06.02.2024 Views

Roots editie 3 2024 - Inkijkexemplaar

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

+ 5 HOTSPOTS ROODBORSTTAPUIT<br />

MAART <strong>2024</strong><br />

• BELEEF DE NATUUR •<br />

Waardoor<br />

verdwijnt<br />

de gewone<br />

zeehond?<br />

Machtige<br />

jager<br />

Havik in detail<br />

Ode aan<br />

de pinguïns<br />

'De leukste en meest<br />

welgemanierde vogels'<br />

WADDENWANDELEN<br />

Noordwaarts op Terschelling<br />

SLEEDOORN<br />

IN BLOEI<br />

TOPPLEK VOOR VOGELS & INSECTEN


Vitamine<br />

Bij ons in de familie laven we ons graag aan<br />

‘ vitamine S’, waarbij de S staat voor de naam<br />

van mijn 2-jarige neefje. Of het nu foto’s zijn of<br />

een bezoekje, van vitamine S worden we altijd<br />

blij. We hebben dit woordgrapje overgenomen<br />

van vrienden uit Friesland, die na een dag met<br />

kleindochter H altijd spraken over ‘vitamine H’,<br />

omdat ze van zo’n bezoek altijd een mentale<br />

oppepper kregen.<br />

Na een winter met veel regen heb ik (en ik denk<br />

dat dit voor de meeste mensen geldt) ook enorme<br />

behoefte aan vitamine L, lente! Lekker wat<br />

rondscharrelen in de tuin om te zien wat er<br />

allemaal opkomt (en wat niet), tussendoor op<br />

het warmste plekje in de tuin een koffie of thee<br />

drinken terwijl de zonne stralen je gezicht verwarmen<br />

(vitamine D). En lekker wandelen op<br />

bijvoorbeeld waddeneiland Terschelling, waar<br />

de gaspeldoorn bloeit (zie pag. 26).<br />

Dit jaar begint de astronomische lente ‘pas’ op<br />

woensdag 20 maart, om 4.06 uur, en daarom<br />

hou ik liever het begin van de meteorologische<br />

lente aan: 1 maart. Hoe eerder, hoe beter.<br />

Het landschap is in maart vaak nog kaal en grauw<br />

(ligt eraan waar je loopt uiteraard), de sleedoorn<br />

in bloei is dan een heerlijk plaatje om naar te<br />

kijken. Zeker met een blauwe lucht als achtergrond.<br />

‘Huisfotograaf’ Edwin Giesbers maakte<br />

een fraaie reportage over deze bijzondere bloeier<br />

(zie pag. 46), die eerst bloemen laat zien en pas<br />

later blaadjes. Behalve voor mensen is het vooral<br />

een fijne struik voor de vogels en insecten die er<br />

voedsel en een schuilplek vinden. Sleedoorn, nog<br />

een vitamine S!<br />

Een mooi begin van het voorjaar!<br />

46 Sleedoorn in bloei<br />

84 De mooiste macrofoto’s<br />

Caroline Vogel,<br />

hoofdredacteur<br />

caroline.vogel@roularta.nl<br />

facebook.com/rootsmag<br />

twitter.com/rootsnl<br />

instagram.com/rootsnl<br />

nl.pinterest.com/rootsmagazinenl<br />

rootsmagazine.nl/podcast<br />

Kijk voor het laatste<br />

natuurnieuws, nog meer<br />

lezersfoto’s en wandelen<br />

fotografietips op<br />

rootsmagazine.nl.<br />

4 MAART <strong>2024</strong><br />

36 Hotspots roodborsttapuit


PODCASTVOGEL<br />

De havik<br />

pag. 20<br />

Tuinvogels 64<br />

Passie voor pinguïns 78<br />

BELEVEN & ONTDEKKEN<br />

07 Nu in de natuur<br />

18 Leren van de natuur<br />

20 De havik in detail<br />

36 De roodborsttapuit<br />

in 5 hotspots<br />

46 De sleedoorn bloeit<br />

96 Sterren kijken met<br />

Govert Schilling<br />

100 Ga mee met de vogelreizen<br />

van <strong>Roots</strong>!<br />

FLORA & FAUNA<br />

42 Wat een vraag!<br />

56 Zeehondenmysterie<br />

in de Waddenzee<br />

70 De kwestie: verliest<br />

de Waddenzee haar<br />

werelderfgoedstatus?<br />

78 In de ban van pinguïns<br />

WANDELEN<br />

26 Waddenwandelen op<br />

West-Terschelling<br />

(+ routekaart)<br />

72 Natuurommetje in<br />

de Dordtse Biesbosch<br />

inhoud<br />

- Maart -<br />

FOTOGRAFIE<br />

24 Doe mee met de Grote<br />

<strong>Roots</strong> Natuurfotowedstrijd<br />

64 Lezersfoto’s: thema<br />

‘ vogels in de tuin’<br />

84 De winnaars van de<br />

Cupoty-wedstrijd<br />

COLUMNS<br />

45 Saskia struint<br />

54 De kleintjes van Krekels<br />

62 Beestenboel<br />

95 Groener leven<br />

ELKE MAAND<br />

06 Korting op een<br />

abonnement <strong>Roots</strong><br />

35 Post<br />

92 <strong>Roots</strong> recenseert<br />

98 Colofon & lezersservice<br />

99 Volgende maand<br />

Leren van de natuur<br />

Heremietkreeft<br />

PAG. 18<br />

Waddenwandelen 26<br />

COVERONDERWERPEN - COVERFOTO EDWIN GIESBERS<br />

MAGAZINE.NL 5


Nu in De natuur<br />

Elke maand de leukste activiteiten, tips voor natuurfotografie, het laatste natuurnieuws,<br />

