Installatie & Bouw (B)_2023-03

3
INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIE&BOUW
installatieenbouw.be
NUMMER 3 - 2023
juni - juli
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.BE
Efficiëntere hybride
installaties
Het belang van
waterbesparing
Warmtenetten in
volle evolutie
INCLUSIEF HET VAKKATERN
Xxxxxx

Expertise waar je
warm van wordt.
sanitair - verwarming - installatiemateriaal
• 75 professionele winkels
• Online bestellen 24/7 mogelijk
• Ruim 30.000 producten op voorraad
• Leverbaar waar en wanneer je wil
vanmarcke.com/pro

Warmtepomp installeren?
At your service
Bosch helpt je met raad en daad
‘Drempelvrees’ om over te stappen naar het
installeren van warmtepompen? Dat begrijpen we
best. Het kost nu eenmaal tijd om jezelf nieuwe
technieken aan te leren. Gelukkig sta je er niet
alleen voor, want Bosch helpt je waar het nodig is!
We bieden jou de volgende diensten voor een
soepele transitie naar de warmtepompen:
▶ Warmtepomptraining bij
Bosch Climate Academy
▶ Pre Sales support
▶ On site support
▶ Inbedrijfstelling voor het geval je (nog)
geen koeltechnisch certificaat hebt
▶ After Sales support
▶ Eerste inbedrijfstelling gratis*
▶ 5 jaar garantie op de warmtepomp bij
inbedrijfstelling door Bosch Climate Service**
Kijk voor meer informatie op
boschatyourservice.be
Eerste
inbedrijfstelling
GRATIS*
* Geldig tot 31-08-2023
** Wanneer de inbedrijfsstelling door Bosch Climate Service gebeurd
Invented for life

Slim & zonaal ventileren
DucoBox Focus
tot
11 zones
Ontdek de magie
van zonale ventilatie
Slimme zonale sturing
op basis van CO 2
en vochtmeting
30% minder geluid
geruisloze afvoer
40% energiebesparing
door slimme vraagsturing
We inspire at www.duco.eu

UITGAVE
3
VOORWOORD
Zomerzon en vernieuwingen in de sector
Met de zomer komt niet alleen deze derde editie van Installatie & Bouw van dit jaar om de hoek piepen, maar ook de zon laat zich intussen
stevig zien. En, zoals dat dan wel vaker gebeurt, brengt de zon niet alleen licht en warmte met zich mee, maar ook een hele hoop groene
energie. Zonne-energie is voor erg veel Belgen en Belgische bedrijven een perfecte oplossing om in de energiefactuur te snijden. Is er dan een
beter moment dan dit om fotovoltaïsche installaties te bespreken?
Maar de zon brengt meer dan alleen licht met zich mee. In de zomer wordt het warm. En dan kijken we al snel naar ventilatie, en dan ook naar
hygiëne in die ventilatie. Ook daar focust dit magazine op: want hoe garandeer je je klant, de eindgebruiker, dat die installatie waar jij zo hard
aan gewerkt hebt, hygiënisch is? En dat ook blijft, zonder dat er van die eindgebruiker zelf al te veel onderhoud wordt verlangd?
Ook de energiefactuur wordt er niet lager op, en de klimaatproblematiek lijkt almaar prangender te worden. Terwijl De Croo en Demir
bakkeleien over de natuurherstelwet, blijft de noodzaak om inspanningen te doen voor het klimaat stijgen. Om aan de klimaatdoelstellingen
te voldoen, moeten er tegen dat jaar nog 43 miljoen woningen gerenoveerd worden tot energieneutrale woningen. Een slordige 6.000 per
dag. Niet alleen fotovoltaïsche installaties, maar ook warmtepompen en hybride systemen gaan over de toonbank als zoete broodjes. En de
installateur, hij ploegde voort. En vooral, hij las voort, in deze editie van Installatie & Bouw, waar al die onderwerpen aan bod komen.
Gelukkig staat de installateur niet alleen in deze zoektocht naar klimaat- en factuurvriendelijke omslag die de maatschappij maakt. De
fabrikanten in deze sector spannen zich elke dag in om de meest efficiënte, hypermoderne systemen te ontwerpen. Daarnaast ondersteunen
en begeleiden ze de installateur. Met het huidige tempo van vernieuwingen lijkt het soms moeilijk om het kaf van het koren te scheiden, maar
daar staan veel fabrikanten – en dit magazine uiteraard – klaar om het pad te effenen.
Deze editie van Installatie & Bouw is dankzij het harde werk van velen achter de schermen dan ook weer een fantastische editie, vol nieuwigheden,
geworden. Ik hoop dan ook dat jullie er heel wat inspiratie en nieuwe inzichten uit kunnen halen, én dat het vlot wegleest natuurlijk.
Veel leesplezier!
Maxime Bervoets

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK,
HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
COLOFON
Jaargang 11 • nummer 3 • 2023
Verschijnt 6 x per jaar
VERANTWOORDELIJKE UITGEVER
Hertsbergsestraat 4
B-8020 Oostkamp
+32 50 36 81 70
info@louwersmediagroep.be
louwersmediagroep.be
EINDREDACTIE
Maxime Bervoets
REDACTIETEAM
Redactieteam: Maxime Bervoets, Marlies Decavel,
Eva Goossens, Wouter Polspoel, Philippe Selke,
Filip Van der Elst, Lieke Van Zuilekom
08
PROJECTMANAGEMENT
Mathieu Noppe
m.noppe@louwersmediagroep.be
ADVERTENTIES
Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd via
de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink hebben
ontvangen, stuur een email naar traffic@louwersmediagroep.be
SECRETARIAAT
Elke Kina
Sarah Dierick
Riana Holley
ABONNEMENTSPRIJS
Abonnementsprijs
België: € 70,00 per jaar excl. BTW
Buiten België: € 110,00 per jaar excl. BTW
ING: IBAN BE33 3631 9320 5246
BIC: BBRUBEBB
t.n.v. Louwers Mediagroep
o.v.v. Installatie & Bouw
Informatie over abonnementen:
+32 50 36 81 70
ADRESWIJZIGINGEN
Schriftelijk ten minste drie weken
voor verhuizing naar:
Hertsbergsestraat 4, B-8020 Oostkamp
OPZEGGINGEN
Indien twee maanden voor het verstrijken van de
abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van
opzegging is ontvangen, wordt het abonnement
automatisch met een jaar verlengd.
DOELGROEP
Installateurs verwarming, elektriciteit, sanitair, klimatisatie
en luchtbehandeling, leden van de VCB
Vlaamse Confederatie Bouw, BVA Bond van Vlaamse
Architecten, CIB Vlaanderen de Confederatie van Immobiliënberoepen
van Vlaanderen, ORI Organisatie
van Raadgevende Ingenieurs, Engineering- en Consultancybureaus,
opdrachtgevers, projectontwikkelaars,
abonnees, betrokken ministeries en diensten, provinciale
en gemeentelijke overheden en betrokken federale,
Vlaamse en regionale organisaties, facilitymanagers
bedrijven met eigen onderhoudsploeg, fabrikanten,
invoerders en groothandelaars uit de sector.
VORMGEVING/ART DIRECTION
+32 50 36 81 70
studio@louwersmediagroep.be
DRUKWERK
Drukkerij Hendrix, Peer
Hands-on opleidingen voor installateurs in hét state-of-the-art seminariecentrum 8
Energiezuinige ventilatie en structurele zonwering bij paradepaardje La BoTTega 10
De Pen: Dirk Van Evercooren, Managing Director bij Organisatie voor Duurzame Energie 12
Build Your Dreams: showroom met textiel luchtkanalen 14
Schone lucht als bron voor gezonde werknemers 18
THEMA SANITAIR
10 20
De pot op! 20
Van Marcke Lab, digitale concept & experience store in het hartje van ’t stad 24
Kranenspecialist vestigt aandacht op waterbesparing in energiedebat 28
Chemische en magneetreiniging voor efficiëntere hybride installaties 30
Nieuwe natloper brengt warm drinkwater zonder vertraging naar tappunten 33
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd
zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder
bronvermelding. Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar
beste weten is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen
enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie.
Zij aan-vaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid
voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen
en/of beslissingen die gebaseerd zijn op deze informatie.

INHOUD
28 40
48 58
75
THEMA DUURZAME ENERGIE
Warmtenetten in volle evolutie 36
Vijf generaties geothermische warmtepompen 38
Hybridesystemen voor verwarming: klimaat- en energie-efficiënt 40
Heat Pump Days: energie- en klimaatefficiënte warmtepompen van de toekomst 42
3
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.BE
INSTALLATIE&BOUW
NUMMER 3 - 2023
juni - juli
installatieenbouw.be
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INCLUSIEF HET VAKKATERN
Effi ciëntere hybride
Het belang van
Warmtenetten in
Xxxxxx
installaties
waterbesparing
volle evolutie
Hogere temperaturen dankzij propaanwarmtepompen 46
Cover: Artceram
Zweedse kwaliteit voor een gezond binnenklimaat 48
VAKKATERN ELEKTROTECH 51
Installatiepartners 79
Blijf gratis en eenvoudig op de
hoogte van het laatste nieuws.
Volg ons op social media en meld
je aan voor onze nieuwsbrief!
installatieenbouw.be

In het glooiende landschap van Attendorn bloeit
sinds kort het nieuwe kloppend hart van Viega.
Viega World wordt van energie voorzien door
een PV-installatie van maar liefst 2.700 m 2 .
Hands-on opleidingen voor
installateurs in hét state-of-the-art
seminariecentrum
Al sinds de oprichting in 1899 is Viega een toonaangever in innovatieve en duurzame drinkwatertechnologie. Menig installateur heeft in
die periode leidingwateroplossingen van Viega door zijn of haar handen zien passeren. Om die installateurs verder te helpen, pakt Viega
nu ook uit met het nieuwe Viega World, een state-of-the-art trainingscentrum. Hét opleidingscentrum van de toekomst, met 12.200 m 2 aan
BIM-toepassingen, seminariezalen, interactieve tentoonstellingsruimtes en vooral bijzonder veel kennis.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Viega
In het glooiende landschap van Attendorn bloeit sinds kort het nieuwe
kloppend hart van Viega. Viega World is het interactieve, hyper moderne én
klimaat neutrale seminariecentrum van de drinkwater technologiereus. En
daar mee toont Viega aan dat er veel meer nodig is dan alleen maar de verkoop
van kwalitatieve toe passingen. Vlak naast haar productie centrum pakt het
bedrijf dan ook uit met een ultieme kennis vergaarbak voor de installateur. Er
worden opleidingen aangeboden over alle aspecten van drinkwater hygiëne,
energie-efficiëntie, geluids- en brand beveiliging en BIM-toepassingen. Want
wat voor nut heeft het om goede producten te maken zonder de kennis om ze
ook daadwerkelijk te gebruiken?
Levenslijnen
In het gebouw zelf is dan ook alles transparant en staat elke vierkante
centimeter in het teken van kennisoverdracht naar de installateur. En een
functionerende installatie tonen, hoe kan dat beter dan door de grootschalige
installatie van het gebouw zelf gewoon zichtbaar te maken? Dat
hebben ze bij Viega goed begrepen: langs de plafondpanelen kan je wat
zij de “levenslijnen van het gebouw” noemen, gewoon zelf zien. En dankzij
transparante schermen met livedata van meer dan 11.000 datapunten zie je
ook gewoon wat er in die “levenslijnen” allemaal gebeurt. Het BIM-model van
het gebouw staat bovendien dankzij een ingenieuze hands-on toepassing met
iPads en een schaalmodel toe om te zien hoe het hele leidingnetwerk over
het gebouw verdeeld is.
Maar er is meer. In negen seminariezalen, die opgedeeld kunnen worden,
en twee seminarie zalen is er ruimte voor de ietwat theoretischere aanpak,
maar met Viega World wordt ook sterk ingezet op de praktische aanpak. In
het seminariecentrum kan men over 2.850 m 2 aan tentoonstellingsruimte
In het gebouw zelf is alles transparant en staat elke vierkante
centimeter in het teken van kennisoverdracht naar de installateur.
8 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Het BIM-model van het gebouw toont via iPads hoe het
hele leidingnetwerk over het gebouw verdeeld is.
In het seminariecentrum kan men over 2.850 m 2 aan tentoonstellingsruimte
zelf aan de slag met de verschillende toepassingen van Viega.
zelf aan de slag met de verschillende toepassingen van Viega. Het gebouw
bevat enerzijds een historisch luik dat terugblikt op de geschiedenis van het
bedrijf, en inzichten in de verschillende toepassingen die Viega reeds wist
te realiseren. Anderzijds staan er producten tentoongesteld – die overigens
stuk voor stuk functioneel zijn – en kunnen installateurs zelf producten testen
en proefondervindelijk installeren. Alsof dat nog niet genoeg was, gaan
deze producten vergezeld van interactieve schermen en een hele schare aan
professionals die de verschillende opleidingen ondersteunen met kennis
en informatie.
‘Wat voor nut heeft het om
goede producten te maken
zonder de kennis om ze ook
daadwerkelijk te gebruiken?’
Hypermodern gebouw
Het seminariecentrum zelf is opgebouwd met de meest moderne technologieën.
In het BIM-model dat op voorhand van het gebouw werd gemaakt,
is met de kleinste details rekening gehouden. En dat is merkbaar. Niet alleen
door bijvoorbeeld de optimale akoestiek in de verschillende ruimtes, maar
ook door het duurzaamheidscertificaat DGNB Platina, dat het centrum voor
de bouw planning kreeg. Viega World wordt van energie voorzien door een
PV-installatie van maar liefst 2.700 m 2 , met een jaarlijkse opbrengst tot
210.000 kWh. De piekopbrengsten daarvan worden niet aan het openbare
stroomnet geleverd, maar dankzij warmtepompen efficiënter omgezet in
warmte of koude en voor betonactivering gebruikt. een warmtepomp van
700 kW voor verwarming en eentje van 575 kW voor koeling. Er is ook een
warmtepomp voor warmwater aanwezig, die gebruik maakt van de restwarmte
van de naburige productiehal. Bovendien worden er in het gebouw ook eigen
systemen getest en continu verbeterd. ❚
De tentoongestelde producten zijn stuk voor stuk functioneel.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 9

ENERGIEZUINIGE
VENTILATIE EN
STRUCTURELE
ZONWERING BIJ
PARADEPAARDJE
LA BOTTEGA
Het resultaat is een elegant en hoogstaand project met een fijne detaillering.
Het prestigieuze project La BoTTega van Strak project en Sofie Ooms Architects mag een paradepaardje van Zelzate genoemd worden. Gelegen
aan het vernieuwde en groene busplein, beschikken de 18 appartementen over een open, lichtrijk uitzicht. Begin 2021 startten de werken, de
oplevering was voor eind mei 2023. DUCO werd ingeschakeld om de appartementen te voorzien van een optimaal thermisch binnenklimaat.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld DUCO
Veel lichtinval, gebruik natuurlijke, warme materialen
Het concept voor dit project komt voort uit de unieke hoekligging. De
betrachting was om zoveel mogelijk appartementen een zo breed en boeiend
mogelijk uitzicht te bezorgen. Hiertoe werd vertrokken van een zeker grid
waarbij de hoek volledig werd opengewerkt.
De architect koos bewust voor warme materialen met een zeer naturelle feel.
Op deze manier ontstaat een speels en levendig geheel. Het project omvat
18 appartementen met een variabele grootte, indeling, lichtinval en uitzicht
waardoor het een zeer divers publiek aantrekt.
De architect koos bewust voor warme materialen met een zeer naturelle feel
met een lichte gevelsteen, buitenschrijnwerk in een warme tint en een aantal
accenten in hout. Het resultaat is een elegant en hoogstaand project met
een fijne detaillering.
10 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Een bijkomend voordeel van dit product is dat de screens
beschikbaar zijn in breedtes en hoogtes tot zes meter.
Het buitenzonweringsysteem DucoScreen Front 150 FIX vormt een
perfecte, esthetische oplossing om oververhitting tegen te gaan.
‘De kwaliteit, bereikbaarheid én service waar DUCO bekend voor
staat, overtuigden ons ook nu opnieuw in zee te gaan met hen’
Gunstige reductiefactor, kwaliteit én service
Het gebruik van hoogstaande materialen beperkt zich niet enkel tot de
gevel, maar werd binnenshuis doorgetrokken. Om de bewoners te voorzien
van frisse, verse lucht werd in elke appartement het DucoBox Focus
ventilatiesysteem geïnstalleerd in combinatie met de TronicVent elektronisch
gestuurde ventilatieroosters.
Francesca Lambrecht, project coördinator bij Strak project poneert: “De
jarenlange en succesvolle samenwerking met DUCO, alsook de gunstige
reductiefactor bij de voorcalculatie van het energieverhaal, maakte de keuze
makkelijk. De kwaliteit, bereikbaarheid én service waar DUCO bekend voor
staat, overtuigden ons ook nu opnieuw in zee te gaan met hen.”
Energiezuinige ventilatie waar én wanneer nodig
De TronicVent AK geluiddempende, elektronische roosters, gekoppeld met
het DUCO Tronic Systeem, garanderen in elk appartement een optimaal
wooncomfort naast energiezuinige en stille werking van het ventilatiesysteem
DucoBox Focus.
Francesca Lambrecht: “Ook bij vorige projecten maakten we gebruik van
TronicVent roosters omdat we steeds met plafondhoge ramen werken en de
klanten zich zo nooit zorgen hoeven te maken over een correcte ventilatie van
de wooneenheid. Daarnaast hebben de roosters ook een hoge reductiefactor
en is het systeem zeer eenvoudig te bedienen en uiterst betrouwbaar.”
150 FIX vormt een perfecte, esthetische oplossing om oververhitting tegen te
gaan in de appartementen. Een bijkomend voordeel van dit product is dat de
screens beschikbaar zijn in breedtes en hoogtes tot zes meter. Ideaal dus voor
grote glaspartijen zoals bij La BoTTega.”
Succesvol energieverhaal gebouwd
op uitstekende samenwerking
Ondanks wat vertraging op de leveringstermijnen in de nasleep van de oorlog
en de corona epidemie kan dit project als een succesvol energieverhaal
worden beschouwd.
Francesca Lambrecht: “We krijgen zeer veel positieve reacties en de bewoners
wonen er graag. Sommigen denken zelfs niet meer aan hun vorige woning,
waar ze soms langer dan 30 jaar vertoefden.”
“Ook de vlotte samenwerking met de verschillende partijen, duidelijke en
doorgedreven voorstudie en uitvoeringsplannen droegen hun steentje bij tot
een vlotte installatie van alle systemen en technieken. Daarnaast kunnen we
steeds rekenen op een vlotte service bij DUCO, ook na de installatie.” ❚
Dankzij intelligente metingen op basis van CO 2
- en/of vocht via de
gepatenteerde regelkleppen van het DucoBox Focus ventilatiesysteem wordt
enkel geventileerd in de ruimtes waar dit nodig is én in de juiste hoeveelheid.
Alles verloopt volledig automatisch zodat de bewoners werkelijk niets hoeven
te doen, tenzij genieten van de prima binnenluchtkwaliteit. Dit bespaart niet
enkel een hoop energie maar verhoogt het wooncomfort én de gezondheid
van de bewoner tevens aanzienlijk!
Esthetische en functionele zonwering
Een combinatie van een energiezuinig ventilatie systeem met functionele
zonwering is dé ultieme garantie op een gezond, aangenaam binnenklimaat
op elk moment van het jaar. Dit hebben ze bij het ontwerpen en de realisatie
van La BoTTega zeer goed begrepen. Want ook voor de zonwering tekent
DUCO in dit project.
Francesca Lambrecht legt uit: “Bij dit project kozen we voor het eerst
zonwering van DUCO. We wilden graag zo min mogelijk aannnemers en
omdat we tevreden waren over de DUCO ventilatiesystemen, lag het voor de
hand dat we ook voor de zonwering bij hen te rade gingen. Het structurele,
gemotoriseerde en stormvaste buitenzonweringsysteem DucoScreen Front
Dankzij intelligente metingen van het DucoBox Focus ventilatiesysteem
wordt enkel geventileerd in de ruimtes waar dit nodig is.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 11

De Pen
‘De enige realistische
oplossing om
onze maatschappij
klimaatneutraal te maken
die nú voorhanden
én betaalbaar is, is
hernieuwbare energie’
12 | INSTALLATIEENBOUW.BE

