Installatie & Bouw (B) 01 2024

1
INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIE&BOUW
installatieenbouw.be
NUMMER 1 - 2024
februari - maart
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.BE
Compacte lucht-waterwarmtepomp
zonder binnenunit
7 trends voor de
badkamer in 2024
Het belang van schoon
water in HVAC-installaties
INCLUSIEF HET VAKKATERN
Xxxxxx

Help je klanten om jaarlijks tot 32% * op hun gasverbruik
te besparen door hun thermostaat te upgraden naar de
slimme Honeywell Home evohome zoneregeling met
Kombi-TRV thermostatische radiatorafsluiters.
Scan hier voor
meer informatie.
De individuele energiebesparing is afhankelijk van bestaande regelingen, omgeving en levensstijl.
Bron: BEAMA; gebaseerd op een testomgeving met een klasse I aan/uit kamerthermostaat en handmatige
radiatorkranen, in een halfvrijstaande woning. In combinatie met de installatie van elektronische
radiatorregelaars met afsluiters en een direct modulerende zoneregeling die als directe vervanging dienen
van handmatige radiatorafsluiters en een mechanische kamerthermostaat.
https://www.beama.org.uk/resourceLibrary/winter-2022-23-fuel-bills-savings-using-heating-controls.html

Efficiënt verwarmen en koelen met de full
monoblock lucht-water warmtepomp
Compress 2000 AWF.
Met de Compress 2000 AWF lanceert Bosch haar eerste full monobloc
warmtepomp. Alle componenten zijn geïntegreerd in de buitenunit.
Deze warmtepomp is bijgevolg ideaal voor installatie in eengezinswoningen
en appartementen. De Compress 2000 AWF heeft een energieefficiëntiebereik
tot A+++ en is dankzij de 3 geluidsmodi uiterst stil.
Ontdek de Compress 2000 AWF op www.bosch-homecomfort.be

GREEN VENTILATION
DUCO INSTALLATION APP
1 jaar extra garantie bij het correct
inregelen van een DucoBox
Kant-en-klaar ventilatieverslag -
comform STS-73
100% ontzorging
SAVE TIME = SAVE MONEY
SCAN EN ONTDEK
ONZE NIEUWE APP!
We inspire at www.duco.eu

UITGAVE
1
VOORWOORD
Goede voornemens
Een nieuw jaar – al het beste en een goede gezondheid voor 2024! – betekent traditioneel ook heel wat goede voornemens. Hoeveel daarvan
zouden, enkele weken ver in het nieuwe jaar, al gesneuveld zijn? Verschillende, durf ik te wedden. Omdat ze vrijblijvend zijn.
Zo vergaat het mogelijks ook de beslissingen die genomen werden op de COP28 in Dubai, van 30 november tot en met 13 december 2023.
Het valt waarlijk te betreuren dat op die VN-klimaatconferentie wel een akkoord werd gesloten om de wereldwijde capaciteit voor hernieuwbare
energie te verdrievoudigen en de energie-efficiëntieverbetering te verdubbelen tegen 2030 en werd besloten “de transitie weg van fossiele
brandstoffen te versnellen”, maar dat daar geen bindend tijdschema of een uitfaseringplan aan werd gekoppeld. Er werd ook “nadruk gelegd op
het terugdringen van de uitstoot van methaan en andere broeikasgassen dan CO 2
”. Dat klinkt evenzeer weinig dwingend. Het – in tussentijd –
afvangen van CO 2
-gassen afkomstig uit fossiele productieprocessen had naar mijn bescheiden mening ook al perfect kunnen worden verplicht.
Dat er eindelijk een fonds – van 400 miljoen euro – werd opgericht voor het financieren van klimaatschade in ontwikkelingslanden is mooi, maar
dat is reageren en zelfs niet eens meer anticiperen op de klimaatopwarming. Hadden we dat laatste, mét streefdoelen met daaraan verbonden
sancties dus, echter überhaupt wel mogen verwachten van een klimaatconferentie voorgezeten door de CEO van een staatsoliebedrijf in Abu
Dhabi – Sultan Al Jaber? De vraag stellen is ze de facto beantwoorden.
Het mag duidelijk zijn: de wereld grijpt wat mij betreft veel te langzaam in wat het beperken van de klimaatopwarming tot 1,5° C betreft. Maar
kom, laten we dit nieuwe jaar niet te somber inzetten. Ik liet laatst mijn gascondensatieketel vervangen door een nieuw exemplaar – ik woon
op een appartement, wat mij hopelijk vrijpleit van het niet hebben van een groene verwarmingsbron – en kwam daarbij tot de vaststelling dat
het premiestelsel voor het vervangen van zo’n gascondensatieketel enkele maanden eerder op de schop was gegaan. Dat is toch weer een stap
in de goeie richting. Die enkele honderden euro’s die ik misloop, neem ik er graag bij.
Een compacte warmtepomp zonder binnenunit, de Vrije Universiteit Brussel die door de ingebruikname van een nieuwe WKK 50% van de
elektriciteit op haar campus in Etterbeek zelf kan opwekken en daarmee jaarlijks 1.000 ton CO 2
uit de lucht houdt en sokkels voor HVACinstallaties
gemaakt van gebruikte auto-, vrachtwagen- en vliegtuigbanden: ook aan de onderwerpen van de artikels in dit nieuwe nummer van
Installatie & Bouw kunnen we ons optrekken. Geen voornemens, maar daden. Zo draagt de installatiesector mee bij aan die goeie gezondheid
die u de afgelopen weken beslist menigmaal is toegewenst.
Veel leesplezier!
Wouter Polspoel