en alles over de beste plekken en momenten om te genieten van wat de natuur<br />

je laat horen, zien, voelen en beleven.<br />

KIJK VOOR<br />

EEN UITGEBREIDE<br />

FENOLIJST OP<br />

PAG. 15<br />

Vanaf 1 maart arriveren<br />

de eerste lepelaars<br />

alweer uit het zuiden.<br />

GETTY IMAGES<br />

Met bijdragen van René Alblas, Paul Böhre, Lia van Looij, Daniël Mulder en Geert-Jan Roebers.<br />

MAGAZINE.NL<br />

7


Nu in de natuur<br />

ZA 2 OF ZO 3 MAART<br />

naar de oostvaardersplassen<br />

In de uitgestrekte graslanden, moerassen en rietkragen van de<br />

Oostvaardersplassen vind je verschillende diersoorten. Het natuurgebied<br />

staat bekend om de zeearend, maar tijdens deze natuurexcursie<br />

van Dagjeindenatuur.nl spot je misschien ook baardmannetjes, een<br />

havik of ijsvogel. Daarnaast maak je vanaf diverse uitkijkpunten kans<br />

op vossen, edelherten, reeën en koniks. Neem je camera mee, want de<br />

gids is een prijswinnend fotograaf en kan je veel fotografietips geven.<br />

• Locatie: Oostvaardersplassen (FL), exacte locatie volgt na inschrijving<br />

• Tijd: 7.30-11.30 uur • Prijs: € 39,50 en voor € 5 extra huur je<br />

meteen een verrekijker.<br />

GETTY IMAGES<br />

8 MAART <strong>2024</strong>


DANNY GREEN/NPL<br />

de havik<br />

- KRACHTPATSER IN DE BOSSEN -<br />

Vooral in februari en maart is de havik luidruchtig en nadrukkelijk<br />

aanwezig in de bossen; het is dan namelijk hun paartijd. In de <strong>Roots</strong>-<br />

