2023 12 07 Cinquantenaires van de zotheid - Het Collectief

Do 7 dec 2023
Grote Zaal
20.15 uur
Donderdag
avondserie
Cinquantenaires van
de zotheid
Het Collectief
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale
programmaboekje is een extra service
ter voorbereiding op het concert. Het is
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de
andere concertbezoekers.
Bij voorbaat dank.

Programma
Cinquantenaires van
de zotheid
Het Collectief
Liesbeth Devos sopraan
Het Collectief:
Wibert Aerts viool 1
Alice Van Leuven viool 2
Vincent Hepp altviool
Martijn Vink cello, dirigent
Jonathan Focquaert contrabas
Toon Fret fluit
Julien Hervé klarinet
Jason Enuset hoorn
Alain De Rudder trompet
Alain Pire trombone
Tom De Cock percussie, cimbalom
Ties Franken percussie
Thomas Dieltjens piano
Donderdag
avondserie
Do 7 dec 2023
Grote Zaal
20.15 – 21.30 uur
ca. 70 minuten zonder pauze
Inleiding
Foyerdeck 1
19.15 – 19.45 uur
Door Michel Khalifa
Naprogramma
Echoes of Nothing
Entreehal
21.40 – 22.10 uur
Ainhoa Pérez hobo, zang
Toni Geitani elektronica
Eigen composities
Dit concert wordt
opgenomen door
de Concertzender
voor een latere
uitzending.
Staat je mobiele telefoon al uit?
Dank je wel.
2

Programma
Erik Satie (1866 - 1925)
uit Musique d’ameublement (1917)
··
Tenture de cabinet préfectoral
Igor Stravinsky (1882 - 1971)
Ragtime voor 11 instrumenten (1918)
Luciano Berio (1925 - 2003)
Sequenza III voor stem solo (1966)
Alfred Schnittke (1934 - 1998)
Serenade’ voor ensemble (1968)
Senza tempo
Lento
Allegretto
Erwin Schulhoff (1894 - 1942)
Sonata Erotica voor stem solo (1919)
··
Präludium
··
II
··
Finale
Hugo Ball (1886 - 1927)
Karawane (1917)
Igor Stravinsky (1882 - 1971)
Ragtime voor 11 instrumenten (1918)
Erik Satie (1866 - 1925)
uit Musique d’ameublement (1917)
··
Tenture de cabinet préfectoral
Helmut Lachenmann (1935)
temA voor fluit, stem en cello (1968)
Peter Maxwell Davies (1934 - 2016)
Pavan no. 2 after Purcell (1968)
Francis Poulenc (1899 - 1963)
Rapsodie nègre (1917)
··
Prélude
··
Rondo
··
Honoloulou
··
Pastorale
··
Finale
3