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK,
HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
COLOFON
Jaargang 12 • nummer 1 • 2024
Verschijnt 6 x per jaar
VERANTWOORDELIJKE UITGEVER
Hertsbergsestraat 4
B-8020 Oostkamp
+32 50 36 81 70
info@louwersmediagroep.be
louwersmediagroep.be
EINDREDACTIE
Wouter Polspoel
REDACTIETEAM
Aagje Van Cauwelaert, Bart van Holderbeke,
Eric Ladang, Johan Debaere, Kris Vandekerckhove,
Lieke Bousema, Matthijs Lodewijks, Stijlmeesters,
Tim Janssens, Valérie Couplez en Wouter Polspoel
PROJECTMANAGEMENT
Mathieu Noppe
m.noppe@louwersmediagroep.be
ADVERTENTIES
Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd via
de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink hebben
ontvangen, stuur een email naar traffic@louwersmediagroep.be
SECRETARIAAT
Elke Kina
Nancy Priem
Sandra Reijnders
Loris Vermeulen
ABONNEMENTSPRIJS
Abonnementsprijs
België: € 90,00 per jaar excl. BTW
Buiten België: € 142,00 per jaar excl. BTW
ING: IBAN BE33 3631 9320 5246
BIC: BBRUBEBB
t.n.v. Louwers Mediagroep
o.v.v. Installatie & Bouw
Informatie over abonnementen:
+32 50 36 81 70
ADRESWIJZIGINGEN
Schriftelijk ten minste drie weken
voor verhuizing naar:
Hertsbergsestraat 4, B-8020 Oostkamp
OPZEGGINGEN
Indien twee maanden voor het verstrijken van de
abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van
opzegging is ontvangen, wordt het abonnement
automatisch met een jaar verlengd.
DOELGROEP
Installateurs verwarming, elektriciteit, sanitair, klimatisatie
en luchtbehandeling, leden van de VCB
Vlaamse Confederatie Bouw, BVA Bond van Vlaamse
Architecten, CIB Vlaanderen de Confederatie van Immobiliënberoepen
van Vlaanderen, ORI Organisatie
van Raadgevende Ingenieurs, Engineering- en Consultancybureaus,
opdrachtgevers, projectontwikkelaars,
abonnees, betrokken ministeries en diensten, provinciale
en gemeentelijke overheden en betrokken federale,
Vlaamse en regionale organisaties, facilitymanagers
bedrijven met eigen onderhoudsploeg, fabrikanten,
invoerders en groothandelaars uit de sector.
VORMGEVING/ART DIRECTION
+32 50 36 81 70
studio@louwersmediagroep.be
DRUKWERK
Drukkerij Hendrix, Peer
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd
zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder
bronvermelding. Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar
beste weten is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen
enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie.
Zij aan-vaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid
voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen
en/of beslissingen die gebaseerd zijn op deze informatie.
08
18 28
Ventilatiespecialist en expert in tiny houses slaan de handen in elkaar 8
Nieuwe belevingsruimte toont aannemers en installateurs potentieel van groeiende stroom aan data 10
Groothandel in installatiematerialen voor de HVAC-, koel- en voedingsindustrie doet overname in Scandinavië 13
De Pen: Maarten Cumps, energiecoördinator bij de Vrije Universiteit Brussel (VUB) 14
Grootste vakbeurs voor bouw, renovatie en interieur in België viert 65ste verjaardag 16
Badkamerspecialist introduceert 7 trends voor 2024 18
Fabrikant Smart Home-oplossingen neemt installateurs bij de hand in eigen academy 20
Compact en installatievriendelijk: lucht-waterwarmtepomp zonder binnenunit 22
“Geen warmteafgifte mogelijk waar lucht of vuil zit” 24
Pak de leiding! 28
Van versleten autoband tot duurzame sokkel voor airco- en warmtepompinstallaties 30