De Pen
Dirk Van Evercooren
Managing Director bij Organisatie voor Duurzame Energie
KUNNEN WE MET DEBAT EN BELEID
OP DE HOOFDZAAK FOCUSSEN?
In het recentste rapport van het IPCC [1] staat een belangrijke grafiek. Die beschrijft met welke
maatregelen je op enkele cruciale beleidsdomeinen de grootste bijdrage levert aan het klimaatbeleid.
Voor energie is het duidelijk: massaal investeren in zon en wind!
Verrassend? Wel als je ziet waarover het publiek debat ging de afgelopen jaren. Elke ernstige studie [2] die naar het
techno-economisch potentieel kijkt, komt tot dezelfde conclusie: ons energiesysteem (dat trouwens veel breder is
dan enkel het elektriciteitssysteem!) zal in 2050 voor zo'n 90% bestaan uit hernieuwbare energie.
Puur technologisch gesproken zou je de hele maatschappij op kernenergie of waterstof kunnen laten draaien.
Misschien kunnen we zelfs de technologie op punt stellen om fossiele energie klimaatneutraal te maken door de
CO 2
massaal op te vangen en te stockeren of te hergebruiken. Maar al die ‘oplossingen’ hebben gemeen dat ze
onmogelijk te financieren zijn. De enige realistische oplossing om onze maatschappij klimaatneutraal te maken
die nú voorhanden én betaalbaar is, is hernieuwbare energie. We kunnen niet wachten tot innovaties uit de lucht
vallen, want het klimaatprobleem bouwt zich elke dag verder op. We moeten dus nú aan de bak. Want wat echt
onbetaalbaar zal blijken, is niets doen. Vraag dat maar aan de verzekeringssector.
Wie de sociale media volgt over het thema energie kan dat moeilijk geloven, want heel vaak lees je daar dat we
het met hernieuwbare energie alleen niet halen. Bij die veronderstelling worden echter een paar dingen genegeerd.
Zo is het afstappen van fossiele energie voor onze verwarming en transport een enorme efficiëntieslag. Want als je
1 kWh aardgas in een CV-ketel verbrandt, krijg je ongeveer 1 kWh warmte terug. Stop je 1 kWh elektriciteit in een
warmtepomp, dan krijg je daar tussen 3 en 5 kWh warmte uit. Dus zelfs als die elektriciteit uit een aardgascentrale
komt, is dat een goede zaak voor het milieu! Er is dus minder contradictie tussen het bouwen van aardgascentrales
(om hernieuwbare energie aan te vullen) en het verbieden van fossiele verwarming dan op het eerste zicht lijkt.
Maar zon en wind zijn toch variabel, dus niet altijd beschikbaar als we ze nodig hebben? Dat klopt, maar daar
hebben we oplossingen voor. We moeten vraagflexibiliteit bevorderen om zo de variabiliteit op te vangen. Zo zullen
er heel binnenkort miljoenen elektrische voertuigen zijn, die veel vaker stilstaan dan rondrijden. Die batterijen op
wielen zijn perfect om de productiepieken van zon en wind op te slaan. De volgende generatie zal zelfs een stukje
van de opgeslagen elektriciteit terug op het net kunnen zetten, vehicle-to-grid heet dat.
En zo kom je bij de installateur terecht. De installateurs zijn degenen die ervoor zullen zorgen dat al die zonnepanelen,
warmtepompen, warmtenetten, laadpalen, energiemanagementsystemen, thuisbatterijen,… correct geïnstalleerd
worden. De installateur wordt daarnaast ook meer en meer een adviseur die de energietransitie rechtstreeks tot bij
de mensen thuis brengt. Duurzame technieken zijn de toekomst en die kunnen niet zonder duurzame installateurs. ❚
[1] Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC AR6 SYR, pagina 69
[2] ongeacht of het IEA, Energyville, het Planbureau, Elia, de Europese Unie, een NGO als Ember, enz. de bron is
INSTALLATIEENBOUW.BE | 13

Build Your Dreams: showroom
met textiel luchtkanalen
De nieuwe showroom van autofabrikant Build Your Dreams (BYD) te Sint-Martens-Latem is uitgerust met airsocks, aangeleverd via Prihoda
HVAC (Linum Group), en geïnstalleerd door Airco Lemmens uit Destelbergen. Op deze manier is er een op maat gemaakte, comfortabele én
prijs-kwalitatieve ventilatieoplossing aangeboden, voor zowel verwarming als koeling in de showroom.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Prihoda HVAC
De zwarte Prihoda texielkanalen gaan onopvallend op in de plafondconstructie.
De luchtdiffusie in de showroom van BYD is perfect op maat uitgewerkt. “Zo
werken we altijd”, zegt Gaëton Vanpoucke, account manager bij Prihoda. “We
voeren gegevens die we van de klant krijgen in in onze software, en dan kijken
we wat de ideale oplossing is voor het project en voor de klant zelf. Met onze
airsocks kunnen we perfect aansluiten op de HVAC eenheid en dit zowel voor
koelen, verwarmen en ventileren, of een combinatie van die drie.”
Textiele luchtkanalen zijn dus flexibel inzetbaar, en dat is een deel van
hun succes. Van oorsprong waren ze uitgevonden voor de voedingssector.
“We kunnen in de kanalen een kleine nanolaag zilver aanbrengen en
zo verhinderen dat bacteriën zich vasthechten aan het kanaal zelf”, legt
Vanpoucke uit. “Maar sinds corona begonnen er door de prijsstijgingen o.a.
op metalen meer en meer mensen naar alternatieven in comfort en hygiëne
14 | INSTALLATIEENBOUW.BE

De nieuwe BYD vestiging in Sint-Martens-Latem waar installatiebedrijf Airco Lemmens op heel korte tijd de klimatisatie verzorgde.
te zoeken, en worden airsocks zowat overal gebruikt. Zo zijn ze nu frequent
terug te vinden in scholen, sporthallen, burelen, winkels etc. We kunnen ze
bovendien exact op maat van klant en installateur produceren.” Ook op vlak
van prijs-kwaliteit-tijd scoren de Prihoda textielkanalen uitzonderlijk goed.
Verwarmen en koelen
In dit project is een combinatie van microperforatie en perforatie geïntegreerd.
“Met microperforatie werken we met verdringing, waarmee we aan zeer lage
snelheid de ruimte kunnen gaan ventileren of koelen. Met perforaties, aan de
andere kant, gaan we met inductie de warme lucht naar beneden duwen.”
Op deze manier zorgen de airsocks in deze BYD showroom dus zowel voor
verwarming als voor koeling.
“We hebben hier gekozen voor een Airsock met membraan”, zegt Nico
Lemmens, zaakvoerder van Airco Lemmens bvba, die het ventilatieproject
realiseerde. “Via dat kanaal kan er zowel verwarmd als gekoeld worden”,
legt Vanpoucke verder uit. “Dat werkt met een textielflap, gelinkt aan een
servomotor. Die zorgt ervoor dat de flap ofwel de onderste ofwel de bovenste
helft van het kanaal afdekt. Met het onderste gedeelte wordt er verwarmd,
met het bovenste gedeelte gekoeld.” Op die manier helpen de airsocks de
temperatuur in de ruimte zelf erg eenvoudig te behouden.
Installatiegemak
“De keuze voor Prihoda was in de eerste plaats voor de snelle levering en
een voudige ophanging”, aldus Nico Lemmens. “Alles moest in de showroom
af zijn binnen een periode van drie maanden.” De Prihoda airsocks
zijn opgehangen op aluminium rails. “Dat zorgt voor een soort gordijnsysteem,
waarin het op maat geleverde kanaal kan verschuiven. Op die
manier is het ook makkelijk hanteerbaar naar periodieke reiniging toe”,
voegt Vanpoucke toe.
De textielkanalen zijn uitgevoerd in het zwart. “Dat was de wens van de
klant. We kunnen alle kleuren kiezen en het volledig personaliseren”, duidt
Vanpoucke de esthetische veelzijdigheid van het product.
Dankzij de membraantechniek kan er via éénzelfde kanaal
gekozen worden voor warme of gekoelde luchtdiffusie.
In het complete installatietraject heeft de firma Lemmens nog tal van
andere producten uit het gamma van de Linum Group gebruikt. “De buitenunits
zijn geplaatst op de frames van Alixo”, zegt de installateur zelf. “Ook
de dakdoorvoeren in kunststof en de voorgeïsoleerde koelleidingen komen
van Linum. Alle verbindingen werden feilloos geperst met de Maxi-Pro
koppelingen van Linum. Tot slot zijn alle buitenunits voorzien van een
werkschakelaar uit het gamma van Linum, om het project geheel volgens de
wetgeving uit te voeren.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 15

Compact en doeltreffend:
de WOLF WTW-unit CGL-2
Duurzaam en hygiënisch
Hoge CO 2
-concentraties, aerosoldeeltjes, geurstoffen
en fijnstof worden vervangen door frisse, schone lucht.
De warmteterugwinning haalt een rendement van
90% en de unit wordt stekkerklaar geleverd.
Door verschillende opstellingsmogelijkheden en zijn
stille werking zorgt de CGL-2 onopvallend voor een
hygiënisch en aangenaam klimaat in ruimten waar
mensen samenkomen.
www.wolf.eu
Scan voor meer informatie

De grootste vakbeurs
voor solar-professionals
in België
25 & 26 oktober
Kortrijk Xpo
De handels- en
kennisbeurs voor de
duurzame HVAC-sector
25 & 26 oktober
Kortrijk Xpo
Part of
SUSTAINABL E
SOLUTIONS
www.solarsolutionskortrijk.be / www.greenheatingsolutionskortrijk.be

Retrofit is een zinvolle investering
omdat oudere en nieuwe installaties
technisch en energetisch weer
jarenlang optimaal functioneren.
Schone lucht als bron voor
gezonde werknemers
Door de hoge energietarieven kijken steeds meer gebouweigenaren naar hoe zij hun gebouwen kunnen verduurzamen. Velen zetten dan ook
in op isolerende maatregelen en het installeren van zonnepanelen en warmtepompen. WOLF Energiesystemen adviseert om ook de bestaande
luchtbehandelingsinstallatie te laten nakijken. Zo stem je alle systemen op elkaar af voor de meest duurzame energieprestaties.
Tekst Lieke Van Zuilekom en Marlies Decavel | Beeld WOLF Energiesystemen
“Luchtgroepen zijn de afgelopen jaren sterk geëvolueerd qua techniek en
systemen”, begint Jimmy Dequeecker, technisch adviseur bij WOLF Energiesystemen.
“Hier door kan een retrofit van zowel oudere als nieuwe installaties
een zin volle investering zijn die zich binnen enkele jaren al terug verdient.”
Bij zo’n retrofit worden bestaande lucht behandelings kasten grondig geïnspecteerd,
gereinigd en waar nodig voor zien van nieuwe onder delen. Daar door
functioneren de systemen technisch en energetisch weer jarenlang optimaal.
Bovendien is retrofitten aanzienlijk beter voor het milieu. Jimmy: “Alles
wat nog goed is, wordt behouden. Door energiezuinige ventilatoren te
integreren, lage weerstandsfilters te voorzien en aan warmteterugwinning
te doen, helpt WOLF Energiesystemen om veel energie en kosten te
besparen. Het allerbelangrijkste is dat schone en goed functionerende
luchtbehandelingskasten bijdragen aan de gezondheid en het wel bevinden
van de eindgebruikers.”
18 | INSTALLATIEENBOUW.BE

‘Door energiezuinige ventilatoren, lage weerstandsfilters
en warmteterugwinning helpt WOLF Energiesystemen om
energie en kosten te besparen’
Oog voor het complete plaatje
Om optimaal invulling te geven aan deze voordelen, gaat WOLF
Energiesystemen verder dan het vervangen van traditionele riemgedreven
ventilatoren door moderne EC-ventilatoren. “We starten de retrofit
standaard met een grondige visuele inspectie”, legt Jimmy uit. “Hoe oud
is de luchtbehandelingskast en wat is het huidige energieverbruik? Welke
componenten zijn aanwezig? Wat is de status van deze componenten?
Is er sprake van veroudering, vervuiling, corrosie of achterstallig
onderhoud?” WOLF bekijkt ook de staat van de verschillende filters en een
eventuele upgrade naar een hogere of betere graad, de correcte werking
van warmteterugwinningssystemen en onderhoudt de afdichtingen,
kleppenregisters en regelapparatuur. Indien nodig stelt de leverancier de
systemen bij naar actuele technieken, toepassingen en uitvoeringen.
Daarnaast houdt WOLF Energiesystemen bij een retrofit uitdrukkelijk
rekening met het gebouw, haar functie en haar gebruikers. Sluit de luchtbehandelingskast
nog aan op de actuele gebruikswensen of zijn de condities
gewijzigd, waardoor het verstandiger is om de luchthoeveelheden opnieuw
door te rekenen? Het is een ingrijpend onderhoud dat een optimale werking
van je luchtbehandelingskast garandeert.
Links: Oude situatie – Riemgedreven slakkenhuisventilator.
Rechts: Nieuwe situatie – Energiezuinige EC-ventilator.
Is retrofit rendabel?
Een retrofit vergt natuurlijk een investering. Om klanten inzicht te geven
in deze kosten en de voordelen na de retrofit, maakt WOLF op basis
van de huidige en gewenste waardes voor de retrofit een transparant
overzicht. Samen met een life cycle costing (LCC) ziet de klant in één
oogopslag wat de terugverdientijd is en of een investering in ECtechnologie
daadwerkelijk rendabel is. Na akkoord demonteert de eigen
serviceafdeling van WOLF Energiesystemen zoveel mogelijk componenten.
Jimmy: “Zowel de luchtgroep als de terugkerende elementen worden
met zorg door ons gereinigd. Daarna wordt, indien nodig, een nieuwe
2-componenten beschermcoating in de kast aangebracht. Vervolgens
wordt de luchtbehandelingskast opnieuw ingericht en in bedrijf gesteld.
Daarnaast heeft de klant ook minder onderhoudskosten, minder lagers en
geen aandrijfriemen.”
Volledig van het gas af
Naast het optimaliseren van je luchtgroepen inventariseert en upgradet
WOLF Energiesystemen ook de bestaande warmte- of koude-opwekking.
“Door bijvoorbeeld cv-ketels en koelmachines te vervangen door een
warmtepomp, kunnen gebruikers volledig zonder gas opereren. Meestal
is er voldoende ruimte in de luchtbehandelingskast aanwezig om een
change-over warmtewisselaar toe te passen”, besluit Jimmy. “Daarmee slaan
gebouweigenaren meerdere duurzame vliegen in één klap.” ❚
De bestaande luchtbehandelingskast wordt door retrofit voorzien
van nieuwe warmteterugwinning met een hoger rendement.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 19

THEMA SANITAIR
DE POT OP!
Net als voor zoveel in de badkamer overstijgt ook het toilet al lang het
louter functionele. Of deze zich nu in de badkamer bevindt of in het kleinste
kamertje, ook aan de keuze van het toilet wordt tegenwoordig meer en
meer aandacht besteed. Comfort, hygiëne, waterverbruik maar uiteraard
ook design zijn daarbij belangrijke thema’s. De pot op met het toilet?
Allesbehalve! ❯
Tekst Eva Goossens Beeld DELABIE, Artceram, IPEE
Het Astra-toilet, nieuw van
Flaminia, hier in een eigentijds
back-to-wall uitvoering.
20 | INSTALLATIEENBOUW.BE

NIEUW
Gemaakt voor
de praktijk
Snelle en nauwkeurige resultaten
met onze nieuwe compacte
meetinstrumenten.
Spoelsysteem dat waterbesparing
en optimale hygiëne combineert:
de directe spoeling zonder reservoir
van DELABIE
Waterbesparing: antileksysteem,
« intelligente » automatische spoeling
(het spoelvolume past zich aan in functie
van het gebruik)
Hygiëne: bacteriegroei voorkomen
door afwezigheid van stilstaand water,
automatische spoeling zonder manueel
contact, periodieke spoeling elke 24h
na het laatste gebruik
Doeltreffendheid: krachtige spoeling steeds
beschikbaar
Gemakkelijke installatie: voorgemonteerd
zelfdragend voorwandsysteem met
aanpasbare en moduleerbare waterdichte
inbouwdoos (spoelsysteem ook beschikbaar
zonder voorwandsysteem)
Comfort: gevraagde spoeling (drukknop)
of automatische spoeling na vertrek van de
gebruiker (zonder manueel contact)
DELABIE, expert in sanitaire voorzieningen en kranen voor publieke
ruimten, stelt water- en energiebesparing voorop bij het ontwerpen van
hoogwaardige en verantwoorde productlijnen.
www.testo.be
Meer informatie op delabiebenelux.com
testo februari.indd 1 3/02/2023 15:48:17

THEMA SANITAIR
Bij de inrichting van de badkamer kwam – en komt soms nog steeds - de
keuze van het toilet wel eens op de laatste plaats. Onterecht. Ook hier zijn de
mogelijkheden legio en is het als vakman belangrijk de klant te informeren
over wat allemaal mogelijk is. Enkele belangrijke trends en nieuwigheden in
de kijker.
Black beauty
Wat design betreft, is het haast overbodig te vermelden dat rimless
hangtoiletten zo goed als standaard zijn geworden. Maar ook wie een
staand toilet verkiest, heeft keuze uit bijzondere designmodellen, waaronder
eigentijdse ‘back to wall’ uitvoeringen. Niet zelden nemen de high-end
merken gerenommeerde designers onder de arm die hun naam verbinden
aan een keramiekcollectie, inclusief toilet. Hierdoor is de esthetische eenheid,
bijvoorbeeld met bad en wastafel, gegarandeerd. Daarnaast noteren we
uiteraard een verdere opmars van kleur. Wit krijgt steeds meer concurrentie
van zwart, doorgaans in een matte uitvoering. Zelfs in de publieke ruimte
duikt meer zwart op. Zo kon Delabie recent nog een German Design Award
Special 2023 in de wacht slepen met het Fino-designurinoir in rvs 304,
afgewerkt met mat zwart Teflon waaraan kalkaanslag zich moeilijk kan
vasthechten. Ook beschikbaar in deze reeks: wastafels en kranen, hang- en
staande toiletten, toiletten voor personen met beperkte mobiliteit en tal van
accessoires die het stijlvolle ‘openbare’ totaalplaatje vervolledigen.
Het awardwinnende zwarte urinoir van Delabie.
Kleur mag
Naast zwart laten ook heel wat andere kleuren zich opmerken, vaak
afgestemd op de wastafel en het badkamerdesign. Individueel design ten
top. Zo is het Thunica Rimless-designtoilet van O-Plus niet alleen beschikbaar
in de standaardkleuren wit, mat wit en mat zwart, maar op aanvraag ook
personaliseerbaar in een kleur naar keuze. Daarnaast doet vooral Italië
zijn naam als designland weer alle eer aan, dit met diverse modellen die
zich zowel onderscheiden qua vorm als kleur. Op de voorbije editie van de
vakbeurs Cersaie viel ons oog onder meer op de monolithisch vormgegeven
Astra-collectie van Flaminia, ontworpen door Giulio Cappellini, verkrijgbaar als
hang- of back-to-wall toilet. Dit wordt aangeboden in de verschillende tinten
van het Flaminia-palet waardoor het toilet zich esthetisch laat combineren met
de verschillende Flaminia-wastafels. Nog meer markant toiletdesign bij Agape
met Pear 2 by Patricia Urquiola, een vervolg op de reeds in 2004 gelanceerde
en organisch vormgegeven Pear-reeks. Deze is nu ook beschikbaar in een
volledig gekleurde versie, met keuze tussen donkergrijs maar ook opvallend
groen. Kan het nog opmerkelijker? Jawel, bijvoorbeeld met de nieuwe Chiccollectie
van ‘The.Artceram’. Deze omvat zowel spoeltafels als toiletten en
bidets met marmer- en trendy terrazzodessins. Deze serie haalt inspiratie uit
de art deco van de twintigste eeuw, weliswaar in een eigentijds jasje. Voor als
het echt eens wat anders dan anders mag zijn.
Het matzwarte O-Plus Eder-toilet, ook verkrijgbaar als onderdeel van
een all-in pack met TECE-inbouwelement en bedieningsplaat.
Slim spoelen
Duurzaamheid, dat is ook slim omspringen met water. Dit gaat ondertussen
wel wat verder dan alleen maar de spaarknop. Om het probleem van sanitaire
waterverspilling efficiënter aan te pakken, lanceerde het jonge Belgische
bedrijf IPEE de slimme toiletassistent Buddy. De Smart Detect-technologie
combineert verschillende parameters en suggereert automatisch het nodige
spoelvolume. Het slimme toilet van IPEE, trouwens goed voor een zilveren
Henry van de Velde Award, garandeert dat er altijd netjes gespoeld is na
het toiletbezoek, zonder water te verspillen. Naast de ecologische focus
kent Buddy een minimalistisch design waar gebruikscomfort centraal staat.
Zo heeft Buddy geen drukknoppen, maar wel sensoren voor contactloze
bediening. Ook aan het nachtelijke toilet bezoek werd gedacht, met indirect
22 | INSTALLATIEENBOUW.BE

SANITAIR THEMA
De Chic-collectie met opmerkelijke dessins van ‘The.Artceram’.
‘In het postcorona tijdperk
hebben we nog altijd meer
aandacht voor hygiëne’
Toilet Thunica van O-Plus met bijpassende
opbouwwaskom, hier in de kleur Coffee mat.
licht onderaan de wc. Met de handige app is Buddy bovendien gemakkelijk
aanpasbaar aan de persoonlijke voorkeuren van de toiletbezoeker. Een
voorbeeld hiervan is het kleurprofiel van Buddy dat men kan afstemmen op
het interieur van de badkamer.
Hygiëne
In het postcorona tijdperk hebben we nog altijd meer aandacht voor hygiëne.
Vandaar de verdere opmars van de rimless of spoelrandloze toiletten, in
combinatie met ultra gladde en bacterieremmende keramische glazuur.
Daarnaast zetten diverse merken in op een uitgekiende spoeltechnologie.
Nieuw van Geberit is het Acanto-hangtoilet met de hydraulisch geoptimaliseerde
TurboFlush-geometrie binnenin het keramiek. Deze leidt het spoelwater
door het keramiek als een krachtige draaikolk. Naast de hygiëne van de
badkamer en het toilet is er uiteraard ook nog de persoonlijke hygiëne en de
daarmee samenhangende opmars van de uit Japan overgewaaide douchewc.
Ondertussen verkrijgbaar in zowel instap- als high-end uitvoeringen en
van diverse merken zoals Duravit, TECE, Geberit, Villeroy&Boch, Laufen,
Axent, en zo meer. Technische details, uiteenlopend van een sensor voor het
automatisch openen van de klep, de gebruikersidentificatie in de zitting,
tot het brede scala aan instelmogelijkheden voor de verwarmbare zitting,
douchesproeier en regelbare warmeluchtföhn, garanderen optimaal comfort
en hygiëne. De snufjes kunnen, maar hoeven niet steeds. Zo zijn er ook
betaalbare en elektronicaloze modellen die spoelen met koud water en geen
stroomaansluiting, boiler of waterreservoir behoeften. Voor elke consument,
gesteld op hygiëne, wat wils, zoveel is duidelijk. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 23

