2023 10 12 Flights of the Angakok - Nederlands Kamerkoor + Lera Auerbach
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
Do <strong>12</strong> okt <strong>2023</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 uur<br />
Donderdag<br />
avondserie<br />
<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong><br />
<strong>Nederlands</strong> <strong>Kamerkoor</strong><br />
+ <strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong><br />
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale<br />
programmaboekje is een extra service<br />
ter voorbereiding op het concert. Het is<br />
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie<br />
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele<br />
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de<br />
andere concertbezoekers.<br />
Bij voorbaat dank.
Programma<br />
<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong><br />
<strong>Nederlands</strong> <strong>Kamerkoor</strong><br />
+ <strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong><br />
<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong> dirigent<br />
Yang Yang Cai piano<br />
Met de speciale medewerking van Inuk sopraan Deantha<br />
Edmunds<br />
Thorwald Jørgensen <strong>the</strong>remin<br />
Vitaly Medvedev percussie<br />
Kalina Vladovska percussie<br />
Donderdag<br />
avondserie<br />
Serie<br />
<strong>Nederlands</strong><br />
<strong>Kamerkoor</strong><br />
Do <strong>12</strong> okt <strong>2023</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 – 21.45 uur<br />
ca. 90 minuten zonder pauze<br />
Inleiding<br />
Foyerdeck 1<br />
19.15 – 19.45 uur<br />
Door Frederike Berntsen<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.<br />
2
Programma<br />
<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong> (1973)<br />
<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong> (<strong>2023</strong>; wereldpremière)*<br />
I. Solarstein – Op zoek naar het noorden<br />
Eerste vlucht: Voorbij dromen – eenzaamheid<br />
II.<br />
III.<br />
IV.<br />
Magische bezwering: Geesten van Licht<br />
Tweede vlucht: Voorbij dromen – Liefde<br />
Magische bezwering: De Geest van de Wind<br />
Derde Vlucht: Dromen voorbij – Van gewoon naar buitengewoon<br />
Dans van de Mensen–beren<br />
Vierde vlucht: Voorbij dromen – Artistry<br />
V. Magische bezwering: De Geest van de Zon<br />
Vijfde vlucht: Voorbij dromen – Bewegen door schaduwen<br />
VI.<br />
Liedjesduel van de vrouwen–vossen<br />
Zesde vlucht: Klaagzang omdat vrouw voor vos werd aangezien<br />
VII. Boodschappers door tijd en ruimte (Inuksuit)<br />
Zevende vlucht: Sporen van komen en gaan<br />
VIII. Dans van de Gevangen Geest van Verveling<br />
Achtste vlucht: Verloren paden<br />
IX.<br />
Magische bezwering: De Geest van de Maan<br />
X. Magische bezwering: De eerste reuzen (Inukpasuqjuit)<br />
Negende vlucht: De wereld van de doden<br />
XI.<br />
Magische bezwering: De Grote Sedna (De Geest van de Oceaan)<br />
XII. Arctica – De kristallen Spiegel<br />
* compositieopdracht van het <strong>Nederlands</strong> <strong>Kamerkoor</strong> en Muziekgebouw aan ‘t IJ<br />
met steun van Ammodo<br />
3
Toelichting<br />
Helemaal boven op de rode vulkanische klif, tegenover reusachtige, kleurrijke<br />
ijsbergen die in het open water van Disco Bay dreven, bevond zich Angakkussarfik,<br />
de legendarische trainingplaats van sjamanen van Groenland. Hier brachten de jonge<br />
Angakkut, de toekomstige Arctische sjamanen, jaren door in stilte en eenzaamheid en<br />
leerden ze dingen ver weg te zien, dingen die onzichtbaar waren <strong>of</strong> verborgen achter de<br />
horizon.<br />
Gezuiverd door honger en kou stonden ze<br />
uren, dagen, weken, maanden en jaren op<br />
de rand van de klif te balanceren en over de<br />
rotsen te wrijven tot het moment daar was.<br />
Ze waren geduldig en wisten dat een groots<br />
visioen alleen bereikt kon worden door<br />
intens lijden en ontbering. Eenmaal klaar om<br />
hun menselijke huid te verlaten, konden ze<br />
veranderen in een adelaar <strong>of</strong> een walvis en<br />
ver reizen, vliegen onder het zee-ijs en naar<br />
de sterren. Het transcendentale licht kon nu<br />
de leegte van hun lichamen vullen en hen in<br />
staat stellen door de bergen te kijken en in<br />
het donker te zien. Nu konden ze spreken als<br />
een beer <strong>of</strong> als een walrus en zelfs een beer<br />
<strong>of</strong> walrus worden en misschien nooit meer<br />
een mens zijn.<br />
Migranten<br />
Duizenden jaren geleden verlieten<br />
afstammelingen van Centraal-Aziaten,<br />
de voorouders van de moderne Inuit, hun<br />
bloeiende valleien en begonnen aan hun reis<br />
naar het noorden, op zoek naar hun ‘belo<strong>of</strong>de<br />
land’. Ze staken de Beringstraat over en<br />
gingen verder naar het noorden, waarmee ze<br />
een van de meest fascinerende migraties in<br />
de geschiedenis van de aarde volbrachten.<br />
Hoe wisten ze waar ze heen moesten zonder<br />
kompassen <strong>of</strong> kaarten? Hoe konden ze hun<br />
weg vinden op het steeds veranderende<br />
verraderlijke zee-ijs, in totale duisternis, dat<br />
op deze breedtegraden drie en een halve<br />
maand duurt, terwijl ze baby’s droegen in de<br />
capuchons van hun anoraks en hun ouderen<br />
hielpen? Het enige mogelijke antwoord is dat<br />
ze hun <strong>Angakok</strong>s hadden.<br />
Deze oude Arctische migranten hadden<br />
geen geld, geen kogels, geen klokken <strong>of</strong><br />
kalenders, geen eigendom, geen paspoorten<br />
en geen staat achter zich, maar toch waren<br />
ze volledig onafhankelijk. Ze waren niet<br />
afhankelijk van voorraden hout <strong>of</strong> andere<br />
brandbare materialen; ze konden seizoenen<br />
doorbrengen op het zee-ijs en gewoon in<br />
beweging blijven. Ze hadden geen boeken<br />
waaruit ze konden leren, maar ze kenden<br />
de kunst van het evenwicht, onderwezen<br />
bij het licht van de zeehondenlamp. Zelfs<br />
vandaag de dag is de allereerste les die<br />
Arctische kinderen wordt bijgebracht het<br />
meesterschap over evenwicht, lang voordat<br />
ze hun eerste stapjes zetten <strong>of</strong> hun eerste<br />
woordjes uitspreken.<br />
Evenwicht tussen mens en natuur<br />
De Noordse bevolking gelo<strong>of</strong>t dat evenwicht<br />
essentieel is in het universum. Rotsen<br />
en mensen, dieren en geesten leefden in<br />
evenwicht en waren daarom uitwisselbaar.<br />
Mensen konden beren begrijpen en<br />
4
Toelichting<br />
konden ook met de rotsen praten. Er waren<br />
geen vreemde talen en er waren geen<br />
misverstanden. Een mens kon in een ijsberg<br />
veranderen, met een vos trouwen en een<br />
nakomeling krijgen – een babywalvis. Er<br />
waren geen grenzen tussen mensen- en<br />
dierenrijken en er waren geen grenzen om te<br />
beschermen. Daarom was er geen dood.<br />