INHOUD
30 32
39 44
48
THEMA DIGITALISATIE
TechBiM: een revolutie in de digitale bouwwereld 32
“BIM biedt steeds meer mogelijkheden in elke fase van het bouwproces” 37
Digitalisatie in de installatiesector: hoe meer doen met hetzelfde aantal mensen? 40
Een vlotte implementatie van ERP? Het kan! 42
Stijlvolle serviceresidentie uitgerust met prefabtechnieken op basis van BIM 44
Hoe softwarepakket voor online administratie HVAC-installateur ontlast 46
‘s Werelds grootste beurs op het vlak van installatietechniek, airco en hernieuwbare energie is toe aan 43ste editie 48
Slimme regelaar kiest voor gas of elektriciteit volgens marktprijs 53
Elke bedrijfwagen te vinden in gamma van Duitse autobouwer 54
Garantie op robuustheid en storingsvrije werking van HVAC-installaties 56
1
INSTALLATIE&BOUW PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INSTALLATIEENBOUW.BE
INSTALLATIE&BOUW
NUMMER 1 - 2024
februari - maart
installatieenbouw.be
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
INCLUSIEF HET VAKKATERN
Compacte lucht-waterwarmtepomp 7 trends voor de
Het belang van schoon
Xxxxxx
zonder binnenunit
badkamer in 2024 water in HVAC-installaties
Cover: iStock
VAKKATERN ELEKTROTECH 59
Installatiepartners 78
Blijf gratis en eenvoudig op de
hoogte van het laatste nieuws.
Volg ons op social media en meld
je aan voor onze nieuwsbrief!
installatieenbouw.be

Ventilatiespecialist en expert in tiny
houses slaan de handen in elkaar
Elk tiny house van Atelier Tiny Living bestaat uit een stevig houtskelet vervaardigd uit de beste materialen en houtsoorten.
Atelier Tiny Living, dat mensen helpt hun tiny home of kleine woning te realiseren, zag anderhalf jaar geleden het levenslicht en is bezig aan een
heus succesverhaal. Ook DUCO, specialist in ventilatie en zonweringsystemen, draagt daaraan bij, met de DucoBox Focus-ventilatiesystemen
die de kleine wooneenheden voorzien van de nodige frisse lucht.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld DUCO
Atelier Tiny Living is het geesteskind van de jonge ondernemer Danny
Schoemans. Na zijn studie interieurarchitectuur aan de hogeschool bouwde
hij mee aan decors en werkte hij als schrijnwerker in de houtskeletbouw,
wat hem veel ervaring opleverde in het luchtdicht maken en isoleren van
woningen. De coronapandemie bood voor Danny Schoemans vervolgens de
ideale springplank om als zelfstandig schrijnwerker te starten bij een Brussels
bedrijf en niet veel later Atelier Tiny Living op te richten.
Laten bouwen of zelf aan de slag
Wie met Atelier Tiny Living in zee gaat voor de bouw van zijn kleinschalige
woning, kan ofwel de realisatie volledig uitbesteden aan Atelier Tiny Living,
ofwel onder begeleiding van de aannemer zelf aan de slag gaan in de werkplaats
van Atelier Tiny Living. “Die zelfbouwers ondersteunen we met bijvoorbeeld het
opmaken van constructieplannen en de mogelijkheid om via ons de nodige
bouwmaterialen aan te kopen”, legt Danny Schoemans uit. “Zo combineren we
onze vakkennis en materialen met de passie en creativiteit van de zelfbouwer.”
Het type mensen dat een tiny house koopt, is volgens de zaakvoerder heel
divers. “Zo heb je mensen, meestal starters, die bewust kiezen voor een
ecologisch en minimalistisch concept met kleine voetafdruk. Daarnaast heb
je zij die om financiële redenen kleiner gaan wonen en ten slotte is er ook de
iets oudere generatie die op zoek is naar een comfortabel vakantiehuisje.”
8 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Duaal leren in de bouw
Atelier Tiny Living ziet zichzelf naast bouwbedrijf ook als leerinstituut. Zo
werkt het bedrijf samen met studenten die duaal leren of met andere woorden
slechts een paar dagen in de week op de schoolbanken zitten en de rest van
de tijd de praktijk aangeleerd krijgen in levensechte werkomgevingen. “De
studenten die hier werken bouwen tijdens hun stage zo’n drie tot vier tiny
houses op. Ze krijgen hier meteen een hoge standaard aangeleerd, want onze
tiny houses zijn woningen voor het leven. Wanneer de studenten dan later
voor ons komen werken of met ons willen samenwerken, kunnen wij erop
vertrouwen dat ze onze normen en standaarden aanhouden en enkel de beste
kwaliteit afleveren”, besluit Danny Schoemans.
Een tiny house van Atelier Tiny House is steevast maatwerk.
Maatwerk
Elk tiny house van Atelier Tiny Living bestaat uit een stevig houtskelet
vervaardigd uit de beste materialen en houtsoorten. Er wordt ook bewust
op maat gebouwd. Verschillende gesprekken met de klant leiden tot het
uiteindelijke ontwerp.
Wetgeving in ontplooiing
Belangrijk om nog mee te geven is dat de wet geving die het plaatsen van
tiny houses regelt, in Wallonië iets flexibeler is dan in Vlaanderen, waar
het vaak afhangt van de goodwill van de gemeente. De ministeries in
Vlaanderen maken op dit moment wel zwerk van een duidelijk(er) kader
en van adviespunten om de duurzame en energie zuinige manier van
wonen te faciliteren. ❚
Een van de belangrijke keuzes in de daaropvolgende constructiefase is hoe
het tiny house geventileerd moet worden. Sommige klanten van Atelier Tiny
Living kiezen voor een simpel rooster, andere voor een meer energiebewuste
oplossing, met een ventilatiesysteem. Als partner voor die ventilatiesystemen
kwam Danny Schoemans, die er een erezaak van maakt enkel met
hoogwaardige materialen te werken en nooit te zullen inboeten op kwaliteit,
ook al betekent dat een iets hogere prijs, al snel uit bij DUCO. Hij had de
ventilatiespecialist leren kennen ten tijde van de renovatie van zijn eigen
woning, die hij uitrustte met een DUCO-ventilatiesysteem.
‘Het DucoBox Focus-ventilatiesysteem
laat zich heel gemakkelijk en installeren in
kleinere ruimtes en de hele installatie neemt
nog geen halve dag in beslag’
Zonale ventilatie waar en wanneer nodig
Wanneer een klant van Atelier Tiny Living opteert voor een ventilatiesysteem
in zijn tiny house, dan kiest het bouwbedrijf steeds voor de DucoBox
Focus. Die ventilatie-unit laat zich immers zeer gemakkelijk installeren in
kleinere ruimtes. “Door het handige plug & play-principe worden de nodige
berekeningen in een handomdraai gemaakt zodat het volledige systeem in
nog geen halve dag geïnstalleerd kan worden”, looft Danny Schoemans de
bewuste oplossing. “Een bijkomende troef is dat de DUCO-dealers, zoals Van
Marcke en Desco, de ventilatietoestellen steeds op voorraad hebben, wat voor
ons zorgt voor een aanzienlijke tijdwinst.”
De interne regelkleppen van de DucoBox Focus zorgen ervoor dat er enkel
vervuilde en/of vochtige lucht wordt afgevoerd waar en wanneer nodig
én in de juiste hoeveelheid. Zodra het binnenklimaat in het tiny house
geoptimaliseerd is, sluiten de kleppen zich automatisch, wat resulteert in een
uiterst stille en meer energiezuinige werking.
Kiezen klanten van Atelier Tiny Living voor een ventilatiesysteem
in hun woning, dan is dat altijd de DucoBox Focus.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 9