Toelichting
Het Collectief viert vijftig jaar muzikale zotheid die eigenlijk zo zot niet is. De zotheid van
vanavond is eerder een uitdrukking van levensvreugde, van fantasie en zin voor avontuur.
Het programma wisselt tussen de non-conformistische vrijheid van vijftig jaar geleden
en de vernieuwingen van vlak na de Eerste Wereldoorlog waarin Europa na alle duistere
verschrikkingen kortstondig opleefde in de uitbundige jazz-age.
Erik Satie
Musique d ‘ameublement
Dat Erik Saties Musique d’ameublement in
dit concert te horen is, zou hem spijten. Deze
muziek is bedoeld voor ‘gelegenheden waar
muziek niets te zoeken heeft’, schreef hij zelf.
Het is muziek die zonder op te vallen met zijn
omgeving versmelt, muziek die ‘niet meer is
dan nóg wat geluid’, aldus Satie. De Tenture
de cabinet préfectoral (Behang in het kantoor
een hoofdcommissaris) is een pompeus marsje
van een halve minuut. Dat fragmentje dient
naar believen te worden herhaald en dat is
het dan. Het idee van die eindeloze herhaling
bedacht Satie al voor zijn beroemde Vexations
(irritaties) waarin een vreemd geharmoniseerd
themaatje achthonderdveertig keer wordt
herhaald. Hij schreef het na een stukgelopen
verhouding met de Franse schilderes Suzanne
Valadon en het was nooit bedoeld om uit
te voeren. Het was wellicht niet meer dan
een persoonlijke verwerking van de breuk.
Desalniettemin loopt het concept van
eindeloze herhaling een halve eeuw vooruit op
de minimal music en is het idee van muzikaal
behang terug te vinden in Brian Eno’s ambient
music. Of Satie met deze eenvoudige nonmuziek
waar niemand naar moet luisteren
hetzelfde bedoelde als wat de minimalisten
of Eno wilden uitdrukken, is ongewis – zoals
alles aan Saties muziek, en leven, raadselachtig
fascinerend is.
Igor Stravinsky
Ragtime
Zoals Chopins walsen geen dansmuziek zijn,
zo is Igor Stravinsky’s Ragtime niet hetzelfde
als de ritmisch zo sensueel verspringende
amusementsmuziek van Scott Joplin – al zit
ook Stravinsky’s stuk vol met de tegen de
tel ingaande ritmes die het handelsmerk van
Joplin waren.
Stravinsky imiteerde niet, maar gebruikte
Joplins ritmische en melodische gestes
voor een eigen muziek die gewoon elitaire
kunstmuziek blijft en weinig met Afro-
Amerikaanse amusement te maken heeft. In
1918 was dit soort exotica een Parijse trend,
maar niet echt revolutionair – Stravinsky
verwerkte al eerder op een gelijksoortige
manier Russische volksmuziek. Het ging nooit
om een hommage aan een andere cultuur, maar
om het avontuur dat voortkwam uit de botsing
tussen de klassieke muziek en andere genres.
Dat neemt niet weg dat Ragtime swingt op een
manier die aan de échte ragtime doet denken
4

Toelichting
en door het gebruik van het cymbaal – een
‘honky-tonkpiano in een hoerenkast’, volgens
Stravinsky – een fijne kroegsfeer heeft.
Luciano Berio
Sequenza III
Luciano Berio’s Sequenza ademt een
vrolijke vrijheid, een vrijheid in de
verruimende geest van de veranderingen
van de jaren zestig – provo’s, hippies, de
nieuwe popcultuur, bloot op tv, God dood en
wat niet al.
Berio’s vocale vuurwerk bestaat uit gestes
met aanwijzingen voor stemmingen die
steeds maar wisselen en gaat van gespannen
fluisteren en spookachtig gelach tot een
paar onthechte mooie, melodische frasen.
De tekst wordt niet in de muziek uitgedrukt,
maar heeft wel een poëzie die met de muziek
rijmt. Berio probeerde alle connotaties die
er aan de menselijke stem kleven, al de
onderhuidse betekenissen die er in schuilen,
in een korte virtuoze eruptie te vangen. Een
explosie van muzikale sferen, nieuw maar ook
vastgeklonken aan de eeuwige menselijke
waarde van de stem en allerminst abstract.
Alfred Schnittke
Serenade
Alfred Schnittke beleefde het modernisme
in de Sovjet-Unie wat minder vrij en met
minder optimistische levensvreugde dan
zijn westerse collega’s. Toch is er meer
vitale kracht dan somberte te horen in zijn
Serenade.
Deze serenade is een zonnig mengsel van
herkenbare oudere muzikale vormen en aan
de avontuurlijke freejazz refererende, vrije
improvisatorische momenten. De muziek
barst van de energie en zit vol ironische
sfeerwisselingen en botsende stijlen. In
het eerste deel slaat een set buisklokken
regelmatig het betoog aan gort en explodeert
de muziek soms in vrolijke dronkenschap. Het
middendeel is mysterieuzer, bijna ouderwets
romantisch. Het afsluitende Allegro spuit in
onbekommerd marstempo voorbij als een
slim verspringende finale zoals Joseph Haydn
die kon schrijven – al zijn Schnittkes noten
wel heel anders dan die van zijn voorloper.
Helmut Lachenmann
temA
Helmut Lachenmanns temA uit 1968 is
het meest extreme stuk in dit programma.
Lachenmann bereikte vijftig jaar geleden
een eindpunt in het westerse componeren
in een muziek die breekt met oude
principes van structuur, melodie, harmonie
en kleur.
TemA is eerder een aan de surrealistische
beeldende kunst verwante klankcollage
dan muziek in de oude betekenis van dat
woord. Het gaat Lachenmann om een
5