Vandaag de dag leven de boreale mensen<br />
nog steeds met de hondenslee en een kajak,<br />
maar de Angakkut zijn verdwenen. Misschien<br />
is dat de reden waarom de mensen elkaar<br />
niet meer horen. Misschien smelt daarom<br />
het zee-ijs. Liederen en verhalen gaan<br />
verloren en de samenleving en families raken<br />
gebroken. Met de komst van de ‘beschaafde<br />
wereld’ naar het noordpoolgebied werden<br />
de oude waarden duivels verklaard. De<br />
uitgebreide families mochten niet meer<br />
samenleven, de kinderen werden naar<br />
kostscholen gestuurd om heropgevoed te<br />
worden, trommeldansers werden verstoten<br />
en sjamanen werden vogelvrij verklaard. De<br />
rode vulkanische rots is vandaag de dag<br />
verlaten; niemand beklimt hem en niemand<br />
gaat naar de immense extremen om te zien<br />
wat er achter de horizon ligt.<br />
Het is dankzij mensen als Knud Rasmussen,<br />
een Groenlands-Deense ontdekkingsreiziger<br />
die veel van de sjamanistische rituelen,<br />
liederen, tekeningen en verhalen uit het hele<br />
noordpoolgebied heeft opgetekend, dat<br />
we nu weten hoe de mensen daar eeuwen<br />
geleden leefden. Het is dankzij mensen<br />
als <strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong>, een componiste en een<br />
moderne ontdekkingsreizigster, dat we<br />
de verlaten rode klif kunnen beklimmen<br />
en kunnen proberen op de rand ervan te<br />
balanceren om een eenheid met de natuur te<br />
worden.<br />
Metafysische reis<br />
Het libretto ontvouwt zich als een stream<br />
<strong>of</strong> consciousness, vermengt een reeks<br />
Arctische talen en overstijgt traditionele<br />
dialogen en verhalen. Het is geworteld<br />
in de sjamanistische tradities van het<br />
Noordpoolgebied en put uit de praktijk van<br />
Irinaliurutiit-magische liederen en magische<br />
formules die worden gebruikt door Angakkuit<br />
(sjamanen) om Tuurngait (helpende geesten)<br />
op te roepen voor hun reizen door tijd<br />
en ruimte. Irinaliurutiit bestaan vaak uit<br />
zangfragmenten en bijna onbegrijpelijke<br />
zinnen, die verwijzen naar een tijd waarin<br />
mensen de taal van dieren verstonden.<br />
<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong> is<br />
een metafysische reis van<br />
het heden tot het tijdperk<br />
voorafgaand aan het<br />
menselijk bestaan.<br />
De vertelling volgt de metafysische reis van<br />
de <strong>Angakok</strong> door vijf bewustzijnstoestanden<br />
en negen tijdsperioden, reizend van het<br />
heden tot het tijdperk voorafgaand aan het<br />
menselijk bestaan. Tijdens deze zoektocht<br />
ontmoet de <strong>Angakok</strong> verschillende geesten,<br />
zoals de Maangeest, de Zonnegeest, de<br />
Windgeest, de Lichtgeest, de Geest van<br />
5
Toelichting<br />
Verveling, oude Reuzen en geesten van<br />
dieren. Het uiteindelijke doel van de <strong>Angakok</strong><br />
is om de Moeder van de Zee te bereiken – de<br />
Geest van de Oceaan – en een smeekbede te<br />
zingen voor de vernieuwing van het leven in<br />
een hymne aan de mysterieuze en magische<br />
plaats die bekend staat als Issittormiut<br />
nunaat-Arctica.<br />
Bij de vertaling van talen uit het<br />
Noordpoolgebied gaat er vaak iets verloren.<br />
Arctische woorden kunnen langer zijn<br />
dan sommige goederentreinen, met alle<br />
toevoegingen die elkaar opvolgen; slechts<br />
weinigen uit de buitenwereld kunnen wijs<br />
worden uit hun complexiteit. Tegelijkertijd<br />
ontbreken de equivalenten van veel westerse<br />
begrippen, zoals een onpersoonlijke oorlog.<br />
<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong> probeert de onzichtbare<br />
betekenissen te interpreteren, dichtbij <strong>of</strong> ver<br />
weg verborgen, om de leegte op te vullen. Ze<br />
heeft geduld, gebrouwen op ontberingen en<br />
het lijden van haar eigen leven.<br />
Geluiden<br />
Muziek is universeel. Maar het woord<br />
‘muziek’ heeft geen exact equivalent in<br />
veel Arctische talen. ‘Muziek’ is een woord<br />
van een welvarende wereld. In de Noordse<br />
samenlevingen wordt in plaats daarvan vaak<br />
het woord ‘geluid’ gebruikt. De geluiden van<br />
het Noordpoolgebied vormen de essentie<br />
van <strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong>s nieuwe werk The <strong>Flights</strong><br />
<strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong>.<br />
Ole Jørgen Hammeken (ontdekkingsreiziger<br />
en acteur) en Galya Morrell (poolreiziger en<br />
ijskunstenaar)<br />
6
Toelichting<br />
Het Arctisch Station van de Deense Universiteit aan de oever van Disko Baai ter hoogte van<br />
Qeqertarsuaq. Op de achtergrond de vulkanische klif waarop Angakkussarfik is gelegen.<br />
De foto is gemaakt eind 19e begin 20e eeuw (foto: Th. N. Krabbe, collectie Deens Nationaal Museum).<br />
7
Liedteksten<br />
<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong><br />
<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong><br />
I. Solarstein – Searching for North<br />
Nuna, Nunatsiaq –<br />
Issittormiut<br />
nunaat Nunamiuvik,<br />
Nikitsuitsoq.<br />
Ateq –<br />
Tarneq –<br />
Anerneq.<br />
Unikkaaq:<br />
Isumaq isorleq killeqanngitsoq.<br />
Eqqarsaatini isivippai,<br />
Isivippai,<br />
Suluni siaarpai,<br />
Isivippoq issivingayok,<br />
Inunngorpoq Angutinngorpoq –<br />
Inuuvoq –<br />
Inuvik angutivik!<br />
Issudlerpak issuma issukangitok.<br />
Angakkua –<br />
Qaamaneq.<br />
I. Solarstein – Op zoek naar het noorden<br />
Het land, het prachtige land –<br />
Arctica.<br />
Eén zijn met het land,<br />
De ster die nooit beweegt.<br />
Naam –<br />
Onsterfelijke ziel in het hiernamaals –<br />
Adem die verdwijnt bij de dood.<br />
Een verhaal vertellen:<br />
De verste gedachte heeft geen einde – het is<br />
eeuwig.<br />
De gedachte heeft uitgestrekte armen,<br />
(Het) strekt armen uit,<br />
Spreidt vleugels uit,<br />
Uitgespreid, uitgestrekt,<br />
Verwekt, wordt een mens –<br />
Een mens –<br />
Een echt mens!<br />
De verste gedachte heeft geen einde – het is<br />
eeuwig.<br />
Licht – (Iglulik woord voor het briljante innerlijke<br />
licht dat de essentiële drijvende kracht van een<br />
sjamaan was)<br />
Heffen – (Een andere term voor de speciale<br />
spirituele kracht die een sjamaan onderscheidt<br />
van anderen).<br />
8
Liedteksten<br />
Nuujuitsoq –<br />
Yua –<br />
Ulloriaq.<br />
Nuna unganartoq.<br />
Isumaq isorleq killeqanngitsoq.<br />
First Flight: Beyond Dreaming – Solitude<br />
Maanna<br />
Ilunagalatik inuit nuumata nunalinut.<br />
Quiinuinaqtuk: Qiinuituk<br />
Anersaaq.<br />
Isuma:<br />
tariuq.<br />
Isuma –<br />
sila.<br />
Nunamiutait<br />
Anersaarneq –<br />
Tarniq,Tarneq –<br />
Poolster – (Iets dat niet beweegt.)<br />
Ziel – (“Verborgen persoon” – van het Yup’ik<br />
woord “yuk” <strong>of</strong> “persoon”)<br />
Een ster.<br />
Diepe en totale verbondenheid met het land<br />