Nieuwe belevingsruimte
toont aannemers en
installateurs potentieel van
groeiende stroom aan data
Het Data Connection Center moet toelaten om de mogelijkheden van onder meer datacaptatie, monitoring en het Internet of Things (IoT) te demonstreren.
De bouwsector is in volle evolutie. Connecteren en meten zullen daarbij steeds belangrijker worden. In de sector is er vandaag nog te weinig
kennis over de technologieën die daarvoor beschikbaar zijn en zullen worden. Daarom maakte Buildwise, het kennis- en innovatiecentrum
van de bouwsector, in zijn Experience Center in Zaventem werk van een belevingsruimte die moet toelaten om de mogelijkheden van onder
meer datacaptatie, monitoring en het Internet of Things (IoT) te demonstreren. Verstandig omgaan met data heeft volgens het kennis- en
innovatiecentrum het potentieel om uitdagingen als het vergroten van de productiviteitsgroei in de bouwsector en klimaatvriendelijker en
meer circulair bouwen, het hoofd te bieden. De belevingsruimte kreeg de naam Data Connection Center (DCC) en opent nog dit jaar de deuren.
Tekst en Beeld Buildwise
10 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Data zijn voor heel wat sectoren het nieuwe
goud en de bouw is daar geen uitzondering op.
De sector heeft te kampen met heel wat uitdagingen.
Digitale technologie, zoals monitoring
en datacaptatie, kan daarop minstens een
gedeeltelijk antwoord bieden, zowel voor de
werking van bouwondernemingen (bijvoorbeeld
het digitaal opvolgen van een drogingsproces
tijdens uitvoering) als voor het opbouwen van
vertrouwen in innovaties (bijvoorbeeld het live
monitoren van nieuwe materialen of systemen.
De mogelijkheden van datagebruik zijn evenwel
nog te weinig bekend in de sector. Om hun
potentieel beter te benutten en de bouwsector
als een geheel te ondersteunen, bouwt Buildwise
in Zaventem het Data Connection Center (DCC).
In die ‘controlekamer’ worden data afkomstig van
verschillende toepassingen en bronnen verzameld
en gevisualiseerd. Daarna wordt die gebruikt om
processen, materialen of verbruiken in kaart te
brengen, op te volgen en te optimaliseren.
Een bezoek aan het DCC laat bouwprofessionals
kennismaken met de mogelijkheden van data,
monitoring en het IoT en met het samenbrengen
en afstemmen van verschillende metingen en
gecapteerde data. Zo krijgen ze aan de hand van
verschillende voorbeelden inzicht in de voordelen
en mogelijkheden doorheen verschillende projectfases.
Denk aan het live monitoren van het
Buildwisegebouw waarin het DCC zich bevindt,
het opvolgen van de prestaties van een brug
uit nieuwe composietmaterialen of die van
een oudere brug, in het kader van preventief
onderhoud enzovoort. Het DCC moet aannemers
en installateurs stimuleren om de eerste stappen
te zetten in de richting van datacaptatie. Naast het
aspect beleven is de infrastructuur ook geschikt
voor onderzoek en het uitwerken van testen
en demonstraties afgestemd op de specifieke
werking of vragen van individuele bedrijven.
“De bouwsector moet werk maken van oplossingen
voor de beperkte productiviteits groei
en efficiëntie en van innovaties die bijdragen
aan klimaat vriendelijk en circulair bouwen. Een
complexe taak”, aldus Charlotte Euben, innovation
manager bij Buildwise. “Het gericht verzamelen
en inter preteren van data kan daarbij een enorme
meer waarde vormen. Met het DCC kunnen we
aannemers en installateurs de voordelen laten
zien en laten beleven. Bovendien kunnen we de
controlekamer ook gebruiken voor onderzoek van
nieuwe materialen, zoals circulair beton.”
Europese en Vlaamse steun
Het DCC is een belangrijk project voor innovatie
in de bouwsector en wordt naast de eigen
inbreng van Buildwise financieel ondersteund
door EFRO, het Europees Fonds voor Regionale
In het Data Connection Center zullen bouwprofessionals inzicht opdoen in de mogelijkheden
van data, monitoring en het IoT, bijvoorbeeld bij het opvolgen van de prestaties van een brug.
Ontwikkeling (162.040 euro) en door het Vlaams
Fonds voor Innoveren en Ondernemen (40.510
euro). De totale kostprijs van het project wordt
geraamd op 405.100 euro. Verwacht wordt dat
bouwprofessionals het DCC kunnen bezoeken
vanaf het tweede kwartaal van 2024. ❚
‘De bouwsector moet werk maken
van oplossingen voor de beperkte
productiviteitsgroei en efficiëntie en
van innovaties die bijdragen aan
klimaatvriendelijk en circulair bouwen.
Het gericht verzamelen en interpreteren
van data kan daarbij een enorme
meerwaarde vormen’
Buildwise kan voor de realisatie van het Data Connection center rekenen op steun vanuit het EFRO,
het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (162.040 euro) en vanuit het Vlaams Fonds voor
Innoveren en Ondernemen van het Agentschap Innoveren & Ondernemen (40.510 euro).
INSTALLATIEENBOUW.BE | 11