Toelichting
hypergeconcentreerd luisteren naar klanken
die als ‘objects trouvés’, los van hun bekende
muzikale context, bouwstenen voor een
ontdekkingstocht worden. Ook deze muziek
heeft verband en een structuur, maar omdat
dat verband en die structuur niet lijken op
die van oudere muziek, moet de luisteraar
zelf orde scheppen in die nieuwe wereld –
zelf de componist worden van de betekenis
van er klinkt. In temA zijn dat klanken die
aan het idee van ‘adem’ raken (ja, TemA
is een anagram van ‘Atem’). Er klinkt een
ruisende wereld waarin de fluit en de cello op
exotische manieren klank produceren en de
zangeres muzikaal ingekleurd ademt. Stilte is
net zo’n wezenlijk onderdeel van het stuk als
wat er klinkt.
Peter Maxwell Davies
Pavan no. 2 after Purcell
Peter Maxwell Davies’ Pavan no. 2 after
Purcell is een anarchistische foxtrot die
meer aan een uitgelaten dansavond in 1960
op de pier van Blackpool doet denken dan
aan Purcell.
Het is alsof Purcell wordt gereflecteerd
in een lachspiegel. Engels ironische,
uitgelaten muziek die raakvlakken heeft
met Stravinsky’s herschrijven van oudere
muziek (of Ragtime) in een ander idioom,
maar die van alle stukken van vanavond het
meest beantwoordt aan het idee van een
onbekommerde zotheid die niets meer is dan
dat.
Francis Poulenc
Rapsodie nègre
Net als in Stravinksy’s Ragtime gaat het in
Francis Poulencs Rapsodie nègre niet om
een hommage, maar om het avontuur van
de vermenging van verschillende genres:
amusementsmuziek en iets exotisch dat
naar volstrekt onbegrepen muziek uit
Afrika verwijst.
Het woord nègre had niet de neerbuigende
bijklank die het in het huidige
identiteitstijdperk heeft, maar stond in
1918 in het Parijs van de zeventienjarige
Poulenc voor uitbundige, seksueel getinte
opwinding, de opwinding die zeven jaar
later zou kleven aan de sensationele dansen
van Josephine Baker. Het middendeel
heeft een onzintekst in fantasietaal die met
woorden als ‘Honoloulou’ en ‘Banana’ op
exotische vreugden doelt. Poulenc maakte
er opbeurende naïeve muziek voor die is
te vergelijken met het door etnische kunst
beïnvloede werk van Picasso uit dezelfde
tijd. Het gezongen deeltje is extreem
eenvoudig met maar twee akkoorden
en een monotoon dalende melodie die
‘gekmakend in je hoofd blijft hangen’,
aldus Poulenc. De sfeer van de muziek is
zowel Frans, met invloeden van Ravel, als
getekend door pentatoniek. Het gebruik
van maar vijf tonen voor een melodie in
de stijl van de gamelanmuziek was in de
mode in Parijs – Mata Hari trad al op met
een gamelanorkest – net als jazzmuziek
6

Toelichting
en exotisch Afrika, dat in de tekst verward
wordt met Hawaï.
Erwin Schulhoff
Sonata Erotica
De Sonata Erotica is een curiosum in
Berlijnse cabaretsfeer dat Erwin Schulhoff
in 1919 maakte. Vandaag is de connotatie
van het werk wellicht vrouwonvriendelijk,
maar in de tijd waarin het ontstond, was
het subversieve ironie.
Je zou deze sonate zelfs kunnen opvatten
als emancipatie van de vrouw die het taboe
op het plezier in seks, dat voor vrouwen in
1919 niet vanzelfsprekend was, doorbreekt.
Het is het product van een levenslustige
vrije geest; een componist uit de roaring
twenties die een theatrale cabaretsolo
bedacht. Het gaat minder om muziek dan
om het mal vervreemdende effect van een
keurige zangeres die een orgasme vermomd
als sonate van blad leest.
een kruising is tussen een potlood en iets
plechtig religieus.
Ball draagt een cape en heeft een soort
mijter op zijn hoofd. Het is allemaal idiotie,
maar er zit ook iets raar plechtigs in dat
dreiging heeft. Aan het eind wordt Ball door
twee mannen van het podium gewerkt en
dreunt de pianist er een laag duister cluster
uit. Het is een merkwaardige parodie op een
ritueel dat je als vrolijk kunt opvatten, maar
ook als een somber stemmend afhaken in de
onbegrijpelijke oorlogswereld waarvoor Ball
in 1917 naar Zwitserland vluchtte.
Roeland Hazendonk
Hugo Ball
Karawane
Karawane is een klankgedicht van de
Zwitsers/Duitse dadaïst Hugo Ball. Op
YouTube staat een video van de première.
Het is totaaltheater dat Ball uitvoert
met begeleiding van een spookachtige
piano-improvisatie in een kostuum dat
7