podcast Notenkrakers vertelt redacteur Paul Böhre deze maand hoe<br />

en waar je deze indrukwekkende roofvogel kunt zien en horen.<br />

TEKST PAUL BÖHRE<br />

De havik komt<br />

voor in grote<br />

delen van<br />

Europa. Deze<br />

krachtige roofvogel<br />

leeft het<br />

hele jaar min of meer in<br />

hetzelfde gebied, waar dus<br />

zowel in de zomer als in de<br />

winter voldoende voedsel aanwezig<br />

moet zijn en een veilige plek<br />

om een nest te bouwen. Het nest<br />

wordt door zowel het mannetje als<br />

het vrouwtje gebouwd, gewoonlijk<br />

op 10 tot 20 meter hoogte en vlak naast<br />

de stam van (meestal) een naaldboom.<br />

Haviken vormen een paar voor het<br />

leven. En ze bezetten jarenlang hetzelfde<br />

territorium – maar dat maakt het<br />

nog niet gemakkelijk er een te zien. De<br />

meeste kans om een havik te zien maak<br />

je in de maanden februari en maart,<br />

want dan maken beide vogels boven het<br />

broedgebied opvallende baltsvluchten.<br />

Dat doen ze op verschillende manieren.<br />

Eén ervan is een cirkelvlucht met een<br />

lang zame vleugelslag, waarbij de onderstaartveren<br />

zijn uitgezet en je een soort<br />

van witte bol met veren onder de staart<br />

ziet. Ook maakt de man met regelmaat<br />

acrobatische duikvluchten om een<br />

vrouwtje te imponeren.<br />

De vogels zijn in deze tijd van het jaar<br />

behoorlijk luidruchtig: de man laat<br />

regelmatig een opvallend klaaglijk en<br />

buizerdachtig ‘klie-jèh’ horen.<br />

Takkelingen<br />

Na de balts zul je de haviken nauwelijks<br />

meer zien. De vogels bouwen dan aan<br />

een enorm nest waarin later 2 tot 5 witte<br />

eieren worden gelegd. Vooral het vrouwtje<br />

broedt en dat doet ze vrijwel vanaf<br />

het eerste ei, toch komen alle eieren na<br />

circa drieënhalve week vrijwel tegelijk<br />

uit. De jongen verblijven vier weken op<br />

het nest, waarna ze het een voor een<br />

verlaten. In eerste instantie zul je ze dan<br />

vooral op de takken rond het nest zien<br />

(als zogenoemde takkelingen), daarna<br />

zwerven ze nog enkele weken in steeds<br />

grotere kringen rond de broedplek. De<br />

vogels houden dan constant roepend<br />

contact met elkaar.<br />

De jonge haviken zijn schitterend<br />

om te zien: bruin gekleurd met grote<br />

donkerbruine ‘druppels’ op de borstveren.<br />

Het zal een jaar of drie duren<br />

voordat ze zelf jongen krijgen. In die<br />

periode gaan ze op zoek naar een eigen<br />

territorium, dat hooguit enkele tientallen<br />

kilometers van hun oorspronkelijke<br />

broedgebied verwijderd is. Soms<br />

komt het voor dat een eenjarige vogel<br />

in zekere mate deelneemt aan de voortplanting<br />

wanneer een oudervogel,<br />

bijvoorbeeld na een strenge winter,<br />

niet meer aanwezig is.<br />

20 MAART <strong>2024</strong>


De iris van een<br />

volwassen havikman is<br />

rood. Hoe ouder de vogel,<br />

hoe feller het rood.<br />

OSCAR DIEZ MARTINEZ/BIOSPHOTO/NIS<br />

KRACHTPATSER<br />

De havik is snel en sterk.<br />

Daarom werd deze vogel<br />

vroeger vaak ingezet bij<br />

de valkenjacht.<br />

Het gentilis in de Latijnse<br />

naam Accipiter gentilis<br />

betekent ‘adellijke’ of<br />

‘edele’ en stamt uit de<br />

tijd dat edelen deze<br />

magnifieke roofvogel<br />

graag gebruikten.<br />

><br />

MAGAZINE.NL 21


<strong>Roots</strong>wandeling<br />

met routekaart<br />

Waddenwandelen op<br />

West-Terschelling<br />

Verlangen naar het noorden<br />

Wie zijn innerlijk kompas volgt op West-Terschelling, wordt als vanzelf aangetrokken door<br />

de Noordsvaarder en het Noordzeestrand. De roep noordwaarts blijkt onweerstaanbaar.<br />