BOUWEN AAN MORGEN
17 › 25.02.2024
20 & 21 GESLOTEN
BATIBOUW.COM . BRUSSELS EXPO

Groothandel in installatiematerialen
voor de HVAC-, koel- en voedingsindustrie
doet overname in Scandinavië
Linumgroup, van oorsprong Belgisch – met hoofdkantoor in Kuurne – en actief in heel Europa als professionele groothandel in apparatuur
en toebehoren voor de HVAC-, koel- en voedingsindustrie, rondde op 15 januari de overname van het Zweedse Luftexpressen af. Dat bedrijf
gevestigd in Helsingborg bouwde in Scandinavië in slechts vier jaar tijd een sterke reputatie op in het leveren van hoogwaardige componenten
en accessoires voor HVAC-installaties. Met de overname hoopt de Linumgroup nog meer voet aan de grond te krijgen in Noord-Europa.
Tekst en beeld Linumgroup
“Bij het eerste contact met de familie Pittock
(de familie achter Luftexpressen, red.) voelden
we meteen een klik en zagen we ook meteen
een match met onze bedrijfscultuur en onze
marktbenadering”, vertellen Jan Vanderbeke en
Eline Demeulemeester van Linumgroup, vandaag
als eigendom van de Kuurnse ondernemersfamilie
Vanderbeke nog steeds steeds een 100%
familiebedrijf. “Luftexpressen levert hoogwaardige
producten die de HVAC-installateur trots maken
op zijn of haar werk. Het gecombineerde
productaanbod van Luftexpressen en Linumgroup
biedt een complete oplossing voor een nette
installatie. En de specifieke marktkennis wat
Scandinavië betreft is natuurlijk ook heel
waardevol voor onze groep. We verwelkomen het
team van Luftexpressen dan ook maar wat graag
in de Linumgroep en kijken ernaar uit om samen
verder te groeien.”
Eline Demeulemeester, Jan Vanderbeke, Matthew Pittock en Lorenzo Pittock (v.l.n.r).
‘Het gecombineerde productaanbod
van beide bedrijven biedt een complete
oplossing voor een nette installatie’
Chemie
“Door de sterke groei van ons merk LuftX in
Scandinavië voelden we een groeiende interesse
van klanten en leveranciers om de business nog
verder op te schalen”, vullen Matthew en Lorenzo
Pittock, oprichters van Luftexpressen aan. “De
chemie tussen Luftexpressen en Linumgroup leek
zodanig te ontvlammen dat we het gevoel hadden
dat dit de beste beslissing was die we konden
nemen om ons pad naar succes te versnellen.
Linumgroups bewezen staat van dienst, zakelijke
integriteit en uitstekende productselectie mag
gerust een inspiratie genoemd worden.”
Met de toevoeging van Luftexpressen aan de
groep hoopt Linumgroup, die vestigingen heeft in
België, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk
en Zwitserland, meer voet aan de grond te
krijgen in Scandinavië en bij uitbreiding in
heel Noord-Europa. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 13