THEMA SANITAIR
WERELDPRIMEUR VOOR SANITAIRE SECTOR IN ANTWERPEN
VAN MARCKE LAB, DIGITALE CONCEPT &
EXPERIENCE STORE IN HET HARTJE VAN ’T STAD
In hartje Antwerpen pakt Van Marcke uit met een absolute wereldprimeur voor de sanitaire sector. Het bedrijf opent een digitale concept
& experience store, waar digitale hulpmiddelen zorgen voor een ongekend comfort bij het samenstellen, ontwerpen en aankopen van een
droombadkamer. Hierbij biedt Van Marcke mogelijkheden van de keuze van de gewenste stijl tot aan de installatie bij de eindgebruiker thuis.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Van Marcke
Klanten kunnen ter plaatse spelenderwijs hun droombadkamer samenstellen met de verschillende schermen.
De vraag naar totaaloplossingen neemt sterk
toe. Van Marcke komt hieraan tegemoet met
deze digitale beleving van 80 vierkante meter,
die door haar ligging in hartje Antwerpen vlot
bereikbaar is te voet, met de fiets of met het
openbaar vervoer. Klanten kunnen ter plaatse
spelenderwijs hun droombadkamer samen stellen
met de verschillende schermen, die levensgroot
visualiseren en daarna in hun eigen badkamerruimte
incorporeren. Hiermee toont het bedrijf
met andere woorden niet alleen mee te zijn in
de verschillende trends van digitalisering, maar
ook in de trend van collectief en milieuvriendelijk
vervoer in de stad.
Die trends in de maatschappij zijn dan ook waar
het bedrijf op inspeelt, zeker nu de jongvolwassen
generatie compleet overstag is gegaan voor
online winkelen. “We besloten een uniek en
innovatief project op poten te zetten dat de online
aankoop van een technisch complex product
zoals een badkamer veel comfortabeler maakt”,
24 | INSTALLATIEENBOUW.BE

SANITAIR THEMA
zegt Aldric d’Oultremont, trekker van het concept.
“Belgen kopen steeds meer online, en ook de aard
van hun aankopen is geëvolueerd: kleding spant
de kroon, maar ook veel grotere aankopen zoals
auto’s, huizen en keukens nemen een belangrijke
plaats in.” Tegelijk ziet het bedrijf ook een
verschuiving naar totaaloplossingen op maat.
Productcombinaties
De interactieve touchscreens die over het digitale
‘laboratorium’ verspreid staan, bieden niet
alleen opties om lukraak te experimenteren. Ze
bevatten voor de klanten een zorgvuldig geselecteerd
assortiment van de Van Marcke-producten,
die door verschillende badkamerspecialisten al
gecombi neerd werden tot technisch goed functio ­
nerende én smaakvolle ensembles.
Dankzij de LED-schermen is het ook erg makkelijk om gedetailleerd
te zien welke producten bij je eigen smaak of wensen passen.
‘DeepScreen-technologie brengt al
die productcombinaties op grote
LED-schermen tot leven’
En daarvoor komen de hypermoderne snufjes erg
goed van pas. DeepScreen-technologie brengt al
die zorgvuldig geselecteerde productcombinaties
op grote LED-schermen tot leven. Je waant je zo
in een wereld vol badkameroplossingen, volledig
moduleer baar naar je eigen wensen. Want Van
Marcke biedt een totaal pakket aan van alle stijlen,
of dat nu klassiek of extra vagant is. Dankzij de LEDschermen
is het ook erg makkelijk om gedetailleerd
te zien welke producten bij je eigen smaak of
wensen passen, en die kunnen dan heel eenvoudig
aan een individuele wenslijst toegevoegd worden.
Badkamer op maat
Maar uiteraard stopt het verhaal dan niet, als je
je perfecte badkamer digitaal hebt ontworpen.
De Multiverse mag dan goed ontwikkeld zijn, je
eigen badkamer is een fysiek verhaal, met zijn
eigen mogelijkheden en beperkingen. En daarom
brengt Van Marcke de droombadkamer ook in
haar digitale ruimte op maat. Interieuradviseurs
van het bedrijf helpen de verschillende producten
uit de wenslijst in de specifieke badkamer van
de klant te plaatsen, die met een interactieve
tekentafel digitaal tot leven is gewekt.
“Een badkamer blijft een belangrijke aankoop en is
vaak een complex gegeven, waarbij verschillende
onderdelen – zowel functioneel als esthetisch – in
elkaar moeten passen om goed te functioneren.
Onze technologie bevat al heel wat intelligentie,
maar we blijven ervan overtuigd dat de ultieme
afwerking van een badkamer persoonlijk en
professioneel advies vereist van mensen die zowel
technisch onderlegd zijn als kennis hebben van
interieurontwerp”, zegt Aldric d’Oultremont.
De interactieve touchscreens die over het digitale ‘laboratorium’ verspreid
staan, bieden niet alleen opties om lukraak te experimenteren.
Traditionele functionaliteit
De concept & experience store is futuristisch met
haar digitale troeven, maar miskent de traditionele
showroom niet. “Onze ambitie is om de Belgen
een comfortabele totaaloplossing te bieden: ❯
INSTALLATIEENBOUW.BE | 25

Duurzame
oplossingen
voor iedereen.
Zorgvoorzieningen.
Zwembaden en sportfaciliteiten.
Wooncomplexen / appartementen.
Eensgezinswoningen.
Kantoren.
Scholen.
en nog veel meer.
Ga voor meer informatie naar
remeha.be/systeemoplossingen

SANITAIR THEMA
Van Marcke biedt een totaalpakket aan van alle
stijlen, of dat nu klassiek of extravagant is.
‘Een badkamer blijft een belangrijke aankoop en is vaak een complex
gegeven, waarbij verschillende onderdelen – zowel functioneel als
esthetisch – in elkaar moeten passen om goed te functioneren’
van de keuze van de badkamerstijl en -producten,
over de esthetische wensen en technische criteria
waaraan ze moeten voldoen, tot de installatie
ervan”, aldus Caroline Van Marcke, CEO van
de Van Marcke Group. En daarbij speelt ook de
ervaring van de klant een grote rol. “We zullen
de feedback van onze klanten ter harte nemen
en onze diensten op dit elan verder verbeteren”,
zegt Van Marcke. “Onze missie is om Creators of
Comfort te zijn, en we zijn ervan overtuigd dat de
integratie van digitale technologie cruciaal is om
toekomstige aankoopbeslissingen comfortabel te
maken voor onze klanten.”
De concept & experience store is futuristisch met haar digitale
troeven, maar miskent de traditionele showroom niet.
Met deze wereldprimeur doet Van Marcke haar
reputatie als pionier in de sanitaire sector alle
eer aan. Zo was het bedrijf in 1946 nog de eerste
Europese firma die het concept van grote sanitaire
showrooms introduceerde. Met de interactieve
tekentafel die in deze store gelanceerd wordt,
wordt meteen ook het eerste product van de
nieuwe Van Marcke startup geïntroduceerd:
Modulab. Modulab is opgericht als joint venture
tussen de Van Marcke Group en de Cronos Group,
om zo de verdere digitalisering te begeleiden. En
dankzij deze tekentafel geeft Modulab al meteen
richting aan de digitale interieurinrichting. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 27

THEMA SANITAIR
Kranenspecialist vestigt
aandacht op waterbesparing
in energiedebat
De meeste mensen denken bij energiebesparing, een thema dat nog nooit zo actueel is geweest, meteen aan verwarming en stroomverbruik.
Maar ook door vermindering van het waterverbruik kunnen overheden, bedrijven en consumenten veel geld besparen. De van oorsprong
Duitse Fabrikant van kranen en spoelsystemen Schell ontwikkelt zijn producten al van bij de oprichting met als doel efficiënt watergebruik.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld Schell
De hoekregelkraan is daar een goed voorbeeld
van, maar ook de intelligente en contactloze
kranen van Schell zijn ontwikkeld met het oog
op waterbesparing. Met een handige tool op de
website van Schell kunnen installateurs voor hun
klanten de mogelijke jaarlijkse besparing berekenen
die Schelproducten hen kunnen opleveren.
Een hoekregelkraan, waar Schell heel bekend
om werd, heeft een grote invloed op het
waterverbruik van kranen. “Wanneer een
hoekregelkraan optimaal geïnstalleerd is,
wordt het waterverbruik met 40% verminderd”,
verduidelijkt Dirk Vanden Breede, directeur van
Schell Belgium. “Onze focus op waterbesparing,
maar ook de bewezen Duitse kwaliteit en onze
focus op hygiëne – de kranen voldoen aan de
Duitse drinkwaterverordening – maken onze
hoekregelkranen populair bij installateurs.
Onze hoekregelkranen zijn overigens in diverse
varianten te verkrijgen. Zo is er onder meer
een hoekregelkraan met filter, die ervoor
zorgt dat vuildeeltjes in drinkwater worden
tegengehouden, zodat schade aan de kraan
wordt voorkomen.”
Tot 70% water besparen
met contactloze kranen
Maar ook de kraan zelf kan aanzienlijk helpen
besparen op water – en op stroom om het
water warm te maken. “Water besparen is in het
dagelijkse leven helemaal niet zo gemakkelijk”
gaat Vanden Breede voort. “Bij het inzepen van de
handen bijvoorbeeld, vergeet men vaak de kraan
uit te zetten, of men doet het niet omdat er anders
zeep aan de kraan zou hangen. Daardoor wordt
er onnodig water verbruikt, dat ook nog eens
onnodig verwarmd moet worden. Intelligente
afsluiters, maar vooral ook contactloze of
sensorgestuurde kranen, zoals wij ze aanbieden,
pakken dat probleem aan door het water enkel te
laten stromen wanneer het echt nodig is.”
Door het overstappen op slimme en contactloze kranen kan
een waterbesparing tot wel 70% gerealiseerd worden.
Bij contactloze kranen wordt de waterloop met
behulp van een infraroodsensor geregeld. Het
water stopt automatisch met lopen wanneer
men de handen vanonder de kraan vandaan
haalt. “Daardoor wordt bij een wasbeurt van de
handen tot wel 70% minder water verbruikt in
vergelijking met handbediende kranen, zonder
dat het gebruikscomfort eronder lijdt. Bovendien
zijn ze ook veel hygiënischer, omdat contact met
de kraan niet nodig is. Contactloze kranen worden
daarom steeds vaker in bedrijfs- en openbare
gebouwen gebruikt”, weet Vanden Breede.
28 | INSTALLATIEENBOUW.BE

SANITAIR THEMA
Door het optimaal afstellen van de hoekregelkraan kan tot 40% bespaard worden op water.
“Contactloze kranen gebruiken tot
wel 70% minder water dan handbediende
kranen” – Dirk Vanden Breede,
directeur Schell Belgium
Dirk Vanden Breede: “Installateurs kunnen op
onze website berekenen wat ze zouden besparen
door te kiezen voor de oplossingen van Schell.”
Calculatiemodule toont
besparingspotentieel
Schell-oplossingen
Voor een gezin in een gemiddelde eengezinswoning
kan de besparing door het gebruik van zo’n
intelligente kranen volgens Schell oplopen tot
zo’n 335 euro per jaar en voor een school met
1.100 leerlingen en 40 leerkrachten tot zo’n 8.485
euro per jaar, waardoor de hogere aanschafkost
van dergelijke kranen snel terugverdiend kan
worden. Om inzichtelijk te maken hoe groot de
besparingen die de producten van Schell kunnen
opleveren precies zijn, ontwikkelde de fabrikant
een speciale tool, die te raadplegen is via de
Schell-website. “Installateurs kunnen er voor hun
klanten mee berekenen wat ze zouden besparen
door te kiezen voor de oplossingen van Schell.
En dat zijn overigens niet alleen hoekregel- en
intelligente kranen voor in de keuken of het
toilet, maar ook (intelligente) douchekranen,
wc-spoelkranen, urinoir spoelsystemen, montagemodules,
dienstkranen en verwarmingskranen en
dat voor zowel woningen, kantoren en bedrijfs- en
openbare gebouwen”, besluit Vanden Breede. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 29

Chemische en
magneetreiniging
voor efficiëntere
hybride installaties
Tal van Belgische woningen die gerenoveerd worden, zijn niet voldoende geïsoleerd om ze
slechts met behulp van een warmtepomp te verwarmen. Met bijkomende isolatie kan een
warmtepomp de volledige warmtevraag voorzien, maar in situaties waar bijkomende isolatie
niet mogelijk is kunnen ook hybride installaties geplaatst worden. Echter, de bestaande
cv-installaties bevatten vaak heel wat vervuiling, waardoor cv-installaties minder efficiënt
hun warmte afgeven en dus meer energie verbruiken.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld GeoTherma / Fernox
Fernox is gespecialiseerd in waterbehandeling
in gesloten circulerende systemen, en past
daar zowel chemische reiniging als reiniging
via magneet filters voor toe. Geotherma maakt
gebruik van de dienstverlening van Fernox om
optimale hybride installaties af te leveren.
“Bij een grondige energetische renovatie van cvinstallaties,
wordt de woning goed geïsoleerd,
zodat ze aangepast is om een warmtepomp te
gebruiken”, zegt Yves Desplenter, Sales Director
bij Fernox. “Maar door de kostprijs van die
aanpassingen wordt er vaak geopteerd om de
bestaande cv-installatie te behouden.” Ook Arnout
De Hondt, Service Coordinator bij Geotherma, ziet
de markt evolueren naar warmtepompen. “Met
de shift in gas- en elektriciteitsprijzen en de roep
naar klimaatvriendelijkere oplossingen merken we
dat de renovatiemarkt steeds meer vragen stuurt
voor warmtepompen.”
En dat kan de nodige problemen met zich
meebrengen. “We zien dat daar vaak heel veel
vervuiling in zit, voornamelijk magnetiet en slib.”
En als er vuil in zit, is het aangeraden om actie
te ondernemen. “Dat betekent dat de installatie
grondig gereinigd moet worden. Er moet een
reinigingsmiddel worden toegevoegd, eventueel
met de hulp van een spoelpomp, om zo de
vervuiling te verwijderen.”
“Wij zijn dergelijke vervuilde installaties al enkele
keren tegengekomen”, zegt Arnout De Hondt.
“Vaak krijgen we dan de opmerking van de
installateur dat er heel veel vuil aanwezig is in de
cv-installatie.” Niet optimaal om een warmtepomp
op aan te sluiten, dus. “Daarom hebben we de
handen in elkaar geslagen met Fernox, en nu
kunnen we een chemische reiniging aanbieden
als de installateur twijfel heeft.”
“Die reinigingen zijn nu al bijzonder relevant,
maar gaan nog veel relevanter worden”, blikt
Sander Goossens, Business Developer bij
GeoTherma, vooruit. “In België worden er elk jaar
200.000 gasketels geïnstalleerd, dat moeten op
termijn allemaal warmtepompen worden. En dat
zijn heel vaak installaties die op een bestaand
afgiftesysteem gaan aansluiten.”
Maar hoe gaat dat proces dan in z’n werk? “Het
begint met de vraag van de installateur, als
die twijfelt over de bestaande kwaliteit van de
installatie”, aldus De Hondt. “We doen dan eerst
Fernox MKIII spoelpomp voor het reinigen
van cv-installaties volgens NBN EN 14868
par. 10.4.2. (Beeld: GeoTherma).
30 | INSTALLATIEENBOUW.BE

F1 Protector bevat een pH buffer die zorgt voor een ideale zuurtegraad tussen 7.5 en 8.2, zoals vermeld in TV 278 (pag14). (Beeld: GeoTherma)
‘Er moet een reinigingsmiddel worden
toegevoegd, eventueel met de hulp van een
spoelpomp, om zo de vervuiling te verwijderen’
een analyse van het water, die we opsturen via
Fernox. Zij zeggen welke reinigingsmiddelen
nodig zijn om bij die specifieke situatie te
gebruiken, en wij voegen de reinigingsmiddelen
toe en spoelen dan.”
“Daarvoor zijn er twee mogelijkheden”, legt Yves
Desplenter uit. “Er zijn enkele eenvoudige kits
om ter plaatse een inschatting te doen van de
cv-waterkwaliteit. Geleidbaarheidmeting,pH of
zuurtegraad en de vervuiling worden ter plaatse
beoordeeld door het nemen van een waterstaal.
Als de klant wil, kan er ook overgegaan worden
tot een meer grondige labo-analyse, waarbij
zowel het vulwater als het cv-water geanalyseerd
worden.” Fernox maakt vervolgens een rapport op
met aanbevelingen voor de eindklant. “Heel vaak
zien we dan dat het raadzaam is om installaties
te spoelen met reinigingsmiddel en nadien terug
te vullen met water met een beschermmiddel op,
om te voorkomen dat corrosie opnieuw ontstaat.”
F3 Cleaner is een pH neutraal reinigingsmiddel die
vervuiling in een cv-installatie verwijdert. (Belgaqua
gecertificeerd cat. 3 NBN 1717) (Beeld: Fernox).
Een spoeling met de reinigingsmiddelen
van Fernox biedt niet alleen op vlak van de
efficiëntie van de warmtepomp voordelen. “Ook
de levensduur van de gehele installatie wordt
verlengd”, zegt De Hondt. “Elke installatie bestaat
uit kleppen, warmtewisselaars, pompen… Goed
onderhoud is goed voor de levensduur, en bij
het onderhoud wordt de kwaliteit van het cvwater
gecontroleerd.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 31

NIEUWE NATLOPER BRENGT WARM DRINKWATER
ZONDER VERTRAGING NAAR TAPPUNTEN
Specialist in pompen en afsluiters KSB SE & Co. KGA bracht in maart 2023 met de CalioTherm S een nieuwe reeks natlopers op de markt voor
het verpompen van drinkwater in gesloten circuits. De hoogefficiënte circulatiepompen brengen warm drinkwater zonder vertraging naar
de tappunten.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld KSB Belgium / Pixabay
De CalioTherm S-pompen, onderhoudsvrije natloper
pompen, pompen warm drink water in
gesloten circuits, die vaak voorkomen in tweegezins
woningen en grotere projecten, naar de tappunten
en vervolgens terug naar de boiler. Door
die werking komt warm drinkwater altijd zonder
vertraging aan bij de tappunten.
Permanentmagneetmotor
Net als alle andere Calio-pompen in het gamma van
KSB hebben de pompen in de CalioTherm S-reeks
een permanentmagneetmotor voor een optimaal
rendement. Elke pomp heeft drie snelheids niveaus;
met een druk op de knop kan het debiet worden
aangepast. Drie leds geven de bedrijfs status
weer. Bij een geblokkeerde rotor stopt de motor
automatisch en wordt een storing aangegeven.
Draadeinden zijn verkrijgbaar als RP ½-binnendraad
(EN 10266) of als optionele schroefset
met een geïntegreerde terugslagklep en een
G1-buitendraad (DIN ISO 228). Het maximale
debiet van de CalioTherm S-pompen bedraagt
0,7 m³/h en de maximale opvoerhoogte 1,4 m.
De drinkwatertemperatuur moet tussen de 5 en
65°C liggen.
Aansluiten mogelijk
zonder gereedschap
De pompen worden geleverd met een kabel,
al dan niet met een stekker eraan. Dat maakt
elektrische aansluiting zonder gereedschap mogelijk.
Het spiraalhuis van de CalioTherm S-pompen
is gemaakt van messing van het type CW612N, de
waaiers van met glasvezel versterkte kunststof en
de assen en bussen van keramische materialen. ❚
‘Net als alle andere Calio-pompen van
KSB hebben de pompen in de CalioTherm
S-reeks een permanentmagneetmotor voor
een optimaal rendement’
Elke pomp heeft drie snelheidsniveaus;
met een druk op de knop kan het
debiet worden aangepast.
De nieuwe hoogefficiënte circulatiepompen
van de CalioTherm S-serie verpompen
(warm) drinkwater in gesloten circuits.
Door die werking komt warm drinkwater altijd zonder vertraging aan bij de tappunten. (Beeld: Pixabay).
INSTALLATIEENBOUW.BE | 33

ACTIE
op onze Alpex buizen
Alpex-Isol
Alpex-Duo ®
en Alpex-Duo ® Flex
met mantel
Alpex-Duo ®
lengtes 5 m
Gratis wieleruitrusting bij aankoop
van geselecteerde Alpex buizen
voor een bedrag van €2.500 netto.
Actie enkel voor de installateur. Geldig van 1 juni tot en met 30 juni 2023. Voorwaarden van deze actie op www.begetube.com
BEGETUBE N.V.
Kontichsesteenweg 53 - 55 B-2630 Aartselaar
t + 32 3 870 71 40 - info@begetube.com
www.begetube.com