Voor de trekvogel, de poolreiziger én de wandelaar.<br />

TEKST GEMMA VENHUIZEN FOTO’S MARCEL VAN KAMMEN<br />

’t Behouden Huys<br />

Museum ’t Behouden<br />

Huys in het dorp West-<br />

Terschelling is vernoemd<br />

naar het zelfgetimmerde<br />

huis op Nova Zembla,<br />

waarin Willem Barentsz<br />

en zijn bemanning de<br />

winter van 1596-1597<br />

door brachten. In het<br />

museum is niet alleen<br />

een replica van dat huis<br />

te zien, maar zijn ook<br />

diverse exposities over<br />

de geschiedenis van<br />

Terschelling ingericht.<br />

Info: behouden-huys.nl.<br />

De gaspeldoorn staat al in bloei. Onder de<br />

wolkeloze hemel geeft het felle geel een<br />

verraderlijk voorjaarsgevoel. Daarnet, binnen<br />

in café De Walvis, zag de buitenwereld er bijna<br />

uit alsof je in korte broek zou kunnen lopen.<br />

Nu, overgeleverd aan de straffe noordenwind,<br />

blijken handschoenen en muts onmisbaar.<br />

Maar noordwaarts gaan we. Neus in de wind,<br />

tintelende wangen, diep ademhalen voor die<br />

lekker zilte eilandlucht. Over het fietspad komt<br />

een tandem aan, vader en zoon, wind mee.<br />

Het jongetje zit achter, met gespreide armen,<br />

roepend tegen de rug voor hem: “Papa, ik ben<br />

een meeuw!”<br />

Hoog boven hem scheert een échte zilvermeeuw.<br />

Een lokale eilander waarschijnlijk, een standvogel<br />

die hier jaarrond verblijft – al zijn er ook<br />

meeuwen uit Noord-Europa die hier alleen<br />

komen overwinteren en in het vroege voorjaar<br />

de trek terug naar Scandinavië maken. Noordvlieders,<br />

zou je kunnen zeggen, net zoals je hier<br />

op West-Terschelling ook een Noordsvaarder<br />

hebt. Geen vogel maar een strandvlakte, een<br />

aangegroeid stuk eiland in feite. Ooit was de<br />

Noordsvaarder een losse zandplaat, maar in de<br />

loop van de 19 e eeuw groeide het zand aan het<br />

eiland vast. En daar, op de grens tussen oud en<br />

nieuw, lopen wij ons innerlijk kompas achterna.<br />

‘Het Groene Strand’ wordt deze overgangszone<br />

ook wel genoemd, vanwege de langgerekte,<br />

zandige laagte die begroeid raakte. Zoet en zilt<br />

water hebben hier beurtelings de overhand: er<br />

stroomt een duinbeek en bij hoogwater wordt<br />

de laagte overspoeld. Dat zorgt voor bijzondere<br />

kweldervegetatie, zoals teer guichelheil en<br />

draadgentiaan. Straks zullen hier kieviten en<br />

tureluurs broeden, noordwaarts gevlogen vanuit<br />

het zuiden. Nu is het nog een groene, kalme<br />

leegte, op de zacht zoemende zandbijen na.<br />

Blinkend witte duinen<br />

Wie Terschelling in vogelvlucht wil leren<br />

kennen kan niet buiten de beklimming van het<br />

Kaapsduin, met ruim 31 meter boven zeeniveau<br />

het hoogste punt van het eiland. Vanaf de top<br />

zijn de witte duinen in het noorden te zien.<br />

Blinkend wit ogen ze, als ijsbergen, en direct<br />

schiet de associatie met die vroegere ‘noordvaarders’<br />

te binnen: ontdekkingsreiziger Willem<br />

Barentsz en zijn mannen, die in de 16 e eeuw<br />

Spitsbergen ontdekten en noodgedwongen op<br />

Nova Zembla overwinterden. Barentsz werd<br />

geboren in Formerum, op Terschelling, en het<br />

is niet moeilijk om je voor te stellen hoe hij<br />

hier naar de noordelijke horizon tuurde en<br />

over verre oorden dagdroomde.<br />

1 De bonte strandloper is in Europa de meest<br />

voorkomende strandlopersoort. 2 Wandelaars op<br />

het Groene Strand.<br />

><br />

26 MAART <strong>2024</strong>


1<br />

2<br />

MAGAZINE.NL<br />

27


Waddenwandelen op West-Terschelling<br />

Vanaf de hoge duinen heb je een prachtig uitzicht<br />

en hier en daar een doorkijkje naar het Groene Strand.<br />

28 MAART <strong>2024</strong>


FILMTIP<br />

Natuurfotograaf Marcel van Kammen<br />

fotografeerde voor <strong>Roots</strong> op Terschelling.<br />

Bart Volbeda maakte er mooie<br />

filmbeelden. Bekijk ze op:<br />

rootsmagazine.nl/video.<br />

MAGAZINE.NL<br />

29


5<br />

hotspots<br />

ROODBORSTTAPUIT<br />

Vanaf februari en maart hebben roodborsttapuiten<br />

het druk: baltsen, een nest maken, eieren uitbroeden<br />

en voedsel verzamelen. Ze zitten vaak op een uitkijkpost<br />

te zingen of naar insecten te speuren. Zo kun je ze<br />

vrij gemakkelijk zien.<br />

TEKST MONIQUE VAN KLAVEREN<br />

1 Castricumse duinen<br />

2 Dwingelderveld<br />

3 Winterswijk<br />

4 Oranjepolder<br />

5 Het Zwin<br />

5<br />

