11.10.2023 Views

2023 10 12 Flights of the Angakok - Nederlands Kamerkoor + Lera Auerbach

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.

Do <strong>12</strong> okt <strong>2023</strong><br />

Grote Zaal<br />

20.15 uur<br />

Donderdag<br />

avondserie<br />

<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong><br />

<strong>Nederlands</strong> <strong>Kamerkoor</strong><br />

+ <strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong><br />

Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale<br />

programmaboekje is een extra service<br />

ter voorbereiding op het concert. Het is<br />

uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie<br />

tijdens het concert te raadplegen via je mobiele<br />

telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de<br />

andere concertbezoekers.<br />

Bij voorbaat dank.


Programma<br />

<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong><br />

<strong>Nederlands</strong> <strong>Kamerkoor</strong><br />

+ <strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong><br />

<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong> dirigent<br />

Yang Yang Cai piano<br />

Met de speciale medewerking van Inuk sopraan Deantha<br />

Edmunds<br />

Thorwald Jørgensen <strong>the</strong>remin<br />

Vitaly Medvedev percussie<br />

Kalina Vladovska percussie<br />

Donderdag<br />

avondserie<br />

Serie<br />

<strong>Nederlands</strong><br />

<strong>Kamerkoor</strong><br />

Do <strong>12</strong> okt <strong>2023</strong><br />

Grote Zaal<br />

20.15 – 21.45 uur<br />

ca. 90 minuten zonder pauze<br />

Inleiding<br />

Foyerdeck 1<br />

19.15 – 19.45 uur<br />

Door Frederike Berntsen<br />

Staat je mobiele telefoon al uit?<br />

Dank je wel.<br />

2


Programma<br />

<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong> (1973)<br />

<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong> (<strong>2023</strong>; wereldpremière)*<br />

I. Solarstein – Op zoek naar het noorden<br />

Eerste vlucht: Voorbij dromen – eenzaamheid<br />

II.<br />

III.<br />

IV.<br />

Magische bezwering: Geesten van Licht<br />

Tweede vlucht: Voorbij dromen – Liefde<br />

Magische bezwering: De Geest van de Wind<br />

Derde Vlucht: Dromen voorbij – Van gewoon naar buitengewoon<br />

Dans van de Mensen–beren<br />

Vierde vlucht: Voorbij dromen – Artistry<br />

V. Magische bezwering: De Geest van de Zon<br />

Vijfde vlucht: Voorbij dromen – Bewegen door schaduwen<br />

VI.<br />

Liedjesduel van de vrouwen–vossen<br />

Zesde vlucht: Klaagzang omdat vrouw voor vos werd aangezien<br />

VII. Boodschappers door tijd en ruimte (Inuksuit)<br />

Zevende vlucht: Sporen van komen en gaan<br />

VIII. Dans van de Gevangen Geest van Verveling<br />

Achtste vlucht: Verloren paden<br />

IX.<br />

Magische bezwering: De Geest van de Maan<br />

X. Magische bezwering: De eerste reuzen (Inukpasuqjuit)<br />

Negende vlucht: De wereld van de doden<br />

XI.<br />

Magische bezwering: De Grote Sedna (De Geest van de Oceaan)<br />

XII. Arctica – De kristallen Spiegel<br />

* compositieopdracht van het <strong>Nederlands</strong> <strong>Kamerkoor</strong> en Muziekgebouw aan ‘t IJ<br />

met steun van Ammodo<br />

3


Toelichting<br />

Helemaal boven op de rode vulkanische klif, tegenover reusachtige, kleurrijke<br />

ijsbergen die in het open water van Disco Bay dreven, bevond zich Angakkussarfik,<br />

de legendarische trainingplaats van sjamanen van Groenland. Hier brachten de jonge<br />

Angakkut, de toekomstige Arctische sjamanen, jaren door in stilte en eenzaamheid en<br />

leerden ze dingen ver weg te zien, dingen die onzichtbaar waren <strong>of</strong> verborgen achter de<br />

horizon.<br />

Gezuiverd door honger en kou stonden ze<br />

uren, dagen, weken, maanden en jaren op<br />

de rand van de klif te balanceren en over de<br />

rotsen te wrijven tot het moment daar was.<br />

Ze waren geduldig en wisten dat een groots<br />

visioen alleen bereikt kon worden door<br />

intens lijden en ontbering. Eenmaal klaar om<br />

hun menselijke huid te verlaten, konden ze<br />

veranderen in een adelaar <strong>of</strong> een walvis en<br />

ver reizen, vliegen onder het zee-ijs en naar<br />

de sterren. Het transcendentale licht kon nu<br />

de leegte van hun lichamen vullen en hen in<br />

staat stellen door de bergen te kijken en in<br />

het donker te zien. Nu konden ze spreken als<br />

een beer <strong>of</strong> als een walrus en zelfs een beer<br />

<strong>of</strong> walrus worden en misschien nooit meer<br />

een mens zijn.<br />

Migranten<br />

Duizenden jaren geleden verlieten<br />

afstammelingen van Centraal-Aziaten,<br />

de voorouders van de moderne Inuit, hun<br />

bloeiende valleien en begonnen aan hun reis<br />

naar het noorden, op zoek naar hun ‘belo<strong>of</strong>de<br />

land’. Ze staken de Beringstraat over en<br />

gingen verder naar het noorden, waarmee ze<br />

een van de meest fascinerende migraties in<br />

de geschiedenis van de aarde volbrachten.<br />

Hoe wisten ze waar ze heen moesten zonder<br />

kompassen <strong>of</strong> kaarten? Hoe konden ze hun<br />

weg vinden op het steeds veranderende<br />

verraderlijke zee-ijs, in totale duisternis, dat<br />

op deze breedtegraden drie en een halve<br />

maand duurt, terwijl ze baby’s droegen in de<br />

capuchons van hun anoraks en hun ouderen<br />

hielpen? Het enige mogelijke antwoord is dat<br />

ze hun <strong>Angakok</strong>s hadden.<br />

Deze oude Arctische migranten hadden<br />

geen geld, geen kogels, geen klokken <strong>of</strong><br />

kalenders, geen eigendom, geen paspoorten<br />

en geen staat achter zich, maar toch waren<br />

ze volledig onafhankelijk. Ze waren niet<br />

afhankelijk van voorraden hout <strong>of</strong> andere<br />

brandbare materialen; ze konden seizoenen<br />

doorbrengen op het zee-ijs en gewoon in<br />

beweging blijven. Ze hadden geen boeken<br />

waaruit ze konden leren, maar ze kenden<br />

de kunst van het evenwicht, onderwezen<br />

bij het licht van de zeehondenlamp. Zelfs<br />

vandaag de dag is de allereerste les die<br />

Arctische kinderen wordt bijgebracht het<br />

meesterschap over evenwicht, lang voordat<br />

ze hun eerste stapjes zetten <strong>of</strong> hun eerste<br />

woordjes uitspreken.<br />

Evenwicht tussen mens en natuur<br />

De Noordse bevolking gelo<strong>of</strong>t dat evenwicht<br />

essentieel is in het universum. Rotsen<br />

en mensen, dieren en geesten leefden in<br />

evenwicht en waren daarom uitwisselbaar.<br />

Mensen konden beren begrijpen en<br />

4


Toelichting<br />

konden ook met de rotsen praten. Er waren<br />

geen vreemde talen en er waren geen<br />

misverstanden. Een mens kon in een ijsberg<br />

veranderen, met een vos trouwen en een<br />

nakomeling krijgen – een babywalvis. Er<br />

waren geen grenzen tussen mensen- en<br />

dierenrijken en er waren geen grenzen om te<br />

beschermen. Daarom was er geen dood.<br />

Vandaag de dag leven de boreale mensen<br />

nog steeds met de hondenslee en een kajak,<br />

maar de Angakkut zijn verdwenen. Misschien<br />

is dat de reden waarom de mensen elkaar<br />

niet meer horen. Misschien smelt daarom<br />

het zee-ijs. Liederen en verhalen gaan<br />

verloren en de samenleving en families raken<br />

gebroken. Met de komst van de ‘beschaafde<br />

wereld’ naar het noordpoolgebied werden<br />

de oude waarden duivels verklaard. De<br />

uitgebreide families mochten niet meer<br />

samenleven, de kinderen werden naar<br />

kostscholen gestuurd om heropgevoed te<br />

worden, trommeldansers werden verstoten<br />

en sjamanen werden vogelvrij verklaard. De<br />

rode vulkanische rots is vandaag de dag<br />

verlaten; niemand beklimt hem en niemand<br />

gaat naar de immense extremen om te zien<br />

wat er achter de horizon ligt.<br />

Het is dankzij mensen als Knud Rasmussen,<br />

een Groenlands-Deense ontdekkingsreiziger<br />

die veel van de sjamanistische rituelen,<br />

liederen, tekeningen en verhalen uit het hele<br />

noordpoolgebied heeft opgetekend, dat<br />

we nu weten hoe de mensen daar eeuwen<br />

geleden leefden. Het is dankzij mensen<br />

als <strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong>, een componiste en een<br />

