Views
5 years ago

Nieuwsblad van het Noorden

Nieuwsblad van het Noorden

KONGO, OUD EN NIEUW

KONGO, OUD EN NIEUW Gifproef voor heksen eist 300 doden Op .psychiatrisch advies'onderwerpt men zich aan proef, die proces en executie verenigt (Van onze reisredacteur W. L. Brugsma) LEOPOLDVILLE, januari. "TERWIJL HET NIEUWE AFRIKA van Joseph Kasavoeboe en de zijnen zich opmaakt om in Brussel de onafhankelijkheidvoor Belgisch Kongo aan te vragen, gebeuren er in het oude Afrika van Nimi Loekengo, koning der Baloeba's, vreemde dingen. De Belgische administrateurs werden er op attent door de geur van in benzine gebraden mensenvlees, die in de dorpjes om Luebo in de provincie Kasai hing. Welnu, die benzinegeur was het enige moderne aan een ceremonie, die zijn wortels in het jaar nul heeft: een heksenproces met de gifproef als bewijsmateriaal. |"\IT Getuigen worden hardhandig aangepakt QE BELGISCHE ADMINISTRATEURS, die lont geroken hadden, spoedden zich ter plaatse en vonden bewijzen, dat bijna 300 mensen om het leven waren gekomen. Zij vrezen, dat het er meer zullen worden: de getuigen zijn nog niet uitgepraat, velen komen slechts schoorvoetend over de brug en moeten hardhandig aangepakt worden door koning Nimi Loekengo, zelf trouwens ook geen modernist. Vettig suède jasje VADSIGE, OUDE STAMHOOFD heeft 32* vrouwen , kleedt zich thuis voornamelijk in wat koperen ringen om zijn benen, trekt voor offi- Het nieuwe Afrika: txcee Inirgemeesters uit Belgisch Kongo. ciële gelegenheden een vettig suède jasje om de tors en een oude deken om het posterieur. Hjj doet zijn toespraken voorafgaan door daverende oprispingen, die als donderslagen door de groene heuvels van de Kasai rollen. Maar de Belgische administrateurs en hij zijn — zolang als het duurt — evenzoveel handen op zijn onmetelijke buik. Terzake: in die groene heuvels van deKasai dan heeft voor het eerst sinds veertig jaar weer een echte „tshipapa" plaats gegrepen. Een paar Baloebadorpen hadden pech gehad: slechte oogsten, hutten in brand, een serie miskramen, veeziekten. En een paar Baloeba-grootmoeders hadden veelbetekenend gemompeld, er werd kwaad werk van heksen en tovenaars vermoed. Nu kan in donker Afrika iedereen zonder zijn medeweten heks of tovenaar worden. En de enige manier om dat vast te stellen is de „tshipapa", de gifproef, die proces en strafvoltrekking tegelijk is. Gaat men aan het gif niet dood, dan is men onschuldig bevonden; sterft men er wel aan, dan is het bewijs geleverd en tegelijkertijd de executie voltrokken. MET VREEMDE IS, dat zon gifproef door iedereen als een groots avontuur wordt tegemoet gezien en door alle verdachten vrijwillig wordt aanvaard. Hoewel vreemd.... in een Afrikaans dorp van bladerhutten met iedere dag manioc op het menu en zonder televisie of wild-west-bioscoop wil men ook wel eens een verzetje, derhalve de „tshipapa". Het feest begint als volgt: Dezelfde grootmoeders, die op de aardige gedachte zijn gekomen, wijzen een aantal Nieuwsblad van het Noorden van zaterdag 16 januari 1960 - 12 De Nimi Loekengo, koning der Baloeba-stam, in het nonchalante sportkostuum, dat hij bij officiële gelegenheden draagt. De heer in het kleurige habijt op de achtergrond vertegenwoordigt een andere stam, maar behoort evenals de Nimi tot de vertegenwoordigers van het oude Afrika, waarop de koloniale administratie, ten dele noodgedwongen, steunde. verdachten aan. Maar het proces begint niet, voordat er psychiatrisch rapport is ingewonnen: hoewel de dorpsmedicijnman, de „m'shenka", niet over de sofa van een westelijke zielskundige beschikt, heeft hij een doeltreffende andere methode. Hij schudt de verdachte langdurig bij de hand en informeert inmiddels naar de welstand van zijn of haar familie. Na een minuut of wat handschudden zegt hij dan plotseling: „Jouw tante X doet de laatste tijd een beetje hekserig". Trekt de verdachte dan schrikkerig zijn hand terug, dan vervalt hij automatisch in staat van beschuldiging. De medicijnman schrijft een recept voor, dat de