De Pen
Foto: Jean Cosyn - VUB
‘De installatie stelt de VUB in
staat om ongeveer 50% van de
elektriciteitsvraag op de campus
in Etterbeek zelf op te wekken’
14 |
INSTALLATIEENBOUW.BE

De Pen
Maarten Cumps
energiecoördinator bij de Vrije Universiteit Brussel (VUB)
NIEUWE INVESTERING BRENGT ONZE UNIVERSITEIT WEER
STAP DICHTER BIJ KLIMAATNEUTRALITEIT
De Vrije Universiteit Brussel (VUB) heeft recent geïnvesteerd in een innovatieve warmtekrachtkoppeling (WKK) op de campus in
Etterbeek. De investering van 2 miljoen euro zal een significante vermindering in de CO 2
-uitstoot betekenen en onze universiteit
opnieuw een stap dichter bij klimaatneutraliteit brengen, het doel van het Klimaatactieplan van de VUB.
Met de WKK op de campus in Etterbeek, in gebruik genomen op 18 december, bereikt onze universiteit een nieuwe mijlpaal in haar
duurzaamheidsinspanningen. Het systeem, dat gerust een technologisch hoogstandje genoemd mag worden, reduceert de CO 2
-uitstoot van
de VUB met zo’n 1.000 ton per jaar.
Onze universiteit heeft een duidelijk doel voor ogen: klimaatneutraliteit tegen ten laatste 2050. Ons Klimaatactieplan, een ambitieuze
roadmap gericht op het aanpakken van milieu- en klimaatuitdagingen, speelt een cruciale rol in het bereiken van die doelstelling. Het plan
helpt de VUB om tegen 2030 belangrijke tussentijdse doelen te behalen, die in overeenstemming zijn met de wereldwijde inspanningen om
de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden. De installatie van de WKK vormt een sleutelelement in dat proces. Ze stelt de VUB
in staat om ongeveer 50% van de elektriciteitsvraag op de campus in Etterbeek zelf op te wekken.
Een WKK is een bijzonder efficiënte methode voor energieopwekking. De installatie produceert elektriciteit en warmte simultaan uit dezelfde
energiebron. Deze specifieke WKK genereert ongeveer 44% elektriciteit en 56% warmte, waarbij het grootste deel van de warmte wordt
gebruikt voor de verwarming van gebouwen tijdens de wintermaanden. In vergelijking met moderne aardgascentrales, die vaak de vrijgekomen
warmte verliezen via koeltorens, biedt deze WKK een aanzienlijk hoger totaalrendement.
De totale investering van ongeveer 2 miljoen euro heeft een verwachte terugverdientijd van slechts twee jaar, als de energieprijzen blijven
wat ze zijn. De WKK, een machine van Siemens (SGE-86EM V12) met een elektrisch vermogen van 1,6 MW, zal naar verwachting ongeveer
5.000 uur per jaar draaien. Zo genereert ze ongeveer 6.500 MWh elektriciteit. En de restwarmte wordt dus benut voor de verwarming van de
gebouwen van de campus.
De WKK op de campus in Etterbeek is niet de eerste van onze universiteit. De VUB-site in Jette, met het ziekenhuis en de Health Campus,
heeft reeds twee operationele WKK-eenheden met elk een elektrisch vermogen van 1,0 MW.
Het studiebureau Sweco startte het traject met een dynamische dimensioneringsstudie, verzorgde vervolgens het technische gedeelte van de
openbare aanbesteding en gaf advies en voerde de nodige controles uit tijdens de uitvoering. De motorleverancier is de firma Dordtech uit
Dordrecht en de hoofdaannemer en uitbater van de WKK voor een periode van tien jaar is de firma Werkhuizen E. Van Wingen uit Evergem.
Gezien de complexiteit van het hele project werd een VUB-team ingezet met een brede range aan capaciteiten. Rik Geenen zorgde als
projectmanager voor de nodige technische kennis, de integratie van de WKK in de stookplaats kwam voor rekening van Sven De Bruyn, ATS
(Luminus) verzorgde het elektrisch aspect met de installatie en aansluiting van de hoogspanningscabine en de afspraken met de netbeheerder
Sibelga, Equans werd betrokken voor de aansluitingen van aardgas en het cv-waternet en ikzelf begeleidde als VUB-energiecoördinator het
volledige traject.
De hydrauliek van de WKK en de vijf aardgasketels van de universiteit en drie warmtenetten met een 20-tal vernieuwde onderstations die ze
gebruikt, wordt met technische ondersteuning van Studieburo Herelixka in harmonie gebracht via het gebouwenbeheerssysteem van Johnson
Controls. Onze universiteit heeft de ambitie om de komende jaren met haar WKK’s ook de lagetemperatuurrestwarmte te benutten. ❚
Op de foto: Maarten Cumps (midden), Rik Geenen (links) en Sven De Bruyn. Maarten Cumps stond
erop dat ook zijn collega’s die bij de installatie betrokken waren mee op de foto gingen bij de WKK.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 15