moderne ontdekkingsreizigster, dat we<br />

de verlaten rode klif kunnen beklimmen<br />

en kunnen proberen op de rand ervan te<br />

balanceren om een eenheid met de natuur te<br />

worden.<br />

Metafysische reis<br />

Het libretto ontvouwt zich als een stream<br />

<strong>of</strong> consciousness, vermengt een reeks<br />

Arctische talen en overstijgt traditionele<br />

dialogen en verhalen. Het is geworteld<br />

in de sjamanistische tradities van het<br />

Noordpoolgebied en put uit de praktijk van<br />

Irinaliurutiit-magische liederen en magische<br />

formules die worden gebruikt door Angakkuit<br />

(sjamanen) om Tuurngait (helpende geesten)<br />

op te roepen voor hun reizen door tijd<br />

en ruimte. Irinaliurutiit bestaan vaak uit<br />

zangfragmenten en bijna onbegrijpelijke<br />

zinnen, die verwijzen naar een tijd waarin<br />

mensen de taal van dieren verstonden.<br />

<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong> is<br />

een metafysische reis van<br />

het heden tot het tijdperk<br />

voorafgaand aan het<br />

menselijk bestaan.<br />

De vertelling volgt de metafysische reis van<br />

de <strong>Angakok</strong> door vijf bewustzijnstoestanden<br />

en negen tijdsperioden, reizend van het<br />

heden tot het tijdperk voorafgaand aan het<br />

menselijk bestaan. Tijdens deze zoektocht<br />

ontmoet de <strong>Angakok</strong> verschillende geesten,<br />

zoals de Maangeest, de Zonnegeest, de<br />

Windgeest, de Lichtgeest, de Geest van<br />

5


Toelichting<br />

Verveling, oude Reuzen en geesten van<br />

dieren. Het uiteindelijke doel van de <strong>Angakok</strong><br />

is om de Moeder van de Zee te bereiken – de<br />

Geest van de Oceaan – en een smeekbede te<br />

zingen voor de vernieuwing van het leven in<br />

een hymne aan de mysterieuze en magische<br />

plaats die bekend staat als Issittormiut<br />

nunaat-Arctica.<br />

Bij de vertaling van talen uit het<br />

Noordpoolgebied gaat er vaak iets verloren.<br />

Arctische woorden kunnen langer zijn<br />

dan sommige goederentreinen, met alle<br />

toevoegingen die elkaar opvolgen; slechts<br />

weinigen uit de buitenwereld kunnen wijs<br />

worden uit hun complexiteit. Tegelijkertijd<br />

ontbreken de equivalenten van veel westerse<br />

begrippen, zoals een onpersoonlijke oorlog.<br />

<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong> probeert de onzichtbare<br />

betekenissen te interpreteren, dichtbij <strong>of</strong> ver<br />

weg verborgen, om de leegte op te vullen. Ze<br />

heeft geduld, gebrouwen op ontberingen en<br />

het lijden van haar eigen leven.<br />

Geluiden<br />

Muziek is universeel. Maar het woord<br />

‘muziek’ heeft geen exact equivalent in<br />

veel Arctische talen. ‘Muziek’ is een woord<br />

van een welvarende wereld. In de Noordse<br />

samenlevingen wordt in plaats daarvan vaak<br />

het woord ‘geluid’ gebruikt. De geluiden van<br />

het Noordpoolgebied vormen de essentie<br />

van <strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong>s nieuwe werk The <strong>Flights</strong><br />

<strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong>.<br />

Ole Jørgen Hammeken (ontdekkingsreiziger<br />

en acteur) en Galya Morrell (poolreiziger en<br />

ijskunstenaar)<br />

6


Toelichting<br />

Het Arctisch Station van de Deense Universiteit aan de oever van Disko Baai ter hoogte van<br />

Qeqertarsuaq. Op de achtergrond de vulkanische klif waarop Angakkussarfik is gelegen.<br />

De foto is gemaakt eind 19e begin 20e eeuw (foto: Th. N. Krabbe, collectie Deens Nationaal Museum).<br />

7


Liedteksten<br />

<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong><br />

<strong>Flights</strong> <strong>of</strong> <strong>the</strong> <strong>Angakok</strong><br />