(vaak uitgedrukt in spirituele termen).<br />
De verste gedachte heeft geen einde – het is<br />
eeuwig.<br />
Eerste vlucht: Voorbij dromen –<br />
eenzaamheid<br />
Nu (in Itivimiut) –<br />
Tijdsperiode waarin de meeste Inuit naar<br />
nederzettingen verhuisden. (Meest recente<br />
van de negen tijdsperioden)<br />
De eerste staat voorbij dromen (is)<br />
eenzaamheid.<br />
“Poëzie maken” (is) “ademhalen”. (Hetzelfde<br />
woord heeft beide betekenissen. De ziel, dat<br />
wat eeuwig is, is de levensadem).<br />
Gedachte:<br />
“Ademen.”<br />
Gedachte –<br />
Intelligentie.<br />
Landgeest.<br />
Om te ademen –<br />
Onsterfelijke ziel –<br />
9
Liedteksten<br />
Annanneq.<br />
–Tuurngait.<br />
II. Magic Incantation: Spirits <strong>of</strong> Light<br />
– Qaa! Qaa!<br />
Anxaq:<br />
ulloriaq.<br />
Qaamaneq qutsinnermi:<br />
Ulloriaq.<br />
Tuurngait:<br />
Nikitsuitsoq.<br />
Tautoquuq:<br />
Tautoquuq.<br />
– Qaa! Qaa!<br />
Ay–ja!–<br />
Ulloriaq! –<br />
Tuktujuak.<br />
Anxaq...<br />
Second Flight: Beyond Dreaming – Love<br />
Quiinuinaqtuk: Angnatsiaq.<br />
Inulimaat nunaqaqatatillugit<br />
nunaliralagnulutik.<br />
Recycling van de levengevende kracht (ziel).<br />
– Helpende geesten voor een sjamaan.<br />
II. Magische bezwering: Geesten van Licht<br />
– Licht! Licht! (Roep van Raven in de schepping<br />
van de wereld).<br />
De kleine vonk:<br />
een pad voor licht, een ster.<br />
Helder licht helemaal bovenin:<br />
een pad voor licht, een ster.<br />
Helpende geesten van een sjamaan:<br />
De ster die nooit beweegt.<br />
Spectaculair licht op het winterlandschap:<br />
visie op het onbekende. (Hetzelfde woord heeft<br />
beide betekenissen.)<br />
– Licht! Licht! (Roep van Raven in de schepping<br />
van de wereld.)<br />
Ay–ja! –<br />
Een ster! –<br />
Grote Kariboe. (Sterrenbeeld Grote Beer.)<br />
De kleine vonk...<br />
Tweede vlucht: Voorbij dromen – Liefde<br />
Tweede gemoedstoestand voorbij dromen<br />
(is) liefde.<br />
De tijd dat alle Inuit op het land leefden.<br />
<strong>10</strong>
Liedteksten<br />
– Nunamiutait, Nunamiutait<br />
III. Magic Incantation: The Spirit <strong>of</strong> <strong>the</strong><br />
Wind<br />
– Anori!<br />
– Sila!<br />
– Kotura!<br />
Agguq,<br />
Okkomut<br />
Tiktauyok.<br />
Negafok<br />
Anoretuyok!<br />
Adgomot,<br />
Adgopartarpok!<br />
– Anori!<br />
– Qavanguq, Sinnektomanerk...<br />
Sinnektomawok:<br />
takunerk.<br />
– Uangnaq! Nigiq! Kanangnaq! Akinnaq!<br />
Slagux!<br />
– Narssuk!<br />
– Kinak!<br />
Uyakpok,<br />
nukitarpallialerpok<br />
Anorekiktok...<br />
– Anori...<br />
– Landgeesten, landgeesten!<br />
III. Magische bezwering: De Geest van de<br />
Wind<br />
– Wind!<br />
– De geest van de wind en het weer!<br />
– Heer van de Winden (Nennets van Siberië)<br />
Wind voor,<br />
Wind achter,<br />
Gedragen door de wind.<br />
Geest van de noordenwind:<br />
Grote wind!<br />
Tegen de wind in,<br />
Zeil met de tegenwind mee!<br />
– Wind.<br />
– Dromen, dromen...<br />
Dagdromen:<br />
visioenen.<br />
– Vier grote winden<br />
Wind! (Atkan dialect, Aleut.)<br />
–De geest van de Westenwind.<br />
–De geest van de Noorderwind.<br />
Verschijnt van gene zijde,<br />
wordt sterker en sterker.<br />
Kleine wind...<br />
– Wind...<br />
11
Liedteksten<br />
Third Flight: Beyond Dreaming– Turning<br />
Ordinary into Extraordinary<br />
Iqaumalugu taimagnanituqaluk.<br />
Quiinuinaqtuk: Angutiisiaq.<br />
Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />
Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />
IV. Dance <strong>of</strong> <strong>the</strong> Men–Bears<br />
– Uumajurngautaviniit!<br />
Meeraallungali,<br />
Nukappiaraallungali<br />
Eqqaamasara:<br />
Tornarssuk!<br />
Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />
Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />
– Uumajurngautaviniit!<br />
Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />
Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />
Fourth Flight: Beyond Dreaming– Artistry<br />
Ajaa!<br />
Quiinuinaqtuk: Slilatujuk.<br />
Derde Vlucht: Dromen voorbij – Van<br />
gewoon naar buitengewoon<br />
Tijdsperiode binnen het levende geheugen.<br />
Derde geestestoestand voorbij dromen:<br />
alles bijzonder maken, het gewone in het<br />
buitengewone veranderen.<br />
Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />
Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />
IV. Dans van de Mensen–beren<br />
– Eerste dieren, vormveranderaars die taal en<br />
krachtige magie bezaten.<br />
Als een groot kind,<br />
als een grote jongen,<br />
herinner ik me deze:<br />
De geest van de ijsbeer.<br />
Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />
Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />
– Eerste dieren, gedaanteverwisselaars die<br />
taal en krachtige magie bezaten.<br />
Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />
Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />
Vierde vlucht: Voorbij dromen – Artistry<br />
Ajaa!<br />
Vierde geestestoestand voorbij dromen:<br />
artisticiteit.<br />
<strong>12</strong>
Liedteksten<br />
Qallunaat tamaaniliqtillugit.<br />
Aaj–ja–jai.<br />
V. Magic Incantation: The Spirit <strong>of</strong> <strong>the</strong> Sun<br />
– Seqinek!<br />
– Seqineq, Seqineq, Seqineq –<br />
Issuhungituq.<br />
Sikrinaktok –<br />
akkisuktok.<br />
– Inneq, keneq, ikniq, Ikuma!<br />
– Ke’le, Ke’le, Ke’le, Ke’le.<br />
Marsakoak –<br />
Siqiniq?<br />
Fifth Flight: Beyond Dreaming– Moving<br />
Through Shadows<br />
Qallunaat tamaugnallautinagit.<br />
Quiinuinaqtuk: Issumatujuk.<br />
Itisuumik pissutsit eqqarsaatigalugit –<br />
sinnattuanerunngilaq.<br />
Nuunneruvoq tarratigut, sivisuallaammik<br />
uninnganaveersaarneq pisariaqarpoq.<br />
Tarraq, talítaq,<br />
Taaq – Talítaq.<br />
Tijd na de komst van de blanken.<br />
Aaj-ja-jai.<br />
V. Magische bezwering: De Geest van de Zon<br />
– De Geest van de Zon!<br />
– Zon, zon, zuid –<br />
Eeuwigheid.<br />
Zon schijnt –<br />
Weerspiegeling van zonnestralen.<br />
– Vuur, vuur, vuur, vuur!<br />
–De geesten die de zon hebben gestolen.<br />
(Ze eten ook graag mensen en verspreiden ziektes).<br />
“Doe als<strong>of</strong> de zon schijnt” (sjamanenmaskers) –<br />
Zon?<br />
Vijfde vlucht: Voorbij dromen – Bewegen<br />
door schaduwen<br />
Tijd voor de komst van de blanken.<br />
Vijfde gemoedstoestand voorbij dromen:<br />
Diep denken.<br />
Diep nadenken over dingen – is niet<br />
dagdromen.<br />
Het is bewegen door schaduwen, nooit voor<br />
altijd op één plaats blijven.<br />
Schaduw, schaduw,<br />
duisternis, men wordt verborgen door een<br />
schaduw.<br />
13
Liedteksten<br />
Taaq...<br />
Sininngisaannartoq.<br />
Taaq!<br />
Taaq!<br />
VI. Song-Duel <strong>of</strong> <strong>the</strong> Women-Foxes<br />
–Nappatak!<br />
–Tireganierk!<br />
– Igvit!<br />
– Igvit!<br />
– Krearnartok!<br />