verdachte bij een collega moet gaan halen en int zijn honorarium, dat neerkomt op anderhalf jaar inkomen van de gemiddelde Bakoeba. Zoveel hebben de zwarte psychiaters van hun blanke collegae ook weer niet te leren. r\E VERDACHTE snelt heen, haalt zijn gifdrank, die hem door de medicijnman persoonlijk in vier doses van een mokkakopje wordt ingegeven en moet dan onder de ogen van het hele dorp hard heen en weer rennen, zodat het gif zich goed in zijn lichaam verspreidt. De zwarte dorpsbewoners zingen en dansen daarbij, maar slaan tevens nauwlettend gade of de heks of tovenaar niet stiekum de vingers in de keel steekt, want dan telt de proef niet. Geeft hij echter zonder mechanische hulp over, dan is hij zowel als de zaak gezond en is hij van alle blaam gezuiverd. Geeft hij niet over, welnu, dan sterft hij onder de hevigste krampen, zonder mededogen gadegeslagen door zijn dorpsgenoten, die blij zijn van hun behekste medeburger af te zijn. Vroeger liet men de lijken op een rieten vlot stroomafwaarts wegdrijven. Sinds de Belgen overal hun neus Insteken, is men tot crematie overgegaan. Het lijk wordt in een hangmat van gevlochten palmbladeren verpakt, met benzine overgoten en in brand gestoken. Van de haast 300 slachtoffers dezer recente „tshipapa" was dan ooit niet meer te zien dan wat Kespen, half verkoolde beenderen en sierschelpen XA/AAROM heeft de „tshipapa" na ' ' zoveel jaar in onbruik te zijn geweest, ineens het hoofd weer opgestoken? De Belgen zeggen: „De komende onafhankelijkheid doet de mensen teruggrijpen naar hun oude Afrikaanse gebruiken". De Belgen hebben nu eenmaal de neiging om véél op de schouders van die komende onafhankelijkheid te schuiven, zoals de Parijse politie tegenwoordig iedere autodiefstal aan de Algerijnen toeschrijft. Maar onmogelijk is het niet: de MET FOTO-RAAD EN -DAAD Een zacht winterzonnetje, een pak sneeuw en wat drijfijs zijn genoeg om iedere enthousiaste amateurfotograaf uit de warmte te laten komen. Ons landschap in stad of land heeft in deze tijd een bekoring, die soms hoger ligt dan tijdens het warmere seizoen. Een bekend amateur, J. W. Stieneker, Amsterdam, staat bekend om zijn uitstekende fotografische vertolking van het stedelijk schoon van zijn stad. Aan de Amstel maakte hij bij lichte nevel, waar de zon juist pogingen deed om door te breken, deze foto. De nevel deed de harde contouren vervagen tot een versluierde verte, de zon stond recht tegenover de camera. Een gelukkig toeval was de meeuw op zijn paaltje, kleumerig in elkaar ge- doken. Door voorzichtige nadering bleef het dier zitten. Een werkelijk ideale voorgrond, op de juiste wijze in het beeld geplaatst, d.w.z. niet precies in het midden, maar iets naar rechts. Door het tegenlicht kreeg de sneeuw voldoende reliëf. Bij De provincie Kasai was niet alleen toneel van gilproeven. Een ander aspect van het oude Afrika, de stam-oorlog — hier tussen Loeloea en Baloeba — geeft de handen vol aan de koloniale troepen, die hier door een Baloeba-dorp patrouilleren. Foto-oog nu meer bekoord dan in het warmere seizoen RITMISCH KLANKBOEK zulke opnamen met lichte mist hoeft niet speciaal een geelfilter gebruikt te worden, dit zou het neveltje te veel kunnen wegdrukken. Winterse sfeer vastleggen betekent in de eerste plaats de stemming ondergaan. Dit schept de beste voorwaarde voor een goede foto. Ook voor kleurenfotografie is het koude jaargetijde rijk aan fotokansen. Bij tegenlicht secuur belichten, een goede manier is de meter op 20 è 30 cm van de hand te houden met de hand naar de zon gekeerd. We meten dus het licht dat aan de achterzijde aanwezig is. Bij kleur nooit een geelfilter, dat zit al in de film „ingebouwd". Een kleurenfilm geeft, zonder meer, al goed het sneeuwoppervlak weer. Belicht besneeuwde vlakken liever niet te krap, onze meter geeft door de reflectie dikwijls een wat ruime uitslag, houd daar rekening mee. In straten hebt U daar minder last van. Kijk om U heen ook in uw eigen woonplaats is veel moois te zien en te fotograferen. FABIAN, nog