I. Solarstein – Searching for North<br />

Nuna, Nunatsiaq –<br />

Issittormiut<br />

nunaat Nunamiuvik,<br />

Nikitsuitsoq.<br />

Ateq –<br />

Tarneq –<br />

Anerneq.<br />

Unikkaaq:<br />

Isumaq isorleq killeqanngitsoq.<br />

Eqqarsaatini isivippai,<br />

Isivippai,<br />

Suluni siaarpai,<br />

Isivippoq issivingayok,<br />

Inunngorpoq Angutinngorpoq –<br />

Inuuvoq –<br />

Inuvik angutivik!<br />

Issudlerpak issuma issukangitok.<br />

Angakkua –<br />

Qaamaneq.<br />

I. Solarstein – Op zoek naar het noorden<br />

Het land, het prachtige land –<br />

Arctica.<br />

Eén zijn met het land,<br />

De ster die nooit beweegt.<br />

Naam –<br />

Onsterfelijke ziel in het hiernamaals –<br />

Adem die verdwijnt bij de dood.<br />

Een verhaal vertellen:<br />

De verste gedachte heeft geen einde – het is<br />

eeuwig.<br />

De gedachte heeft uitgestrekte armen,<br />

(Het) strekt armen uit,<br />

Spreidt vleugels uit,<br />

Uitgespreid, uitgestrekt,<br />

Verwekt, wordt een mens –<br />

Een mens –<br />

Een echt mens!<br />

De verste gedachte heeft geen einde – het is<br />

eeuwig.<br />

Licht – (Iglulik woord voor het briljante innerlijke<br />

licht dat de essentiële drijvende kracht van een<br />

sjamaan was)<br />

Heffen – (Een andere term voor de speciale<br />

spirituele kracht die een sjamaan onderscheidt<br />

van anderen).<br />

8


Liedteksten<br />

Nuujuitsoq –<br />

Yua –<br />

Ulloriaq.<br />

Nuna unganartoq.<br />

Isumaq isorleq killeqanngitsoq.<br />

First Flight: Beyond Dreaming – Solitude<br />

Maanna<br />

Ilunagalatik inuit nuumata nunalinut.<br />

Quiinuinaqtuk: Qiinuituk<br />

Anersaaq.<br />

Isuma:<br />

tariuq.<br />

Isuma –<br />

sila.<br />

Nunamiutait<br />

Anersaarneq –<br />

Tarniq,Tarneq –<br />

Poolster – (Iets dat niet beweegt.)<br />

Ziel – (“Verborgen persoon” – van het Yup’ik<br />

woord “yuk” <strong>of</strong> “persoon”)<br />

Een ster.<br />

Diepe en totale verbondenheid met het land<br />

(vaak uitgedrukt in spirituele termen).<br />

De verste gedachte heeft geen einde – het is<br />

eeuwig.<br />

Eerste vlucht: Voorbij dromen –<br />

eenzaamheid<br />

Nu (in Itivimiut) –<br />

Tijdsperiode waarin de meeste Inuit naar<br />

nederzettingen verhuisden. (Meest recente<br />

van de negen tijdsperioden)<br />

De eerste staat voorbij dromen (is)<br />

eenzaamheid.<br />

“Poëzie maken” (is) “ademhalen”. (Hetzelfde<br />

woord heeft beide betekenissen. De ziel, dat<br />

wat eeuwig is, is de levensadem).<br />

Gedachte:<br />

“Ademen.”<br />

Gedachte –<br />

Intelligentie.<br />

Landgeest.<br />

Om te ademen –<br />

Onsterfelijke ziel –<br />

9


Liedteksten<br />

Annanneq.<br />

–Tuurngait.<br />

II. Magic Incantation: Spirits <strong>of</strong> Light<br />

– Qaa! Qaa!<br />

Anxaq:<br />

ulloriaq.<br />

Qaamaneq qutsinnermi:<br />

Ulloriaq.<br />

Tuurngait:<br />

Nikitsuitsoq.<br />

Tautoquuq:<br />

Tautoquuq.<br />

– Qaa! Qaa!<br />

Ay–ja!–<br />

Ulloriaq! –<br />

Tuktujuak.<br />

Anxaq...<br />

Second Flight: Beyond Dreaming – Love<br />

Quiinuinaqtuk: Angnatsiaq.<br />

Inulimaat nunaqaqatatillugit<br />

nunaliralagnulutik.<br />

Recycling van de levengevende kracht (ziel).<br />

– Helpende geesten voor een sjamaan.<br />

II. Magische bezwering: Geesten van Licht<br />

– Licht! Licht! (Roep van Raven in de schepping<br />

van de wereld).<br />

De kleine vonk:<br />

een pad voor licht, een ster.<br />

Helder licht helemaal bovenin:<br />

een pad voor licht, een ster.<br />

Helpende geesten van een sjamaan:<br />

De ster die nooit beweegt.<br />

Spectaculair licht op het winterlandschap:<br />

visie op het onbekende. (Hetzelfde woord heeft<br />

beide betekenissen.)<br />

– Licht! Licht! (Roep van Raven in de schepping<br />

van de wereld.)<br />

Ay–ja! –<br />

Een ster! –<br />

Grote Kariboe. (Sterrenbeeld Grote Beer.)<br />

De kleine vonk...<br />

Tweede vlucht: Voorbij dromen – Liefde<br />

Tweede gemoedstoestand voorbij dromen<br />

(is) liefde.<br />

De tijd dat alle Inuit op het land leefden.<br />

<strong>10</strong>


Liedteksten<br />

– Nunamiutait, Nunamiutait<br />

III. Magic Incantation: The Spirit <strong>of</strong> <strong>the</strong><br />

Wind<br />

– Anori!<br />

– Sila!<br />

– Kotura!<br />

Agguq,<br />

Okkomut<br />

Tiktauyok.<br />

Negafok<br />

Anoretuyok!<br />

Adgomot,<br />

Adgopartarpok!<br />

– Anori!<br />

– Qavanguq, Sinnektomanerk...<br />

Sinnektomawok:<br />

takunerk.<br />

– Uangnaq! Nigiq! Kanangnaq! Akinnaq!<br />

Slagux!<br />

– Narssuk!<br />

– Kinak!<br />

Uyakpok,<br />

nukitarpallialerpok<br />

Anorekiktok...<br />

– Anori...<br />

– Landgeesten, landgeesten!<br />

III. Magische bezwering: De Geest van de<br />

Wind<br />

– Wind!<br />

– De geest van de wind en het weer!<br />

– Heer van de Winden (Nennets van Siberië)<br />

Wind voor,<br />

Wind achter,<br />

Gedragen door de wind.<br />

Geest van de noordenwind:<br />

Grote wind!<br />

Tegen de wind in,<br />

Zeil met de tegenwind mee!<br />

– Wind.<br />

– Dromen, dromen...<br />

Dagdromen:<br />

visioenen.<br />

– Vier grote winden<br />

Wind! (Atkan dialect, Aleut.)<br />

–De geest van de Westenwind.<br />

–De geest van de Noorderwind.<br />

Verschijnt van gene zijde,<br />

wordt sterker en sterker.<br />

Kleine wind...<br />

– Wind...<br />

11


Liedteksten<br />

Third Flight: Beyond Dreaming– Turning<br />

Ordinary into Extraordinary<br />

Iqaumalugu taimagnanituqaluk.<br />

Quiinuinaqtuk: Angutiisiaq.<br />

Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />

Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />

IV. Dance <strong>of</strong> <strong>the</strong> Men–Bears<br />

– Uumajurngautaviniit!<br />

Meeraallungali,<br />

Nukappiaraallungali<br />

Eqqaamasara:<br />

Tornarssuk!<br />

Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />

Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />

– Uumajurngautaviniit!<br />

Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />

Aaj–aa–aj–a–jaa Aaj–aa–aj–a–jaa!<br />

Fourth Flight: Beyond Dreaming– Artistry<br />

Ajaa!<br />

Quiinuinaqtuk: Slilatujuk.<br />

Derde Vlucht: Dromen voorbij – Van<br />

gewoon naar buitengewoon<br />

Tijdsperiode binnen het levende geheugen.<br />

Derde geestestoestand voorbij dromen:<br />

alles bijzonder maken, het gewone in het<br />

buitengewone veranderen.<br />

Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />

Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />

IV. Dans van de Mensen–beren<br />

– Eerste dieren, vormveranderaars die taal en<br />

krachtige magie bezaten.<br />

Als een groot kind,<br />

als een grote jongen,<br />

herinner ik me deze:<br />

De geest van de ijsbeer.<br />

Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />

Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />

– Eerste dieren, gedaanteverwisselaars die<br />

taal en krachtige magie bezaten.<br />

Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />

Aaj-aa-aj-a-jaa Aaj-aa-aj-a-jaa!<br />

Vierde vlucht: Voorbij dromen – Artistry<br />

Ajaa!<br />

Vierde geestestoestand voorbij dromen:<br />

artisticiteit.<br />

<strong>12</strong>


Liedteksten<br />

Qallunaat tamaaniliqtillugit.<br />

Aaj–ja–jai.<br />

V. Magic Incantation: The Spirit <strong>of</strong> <strong>the</strong> Sun<br />

– Seqinek!<br />

– Seqineq, Seqineq, Seqineq –<br />