– Kaviaq!<br />
Annakpok tireganierk!<br />
– Igvit?<br />
Aaj–jay!<br />
– Igvilli?!<br />
– Okrakunuktutit!<br />
– Suseriwit?<br />
– Igvilli?!<br />
Aj–jai! Ai–jay! Ai–jai–jai!!<br />
– Ay! Suvinga?!<br />
– Igvit, koak!<br />
– Igvit koak, kekrarmago!<br />
– Unaruluk!<br />
–Takulutiksak kringmisitiksak!<br />
– Utigarneoyok!<br />
Duisternis...<br />
De hele nacht wakker. (Degene die nooit slaapt.)<br />
Duisternis!<br />
Duisternis!<br />
VI. Liedjesduel van de vrouwen–vossen<br />
– Vos!<br />
– Vos!<br />
– Jij!<br />
– Jij!<br />
– Blauwe vos!<br />
– Vos!<br />
Vrije (niet gevangen) vos!<br />
– Jij?<br />
Aaj–jay!<br />
– Maar hoe zit het met jou?!<br />
– Je spreekt slecht!<br />
– Wat ben je aan het doen?!<br />
– Maar hoe zit het met jou?!<br />
Aj–jai! Ai–jay! Ai–jai–jai!!<br />
– Ay! Wat wil je van me?<br />
– Jij, bevroren vlees!<br />
– Jij, bevroren vlees, doodgevroren!<br />
– De slechte!<br />
– Voedsel voor honden!<br />
– Ze is zonder man!<br />
14
Liedteksten<br />
– Ai–jai–jay!!<br />
– Ai–jai–jay!!<br />
Sixth Flight: Lament for Mistaking Wife<br />
for a Fox<br />
Sivuliriagnavut tamaaniliqtillugit.<br />
– Suna?<br />
– Sumi?<br />
– Pisuusaarpoq...<br />
– Takorloorpaa!<br />
– Sutaitok...<br />
– Imak! Imak!<br />
– Illiiva?<br />
– Kisimiippunga assut.<br />
– Illiiva?<br />
– Illiwa?<br />
– Aliortukkanut pilliut.<br />
– Illiiva?<br />
– Aliortukkanut pilliut.<br />
– Illiwa?<br />
– Ai–jai–jay!!<br />
– Ai–jai–jay!!<br />
Zesde vlucht: Klaagzang omdat vrouw voor<br />
vos werd aangezien<br />
De tijd van de vroegste voorouders van de Inuit.<br />
– Wat is het?<br />
– Waar?<br />
– Doe als<strong>of</strong>...<br />
– Stel je voor!<br />
– Het is er niet...<br />
– Luister! Luister!<br />
– Hoe is dit gebeurd?<br />
– Ik ben alleen.<br />
– Hoe is dit gebeurd?<br />
– Was jij het?<br />
– Ik breng een <strong>of</strong>fer aan de geesten.<br />
– Hoe is dit gebeurd?<br />
– Ik <strong>of</strong>fer aan de geesten.<br />
– Was jij het?<br />
15
Liedteksten<br />
VII. Messengers Through Time and Space<br />
(Inuksuit)<br />
Angaku’hibvik<br />
– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />
– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />
Inuksuit innunguaq.<br />
Inuksuk upigijaugialik.<br />
Angakkup oqaasii.<br />
Tigiriaq.<br />
Niungvaliruluit.<br />
Inuksullarik.<br />
Tunillarvik.<br />
VII. Boodschappers door tijd en ruimte<br />
(Inuksuit)<br />
Een structuur die op een inuksuk lijkt en<br />
aangeeft waar sjamanen werden ingewijd en<br />
hun krachten ontvingen in de Keewatin regio.<br />
(“Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang je te<br />
zien “ – waren de woorden van de beginnende<br />
sjamaan. Het wordt nog steeds beschouwd als<br />
een object waarvan je het beste een veilige<br />
afstand kunt bewaren).<br />
– Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang je<br />
te zien!<br />
– Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang je<br />
te zien!<br />
Inuksuk in menselijke vorm.<br />
Oude en tol inuksuk gebouwd door Tunniit.<br />
Sjamaan’s woorden.<br />
Oude traditionele stenen vossenval.<br />
Een inuksuk in de vorm van een raam. (Kader<br />
aan een ster, “om gedachten aan te hechten” aan<br />
verre plaatsen).<br />
Oude inuksuk, bedekt met korstmos,<br />
gebouwd door Tunniit (die de Inuit als hun<br />
voorgangers beschouwen), zeer belangrijk<br />
en vereerd.<br />
De inuksuk–achtige figuur van een enkele<br />
rechtopstaande steen.<br />
16
Liedteksten<br />
Iquluqarniraijuq.<br />
Tammariikkuti.<br />
Angaku’hibvik.<br />
Sakkabluniq.<br />
Sakkabluniit.<br />
Nalunaikkutaq.<br />
Aulaqquit.<br />
Tunillarvik.<br />
Kattaq.<br />
Speciaal geplaatste rode en zwarte stenen<br />
aan de oever van een zoetwatermeer,<br />
meestal geplaatst door een vrouw, duidt op<br />
een goede plek om vis te vangen.<br />
Topsteen geplaatst door reizende jager, die<br />
zijn familie, die ver achter hem volgt, vertelt<br />
dat hij van richting is veranderd.<br />
Een structuur die lijkt op een inuksuk, die<br />
aangeeft waar sjamanen werden ingewijd<br />
en hun krachten ontvingen in de Keewatin–<br />
regio. (“Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />
je te zien “ waren de woorden van de beginnende<br />
sjamaan. – Het wordt nog steeds beschouwd als<br />
een object waar je het beste een veilige afstand<br />
van kunt bewaren).<br />
Een enkele grote, ongewone steen <strong>of</strong> een<br />
groep stenen waarvan men gelo<strong>of</strong>t dat ze<br />
spirituele kracht bezitten.<br />
Meervoud van sakkabluniq.<br />
Enkele rechtopstaande steen.<br />
Een vogelverschrikker–type inuksuit in<br />
Nunavik. Sommige hadden gedroogde<br />
vleugels van meeuwen; ze wapperden in de<br />
wind en bedreigden de kariboes.<br />
Staande rots – een plek waar mensen <strong>of</strong>fers<br />
aan geesten achterlieten.<br />
Een ingang naar een plaats van respect,<br />
gemaakt door twee grote rotsen op en naast<br />
elkaar te plaatsen<br />
17
Liedteksten<br />
– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />
Inuksualuk.<br />
Inuksummarik.<br />
Kibvakattaq inuksuk.<br />
Tupqujaq.<br />
Inuksuk tuktunnutiit.<br />
Inutsuliutuinnaqtuq.<br />
Angakkup oqaasii.<br />
Inuksunirlik.<br />
Tutunik utaqqiurvik.<br />
Kibvakattaq inuksuk.<br />
– Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />
je te zien! (Woorden uitgesproken door de<br />
beginnende sjamaan. Het wordt nog steeds<br />
beschouwd als een object waar je best een veilige<br />
afstand van houdt).<br />
Een grote inuksuk.<br />
Afgeronde rotsblokken die in de vorm van<br />
een piramide zijn geplaatst en bekend staan<br />
om hun grotere afmetingen.<br />
Een grote steen om gewicht mee te heffen.<br />
De sterkste man toonde zijn kracht door de<br />
steen te verplaatsen.<br />
Een inuksuk–achtige structuur in de vorm<br />
van een deuropening waardoor een sjamaan<br />
de geestenwereld binnenging.<br />
Een inuksuk die een gewei lijkt te laten<br />
groeien kondigt een rijk kariboejachtgebied<br />
aan.<br />
Inukouit worden gemaakt om de tijd dat men<br />
wacht te verkorten.<br />
De woorden van de sjamaan.<br />
Kwade entiteit, die mogelijk is gecreëerd om<br />
een spreuk uit te spreken.<br />
De plaats waar jagers samenkomen om te<br />
wachten op de komst van kariboes.<br />
Een grote steen om gewicht mee te heffen.<br />
De sterkste man toonde zijn kracht door de<br />
steen te verplaatsen.<br />
18
Liedteksten<br />
Tunillarvik,<br />
Inuksuk assirurunnaqtuq,<br />
Inuksuk anirniqtalik.<br />
Sakkabluniit.<br />
Kattaq.<br />
Kataujaq.<br />
Innunguaq.<br />
Kattaq.<br />
Aglirnagtuq.<br />
Tiqiraatuq<br />
Angaku’hibvik.<br />
Staande rots, een plek waar mensen <strong>of</strong>fers<br />
aan geesten achterlieten, Er wordt gezegd<br />
dat hij in andere entiteiten kan veranderen,<br />
Bevat een geest.<br />
Stenen met spirituele kracht.<br />