ESENSA PX TOP
De onmiskenbare keuze
Nieuwe luchtbehandelingskasten
Swegon ESENSA PX TOP : de onmiskenbare keuze voor het binnenklimaat.
De ESENSA luchtbehandelingskasten bieden prestaties en flexibiliteit in een
discrete en compacte behuizing. Dankzij hun verticale aansluitingen kunnen ze
eenvoudig worden geïntegreerd in om het even welke technische ruimte en zijn ze
uitermate geschikt voor renovatieprojecten.
Door hun gestandaardiseerd design en geïntegreerde regeling kunnen deze kasten
zeer snel geïnstalleerd en in bedrijf gesteld worden, wat bijdraagt tot een vlot
werfbeheer.
Krachtige plug-ventilatoren
Meest recente TAC-regeling
Geïntegreerde elektrische kast
Compacte behuizing (unieke tint RAL7016)
Platenwisselaar met hoog rendement
Configuratie en inbedrijfstelling via een app op de smartphone/tablet of via een optionele
TACtouch aanraakmodule
ESENSA PX TOP
Brusselsesteenweg 159 | B-9090 Melle | www.swegon.be | info@swegon.be | Tel. 09 324 21 55

THEMA DUURZAME ENERGIE
Hoe onze warmtevoorziening
verder verduurzamen?
WARMTENETTEN IN VOLLE EVOLUTIE
Het verduurzamen van warmte is, met het oog op 2050 en de energietransitie, een grote uitdaging. Individuele warmtepompen zijn één ding,
maar ook de verdere uitrol van Vlaamse warmtenetten kan en zal daar verder toe bijdragen. Warmtenetten zijn geen duurzame warmtebron
an sich, maar wel een transportmiddel bij uitstek om de warmte van grote en collectieve duurzame warmtebronnen tot in onze huizen,
kantoren, scholen en andere gebouwen te brengen.
Tekst Eva Goossens
Warmtekaart met warmtenetten in Vlaanderen. (bron: vreg.be)
Wanneer we Vlaanderen vergelijken met bijvoorbeeld
de Scandinavische landen, hebben we
op vlak van warmtenetten nog een aanzienlijke
inhaalbeweging te maken. Maar er zit de laatste
jaren wel degelijk schot in de zaak. De VREG maakt
melding van 84 geregistreerde warmtenetten -
met in 2021 exact 1.139 GWh geleverd aan 6.823
eindafnemers - en dat aantal neemt verder toe.
Stadsverwarming
Warmte is met een aandeel van meer dan 50
procent de belangrijkste component in het
energieverbruik in Vlaanderen. Bij gezinnen
vertegenwoordigt verwarming zelfs tot driekwart
van het energieverbruik. Logisch dat er hier dus veel
potentieel is voor verduurzaming. Dat kan onder
meer met warmtenetten. Naar een warmtenet
wordt ook wel verwezen als stadsverwarming,
waarbij men via een ondergronds netwerk
van buiten de warmte uit een of meer grote
warmtebronnen tot bij de warmteklanten brengt.
Die warmtebronnen kunnen klassieke fossiele
bronnen zijn zoals aardgas – ook al efficiënter dan
individuele verwarmingsketels -, maar pas echt
interessant wordt het wanneer men gaat gebruik
maken van hernieuwbare energiebronnen of
restwarmte. Het is ook mogelijk om verschillende
warmtebronnen te combineren of na verloop
van tijd over te schakelen op een andere (meer
duurzame) warmtebron. Het potentieel? “De
Europese STRATEGO-studie heeft voor diverse
Europese landen berekend dat warmtenetten
40 tot 65 procent van de warmtevraag kunnen
invullen. Voor het Vlaams gewest heeft VITO
in 2015 een kosten-batenanalyse uitgevoerd.
Daaruit blijkt dat een aandeel van 62 procent van
de totale Vlaamse warmtevraag kosteneffectief
kan worden uitgebaat door een warmtenet
gevoed met restwarmte. Dit is vooral zinvol in
dicht bebouwde kernen van dorpen en steden
en daarnaast ook voor de warmte-uitwisseling
op industriegebieden”, aldus Warmtenetwerk
Vlaanderen. Heel wat mogelijkheden, dus.
Restwarmte benut
De warmtebronnen zijn dus legio, waaronder
ook rest warmte. Zoals heel wat andere steden
beschikt bijvoorbeeld ook Gent over een warmte-
36 | INSTALLATIEENBOUW.BE

DUURZAME ENERGIE THEMA
‘De warmtebronnen
zijn legio, waaronder
ook restwarmte’
net dat gevoed wordt door een afvalverbrandingsinstallatie.
De wijk ‘De nieuwe Dokken’ krijgt
op zijn beurt onder meer de restwarmte van het
naburige bedrijf Christeyns. Stad Antwerpen
kondigt nieuwe warmtebronnen aan voor de
zuidelijke warmtenetten, met onder meer de
restwarmte van Umicore in Hoboken. Nog een
voorbeeld is het warmtenet van Warmte Verzilverd
dat gebruik maakt van industriële restwarmte van
de Agfa-Gevaertfabriek in Mortsel en ondertussen
warmte levert aan de nieuwbouwprojecten
Zilverkwartier en Minerve. Maar ook bestaande
gebouwen werden aangesloten. Het is dan ook
een misvatting dat een warmtenet zich alleen
maar leent voor nieuwbouw.
Aanleg van het warmtenet Warmte Verzilverd – ondertussen al functioneel - met als warmtebron
de industriële restwarmte van Agfa-Gevaert. (©Regine Mahaux. Beeld: Mihai Varga)
Thermisch net in Anzegem waarbij warmte en koeling
gehaald worden uit de hoofddrinkwaterleiding.
Hernieuwbare energie
Wat betreft hernieuwbare energie bronnen
zijn er ook verschillende mogelijkheden. Denk
daar bij aan ondiepe en diepe geothermie, bioenergie,
thermische zonne-energie, enzovoort.
Onder meer Duitsland heeft al succesvolle
warmtenetprojecten met zonne-energie. Er zijn
ongeveer 50 grote warmtenetten op thermische
zonne-energie in gebruik. In Groningen is de
bouw van het grootste zonnewarmtepark, dat
zonnewarmte zal leveren aan het warmtenet, van
start gegaan. Korter bij huis is er het innovatieve
warmtenet in het West-Vlaamse Anzegem. Op
de site De Voerman komt er een warmtenet dat
een dertigtal woningen en een aantal kmo’s zal
voorzien van warmte in de winter en afkoeling in
de zomer. Het meest bijzondere aan dit project is
dat de warmte en koeling gehaald worden uit de
hoofddrinkwaterleiding van De Watergroep die
aan de site passeert. Brecht Vermeulen, voorzitter
van De Watergroep, licht toe: “De Watergroep
heeft de ambitie om tegen 2030 energieneutraal
te zijn. Daarnaast stellen we onze infrastructuur
graag ter beschikking om de energietransitie
in Vlaanderen te faciliteren. We zien dit als een
pilootproject om ervaring op te doen met grotere
warmtenetten en promoten dit concept actief bij
projectontwikkelaars.” Wordt dus vervolgd.
Bronnen: warmtenet.ode.be - De warmtegids,
maart 2022, uitgave van VVSG en het VEKA -
Rapport over de activiteit warmtenetten bij de
VREG in 2021-2022 - www.vlaanderen.be ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 37

THEMA DUURZAME ENERGIE
VIJF GENERATIES GEOTHERMISCHE
WARMTEPOMPEN
De vraag naar duurzame totaaloplossingen stijgt almaar, en niet zelden hoort daarbij een warmtepomp. Ook bij Itho Daalderop hebben ze dat
begrepen, waar ze intussen al aan de vijfde generatie geothermische warmtepompen toe zijn. Meer nog, al sinds de 4de generatie werkt het
bedrijf in hun geothermische warmtepompen met puur water.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Itho Daalderop
De geothermische warmtepomp is zeer compact, met een voetafdruk van 60x60 cm.
“De meest besproken techniek voor woningen
vandaag is de warmtepomp, zowel de lucht/water
als de geothermie”, bevestigt Giovanni Meeng,
regio manager bij Itho Daalderop. “En doordat
we al jarenlange ervaring hebben, kunnen we
met die 5e generatie echt wel de ecologische en
energiezuinige oplossing bieden.”
Puur water
De geothermische warmtepompen van Itho
Daalderop werken dan ook met puur water, en
niet met bodemvreemde stoffen als glycol. “Dat
geeft heel groot ecologisch voordeel, maar ook
economische en technische voordelen. Water geeft
namelijk een grotere warmtegeleiding dan wanneer
je er iets als glycol gaat bijgooien”, verklaart Meeng.
“En dat resulteert in een energiezuinigere werking.”
Bovendien heeft water ook nog eens een lagere
weerstand, “waardoor de bronpomp een langere
levensduur heeft én zuiniger werkt.”
Het gebruik van puur water zorgt bovendien
voor onderhoudsgemak voor de installateur.
“Dat moet niet verschoond worden. Dat maakt
het een heel onderhoudsvriendelijk product: het
onderhoud wordt eigenlijk bijna nazicht”, aldus
Meeng. De warmtepompen zijn uitgerust met een
monitoringsysteem. “Wij krijgen een melding als
er iets mis is,” zegt Giovanni Meeng, “maar ook
als installateur kan je in het monitoringssysteem
kijken. Zo ga je bij een onderhoud gericht naar je
klant, in plaats van blind.”
Randvoorwaarden
Om met puur water te werken, zijn er een aantal
randvoorwaarden. “Het warmtepompvermogen
moet afgestemd worden op de woning. Daardoor
kan ok het bronsysteem, of de boring, op goede
wijze gedimensioneerd worden”, legt Meeng uit.
“Zodoende kan je altijd werken met positieve
temperaturen en hoge rendementen. En dan
heb je ook geen glycol meer nodig, want dat is
een antivriesmiddel.”
Om sanitair water te maken, zijn vaak grote
temperatuurstappen nodig, van 45°C of meer.
“Dus ook meer vermogen”, zegt Meeng. “En dat
vraagt vaak veel van de bron om nog te kunnen
volgen met behoud van een goed rendement.” Dat
38 | INSTALLATIEENBOUW.BE

DUURZAME ENERGIE THEMA
De warmtepompen zijn uitgerust met een monitoringsysteem.
‘Dat maakt het een heel
onderhoudsvriendelijk
product: het onderhoud
wordt eigenlijk bijna nazicht’
countert Itho Daalderop met een unieke methode
die ze hebben ontwikkeld met de eigen WPV
voorraadvaten. “Die worden opgeladen zonder
spiraal in het vat, in plaats van dat er warmte
afgestraald wordt. Voor afstralen heb je een hoog
temperatuurverschil nodig. Hier wordt er telkens
een temperatuurstap van 5°C gemaakt, waardoor
er ook geen hoger warmtepompvermogen
nodig is.”
Compact
Doordat er geen spiraal in het vat aanwezig
is, hebben WPV voorraadvaten nog een groot
voordeel. “Er is geen verlies van inhoud, waardoor
ze 20% meer water bevatten dan andere
De warmtepompen zijn ook standaard
uitgerust met passieve koeling.
voorraad vaten”, zegt Meeng. “Bij appartementen
bijvoorbeeld zien we vaak dat er een voorraadvat
van 190 liter wordt voorzien, maar bij ons ga je
daar voor dezelfde watervoorraad maar een vat
van 150 liter moeten plaatsen.”
Daardoor zijn de WPV voorraadvaten dus
compacter. En dat is ook iets waar Itho Daalderop
met haar geothermische warmtepomp op
inspeelt. “Die is zeer compact, met een voetafdruk
van 60x60 cm. Dat is inclusief warmtepomp,
voorraadvat en de benodigde expansievaten.” De
warmtepompen zijn ook standaard uitgerust met
passieve koeling.
De warmtepompen zijn tot slot zeer installatievriendelijk.
“De boorders brengen de boringen
zelfs tot binnen als dat gewenst is. Als installateur
zet je de warmtepomp op z’n plek, en is het
eigenlijk gewoon plug and play”, aldus Giovanni
Meeng. “We bieden ook heel erg lange garanties.
Dat begint met vijf jaar omniumgarantie en kan
verlengd worden tot tien of zelfs 25 jaar indien
het systeem geplaatst wordt door een door ons
erkende installateur.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 39

THEMA DUURZAME ENERGIE
Didier Grapeloup: “Je kan, afhankelijk van je type installatie, tot 60% van je consumptie besparen.”
Hybridesystemen voor verwarming:
klimaat- en energie-efficiënt
Met de recente energiecrisis nog vers in het geheugen, en de klimaatdoelstellingen van 2050 in het vooruitzicht, is het raadzaam om ook op
vlak van verwarming een milieuvriendelijk en betaalbaar alternatief in te zetten. Steeds meer mensen willen daarom voor een warmtepomp
kiezen, al is de overgrote meerderheid van de Belgische woningmarkt daar niet voldoende geïsoleerd voor. Hybridesystemen van Buderus met
ketel en warmtepomp bieden daar dé oplossing.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Buderus
“Een groot voordeel is dat je met een hybride systeem niet vasthangt aan één
energiebron”, stelt ook Didier Grapeloup, Brand Manager bij Buderus, vast.
“In de energiecrisis, toen de gasprijzen heel hoog lagen, bood dat voordelen.
Je kan, afhankelijk van je type installatie, tot 60% van je consumptie
besparen.” Bovendien levert een hybridesysteem niet alleen op vlak van
energie besparingen. “Je stoot ook nog eens minder CO 2
uit.” Hybride
warmtepompen zijn veel efficiënter dan klassieke boilers.
De hybridesystemen van Buderus regelen zelf wanneer de ketel en wanneer
de warmtepomp draait. “Je kan zelf kiezen hoe het systeem dat gaat doen”,
legt Grapeloup uit. “Je kan het zo kiezen dat er wordt geschakeld in functie
van de laagst mogelijke CO 2
-uitstoot, in functie van de energieprijs, of zelfs
in functie van de gevraagde temperatuur.” Die set-up wordt meestal door de
installateur gedaan. “En er zijn subsidies natuurlijk, dat is ook een voordeel”,
lacht Didier.
40 | INSTALLATIEENBOUW.BE

DUURZAME ENERGIE THEMA
grote vermogens, 30 tot 40 kW”, zegt Justin Claes, trainer in de Buderus
Academy. “In een doorsneewoning zitten we met warmtepompen tussen de
4 en 8 kW.” En dat heeft effect op de snelheid van het verwarmen van het
water. “Een hybridesysteem gaat ervoor zorgen dat we het extra comfort dat
we gewend zijn, gaan kunnen garanderen.”
Bovendien is de keuze voor Buderus ook voordelig. “De systemen van Buderus
zijn heel gebruiksvriendelijk, én makkelijk te integreren met een reeds
bestaande Buderus-ketel”, aldus Claes. “Daarvoor zijn er reeds bestaande
hydraulische schema’s, en heel dat systeem beschikt over een efficiënte
interne communicatie.” Ook met andere ketels zijn de Buderus-warmtepompen
combineerbaar.
Het grote voordeel is dat je de bestaande verwarmingsinstallatie
volledig kan behouden”, zegt Kurt Weyts.
De warmtepompen van Buderus zijn beschikbaar in verschillende vermogens,
afhankelijk van het type. Split warmtepompen zijn beschikbaar van 4 tot
10 kW, met koudemiddel R32, en ook in 12 en 14 kW met koudemiddel
R410a. De monoblock warmtepompen zijn beschikbaar in 4.6.8.11 en 14 kW,
eveneens met koudemiddel R410a.
Om het toestel af te stellen, biedt Buderus ook opleidingen aan. “We gaan
naar een wereld waarin warmtepompen heel veel aan bod gaan komen”, legt
Claes uit. “En kleine veranderingen in de instellingen kunnen grote verschillen
opleveren. Dus die opleiding is wel echt belangrijk.” ❚
‘Je kan kiezen dat er wordt
geschakeld in functie van de
laagst mogelijke CO 2
-uitstoot,
de energieprijs, of zelfs in functie
van de gevraagde temperatuur’
Justin Claes: “Een hybridesysteem gaat ervoor zorgen dat we het
extra comfort dat we gewend zijn, gaan kunnen garanderen.”
Installatiegemak
Het installatiegemak van deze toepassingen spreekt boekdelen. “Het
grote voordeel is dat je de bestaande verwarmingsinstallatie volledig kan
behouden”, zegt Kurt Weyts, Sales Manager van Buderus. “En omdat je tot
60% kan besparen op de energiefactuur, heb je als installateur een erg goed
argument in de verkoop.”
Wat ook meespeelt, is de universaliteit van hybridesystemen. “Ze zijn overal
toepasbaar”, zegt Weyts. “Dat mag een oude woning zijn, slecht geïsoleerd,
zelfs daar kan het. Al gaat de opbrengst dan wel lager zijn dan bij goed
geïsoleerde woningen. Maar een groot deel van de woningen voldoet nu
eenmaal niet aan de isolatievereisten voor een energie-efficiënte warmtepomp
die op zichzelf staat. Met hybridesystemen kan je werkelijk iedereen helpen.”
Technische voordelen
De hybride verwarmingssystemen bieden ook langs technische zijde voordelen.
“In het verleden hadden we gasketels, en dan spraken we van hele
Justin Claes: “We gaan naar een wereld waarin
warmtepompen heel veel aan bod gaan komen.”
INSTALLATIEENBOUW.BE | 41

THEMA DUURZAME ENERGIE
HEAT PUMP DAYS: ENERGIE- EN
KLIMAATEFFICIËNTE WARMTEPOMPEN
VAN DE TOEKOMST
Duurzaamheid. Het is het sleutelwoord van de toekomst, en dat hebben ze bij Mitsubishi Electric begrepen. Op de Heat Pump Days in De Hoorn
in Leuven, een iconische setting in wat ooit de Stella-brouwerij was, stelde de producent van warmtepompen de meest energie- en klimaatefficiënte
verwarmings- en koelingssystemen voor. Dé primeur op de beurs was weggelegd voor de hoogtechnologische lucht-water warmtepomp
Ecodan op het natuurlijk milieuvriendelijk koelmiddel R290 propaan. Maar er vielen meer producten te ontdekken.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Mitsubishi Electric
Een heel scala aan duurzame toestellen werd
door Mitsubishi Electric op de Heat Pump
Days getoond. De Nieuwe Ecodan lucht-water
warmtepompen werken op het natuurlijke koelmiddel
R290 propaan. De Ecodan-lijn haalt een
voorloop temperatuur tot 75°C, tot -15°C buiten.
Voor monovalent gebruik kan het werkingsgebied
zelfs tot een buiten temperatuur van -25°C. De
toestellen zijn geschikt voor zowel nieuwbouw,
renovatie projecten als vervanging in bestaande
gebouwen. Bovendien zijn ze uitgerust met de
Hyper Heating-technologie van Mitsubishi.
Naast deze Ecodan-warmtepompen, schittert de
bijzonder ecologische QAHV-warmtepomp die
gebruik maakt van CO 2
als natuurlijk koelmiddel.
Deze warmtepomp is CO 2
-neutraal, en werd
net als het nieuwe CAHV-model ontwikkeld
voor gebouwen met een grote behoefte aan
hoge temperaturen in verwarming en voor de
aanmaak van warm sanitair water. De QAHV
en CAHV lijnen functioneren vlekkeloos, zelfs
bij lage buitentemperaturen, dankzij de Flash-
Injection-kringloop. ❯
De Nieuwe Ecodan lucht-water warmtepompen werken op het natuurlijke koelmiddel R290 propaan.
42 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Premium koelleidingen voor uw airco en wp installaties
Enkel/dubbel - Brandklasse B-s1-d0
Linum Europe - HVAC/R toebehoren van A tot Z : monteren, opstarten, afwerken en onderhouden.
www.linum.eu
23.017
23.017 I&B 2023 1-2 liggend Inoac.indd 1 25/01/2023 16:20:31
Naamloos-6 1 31-05-2023 12:52

THEMA DUURZAME ENERGIE
In De Hoorn in Leuven, een iconische setting in wat ooit de Stella-brouwerij was,vonden de Heat Pump Days plaats.
Dat is een unieke spiraalvormige getwiste warmtewisselaar,
die zorgt voor maxi male warmteoverdracht
en het versnellen van het turbulentieeffect
van het water, terwijl het drukverlies in de
warmte wisselaar beperkt blijft. Beide toestellen
kunnen in cascade opgesteld worden. De
QAHV warmtepomp heeft een vertrek warmtetemperatuur
tot 90°C bij een buitentemperatuur
tot -25°C.
Nieuwe mogelijkheden
voor HVRF-installaties
Het wereldwijd gepatenteerde HVRF-systeem
van Mitsubishi Electric is ook uitgebreid met een
verticale Hybrid BC-controller. Dit systeem staat
toe dat er binnen een gebouw vrijwel zonder
koude middelen kan gewerkt worden. Doordat
dit een verticale controller is, kan die makkelijk
op ooghoogte gemonteerd worden. Bovendien
is de behuizing van het toestel compact, wat
mogelijkheden biedt op vlak van installaties
in beperkte ruimtes. De verticaliteit staat ook
toe dat de complete systemen zonder gebruik
van de verbinding met de buitenunit in bedrijf
kunnen worden genomen. De installatie wordt
verder gestroomlijnd doordat het watervoerende
gedeelte reeds vooraf gespoeld, ontlucht en
getest kan worden.
‘Het gepatenteerde HVRF-systeem van
Mitsubishi Electric is ook uitgebreid met een
verticale Hybrid BC-controller’
Mitsubishi Electric pakte op de Heat Pump Days bovendien uit met nieuwe
luchtgekoelde koudwatersystemen en omkeerbare warmtepompen.
44 | INSTALLATIEENBOUW.BE