jong, maar al veel gevraagd Wie de stand bijhoudt op de „teen-agers"-discoparade — en dat is lang geen gemakkelijke taak, omdat de sterren hier als meteoren omhoog schieten, om vaak als een „vallende ster" door de sterke wrijving in de amusementsatmosfeer weer even snel ten onder te gaan, zal ook de naam Fabian wel kennen. De jongeman, die onder deze vlag zijn door rock-and-roll geinspireerde zang verkoopt, is na zijn opgang in Amerika ook in ons land snel bekend geworden. Mochten er ouderen zijn, die zijn zang eens willen-beoordelen, dan moeten ze vrijdagmiddag maar eens op Ko de Kloet's „Tijd voor Teen-agers" (17 uur tot 17.50) afstemmen. Acht tegen één, dat er een plaat van Fabian gedraaid wordt. Twee „hits" hebben zijn naam in het Het kan betekenen, dat de door het zoeklicht der publiciteit gebracht „I'm publiek i.e. het jeugdige, aangelegde a Man" en „Turn Me Loose". maatstaven tot beneden een aanvaard- Fabian is nog maar zeventien en de bare minimumgrens zijn gedaald, het publiciteitsagenten zijn er niet weinig kan ook zijn trots op. Op het stencil, dat veel top- — artiesten onafscheidelijk begeleidt of vooruitgaat, wordt er met nadruk op gewezen, dat hij twee jaar terug nog in Philadelphia op school ging, arrestatie van de medicijnmannen, die en toen nog geen noot kon zingen zo hun aandeel " geenszins ontkenden, groot als een koe! wekte althans de grote woede en verontwaardiging van de betrokken We stam. zullen ons niet al te zeer verdie- Stelt U zich eens voor, dat de Duitsers pen over de vraag hoe het mogelijk is, tegen het einde van de oorlog onze dat iemand binnen twee jaar tijd van volslagen hele rechterlijke macht en artsenkorps onmuzikaal tot muzikaal zouden hebben gearresteerd. kan promoveren. Die vergelijking komt U misschien vreemd voor, maar is het toch niet zo erg: voor iedere belangstellende in onttrekken, tribunale gebruiken ligt er ook in het worden zij verjaagd en Westen met zijn Maccarthyisme, komen nog miserabeler om. zijn doodstraf, zijn bijgeloof, zijn sportvel- Nu de blanke kolonisatie, die zich den, zijn conventies en zijn nozems, voor het gemak van de tribunale interessant studiemateriaal. hiërarchie bediende, gaat verdwenen, Maar terug naar de bron: Het merk- bestaat misschien de kans, dat Afrika's waardige blijft de vrijwilligheid, waar- politieke modernisten mee de verdachten zich aan de gifproef met deze ana- onderwerpen. Veel keus hebben zij chroïstische gebruiken korte metten trouwens niet, wanneer zij er zich aan kunnen maken. en voor Fabian hopen we dit van harte — dat we met een muzikaal talent te doen hebben, dat na jaren van sluimeren plotseling is uitgebroken. „Zorg, dat je er bijkomt", moet de T.V.-show-producent Ed Sullivan gezegd hebben waarbij hij doelde op de film. Fabian is naar Hollywood getogen, waar de „20th Century Fox"-maatschappy wel iets in hem zag. Op dit ogenblik wordt de eerste rolprent, waarin de in sommige opzichten aan Ricky Nelson herinnerende zanger Fabian een rol vervult, in de Amerikaanse theaters vertoond. De tijd draait! In 1960, misschien 1961 zal blijken of Fabian een eendagsvlinder is, of dat hij tot op zekere hoogte een standaardpositie zal gaan innemen naast andere figuren in de lichte vocale muziekwereld, een wereld, waarin het 't ene ogenblik glad voor de wind gaat, maar 't andere keren hard ploeteren is om zijn stem boven het machtige koor van het altijd weer om wat. nieuws schreeuwende publiek te verheffen. Het weekprogramma DUITSLAND. Südwestfunk; 295, 363, 195 m. Zondag 17 januari: 17—17.30: Jack Lidström en zijn Dixielanders. Maandag 18 januari: 21.30—22 : Jazzmade in Germany. Dinsdag 19 januari: 22.30—23.15: Hoagy Carmichael; een portret. Woensdag 20 januari: 0.10—1: Monica Zetterlund, Hans Koller, LucW Thompson, Dusco Gojkowic, Os

VIERDE BLAD Een familie-duel dorp Gr°H°0 > sfe dat op de eer- » "k'nationale wegraces, welke uit-

Noord NL•12 - SNN
NoordNieuws 1 (2012) - VNO-NCW Noord
NoordNieuws 4 (2010) - VNO-NCW Noord
Noord NL•16 - SNN