> maakte <strong>in</strong> 1925 ontwerpen voor het toneeldecor en kostuums van ‘Beatrijs’ (het<br />

decor naar verluid naar <strong>in</strong>structies van Herman Van Overbeke), voor <strong>een</strong> latere opvoer<strong>in</strong>g<br />

op 1 en 2 maart 1925. Dit was waarschijnlijk zijn eerste opdracht voor het Vlaamsch<br />

Volkstoneel. Zie voor de afbeeld<strong>in</strong>g hiervan Lode Monteyne, Spiegel van het Modern Tooneel<br />

<strong>in</strong> Vlaanderen, Antwerpen, Jos. <strong>Jan</strong>ssens, 1929, buiten tekst plaat t.o.v. p. 96 & Willem<br />

Putman, Tooneel-Groei, St-Baafs-Brugge, Excelsior, 1926, platen 33-35, p. 272,273,288. Deze<br />

auteur vermeldt op p. 328 dat de ontwerpen van <strong>Stultjes</strong> wel degelijk werden uitgevoerd.


27<br />

opmerk<strong>in</strong>g; het decor van Beatrijs, zooals wij het zagen te <strong>Gent</strong>, was<br />

mooier dan het ontwerp. Dat J. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong>-Stultjens echter we1 iets<br />

kan, bewijst hij <strong>in</strong> de fijn genuanceerde costuums voor Elckerlyck,<br />

waarvan <strong>een</strong>e vertoon<strong>in</strong>g door het "<strong>Gent</strong>sch Verbond voor Katholiek<br />

Tooneel" wordt voorbereid. In die teeken<strong>in</strong>gen bekoort <strong>een</strong> nietgezochte<br />

naïeveteit, die bij de <strong>in</strong>kleed<strong>in</strong>g van laatstgenoemd stuk<br />

uitstekend past.” 15<br />

In 1926 maakt hij volgens Monteyne <strong>in</strong> ieder geval wel deel uit van het<br />

nieuwe ‘(Katholiek) Vlaamsch Volkstoneel’ onder leid<strong>in</strong>g van de Nederlander<br />

– en dus landgenoot van <strong>Jan</strong> - Johan De Meester jr (1897-1986) 16 . Naast zijn<br />

reputatie als rokkenjager had De Meester wel degelijk aanzien <strong>in</strong> de<br />

(<strong>in</strong>ter)nationale theaterwereld. Hij vernieuwde het oubollige Vlaamse<br />

theater door <strong>in</strong> te zetten op gedurfde expressionistische decors en<br />

kostuums <strong>in</strong> samenwerk<strong>in</strong>g met gekende en m<strong>in</strong>der bekende <strong>kunstenaar</strong>s.<br />

Ook het expressieve gebruik van verlicht<strong>in</strong>g en het spelen van moderne<br />

stukken was ongezien. De Meester probeerde op die manier aansluit<strong>in</strong>g te<br />

v<strong>in</strong>den bij het moderne Duitse en Russische theater. Hij was er op korte tijd <strong>in</strong><br />

geslaagd om <strong>een</strong> versmelt<strong>in</strong>g te maken tussen modern theater,<br />

hedendaagse literatuur en avant-garde kunst. Het is dus niet verwonderlijk<br />

dat <strong>Stultjes</strong> zich <strong>in</strong> deze wereld snel thuis voelde.<br />

<strong>Stultjes</strong> ontwerpt decors en kostuums maar wordt <strong>in</strong> de oplijst<strong>in</strong>g van de<br />

groep steevast als acteur vernoemd, <strong>in</strong> tegenstell<strong>in</strong>g tot bijvoorbeeld Victor<br />

15<br />

Karel Van De Woestijne, Een tentoonstell<strong>in</strong>g van tooneeldecors, costuums en requisieten<br />

<strong>in</strong> de Galerie de ‘Spectacles’. Het Théâtre du Mairais. Het Vlaamsche Tooneel. De traditie<br />

van den Muntschouwburg. Het avant-garde tooneel. <strong>in</strong> Nieuwe Rotterdamsche Courant (<br />

N.R.C.), 30 September 1925<br />

16<br />

Zie Monteyne 1929, p. 17 (voetnoot)