Liedteksten
Francis Poulenc
Rapsodie nègre
Honoloulou
pota la ma
Honoloulou Honoloulou
Kata mako
mosi bolou
Rata Kousira
po lama
Wata Kovsi
mo ta ma sou
Etcha pango
Etche panga
tota nou nou
nou nou ranga
lo lo lulu ma
ta mason
Pata tabo
bana na lou
mandes Golas
Glebes ikrous
Banana lou
ito kous kous
Pota la ma
Honoloulou
Erwin Schulhoff
Sonata Erotica
Präludium
nicht!/ nicht doch/ a-a-ah!/ Duuu!
bitte, nicht doch!/ bitte!/ Sei doch lieb!/
bitte!
Ach, h-aaach!/ Du.-Du, Duuuuu/ hach-hach
Duuuuu-Duuuuuu/ h-h-h-h-h-h-h-h
II
h-h-h-h-h-h- etc./ h / ah/ ha-h-ah-haah
ha-ah, Du-nicht so wild!/ hah, Du, hah,
hah, ah, oh---ah
ah, h-a-a-h Du, ja, Du, ja, ah, ha, Du, ja,
tief, ja schneller,
jetzt!! Ah,a,a,a,a,…etc.
ah,ah,ah,ah-ah,ah,oh,-ah,-oh,-ah,-ah,-
oh,-oh,ooh,ooh,oooooh!!
Finale
Was hast Du denn nun da gemacht?!/
ah,ah,ah,ah,/ Duuuu,-
Hast Du mich denn auch wirklich lieb,
Du, sag’doch!
Duuu!
Komm, lass uns wieder vernünftig sein!
8

Liedteksten
Hugo Ball
Karawane
jolifanto bambla ô falli bambla
grossiga m’pfa habla horem
égiga goramen
higo bloiko russula huju
hollaka hollala
anlogo bung
blago bung
blago bung
bosso fataka
ü üü ü
schampa wulla wussa ólobo
hej tatta gôrem
eschige zunbada
wulubu ssubudu uluw ssubudu
tumba ba- umf
kusagauma
ba - umf
9

Biografieën
Componisten
door zijn muziek bij het
ballet Parade (1917), een
samenwerking met Jean
Cocteau en Pablo Picasso.
Requiem Canticles bezig met
twaalftoonstechnieken. De
Russische volksmuziek en
de ritmische energie bleven
constante factoren in zijn
werk.
Erik Satie (1866 - 1925)
woonde in zijn jeugd
afwisselend bij zijn
grootouders in Honfleur en
zijn vader die in Parijs een
muziekuitgeverij had. Op zijn
dertiende werd hij toegelaten
tot het conservatorium, maar
kon zich niet aanpassen
en vertrok na zeven jaar
zonder diploma. Hij vestigde
zich eerst in Montmartre
en daarna in de Parijse
voorstad Arceuil, waar hij
leefde als een kluizenaar
en excentriekeling. In
1905 behaalde hij alsnog
aan de Schola Cantorum
diploma’s voor contrapunt
en compositie. Hij creëerde
een totaal eigen muzikale
wereld in zijn pianostukken,
orkestwerken en balletten.
Bekendheid verwierf hij
10
Igor Stravinsky (1882 - 1971)
wordt beschouwd als een
van de meest invloedrijke
componisten van de 20e
eeuw. Hij werd in Rusland
opgeleid door Nicolaj
Rimsky-Korsakov en zijn
eerste werken klinken in de
geest van zijn leermeester.
Met revolutionaire partituren
voor Les Ballets Russes
zoals Petroesjka en Sacre du
Printemps sloeg Stravinsky
onder invloed van de
Russische volksmuziek
nieuwe wegen in. Na de
jaren twintig werd zijn werk
soberder met onder andere
de opera Oedipus Rex en
de Symphony of Psalms en
na de jaren vijftig hield hij
zich onder andere met de
De Italiaanse componist
Luciano Berio (1925 - 2003)
was een vertegenwoordiger
van de naoorlogse
avant-garde. In de
jaren vijftig verkeerde
hij in de kringen van
vernieuwende componisten
die samenkwamen in
Darmstadt. Hij was van
1950 tot 1964 getrouwd met
de Amerikaanse sopraan
Cathy Berberian, voor
wie hij meerdere werken
gecomponeerde. Berio
richtte in samenwerking
met Bruno Maderna
in Milaan de Studio di
Fonologia Musicale op voor
elektronische muziek. Later