Issuhungituq.<br />

Sikrinaktok –<br />

akkisuktok.<br />

– Inneq, keneq, ikniq, Ikuma!<br />

– Ke’le, Ke’le, Ke’le, Ke’le.<br />

Marsakoak –<br />

Siqiniq?<br />

Fifth Flight: Beyond Dreaming– Moving<br />

Through Shadows<br />

Qallunaat tamaugnallautinagit.<br />

Quiinuinaqtuk: Issumatujuk.<br />

Itisuumik pissutsit eqqarsaatigalugit –<br />

sinnattuanerunngilaq.<br />

Nuunneruvoq tarratigut, sivisuallaammik<br />

uninnganaveersaarneq pisariaqarpoq.<br />

Tarraq, talítaq,<br />

Taaq – Talítaq.<br />

Tijd na de komst van de blanken.<br />

Aaj-ja-jai.<br />

V. Magische bezwering: De Geest van de Zon<br />

– De Geest van de Zon!<br />

– Zon, zon, zuid –<br />

Eeuwigheid.<br />

Zon schijnt –<br />

Weerspiegeling van zonnestralen.<br />

– Vuur, vuur, vuur, vuur!<br />

–De geesten die de zon hebben gestolen.<br />

(Ze eten ook graag mensen en verspreiden ziektes).<br />

“Doe als<strong>of</strong> de zon schijnt” (sjamanenmaskers) –<br />

Zon?<br />

Vijfde vlucht: Voorbij dromen – Bewegen<br />

door schaduwen<br />

Tijd voor de komst van de blanken.<br />

Vijfde gemoedstoestand voorbij dromen:<br />

Diep denken.<br />

Diep nadenken over dingen – is niet<br />

dagdromen.<br />

Het is bewegen door schaduwen, nooit voor<br />

altijd op één plaats blijven.<br />

Schaduw, schaduw,<br />

duisternis, men wordt verborgen door een<br />

schaduw.<br />

13


Liedteksten<br />

Taaq...<br />

Sininngisaannartoq.<br />

Taaq!<br />

Taaq!<br />

VI. Song-Duel <strong>of</strong> <strong>the</strong> Women-Foxes<br />

–Nappatak!<br />

–Tireganierk!<br />

– Igvit!<br />

– Igvit!<br />

– Krearnartok!<br />

– Kaviaq!<br />

Annakpok tireganierk!<br />

– Igvit?<br />

Aaj–jay!<br />

– Igvilli?!<br />

– Okrakunuktutit!<br />

– Suseriwit?<br />

– Igvilli?!<br />

Aj–jai! Ai–jay! Ai–jai–jai!!<br />

– Ay! Suvinga?!<br />

– Igvit, koak!<br />

– Igvit koak, kekrarmago!<br />

– Unaruluk!<br />

–Takulutiksak kringmisitiksak!<br />

– Utigarneoyok!<br />

Duisternis...<br />

De hele nacht wakker. (Degene die nooit slaapt.)<br />

Duisternis!<br />

Duisternis!<br />

VI. Liedjesduel van de vrouwen–vossen<br />

– Vos!<br />

– Vos!<br />

– Jij!<br />

– Jij!<br />

– Blauwe vos!<br />

– Vos!<br />

Vrije (niet gevangen) vos!<br />

– Jij?<br />

Aaj–jay!<br />

– Maar hoe zit het met jou?!<br />

– Je spreekt slecht!<br />

– Wat ben je aan het doen?!<br />

– Maar hoe zit het met jou?!<br />

Aj–jai! Ai–jay! Ai–jai–jai!!<br />

– Ay! Wat wil je van me?<br />

– Jij, bevroren vlees!<br />

– Jij, bevroren vlees, doodgevroren!<br />

– De slechte!<br />

– Voedsel voor honden!<br />

– Ze is zonder man!<br />

14


Liedteksten<br />

– Ai–jai–jay!!<br />

– Ai–jai–jay!!<br />

Sixth Flight: Lament for Mistaking Wife<br />

for a Fox<br />

Sivuliriagnavut tamaaniliqtillugit.<br />

– Suna?<br />

– Sumi?<br />

– Pisuusaarpoq...<br />

– Takorloorpaa!<br />

– Sutaitok...<br />

– Imak! Imak!<br />

– Illiiva?<br />

– Kisimiippunga assut.<br />

– Illiiva?<br />

– Illiwa?<br />

– Aliortukkanut pilliut.<br />

– Illiiva?<br />

– Aliortukkanut pilliut.<br />

– Illiwa?<br />

– Ai–jai–jay!!<br />

– Ai–jai–jay!!<br />

Zesde vlucht: Klaagzang omdat vrouw voor<br />

vos werd aangezien<br />

De tijd van de vroegste voorouders van de Inuit.<br />

– Wat is het?<br />

– Waar?<br />

– Doe als<strong>of</strong>...<br />

– Stel je voor!<br />

– Het is er niet...<br />

– Luister! Luister!<br />

– Hoe is dit gebeurd?<br />

– Ik ben alleen.<br />

– Hoe is dit gebeurd?<br />

– Was jij het?<br />

– Ik breng een <strong>of</strong>fer aan de geesten.<br />

– Hoe is dit gebeurd?<br />

– Ik <strong>of</strong>fer aan de geesten.<br />

– Was jij het?<br />

15


Liedteksten<br />

VII. Messengers Through Time and Space<br />

(Inuksuit)<br />

Angaku’hibvik<br />

– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />

– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />

Inuksuit innunguaq.<br />

Inuksuk upigijaugialik.<br />

Angakkup oqaasii.<br />

Tigiriaq.<br />

Niungvaliruluit.<br />

Inuksullarik.<br />

Tunillarvik.<br />

VII. Boodschappers door tijd en ruimte<br />

(Inuksuit)<br />

Een structuur die op een inuksuk lijkt en<br />

aangeeft waar sjamanen werden ingewijd en<br />

hun krachten ontvingen in de Keewatin regio.<br />

(“Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang je te<br />

zien “ – waren de woorden van de beginnende<br />

sjamaan. Het wordt nog steeds beschouwd als<br />

een object waarvan je het beste een veilige<br />

afstand kunt bewaren).<br />

– Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang je<br />

te zien!<br />

– Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang je<br />

te zien!<br />

Inuksuk in menselijke vorm.<br />

Oude en tol inuksuk gebouwd door Tunniit.<br />

Sjamaan’s woorden.<br />

Oude traditionele stenen vossenval.<br />

Een inuksuk in de vorm van een raam. (Kader<br />

aan een ster, “om gedachten aan te hechten” aan<br />

verre plaatsen).<br />

Oude inuksuk, bedekt met korstmos,<br />

gebouwd door Tunniit (die de Inuit als hun<br />

voorgangers beschouwen), zeer belangrijk<br />

en vereerd.<br />

De inuksuk–achtige figuur van een enkele<br />

rechtopstaande steen.<br />

16


Liedteksten<br />

Iquluqarniraijuq.<br />

Tammariikkuti.<br />

Angaku’hibvik.<br />

Sakkabluniq.<br />

Sakkabluniit.<br />

Nalunaikkutaq.<br />

Aulaqquit.<br />

Tunillarvik.<br />

Kattaq.<br />

Speciaal geplaatste rode en zwarte stenen<br />

aan de oever van een zoetwatermeer,<br />

meestal geplaatst door een vrouw, duidt op<br />

een goede plek om vis te vangen.<br />

Topsteen geplaatst door reizende jager, die<br />

zijn familie, die ver achter hem volgt, vertelt<br />

dat hij van richting is veranderd.<br />

Een structuur die lijkt op een inuksuk, die<br />

aangeeft waar sjamanen werden ingewijd<br />

en hun krachten ontvingen in de Keewatin–<br />

regio. (“Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />

je te zien “ waren de woorden van de beginnende<br />

sjamaan. – Het wordt nog steeds beschouwd als<br />

een object waar je het beste een veilige afstand<br />

van kunt bewaren).<br />

Een enkele grote, ongewone steen <strong>of</strong> een<br />

groep stenen waarvan men gelo<strong>of</strong>t dat ze<br />

spirituele kracht bezitten.<br />

Meervoud van sakkabluniq.<br />

Enkele rechtopstaande steen.<br />

Een vogelverschrikker–type inuksuit in<br />

Nunavik. Sommige hadden gedroogde<br />

vleugels van meeuwen; ze wapperden in de<br />

wind en bedreigden de kariboes.<br />

Staande rots – een plek waar mensen <strong>of</strong>fers<br />

aan geesten achterlieten.<br />

Een ingang naar een plaats van respect,<br />

gemaakt door twee grote rotsen op en naast<br />

elkaar te plaatsen<br />

17


Liedteksten<br />

– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />

Inuksualuk.<br />

Inuksummarik.<br />

Kibvakattaq inuksuk.<br />

Tupqujaq.<br />

Inuksuk tuktunnutiit.<br />

Inutsuliutuinnaqtuq.<br />

Angakkup oqaasii.<br />

Inuksunirlik.<br />

Tutunik utaqqiurvik.<br />

Kibvakattaq inuksuk.<br />

– Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />

je te zien! (Woorden uitgesproken door de<br />

beginnende sjamaan. Het wordt nog steeds<br />

beschouwd als een object waar je best een veilige<br />

afstand van houdt).<br />

Een grote inuksuk.<br />

Afgeronde rotsblokken die in de vorm van<br />