Een ingang naar een plaats van respect,<br />
gemaakt door twee grote stenen naast elkaar<br />
te plaatsen.<br />
Een boog waaronder de sjamaan iemand<br />
genas <strong>of</strong> beschermde.<br />
Een inuksuk in de vorm van een mens.<br />
Een ingang naar een plaats van respect,<br />
gemaakt door twee grote stenen naast elkaar<br />
te plaatsen.<br />
Een plaats van macht.<br />
Een aankomst. (Het fysieke object –<br />
angaku’habvik – wordt vergankelijk wanneer een<br />
sjamaan ernaar verwijst als de tiqiraatuq).<br />
Een structuur die op een inuksuk lijkt en<br />
aangeeft waar sjamanen werden ingewijd<br />
en hun krachten ontvingen in de Keewatin<br />
regio. (“Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />
je te zien “ waren de woorden die de beginnende<br />
sjamaan uitsprak. – Het wordt nog steeds<br />
beschouwd als een object waar je het beste een<br />
veilige afstand van kunt bewaren).<br />
19
Liedteksten<br />
Tiqiraatuq – angakkua – apirsait.<br />
Aglirnagtuq.<br />
Angakkua.<br />
Inuksuit.<br />
Tunillarvik.<br />
Inuksuk, inuksuit, inuksuit...<br />
Innunguaq.<br />
– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />
– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />
Angaku’hibvik!<br />
“Een aankomst.” (Het fysieke object –<br />
angaku’habvik – wordt vergankelijk wanneer een<br />
sjamaan ernaar verwijst als de tiqiraatuq. Dit komt<br />
omdat de sjamaan zijn angakkua verlichting heeft<br />
ontvangen – en dit zijn apirsait zijn sjamanistische<br />
krachten heeft vrijgegeven. Bij het naderen van<br />
een plaats van kracht is het belangrijk om te<br />
weten waar de paden zijn om binnen te gaan, over<br />
te steken, te verlaten...)<br />
Een plaats van kracht.<br />
Verlichting van de sjamaan. Licht (Iglulik inuit<br />
woord voor het briljante innerlijke licht dat de<br />
essentiële drijvende kracht van een sjamaan was).<br />
Meervoud van Inuksuk<br />
Standing rock – een plek waar mensen <strong>of</strong>fers<br />
achterlieten voor geesten.<br />
Een inuksuk in de vorm van een mens.<br />
– Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />
je te zien! (Woorden uitgesproken door de<br />
beginnende sjamaan. Het wordt nog steeds<br />
beschouwd als een voorwerp waar je best een<br />
veilige afstand van bewaart).<br />
Een structuur die op een inuksuk lijkt en<br />
aangeeft waar sjamanen werden ingewijd<br />
en hun krachten ontvingen in de – Keewatin<br />
regio. (“Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />
je te zien “ waren de woorden die de beginnende<br />
sjamaan uitsprak. – Het wordt nog steeds<br />
beschouwd als een object waar je het beste een<br />
veilige afstand van kunt bewaren).<br />
20
Liedteksten<br />
Seventh Flight: Traces <strong>of</strong> Coming and<br />
Going<br />
Tuniqtaqaliqtillugu.<br />
Utirnigiit.<br />
Appakaanneq –<br />
Ikaarneq –<br />
Pissanganaq –<br />
VIII. Dance <strong>of</strong> <strong>the</strong> Trapped Spirit <strong>of</strong><br />
Boredom<br />
– Imak!<br />
– Imak!<br />
– Illiwa?<br />
– Imak!<br />
– Utaqqivinga?<br />
– Imak!<br />
– Immaqa...<br />
– Immaqa...<br />
– Takunnga!<br />
– Takunnga!<br />
– Imak!<br />
– Illiiva?<br />
– Atinik atornerlussanngilasi.<br />
– Ilissi qaatussinnaanngilasi...<br />
Zevende vlucht: Sporen van komen en gaan<br />
De tijd van de Tunniit. (Voor de laatste<br />
migratie.)<br />
De zwakste sporen van komen en gaan.<br />
(Bij het naderen van een machtsplaats is het<br />
belangrijk om te weten waar het pad is om binnen<br />
te gaan, over te steken en uit te gaan).<br />
Binnengaan –<br />
Oversteken –<br />
Weggaan.<br />
VIII. Dans van de Gevangen Geest van<br />
Verveling<br />
– Luister!<br />
– Luister!<br />
– Hoe is dit gebeurd?<br />
– Luister!<br />
– Zou je op me wachten?<br />
– Luister!<br />
– Misschien...<br />
– Misschien...<br />
– Kijk me aan!<br />
– Kijk me aan!<br />
– Luister!<br />
– Hoe is dit gebeurd?<br />
– Je moet je namen niet misbruiken.<br />
– Je kunt niets leren...<br />
21
Liedteksten<br />
– Kisimiippunga assut.<br />
– Inueruppoq...<br />
– Imak!<br />
– Siuligut ileqimisaarput.<br />
– Ilissi qaatussinnaanngilasi...<br />
– Takunngilatit Takunngilatit?<br />
– Immineq erinarsorusaartoq.<br />
– Oh...<br />
– Illiwa?<br />
– Imak!<br />
– Takunnga...<br />
Eighth Flight: Lost Pathways<br />
<strong>Angakok</strong>, <strong>Angakok</strong>...<br />
Inuit sivulliit tamaanigiagnaliqtillugit.<br />
Tukisiutit.<br />
Aqutitugait.<br />
Angakusarqtuq.<br />
Inuktorviit.<br />
Qinerpoq...<br />
<strong>Angakok</strong>, <strong>Angakok</strong>...<br />
IX. Magic Incantation: The Spirit <strong>of</strong> <strong>the</strong><br />
Moon<br />
– Tuunraq.<br />
– Tatqim.<br />
Tugidax, (in Aleut)<br />
Tatkret, (In Innuktitut)<br />
– Ik ben alleen.<br />
– Mensen zijn weg...<br />
– Luister!<br />
– De voorouders schudden hun ho<strong>of</strong>d.<br />
– Je kunt niets leren...<br />
– Zie je het niet? Zie je het niet?<br />
– Degene waar ik het over heb<br />
– zingt helemaal alleen.<br />
– Oh …<br />
– Hoe is dit gebeurd?<br />
– Luister!<br />
– Kijk naar me...<br />
Achtste vlucht: Verloren paden<br />
Sjamaan, sjamaan...<br />
De tijd van de eerste mensen.<br />
Pad van begrip.<br />
Oude paden van veilige doorgang.<br />
Communicatieverbinding tussen sjamanen.<br />
Waar mensen worden verslonden.<br />
Hij zoekt... Sjamaan, sjamaan...<br />
IX. Magische bezwering: De Geest van de<br />
Maan<br />
– Geest die op de maan leeft.<br />
– De geest van de maan.<br />
De maan,<br />
De maan,<br />
22
Liedteksten<br />
Tatqiq, (in Inuinnaqtun)<br />
Takkik. (in Inutut)<br />
Tatqiniqquaq.<br />
– Tuunraq.<br />
Nalirgaituq.<br />
– Tuunraq.<br />
– Tuunrat.<br />
X. Magic Incantation: The First Giants<br />
(Inukpasuqjuit)<br />
Ahungahungaaq.<br />
Inukpasugjuk.<br />
Tornit.<br />
Koodlowetto.<br />
Inupassaqdjung.<br />
De maan,<br />
De maan.<br />
De maan van de kortste dagen.<br />
– Geest die op de maan woont.<br />
De maan die de terugkeer van de zon<br />
aankondigt.<br />
– Geest die op de maan leeft.<br />
– Geesten die op de maan leven.<br />
X. Magische bezwering: De eerste reuzen<br />
(Inukpasuqjuit)<br />
In de folklore van de Inuit verwijst<br />
Ahungahungaaq naar een reus en betekent<br />
letterlijk “degene die op een hoodoo lijkt”,<br />
een soort rotsformatie.<br />
Dit zijn noordelijke reuzen waarover heel<br />
weinig bekend is. Deze massieve wezens<br />
worden zelden gezien en er wordt zelden<br />
over gesproken door ouderen.<br />
Een oud ras van reuzen waarvan algemeen<br />
wordt aangenomen dat het de voorouders<br />
van de Inuit zijn.<br />
Hij stond bekend als “De Reus” en verbleef in<br />
Anganichen, voorbij Aggo. Hij was een man<br />
van monsterlijke afmetingen.<br />
Een vrouwelijk monster, zo groot als het<br />
eiland Kikertaqdjuaq. Ze liep altijd langs<br />
een van de fjorden om op zoek te gaan naar<br />