Biografieën
werd hij professor aan de
befaamde Juilliard School
in New York. Liefde voor
melodie en theater is in
al zijn werk aanwezig. Hij
schreef zowel kamermuziek,
composities voor groot
orkest en vocalisten als
elektronische muziek. Hij
werkte zijn leven lang aan
een reeks Sequenzas voor
solo-instrumenten.
al dan niet parodistische
gebruik van verschillende
stijlen en vormen leidde
tot het polystilisme. Hij
groeide daarmee uit tot een
van de meest gespeelde
componisten van de 20e
eeuw. Hij ontving veel
awards en eremedailles en
componeerde in totaal negen
symfonieën, zes concerti
grossi, concerti voor viool,
cello, piano, strijkkwartetten,
kamermuziek, balletten,
koorwerken en drie opera’s.
für Neue Musik in Darmstadt.
Hij doceerde in Ludwigsburg
en aan de conservatoria
in Hannover en Stuttgart.
Verder leidde hij vele
seminars, workshops en
masterclasses in Duitsland
en in het buitenland,
waaronder meerdere keren
de zomercursussen in
Darmstadt. Lachenmann
heeft een eredoctoraat aan
het conservatorium van
Hannover en is lid van de
kunstacademies van Berlijn,
Brussel, Hamburg, Leipzig,
Mannheim en München. Zijn
werken worden uitgevoerd
op vele festivals en
concertseries in Duitsland en
daarbuiten.
Alfred Schnittke (1934 -
1998) begon zijn muzikale
opleiding in Wenen, maar
zette deze na drie jaar voort
aan het Conservatorium
in Moskou waar hij later
van 1962 tot 1972 les gaf
als docent instrumentatie.
Daarna werd hij zelfstandig
componist en schreef
muziek voor meer dan
zestig films. Schnittke zocht
zijn eigen weg door de
muziekgeschiedenis en zijn
Helmut Lachenmann (1935)
studeerde piano, theorie
en contrapunt aan het
conservatorium in Stuttgart
en compositie bij Luigi
Nono in Venetië. De eerste
openbare uitvoeringen
van zijn werken vonden
plaats op de Biënnale van
Venetië in 1962 en tijdens de
Internationale Ferienkurse
Peter Maxwell Davies
(1934 - 2016) leerde zichzelf
componeren, deels door
boeken, deels door de hem
beschikbare muziek grondig
11