28<br />

Servranckx, Karel Maes en Alfred Ost, die behoren tot de ‘plastische<br />

medewerkers’ 17 .<br />

<strong>Stultjes</strong> wordt meermaals geroemd om zijn acteerkunst. Zo wordt hij <strong>in</strong> het<br />

stuk ‘Barabbas’ van M. De Ghelderode uit 1929 geprezen voor zijn vertolk<strong>in</strong>g<br />

van ‘Kaïfas’ 18 . Een van de hoogtepunten van zijn carrière is ongetwijfeld de<br />

opvoer<strong>in</strong>g van ‘Lucifer’ <strong>in</strong> het ‘Théâtre des Champs Elysées’ <strong>in</strong> 1927, waar hij<br />

de rol van ‘Belial’ vertolkt. Deze opvoer<strong>in</strong>g zou de <strong>in</strong>ternationale reputatie<br />

van het ‘Vlaamsch Volkstoneel’ en van De Meester def<strong>in</strong>itief vestigen 19 .<br />

Zijn creatieve talent kan hij niet all<strong>een</strong> <strong>in</strong>zetten voor het maken van<br />

ontwerpen voor kostuums en decors. Hij staat ook bekend als ‘de man met<br />

duizend gezichten’, gezien zijn talent voor grime en het maken van maskers,<br />

waardoor hij zich kan transformeren tot <strong>een</strong>der wie, tot groot jolijt van het<br />

publiek maar ook van hemzelf, getuige de vele foto’s die hij van zijn<br />

vermomm<strong>in</strong>gen maakt.<br />

Johan De Meester jr. verlaat het Vlaamsch Volkstooneel voor Amsterdam<br />

rond 1928-29. De toneelgroep komt <strong>in</strong> <strong>een</strong> moeilijke periode terecht, niet <strong>in</strong><br />

het m<strong>in</strong>st door de f<strong>in</strong>anciële crisis die stilaan de f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g van het<br />

cultuurleven beg<strong>in</strong>t te ondermijnen. In 1930 verlaten <strong>een</strong> aantal acteurs<br />

def<strong>in</strong>itief de groep om f<strong>in</strong>anciële redenen en mogelijk vertrekt <strong>Stultjes</strong> al iets<br />

vroeger, immers <strong>in</strong> <strong>een</strong> krantenartikel naar aanleid<strong>in</strong>g van zijn overlijden<br />

wordt zijn aankomst <strong>in</strong> <strong>Zuid</strong>-Afrika <strong>in</strong> november 1929 gesitueerd.<br />

17<br />

Zie Dr. C. Godela<strong>in</strong>e, Het Vlaamsche Volkstooneel, Antwerpen, Davidsfonds, 1939, p. 72<br />

(voetnoot)<br />

18<br />

Zie Godela<strong>in</strong>e 1939, p. 83<br />

19<br />

Leo Persyn, krantenartikel De Triomf van ‘Lucifer’ te Parijs (1927) behaald door het<br />

Vlaamsche Volkstooneel, 17/08/1977


29<br />

<strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> ‘’n gebore Afrikaner met ’n Europese<br />

academiese grondslag’, 1929-<strong>1934</strong>.<br />

<strong>Jan</strong> W. <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> <strong>in</strong> <strong>Zuid</strong>-Afrika, <strong>1934</strong>.<br />

<strong>Jan</strong> vertrekt ten laatste beg<strong>in</strong> november 1929 naar Pretoria. Mogelijk waren<br />

het vertrek van De Meester naar Nederland en de f<strong>in</strong>anciële problemen van<br />

de toneelgroep <strong>een</strong> factor, evenals de moeilijke relatie met zijn echtgenote<br />

en schoonmoeder. En blijkbaar is de aankomst van <strong>Stultjes</strong> <strong>in</strong> Kaapstad<br />

nieuws. Een bevriend journalist publiceert <strong>een</strong> <strong>in</strong>terview, hij kent <strong>Jan</strong> blijkbaar


30<br />

van vroeger, en het artikel wordt opgepikt door de Standaard. 20<br />

In het artikel van Die Burger gaat de journalist <strong>in</strong> op de opleid<strong>in</strong>g van <strong>Stultjes</strong><br />

tot schilder en toneelacteur en het succes dat <strong>Stultjes</strong> genoot <strong>in</strong> Europa..<br />