meerval, zoals ze zei; maar eigenlijk bedoelde<br />
ze walvissen vangen.<br />
23
Liedteksten<br />
Nareya.<br />
Sikuliarsiujuitsoq.<br />
Kayarissat.<br />
Kaassassuk.<br />
Umerdlugtorssuaq.<br />
Inukpasuqjjuit.<br />
Inukpasugjuk.<br />
Ninth Flight: The World <strong>of</strong> <strong>the</strong> Dead<br />
Suli inutagalautinagu silaqjuaq.<br />
Ke’le.<br />
Taaliqqat.<br />
Tupilak.<br />
Nareya, een man met een enorme eetlust, is<br />
zowel een grafrover als een veelvraat. Zijn<br />
onverzadigbare honger blijkt zijn ondergang<br />
en brengt uiteindelijk mist in de wereld van<br />
de Inuit.<br />
Door zijn grote omvang kon hij niet over<br />
nieuw ijs lopen.<br />
Dit zijn kajakmannen van buitengewone<br />
grootte, die je meestal tegenkomt op een<br />
afstand van land, voorbij de gebruikelijke<br />
jachtgebieden.<br />
Een weesreus die in een buitenhuis slaapt.<br />
Bekend als de “Grote Brede Neus”.<br />
De eerste reuzen.<br />
De reus.<br />
Negende vlucht: De wereld van de doden<br />
De tijd voordat er mensen waren.<br />
De geesten die de zon hebben gestolen, die<br />
graag mensen eten en ziektes verspreiden.<br />
Als het donker is. (Verwijst ook naar een ras van<br />
schaduwwezens)<br />
Golem. (Sommige sjamanen konden gemene<br />
geestwezens creëren om hun vijanden aan te vallen;<br />
de sjamanen maakten beeltenissen genaamd tupilak<br />
van dierenhuiden en delen van menselijke lichamen<br />
waarop de geesten konden rijden en stuurden ze<br />
dan om een vijand te gronde te richten).<br />
24
Liedteksten<br />
Ijuguk.<br />
Tarriassuq –<br />
Nuunneruvoq tarratigut.<br />
Taamlek.<br />
Taaliqqat.<br />
Qimmiip inua.<br />
– Kataum.<br />
Taaq.<br />
Allivut,<br />
taaliqqat, –<br />
nuunneruvoq tarratigut.<br />
Tarneq,<br />
sivisuallaammik<br />
uninnganaveersaarneq –<br />
pisariaqarpoq!<br />
–Tikeraaq!<br />
–Tikiraartoq!<br />
–Tikiraartuq!<br />
Geest, geest van de doden.<br />
Schaduwmensen (mensachtige wezens die<br />
in verband worden gebracht met schaduwen,<br />
onzichtbaarheid en duisternis).<br />
Zich door schaduwen bewegen.<br />
Duisternis.<br />
Als het donker is. (Verwijst ook naar een ras van<br />
schaduwwezens).<br />
De persoon van een hond. (Sedna’s man, die<br />
de wereld van de doden bewaakt, verschijnt in de<br />
vorm van een gemene hond.)<br />
Een Sentinel die de wacht hield in de<br />
deuropening van Sedna’s woning.<br />
Duisternis.<br />
Degenen die beneden zijn,<br />
schaduwwezens,<br />
bewegend door schaduwen.<br />
Onsterfelijke ziel in het hiernamaals,<br />
blijft nooit<br />
op één plaats –<br />
voor altijd.<br />
– Een aankomst!<br />
– Een aankomst!<br />
– Een aankomst!<br />
25
Liedteksten<br />
XI. Magic Incantation: The Great Sedna<br />
(The Spirit <strong>of</strong> <strong>the</strong> Ocean)<br />
– Sedna,<br />
– Sanna,<br />
– Sassuma Arnaa,<br />
– Samna,<br />
– Nerrivik,<br />
– Nulirahak.<br />
Imaq.<br />
–Imarmiut.<br />
Atkonartok.<br />
Sikuup inua.<br />
– Sanna,<br />
– Samna,<br />
– Sassuma Arnaa<br />
– Sanna,<br />
– Samna,<br />
– Sedna!<br />
XII. Arctica– The Crystal Mirror<br />
Piffissap inngerlanera avataarsuallu naapiffiat,<br />
Tassani naassaanngitsoq<br />
massakkuujuaannartoq,<br />
Piffissap ingerlaartuartup aallartiffianiik<br />
Piffissap ingerlanera aappoq.<br />
Killingusaaq nikippoq,<br />
pingaarnersaaffik aalajaappoq:<br />
Avannaa ilunniippoq –<br />
iluppit inui, illit tarnit.<br />
Sinnattukkap itinerpaaffiani,<br />
eqqaamasat puigorfiani,<br />
aligumiik qinngorneq utertinneratigut<br />
sermimik qullitut ilusilimmik:<br />
XI. Magische bezwering: De Grote Sedna<br />
(De Geest van de Oceaan)<br />
– Verschillende namen voor de geest van de<br />
oceaan.<br />
Zee.<br />
– Zeemensen.<br />
Stormachtige zee.<br />
De geest van het zee–ijs.<br />
– Verschillende namen van de geest van de<br />
oceaan.<br />
XII. Arctica – De kristallen spiegel<br />
Waar tijd en ruimte elkaar ontmoeten,<br />
Waar eeuwigheid nu is,<br />
In de wieg der tijden –<br />
Tijd smelt.<br />
Horizon verschuift,<br />
de essentie blijft:<br />
het Noorden is in jou –<br />
je inui, je ziel.<br />
In de diepste dromen,<br />
in vergeten herinneringen,<br />
weerspiegeld in een kristal<br />
van traanvormig ijs:<br />
26
Liedteksten<br />
Ilisarivat illit<br />
Angakkoq–llu ataasiulerassi.<br />
Avannaa ilunniippoq:<br />
Illinuna qangattarsartutit.<br />
Avannaa ilunniippoq:<br />
Illinuna qangattarsartutit.<br />
Taamaappoq.<br />
Naajuujaaqtuq naanngittuugaluaq.<br />
Ajornarmat.<br />
Angerla, utertoq.<br />
Nunamiuvik,<br />
Nunatsiaq!<br />
– Nuna,<br />
piffissap ingerlanera avataarsuallu naapiffiat<br />
Nakalanagu!<br />
Tarrarsuut –<br />
Issittormiut Nunaat –<br />
Issukangitok!<br />
Nakalanagu!<br />
Je herkent dat jij<br />
en <strong>Angakok</strong> nu één zijn.<br />
Het Noorden is in jou:<br />
Het is JOUW vlucht.<br />
Het Noorden is in jou:<br />
Het is JOUW vlucht.<br />
Het is zo, het is klaar. (Zin die gebruikt wordt<br />
om een verhaal af te sluiten.)<br />
Het lijkt klaar, maar het is niet klaar. (Zin<br />
gebruikt om een verhaal af te sluiten.)<br />
Er kan niets aan gedaan worden. (Zin gebruikt<br />
aan het einde van de verhalen die over lijden<br />
vertellen.)<br />
Een ziel die terugkwam.<br />
Eén met het land –<br />
prachtig land, Arctica!<br />
–Het land,<br />
waar tijd en ruimte elkaar ontmoeten.<br />
Moge je voor altijd blijven staan!<br />
Kijkglas (spiegel) –<br />
Arctica –<br />
is eeuwig!<br />
Moge je eeuwig blijven staan!<br />
27
Biografieën<br />
<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong><br />
Dirigent<br />
28<br />
foto: Marco Giugliarelli<br />
<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong> (1973) is<br />
een alom erkend dirigent,<br />
pianist en componist. Ze<br />
is ook dichter en beeldend<br />
kunstenaar. Haar ideeën<br />
drukt ze zowel visueel uit,<br />
in woorden en door middel<br />
van muziek. <strong>Auerbach</strong>s<br />
fantasierijke muziek bereikt<br />
een wereldwijd publiek.<br />
<strong>Auerbach</strong> werkte onder<br />
andere samen met het<br />
New York Philharmonic,<br />
Philadelphia Orchestra,<br />
National Symphony,<br />
Oslo Philharmonic, het<br />
Bayerisches Staatsorchester<br />
in München, de Staatskapelle<br />
Dresden en het ORF Radio-<br />
Symphonieorchester in<br />
Wenen. Haar werken worden<br />
uitgevoerd door ‘s werelds<br />
meest vooraanstaande<br />
dirigenten, waaronder<br />
Manfred Honeck, Christoph<br />
Eschenbach, Alan Gilbert,<br />
Neeme Järvi, Vladimir<br />
Jurowski, Charles Dutoit,<br />
Andris Nelsons, Osmo<br />
Vänskä, Hannu Lintu en<br />
Marin Alsop. <strong>Auerbach</strong><br />
heeft meerdere diploma’s<br />
van de Juilliard School in<br />
New York en de Hannover<br />
University <strong>of</strong> Music, Drama<br />
and Media. Tot haar leraren<br />