Biografieën
te analyseren. Hij studeerde
aan de Universiteit van
Manchester en de Royal
Manchester College of Music
en vormde met Alexander
Goehr, Harrison Birtwistle,
John Ogdon en Elgar
Howarth de New Music
Manchester Group. Tijdens
zijn carrière groeide hij van
enfant terrible uit tot een
vooraanstaand cultureel
figuur in het hart van het
Britse establishment. Vanuit
zijn radicale werken uit de
jaren 1960 ontwikkelde hij
een meer conventioneel,
origineel idioom en vond
inspiratie in de muziek en
het landschap van de Orkney
eilanden waar hij woonde
van 1971 tot zijn dood in
2016. In 2004 werd hij
benoemd tot Master of the
Queen’s Music.
De vader van Francis
Poulenc (1899 - 1963)
was de directeur van een
farmaceutische fabriek en
Poulenc had zijn leven lang
geen geldzorgen. Zijn eerste
pianolessen kreeg hij van
zijn moeder. Na een degelijke
schoolopleiding nam Poulenc
op zijn zeventiende privé
pianoles bij Ricardo Viñes
en later compositieles
12
bij Charles Koechlin. In
diezelfde tijd maakte hij deel
uit van de Groupe des Six,
een vriendengroep die zich
afzette tegen grote namen
als Wagner en Debussy en
zich lieten inspireren door
Satie en Stravinsky, en door
populaire muziekgenres
zoals de jazz, de muziek uit
de music hall en het circus.
Na de plotselinge dood van
zijn partner zocht hij in de
jaren dertig zijn heil bij de
door hem verwaarloosde
katholieke kerk en schreef hij
ook religieuze werken.
Erwin Schulhoff (1894 -
1942) werd geboren in
Praag en ging als tiener
naar het conservatorium
in Keulen. Na de Eerste
Wereldoorlog oorlog richtte
hij met zijn zus in Dresden
een kunstenaarssalon
op. Het familiekapitaal
verdampte door de inflatie
en Schulhoff richtte in
1932 een jazzkwartet op
en ontwikkelde het idee
om een jazzschool op te
richten. Aangetrokken tot
het communisme reisde hij in
1933 af naar Moskou.
Terug in Praag probeerde
hij tevergeefs een visum
voor Amerika te krijgen.
Na het Hitler-Stalin-pact
vond hij een aanvraag van
een Sovjetburgerschap een
beter plan. Toen Hitler in
1941 de USSR aanviel, werd
Schulhoff, nu Sovjetburger,
gedeporteerd naar het
concentratiekamp Wülzburg
in Beieren, waar hij in 1942
aan tuberculose stierf.
De Duitse schrijver Hugo
Ball (1886 - 1927) was een
van de voormannen van
dada, de groep kunstenaars
die te midden van het

Biografieën
geweld van de Eerste
Wereldoorlog de staat van
anarchie uitriepen in de
Europese cultuur. In het
oorlogsjaar 1916 opende
hij met zijn vrouw Emmy
Hennings Cabaret Voltaire,
een klein zaaltje in Zürich,
dat ruimte bood aan hooguit
35 tot 50 mensen.
en religieuze crisis en
omstreeks 1920 bekeerde hij
zich tot het katholicisme.
Hugo Ball in het kostuum voor Karawane
Elke avond voerden Ball en
zijn dadaïstische vrienden
een programma op waarin ze
de burger opschrikten met
onzinteksten en -gedichten.
Ze verhuisden naar
Zwitserland en richtten daar
de succesvolle Galerie Dada
op. Door de druk belandde
Ball in een psychische
13

Biografieën
Uitvoerenden
Liesbeth Devos
Sopraan
De Belgische sopraan
Liesbeth Devos is een van
de grote jonge beloftes in
Vlaanderen. Ze studeerde
zang aan het Koninklijk
Conservatorium Antwerpen
en studeerde af met grote
onderscheiding aan de
Muziekkapel Koningin
Elisabeth in Waterloo.
Devos won de eerste prijs op
de Kurt-Leimer Wettbewerb
(Zürich), was finaliste van
de Liedwettbewerb des
Bayerischen Rundfunks
(Bayreuth) en finaliste van de
Wigmore Hall / Independent
Opera Voice Fellowship. Ze
trad op met het Belgische
operagezelschap The
Ministry of Operatic Affairs,
het Slovenian Philarmonic
Orchestra en met Les Arts
Florissants. Haar recente
opname Liebesfrühling
(liederen en duetten van
Clara en Robert Schumann)
voor het label Phaedra
werd wereldwijd bejubeld.
14
Liesbeth Devos treedt
regelmatig op in de drie
operahuizen van België. Als
concertzangeres was ze ook
te horen met onder andere
Amsterdam Sinfonietta,
Antwerp Symphony
Orchestra, Academy of
Ancient Music, Brussels
Philharmonic en Orchestre
de Dijon-Bourgogne. Ze
zong onder leiding van
dirigenten als William
Christie, Richard Egarr, Ivo
Venkov, Gergely Madaras,
Michaël Schönwandt,
Rinaldo Alessandrini, Bo
Holten, Robert Groslot
en Leif Segerstam. Met
pianisten Jozef De
Beenhouwer, Lucas Blondeel
foto: Bruno Bonansea
en Francisco Poyato zong ze
op verschillende liedfestivals
wereldwijd.

