06.11.2023 Views

KIJK editie 11/12 - 2023

  • No tags were found...

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

Jaarlijks gaat er voor miljoenen euro’s aan ongebruikte<br />

medicijnen letterlijk in rook op bij de afvalverbranding.<br />

In de zorg klinkt de roep om de verspilling van<br />

medicijnen te verminderen steeds luider. Waarom zou<br />

je pillen waar niks mis mee is bijvoorbeeld niet opnieuw<br />

aan mensen meegeven?<br />

Tekst: Anouk Broersma<br />

ISTOCK/GETTY IMAGES<br />

lak voor haar overlijden<br />

V<br />

aan kanker kreeg de<br />

schoonmoeder van Hans<br />

van Rooij nog een nieuwe<br />

kuur voorgeschreven<br />

van haar arts. “Toen ze<br />

me vroeg haar medicijnen aan te geven,<br />

zag ik toevallig de prijs: 3000 euro, voor<br />

vier doosjes met elk zeven pillen.” Vlak<br />

daarna mocht ze alweer stoppen, omdat<br />

de kuur niet aansloeg. De familie bracht de<br />

medicijnen terug naar de apotheek; drie<br />

van de vier doosjes waren niet eens open<br />

geweest. “Maar daar zeiden ze: we kunnen<br />

niet instaan voor de kwaliteit, dus moeten<br />

we alles vernietigen.”<br />

Het is kenmerkend voor wat er dagelijks in<br />

de gezondheidszorg gebeurt: hele ladingen<br />

medicijnen verdwijnen in de afvalbak. Aan<br />

sommige daarvan hangen prijskaartjes<br />

waar de mond van een buitenstaander<br />

van openvalt. “Ik vond die 3000 euro toen<br />

heel veel; inmiddels weet ik dat het nog<br />

veel duurder kan”, vertelt Van Rooij. Die<br />

situatie met zijn schoonmoeder zette hem<br />

aan het denken. Hij kwam helemaal niet<br />

uit de zorg, maar ging zich verdiepen in<br />

het thema medicijnverspilling.<br />

Uiteindelijk leidde dat tot een vinding die<br />

de heruitgave van ongebruikte geneesmiddelen<br />

mogelijk moet maken: een medicijnkluisje<br />

genaamd MedSafe. Het idee is<br />

dat de patiënt de pillen in een hermetisch<br />

afgesloten apparaat mee naar huis neemt,<br />

waar steeds precies het aantal pillen<br />

uitrolt dat hij op dat moment moet slikken.<br />

De rest blijft in het kluisje zitten, waar het<br />

altijd de juiste bewaartemperatuur is. Dat<br />

is mogelijk doordat het kluisje werkt op<br />

stroom of op een oplaadbare batterij. Hierdoor<br />

weet de apotheker bij teruggave zeker<br />

dat de pillen thuis goed zijn bewaard.<br />

Al die ongebruikte medicijnen weggooien<br />

is niet alleen zonde van het geld, het is ook<br />

slecht voor het milieu. Het betekent dat<br />

er tijdens de productie onnodig CO 2<br />

wordt<br />

uitgestoten en tijdens de afvalverwerking<br />

nog meer. Medicijnen die je inlevert bij de<br />

apotheek gaan namelijk gewoon naar de<br />

vuilverbranding, het is wettelijk verboden<br />

ze opnieuw uit te geven. Het enige<br />

voordeel van inzameling bij de apotheek<br />

is dat ze zeker op de juiste manier worden<br />

verwerkt: als klein chemisch afval. Die<br />

verspilling moet omlaag, daar is iedereen<br />

het over eens. Maar wie een innovatief<br />

idee in de praktijk wil uitvoeren, moet nog<br />

allerlei barrières overwinnen.<br />

100 miljoen euro<br />

Hoeveel geneesmiddelen we met zijn allen<br />

weggooien, is moeilijk te zeggen; apotheken<br />

en ziekenhuizen registreren dit niet<br />

centraal. In ziekenhuis Tjongerschans in<br />

Heerenveen hielden apothekers in 2022<br />

negen dagen lang bij hoeveel medicatie ze<br />

terugkregen van verpleegafdelingen en<br />

dus moesten weggooien. Bijna een kwart<br />

van de voorgeschreven medicatie verdween<br />

ongebruikt in hun afvalton, vooral<br />

goedkope medicatie als paracetamol. Hun<br />

bevindingen rekenden ze door naar een<br />

schatting op jaarbasis: 87.500 eenheden<br />

(denk aan tabletten, ampullen, flacons enzovoort)<br />

ter waarde van zo’n 41.000 euro.<br />

En dat is nog maar in één, middelgroot<br />

ziekenhuis. Hoeveel zou er landelijk jaarlijks<br />

worden verspild? Minstens voor 100<br />

miljoen euro, is een cijfer dat circuleert.<br />

Dat blijkt gebaseerd op een studie naar de<br />

situatie in 2004, uitgevoerd door het SIR<br />

Institute for Pharmacy Practice and Policy<br />

in Leiden en het Instituut Verantwoord<br />

Medicijngebruik (IVM). De onderzoekers<br />

hielden destijds een steekproef in tientallen<br />

apotheken verspreid over het land<br />

en rekenden het resultaat door naar heel<br />

Nederland, zegt Marcel Bouvy, hoogleraar<br />

farmaceutische patiëntenzorg aan de<br />

Universiteit Utrecht. Hij werkte destijds bij<br />

SIR en was betrokken bij het onderzoek.<br />

Bouvy denkt dat het werkelijke bedrag nog<br />

hoger lag, mede doordat slechts 75 procent<br />

van de apotheekbezoekers zei oude medicijnen<br />

terug te brengen. Van die overige<br />

25 procent was dus helemaal niet bekend<br />

hoeveel ze overhielden en wat ze daarmee<br />

deden.<br />

Winter<strong>editie</strong> <strong>2023</strong> 29

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!