een piramide zijn geplaatst en bekend staan<br />

om hun grotere afmetingen.<br />

Een grote steen om gewicht mee te heffen.<br />

De sterkste man toonde zijn kracht door de<br />

steen te verplaatsen.<br />

Een inuksuk–achtige structuur in de vorm<br />

van een deuropening waardoor een sjamaan<br />

de geestenwereld binnenging.<br />

Een inuksuk die een gewei lijkt te laten<br />

groeien kondigt een rijk kariboejachtgebied<br />

aan.<br />

Inukouit worden gemaakt om de tijd dat men<br />

wacht te verkorten.<br />

De woorden van de sjamaan.<br />

Kwade entiteit, die mogelijk is gecreëerd om<br />

een spreuk uit te spreken.<br />

De plaats waar jagers samenkomen om te<br />

wachten op de komst van kariboes.<br />

Een grote steen om gewicht mee te heffen.<br />

De sterkste man toonde zijn kracht door de<br />

steen te verplaatsen.<br />

18


Liedteksten<br />

Tunillarvik,<br />

Inuksuk assirurunnaqtuq,<br />

Inuksuk anirniqtalik.<br />

Sakkabluniit.<br />

Kattaq.<br />

Kataujaq.<br />

Innunguaq.<br />

Kattaq.<br />

Aglirnagtuq.<br />

Tiqiraatuq<br />

Angaku’hibvik.<br />

Staande rots, een plek waar mensen <strong>of</strong>fers<br />

aan geesten achterlieten, Er wordt gezegd<br />

dat hij in andere entiteiten kan veranderen,<br />

Bevat een geest.<br />

Stenen met spirituele kracht.<br />

Een ingang naar een plaats van respect,<br />

gemaakt door twee grote stenen naast elkaar<br />

te plaatsen.<br />

Een boog waaronder de sjamaan iemand<br />

genas <strong>of</strong> beschermde.<br />

Een inuksuk in de vorm van een mens.<br />

Een ingang naar een plaats van respect,<br />

gemaakt door twee grote stenen naast elkaar<br />

te plaatsen.<br />

Een plaats van macht.<br />

Een aankomst. (Het fysieke object –<br />

angaku’habvik – wordt vergankelijk wanneer een<br />

sjamaan ernaar verwijst als de tiqiraatuq).<br />

Een structuur die op een inuksuk lijkt en<br />

aangeeft waar sjamanen werden ingewijd<br />

en hun krachten ontvingen in de Keewatin<br />

regio. (“Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />

je te zien “ waren de woorden die de beginnende<br />

sjamaan uitsprak. – Het wordt nog steeds<br />

beschouwd als een object waar je het beste een<br />

veilige afstand van kunt bewaren).<br />

19


Liedteksten<br />

Tiqiraatuq – angakkua – apirsait.<br />

Aglirnagtuq.<br />

Angakkua.<br />

Inuksuit.<br />

Tunillarvik.<br />

Inuksuk, inuksuit, inuksuit...<br />

Innunguaq.<br />

– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />

– Ilinnukarpunga takorusutsaammigama!<br />

Angaku’hibvik!<br />

“Een aankomst.” (Het fysieke object –<br />

angaku’habvik – wordt vergankelijk wanneer een<br />

sjamaan ernaar verwijst als de tiqiraatuq. Dit komt<br />

omdat de sjamaan zijn angakkua verlichting heeft<br />

ontvangen – en dit zijn apirsait zijn sjamanistische<br />

krachten heeft vrijgegeven. Bij het naderen van<br />

een plaats van kracht is het belangrijk om te<br />

weten waar de paden zijn om binnen te gaan, over<br />

te steken, te verlaten...)<br />

Een plaats van kracht.<br />

Verlichting van de sjamaan. Licht (Iglulik inuit<br />

woord voor het briljante innerlijke licht dat de<br />

essentiële drijvende kracht van een sjamaan was).<br />

Meervoud van Inuksuk<br />

Standing rock – een plek waar mensen <strong>of</strong>fers<br />

achterlieten voor geesten.<br />

Een inuksuk in de vorm van een mens.<br />

– Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />

je te zien! (Woorden uitgesproken door de<br />

beginnende sjamaan. Het wordt nog steeds<br />

beschouwd als een voorwerp waar je best een<br />

veilige afstand van bewaart).<br />

Een structuur die op een inuksuk lijkt en<br />

aangeeft waar sjamanen werden ingewijd<br />

en hun krachten ontvingen in de – Keewatin<br />

regio. (“Ik kom naar jou omdat ik ernaar verlang<br />

je te zien “ waren de woorden die de beginnende<br />

sjamaan uitsprak. – Het wordt nog steeds<br />

beschouwd als een object waar je het beste een<br />

veilige afstand van kunt bewaren).<br />

20


Liedteksten<br />

Seventh Flight: Traces <strong>of</strong> Coming and<br />

Going<br />

Tuniqtaqaliqtillugu.<br />

Utirnigiit.<br />

Appakaanneq –<br />

Ikaarneq –<br />

Pissanganaq –<br />

VIII. Dance <strong>of</strong> <strong>the</strong> Trapped Spirit <strong>of</strong><br />

Boredom<br />

– Imak!<br />

– Imak!<br />

– Illiwa?<br />

– Imak!<br />

– Utaqqivinga?<br />

– Imak!<br />

– Immaqa...<br />

– Immaqa...<br />

– Takunnga!<br />

– Takunnga!<br />

– Imak!<br />

– Illiiva?<br />

– Atinik atornerlussanngilasi.<br />

– Ilissi qaatussinnaanngilasi...<br />

Zevende vlucht: Sporen van komen en gaan<br />

De tijd van de Tunniit. (Voor de laatste<br />

migratie.)<br />

De zwakste sporen van komen en gaan.<br />

(Bij het naderen van een machtsplaats is het<br />

belangrijk om te weten waar het pad is om binnen<br />

te gaan, over te steken en uit te gaan).<br />

Binnengaan –<br />

Oversteken –<br />

Weggaan.<br />

VIII. Dans van de Gevangen Geest van<br />

Verveling<br />

– Luister!<br />

– Luister!<br />

– Hoe is dit gebeurd?<br />

– Luister!<br />

– Zou je op me wachten?<br />

– Luister!<br />

– Misschien...<br />

– Misschien...<br />

– Kijk me aan!<br />

– Kijk me aan!<br />

– Luister!<br />

– Hoe is dit gebeurd?<br />

– Je moet je namen niet misbruiken.<br />

– Je kunt niets leren...<br />

21


Liedteksten<br />

– Kisimiippunga assut.<br />

– Inueruppoq...<br />

– Imak!<br />

– Siuligut ileqimisaarput.<br />

– Ilissi qaatussinnaanngilasi...<br />

– Takunngilatit Takunngilatit?<br />

– Immineq erinarsorusaartoq.<br />

– Oh...<br />

– Illiwa?<br />

– Imak!<br />

– Takunnga...<br />

Eighth Flight: Lost Pathways<br />

<strong>Angakok</strong>, <strong>Angakok</strong>...<br />

Inuit sivulliit tamaanigiagnaliqtillugit.<br />

Tukisiutit.<br />

Aqutitugait.<br />

Angakusarqtuq.<br />

Inuktorviit.<br />

Qinerpoq...<br />

<strong>Angakok</strong>, <strong>Angakok</strong>...<br />

IX. Magic Incantation: The Spirit <strong>of</strong> <strong>the</strong><br />

Moon<br />

– Tuunraq.<br />

– Tatqim.<br />

Tugidax, (in Aleut)<br />

Tatkret, (In Innuktitut)<br />

– Ik ben alleen.<br />

– Mensen zijn weg...<br />

– Luister!<br />

– De voorouders schudden hun ho<strong>of</strong>d.<br />

– Je kunt niets leren...<br />

– Zie je het niet? Zie je het niet?<br />

– Degene waar ik het over heb<br />

– zingt helemaal alleen.<br />

– Oh …<br />

– Hoe is dit gebeurd?<br />

– Luister!<br />

– Kijk naar me...<br />

Achtste vlucht: Verloren paden<br />

Sjamaan, sjamaan...<br />

De tijd van de eerste mensen.<br />

Pad van begrip.<br />

Oude paden van veilige doorgang.<br />

Communicatieverbinding tussen sjamanen.<br />

Waar mensen worden verslonden.<br />

Hij zoekt... Sjamaan, sjamaan...<br />

IX. Magische bezwering: De Geest van de<br />

Maan<br />

– Geest die op de maan leeft.<br />

– De geest van de maan.<br />

De maan,<br />

De maan,<br />

22


Liedteksten<br />

Tatqiq, (in Inuinnaqtun)<br />

Takkik. (in Inutut)<br />

Tatqiniqquaq.<br />

– Tuunraq.<br />

Nalirgaituq.<br />

– Tuunraq.<br />

– Tuunrat.<br />

X. Magic Incantation: The First Giants<br />

(Inukpasuqjuit)<br />

Ahungahungaaq.<br />

Inukpasugjuk.<br />

Tornit.<br />

Koodlowetto.<br />

Inupassaqdjung.<br />

De maan,<br />

De maan.<br />

De maan van de kortste dagen.<br />