Biografieën
Het Collectief
Het Collectief is een
kamermuziekensemble
dat in 1998 in Brussel werd
opgericht. Door consequent
met een vaste kern van
vijf muzikanten te werken
bouwde de groep een
intrigerende eigen sound
op, gekenmerkt door een
heterogene mix van blazers,
strijkers en piano.
In zijn repertoire keert Het
Collectief terug naar de
roots van het modernisme:
de Tweede Weense School.
Vanuit deze solide basis
worden zowel de grote
20e-eeuwse composities
als de allernieuwste
experimentele stromingen
verkend. Ook maakt
de groep furore met
spraakmakende cross-overs
tussen het hedendaagse en
het traditionele repertoire
en met adaptaties van
historische muziek. Naast
de vele concerten in België
is Het Collectief ook
internationaal aanwezig in
Nederland, Frankrijk, het
Verenigd Koninkrijk, Spanje,
Duitsland, Oostenrijk, Malta,
Cyprus, Litouwen, Letland,
Oekraïne, Polen en in Zuid-
Amerika (Peru en Brazilië) en
in Azië (Hong Kong).
foto: Eduardus Lee
15

Echoes of Nothing
Maandelijks randprogramma i.s.m. Conservatorium van Amsterdam
Geïnspireerd door de quote ‘Every something is an echo of nothing’ van componist John
Cage cureren drie studenten van het Conservatorium van Amsterdam (Dániel Bolba,
Lisa Schreiber en Sean Haid) een eigen concertserie. Maandelijks zijn er bijzondere
out-of-the-box miniconcerten in de Entreehal van het Muziekgebouw en 4’33 grand café,
vooraf en/of na afloop van het concert in de Grote Zaal. De miniconcerten reflecteren op
concerten uit de programmering in de Grote Zaal en bieden een nieuw perspectief op de
concertervaring.
Ainhoa Pérez en Toni Geitani hebben elkaar
leren kennen tijdens hun masterstudies aan
het Conservatorium van Amsterdam, waar
ze deelnamen aan het Creative Performance
Lab. Sindsdien onderzoeken ze het gebruik
van de hobo, de stem en het gesproken
woord, gecombineerd met elektronica. Het
resultaat is een creatieve reis vol opgeroepen
beelden en soundscapes, geïnspireerd door
Libanese en Spaanse muziek. Toni Geitani,
geboren in Libanon, is zanger, toetsenist en
elektronische muziekartiest en heeft een
achtergrond in het maken van films. Zijn
originaliteit en vermogen om een verhaal
te vertellen passen perfect bij zijn stem en
muzikaliteit. Ainhoa Pérez, geboren in Spanje,
is hobospeler en zangeres. Door gebruik te
maken van haar improvisatievaardigheden
op de hobo en met haar stem, verkent ze
diverse muziekgenres, van folk tot klassieke
en hedendaagse muziek.
16

Verwacht
The World’s Wife
Ragazze Quartet
+ Lucia Lucas
Donderdag
avondserie
Serie
Muziektheater
Do 11 jan 2024
Grote Zaal
20.15 uur
Een vrouwenstem die klinkt als een bariton – je denkt
dat het niet kan en toch kan het wel. De volledig
geënsceneerde kameropera The World’s Wife gaat dan ook
over de complexiteit van genderrelaties. De Amerikaanse
transgender bariton Lucia Lucas hervertelt de oerverhalen
van de mensheid vanuit een vrouwelijk perspectief. Het
libretto is van de voormalige ‘poet laureate’ van Engeland,
Carol Ann Duffy, haar landgenoot Tom Green schreef de
muziek. Met het Ragazze Quartet en regisseur Jorinde
Keesmaat staat er een topteam van vrouwelijke makers,
met Lucia Lucas als onbetwiste ster.
Ze is in alle opzichten een fenomeen. Maar op de eerste
plaats is Lucia Lucas een geweldige zangeres: ze zong al
bij de English National Opera en debuteerde onlangs bij de
Metropolitan Opera in New York. Als vaste gasten van het
Muziekgebouw zijn het Ragazze Quartet en Stage Director
in Residence Jorinde Keesmaat vaker te bewonderen dit
seizoen. En in de sprankelende poëzie van Duffy is alles
mogelijk: in The World’s Wife ontmoeten we een seksueel
ontwakend Roodkapje en blijkt de Bijbelse heerser Herodes
een moederlijke Queen.
Lucia Lucas
Programma: Tom Green The World’s Wife op een libretto van
Carol Ann Duffy
17