Merkwaardig hier is, dat <strong>Stultjes</strong> het <strong>in</strong> eerste <strong>in</strong>stantie heeft over en dus<br />

veeleer van plan lijkt te schilderen <strong>in</strong> <strong>Zuid</strong>-Afrika dan te acteren. Hij toont de<br />

journalist <strong>in</strong> kwestie teken<strong>in</strong>gen en op de vraag wat hij precies <strong>in</strong> <strong>Zuid</strong>-Afrika<br />

gaat schilderen antwoord <strong>Stultjes</strong>:<br />

“Eers die landskap en die mense aankijk om my geheugen van Suid-<br />

Africa op te fris. En dan werk, baie werk.’ (Eerst naar het landschap en<br />

de mensen kijken om mijn geheugen van <strong>Zuid</strong>-Afrika op te frissen. En<br />

dan werken, veel werken)<br />

Jammer genoeg zijn er ons g<strong>een</strong> <strong>Zuid</strong>-<strong>Afrikaans</strong>e schilderijen, grafiek of<br />

teken<strong>in</strong>gen bekend. Het is dus niet duidelijk <strong>in</strong>dien <strong>Jan</strong> werkelijk veel heeft<br />

gewerkt als schilder <strong>in</strong> zijn geboorteland. Ook zijn ons g<strong>een</strong> tentoonstell<strong>in</strong>gen<br />

van zijn werk bekend.<br />

Rond 1930 horen we opnieuw van <strong>Stultjes</strong>, die zijn voornaam ondertussen<br />

verfranst naar Jean. Hij sticht het ‘Die <strong>Plaat</strong>-<strong>Stultjes</strong> Geselskap’ en tracht het<br />

moderne theater <strong>in</strong> <strong>Zuid</strong>-Afrika te <strong>in</strong>troduceren. Het theatergezelschap toert<br />

doorh<strong>een</strong> <strong>Zuid</strong>-Afrika en verwerft gaandeweg <strong>een</strong> goede reputatie bij critici,<br />

collega’s en publiek. Collega acteur André Hugenet – de Laurence Olivier<br />

20<br />

<strong>Jan</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> schildert <strong>in</strong> Pretoria <strong>in</strong> De Standaard, 27 december 1929, gebaseerd op<br />

<strong>een</strong> artikel uit Die Burger, Kaapstad, 9/11/1929.


31<br />

van <strong>Zuid</strong>-Afrika – prijst <strong>Stultjes</strong>’ talent als regisseur en vooral als grimeartiest<br />

en decorontwerper. 21<br />

Het <strong>Stultjes</strong> gezelschap speelt lokale en Europese stukken. Een aantal titels:<br />

‘Die Brief van die Bl<strong>in</strong>de Moeder’, ‘Toorheksie van Geluk’, ‘Die Kaartjieknipper’,<br />

‘Arm Mans Rykdom’, ‘East Lynne’, ‘Wania’, ‘Die Teken van die Kruis’, ‘In die<br />

kloue van Satan’ en ‘Moederloos’. 22<br />

Jean <strong>Stultjes</strong> speelt zelfs <strong>een</strong> hoofdrol <strong>in</strong> de film ‘Moedertjie’ <strong>in</strong> 1931. Daar<br />

speelt hij naast Elsa Fouché, <strong>een</strong> later bekend geworden actrice, die door<br />

Hugenet <strong>in</strong> het artikel van 1935 als <strong>Stultjes</strong>’ rechterhand en verloofde wordt<br />

vermeld en die op het punt staat <strong>in</strong> het huwelijk te treden met hem.<br />

Helaas overlijdt Jean/<strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> onverwacht, ten gevolge van <strong>een</strong><br />

longontstek<strong>in</strong>g, terwijl het gezelschap op tour is <strong>in</strong> Vanrhynsdorp op 22<br />

september <strong>1934</strong>. Hij wordt <strong>in</strong> <strong>in</strong>tieme kr<strong>in</strong>g begraven <strong>in</strong> Pretoria, op 26<br />

september. Op zijn grafst<strong>een</strong> staat het epitaaf ‘Ek mis jou baie mijn “Stijl”’.<br />

<strong>Stultjes</strong> werd net g<strong>een</strong> 36 jaar oud.<br />

21<br />

<strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> overleden <strong>in</strong> De Standaard, 2 april 1935.<br />

22<br />

Internet, https://esat.sun.ac.za/<strong>in</strong>dex.php/Jean_<strong>Plaat</strong>-<strong>Stultjes</strong>, geconsulteerd op 7/11/2022.