– Geest die op de maan woont.<br />

De maan die de terugkeer van de zon<br />

aankondigt.<br />

– Geest die op de maan leeft.<br />

– Geesten die op de maan leven.<br />

X. Magische bezwering: De eerste reuzen<br />

(Inukpasuqjuit)<br />

In de folklore van de Inuit verwijst<br />

Ahungahungaaq naar een reus en betekent<br />

letterlijk “degene die op een hoodoo lijkt”,<br />

een soort rotsformatie.<br />

Dit zijn noordelijke reuzen waarover heel<br />

weinig bekend is. Deze massieve wezens<br />

worden zelden gezien en er wordt zelden<br />

over gesproken door ouderen.<br />

Een oud ras van reuzen waarvan algemeen<br />

wordt aangenomen dat het de voorouders<br />

van de Inuit zijn.<br />

Hij stond bekend als “De Reus” en verbleef in<br />

Anganichen, voorbij Aggo. Hij was een man<br />

van monsterlijke afmetingen.<br />

Een vrouwelijk monster, zo groot als het<br />

eiland Kikertaqdjuaq. Ze liep altijd langs<br />

een van de fjorden om op zoek te gaan naar<br />

meerval, zoals ze zei; maar eigenlijk bedoelde<br />

ze walvissen vangen.<br />

23


Liedteksten<br />

Nareya.<br />

Sikuliarsiujuitsoq.<br />

Kayarissat.<br />

Kaassassuk.<br />

Umerdlugtorssuaq.<br />

Inukpasuqjjuit.<br />

Inukpasugjuk.<br />

Ninth Flight: The World <strong>of</strong> <strong>the</strong> Dead<br />

Suli inutagalautinagu silaqjuaq.<br />

Ke’le.<br />

Taaliqqat.<br />

Tupilak.<br />

Nareya, een man met een enorme eetlust, is<br />

zowel een grafrover als een veelvraat. Zijn<br />

onverzadigbare honger blijkt zijn ondergang<br />

en brengt uiteindelijk mist in de wereld van<br />

de Inuit.<br />

Door zijn grote omvang kon hij niet over<br />

nieuw ijs lopen.<br />

Dit zijn kajakmannen van buitengewone<br />

grootte, die je meestal tegenkomt op een<br />

afstand van land, voorbij de gebruikelijke<br />

jachtgebieden.<br />

Een weesreus die in een buitenhuis slaapt.<br />

Bekend als de “Grote Brede Neus”.<br />

De eerste reuzen.<br />

De reus.<br />

Negende vlucht: De wereld van de doden<br />

De tijd voordat er mensen waren.<br />

De geesten die de zon hebben gestolen, die<br />

graag mensen eten en ziektes verspreiden.<br />

Als het donker is. (Verwijst ook naar een ras van<br />

schaduwwezens)<br />

Golem. (Sommige sjamanen konden gemene<br />

geestwezens creëren om hun vijanden aan te vallen;<br />

de sjamanen maakten beeltenissen genaamd tupilak<br />

van dierenhuiden en delen van menselijke lichamen<br />

waarop de geesten konden rijden en stuurden ze<br />

dan om een vijand te gronde te richten).<br />

24


Liedteksten<br />

Ijuguk.<br />

Tarriassuq –<br />

Nuunneruvoq tarratigut.<br />

Taamlek.<br />

Taaliqqat.<br />

Qimmiip inua.<br />

– Kataum.<br />

Taaq.<br />

Allivut,<br />

taaliqqat, –<br />

nuunneruvoq tarratigut.<br />

Tarneq,<br />

sivisuallaammik<br />

uninnganaveersaarneq –<br />

pisariaqarpoq!<br />

–Tikeraaq!<br />

–Tikiraartoq!<br />

–Tikiraartuq!<br />

Geest, geest van de doden.<br />

Schaduwmensen (mensachtige wezens die<br />

in verband worden gebracht met schaduwen,<br />

onzichtbaarheid en duisternis).<br />

Zich door schaduwen bewegen.<br />

Duisternis.<br />

Als het donker is. (Verwijst ook naar een ras van<br />

schaduwwezens).<br />

De persoon van een hond. (Sedna’s man, die<br />

de wereld van de doden bewaakt, verschijnt in de<br />

vorm van een gemene hond.)<br />

Een Sentinel die de wacht hield in de<br />

deuropening van Sedna’s woning.<br />

Duisternis.<br />

Degenen die beneden zijn,<br />

schaduwwezens,<br />

bewegend door schaduwen.<br />

Onsterfelijke ziel in het hiernamaals,<br />

blijft nooit<br />

op één plaats –<br />

voor altijd.<br />

– Een aankomst!<br />

– Een aankomst!<br />

– Een aankomst!<br />

25


Liedteksten<br />

XI. Magic Incantation: The Great Sedna<br />

(The Spirit <strong>of</strong> <strong>the</strong> Ocean)<br />

– Sedna,<br />

– Sanna,<br />

– Sassuma Arnaa,<br />

– Samna,<br />

– Nerrivik,<br />

– Nulirahak.<br />

Imaq.<br />

–Imarmiut.<br />

Atkonartok.<br />

Sikuup inua.<br />

– Sanna,<br />

– Samna,<br />

– Sassuma Arnaa<br />

– Sanna,<br />

– Samna,<br />

– Sedna!<br />

XII. Arctica– The Crystal Mirror<br />

Piffissap inngerlanera avataarsuallu naapiffiat,<br />

Tassani naassaanngitsoq<br />

massakkuujuaannartoq,<br />

Piffissap ingerlaartuartup aallartiffianiik<br />

Piffissap ingerlanera aappoq.<br />

Killingusaaq nikippoq,<br />

pingaarnersaaffik aalajaappoq:<br />

Avannaa ilunniippoq –<br />

iluppit inui, illit tarnit.<br />

Sinnattukkap itinerpaaffiani,<br />

eqqaamasat puigorfiani,<br />

aligumiik qinngorneq utertinneratigut<br />

sermimik qullitut ilusilimmik:<br />

XI. Magische bezwering: De Grote Sedna<br />

(De Geest van de Oceaan)<br />

– Verschillende namen voor de geest van de<br />

oceaan.<br />

Zee.<br />

– Zeemensen.<br />

Stormachtige zee.<br />

De geest van het zee–ijs.<br />

– Verschillende namen van de geest van de<br />

oceaan.<br />

XII. Arctica – De kristallen spiegel<br />

Waar tijd en ruimte elkaar ontmoeten,<br />

Waar eeuwigheid nu is,<br />

In de wieg der tijden –<br />

Tijd smelt.<br />

Horizon verschuift,<br />

de essentie blijft:<br />

het Noorden is in jou –<br />

je inui, je ziel.<br />

In de diepste dromen,<br />

in vergeten herinneringen,<br />

weerspiegeld in een kristal<br />

van traanvormig ijs:<br />

26


Liedteksten<br />

Ilisarivat illit<br />

Angakkoq–llu ataasiulerassi.<br />

Avannaa ilunniippoq:<br />

Illinuna qangattarsartutit.<br />

Avannaa ilunniippoq:<br />

Illinuna qangattarsartutit.<br />

Taamaappoq.<br />

Naajuujaaqtuq naanngittuugaluaq.<br />

Ajornarmat.<br />

Angerla, utertoq.<br />

Nunamiuvik,<br />

Nunatsiaq!<br />

– Nuna,<br />

piffissap ingerlanera avataarsuallu naapiffiat<br />

Nakalanagu!<br />

Tarrarsuut –<br />

Issittormiut Nunaat –<br />

Issukangitok!<br />

Nakalanagu!<br />

Je herkent dat jij<br />

en <strong>Angakok</strong> nu één zijn.<br />

Het Noorden is in jou:<br />

Het is JOUW vlucht.<br />

Het Noorden is in jou:<br />

Het is JOUW vlucht.<br />

Het is zo, het is klaar. (Zin die gebruikt wordt<br />

om een verhaal af te sluiten.)<br />

Het lijkt klaar, maar het is niet klaar. (Zin<br />

gebruikt om een verhaal af te sluiten.)<br />

Er kan niets aan gedaan worden. (Zin gebruikt<br />

aan het einde van de verhalen die over lijden<br />

vertellen.)<br />

Een ziel die terugkwam.<br />

Eén met het land –<br />

prachtig land, Arctica!<br />

–Het land,<br />

waar tijd en ruimte elkaar ontmoeten.<br />

Moge je voor altijd blijven staan!<br />

Kijkglas (spiegel) –<br />

Arctica –<br />

is eeuwig!<br />

Moge je eeuwig blijven staan!<br />

27


Biografieën<br />

<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong><br />

Dirigent<br />

28<br />

foto: Marco Giugliarelli<br />

<strong>Lera</strong> <strong>Auerbach</strong> (1973) is<br />

een alom erkend dirigent,<br />

pianist en componist. Ze<br />

is ook dichter en beeldend<br />

kunstenaar. Haar ideeën<br />

drukt ze zowel visueel uit,<br />

in woorden en door middel<br />

van muziek. <strong>Auerbach</strong>s<br />

fantasierijke muziek bereikt<br />

een wereldwijd publiek.<br />

<strong>Auerbach</strong> werkte onder<br />

andere samen met het<br />

New York Philharmonic,<br />

Philadelphia Orchestra,<br />

National Symphony,<br />

Oslo Philharmonic, het<br />