DUURZAME ENERGIE THEMA
Een heel scala aan duurzame toestellen werd door Mitsubishi Electric op de Heat Pump Days getoond.
klimaatkasten. De units zijn verkrijgbaar met R410
A en R32 als koelmiddel, en dankzij de nieuwe
touch display is er een hoog bedieningscomfort.
De klimaatkasten worden gecombineerd met
HPC-software, waardoor zowel het aangesloten
koudwatersysteem als klimaatkasten van verschillende
groepen kan worden geregeld.
Op de beurs stond ook een truck waar verschillende buitenunits tentoongesteld stonden.
Naast deze nieuwe HBC-controller zijn ook de nieuwe
slave HBC-controllers beschikbaar, die spe ciaal voor
deze master HBC-controller wer den ont wikkeld. Op
elke master-controller met zes poor ten kun nen drie
slave-controllers met telkens acht of zes tien poorten
wor den aangesloten. De master HBC-controllers zijn
parallel met de slave-controllers ver krijg baar in twee
ver mogens voor de R32 PURY-buiten units uit de
200 tot 350- en de 400 tot 500-serie.
Datakoeling
Data is tegenwoordig overal, maar het moet
van ergens komen. En de verschillende racks
in computercentra stapelen warmte op. Maar
Mitsubishi Electric toont op de beurs ook
oplossingen voor koelingen van computercentra.
Voor kleine tot middelgrote IT-omgevingen is
er een combinatie van de nieuwe MECH-iS-
G07-koudwatersystemen en de w- en s-MEXT-
Mitsubishi Electric pakte op de Heat Pump
Days bovendien uit met nieuwe luchtgekoelde
koudwater systemen en omkeerbare warmtepompen.
De nieuwe energie-efficiënte MECHiS-G07,
die water voor procestoepassingen tot
-12°C kan genereren en de extreem compacte
MEHP-iS-G07, die een watertemperatuur tot
65°C kan bereiken bij een buitentemperatuur
van -20°C, zullen op korte termijn de bestaande
units uit de e-serie vervangen. Als koelmiddel
gebruiken zij het eco-vriendelijke R32 waarvan
de GWP-waarde maar liefst 68% lager ligt dan
vergelijkbare systemen die werken met het gangbare
R410A koudemiddel. Deze systemen zijn
geoptimaliseerd voor toepassingen in comfort-,
proces- en IT-koeling. Er zijn drie modules met
zeven verschillende groottes aan vermogen
beschikbaar van 50 tot 110 kW koelvermogen.
Er kunnen tot acht modules in cascade
geplaatst worden. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 45

THEMA DUURZAME ENERGIE
Hogere temperaturen dankzij
propaanwarmtepompen
Remeha introduceert rond deze zomer een aantal nieuwe warmtepompen. Zo komt het bedrijf met een nieuwe R32-warmtepomp voor middentemperaturen,
met eerst modellen met kleinere vermogens van tussen de 20 en 40 kW. Na de zomer introduceert het bedrijf een serie
warmte pompen voor hogere temperaturen. Deze propaangekoelde apparaten zijn onder andere geschikt voor de utiliteitsmarkt.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Remeha
Duurzaamheid is hét sleutelwoord van dit moment
in de maatschappij. Niet alleen is het noodzakelijk
voor toekomstige generaties, er zijn ook tal van
initiatieven op Europees- en wereldniveau om
duurzaamheid in het werk te stellen. Met de
HT warmtepompen op propaan (R290) voldoet
Remeha aan de steeds verstrengende eisen
van de EU in het kader van milieuvriendelijkere
apparaten. Propaanwarmtepompen hebben een
zogeheten aardopwarmingsvermogen (Global
Warming Potential of GWP) van 6, veel lager dan
sommige andere koudemiddelen.
Remeha volgt met deze reeks warmtepompen
vooral ook de wens van grote gebouweigenaren,
zoals bijvoorbeeld woningbouworganisaties.
Die willen hun voorraad dan wel verduurzamen,
maar stuiten daarbij op enkele problemen. Met
pakweg een lage temperatuur afgiftesysteem als
vloerverwarming is het lang niet altijd mogelijk
om duurzaam te werken. Remeha wil daar een
antwoord op bieden. “We beginnen in deze lijn
eerst met modellen met een vermogen van 20 tot
30 kW, en dat breiden we gestaag uit. Deze HTwarmtepompen
zijn interessant voor serviceflats
maar ook andere appartementen, afhankelijk van
de vermogens en afgiftetemperaturen die nodig
zijn”, legt Axel Marijt van Remeha uit.
De komende jaren zal de vraag naar propaanwarmtepompen
dan ook alleen maar stijgen,
verwacht Marijt. “Op de installatievakbeurs
ISH, die enkele weken geleden is gehouden in
Duitsland, was propaan alomtegenwoordig. De
verwachting is dan ook dat we in de loop van de
komende jaren propaanwarmtepompen met nog
veel grotere vermogens, van in de honderden kW,
gaan leveren.”
Met de nieuwe warmtepompen begeeft
Remeha zich in vertrouwde wateren. Het bedrijf
heeft de HT warmtepomp en de R32-warmtepompen
binnen het eigen moederbedrijf BDR
Thermea Group laten ontwerpen en produceren.
‘De verwachting is dan
ook dat we in de loop
van de komende jaren
propaanwarmtepompen
met nog veel grotere
vermogens gaan leveren’
Remeha is onderdeel van de BDR Thermea Group, die internationaal bezig is met de
productie en verdeling van verwarmings- en warmwatersystemen en daaraan gerelateerde
diensten. Het bedrijf is al sinds 1935 in de sector actief, zowel voor woningen als
utiliteitsgebouwen. Deze nieuwe reeks warmtepompen is in die traditie van Remeha niet
het eerste duurzame initiatief. Het begon met innovatieve HR cv-ketels, maar het bedrijf
blijft innoveren met het oog op de klimaatdoelen van 2050.
46 | INSTALLATIEENBOUW.BE

DUURZAME ENERGIE THEMA
Met de nieuwe warmtepompen begeeft
Remeha zich in vertrouwde wateren.
Met de HT warmtepompen op propaan (R290) voldoet Remeha aan de steeds
verstrengende eisen van de EU in het kader van milieuvriendelijkere apparaten.
“Ons Spaanse zusterbedrijf Hitecsa produceert
deze warmtepompen, en daardoor zijn we
nauw betrokken bij de ontwikkeling van deze
nieuwe lijnen”, klinkt het. “We helpen overigens
installa teurs met het verder dimensioneren van
het systeem bij hun klanten, want het is toch
weer iets anders dan het installeren van de
bekende cv-ketels.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 47

THEMA DUURZAME ENERGIE
Zweedse kwaliteit voor
een gezond binnenklimaat
AirX is gespecialiseerd in het opstarten, inregelen en het opmeten van de volledige ventilatiesystemen. Sinds 2020 is het Belgi-sche bedrijf
ook de officiële invoerder van het Zweedse merk van modulaire luchtbehandelingsunits IV Produkt. De Envistar-luchtgroepen van dit Zweedse
merk bestaan in drie modellen (Compact, Top en Flex) en bieden heel wat troeven aan zowel de eindgebruiker als de installateur.
Tekst Philippe Selke | Beeld AirX
Uit de auto-industrie weten we al langer dat de
Zweden hun eigen traject volgen om uiterst betrouwbare
en duurzame producten te creëren. Dat
geldt ook voor de ventilatiesector, waar IV (spreek
uit als “aï vi”) Produkt in eigen land marktleider
is op het vlak van het ontwikkelen en produceren
van modulaire luchtgroepen, een domein waarin
dit bedrijf sinds 1969 is gespecialiseerd. De experts
van AirX wisten dus bij wie ze een paar
jaar geleden aanklopten met de vraag om hun
producten in België te importeren. volgens een
formule van ‘dubbele exclusiviteit’. De luchtbehandelingskasten
van IV Produkt zijn dan ook de
enige modulaire luchtgroepen die de
Belgische kmo verkoopt aan professionele
HVAC installateurs.
In een markt die van oudsher wordt gedomineerd
door enkele merken bestaat de uitdaging van
Dirk Merken, zaakvoerder van AirX, er vooral in de
bekendheid van het Zweedse merk te vergroten.
Daarvoor kan hij een aantal sterke USP’s uitspelen.
Eenmaal de installateur zijn installatie van
de luchtgroep heeft afgerond, kan hij op twee
oren slapen. Dankzij de hoge kwaliteitsgraad kan
er vertrouwd worden op een goede en continue
werking van de luchtgroep. Een bezoek aan de fabriek
in Zweden maakt op dat vlak veel duidelijk,
want je kan er zien dat elk onderdeel ter plaatse
wordt ontwikkeld en geproduceerd.”
Met IV Produkt luchtgroepen die geplaatst zijn
door onze klanten bij oa Amazon Belgium, TVH,
ZEB, KBC, GO! of Brico kan AirX referenties voorleggen
voor wie de luchtkwaliteit en het energieverbruik
essentieel is.
Comfort voor de gebruiker…
Het klimaat in Zweden is ‘uitdagender’ dan bij
AirX heeft ervoor gekozen om de luchtgroepen van de Zweedse
fabrikant IV Produkt in België te importeren.
De units van IV Produkt zijn volledig plug & play.
Beschermkappen, sensoren… alles is voorgemonteerd
zodat enkel nog de stekker moet worden ingestoken.
48 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)
DUURZAME ENERGIE THEMA
De units van IV Produkt zijn volledig plug & play..
ons te noemen. De luchtgroepen van IV Produkt
zijn dan ook ontworpen om in extreme omstandigheden
te kunnen werken. Daarom kiest het
bedrijf oa als warmtewisselaar meestal voor
een warmte wiel. Het komt zowel de energie
factuur als de lucht kwaliteit ten goede.
Tegelijk werkt de warmte terugwinning in
beide richtingen en wordt zowel warmte als
koude gerecupereerd. In het licht van de steeds
warmere zomers wordt dit zeer interessant. IV
Produkt integreert al warm­tepompen in zijn
luchtgroepen sinds 1976. Die bijna halve
eeuw ervaring in dit domein valt moeilijk te
overtreffen. In de huidige Envistarluchtgroepen
zit bijvoorbeeld een koel
eenheid geïntegreerd (Eco­cooler), terwijl in
de Envistar Flex een omkeerbare warmtepomp
om te verwar­men (Thermo­cooler) kan worden
voorzien. Een derge lijke totaaloplossing neemt
minder plaats in en is energiezuiniger dan een
traditioneel lucht­behandelingssysteem met een
externe koelunit en een verwarmingsbatterij.
… en voor de installateur
De ‘Made in Sweden’ luchtgroepen van IV
Pro­dukt zijn ook mee met de digitalisering. Zo
kan de installateur in één klik toegang
krijgen tot alle specifieke documentatie van
de installatie, inclusief de specifieke
aansluitschema’s van de op maat gemaakte
luchtgroep. Via een gratis cloud
gebaseerd portaal kunnen bovendien in realtime
de parameters van de installatie worden bekeken.
Deze functie wordt gratis aangeboden en kan zeer
nuttig zijn. Zo kan de installateur vanop afstand
een eerste diagnose stellen en al de juiste onderdelen
meebrengen wanneer hij ter plaatse komt.
Hij kan ook makkelijk de hulp van een Air Expert
inschakelen die vanop afstand snelle en efficiënte
service kan bieden.
AirX maakt tot slot het verschil door alle IV
Produkt units volledig plug & play aan te leveren.
Beschermkappen, sensoren… alles is voorgemonteerd
zodat enkel nog de stekker moet
worden ingestoken.
De Easy access functie maakt de eenvoudige demontage
of montage mogelijk zodat de installatie
gemakkelijk door een standaarddeur kan worden
binnengebracht. Extra handig bij renovatie!
Bij de ontwikkeling van de luchtgroepen van IV
Produkt werd echt rekening gehouden met de
noden van de markt en werden de installatie- en
exploitatie kosten zo laag mogelijk gehouden. De
units uit de Envistar-reeks zijn vandaag inzet baar
in heel wat contexten: scholen, kantoren, hotels,
winkel centra, industriële gebouwen en zelfs
zieken huizen. Kortom: de modellen van Envistar
zijn de sterren onder de luchtgroepen! ❚
Envistar Top, voor kanaalaansluiting bovenaan.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 49

Fotovoltaïsche
zonnepanelen
Bewegings- en aanwezigheidsmelders
van de toekomst
De opportuniteit
van e-mobility
Flexibel voedingssysteem
voor laadpalen

RAPID 45
Installatiekanaal
Handig kanaal, strakke look
Met artikel 6114157
nu ook in een
halogeenvrije versie
www.obo.be
Building Connections

INHOUD
Fotovoltaïsche zonnepanelen met installatiegemak over de hele lijn 54
Innovatieve lichtgewicht zonnepanelen 56
‘PV vormt het hart van de residentiële installatie’ 58
Nieuwe intelligente schakelaar voor KNX-systeem combineert veelzijdigheid met eenvoud 60
Bewegings- en aanwezigheidsmelders van de toekomst: veelzijdig en onzichtbaar 62
De opportuniteit van e-mobility voor de installateur 64
Flexibel voedingssysteem laadpalen biedt installatiegemak en toekomstperspectief 68
Een gebouwbeheersysteem in evolutie 70
Connectiviteit ten top in hoogwaardig wooncomplex 72
Vaarwel aan de ‘domme’ deurbel 75
54
60
70 76
INSTALLATIEENBOUW.BE | 53

ELEKTROTECH
Fotovoltaïsche zonnepanelen met
installatiegemak over de hele lijn
Met de overstap naar elektrificatie, in combinatie met de energieprijzen die op veel gezinnen doorwegen, zit de verkoop van zonnepanelen
stevig in de lift. En dat biedt ook voor installateurs opportuniteiten, zeker wanneer ze een totaaloplossing kunnen aanbieden. Bij Van Marcke
hebben ze dat goed begrepen.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Van Marcke
Sinds begin jaren 2000 is Van Marcke naast
specialist in sanitair en verwarming ook
verdeler van fotovoltaïsche installaties. “Bij Van
Marcke zetten we steeds in op het aanbieden
van totaaloplossingen. Informeert een klant
bijvoorbeeld naar de installatie van een
warmtepomp, dan is de volgende logische vraag
of die dit wil combineren met een PV-installatie”,
vat Product Sales Manager Jasper Viaene
het samen. Op die manier wordt Van Marcke
dan ook een centraal aanspreekpunt dat een
totaalpakket aanbiedt.
‘Voor PV-installaties
is Van Marcke niet
alleen een aanbieder,
maar ook een
aanspreekpunt voor
installateurs’
Twee types PV-installaties
Van Marcke biedt de twee types omvormers voor
PV-installaties aan. Aan de ene kant installaties
met een klassieke string omvormer, waarbij alle
zonnepanelen aan elkaar verbonden zijn via één
enkele omvormer. Aan de andere kant biedt het
bedrijf ook zonnepanelen met micro-omvormers,
dus een omvormer per paneel. Die omvormer is
telkens op de achterzijde van het paneel bevestigd.
Het grote voordeel van dit type installatie is dat
een eventuele lagere opbrengst van een paneel
geen invloed heeft op het rendement van de
andere panelen. Het nadeel van micro-omvormers
is het prijskaartje, dat ligt veel lager bij een
installatie met string-omvormer.
Product Sales Manager Jasper Viaene.
54 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
die Van Marcke aanbiedt zijn standaard hybride,
in tegenstelling tot string omvormers bij ietwat
oudere pv-installaties. De micro-omvormers van
Enphase die Van Marcke aanbiedt, zijn altijd
compatibel met batterijoplossingen.
Zelfs op vlak van de offerte naar de klant toe ondersteunt Van Marcke de installateur.
Steun voor de installateur
Voor PV-installaties is Van Marcke niet alleen een
aanbieder, maar ook een aanspreekpunt voor
installateurs. De medewerkers van het bedrijf zijn
steeds helemaal bij dankzij interne opleidingen,
maar er is meer. Na de zomer zal Van Marcke
College specifieke productopleidingen rond PVorganisaties
organiseren voor installateurs.
Sinds begin dit jaar is het volledige assortiment
PV-installaties bij Van Marcke vernieuwd. Het
gaat daarbij om de panelen, de omvormers én
de montagesystemen. Van Marcke werkt samen
met twee verdelers om zeer kwalitatieve PVinstallaties
aan te bieden aan concurrentiële
prijzen, en daarvoor biedt het ook garanties:
elk paneel heeft een vermogensgarantie
van 25 jaar. Bovendien beschikt Van Marcke
over een grote voorraad, waardoor een
snelle levering gegarandeerd is. Zeker in de
huidige tijden van lange levertijden is dat
een extra troef. Nieuw sinds dit jaar is ook de
voorraad van een volledig montagesysteem
voor platte daken.
Thuisbatterij
Sinds de verdwijning van de terugdraaiende teller
gaat de verkoop van thuisbatterijen eveneens in
stijgende lijn. Van Marcke biedt ook daarvoor
oplossingen, voor beide types PV-installatie die
ze aanbieden. De string omvormers van Huawei
Zelfs op vlak van de offerte naar de klant toe
onder steunt Van Marcke de installateur. Van
Marcke Solutions Center staat installateurs
zonder enige meerkost (lees: helemaal gratis)
bij met de opmaak van offertes, berekeningen
en het samen stellen van materialen lijsten
voor zonne panelen. Op die manier ben je als
installateur altijd zeker dat de materialen het
gewenste resultaat leveren, en kan je je focussen
op het installeren zelf.
Meer info vind je op vanmarcke.com/pro ❚
Na de zomer zal Van Marcke College specifieke productopleidingen rond PV-organisaties organiseren voor installateurs.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 55

ELEKTROTECH
INNOVATIEVE LICHTGEWICHT
ZONNEPANELEN
De pvc-profielen verbergen de anders zichtbare kabels.
De innovatieve Lightweight panelen van Thermo Comfort voegen een nieuwe definitie van flexibiliteit toe aan het aanbod PV-panelen. De lichtgewicht
zonnepanelen bieden tal van voordelen tegenover traditionele energie-opwekkers en bieden eindelijk een oplossing voor daken met
onvoldoende draagkracht. Het vernieuwende, flexibele model installeer je bovendien op verschillende dakbedekkingen. Daardoor zijn de
mogelijkheden met de lichtgewicht zonnepanelen ongekend.
Tekst Marlies Decavel | Beeld Engels Group
De op glasvezel gebaseerde lichtgewicht zonnepanelen
van Thermo Comfort zijn revolutionair. Ze
zijn opvallend lichter en dunner dan traditionele
photovoltaïsche zonnepanelen (PV) en bovendien
flexibel. Dat levert heel wat voordelen op. Walter
Vermeulen van de studiedienst bij moederbedrijf
Engels Group licht toe: “De Lightweight-panelen
worden onopvallend geplaatst op lichthellende
daken, zonder gebruik te maken van een
onderconstructie met ballasten. De panelen
worden namelijk verlijmd op de dakbedekking.
Meer dan twintig procent van de huidige daken
kunnen zulke extra ballasten niet dragen. Onze
430 Wp lichtgewicht zonnepanelen bieden nu
wel een oplossing om ook bij deze daken PVpanelen
te installeren.”
Tal van voordelen
De innovatieve Lightweight-zonnepanelen uit
het assortiment van Thermo Comfort bieden
verschillende voordelen: hun ultralichte gewicht,
zeer dunne, buigzame panelen vervaardigd uit
hoogwaardige materialen, gegarandeerde hoge
efficiëntie, een zeer lage celdegradatie en een multilayer
fibre-glas patent. Dat maakt het zonnepaneel
extreem weerbestendig. Door de verlijming van
de tussenprofielen blijft de afwatering van het
dak onverstoord. Walter: “Door de profielen te
verlijmen, wordt er niet geschroefd of geboord
in de dakbedekking. Daardoor behoudt de klant
zowel zijn garantie op het dak bij de dakwerker
als de waterdichtheid van de dakhuid. De profielen
zijn goed ventilerend waardoor je vier procent meer
rendement hebt en ze sneeuwbestendig blijven.
De pvc-onderprofielen verbergen bovendien de
anders zichtbare kabels waardoor de esthetische
meerwaarde nog verhoogt.”
Eenvoudig te installeren
Deze vernieuwende lichtgewicht zonnepanelen
monteer je met een pvc-onderprofiel op diverse
types dakbedekkingen. Hier geldt voor ieder dak
een specifieke lijm, al dan niet gecombineerd met
een primer en aangepaste cleaner. “We doen
altijd eerst een lijmtest voor we effectief van start
gaan”, legt Walter uit. “Zo zijn we zeker van een
duurzame verlijming. Ook mag de dakbedekking
niet ouder zijn dan een jaar en bedraagt de
hellingsgraad van het dak maximaal tien graden.”
56 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Als aan alle voorwaarden voldaan wordt, komen
de installateurs ter plaatse om de Lightweightzonnepanelen
te plaatsen. Eerst wordt het legplan
op de dakbedekking uitgezet en reinigen en
ontvetten de plaatsers het dak en het pvc-profiel.
Na het aanbrengen van een primer wordt het
profiel verlijmd op de dakbedekking met behulp
van een mal. Wanneer dat gebeurd is, worden de
panelen op het profiel verlijmd en wordt gelijktijdig
de bekabeling volgens het stringplan aangesloten.
De zeer dunne, flexibele
Lightweight-zonnepanelen
bieden tot vier procent
meer rendement.
In samenwerking met een van de grootste
industriële lijmfabrikanten wordt een duur zame
hechting gegarandeerd. Raadpleeg een lijst met
gekende lijmtesten via Thermo Comfort en versnel
zo de procedure. Meer info over de Lightweightzonne
panelen of andere toepassingen vind
je op de website of neem contact op via
info@thermocomfort.be. ❚
‘Door de verlijming
van de profielen
op het dak bieden
de Lightweightzonnepanelen
een
oplossing voor
industriële daken
met onvoldoende
draagvermogen’
Ook licht hellende daken met onvoldoende draagvermogen
hebben nu een oplossing voor zonnepanelen.
De lichtgewicht zonnepanelen zijn extreem weerbestendig.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 57