1<br />

4<br />

2<br />

3<br />

36 MAART <strong>2024</strong>


MARCEL VAN KAMMEN/NIS<br />

ED STAM/NIS<br />

MAGAZINE.NL<br />

37


5<br />

hotspots Roodborsttapuit<br />

Het hoogste woord<br />

Hoe hoger het mannetje van de<br />

roodborsttapuit zit, des te luider<br />

zijn zang klinkt. Zo trekt hij meer<br />

vrouwtjes, denkt hij.<br />

GETTY IMAGES<br />

BOOMLEEUWERIK.<br />

GETTY IMAGES<br />

GEELGORS.<br />

Castricumse<br />

duinen<br />

- Noord-Holland -<br />

“In de kuststreek heb je een afwisselend<br />

landschap, met kleine biotopen: open<br />

zandgebied, een plek met wat struikjes<br />

of helmgras, een ven, enzovoorts.<br />

Daardoor heeft de roodborsttapuit<br />

keus”, vertelt bioloog en onderzoeker<br />

Herman van Oosten. Hij heeft onderzocht<br />

waarom bepaalde vogels op bepaalde<br />

plekken leven en de<br />

roodborsttapuit in Castricum was een<br />

van zijn onderzoeksvogels. “In al die<br />

leefgebieden vindt de roodborsttapuit<br />

ander voedsel. Kevers, rupsen en soms<br />

een spinnetje, dat eet hij in de duinen<br />

vooral. Langpootmuggen? Nee, op mijn<br />

films zag ik dat het meer de graspieper<br />

was die langpootmuggen verschalkte,<br />

terwijl de roodborsttapuit elders wel<br />

langpootmuggen eet. Dat maakt mijn<br />

onderzoek zo interessant om te doen.”<br />

Waar: het Vogelduin, parkeer bij<br />

Bezoekerscentrum De Hoep.<br />

Ook te zien: boomleeuwerik,<br />

blauwborst en tjiftjaf.<br />

Horeca: Johanna’s Hof<br />

(johannashof.nl).<br />

Paspoort<br />

1<br />

2<br />

Dwingelderveld<br />

- Drenthe -<br />

Volgens Hans Krol, coördinator natuurbeheer<br />

bij Natuurmonumenten, zijn in<br />

nationaal park Dwingelderveld twee<br />

opeenvolgende trends: vanaf 1995 tot<br />

2017 groeide het aantal broedparen flink,<br />

van 47 naar 243. “Sindsdien neemt het<br />

aantal broedparen weer langzaam af en<br />

in 2023 zaten we op 214. Ik vermoed dat<br />

de roodborsttapuiten te veel last hebben<br />

van verstoring door mensen, maar ik kan<br />

er niet helemaal de vinger op leggen.<br />

Niettemin is dit een goed gebied voor<br />

ze. Er zijn veel insecten, omdat er zowel<br />

natte plekken met hoogveen en vennen<br />

zijn als droge heidevelden. Daarnaast<br />

hebben de roodborsttapuiten voldoende<br />

solitaire bomen om hoog te gaan zitten,<br />

zoals hoge struikheide, vliegdennen en<br />

afrasteringen. Daar kijken ze rond naar<br />

insecten en gaan ze zitten zingen.”<br />

Waar: de Jac. P. Thijssewandeling<br />

geeft de meeste kans op roodborsttapuiten<br />

(natuurmonumenten.nl).<br />

Ook te zien: boomleeuwerik,<br />

veldleeuwerik, graspieper, klap ekster,<br />

kneu, geelgors.<br />

Horeca: Theehuys Anserdennen<br />

(theehuys-anserdennen.nl).<br />

• Naam: roodborsttapuit<br />

(Saxicola rubicola).<br />

• Uiterlijk: oranje borst en witte ring<br />

onder zijn kop. De vleugels zijn zwart,<br />

bruin, wit en geel. Het mannetje heeft<br />

een zwarte kop, het vrouwtje een bruine.<br />

Sowieso is het vrouwtje wat fletser<br />

van kleur.<br />

• Grootte: 11 tot 13 cm.<br />

• Broedgewoonten: de roodborsttapuit<br />

maakt het nest op de grond,<br />

omdat hij in lage vegetatie leeft en het<br />

nest dan niet opvalt. Vanaf maart broedt<br />

de vogel twee of drie keer een legsel met<br />

4 tot 6 eieren uit. De broedtijd duurt<br />

circa 2 weken. De laatste broedperiode<br />

is in juli of augustus. Tussen het eerste<br />

ei van het ene legsel en het eerste ei van<br />

het volgende legsel zit 40 dagen.<br />

• In het nest: de jonge roodborsttapuiten<br />

blijven een week of twee op het<br />

nest voordat ze proberen te vliegen en<br />

na 8 tot 14 dagen verlaten ze definitief<br />

hun ouderlijk nest.<br />

• Voedsel: insecten, wormen, kevers,<br />

rupsen, vlinders, spinnen, slakken, rupsen<br />

en (in de winter) zaden.<br />

• Leefgebied: hoofdzakelijk op<br />

zandgronden, zoals duinen, heide<br />

en coulisselandschap.<br />

• Verspreiding: Overijssel,<br />

Drenthe, Zeeland, de Waddeneilanden<br />

en de kuststrook van en aan de rand<br />

van braak liggende terreinen.<br />

• Aantallen: 18.000 tot<br />

22.000 broedparen in Nederland<br />

( metingen van Sovon 1918–2020).<br />

Soms komen er ’s winters 200 tot<br />

1.000 rood borsttapuiten bij vanuit<br />

het Noorden, maar er trekken er ook<br />

veel weg naar zuidelijke landen. Dit<br />