Van 17 tot 25 februari vormt Brussels Expo opnieuw het decor voor Batibouw, dat al aan zijn 65ste editie toe is.
GROOTSTE VAKBEURS VOOR BOUW, RENOVATIE EN
INTERIEUR IN BELGIË VIERT 65STE VERJAARDAG
Brussels Expo is binnenkort opnieuw het
decor voor Batibouw. Van zaterdag 17 tot
en met zondag 25 februari is de grootste
vak beurs voor bouw, renovatie en interieur
in België opnieuw dé ontmoetings plaats voor
professionals uit de bouw- en renovatiesector.
Met de thema’s betaalbaar wonen
en duur zaam verbouwen zet de beurs – met
als slogan ‘Bouwen aan morgen’ – tijdens
haar 65ste editie alle actuele bouw- en
verbouwtopics op de agenda. Van interieurinspiratie
tot de nieuwste innovaties:
Batibouw biedt het allemaal.
Tekst en beeld Batibouw
Batibouw is elk jaar opnieuw de hoogmis voor
bouwers en verbouwers. Ze krijgen er professioneel
advies over hun bouw- of renovatieproject en de
kans om interessante deals te scoren. Bovendien
Batibouw is de plek bij uitstek voor professionals om te netwerken en hun creativiteit en vindingrijkheid te delen.
16 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Meer dan 350 exposanten gunnen de bezoekers een unieke blik op de innovaties in de interieur- en bouwsector.
Praktisch
Batibouw gaat door in Brussels Expo, meer
bepaald in Paleizen 5, 6, 7, 9 en Patio, van
zaterdag 17 tot en met zondag 25 februari
2024. De beurs is elke dag te bezoeken
van 10 tot 19 uur, met uitzondering van
dinsdag 20, woensdag 21 en vrijdag 23
februari. Op 20 en 21 februari is Batibouw
gesloten en op vrijdag 23 februari gaat
de Professionele Dag – een absolute
aanrader voor bouwprofessionals – door
en is de beurs open tot 22 uur. Tickets
kosten 15 euro. Die aankopen of meer info
raadplegen kan op www.batibouw.com.
is het de plek bij uitstek voor professionals om te
netwerken en hun creativiteit en vindingrijkheid
te delen. Zo vormt Batibouw een unieke vakbeurs
waar bouwdromen groeien, evolueren
en werkelijkheid worden.
Meer dan 350 exposanten gunnen de bezoekers
een unieke blik op de belangrijkste innovaties
in de interieur- en bouwsector. Naast de stands
van de exposanten zijn er twee specifieke zones
ingericht: de Energy Solutions-zone, die een
antwoord biedt op de energievraagstukken
van vandaag, en de Kitchen Experience-ruimte,
waar de nieuwste technologische snufjes voor
de keuken worden voorgesteld en uitgetest. In
beide zones staan gespecialiseerde adviseurs
professionals en particulieren te woord.
Belgian Building Awards
Behalve bouwen en verbouwen zet Batibouw
ook onze Belgische architectuur in de kijker,
met de Belgian Building Awards. Die bekronen
verschillende architectenbureaus in acht categorieën:
Rookie of The Year, Student Award, Private
House, Residential Real Estate, Utility Award,
De toekomst van de bouwsector verzekeren?
Ook daar zet Batibouw op in.
Tijdens de Professionele Dag op 23 februari vindt het Bouwforum plaats,
met onder andere een verkiezingsdebat met verschillende partijvoorzitters.
Company Building Award, International Award en
Pioneer Award. De winnaars worden op 22 februari
bekendgemaakt tijdens een ceremonieel moment.
Batibouw Academy
Ook de Batibouw Academy maakt opnieuw deel
uit van de beurs. Een uiteenlopend aanbod van
inspirerende conferenties, trendtalks, demonstraties
en workshops: dat is in een notendop
waar die Batibouw Academy om draait.
Gedurende zeven dagen geven exposanten en
experts boeiende seminaries rond onder andere
renovatie- en bouwpremies, energie, budgetbeheer,
wellness, alternatieve woonvormen en
tuin architectuur. Zo zetten Floraliën Gent en
Groenwand groene vingers aan het werk om de
tuin van de toekomst te creëren of meer groen
in het interieur te brengen. Julie en Sofie van
Bouwen Binnen Budget geven dan weer tal van
tips om te (ver)bouwen zondere financiële kater.
Ook Cathy Camertijn van Hasta La Vista Tiny
Home neemt het woord op de Batbouw Academy.
Zij vertelt alles over het leven in een tiny house en
duidt of zo’n kleine woning een tijdelijke trend is
of de toekomst heeft.
Batibouw voor professionals
Op vrijdag 23 februari verwelkomt Batibouw
iedereen uit de bouwsector voor de Professionele
Dag. In Paleis 10 vindt dan het Bouwforum plaats,
het congres over trends in de bouwsector. Dat
netwerk- en informatie-event, gehost door Embuild,
brengt onder meer verschillende partijvoorzitters
samen voor een verkiezingsdebat over betaalbaar
en duurzaam wonen, overheidsinvesteringen en
aantrekkelijke bouwjobs.
Het Bouwforum bijwonen kan gratis maar
inschrijven is wel verplicht. Dat kan via
www.bouwforumconstruction.be. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 17