Catalogus<br />

32


33<br />

1. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Het koppel<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

10 x 11 cm (dagmaat)


34<br />

2. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Het koppel<br />

Opgewerkte druk op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

10 x 11 cm (dagmaat)


35<br />

3. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Het koppel<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

10 x 11 cm (dagmaat)


36<br />

4. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De ziener<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd L.B. met aanduid<strong>in</strong>g: ‘exemplaire unique’<br />

14 x 14,5 cm (dagmaat)


37<br />

De clown<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

24 x 12 cm (dagmaat)<br />

5. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)


38<br />

De clown<br />

Opgewerkte druk op papier<br />

24 x 12 cm (dagmaat)<br />

6. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)


39<br />

7. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Het terras<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O<br />

Genummerd 4/7.<br />

14,5 x 12 cm (dagmaat)


40<br />

8. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Het terras<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O<br />

Genummerd 2/7<br />

14 x 12 cm (dagmaat)


41<br />

9. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De schrijver<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

Genummerd 1/7<br />

15 x 15 cm (dagmaat)


42<br />

10. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De schrijver<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

Genummerd 6/7<br />

22 x20 cm (dagmaat)


43<br />

11. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De monniken<br />

Opgewerkte druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

7 x 7 cm (dagmaat)


44<br />

12. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Twee figuren<br />

Opgewerkte druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

10 x 11,5 cm (dagmaat)


45<br />

13 <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Liggend naakt<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

18,5 x 29 cm (dagmaat)


46<br />

14. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De slaap<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

22 x 28 cm (dagmaat)


47<br />

15. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Drie gezichten<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

12;5 x 19,5 cm (dagmaat)


48<br />

16. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Profiel (zelfportret)<br />

Druk op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

24,4 x 19,5 cm (dagmaat)


49


50<br />

17. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Zelfportret<br />

Potlood op papier<br />

45,5 x 39 cm (dagmaat)


51


52<br />

18. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Het gesprek<br />

Potlood op papier<br />

Gesigneerd met monogram <strong>in</strong> de L. schoen<br />

29,5 x 23,5 cm (dagmaat)


53


54<br />

19. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De liefde<br />

Potlood op papier<br />

Onduidelijk gesigneerd L.O.<br />

17 x 15 cm (dagmaat)


55<br />

20. Verso<br />

20. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong><br />

Portretstudie<br />

Potlood op papier<br />

21,5 x 15,5 cm (dagmaat)


56<br />

(Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

20. Recto<br />

Roodborstje<br />

Potlood op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

21,5 x 15,5 cm (dagmaat)


57<br />

21. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De bank<br />

Aquarel en houtskool op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

12,5 x 10 cm (dagmaat)


58<br />

22. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Mijmer<strong>in</strong>g<br />

Pastel op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

22,50 x 20 cm (dagmaat)


59<br />

23. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Zelfportret<br />

Aquarel op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

19,4 x 18,5 cm (dagmaat)


60<br />

24. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De bolhoed<br />

Houtskool op papier<br />

Gesigneerd R.O. met monogram<br />

Gedateerd 5/15 met aanduid<strong>in</strong>g ‘<strong>Gent</strong>’<br />

30 x 23,5 cm (dagmaat)


61<br />

25. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Het koper<br />

Inkt op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

16,5 x 19,5 cm (dagmaat)


62<br />

26. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Jongen met vilten hoed<br />

Potlood op papier<br />

Gesigneerd R.O. met gestileerd monogram<br />

26 x 19 cm (dagmaat)


63<br />

27. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De tafel, avond<br />

Potlood op papier<br />

Gesigneerd L.O. met monogram<br />

Gedateerd juli 1923<br />

17 x 17 cm (dagmaat)


64<br />

28. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Aan tafel<br />

Potlood op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

22 x 16 cm (dagmaat)


65<br />

29. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De schuilplaats<br />

Gemengde techniek op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

Gedateerd september 1923<br />

21 x 25 cm (dagmaat)


66<br />

30. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De oude tu<strong>in</strong><br />

Gemengde techniek op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

24,5 x 21 cm (dagmaat)


67<br />

31. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De hooimijt<br />

Potlood op papier<br />

Gesigneerd L.O.<br />

20 x 24,5 cm (dagmaat)


68<br />

32. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Afgesloten spoorweg<br />

Gemengde techniek op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

21,5 x 24,5 cm (dagmaat)


69<br />

33. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Aak<br />

Pastel op papier<br />

21,5 x 31,5 cm (dagmaat)


70


71<br />

34. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

De stoel<br />

Gemengde techniek op papier<br />

14,5 x 11 cm (dagmaat)