Bayerisches Staatsorchester<br />

in München, de Staatskapelle<br />

Dresden en het ORF Radio-<br />

Symphonieorchester in<br />

Wenen. Haar werken worden<br />

uitgevoerd door ‘s werelds<br />

meest vooraanstaande<br />

dirigenten, waaronder<br />

Manfred Honeck, Christoph<br />

Eschenbach, Alan Gilbert,<br />

Neeme Järvi, Vladimir<br />

Jurowski, Charles Dutoit,<br />

Andris Nelsons, Osmo<br />

Vänskä, Hannu Lintu en<br />

Marin Alsop. <strong>Auerbach</strong><br />

heeft meerdere diploma’s<br />

van de Juilliard School in<br />

New York en de Hannover<br />

University <strong>of</strong> Music, Drama<br />

and Media. Tot haar leraren<br />

behoren Milton Babbitt,<br />

Rosalyn Tureck, Joseph<br />

Kalichstein en Einar Steen-<br />

Nøkleberg. Ze publiceerde<br />

drie dichtbundels in het<br />

Russisch en boeken in het<br />

Engels. Haar kinderboek A<br />

is for Oboe was Audi<strong>of</strong>ile<br />

Best Audiobook 2022. Voor<br />

haar bundel Morning Music<br />

ontving ze de 2021 Marsh<br />

Hawk Press - Robert Creely<br />

Memorial Award.<br />

Yang Yang Cai<br />

Piano<br />

foto: Frank Ruiter<br />

Yang Yang Cai (1998) word<br />

geprezen om haar verfijnde,<br />

es<strong>the</strong>tische vertolking en<br />

technische beheersing.<br />

Toen ze tien jaar was werd<br />

zij aangenomen in de klas<br />

van de vooraanstaande<br />

pianopedagoog Jan Wijn, bij<br />

wie zij ruim tien jaar heeft<br />

gestudeerd.<br />

In mei 2019 behaalde<br />

Cai haar Bachelor aan<br />

het Conservatorium van<br />

Amsterdam met uitmuntende<br />

beoordelingen. Yang Yang


Biografieën<br />

studeert bij Frank van de<br />

Laar aan het Conservatorium<br />

van Amsterdam en volgt<br />

daarnaast masterclasses bij<br />

Enrico Pace aan de fameuze<br />

Imola Piano Academy. Zij<br />

behaalde eerste prijzen<br />

op het Steinway Piano<br />

Concours (2008 en 20<strong>12</strong>)<br />

en op de internationale<br />

YPF Piano Competition:<br />

de Junior Finale (20<strong>12</strong>) en<br />

de prestigieuze Grand Prix<br />

Youri Egorov (2019). Yang<br />

Yang is een veelgevraagde<br />

gast op klassiekemuziekfestivals<br />

en heeft<br />

diverse keren opgetreden in<br />

tv-programma’s waaronder<br />

Podium Witteman. Met<br />

violist Shin Sihan en cellist<br />

Alexander Warenberg vormt<br />

zij sinds 2017 het succesvolle<br />

Amsterdam Piano Trio.<br />

Yang Yang is altijd op zoek<br />

naar nieuwe manieren om<br />

betekenis te geven aan<br />

muzikale programma’s,<br />

bijvoorbeeld door samen te<br />

werken met kunstenaars en<br />

musici in andere genres en<br />

door zich actief te blijven<br />

verbreden.<br />

Deantha Edmunds<br />

Sopraan<br />

Deantha Edmunds is<br />

de eerste pr<strong>of</strong>essionele<br />

klassieke Inuk-zangeres van<br />

Canada. Door op te treden,<br />

te schrijven, te componeren<br />

en les te geven wil ze de<br />

verhalen van inheemse<br />

mensen delen. Ze draagt bij<br />

aan inheemse producties en<br />

begeleidt jonge inheemse<br />

artiesten.<br />

Deantha Edmunds stond<br />

op de longlist voor de<br />

prestigieuze Kenojuak<br />

Ashevak Memorial Award<br />

<strong>2023</strong> van de Inuit Art<br />

Foundation. Haar werk<br />

bestaat uit internationaal<br />

uitgezonden optredens<br />

voor Zijne Heiligheid Paus<br />

Franciscus in Iqaluit tot<br />

optredens in one-woman<br />

shows over het leven en<br />

de nalatenschap van de<br />

Beothuk in Newfoundland.<br />

Ze draagt bij aan grote<br />

koorbijeenkomsten en geeft<br />

één-op-één muzieklessen.<br />

Deantha heeft drie<br />

muziekalbums uitgebracht.<br />

Voor haar soloalbum<br />

Connections uit 2022<br />

ontving ze de Canadese<br />

Music NL Award.<br />

29


Biografieën<br />

Thorwald Jørgensen<br />

Theremin<br />

Thorwald Jørgensen (1980)<br />

staat bekend als een van<br />

de meest vooraanstaande<br />

klassieke <strong>the</strong>reminspelers<br />

ter wereld. Nadat hij<br />

afstudeerde aan het<br />

conservatorium vestigde hij<br />

zich al snel als een van de<br />

meest prominente spelers<br />

van het instrument en<br />

maakte fulltime carrière<br />

met het bespelen van het<br />

instrument.<br />

Omdat de speeltechniek<br />

ook lijkt op die van een<br />

strijkinstrument, werd<br />

30<br />

Jørgensen gecoacht door<br />

Saskia Boon, voormalig<br />

celliste bij het Koninklijk<br />

Concertgebouworkest.<br />

Hij heeft een drukke<br />

concertagenda en treedt<br />

als kamermusicus, solist<br />

en met orkesten op in<br />

Europa, Noord- en Zuid-<br />

Amerika, Canada, Azië<br />

en Rusland. Jørgensen<br />

is een voorstander van<br />

nieuw <strong>the</strong>reminrepertoire<br />

en componisten van<br />

over de hele wereld<br />

hebben stukken voor hem<br />

geschreven. De Canadese<br />

componist Simon Bertrand<br />

heeft een aan Thorwald<br />

opgedragen <strong>the</strong>reminconcert<br />

gecomponeerd, dat in<br />

februari <strong>2023</strong> in première<br />

ging met het Orchestre<br />

Métropolitain in Montréal.<br />

Samen met pianiste Kamilla<br />

Bystrova nam Jørgensen het<br />

album Air Électrique op, met<br />

de premièreopname van <strong>Lera</strong><br />

<strong>Auerbach</strong>s Ten Preludes for<br />

Theremin and Piano, dat met<br />

veel l<strong>of</strong> werd ontvangen.<br />

Vitaly Medvedev<br />

Percussie<br />

Vitaly Medvedev volgde<br />

zijn opleiding aan de<br />

Muziekschool Rimski-<br />

Korsakov in St. Petersburg<br />

(muziekdiploma slagwerk<br />

en piano), het Prins<br />

Claus Conservatorium<br />

in Groningen (bachelor<br />

slagwerk) en het Koninklijk<br />

Conservatorium in Den<br />

Haag (master slagwerk).<br />

In zijn uitvoeringen wil<br />

Medvedev grenzen<br />

verleggen. Hij was te horen<br />

op festivals als November<br />

Music, Holland Festival,


Biografieën<br />

Wonderfeel, Dag in de<br />

Brandig, Gaudeamus, Oerol<br />

en Over het IJ. Hij werkte<br />

samen met NITE, Orkater,<br />

Oorkaan, Silbersee en<br />

Diamantfabriek. Samen<br />

met percussionist Mei-<br />

Yi Lee ontwikkelde hij<br />

interdisciplinaire projecten<br />

onder de naam Sonolab.<br />

Kalina Vladovska<br />

Percussie<br />

Bank Muziekprijs en was ze<br />

Young Artist in Residence<br />

bij Muziekzomer Gelderland<br />

<strong>2023</strong>. Vladovska trad op<br />

met talloze ensembles in<br />

Nederland, waaronder het<br />

Orkest van Noord-Nederland,<br />

het Muziek<strong>the</strong>aterorkest<br />

Scheveningen en de<br />

Jeugdacademie van het<br />

Metropole Orkest. Ze<br />

maakt deel uit van de Youth<br />

Percussion Pool onder<br />

leiding van Tatiana Koleva.<br />

Kalina Vladovska maakte<br />

op haar achttiende de<br />

overstap van haar thuisland<br />

Bulgarije naar Nederland.<br />

Ze studeerde van 2017 tot<br />

en met 2022 aan het Prins<br />

Claus Conservatorium in<br />

Groningen en volgt sinds<br />

2022 een masteropleiding<br />

aan het Koninklijk<br />

Conservatorium in Den<br />

Haag.<br />

Vladovska won in 2019 een<br />

eerste prijs in het Prinses<br />

Christina Concours. In<br />

2022 ontving ze de BNG<br />

31


Biografieën<br />

<strong>Nederlands</strong><br />

<strong>Kamerkoor</strong><br />

Het <strong>Nederlands</strong> <strong>Kamerkoor</strong><br />