ELEKTROTECH
Vraag naar zonnepanelen stijgt evenredig met energieprijzen
‘PV vormt het hart van
de residentiële installatie’
Dat de toekomst multi-energetisch zal zijn, staat voor Rexel als een paal boven water. De groothandel in elektrotechnisch materiaal zet dan ook
al langer dan vandaag in op een multidisciplinaire aanpak. Een gespecialiseerd en toegewijd team van experten, dat binnenkort verder wordt
uitgebreid, staat paraat om Rexel-klanten van up-to-date advies te voorzien rond alles wat met multi-energie te maken heeft: van PV over
elektrische mobiliteit tot HVAC en ventilatie. “De dikke muur die ooit tussen elektriciteit en HVAC stond, is definitief afgebroken”, zegt Steven
Leeten, Strategic Business Development Manager bij Rexel.
Tekst Filip Van der Elst | Beeld Rexel
Het boeiende – en tegelijkertijd de grote uit daging – in deze sector, is dat niets
voor eeuwig vaststaat. De actualiteit heeft een grote impact op de perceptie
die rond technologieën hangt. “Kijk maar naar PV: een jaar geleden, na het
definitieve einde van de terug draaiende teller, leken zonne panelen dood
en begraven. Nu schieten de energie prijzen door het dak en zien we een
ongelofelijke boom van PV-installaties”, aldus Leeten. “Onze hoge energieafhankelijkheid
heeft duidelijk gemaakt dat lokale energie productie enorme
voordelen biedt. Vroeger moesten we mensen van die voordelen overtuigen,
‘Het ideale scenario: “Een wereld waarin de lokale productie als standaard geldt in intelligente smart homes, die op hun beurt zijn geïntegreerd in een smart grid.
58 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
‘Vandaag is het belang van een correct uitgetekende
PV-installatie enorm toegenomen.’
nu is elke installateur en consument perfect op de hoogte. Het is jammer dat
we een schrijnende gebeurtenis als de oorlog in Oekraïne nodig hebben om
tot dat besef te komen.”
Installatie optimaliseren
Leeten ziet op de PV-markt twee soorten klanten: enerzijds zij die nog niet over
lokale energie productie beschikken en dus met een PV-installatie hun energieverbruik
willen optimaliseren. Ander zijds is er een grote groep mensen die al
zonne panelen heeft liggen, maar denkt aan een uitbreiding of optimalisatie
van de installatie. “Toen we vijftien jaar geleden met PV begonnen, was
het motto veeleer: ‘Leg je dak zo vol mogelijk met zonne panelen, om zoveel
mogelijk groenestroom certificaten binnen te halen’. Op tech nisch vlak kwam
daar niet al te veel complex denkwerk bij kijken. Vandaag is het belang van
een correct uitgetekende installatie enorm toegenomen. De juiste energiebalans
uitwerken is tegen woordig cruciaal. Net daar kunnen wij als Rexel,
met onze nagenoeg oneindige technische kennis, een meerwaarde bieden
voor onze klanten.”
‘De installateur moet eerst en
vooral het energieprofiel van zijn
klant door en door kennen’
Volgens Leeten is de PV-installatie meer dan ooit het hart van de elektrische
installatie in huis. “Dat besef gaat gepaard met een heuse paradigma shift.
Mensen moeten beseffen dat de PV-installatie de basis is, en dat al de andere
technieken worden geïntegreerd rond de lokale productie. Vroeger was het
elektriciteits net de basis en vormden de zonne panelen een leuk extraatje.
Nu is het devies: zo weinig mogelijk gebruik maken van het elektriciteitsnet
en het eigen verbruik zoveel mogelijk afstemmen op de PV-installatie.”
Zijn thuis batterijen een goede manier om dat eigen verbruik te verhogen?
Het is een mogelijk heid, maar geen absolute must – er zijn goed kopere
alternatieven, meent Leeten. “Een andere manier om energie op te slaan is
Steven Leeten, Strategic Business Development Manager bij Rexel.
niet elektrisch, maar thermisch, door elektrische boilers aan te sturen met
zonne productie. Zo heb je in de praktijk zonder een enorme investering een
eigen batterij ontworpen.”
Geen ‘one size fits all’
Het zelfconsumptie-vraagstuk is per definitie maat werk, gaat Leeten verder.
“Er is in deze branche geen ‘one size fits all’-oplossing. De installateur moet
eerst en vooral het energie profiel van zijn klant door en door kennen. Een
gepensioneerd koppel in een verouderde villa leeft helemaal anders dan een
jong gezin in een nieuwbouw woning. Voor deze gezinnen zullen misschien
totaal tegenover gestelde adviezen van toepassing zijn.”
Die complexiteit maakt meteen ook duidelijk dat de installateur een cruciale
rol speelt. “De installateur heeft meer dan ooit een advies functie. Het heeft
even geduurd, maar we stellen met plezier vast dat heel wat vaklui de
bood schap begrepen hebben – de stijging van de energie prijzen heeft hen
meer dan ooit de ogen geopend”, aldus Leeten. De installateur vervult een
belangrijke rol in het traject naar het ideale scenario: “Een wereld waarin
de lokale productie als standaard geldt in intelligente smart homes, die
op hun beurt zijn geïntegreerd in een smart grid. Dat is de richting waarin
we onvermijdelijk evolueren. Een toekomst die op technisch vlak een stuk
complexer is, maar die daarom net kansen biedt aan de installateurs. Als
Rexel kunnen we hen ondersteunen om die weg samen af te leggen”,
besluit Steven Leeten. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 59

ELEKTROTECH
Nieuwe intelligente schakelaar
voor KNX-systeem combineert
veelzijdigheid met eenvoud
Gira, een Duits bedrijf dat al meer dan 115 jaar producten maakt voor het bedienen van verlichting en tot de top behoort in de wereld van
schakelmateriaal, brengt met de Gira tastsensor 4 System 55 een variant van de reeds bestaande KNX-bedieningseenheid Gira tastsensor 4
op de markt. De intelligente schakelaar is naar kleuropties en afmetingen geschikt voor de afdekramen van het modulaire Gira System 55.
De tastsensor combineert veelzijdigheid met eenvoud en is verkrijgbaar in uitvoering met twee, vier of zes afzonderlijke instelbare toetsen.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld Gira
Die van de schakelaars, maar ook expert in KNXinstallaties
en smarthomepioniers en vormgevers
van de toekomst. Zo omschrijft Gira zichzelf op
zijn website. Constant innoveren is onlosmakelijk
verbonden met dat laatste en Gira laat dan ook
met de regelmaat van de klok nieuwe producten
op de markt los. De meest recente nieuwigheid
is dus de Gira tastsensor 4 System 55, waarmee
het bedrijf het assortiment van zijn KNXbedieningseenheden
uitbreidt.
Het product is zoals de naam al doet vermoeden
ontwikkeld binnen het Gira System 55, wat
zoveel betekent als dat de tastsensor past in de
verschillende afdekramen die bestaan voor alle
schakelaarprogramma’s binnen het modulaire
systeem Gira System 55: Gira Standard 55,
Gira E2, Gira E3, Gira Event, Gira Esprit en
Gira Studio. Net als alle functiemodules in die
schakelaarprogramma’s binnen Gira System
55 is de Gira tastsensor 4 System 55 immers
55 x 55 millimeter groot. De Gira tastsensor 4
System 55 biedt zo niet alleen een alternatief
voor de reeds verkrijgbare Gira testsensor 4, maar
presenteert zich ook als aantrekkelijke opvolger
van de Gira testsensor 3, die eveneens in het
System 55 is opgenomen.
Acht kleurvarianten
Onder het minimalistisch en elegant vormgegeven
oppervlak gaat intelligente techniek schuil
waarmee talrijke eenheden zoals jaloezieën en
De Gira tastsensor 4 System 55 is
55 x 55 millimeter groot, zodat hij past
in de verschillende afdekramen.
De tastsensor is zowel zonder opschrift
verkrijgbaar als met een hoogwaardig
gelaserd opschrift of een tekstlabel.
Gira stelt twee uitvoeringen van de Gira tastsensor 4 System
55 beschikbaar die de installateur kan aanbieden.
60 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
lampen in een KNX-systeem bestuurd kunnen
worden. De tastsensor is beschikbaar in uitvoeringen
met twee, vier of zes afzonderlijk
programmeerbare toetsen en in acht verschillende
kleurvarianten: zwart mat, antraciet, zuiver wit
mat, zuiver wit glanzend, grijs mat, crèmewit
glanzend, aluminium kleur en roestvrij staal –
waarbij het materiaal ook écht roestvrij staal is.
De toepassingsgebieden van de Gira tastsensor 4
System 55 zijn breed en variëren van particuliere
woningen tot kantoorgebouwen. De tastsensor
kan 90° gedraaid gemonteerd worden, zodat
de klant kan kiezen voor horizontaal of verticaal
staande knoppen.
Twee varianten
Gira stelt twee uitvoeringen van de Gira
tastsensor 4 System 55 beschikbaar die de
installateur kan aanbieden, afhankelijk van de
gewenste functies en het budget: de Standarden
de Komfort-variant. Die laatste komt qua
functionaliteit overeen met de 'grotere' Gira
tastsensor 4. Voor de configuratie van beide
uitvoeringen kan worden gekozen uit onder meer
schakelen, dimmen, RGB-kleurbesturing, tunable
whitebesturing, zonwering, waardegever, sferen en
temperatuurmeting, ledkleurbesturing, ledkleurtemperatuur
besturing, zonwering, waarde gever,
scènes en temperatuurmeting.
De Gira tastsensor 4 System 55 Standard heeft
RGB-leds voor het aangeven van status en bedrijf
in drie kleuren en een temperatuurvoeler met
NTC-sensor – waardoor geen extra apparaat
voor de temperatuurmeting meer nodig is.
De geïntegreerde temperatuurmeting zorgt in
combinatie met de Gira-verwarmingsactuator
voor een optimaal ruimteklimaat. De leds kunnen
ingesteld worden in rood, blauw of groen.
De toepassingsgebieden van de Gira tastsensor 4 System 55 zijn breed
en variëren van particuliere woningen tot kantoorgebouwen.
‘Onder het minimalistisch en elegant
vormgegeven oppervlak gaat intelligente
techniek schuil waarmee talrijke eenheden in
een KNX-systeem bestuurd kunnen worden’
Onder het minimalistisch en elegant vormgegeven oppervlak gaat intelligente techniek schuil .
De Gira tastsensor 4 System 55 Komfort heeft
RGBW-leds voor status en bedrijf in acht kleuren,
een gekali breerde lucht vochtig heids sensor en
een ge kali breerde temperatuur voeler met externe
voeler aansluiting voor bewaking van de vloertempera
tuur. Zo kan het ruimte klimaat optimaal
en efficiënt worden geregeld. De leds
van de Gira tastsensor 4 System 55 Komfort
kunnen worden ingesteld in acht kleuren en
ook hun licht sterkte kan worden aangepast.
Ook een dag-nachtomschakeling is mogelijk.
De tastsensor is zowel zonder opschrift verkrijgbaar
als met een hoogwaardig gelaserd opschrift
of een tekstlabel. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 61

ELEKTROTECH
BEWEGINGS- EN AANWEZIGHEIDSMELDERS VAN
DE TOEKOMST: VEELZIJDIG EN ONZICHTBAAR
Om voor een optimale lichtverdeling te zorgen, zijn bewegings- en aanwezigheidsmelders onontbeerlijk. Maar traditionele bewegings- en
aanwezigheidsmelders zijn vaak opvallende aanwezigheden op een plafond, die er de strakke lijnen doorbreken. B.E.G. Belgium voorziet daarvoor
in enkele strakke, onopvallende, maar erg veelzijdige en effectieve oplossingen.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld B.E.G. Belgium
De zichtbare sensorhoogte van de PD11 blijft beperkt tot
0.85mm, en de sensor is verkrijgbaar in 4 RAL kleuren.
De PD4-GH heeft een aparte lens waar
de lichtmeting gebeurt, op de vloer.
De PD4-GH is een eerste, bijzondere bewegings- en aanwezigheids melder.
“De GH staat voor grote hoogte”, legt Paul Van Hinsberg, directeur van B.E.G.
Belgium, uit. Voor die grote hoogte, voor namelijk in hoogbouw magazijnen,
heeft de PD4-GH een heel bijzonder kenmerk. “Deze sensor heeft een aparte
lens waar de lichtmeting gebeurt, op de vloer. Normaal zit de lichtmeting in
de sensor zelf. Als je dan op 14 meter hoogte hangt, is het licht een groot
verschil ten opzichte van de vloer, waar de mensen werken.” In dat opzicht
is dit model uniek in de markt. Bovendien is de PD4-GH zeer flexibel. Niet
alleen is de sensor mechanisch verstelbaar voor een montagehoogte van
5 tot 16 meter, maar is ie ook nog eens beschikbaar voor alle technologieën
in de markt.
“Veel architecten vinden sensoren lelijk”, stelt Van Hinsberg. “En daarvoor is
de PD11 een goede oplossing. Dat is een platte sensor, zo goed als onzichtbaar
in het plafond.” De zichtbare sensor hoogte blijft beperkt tot 0.85mm,
en de sensor is verkrijgbaar in 4 RAL kleuren: wit, verkeerswit, antraciet en
zwart. “Terwijl deze sensor plat is, ziet die toch evenveel als een bolle sensor.
‘B.E.G. Belgium voorziet in
enkele strakke, onopvallende,
maar erg veelzijdige en
effectieve oplossingen’
Ze worden hoofd zakelijk gebruikt in kantoorgebouwen.” Ook deze PD11 is
compatibel met alle technologieën op de markt.
Naast heel plat, is het ook mogelijk om heel klein te gaan. En dat is wat
B.E.G. met de PICO doet. Met een gewicht van 4 gram en een diameter
van 33 mm is dat de kleinste en lichtste aanwezigheidsdetector ter wereld.
“Je ziet die amper, en toch kan die ook heel universeel ingezet worden”,
62 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Met een gewicht van 4 gram en een diameter van 33 mm is
PICO de kleinste en lichtste aanwezigheidsdetector ter wereld.
Dankzij de clipsluiting is de PD5N-Lamella
sensor makkelijk monteer- en schuifbaar.
zegt Van Hinsberg. De PICO kan net als de andere sensoren in het rijtje zeer
universeel ingezet worden en heeft een detectiebereik van 10 meter.
In gebouwen met lamellenplafonds is het vaak niet makkelijk om een
aanwezigheidsmelder onopvallend te plaatsen. Daar komt de PD5N-
Lamella van pas. “Die past perfect tussen lamellen. Die is specifiek voor
dat type plafonds gemaakt”, aldus Van Hinsberg. Dankzij de clipsluiting is
deze sensor makkelijk monteer- en schuifbaar. Het product bevat ook een
voorgemonteerde aansluit kabel met plug-insysteem en een detectie zone tot
10 meter. Het model is verkrijgbaar in zwart en wit. “Deze sensor is in twee
technologieën beschikbaar, BMS en KNX, omdat hij steeds in grote ruimtes
gebruikt wordt”, zegt de directeur.
Terwijl de PD11 plat is, ziet die toch evenveel als een bolle sensor.
Paul Van Hinsberg: “De klant is koning. Eender welke
technologie die wil gebruiken, we kunnen helpen.”
INSTALLATIEENBOUW.BE | 63

ELEKTROTECH
DE OPPORTUNITEIT VAN E-MOBILITY
VOOR DE INSTALLATEUR
De elektrificatie van voertuigen (EV’s) kent een flinke opmars waarbij laadinfrastructuur een cruciaal element is voor de energietransitie. “Slim
laden” wordt als oplossing gezien om het netevenwicht te bewaren door het aanbod van flexibiliteit. De keuze voor een bepaald laadstation en
de installatie ervan is een taak voor de installateur. In april 2023 polste Techlink via een online bevraging in hoeverre haar installatiebedrijven
EV’s gebruiken en ze laadoplossingen aanbieden aan hun klanten.
Tekst & beeld Techlink
De laadpaal krijgt een steeds belangrijkere rol in de
integrale duurzame energiesystemen.
Vergroenen van het
bedrijfswagenpark
Zoals bij elke innovatie is er sprake van “early
adopters” en een grote groep die pas later
overtuigd is van de mogelijke voordelen van
een innovatie. Dat is bij EV’s niet anders. 28%
van de respondenten (zaakvoerders) rijdt op dit
moment vooral nog met een plug-in hybride en
in mindere mate met een 100% EV (16%). 34%
heeft zelfs nog geen EV. “In mijn contacten
met bedrijfsleiders merk ik dat er toch nog heel
wat vragen zijn rond fiscaliteit, regelgeving,
technologie en autonomie, de nog fors hogere
prijsdrempel bij aankoop en het geringere aanbod
in het goedkopere marktsegment, onzekerheid
rond laadinfrastructuur en en toe te passen
elektriciteitstarief, … het maakt dat bedrijfsleiders
momenteel nog wat op de rem gaan staan”, zegt
Vincent Vancaeyzeele, Technology en Innovation
Manager van Techlink.
Uit grafiek 1 blijkt dat ongeveer 48% van de
respondenten op dit moment inzet op een
elektrisch bedrijfswagenpark. We kunnen stellen
dat we in een transitiefase zitten, waarbij de
bedrijven binnenkort definitieve keuzes zullen
maken wanneer ze de zwaardere belasting van
bedrijfswagens zullen voelen en ook fossiele
brandstoffen (bv. diesel, benzine) in de toekomst
duurder worden.
De aanwezigheid van laadinfrastructuur wordt
vaak in verband gebracht met het feit dat
de bedrijfsleider zelf een voertuig heeft dat
een laadpunt nodig heeft. Maar over enkele
jaren rijden veel medewerkers en bezoekers
van bedrijven elektrisch. Bedrijfswagens die
vanaf 2026 worden aangeschaft, zullen alleen
fiscaal aftrekbaar zijn als ze elektrisch zijn. Een
oplaadinfrastructuur in de bedrijfsparking kan
al snel noodzakelijk worden voor de mobiliteit.
Daarom is het belangrijk om vanaf het begin
goede studies uit te voeren, inclusief de
noodzakelijke en beschikbare laadcapaciteiten
ter plaatse, zodat de bedrijfsinfrastructuur klaar is
voor de toekomst.
64 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Om EV’s in het fleet management te integreren
dienen bedrijven hun car policy elektrisch te
maken. Echter, 73% van de respondenten heeft
geen aangepast car policy. Als belangrijkste
redenen hiervoor wordt opgegeven dat
het wagenpark te klein is, er tijdsgebrek is
om dit uit te werken, of dat het simpelweg
geen prioriteit is. “Een elektrisch wagenpark
vereist een ruimere mobiliteitsstrategie. De
mobiliteitsmix (EV en openbaar vervoer)
heeft een belangrijke impact op de samenstelling
van het bedrijfswagenpark en op het
parkeer- en laadbeleid. Als thought leader
in de energietransitie is Techlink niet alleen
intern bezig met haar vergroening van het
wagenpark en bijhorende laadinfrastructuur.
Maar Techlink zal in het najaar aan haar leden
een E-learning over “Groen in de car policy” ter
beschikking stellen”, zegt Lucine Albertian, HR
Manager & Senior Legal Advisor bij Techlink.
Grafiek 1: Zet u als bedrijf op dit moment in op een elektrisch bedrijfswagenpark?
‘We stellen vast dat onze
installatiebedrijven actief op zoek zijn naar
expertise en competenties om de nodige
laadinfrastructuur te voorzien’
Installateur laadpaal
Slimme laadoplossingen voor EV’s vormen
ongetwijfeld een belangrijke opportuniteit
voor de installateur. 52% van de respondenten
geeft aan laadpalen voor EV’s te
plaatsen (zie grafiek 2), en meer dan de helft
daarvan is in de afgelopen 2 jaar met deze
activiteit begonnen. Het klantenbestand
is gelijk verdeeld tussen particuliere en
zakelijke klanten, met een licht overwicht
van B2B-klanten. Laadpalen zijn elektrische
installaties die de technische kennis van
een vakman vereisen. De installatie ervan is
tenslotte altijd maatwerk. One size fits all is
niet van toepassing voor laadpalen, dus is
het belangrijk dat de installateur de nodige
kennis heeft om in elke situatie de beste
oplossing te kiezen.
“Naar aanleiding van de sterk verhoogde
ambities van de overheden als resultaat
van de verplichtingen die voortvloeien uit
de Green Deal, stellen we vast dat onze
installatiebedrijven actief op zoek zijn naar
expertise en competenties om de nodige
laadinfrastructuur te voorzien die tegemoet
komt aan deze ambities. Deze competenties
zijn nodig om de transitie naar een elektrische
mobiliteit mogelijk te maken. De grootste
uitdagingen zijn het veilig installeren van deze
infrastructuur conform het AREI voor elektrische
installaties, de brandveiligheid van EV’s in
parkings en het aansturen van grootschalige
laadinfrastructuur in lijn met de beschikbare
capaciteit op de distributienetten”, zegt Eric
Piers, CEO van Techlink.
Grafiek 2: Plaatst u laadpalen voor elektrische voertuigen voor uw klanten?
De laadpaal krijgt een steeds belangrijkere rol
in de integrale duurzame energiesystemen. ❯
INSTALLATIEENBOUW.BE | 65