72<br />

35. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Cactus<br />

Pastel op papier<br />

22,5 x 22,5 cm (dagmaat)


73<br />

36. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Rust (lezende man)<br />

Potlood op papier<br />

26,5 x 23 cm (dagmaat)


74<br />

37. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Rust (lezende vrouw)<br />

Potlood op papier<br />

26,5 x 24 cm (dagmaat)


75<br />

38. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Profiel (naakt)<br />

Pastel op papier<br />

Gesigneerd R.O.<br />

32,5,5 x 28,5 cm (dagmaat)


76<br />

39. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Mijmer<strong>in</strong>g (jonge vrouw <strong>in</strong> zetel)<br />

Potlood op papier<br />

34 x 25 cm (dagmaat)


77<br />

40. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Handwerk<br />

Potlood op papier<br />

22 x 18,5 cm (dagmaat)


78<br />

41. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Mijmer<strong>in</strong>g (dame <strong>in</strong> zetel)<br />

Potlood op papier<br />

25,5 x 20,5 cm (dagmaat)


79<br />

42. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Profiel studie<br />

Potlood op papier<br />

20,5 x 20,5 cm (dagmaat)


80<br />

43. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Profiel studie<br />

Potlood op papier<br />

26 x 19 cm (dagmaat)


81


82<br />

44. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Dame <strong>in</strong> het salon<br />

Olie op doek op karton<br />

Gesigneerd en gedateerd ‘sept. 1923’ L.B.<br />

Gedateerd aug. Sept. 1923 L.O.<br />

71,5 x 57,5 cm


83


84<br />

45. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria<br />

<strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Anemonen<br />

Olie op doek<br />

36 x 44,5 cm


85


86<br />

46. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

In de haven van <strong>Gent</strong><br />

Olie op doek<br />

46,5 x 72,5 cm


87


88<br />

47. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Golgotha, 1921<br />

Olie op doek<br />

Gesigneerd R.O.<br />

Gedateerd ‘1921’ op de rugzijde, op het chassis<br />

39,5 x 49,5 cm<br />

Behoort tot <strong>een</strong> privé collectie.<br />

Het schilderij staat centraal opgesteld op de foto die <strong>Jan</strong> <strong>Stultjes</strong> nam <strong>in</strong> zijn atelier


89<br />

48. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Kostuumontwerp, mogelijk voor ‘Elcerlyc’ (De dood)<br />

Gemengde techniek op papier<br />

36,5 x 26,5 cm (dagmaat)


90<br />

49. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Kostuumontwerp voor ‘Elcerlyc’ (Het goet’?)<br />

Gemengde techniek op papier<br />

Gesigneerd, gedateerd 1924<br />

30,5 x 27 cm (dagmaat)


91<br />

50. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Kostuumontwerp voor ‘Elcerlyc’ (Kard<strong>in</strong>aal?)<br />

Gemengde techniek op papier<br />

Gesigneerd, gedateerd 1924<br />

34,5 x 22,5 cm (dagmaat)


92<br />

51. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Kostuumontwerp voor ‘Elcerlyc’ (Man met pij)<br />

Gemengde techniek op papier<br />

Gesigneerd, gedateerd 1924<br />

34,5 x 22,5 cm (dagmaat)


93<br />

52. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Kostuumontwerp mogelijk voor ‘Elcerlyc’ (De deugdzaamheid)<br />

Gemengde techniek op papier<br />

35 x 26 cm (dagmaat)


94<br />

53. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Kostuumontwerp voor ‘Elcerlyc’ (Man met wandelstok)<br />

Gemengde techniek op papier<br />

Gesigneerd, gedateerd 1924<br />

34,5 x 22,5 cm (dagmaat)


95<br />

54. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Kostuumontwerp voor ‘Elcerlyc’ (Twee hovel<strong>in</strong>gen?)<br />

Gemengde techniek op papier<br />

Gesigneerd, gedateerd 1924<br />

34,5 x 22,5 cm (dagmaat)


96<br />

55. <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> (Pretoria <strong>1898</strong> - Vanrhynsdorp <strong>1934</strong>)<br />

Kostuumontwerp mogelijk voor ‘Elcerlyc’ (Page?)<br />

Gemengde techniek op papier<br />

34,5 x 22,5 cm (dagmaat)


97<br />

D a n k w o o r d<br />

De auteurs danken mevrouw Katia Ballegeer, bibliothecaris archivaris van het<br />

Kunstenarchief Hogeschool <strong>Gent</strong> School of Arts KASK & Conservatorium, mevrouw<br />

Bea Baillieu, de familie <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong>, zonder wiens medewerk<strong>in</strong>g dit project<br />

nooit kon worden voltooid. Bijzondere dank gaat uit naar de heer Patrick <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong><br />

<strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> voor het openstellen van zijn archief en om ons attent te maken op<br />

tal van nieuwe feiten en <strong>in</strong>teressante weetjes. Zijn enthousiasme werkte<br />

aanstekelijk.