is afhankelijk van de temperatuur.<br />

MAGAZINE.NL<br />

39


5<br />

hotspots Roodborsttapuit<br />

GETTY IMAGES<br />

3<br />

GETTY IMAGES<br />

4<br />

Oranjepolder<br />

- Noord-Brabant -<br />

Net ten noorden van Oosterhout ligt<br />

de Oranjepolder, een uitloper van de<br />

Biesbosch die inmiddels is ingepolderd.<br />

Veel koeien grazen er niet meer, dus de<br />

paaltjes van de afrastering zijn verdwenen.<br />

Toch wordt de roodborsttapuit er<br />

nog regelmatig gesignaleerd. Hij gebruikt<br />

nu bijvoorbeeld een hoge wilgentak<br />

als uitkijkpost. Er loopt een oude<br />

getijdegeul van de Donge (‘Kromgat’)<br />

door, waardoor er voor de vogel<br />

voldoende insecten zijn.<br />

Waar: het wandelpad langs het<br />

Kromgat.<br />

Ook te zien: paapje, zwartkop,<br />

putter, torenvalk.<br />

Horeca: er zijn diverse restaurants<br />

in het centrum van Oosterhout.<br />

KRAANVOGELS. KLUUT.<br />

Winterswijk<br />

- Gelderland -<br />

Rondom Winterswijk komen op diverse<br />

plaatsen roodborsttapuiten voor, maar<br />

de meeste zitten bij het Wooldsveen en<br />

het Korenburgerveen, zegt Jan Stronks<br />

van de vogelwerkgroep Zuidoost-<br />

Achterhoek. “Enkele tientallen paartjes,<br />

schat ik. Rondom heel Winterswijk zijn<br />

wel 200 broedparen. Sinds begin jaren 90<br />

hebben ze zich weer verspreid vanuit<br />

het Korenburgerveen, nadat ze door de<br />

landbouwintensivering nagenoeg waren<br />

verdwenen. Aardig weetje: de mannetjes<br />

zingen vanuit hogere bomen dan<br />

de vrouwtjes. Hun zang draagt dan<br />

lekker ver en zo kunnen ze vrouwtjes<br />

lokken en hun territorium aangeven.”<br />

Waar: rondom het Korenburgerveen<br />

loopt een wandelroute. Een deel van<br />

het vlonderpad wordt vernieuwd en dat<br />

kan dus momenteel afgesloten zijn (zie<br />

natuurmonumenten.nl).<br />

Ook te zien: onder meer kraanvogels<br />

(4 broedparen in 2022).<br />

Horeca: Terras Krosenbrink aan de<br />

Korenburgerveenweg in Corle (geopend<br />

vanaf april).<br />

GETTY IMAGES<br />

PUTTER.<br />

GETTY IMAGES<br />

5<br />

Het Zwin<br />

- België -<br />

Vogelrijk is het Zwin Natuur Park sowieso.<br />

Er zijn inmiddels zo’n 350 soorten<br />

gedocumenteerd, waarvan 100 broedsoorten.<br />

De vogels leven verspreid over<br />

verschillende jaargetijden in het natuurgebied.<br />

De roodborsttapuit keert er in<br />

het vroege voorjaar graag terug uit<br />

warmere streken, omdat hij onder meer<br />

kustlijnen volgt. Zodra de temperatuur<br />

stijgt vindt hij er volop insecten in<br />

de duinen en bij de vennen. Precieze<br />

aantallen van broedparen zijn niet<br />

bekend, maar in 2022 zijn er in elk geval<br />

wel 10 roodborsttapuiten geringd.<br />

Waar: het Zwin Natuur Park bij<br />

Knokke, België (zwin.be).<br />

Ook te zien: lepelaars, kluten,<br />

ooievaars.<br />

Horeca: bistro The Shelter zit in<br />

het park (theshelterknokke.be).<br />

HOE GAAT HET MET DE ROODBORSTTAPUIT?<br />

Er is goed en er is slecht nieuws. Eerst<br />

het slechte nieuws: door de<br />

ruilverkaveling en de<br />

intensivering van de<br />

landbouw zijn er minder<br />

leefgebieden voor de roodborsttapuit;<br />

sinds de jaren 80<br />

is er een teruggang van<br />

50 procent in agrarische gebieden.<br />

De droge zomers van de<br />

afgelopen 4 jaar (met daardoor<br />

minder insecten) helpen<br />

ook niet mee. Anderzijds<br />

hebben het beschermen<br />

van natuurgebieden, het creëren van<br />

nieuwe natuur en het stimuleren van<br />

natuurlijke bermen met wilde bloemen<br />

de afgelopen decennia er juist voor<br />

gezorgd dat er nog steeds heel veel<br />

broedparen zijn en dat hun aantal sinds<br />

de jaren 80 is toegenomen.<br />

De Vogelbescherming heeft de roodborsttapuit<br />

opgenomen in het project<br />

Red de boerenlandvogels. In Vlaanderen<br />

komt de roodborsttapuit op heel veel<br />

plaatsen voor. Het aantal broedplaatsen<br />

is daar volgens vogelatlas.be de afgelopen<br />

20 jaar zelfs toegenomen.<br />

40 MAART <strong>2024</strong>


TJIFTJAF<br />

46<br />

MAART <strong>2024</strong>


Sleedoorn in bloei<br />

VOORBODE VAN HET<br />

voorjaar<br />

Als het landschap in maart nog kaal en grauw is, toont de sleedoorn al haar<br />

prachtig witte tooi. Een voedselparadijs voor vroege insecten, en een topplek voor<br />

vogels die er veilig kunnen broeden. Natuurfotograaf Edwin Giesbers struinde in<br />