behoren Milton Babbitt,<br />
Rosalyn Tureck, Joseph<br />
Kalichstein en Einar Steen-<br />
Nøkleberg. Ze publiceerde<br />
drie dichtbundels in het<br />
Russisch en boeken in het<br />
Engels. Haar kinderboek A<br />
is for Oboe was Audi<strong>of</strong>ile<br />
Best Audiobook 2022. Voor<br />
haar bundel Morning Music<br />
ontving ze de 2021 Marsh<br />
Hawk Press - Robert Creely<br />
Memorial Award.<br />
Yang Yang Cai<br />
Piano<br />
foto: Frank Ruiter<br />
Yang Yang Cai (1998) word<br />
geprezen om haar verfijnde,<br />
es<strong>the</strong>tische vertolking en<br />
technische beheersing.<br />
Toen ze tien jaar was werd<br />
zij aangenomen in de klas<br />
van de vooraanstaande<br />
pianopedagoog Jan Wijn, bij<br />
wie zij ruim tien jaar heeft<br />
gestudeerd.<br />
In mei 2019 behaalde<br />
Cai haar Bachelor aan<br />
het Conservatorium van<br />
Amsterdam met uitmuntende<br />
beoordelingen. Yang Yang
Biografieën<br />
studeert bij Frank van de<br />
Laar aan het Conservatorium<br />
van Amsterdam en volgt<br />
daarnaast masterclasses bij<br />
Enrico Pace aan de fameuze<br />
Imola Piano Academy. Zij<br />
behaalde eerste prijzen<br />
op het Steinway Piano<br />
Concours (2008 en 20<strong>12</strong>)<br />
en op de internationale<br />
YPF Piano Competition:<br />
de Junior Finale (20<strong>12</strong>) en<br />
de prestigieuze Grand Prix<br />
Youri Egorov (2019). Yang<br />
Yang is een veelgevraagde<br />
gast op klassiekemuziekfestivals<br />
en heeft<br />
diverse keren opgetreden in<br />
tv-programma’s waaronder<br />
Podium Witteman. Met<br />
violist Shin Sihan en cellist<br />
Alexander Warenberg vormt<br />
zij sinds 2017 het succesvolle<br />
Amsterdam Piano Trio.<br />
Yang Yang is altijd op zoek<br />
naar nieuwe manieren om<br />
betekenis te geven aan<br />
muzikale programma’s,<br />
bijvoorbeeld door samen te<br />
werken met kunstenaars en<br />
musici in andere genres en<br />
door zich actief te blijven<br />
verbreden.<br />
Deantha Edmunds<br />
Sopraan<br />
Deantha Edmunds is<br />
de eerste pr<strong>of</strong>essionele<br />
klassieke Inuk-zangeres van<br />
Canada. Door op te treden,<br />
te schrijven, te componeren<br />
en les te geven wil ze de<br />
verhalen van inheemse<br />
mensen delen. Ze draagt bij<br />
aan inheemse producties en<br />
begeleidt jonge inheemse<br />
artiesten.<br />
Deantha Edmunds stond<br />
op de longlist voor de<br />
prestigieuze Kenojuak<br />
Ashevak Memorial Award<br />
<strong>2023</strong> van de Inuit Art<br />
Foundation. Haar werk<br />
bestaat uit internationaal<br />
uitgezonden optredens<br />
voor Zijne Heiligheid Paus<br />
Franciscus in Iqaluit tot<br />
optredens in one-woman<br />
shows over het leven en<br />
de nalatenschap van de<br />
Beothuk in Newfoundland.<br />
Ze draagt bij aan grote<br />
koorbijeenkomsten en geeft<br />
één-op-één muzieklessen.<br />
Deantha heeft drie<br />
muziekalbums uitgebracht.<br />
Voor haar soloalbum<br />
Connections uit 2022<br />
ontving ze de Canadese<br />
Music NL Award.<br />
29
Biografieën<br />
Thorwald Jørgensen<br />
Theremin<br />
Thorwald Jørgensen (1980)<br />
staat bekend als een van<br />
de meest vooraanstaande<br />
klassieke <strong>the</strong>reminspelers<br />
ter wereld. Nadat hij<br />
afstudeerde aan het<br />
conservatorium vestigde hij<br />
zich al snel als een van de<br />
meest prominente spelers<br />
van het instrument en<br />
maakte fulltime carrière<br />
met het bespelen van het<br />
instrument.<br />
Omdat de speeltechniek<br />
ook lijkt op die van een<br />
strijkinstrument, werd<br />
30<br />
Jørgensen gecoacht door<br />
Saskia Boon, voormalig<br />
celliste bij het Koninklijk<br />
Concertgebouworkest.<br />
Hij heeft een drukke<br />
concertagenda en treedt<br />
als kamermusicus, solist<br />
en met orkesten op in<br />
Europa, Noord- en Zuid-<br />
Amerika, Canada, Azië<br />
en Rusland. Jørgensen<br />
is een voorstander van<br />
nieuw <strong>the</strong>reminrepertoire<br />
en componisten van<br />
over de hele wereld<br />
hebben stukken voor hem<br />
geschreven. De Canadese<br />
componist Simon Bertrand<br />
heeft een aan Thorwald<br />
opgedragen <strong>the</strong>reminconcert<br />
gecomponeerd, dat in<br />
februari <strong>2023</strong> in première<br />
ging met het Orchestre<br />
Métropolitain in Montréal.<br />
Samen met pianiste Kamilla<br />
Bystrova nam Jørgensen het<br />
album Air Électrique op, met<br />
de premièreopname van <strong>Lera</strong><br />
<strong>Auerbach</strong>s Ten Preludes for<br />
Theremin and Piano, dat met<br />
veel l<strong>of</strong> werd ontvangen.<br />
Vitaly Medvedev<br />
Percussie<br />
Vitaly Medvedev volgde<br />
zijn opleiding aan de<br />
Muziekschool Rimski-<br />
Korsakov in St. Petersburg<br />
(muziekdiploma slagwerk<br />
en piano), het Prins<br />
Claus Conservatorium<br />
in Groningen (bachelor<br />
slagwerk) en het Koninklijk<br />
Conservatorium in Den<br />
Haag (master slagwerk).<br />
In zijn uitvoeringen wil<br />
Medvedev grenzen<br />
verleggen. Hij was te horen<br />
op festivals als November<br />
Music, Holland Festival,
Biografieën<br />
Wonderfeel, Dag in de<br />
Brandig, Gaudeamus, Oerol<br />
en Over het IJ. Hij werkte<br />
samen met NITE, Orkater,<br />
Oorkaan, Silbersee en<br />
Diamantfabriek. Samen<br />
met percussionist Mei-<br />
Yi Lee ontwikkelde hij<br />
interdisciplinaire projecten<br />
onder de naam Sonolab.<br />
Kalina Vladovska<br />
Percussie<br />
Bank Muziekprijs en was ze<br />
Young Artist in Residence<br />
bij Muziekzomer Gelderland<br />
<strong>2023</strong>. Vladovska trad op<br />
met talloze ensembles in<br />
Nederland, waaronder het<br />
Orkest van Noord-Nederland,<br />
het Muziek<strong>the</strong>aterorkest<br />
Scheveningen en de<br />
Jeugdacademie van het<br />
Metropole Orkest. Ze<br />
maakt deel uit van de Youth<br />
Percussion Pool onder<br />
leiding van Tatiana Koleva.<br />
Kalina Vladovska maakte<br />
op haar achttiende de<br />
overstap van haar thuisland<br />
Bulgarije naar Nederland.<br />
Ze studeerde van 2017 tot<br />
en met 2022 aan het Prins<br />
Claus Conservatorium in<br />
Groningen en volgt sinds<br />
2022 een masteropleiding<br />
aan het Koninklijk<br />
Conservatorium in Den<br />
Haag.<br />
Vladovska won in 2019 een<br />
eerste prijs in het Prinses<br />
Christina Concours. In<br />
2022 ontving ze de BNG<br />
31
Biografieën<br />
<strong>Nederlands</strong><br />
<strong>Kamerkoor</strong><br />
Het <strong>Nederlands</strong> <strong>Kamerkoor</strong><br />
behoort al meer dan 80<br />
jaar tot de wereldtop van<br />
de koormuziek. Het staat<br />
bekend om zijn nieuwe<br />
vergezichten als het gaat<br />
om de ontwikkeling en<br />
uitvoeringspraktijk van<br />
koormuziek op topniveau.<br />
Met koormuziek als medium<br />
verkent en verklankt het<br />
ensemble maatschappelijke<br />