Naamloos-6 1 31-05-2023 13:45
RST® MICRO
RST® MICRO NU OOK IN 4- EN 5 POLIGE VERSIE
Met de RST® MICRO profiteert u van een miniatuurconnector die zelfs in de kleinste inbouwsituaties
een eenvoudige, zuivere en hoogwaardige verbinding tussen voorschakelapparaten en
armaturen mogelij k maakt. Alles is in een handomdraai geïnstalleerd en
beschermd tegen vuil en vocht!
NEW
ATEM NV
Bedrij venpark De Veert 4
2830 Willebroek - België
Tel: +32 03 866 18 00 - info@atem.be
Scan the QR code or visit our
website for more information:
https://www.wieland-electric.com/en/products/
electrical-installation/connection-systems-high-protection-class/rst-micro/
Voordelen
• Extra bescherming van de contacten
• Eenvoudige en zekere montage
van de geleiders
• Snelle en zekere koppeling van de
connector
• Snelle en eenvoudige ontkoppeling
van de connector
• Veilige installatie door mechanische
- en kleurcodering
• Bescherming IP66/68(3m;2h) /69
• Diameter 15-20mm
Atem_1-2 _03Adv.indd 1 15-05-2023 11:17

ELEKTROTECH
Zo neemt de combinatie van PV-panelen en het
laden van EV’s snel toe. Uit grafiek 3 blijkt dat
48% van de respondenten laadpalen installeert
samen met PV. Direct laden met uw eigen
zonnestroom, of via batterijopslag als de zon
niet schijnt, is logisch en biedt kostenvoordelen.
Grafiek 3: Heeft u deze laadpalen geïnstalleerd samen met andere installaties?
‘De elektrificatie van het transport zal een
belangrijke rol spelen in de integratie van
toenemende hoeveelheden hernieuwbare
energie in het energiesysteem’
“De elektrificatie van het transport zal een
belangrijke rol spelen in de integratie van toenemende
hoeveelheden hernieuwbare energie
in het energiesysteem. De flexibiliteit die
grote hoeveelheden EV’s door middel van hun
batterijen kunnen bieden kan echter enkel ingezet
worden als er onmiddellijk ingezet wordt op
“smart charging” en systeemintegratie. Hiervoor
is het cruciaal om geen lock-ins te creëren door
“domme” laadinfrastructuur te installeren die
niet ingezet kan worden in een geïntegreerd
energiesysteem. Het is duidelijk dat de plaats van
elektrische mobiliteit in de energietransitie alleen
volwaardig kan worden opgenomen als het niet
alleen snel, maar voornamelijk ook slim gebeurt”,
zegt Vincent.
Tot slot
In het visiedocument van Techlink, LINK2030
(www.link2030.be), is de “War For Talent”
één van de grootste uitdagingen voor het
Ecosysteem van multifunctionele installaties.
Om de energietransitie op het (installatie)veld
te realiseren, hebben we nood aan voldoende
instroom van jonge talenten.
Techlink ziet dat diegene die nog geen laadpalen
plaatsen dit zouden overwegen indien ze extra
goed opgeleid personeel zouden vinden. Dit is
net moeilijk in de huidige Belgische context van
personeelstekort voor deze banen in duurzame
installatietechnieken, en de soms te beperkte ITkennis.
Dit kan men beschouwen als een hindernis
voor de energietransitie.
Unsplash
“Techlink is zich daar ten volle van bewust en
net daarom lanceerden we op Install Day 2022
een sensibiliseringscampagne om jongeren
warm te maken voor een technische opleiding.
Met onze campagne Install Tomorrow (www.
installtomorrow.be) maken we op ludieke manier
komaf met clichés en laten we jonge technische
talenten anderen inspireren door de leuke kanten
van hun job te belichten. Installeren doe je samen.
Campagne voeren ook! De technische jobs in
onze sector zijn enorm verrijkend en bieden een
enorme variatie. Hoe meer zichtbaarheid we
genereren, hoe interessanter en aantrekkelijker
voor iedereen die werkzaam is/wil worden in onze
sector”, besluit Eric. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 67

ELEKTROTECH
FLEXIBEL VOEDINGSSYSTEEM
LAADPALEN BIEDT
INSTALLATIEGEMAK EN
TOEKOMSTPERSPECTIEF
“Niemand komt ’s avonds toe aan zijn appartement en zegt dat ie binnen een halfuur volledig opgeladen moet zijn.”
Het flexibele voedingssysteem voor laadpalen Podis ® van Wieland Electric opent deuren voor installateurs en eindgebruikers. Zowel op vlak
van prijs als op vlak van installatiegemak en flexibiliteit scoort het systeem hoog, doordat tot wel tien laadpalen op een vlakbandkabel in het
systeem kunnen worden aangesloten.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld Wieland Electric
Vanaf 2026 moeten alle bedrijfswagens in België
elektrisch rijden. Daardoor stijgt het aandeel van
elektrische wagens op de straten nu al enorm,
en moet de infrastructuur dus volgen. Laadpalen
vormen een noodzakelijkheid, maar de integratie
ervan is niet altijd even evident. Wieland Electric
biedt met Podis ® een flexibele, makkelijk te
installeren laadoplossing.
“In vergelijking met andere systemen is het heel
eenvoudig”, legt Koen Notelaers van Wieland
Electric uit. “We plaatsen één vlakbandkabel
en sluiten daar makkelijk tien laadpalen op
aan.” Het Podis ® -systeem werkt anders dan
Wanneer er later nog elektrische wagens
aan het wagenpark worden toegevoegd,
is een nieuwe laadpaal snel geïnstalleerd.
68 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Voor de installatie van het systeem is er zelfs geen kabelgoot of draadgoot nodig.
wagenpark worden toegevoegd, is een nieuwe
laadpaal snel geïnstalleerd. Daarvoor moet er
zelfs geen aanpassing aan de elektrische kast
meer gebeuren.
Eenvoudig, simpel en goed geprijsd
Installateurs zijn dan ook erg tevreden over het
systeem. “Het beantwoordt aan hun vragen,
en is eenvoudig en simpel”, getuigt Notelaers.
Daarbij helpt natuurlijk dat het alternatief voor
het systeem, waarbij elke laadpaal apart gevoed
wordt, erg duur is. “We horen van installateurs
dat mensen vaak verrast zijn door de hoge prijs na
een offerte met aparte laadpalen. En dan komen
ze met het alternatief bij ons. Bovendien kan de
elektrische kast het vaak ook niet aan om elke
laadpaal apart volledige capaciteit te geven.”
Koen Notelaers: “We plaatsen één vlakbandkabel en sluiten daar makkelijk tien laadpalen op aan.”
bijvoorbeeld snelladers. “Je moet niet het volle
vermogen zetten op elke laadpaal bij Podis ® . Dit
is meer geschikt voor een bedrijfsgebouw, winkel
of een appartementenblok. Daar kan je dan
10 laadpalen plaatsen met een kabel. En dan kan
je uitbreidingen doen waar het nodig is.” Voor
de installatie van het systeem is er zelfs geen
kabelgoot of draadgoot nodig. De hele installatie
kan zo aan de muur worden bevestigd. Elke
laadpaal, ongeacht merk of type, kan aangesloten
worden op het systeem.
En die flexibiliteit biedt voordelen, weet ook
Koen Notelaers. “Aan een bedrijfsgebouw kan ik
me voorstellen dat ze onmiddellijk vijf laadpalen
zetten. In een appartementsgebouw kan het zijn
dat er 10 plaatsen zijn, maar slechts 3 bewoners
met een elektrische wagen. Dan zet je daar nog
niet meteen 10 laadpalen, maar wel over de
hele lengte de vlakbandkabel. Voor de mensen
met een elektrische wagen wordt er dan een
aftakking gezet en de laadkabel aangesloten.”
Wanneer er later nog elektrische wagens aan het
Met het Podis ® -systeem heeft niet elke laadpaal
op elk moment het volledige vermogen. “Het is
niet zoals aan de autostrade, dat je aankomt
met 10 à 20% en dat je snel tot 80 of 90%
moet geraken. Je komt in de avond toe, en
dan heb je tot de volgende ochtend aan de
laadpaal. Het is dan ook een andere oplossing
dan snelladen.” Snelladen is dan ook niet altijd
nodig. “Niemand komt ’s avonds toe aan zijn
appartement en zegt dat ie binnen een halfuur
volledig opgeladen moet zijn. Als de elektrische
auto snel opgeladen moet zijn, gaan mensen
naar een snellader in de buurt.”
De hoeveelheid elektriciteit die naar de specifieke
auto’s gestuurd wordt, wordt via software verdeeld.
Die software houdt rekening met de
verschillende status van de batterijen. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 69

ELEKTROTECH
EEN GEBOUWBEHEERSYSTEEM IN EVOLUTIE
Het ontwerp van het gebouwbeheersysteem (GBS) van AZ Alma in Eeklo dateert al van zo’n tien jaar geleden. En hoewel de technologie almaar
sneller verandert – denk maar aan de opkomst van AI – is dat systeem nog verre van verouderd. Dat is te danken aan de intensieve samenwerking
tussen het ziekenhuis en het competence center Digital Building Solutions binnen EEG Group. In een heus partnership wordt het
maximale uit de technologie gehaald, en kende het gebouwbeheersysteem al heel wat evoluties.
Tekst Maxime Bervoets | Beeld EEG / AZ Alma
zorgt het GBS voor de communicatie van dat
element naar de hele installatie, over de kranen
tot aan de warmtemakers. Dat is de ketting van
de luchtgroep, maar je hebt dat ook voor een zone
of een lokaal met pakweg een klimaatplafond.”
Technologie evolueert snel. Toch zet het gebouwbeheersysteem
dat al een aantal jaren in dienst
is, sterk in op energiezuinigheid. “De software
zorgt ervoor dat warmte op de meest efficiënte
manier gegenereerd wordt. Er wordt altijd zo
weinig mogelijk warmte geproduceerd. Bovendien
worden eerst de groene warmtebronnen aangesproken
zoals de warmtepompen en de warmtekrachtkoppeling”,
aldus Verstaen. “Pas als laatste
worden de gasketels ingeschakeld.”
Om het GBS optimaal te kunnen inzetten, is
een goede communicatie tussen AZ Alma en
EEG Digital Building Solutions noodzakelijk.
EEG kwam al in de projectfase aan boord bij AZ
Alma. “Onze vestiging te Gullegem heeft het
volledige lot elektriciteit uitgevoerd”, zegt Thomas
Verstaen, verantwoordelijke voor EEG Digital
Building Solutions. “Bovendien werden ook
andere loten zoals sanitair, medische producten,
… uitgevoerd door onze vestigingen. Zo goed als
alle technische installaties zijn gekoppeld aan het
gebouwenbeheersysteem dat door EEG Digital
Building Solutions werd geprogrammeerd.”
Communicatie
Om het GBS optimaal te kunnen inzetten, is
een goede communicatie tussen AZ Alma en
EEG Digital Building Solutions noodzakelijk.
“Deze speelt zich af op drie niveaus”, zegt Bruno
Decraene, stafmedewerker technische infrastructuur
bij AZ Alma. “Op het dagelijkse niveau
is er een onderhoudscontract met EEG Digital
Building Solutions. Dit contract voorziet in een
wekelijks bezoek van iemand op de site, die
Het gebouwbeheersysteem dat al een aantal jaren
in dienst is, zet sterk in op energiezuinigheid.
Momenteel focust EEG zich in de samenwerking
met AZ Alma voornamelijk op de opvolging van
de installaties. “Vandaag is dat vooral gericht op
energie en maken we de installaties zo energieefficiënt
mogelijk”, legt Verstaen uit. En op dat
vlak laat het gebouwbeheersysteem veel mogelijkheden
toe. “Het GBS omvat de programmatie van
de verschillende elementen zoals de luchtgroepen,
maar het gaat verder. Als de luchtgroep boven op
het dak staat en de warmte-elementen beneden,
De software zorgt ervoor dat warmte op de
meest efficiënte manier gegenereerd wordt.
70 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Zo goed als alle technische installaties zijn gekoppeld aan het gebouwenbeheersysteem.
‘Software, en het gebouwbeheersysteem,
is een tool. Je moet daar iets mee doen.
Je kan het niet gewoon loslaten en hopen
dat het alles gaat oplossen’
erover waakt dat het gebouwbeheersysteem blijft
draaien zoals het hoort. Deze persoon is ook het
contactpunt voor onze techniekers. Bovendien
kunnen we via het serviceportaal mogelijke
problemen melden.”
“Op het tweede niveau is er één maal per kwartaal
een overleg moment. EEG Digital Building
Solutions bezorgt ons dan een rapport met de
prestaties van de installatie.” In dat overleg wordt
ook vooruit geblikt naar de toekomst. “Er worden
keuzes gemaakt over waar we verder op gaan
inzetten, en we toetsen ook nieuwe ideeën af.”
En tot slot is er nog het derde niveau. “Thomas
en ik bellen elkaar regelmatig, en tijdens deze
gesprekken gaat het over de nog langere termijn.
Op dit moment werken we op die drie niveaus
vaak samen over energie, maar in het begin
ging dat bijvoorbeeld over commissioning, er
met name voor zorgen dat de systemen optimaal
functioneren toen we het ziekenhuis introkken.”
Via die communicatie en de toekomstvisie is het
ook mogelijk om het systeem up-to-date te houden.
“Ons gebouwbeheersysteem is tien jaar geleden
ontworpen”, zegt Decraene. “Het blijft ergens een
kind van zijn tijd, maar we slagen er evenwel goed
in om er mee vooruit te gaan en ons ding te doen.”
Thomas Verstaen bevestigt deze visie. “Het gaat er
niet per se om dat de technologie even sterk is als
de AI-systemen die vandaag ontwikkeld worden,
maar om wat je ermee doet. Software, en het
gebouwbeheersysteem, is een tool. Je moet daar
iets mee doen. Je kan het niet gewoon loslaten en
Momenteel focust EEG zich in de
samenwerking met AZ Alma voornamelijk
op de opvolging van de installaties.
hopen dat het alles gaat oplossen.” Bovendien is
het, in het kader van energie-efficiëntie, duurzaamheid
en besparingsmaatregelen, belangrijk om het
onderste uit de kan te halen van de beschikbare
technologie. “Deze efficiënt gebruiken, aanpassen
naar de werkelijke situatie en uitbreiden met
nieuwe technologische evoluties brengt het
meeste op.”, besluit Verstaen. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 71

ELEKTROTECH
In de ondergrondse parking zijn Green'Up-oplaadstations geïnstalleerd.
Connectiviteit ten top in
hoogwaardig wooncomplex
Legrand Group, gevestigd in Limoges, stelt 38.000 mensen tewerk in 119 landen en besteedt 5 % van zijn omzet aan R&D. Dit om de democratisering
van connectiviteit te bevorderen door gebruikers autonomer te maken bij de implementatie van hun voorkeuren op het vlak van
sfeer en verlichting. Daarvoor ondersteunt Legrand ontwikkelaars in de verschillende fases van hun projecten, aan de hand van een speciale
interne organisatie. Een uitstekend voorbeeld hiervan is het Cavell Court-project met bijna 150 woningen in Ukkel.
Tekst Philippe Selke | Beeld Legrand
Voor dit bijzondere project heeft Legrand, als
onder aannemer van Sotrelco, een grote hoeveelheid
elektrische en domotica-apparatuur geleverd.
Daar naast deelde de onderneming ook haar
expertise om de betrokken project ontwikkelaars
en de kopers in staat te stellen hun visie, dromen
en wensen op het vlak van geconnecteerde
domotica toepassingen in de praktijk te brengen.
Geïnformeerde en goed
begeleide eigenaars
Vanaf het prille begin van het project heeft
Legrand intensief overlegd met bouwheren AG
Real Estate en Burco Group, die de financiering,
ontwikkeling en commercialisatie van het project
op zich namen. Zij besloten appartementen aan te
bieden die klaar waren om te worden aangesloten
op het Smart Home-domoticasysteem, waarbij
kopers de mogelijkheid hadden om te upgraden
naar extra connectiviteit en comfort dankzij de
reeds geïnstalleerde busbekabeling. Pierre Coulon,
Business Development Manager Resi / Tertiary &
Hospitality bij Legrand Group Belgium: "Wanneer
kopers een apparte ment kiezen, moeten er
reeds erg veel knopen doorgehakt worden: vloerbekleding,
badkameruitrusting, keukeninrichting …
Wanneer daar nog optionele pakketten bij komen
die verband houden met elektri citeit, zien de
commer cieel verant woordelijken van de projectontwikkelaar
het bos niet langer door de bomen.
Daarom gaan wij zelfs zo ver dat we hen er
specifiek voor opleiden."
Vooraf werden de mogelijkheden van de MyHOMEoplossingen
gedemonstreerd in de showroom van
Legrand, waarna Legrand een ontmoeting had
met de aangestelde hoofdaannemer. Zo kreeg
het bouwteam vorm en kon het ontwikkelingsproces
beginnen.
Basisaanbod en twee
optionele pakketten
Pierre Coulon: "Wat de eigenaars van de appartementen
vooral beviel, was de opschaal baarheid
In de technische ruimte zijn allerhande Legrandproducten
terug te vinden. (Beeld: Sotrelco)
72 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
De elektrische borden in alle appartementen
omvatten de modulaire elementen van
een standaardinstallatie, aangevuld met
actuatoren die de stroomvoorziening en de
domoticabediening aan elkaar koppelen.
Alle appartementen zijn standaard uitgerust
met een algemene OFF-knop, wat erg praktisch
is bij het verlaten van de woning.
Ook de videofoniesystemen zijn van
de allerhoogste kwaliteit.
van de door ons voor gestelde oplossing, met
een basispakket dat kan worden aangevuld met
twee optionele pakketten. Ons doel is altijd om
een domotica systeem zo gebruiks vriendelijk
mogelijk te maken. Dat gebeurt vandaag
via connectiviteit."
In Cavell Court bestaat de geïnstalleerde technologie
uit tweedraads busbekabeling, waarmee de
elektricien een commando kan toewijzen aan een
scenario, zoals verlichting. Alle appartementen zijn
standaard uitgerust met een algemene OFF-knop,
wat erg praktisch is bij het verlaten van de woning. Via
een tweede knop kan dan weer een verwelkomend
verlichtingsscenario opgestart worden.
Een eerste optioneel pakket biedt ook connectiviteit
via een webserver die aan elk apparte ment
is toegewezen en dus desgewenst toegankelijk is
voor de eigenaars. Via hun tablet of smartphone
kunnen ze zo hun eigen scenario's creëren
(bijvoorbeeld inclusief rolluiken en geconnecteerde
stopcontacten) en de installatie vanop
afstand bedienen via een gratis applicatie.
‘Wat de
eigenaars van de
appartementen
vooral beviel, was de
opschaalbaarheid
van de oplossing die
we voorstelden’
Als de eigenaars nog verder willen gaan, kunnen ze
een tweede optioneel pakket toevoegen, inclusief
een groter touchscreen waarmee ze hun digitale
deurbel kunnen bedienen. Wanneer iemand
aanbelt, kunnen ze de oproep ook door schakelen
naar hun smartphone, zodat ze de persoon in
kwestie kunnen zien en ermee kunnen praten.
BTicino (Legrand Group) staat bekend om de
kwaliteit van zijn videofonieoplossingen (klasse
100 en vervolgens klasse 300 EOS), die al meer
dan 25 jaar op de audio-videobus zijn aangesloten.
Behalve in de 149 appartementen zijn er ook in de
gemeen schappelijke ruimtes Legrand-producten
terug te vinden: URA ONE-veiligheids verlichting,
de elektrische borden, spatwaterdichte IP55
Plexo-stopcontacten en Green'Up-oplaadstations
in de ondergrondse parking.
Duurzaam in elke zin van het woord
Om zeker te zijn van de waarde van hun investering
op lange termijn, kunnen project ontwikkelaars erop
rekenen dat Legrand zijn producten ontwikkelt op
basis van wat al bestaat. Veroudering is dus niet aan
de orde, ook al evolueert de technologie zeer snel.
Aan het einde van hun levensduur zijn de
producten van Legrand recycleerbaar en binnenkort
zelfs circulair. Op elke EPD-fiche staat het
recycleer baarheids percentage van het product in
kwestie vermeld. Dit bedraagt gemiddeld 95 %.
Investeerders met een duurzame mindset zullen
dit zeker op prijs stellen. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 73