98<br />

C o l o p h o n<br />

Deze onl<strong>in</strong>e catalogus werd gemaakt bij de tentoonstell<strong>in</strong>g <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong> <strong>in</strong><br />

2022. . Alle werken zijn te koop.<br />

Teksten en onderzoek: Raf Steel en Emmy Steel<br />

Uitwerk<strong>in</strong>g en fotografie:: Raf Steel en Emmy Steel<br />

Copyright: Galerie St-John, the authors and the artists.<br />

Copyright bij foto <strong>Jan</strong> W. <strong>Gr<strong>in</strong>wis</strong> <strong>Plaat</strong> <strong>Stultjes</strong>, Naakt 1925 (Pipynprijs): Kunstenarchief<br />

Hogeschool <strong>Gent</strong> School of Arts KASK & Conservatorium<br />

Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of openbaar gemaakt door middel<br />

van druk, fotokopie, elektronisch medium of op welke andere wijze dan ook (<strong>in</strong>clusief<br />

vertal<strong>in</strong>g) zonder voorafgaande schriftelijke toestemm<strong>in</strong>g van de auteurs.<br />

De uitgever heeft zijn uiterste best gedaan om aan alle mogelijke rechthebbenden<br />

toestemm<strong>in</strong>g te vragen voor het gebruik van (beeld)materiaal voor deze onl<strong>in</strong>e publicatie.<br />

Mochten we iets over het hoofd hebben gezien, neem dan contact met ons op. Eventuele<br />

fouten zullen <strong>in</strong> <strong>een</strong> volgende uitgave worden gecorrigeerd.<br />

De aanvullende documentaire foto’s of documenten zijn niet te koop tenzij anders vermeld.<br />

Afmet<strong>in</strong>gen worden genoteerd als volgt: hoogte x breedte : diepte en <strong>in</strong> centimeters.<br />

Wij kunnen aanvullende <strong>in</strong>formatie verstrekken via foto’s of video chat.<br />

Werken kunnen worden afgehaald <strong>in</strong> de galerie, bij u thuis worden geleverd of door<br />

transportfirma’s worden bezorgd. We bekijken met u de mogelijkheden.<br />

Op uw verzoek kunnen we <strong>een</strong> voorlopig conditierapport verstrekken, naar best vermogen<br />

en onder voorbehoud, gezien we g<strong>een</strong> professionele restaurateurs zijn en niet<br />

verantwoordelijk kunnen gehouden worden voor de exactheid van onze beoordel<strong>in</strong>gen.<br />

Indien-gewenst, kan <strong>een</strong> professionele restaurateur <strong>in</strong>geschakeld worden die tegen<br />

betal<strong>in</strong>g <strong>een</strong> conditierapport kan opmaken.


99<br />

Aankoop en Verkoop van Kunst en Antiquiteiten<br />

Schatt<strong>in</strong>gen Expertises - Tentoonstell<strong>in</strong>gen<br />

Inboedels -Bibliotheken - Nalatenschappen<br />

Archieven van Kunstenaars en Verzamelaars<br />

Advies bij verdel<strong>in</strong>g, advies bij conservatie van kunstvoorwerpen<br />

Collectie uitbouw, ontwikkelen van Collectie Tentoonstell<strong>in</strong>gen<br />

st-john.be<br />

Galerie St-John<br />

Bij St-Jacobs 15A / Nieuwpoort 2 (gps)<br />

B-9000 <strong>Gent</strong> – Belgium<br />

T. +32-9/225.82.62<br />

<strong>in</strong>fo@st-john.be<br />

facebook.com/galeriestjohn<br />

<strong>in</strong>stagram.com/galeriestjohngent<br />

OPEN:<br />

Do 14u-18u Thu<br />

Vr, Za 10u-12u & 14u-18u Fr, Sa<br />

Zo 10u-12u Su<br />

Ma, Di na afspraak<br />

Mo, Tu . by appo<strong>in</strong>tment

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!