Verwacht
December 2023
vr 8 dec / 20.15 uur
Carmina Burana van Orff
Pianoduo Festival Amsterdam
zo 10 dec / 11.00 uur /
Kleine Zaal
De wondere wereld van de
31-toonsmuziek
Vokalprojekt 31
zo 10 dec / 20.30 uur
Suzanne Ciani
wo 13 dec / 20.15 uur
Rachmaninov voor vier
handen
Alexei Volodin +
Olga Pashchenko
za 16 dec / 15.00 + 19.30 uur
zo 17 dec / 10.15 + 13.15 uur
Kerstspel
Nieuw Vocaal Amsterdam +
Holland Baroque
ma 18 dec / 20.15 uur
Sternstunde
Holland Baroque +
Ensemble Polyharmonique
di 19 dec / 20.15 uur
Magnificat
Nederlandse Bachvereniging
do 21 dec / 20.15 uur
Kerst met rising star
Nardus Williams
Orkest van de Achttiende
Eeuw
vr 22 dec / 20.15 uur
Vrede
Pynarello + Lisa Weeda
za 23 dec / 20.15 uur
Verlangen naar het
licht in een donkere tijd
Gothic Voices
za 30 dec / 16.00 + 20.15 uur /
Kleine Zaal
Maar wat er ook gebeurt er
klinkt muziek
Olga Zuiderhoek +
Gerard Bouwhuis
Januari 2024
do 4 jan / 20.15 uur /
Kleine Zaal
Maar wat er ook gebeurt er
klinkt muziek
Olga Zuiderhoek +
Gerard Bouwhuis
vr 5 jan / 20.30 uur
FIBER X The Rest is Noise
2024
Animistic Beliefs &
Jeisson Drenth + CEM &
Theresa Baumgartner
SoundLAB Workshop
Maak je eigen muziek met de
wonderlijkste instrumenten.
Voor kinderen (7+) met
volwassenen in de Atriumzaal
om 13.00 uur op verschillende
zondagen. Kaartjes via
muziekgebouw.nl/soundlab
WannaSwing
Op de kade voor het
Muziekgebouw staat de
interactieve muziekinstallatie
WannaSwing van theatermaakster
Caecilia Thunissen
en scenograaf Jan Boiten. Acht
schommels sturen composities
aan van hedendaagse
componisten als Joey Roukens,
Mayke Nas en Rob Zuidam.
Zie voor meer informatie
muziekgebouw.nl/wannaswing
Huil van de Wolff
Elke 22e van de maand
klinkt om 20.00 uur het
geluidsmonument Huil van
de Wolff van Martijn Padding
ter herinnering aan oprichter
van het Muziekgebouw
Jan Wolff (1941 - 2012).
muziekgebouw. nl/
huilvandewolff
Geheimtips
Bijzondere concerten
die je niet mag missen.
muziekgebouw.nl/geheimtips
18

Foto: Erik van Gurp
Op de hoogte blijven?
Mis geen enkel concert en schrijf je
in voor onze nieuwsbrief! Scan de
QR-code of ga naar muziekgebouw.
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via
Facebook, LinkedIn of Instagram.
4’33 grand café
Kom voor of na het concert eten
in 4’33 grand café. Reserveren:
020 788 2090 of 433grandcafe.nl.
Rondom het concert
- Na aanvang van het concert heb je
geen toegang meer tot de zaal.
- Zet je mobiele telefoon uit voor
aanvang van het concert.
- Het maken van beeld- of
geluidsopnamen in de zaal alleen
met schriftelijke toestemming.
- Algemene Bezoekersvoorwaarden
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl
Bij de prijs inbegrepen
Reserveringskosten zijn bij de
kaartprijs inbegrepen.
Ook een drankje, tenzij anders
vermeld op je concertkaartje.
Word Vriend
Inkomsten uit kaartverkoop dekken
ten dele onze kosten.
Word vriend: met jouw steun
kunnen we concerten op het
hoogste niveau blijven organiseren.
Meer informatie:
muziekgebouw.nl/wordvriend
Dank!
Wij kunnen niet zonder de steun van
onze vaste subsidiënten en Vrienden
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen
daarvoor zeer erkentelijk.
Druk binnenwerk
druk & printservice
19