Creates opportunities
for a green roof
ThermoCooler HP
Geïntegreerde omkeerbare DX-warmtepomp
met een traploze sturing voor het volledige
Envistar-assortiment.
• Hoge betrouwbaarheid en lange levensduur
• Geen ontdooicyclus en hoge COP waarde
• Lage installatiekost dankzij 100%
geintegreerde DX-warmtepomp
• Maximale energie-efficiëntie
• Geen koeltechnische handelingen
nodig op de werf zelf
• Uiterst compact en ruimtebesparend
Connecteer alle IV Produkt units gratis met de Cloud
omgeving en verhoog daarmee de efficiëntie van je
service afdeling.
Ontdek de vele voordelen van de IV
Ontdek de meerwaarde van onze AirExperts
Produkt Cloud service op onze website.
AirX start niet enkel uw unit op, maar meet ze ook
op en regelt ze vervolgens helemaal in. Een vlotte
oplevering en optimale werking van uw installatie
zorgt voor meer winst voor zowel de installateur
als voor de eindklant.
Bezoek onze website voor meer info over het
IV Produkt gamma www.airx.be

ELEKTROTECH
De nieuwe compacte
Intercom van Loxone, goed
voor een iF Design Award.
Trends in deurcommunicatie en videofonie
VAARWEL AAN DE
‘DOMME’ DEURBEL
Geen smart home zonder slimme deurbel en geavanceerde videofonie. Niet alleen appartementsgebouwen maar ook ééngezinswoningen
worden steeds vaker uitgerust met intelligente systemen die niet alleen het comfort, aangepast aan de noden van vandaag,
maar ook het veiligheidsgevoel ten goede komen. Enkele nieuwigheden toegelicht, met ook aandacht voor eigentijdse oplossingen en
combinaties met pakketbrievenbussen.
Tekst Eva Goossens | Beeld Loxone, Fasttel, Zennio/Vecolux, Siedle, Fermax, eSafe, Custo
Via een app kijken wie er thuis aanbelt en
eventueel vanop afstand de deur of tegenwoordig
zelfs de pakketbrievenbus openen? De deur
openen met je smartphone of QR-code? Het
is allemaal al lang geen toekomst meer. De
innovaties volgen elkaar op. Bovendien is er ook
veel aandacht voor design, zowel van de buitenals
binnenposten, dat de puntjes op de i zet van
het architecturale totaalplaatje.
Uitgepuurd design
Als architect heb je niet alleen oor naar
nieuwe technieken maar vooral ook oog
voor vernieuwend design, met buitenunits
die bijdragen aan het gevelbeeld. Een fraaie
nieuwkomer is de ultracompacte Intercom met
uitgepuurd design van Loxone, trouwens goed
voor een gegeerde iF Design Award 2022 design.
Naast het elegante glazen oppervlak met antivingerafdruk
finish en de interactieve belknop
die oplicht als het bezoek nadert, is dit videointercomtoestel
uitgerust met een performante
microfoon, onzichtbare zijluidsprekers en een
120° HD-camera met uv-coating. Het vlakke
ontwerp wordt in opbouw gemonteerd in een
vlak aluminium frame toepasbaar op elke gevel,
dus zonder inbouwdoos. Een geïntegreerde
Tree-interface maakt het mogelijk apparaten
zoals een NFC Code Touch te koppelen als
toegangsoplossing. De Loxone Miniserver biedt
tal van functies, waaronder Remote Connect en
Rich Push Notification die meteen al laten zien
wie er voor de deur staat. Handig snufje: de
intercom kan ook drie aangepaste TTS-berichten
opslaan. Met één tik in de app worden deze
uitgevoerd via ‘Text-to-Speech’, zoals bijvoorbeeld
‘Ik kan niet spreken, zet het pak in de garage,
alstublieft’. Nieuwe en praktische functies, mee
met de tijd. ❯
INSTALLATIEENBOUW.BE | 75

ELEKTROTECH
‘Als architect heb je niet alleen oor naar
nieuwe technieken maar vooral ook oog
voor vernieuwend design’
Fasttel FT600VK(K) plug-and-play videokit
geïntegreerd in een aanmeldzuil.
Toegangscodes aanmaken
Videokits - ook deze geschikt voor ééngezinswoningen
- worden steeds completer, met nieuwe
geïntegreerde functies die het leven eenvoudiger
en veiliger maken. Zo werd de Fasttel FT600VK(K)
plug-and-play videokit, fraai uitgevoerd in zwart
geanodiseerd aluminium en glas, recent nog
uitgebreid met een aantal handige opties.
Op vlak van hardware noteren we onder meer
een handig hulpstuk voor inbouw in een holle
wand, zoals een poortstijl of gyprocwand, maar
ook aangepaste aanmeldzuilen, zowel voor
voetgangers als voor bediening vanuit de auto.
Wat de softwarematige nieuwigheden betreft,
is het nu ook mogelijk om van eender waar ter
wereld toegangscodes aan te maken. Deze codes
zijn naar wens voor een eenmalige toegang, voor
een bepaalde periode (uur, dag of week) of juist
permanent. Ook nieuw: de mogelijke integratie
met externe SIP-server. De deurtelefoon maakt
dan niet alleen verbinding met de binnenpost
en app - op maximum vier mobiele toestellen
– maar zal eveneens bellen op de lokale
telefoontoestellen.
Zennio GetFace IP, een buitenpost videofonie met SIP-technologie, optioneel met keypad, druktoetsen, RFID kaartlezer en mogelijkheid om de deur
te openen via Bluetooth. Mogelijkheid om communicatie en slimme automatisatie te integreren in één enkele gebruiksvriendelijke oplossing.
76 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Fermax Meet op basis van IP-technologie, met
stijlvolle buitenpost voor op- of inbouw, met of
zonder geïntegreerde proximitylezer. Te integreren
met DOBISS-domotica om via hetzelfde scherm
zowel de videofonie als domotica te beheren.
Pakketbrievenbussen met koeling
We kennen eSafe ondertussen als de stijlvolle
pakketbrievenbussen, beschikbaar in dezelfde
strakke alu look-and-feel als het buitenschrijnwerk.
Beschikbaar met een mechanisch mechanisme,
maar ondertussen ook in een versie met
geconnecteerde videofoon. De Fenix Connect
Bticino voor ééngezinswoningen - een integratie
van de vrijstaande Fenix Connect-pakketbrievenbus
met ingebouwde Bticino-videofoon, deurbel en
naamplaatje - meldt via de Bticino App wanneer
iemand aanbelt. Vervolgens kan het pakketvak
vanop afstand openen. Door gebruik te maken
van de videofoon voor het afleveren van de pakjes
zijn zowel brievenbus, pakketbus als videofoon
en slimme deurbel esthetisch geïntegreerd. Dit
model is ook verkrijgbaar met een codeklavier.
Naast de Fenix Connect Bticino en de app moet
voor Fenix Connect Bticino een binnenpost
voorzien worden die het wifisignaal uitstuurt
naar de app. Voor appartementen is er eSafe
Wall, een moduleerbaar ensemble met elektrische
brievenbussen, pakketvakken, deurbellen en
videofoon, uitvoerbaar in RAL-kleur naar keuze.
Een beheerportaal verwittigt bij leveringen en
toont welke vakken bezet zijn en voor wie de
levering bedoeld is. Nieuw: de optie om deze
eSafe Wall voor appartements gebouwen of
meer gezinswoningen ook uit te rusten met een
koelings module, dus met geklimatiseerde vakken,
inspelend op de trend van diverse versleveranciers.
IoT-geconnecteerde
pakjesbrievenbus
Los van het thema deurcommunicatie – maar
des te meer aansluitend bij het onderwerp
‘slimme brievenbussen met architecturaal
design’ – vermelden we graag nog een andere
Belgische innovatie: Custo, de IoT-connecteerde
pakjebrievenbus voor residentiële woningen.
Er werd niet alleen ingezet op het design,
maar ook op een optimale connectiviteit. De
slimme pakketbrievenbus opent door middel
van barcodes op de pakketten, QR-codes die je
ook zelf kunt aanmaken op je smartphone. Het
systeem is gelinkt aan een app die alle info
over de bestellingen verzamelt op één plaats:
wat is er onderweg en wat werd geleverd. ❯
Verleen toegang tot Custo door middel
van een aangemaakte QR-code.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 77

ELEKTROTECH
‘Videokits worden steeds completer, met nieuwe geïntegreerde
functies die het leven eenvoudiger en veiliger maken’
Custo, de slimme pakjesbrievenbus
met architecturaal design.
De app geeft desgewenst een notificatie van
een statuswijziging of een ontvangen pakje.
Verder kan men, als beheerder van de Custo, ook
toegang verlenen aan wie men wilt. Een levering
van de bakker om de hoek? Geef je bakker een
toegangscode en haal de croissants gewoon uit
de Custo. Bovendien is het mogelijk pakketten via
de pakjesbus terug te sturen, mocht dat nodig zijn.
Custo is er in twee formaten, een staand model
en een compacter formaat om aan de muur te
hangen. Het design is van David De Schryver, die
nog voor Axel Vervoordt heeft gewerkt. Slimme
technologie in een knap jasje. ❚
Fenix Connect Bticino van eSafe: residentiële pakketbrievenbus met geïntegreerde camera.
78 | INSTALLATIEENBOUW.BE

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
PARTNER WORDEN
VAN INSTALLATIE & BOUW?
Zowel op de website als in de gedrukte
versie bieden we u de mogelijkheid om
onderdeel uit te maken van het overzicht
met de meest gerenommeerde fabrikanten
en toeleverancieres in de branche.
Zo kunt u onder andere:
• Toegevoegd worden als
partner op de servicepagina’s
van het vaktijdschrift
• Een kosteloze vermelding krijgen in
de geheel vernieuwde bedrijvenindex
op installatieenbouw.be
• Een gesponsorde positie met persoonlijke
profielpagina op installatieenbouw.be
verkrijgen
• Uw eigen profielwidget inzetten,
gekoppeld aan de redactionele content,
nieuwsberichten en overige
relevante marketingtools
Ook geïnteresseerd?
• Bel naar +32 50 36 81 70
• Ga naar installatieenbouw.be/adverteren
• Scan de QR code
SCAN DE
QR CODE
Onze projectmanagers vertellen u graag meer over onze
samenwerkingspakketten
installatieenbouw.be

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
AIRX BVBA
Klein Dalenstraat 45D
3020 HERENT
T +32 498 53 76 48
E info@airx.be
W www.airx.be
BEGETUBE NV
Kontichsesteenweg 53/55
2630 AARTSELAAR
T + 32 3 870 71 40
F + 32 3 877 55 75
E info@begetube.com
W www.begetube.com
CLIMAWAYS BVBA
Uilenbaan 148b
2160 WOMMELGEM
T +32 3 218 77 50
E info@climaways.be
W www.climaways.be
EQUANS BELUX
Boulevard Simón Bolívarlaan 34
1000 BRUSSEL
T +32 2 370 31 11
E info@equans.be
W www.equans.be
DELABIE BENELUX
ANTARGAZ NV
De Kleetlaan 5A
1831 DIEGEM
T +32 2 246 00 00
E info@antargaz.com
W www.antargaz.be
BELIMO BELGIUM
Cokeriestraat 3A
1850 GRIMBERGEN
T +32 2 210 56 86
E info@belimo.be
W www.belimo.be
Bergensesteenweg 106 A, bus 5
1600 SINT-PIETERS-LEEUW
T +32 2 520 16 76
E info@delabiebenelux.com
W www.delabiebenelux.com
EURO-INDEX BV
Leuvensesteenweg 607
1930 ZAVENTEM
T +32 2 757 92 44
F +32 2 757 92 64
E verkoop@euro-index.be
W www.euro-index.be
DUCO PROJECTS
AQUADOMO
Stropstraat 1
9000 GENT
T +32 9 240 03 91
E info@aquadomo.be
W www.aquadomo.be
CALEFFI INTERNATIONAL N.V.
Moesdijk 10
6004 AX Weert
T +31 495 54 77 33
F +31 495 54 84 02
E info.nl@caleffi.com
W www.caleffi.com
Handelsstraat 19
8630 VEURNE
T +32 58 33 00 33
E info@duco.be
W www.duco.eu
FACQ
Leuvensesteenweg 536
1930 ZAVENTEM
T +21 2 719 85 11
E info@facq.be
DRISTEEM BELGIUM
W www.facq.be
Grote Hellekensstraat 54b
BECKHOFF AUTOMATION BVBA
Klaverbladstraat 11.2/2
3560 LUMMEN
T +32 13 25 22 00
F +32 13 25 22 01
E info@beckhoff.be
W www.beckhoff.be
CATEC
Turfschipper 114
2292 JB Wateringen
T + 31 174 272 330
E info@catec.nl
W www.catec.be
3520 ZONHOVEN
T +32 11 66 68 80
E info@dristeembelgium.be
W www.dristeem.com
FERNOX
- Alpha Metals Belgium NV -
Hoge Mauw 1050
2370 ARENDONK
T +32 14 44 50 01
E belgium@fernox.com
W www.fernox.com
ELTAKO SCHAKELMATERIAAL
B.E.G BELGIUM
Generaal de Wittelaan 17 C
2800 MECHELEN
T +32 3 8878100
E luxomat@beg-belgium.be
CEBEO
Eugène Bekaertlaan 63
8790 WAREGEM
T +32 56 23 80 00
F +32 56 23 80 10
E info@cebeo.be
Verdeeld door SERELEC NV
Gasmeterlaan 207
9000 GENT
T +32 9 223 24 29
F +32 9 225 46 79
E info@serelec.be
FISCHER
Schaliënhoevedreef 20 D
2800 MECHELEN
T +32 152 8 47 00
E info@fischer.be
W www.beg-luxomat.com/nl-be
W www.cebeo.be
W www.eltako.be
W www.fischer.be
80 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
FLAMCO BELUX
Monnikenwerve 187/1
8000 BRUGGE
T +32 50 31 67 16
E info@flamco.be
W www.flamcogroup.com
KESSEL BELGIË SERVICE CENTER
Antwerpse Steenweg 19
9080
LOCHRISTI
T +32 3 689 35 81
E info@kessel-belgie.be
W www.kessel.com
LINUM EUROPE NV
Pieter Verhaeghestraat 20
8520 KUURNE
T +32 56 35 92 94
E info@linum.eu
W www.linum.eu
PRIMAGAZ
Kanaalweg 87
3980 TESSENDERLO
T +32 13 61 82 00
E info@primagaz.be
W www.primagaz.be/nl-be
PROMAT
gas.be
GAS.BE
Masuiplein 15
1000 BRUSSEL
T +32 2 383 02 00
E info@gas.be
W www.gas.be
KSB BELGIUM
Rue de l’Industrie 3
1301 WAVRE
T +32 10 435 211
E infoBE@KSB.com
W www.ksb.com/nl-be
M&G GROUP
Bleyveldstraat 11
3320 HOEGAARDEN
T +32 16 76 80 00
E info-be@mg-group.com
Bormstraat 24
2830 TISSELT
T +32 15 71 80 50
E techniek@etexgroup.com
W www.promat.com
W www.burgerhout.be
REMEHA NV
Koralenhoeve 10
GIRA GIERSIEPEN GMBH & CO
Dahlienstraße 12
42477 Radevormwald
T +49 21 95 602 0
LASERTOPO
Markt 4
9550 HERZELE
T +32 53 62 71 67
F +32 53 62 17 97
2160 WOMMELGEM
T +32 3 286 85 50
F +32 3 354 54 30
E info@remeha.be
W www.remeha.be
E info@gira.de
E info@lasertopo.be
W www.gira.de
W www.lasertopo.be
OBO BETTERMAN
Bist 14
2630 AARTSELAAR
T +32 (0)3 870 74 00
RENSON® VENTILATION NV
Industriezone 2 Vijverdam
HENCO INDUSTRIES NV
Toekomstlaan 27
2200 HERENTALS
T +32 14 28 56 60
E info@henco.be
LECOT
Vier Linden 9
8501 HEULE
T +32 56 36 45 11
E info@lecot.be
W www.lecot-raedschelders.com
F +32 (0)3 887 40 00
E info@obo.be
W www.obo.be
Maalbeekstraat 10
8790 WAREGEM
T +32 56 62 71 11
F +32 56 60 28 51
E info@renson.be
W www.renson.be
W www.henco.be
ITHO DAALDEROP BELGIUM BVBA
Brusselsesteenweg 498
1731 ZELLIK
T +32 2 20 796 30
E info@ithodaalderop.be
LEDVANCE
Z.1 Researchpark 310
1731 ZELLIK
T +32 (0)2 550 68 20
E benelux@ledvance.com
PANASONIC FRANCE
1-7, Rue du 19 Mars 1962
92238 GENNEVILLIERS CEDEX
T +33 1 70 48 91 73
E info@eu.panasonic.com
RESIDEO
Hermes Plaza
Hermeslaan 1H
1831 DIEGEM
T +32 2 4042300
W www.ithodaalderop.be
W www.benelux.ledvance.com
W www.panasonic.com/fr/
W www.resideo.com/be/nl/
INSTALLATIEENBOUW.BE | 81

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
REXEL
Zuiderlaan 91
1731 ZELLIK
T +32 2 482 48 48
E info@rexel.be
SWEGON BELGIUM NV
Chaussée de Tirlemont 102
5030 GEMBLOUX
T +32 81 62 52 52
E info@swegon.be
W www.swegonbelux.be
VAN MARCKE
LAR Blok Zuid Z5
8500 KORTRIJK
T +32 56 23 75 11
VIESSMANN
Hermesstraat 14
1930 ZAVENTEM (Nossegem)
T +32 2 712 06 66
F +32 2 725 12 39
E info@viessmann.be
W www.viessmann.be
W www.rexel.be
W www.vanmarcke.be
VISMA BOUWSOFT
Molenweg 9
RITTAL NV
Stokkelaar 8
9160 LOKEREN
T +32 9 353 91 11
F +32 9 355 68 62
E info@rittal.be
TESTO NV/SA
Industrielaan 19
1740 TERNAT
T +32 2 582 03 61
F +32 2 582 62 13
E info@testo.be
W www.testo.com
VENTILAIR GROUP
Pieter Verhaeghestraat 8
8520 KUURNE
T +32 56 36 21 20
F +32 56 36 21 21
E be@ventilairgroup.com
W www.ventilairgroup.be
8377 MEETKERKE
T +32 50 45 40 80
E info@bouwsoft.be
W www.bouwsoft.be/nl
WAGO BELUX
Excelsiorlaan 11
1930 ZAVENTEM
T +32 2 717 90 90
W www.rittal.be
THERMOCOMFORT
VENTILINE NV
Nijverheidslaan 1524
3660 OUDSBERGEN
E info-be@wago.com
W www.wago.com/be-nL
Industrieweg 19
T +32 89 50 40 02
SPELSBERG
2390 MALLE
F +32 89 41 49 43
Tiensesteenweg 36
3000 LEUVEN
T +32 3 231 88 84
F +32 3 231 01 74
E info@ventiline.be
W www.ventiline.be
WEISHAUPT
Paepsemlaan 7
T +32 2 486 75 75
E info@thermocomfort.be
1070 BRUSSEL
E sales@spelsberg.be
W www.spelsberg.be
W www.engels.be
E info@weishaupt.be
W www.weishaupt.be
SPIROTECH
Essenschotstraat 1
3980 TESSENDERLO
T +32 800 78 888
TROX BELGIUM NV
Paepsemlaan 18g
1070 BRUSSEL
T +32 2 522 07 80
F +32 2 520 21 78
E info@trox.be
VIEGA
Planet I business park
Tollaan 101 c
1932 SINT-STEVENS-WOLUWE
T +32 2 551 55 10
F +32 2 503 14 33
E info@viega.be
a Wieland Holding company
WIELAND ELECTRIC
Bedrijvenpart de Veert 4
2830 WILLEBROEK
T +32 3 866 18 00
E info@wieland-electric.com
W www.spirotech.be
W www.trox.be
W www.viega.be
W www.wieland-electric.com
82 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Opgeladen voor een
elektrische toekomst
ZONNE-ENERGIE
Produceer groene stroom voor zelfverbruik
ENERGIEOPSLAGSYSTEMEN
Stockeer flexibel elektriciteit voor later
LAADINFRA
Laad eenvoudig en slim
VENTILATIE
Ventileer voor een gezonde luchtkwaliteit
VERWARMING & KOELING
Breng duurzaam comfort in elke ruimte
www.rexel.be

design.
Eenvoudig te installeren.
stil.
innovatief.
duurzaam.
De nieuwe generatie warmtepompen: Vitocal 250-A
Met een aanvoertemperatuur van maximaal 70 °C is de nieuwe Vitocal 250-A optimaal geschikt
voor renovaties. Het compacte formaat zorgt voor een niet te verwaarlozen ruimtebesparing,
terwijl ze haar hoge efficiëntie haalt door gebruik te maken van het bijzonder milieuvriendelijke
koelmiddel R290 (propaan).
Maak kennis met de nieuwe Vitocal 250-A en ontdek de toekomst van de warmtepompen:
www.viessmann.be
Denk aan warmtepompen.
Denk aan Viessmann.