behoort al meer dan 80<br />

jaar tot de wereldtop van<br />

de koormuziek. Het staat<br />

bekend om zijn nieuwe<br />

vergezichten als het gaat<br />

om de ontwikkeling en<br />

uitvoeringspraktijk van<br />

koormuziek op topniveau.<br />

Met koormuziek als medium<br />

verkent en verklankt het<br />

ensemble maatschappelijke<br />

<strong>the</strong>ma’s en werkt het samen<br />

met andere kunstenaars<br />

als acteurs, dansers, dj’s,<br />

vj’s en dichters, maar<br />

ook met partners uit de<br />

zorg, het onderwijs en het<br />

bedrijfsleven. Op die manier<br />

vertelt het koor met zijn<br />

muziek elke keer weer een<br />

actueel verhaal.<br />

32<br />

sopraan<br />

Bobbie Blommesteijn<br />

Mónica Monteiro<br />

Bethany Shepherd<br />

Elisabeth Blom<br />

Alison Lau<br />

Varvara Tishina<br />

alt<br />

Elsbeth Gerritsen<br />

Åsa Olsson<br />

Mieke van Laren<br />

Melina Meschkat<br />

Chantal Nysingh<br />

Irene Sorozábal<br />

tenor<br />

Emilio Aguilar<br />

William Knight<br />

Harry van Berne<br />

André Cruz<br />

Mattijs Hoogendijk<br />

Albert van Ommen<br />

bas<br />

Kees Jan de Koning<br />

Gilad Nezer<br />

Jasper Schweppe<br />

Christian Walter<br />

Florian Just<br />

Mitchell Sandler<br />

foto: Mark Stokmans<br />

Krista Audere repetitor<br />

Ole Jørgen Hammeken<br />

taalcoach


Verwacht<br />

Blind for ensemble and<br />

nonexistent soloist<br />

Asko|Schönberg, Slagwerk<br />

Den Haag & Jameszoo<br />

Donderdag<br />

avondserie<br />

Serie The Rest is<br />

Noise<br />

Serie<br />

Asko|Schönberg<br />

Do 19 okt <strong>2023</strong><br />

Grote Zaal<br />

20.15 uur<br />

Uit zijn eigen muziek verdwijnen, dat is wat Jameszoo<br />

wilde. Het is compleet mislukt, zegt hij zelf. Maar wat een<br />

glorieuze mislukking. De veelzijdige Bossche producer<br />

heeft een algoritmisch ‘muzikaal brein’ ontwikkeld dat<br />

een piano bespeelt én reageert op de meestermusici van<br />

Asko|Schönberg en Slagwerk Den Haag. En Jameszoo zelf,<br />

verbaasde god in zijn eigen klankuniversum, bestookt de<br />

musici waar hij kan met zijn elektronica. Een uniek staaltje<br />

elektroakoestisch worstelen om nooit te vergeten.<br />

Jameszoo, alias Mitchel van Din<strong>the</strong>r, heeft een internationale<br />

reputatie als dj en producer van experimentele elektronische<br />

jazz. Op zijn laatste album, Blind (2022), legt Jameszoo zich toe<br />

op instrumenten die door middel van zelflerende algoritmes<br />

zichzelf bespelen. Daardoor is het klinkende resultaat steeds<br />

anders. En de sonoriteiten zijn nog ui<strong>the</strong>emser dan eerder.<br />

Jameszoos disklavier (gerobotiseerde piano) staat in de traditie<br />

van de pianola-etudes van Conlon Nancarrow: muziek die voor<br />

mensen vaak fysiek onmogelijk te spelen is. Maar wat een trip.<br />

De ontwikkeling van dit project is mede mogelijk gemaakt<br />

door Rizoom en tot stand gekomen met steun van Fonds<br />

Podiumkunsten en Muziekfonds Mauricio Kagel<br />

Jameszoo<br />

foto: Marcel Veldman<br />

Programma: Jameszoo Blind*<br />

* Mede tot stand gekomen met steun van Muziekfonds<br />

Mauricio Kagel<br />

33


Verwacht<br />

Oktober<br />

vr 13 oktober / 20.15 uur<br />

Uitreiking <strong>Nederlands</strong>e<br />

Muziekprijs <strong>2023</strong><br />

Raoul Steffani +<br />

Asko|Schönberg<br />

za 14 oktober / 20.15 uur<br />

Bach & Bloch<br />

Amsterdam Sinfonietta +<br />

Steven Isserlis<br />

zo 15 oktober / 14.30 uur<br />

Open je Oren met Pink<br />

Oculus (8+)<br />

Presentatie: Dieuwertje Blok<br />

zo 15 oktober / 20.15 uur<br />

Hemelse devotie<br />

Lets Radiokoor<br />

wo 18 oktober / 20.15 uur<br />

Kerkmuziek van Vivaldi<br />

Coro e orchestra Ghislieri +<br />

college Jan Van den Bossche<br />

do 19 oktober / 20.15 uur<br />

Blind for ensemble and<br />

nonexistent soloist<br />

Asko|Schönberg,<br />

Slagwerk Den Haag &<br />

Jameszoo<br />

do 26 oktober / 20.15 uur<br />

Kafka<br />

Cappella Amsterdam,<br />

Roeland Fernhout + Anne-<br />

Chris Schulting<br />

vr 27 oktober / 20.15 uur<br />

Elements<br />

Alexej Gerassimez, Julius<br />

Apriadi, Emil Kuyumcuyan,<br />

Sergey Mikhaylenko +<br />

Nicolai Gerassimez<br />

za 28 oktober / 20.15 uur<br />

Uitbundige strijkoctetten<br />

Doric String Quartet,<br />

Liza Ferschtman, Tai Murray,<br />

Jennifer Stumm + Ivan Karizna<br />

Kijk Muziek<br />

zo 29 oktober<br />

11.30, 13.30 + 15.30 uur /<br />

Kleine Zaal<br />

Houtje Touwtje (2+)<br />

Lotte van Dijck + Tom Wolfs<br />

13.30 uur / Grote Zaal<br />

Kees (5+)<br />

Percossa<br />

November<br />

wo 1 nov / 20.30 uur<br />

John Sc<strong>of</strong>ield Trio<br />

SoundLAB Workshop<br />

Maak je eigen muziek met de<br />

wonderlijkste instrumenten.<br />

Voor kinderen (7+) met<br />

volwassenen in de Atriumzaal<br />

om 13.00 uur op verschillende<br />

zondagen. Kaartjes via<br />

muziekgebouw.nl/soundlab<br />

WannaSwing<br />

Op de kade voor het<br />

Muziekgebouw staat de<br />

interactieve muziekinstallatie<br />

WannaSwing van <strong>the</strong>atermaakster<br />

Caecilia Thunissen<br />

en scenograaf Jan Boiten. Acht<br />

schommels sturen composities<br />

aan van hedendaagse<br />

componisten als Joey Roukens,<br />

Mayke Nas en Rob Zuidam.<br />

Zie voor meer informatie<br />

muziekgebouw.nl/wannaswing<br />

Huil van de Wolff<br />

Elke 22e van de maand<br />

klinkt om 20.00 uur het<br />

geluidsmonument Huil van<br />

de Wolff van Martijn Padding<br />

ter herinnering aan oprichter<br />

van het Muziekgebouw<br />

Jan Wolff (1941 - 20<strong>12</strong>).<br />

muziekgebouw. nl/<br />

huilvandewolff<br />

Geheimtips<br />

Bijzondere concerten<br />

die je niet mag missen.<br />

muziekgebouw.nl/geheimtips<br />

34


Foto: Erik van Gurp<br />

Op de hoogte blijven?<br />

Mis geen enkel concert en schrijf je<br />

in voor onze nieuwsbrief! Scan de<br />

QR-code <strong>of</strong> ga naar muziekgebouw.<br />

nl/nieuwsbrief. Of volg ons via<br />

Facebook, LinkedIn <strong>of</strong> Instagram.<br />

4’33 grand café<br />

Kom voor <strong>of</strong> na het concert eten<br />

in 4’33 grand café. Reserveren:<br />

020 788 2090 <strong>of</strong> 433grandcafe.nl.<br />

Rondom het concert<br />

- Na aanvang van het concert heb je<br />

geen toegang meer tot de zaal.<br />

- Zet je mobiele telefoon uit voor<br />

aanvang van het concert.<br />

- Het maken van beeld- <strong>of</strong><br />

geluidsopnamen in de zaal alleen<br />

met schriftelijke toestemming.<br />

- Algemene Bezoekersvoorwaarden<br />

zijn na te lezen op muziekgebouw.nl<br />

Bij de prijs inbegrepen<br />

Reserveringskosten zijn bij de<br />

kaartprijs inbegrepen.<br />

Ook een drankje, tenzij anders<br />

vermeld op je concertkaartje.<br />

Word Vriend<br />

Inkomsten uit kaartverkoop dekken<br />

ten dele onze kosten.<br />

Word vriend: met jouw steun<br />

kunnen we concerten op het<br />

hoogste niveau blijven organiseren.<br />

Meer informatie:<br />

muziekgebouw.nl/wordvriend<br />

Dank!<br />

Wij kunnen niet zonder de steun van<br />

onze vaste subsidiënten en Vrienden<br />

van het Muziekgebouw. Wij zijn hen<br />

daarvoor zeer erkentelijk.<br />

Druk binnenwerk<br />

druk & printservice<br />

35

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!