de Ooijpolder langs de bloeiende sleedoorn en sprak met natuurexperts over<br />

het biodiversiteitsbelang van deze voorjaarsbloeier.<br />

TEKST EN FOTO’S EDWIN GIESBERS<br />

Het is een koude maartdag in de<br />

Ooijpolder bij Nijmegen, al doet het<br />

zacht schijnende zonnetje haar best.<br />

Het is echter altijd, ongeacht de tijd van het<br />

jaar en het weer, genieten als ik hier rondwandel.<br />

Vooral door de aanwezigheid van de vele<br />

vogels. Bij de Oude Waal – een buitendijkse<br />

oude strang van rivier de Waal – zijn talloze<br />

overwinterende vogels te zien, zoals smient,<br />

wintertaling, nonnetje en grote zaagbek. En<br />

binnendijks in de polder zijn grote groepen<br />

kolganzen en grauwe ganzen aan wezig.<br />

En met wat geluk kun je daartussen soms ook<br />

een enkele roodhalsgans ontdekken. Die zie<br />

ik nu niet, maar een groep ganzen gaat ineens<br />

de lucht in. De oorzaak is al snel duidelijk:<br />

een zeearend vliegt over. Vals alarm, want de<br />

enorme roofvogel, ook wel vliegende deur genoemd,<br />

vliegt verder. Niet veel later is de rust<br />

weergekeerd en keren ganzen terug op het land<br />

om verder te gaan foerageren.<br />

Insecteneldorado<br />

In het grotendeels grauwe landschap valt een<br />

grote struik op: de sleedoorn. Deze is in groten<br />

getale aanwezig, vaak in heggen. Door de eerste<br />

zonnige dagen van maart zijn de knoppen<br />

geopend en staat nu de sleedoorn prachtig in<br />

bloei. De bladeren verschijnen pas na de bloei,<br />

waardoor de maagdelijk witte bloemen in<br />

de heggen des te meer opvallen. Een mooi<br />

gezicht! Als ik besluit om dichter bij zo’n heg<br />

te gaan staan, valt me pas de bedrijvigheid in<br />

de sleedoorn op. Talloze insecten bezoeken<br />

de bloemen voor nectar en stuifmeel. Bijen,<br />

hommels en vliegen, maar ook vlinders als<br />

dagpauwoog en gehakkelde aurelia. Deze<br />

laatste overwintert als imago op de bodem ><br />

MAGAZINE.NL<br />

47


50 MAART <strong>2024</strong>


Sleedoorn in bloei<br />

Bijen, hommels en vliegen,<br />

maar ook vlinders als dagpauwoog<br />

en gehakkelde aurelia bezoeken<br />

de nectarrijke sleedoorn<br />

HONINGBIJ<br />

WWW. MAGAZINE.NL 51


HANS OVERDUIN/NIS<br />

FILMTIP<br />

Kijk voor een<br />

natuurshot van<br />

gewone zeehonden<br />

die gezellig naast<br />

elkaar rusten op<br />

rootsmagazine.nl/<br />

video.<br />

56 MAART <strong>2024</strong>


ZEEHONDENMYSTERIE<br />

IN DE WADDENZEE<br />

Grijze<br />

golf<br />

In de Waddenzee is iets vreemds<br />

aan de gang. Het aantal gewone<br />

zeehonden neemt af, hoewel er elk<br />

jaar duizenden pups worden geboren.<br />

Tegelijkertijd neemt de grijze zeehond,<br />

de grote broer van de gewone, in<br />

aantal toe. Hoe kan dat? <strong>Roots</strong> sprak<br />

erover met zeehondenonderzoeker<br />

Sophie Brasseur.<br />

TEKST INTERVIEW STIJN SCHREVEN<br />

MAGAZINE.NL 57


lezersfoto’s<br />

vogels in de tuin<br />

Elke maand ontvangen we via rootsmagazine.nl de meest schitterende foto’s van<br />

lezers voor onze wedstrijd Foto van de Maand. Deze maand met het thema ‘tuinvogels’.<br />

<strong>Roots</strong> selecteerde 9 eervolle vermeldingen én koos de winnaar.<br />