<strong>the</strong>ma’s en werkt het samen<br />
met andere kunstenaars<br />
als acteurs, dansers, dj’s,<br />
vj’s en dichters, maar<br />
ook met partners uit de<br />
zorg, het onderwijs en het<br />
bedrijfsleven. Op die manier<br />
vertelt het koor met zijn<br />
muziek elke keer weer een<br />
actueel verhaal.<br />
32<br />
sopraan<br />
Bobbie Blommesteijn<br />
Mónica Monteiro<br />
Bethany Shepherd<br />
Elisabeth Blom<br />
Alison Lau<br />
Varvara Tishina<br />
alt<br />
Elsbeth Gerritsen<br />
Åsa Olsson<br />
Mieke van Laren<br />
Melina Meschkat<br />
Chantal Nysingh<br />
Irene Sorozábal<br />
tenor<br />
Emilio Aguilar<br />
William Knight<br />
Harry van Berne<br />
André Cruz<br />
Mattijs Hoogendijk<br />
Albert van Ommen<br />
bas<br />
Kees Jan de Koning<br />
Gilad Nezer<br />
Jasper Schweppe<br />
Christian Walter<br />
Florian Just<br />
Mitchell Sandler<br />
foto: Mark Stokmans<br />
Krista Audere repetitor<br />
Ole Jørgen Hammeken<br />
taalcoach
Verwacht<br />
Blind for ensemble and<br />
nonexistent soloist<br />
Asko|Schönberg, Slagwerk<br />
Den Haag & Jameszoo<br />
Donderdag<br />
avondserie<br />
Serie The Rest is<br />
Noise<br />
Serie<br />
Asko|Schönberg<br />
Do 19 okt <strong>2023</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 uur<br />
Uit zijn eigen muziek verdwijnen, dat is wat Jameszoo<br />
wilde. Het is compleet mislukt, zegt hij zelf. Maar wat een<br />
glorieuze mislukking. De veelzijdige Bossche producer<br />
heeft een algoritmisch ‘muzikaal brein’ ontwikkeld dat<br />
een piano bespeelt én reageert op de meestermusici van<br />
Asko|Schönberg en Slagwerk Den Haag. En Jameszoo zelf,<br />
verbaasde god in zijn eigen klankuniversum, bestookt de<br />
musici waar hij kan met zijn elektronica. Een uniek staaltje<br />
elektroakoestisch worstelen om nooit te vergeten.<br />
Jameszoo, alias Mitchel van Din<strong>the</strong>r, heeft een internationale<br />
reputatie als dj en producer van experimentele elektronische<br />
jazz. Op zijn laatste album, Blind (2022), legt Jameszoo zich toe<br />
op instrumenten die door middel van zelflerende algoritmes<br />
zichzelf bespelen. Daardoor is het klinkende resultaat steeds<br />
anders. En de sonoriteiten zijn nog ui<strong>the</strong>emser dan eerder.<br />
Jameszoos disklavier (gerobotiseerde piano) staat in de traditie<br />
van de pianola-etudes van Conlon Nancarrow: muziek die voor<br />
mensen vaak fysiek onmogelijk te spelen is. Maar wat een trip.<br />
De ontwikkeling van dit project is mede mogelijk gemaakt<br />
door Rizoom en tot stand gekomen met steun van Fonds<br />
Podiumkunsten en Muziekfonds Mauricio Kagel<br />
Jameszoo<br />
foto: Marcel Veldman<br />
Programma: Jameszoo Blind*<br />
* Mede tot stand gekomen met steun van Muziekfonds<br />
Mauricio Kagel<br />
33
Verwacht<br />
Oktober<br />
vr 13 oktober / 20.15 uur<br />
Uitreiking <strong>Nederlands</strong>e<br />
Muziekprijs <strong>2023</strong><br />
Raoul Steffani +<br />
Asko|Schönberg<br />
za 14 oktober / 20.15 uur<br />
Bach & Bloch<br />
Amsterdam Sinfonietta +<br />
Steven Isserlis<br />
zo 15 oktober / 14.30 uur<br />
Open je Oren met Pink<br />
Oculus (8+)<br />
Presentatie: Dieuwertje Blok<br />
zo 15 oktober / 20.15 uur<br />
Hemelse devotie<br />
Lets Radiokoor<br />
wo 18 oktober / 20.15 uur<br />
Kerkmuziek van Vivaldi<br />
Coro e orchestra Ghislieri +<br />
college Jan Van den Bossche<br />
do 19 oktober / 20.15 uur<br />
Blind for ensemble and<br />
nonexistent soloist<br />
Asko|Schönberg,<br />
Slagwerk Den Haag &<br />
Jameszoo<br />
do 26 oktober / 20.15 uur<br />
Kafka<br />
Cappella Amsterdam,<br />
Roeland Fernhout + Anne-<br />
Chris Schulting<br />
vr 27 oktober / 20.15 uur<br />
Elements<br />
Alexej Gerassimez, Julius<br />
Apriadi, Emil Kuyumcuyan,<br />
Sergey Mikhaylenko +<br />
Nicolai Gerassimez<br />
za 28 oktober / 20.15 uur<br />
Uitbundige strijkoctetten<br />
Doric String Quartet,<br />
Liza Ferschtman, Tai Murray,<br />
Jennifer Stumm + Ivan Karizna<br />
Kijk Muziek<br />
zo 29 oktober<br />
11.30, 13.30 + 15.30 uur /<br />
Kleine Zaal<br />
Houtje Touwtje (2+)<br />
Lotte van Dijck + Tom Wolfs<br />
13.30 uur / Grote Zaal<br />
Kees (5+)<br />
Percossa<br />
November<br />
wo 1 nov / 20.30 uur<br />
John Sc<strong>of</strong>ield Trio<br />
SoundLAB Workshop<br />
Maak je eigen muziek met de<br />
wonderlijkste instrumenten.<br />
Voor kinderen (7+) met<br />
volwassenen in de Atriumzaal<br />
om 13.00 uur op verschillende<br />
zondagen. Kaartjes via<br />
muziekgebouw.nl/soundlab<br />
WannaSwing<br />
Op de kade voor het<br />
Muziekgebouw staat de<br />
interactieve muziekinstallatie<br />
WannaSwing van <strong>the</strong>atermaakster<br />
Caecilia Thunissen<br />
en scenograaf Jan Boiten. Acht<br />
schommels sturen composities<br />
aan van hedendaagse<br />
componisten als Joey Roukens,<br />
Mayke Nas en Rob Zuidam.<br />
Zie voor meer informatie<br />
muziekgebouw.nl/wannaswing<br />
Huil van de Wolff<br />
Elke 22e van de maand<br />
klinkt om 20.00 uur het<br />
geluidsmonument Huil van<br />
de Wolff van Martijn Padding<br />
ter herinnering aan oprichter<br />
van het Muziekgebouw<br />
Jan Wolff (1941 - 20<strong>12</strong>).<br />
muziekgebouw. nl/<br />
huilvandewolff<br />
Geheimtips<br />
Bijzondere concerten<br />
die je niet mag missen.<br />
muziekgebouw.nl/geheimtips<br />
34
Foto: Erik van Gurp<br />
Op de hoogte blijven?<br />
Mis geen enkel concert en schrijf je<br />
in voor onze nieuwsbrief! Scan de<br />
QR-code <strong>of</strong> ga naar muziekgebouw.<br />
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via<br />
Facebook, LinkedIn <strong>of</strong> Instagram.<br />
4’33 grand café<br />
Kom voor <strong>of</strong> na het concert eten<br />
in 4’33 grand café. Reserveren:<br />
020 788 2090 <strong>of</strong> 433grandcafe.nl.<br />
Rondom het concert<br />
- Na aanvang van het concert heb je<br />
geen toegang meer tot de zaal.<br />
- Zet je mobiele telefoon uit voor<br />
aanvang van het concert.<br />
- Het maken van beeld- <strong>of</strong><br />
geluidsopnamen in de zaal alleen<br />
met schriftelijke toestemming.<br />
- Algemene Bezoekersvoorwaarden<br />
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl<br />
Bij de prijs inbegrepen<br />
Reserveringskosten zijn bij de<br />
kaartprijs inbegrepen.<br />
Ook een drankje, tenzij anders<br />
vermeld op je concertkaartje.<br />
Word Vriend<br />
Inkomsten uit kaartverkoop dekken<br />
ten dele onze kosten.<br />
Word vriend: met jouw steun<br />
kunnen we concerten op het<br />
hoogste niveau blijven organiseren.<br />
Meer informatie:<br />
muziekgebouw.nl/wordvriend<br />
Dank!<br />
Wij kunnen niet zonder de steun van<br />
onze vaste subsidiënten en Vrienden<br />
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen<br />
daarvoor zeer erkentelijk.<br />
Druk binnenwerk<br />
druk & printservice<br />
35