PRODUCTIE RENÉ ALBLAS<br />

1<br />

1 Lars Korpel • jonge grote bonte specht<br />

Mooie close-up met een perfecte lichtval (ook in<br />

het oog).<br />

2 Bert van Elten • tjiftjaf<br />

In al zijn eenvoud een geniale foto. De scherpte<br />

ligt precies op de juiste plek, de takjes vormen een<br />

mooie omlijsting en de groene knoppen zorgen<br />

ervoor dat de foto niet te somber oogt.<br />

3 Eric Van Hul • putter in de sneeuw<br />

Fraaie, klassieke compositie: de kop van de putter<br />

bevindt zich op een derde van de breedte en twee<br />

derde van de hoogte. De diagonale sneeuwvlokken<br />

zorgen voor dynamiek.<br />

2<br />

4 Hans van Wijck • badderend sijsje<br />

De rondvliegende druppels en de vage sijs op de<br />

achtergrond zijn de grote troeven van deze foto.<br />

Als de reflectie niet was aangesneden, was de foto<br />

misschien nog beter geweest.<br />

UITGELICHT<br />

PUTTER OF DISTELVINK<br />

Het opvallende vogeltje met het rode kopje<br />

heeft officieel twee namen: putter en distelvink.<br />

De naam putter stamt uit de tijd dat deze vogel<br />

vanwege zijn schoonheid vaak in kooien werd<br />

gehouden. In die kooi moest de vogel zelf een<br />

soort vingerhoed met water omhoog trekken<br />

om te drinken. Deze handeling wordt ‘putten’<br />

genoemd. De naam distelvink is makkelijk te<br />

herleiden. Deze vogel is gek op de zaadjes<br />

van de distel en is daar dus ook vaak te vinden.<br />

Overigens eet hij ook graag de zaadjes van<br />

de kaardenbol, de klit, de teunisbloem en<br />

de zonnebloem.<br />

64<br />

MAART <strong>2024</strong>


3<br />

4<br />

MAGAZINE.NL 65


Kijk ook eens op<br />

rootsmagazine.nl/fotovan-de-maand-opvallers,<br />

hier publiceren we elke<br />

maand tien foto’s die net<br />

niet de eindselectie hebben<br />

gehaald, maar wel een<br />

beetje extra aandacht<br />

verdienen.<br />

5<br />

6<br />

66 MAART <strong>2024</strong>


7 lezersfoto’s<br />

5 Jurrien Uiterwijk •<br />

huismus op zonnehoed<br />

Het vrouwtje huismus vormt<br />

samen met de stengels een soort<br />

van driehoek, wat zorgt voor een<br />

ijzersterke compositie. De houding<br />

van de huismus is bijzonder en heel<br />

goed vastgelegd. Tot slot is het<br />

kleurenpallet bijzonder: bruin en<br />

grijs met wat roze accenten en een<br />

lichte roze waas in de achtergrond.<br />

6 Marvin Timmerman •<br />

mus in the spotlight<br />

Prachtig gestileerd en eigenzinnig<br />

portret van een mannetje huismus.<br />

Het lijkt bijna een studio-opname.<br />

Een extra troef is de grote hoeveelheid<br />

details in het verenkleed.<br />

8<br />

7 Beverley Brouwer<br />

• wintervink<br />

In de kleurenleer zijn oranje en<br />

blauw tegengestelde kleuren<br />

(zogenoemde complementaire<br />

kleuren). Als je deze kleuren combineert<br />

in een foto werkt het altijd<br />

goed. Dat bewijst deze vinkenfoto<br />

wel. De rijp is een mooi extraatje.<br />

8 René de Vries • grote bonte<br />

specht<br />

De bijzondere vorm van de boom<br />

zorgt voor een mooi evenwicht.<br />

Door het sobere kleurenpallet<br />

komen de rode accenten van de<br />

grote bonte specht extra goed uit.<br />

UITGELICHT<br />

GROTE BONTE SPECHT<br />

Bij de grote bonte specht hebben<br />

alleen de mannetjes een rode<br />

nekvlek, de vrouwtjes hebben die<br />

vlek niet. De jonge grote bonte<br />

spechten (zie foto 1) hebben een<br />

rood petje. Om het ingewikkelder<br />

te maken: een volwassen<br />

middelste bonte specht heeft<br />

ook een rood petje. Het verschil<br />

zit ’m in de zwarte halsstreep: bij<br />

de jonge grote bonte specht<br />

loopt deze door tot aan de snavel<br />

en het achterhoofd, bij de middelste<br />

niet (die heeft dus een<br />

veel wittere kop).


Bloempjes van gewoon speenkruid<br />

kleuren het prille voorjaar geel.


MET<br />

ROUTE-<br />

KAART<br />

natuur<br />

ommetje<br />

- DORDTSE BIESBOSCH -<br />

WOEKERENDE<br />

WARBOEL VAN<br />

GROEN<br />

De Zuid-Hollandse Biesbosch en de Brabantse Biesbosch<br />

worden gescheiden door de Nieuwe Merwede. Op de Zuid-<br />

Hollandse oever kun je wandelen in een jungle van lianen,<br />

berenklauw, varens en wilgenstronken.<br />

TEKST EN FOTO’S NANDA RAAPHORST<br />

NIEUWE MERWEDE<br />

><br />

WWW. MAGAZINE.NL 73


© WILLIAM STEEL | CUPOTY.COM<br />

84 MAART <strong>2024</strong>


Bloemen plukken<br />

William Steel, Zuid-Afrika<br />

Finalist categorie Dieren<br />

Wildlife fotograaf en reisleider William Steel<br />

over zijn foto: “In het nationale park Chobe, in<br />

Botswana, geniet een Afrikaanse olifant van<br />

een maaltje waterlelies terwijl hij zich een weg<br />

baant door de rivier de Chobe. Als overstromingswater<br />

de rivier bereikt, ontstaat een golf<br />

van witte en paarse bloemen. In 2023 heb ik dit<br />

verschijnsel gezien. Met olifanten en buffels die<br />

af en toe door de bloemen struinden, wist ik dat<br />

het een kwestie van volhouden was. Op een<br />

middag zorgde een mix van perfecte belichting,<br />

een dichte bloemenpracht en een bereidwillige<br />

olifant voor de perfecte combinatie. Fotograferend<br />

vanaf een boot, leunend over de rand met<br />

mijn lens vlak boven het water, was ik in staat om<br />

dit lage en intieme perspectief te krijgen. Een<br />

uniek moment!”<br />

- CLOSE-UP PHOTOGRAPHER OF THE YEAR -<br />

Unieke<br />

momenten<br />

<strong>Roots</strong> is trots op ‘zijn’ columnist René Krekels, die met zijn zuur spuitende bosmieren<br />

de eerste prijs behaalde in de categorie Insecten van de jaarlijkse fotocompetitie Cupoty:<br />

Close-up Photographer of the Year. Een selectie uit de (internationale) winnaars<br />

en hun verhalen achter de foto.<br />

. MAGAZINE.NL<br />

85


© CHRIS GUG | CUPOTY.COM<br />

88 MAART <strong>2024</strong>


Spirit of the Yucatan<br />

Chris Gug, Amerika<br />

Finalist categorie Planten<br />

“Ik trof dit tafereel aan op het schiereiland Yucatan in Mexico, aan het einde<br />

van een grotduik. Hier, bij de monding van de grot, reikt een boeket van lelieblad<br />

naar de zon en creëert een caleidoscoop van kleuren, terwijl schildpadden en<br />

kleine meervallen de veiligheid van dit onderwaterbos gebruiken als schuilplaats<br />

voor roofdieren. Het was een hele uitdaging om op zo’n korte afstand van de<br />

lelies een foto te maken, want zelfs de kleinste beweging van mijn lichaam of<br />

mijn uitademingsbelletjes zouden de bladeren en stengels doen trillen,<br />

waardoor er slib in het water terecht zou komen. Om dit te voorkomen haalde<br />

ik diep adem voordat ik me langzaam onder de planten manoeuvreerde, een<br />

opname maakte en vervolgens weer naar het oppervlak terugging om daar<br />

weer uit te ademen.”<br />

MAGAZINE.NL<br />

89

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!