Badkamerspecialist
introduceert 7 trends
voor 2024
Sanitairspecialist Facq wil badkamerdesign in 2024 herdefiniëren door trends te introduceren
die een samenspel van organische elementen en verfijnde elegantie, comfort en dynamiek
bieden. De opkomst van organische vormen brengt een kalmerende, natuurlijke touch, terwijl
de herintroductie van chroom een tijdloos raffinement toevoegt. Monochrome harmonie,
thuiswellness, heldere kleuren, gegroefde texturen en duurzaam vakmanschap staan
centraal. Samen geven ze vorm aan een vernieuwend tijdperk in badkamerontwerp bij Facq.
In dit artikel duidt Facq een en ander.
Tekst en beeld Facq
Organische vormen en de
terugkeer van chroom: een
fusie van natuur en elegantie
Asymmetrische, natuurlijke vormen bieden
een rustgevende sensatie en transformeren
badkamers in ruimtes van ontspanning en
welzijn. Tegelijkertijd maakt chroom, een tijdloze
klassieker, een sterke comeback. Verchroomde
kranen, symbolen van elegantie en eenvoud,
staan weer in de schijnwerpers en bieden een
modern en verfijnd alternatief. ​Wie de voorkeur
geeft aan een meer geraffineerde look, kiest voor
champagnekleurige of koperkleurige kranen, die
dit jaar ook in de mode zijn.
‘Heldere, levendige
kleuren winnen
terrein in 2024’
Toon-op-toon en thuiswellness:
harmonie en comfort in
het dagelijkse leven
De monochrome of zogenaamde toon-optoonbenadering
van design valt op in 2024
en creëert harmonieuze, rustgevende ruimtes.
Door te varieren met tinten en texturen, wordt
eentonigheid vermeden en kleur toegevoegd.
Beige-, terracotta- en groentinten domineren
en bieden een kleurenpalet dat zowel zacht als
elegant is. Tegelijkertijd blijft comfort ook in
2024 een essentieel element in badkamerdesign.
Het gebruik van neutrale kleuren, natuurlijke
materialen en warme houtsoorten verandert
badkamers in echte oases van rust, met ruime
inloopdouches en hydromassagesystemen voor
een luxe dagelijkse spa-ervaring.
Felle kleuren en gegroefde
texturen: dynamiek en karakter
Heldere, levendige kleuren winnen terrein in
2024 en brengen energie en positiviteit in onze
badkamers. Van meubels tot accessoires, elk
element is nu een element van kleur en vreugde.
Bovendien breiden gegroefde oppervlakken,
die voorheen beperkt waren tot meubels, zich
uit naar andere elementen in de badkamer,
waardoor textuur en karakter aan de ruimte
worden toegevoegd.
Duurzaamheid en vakmanschap:
een engagement voor een
verantwoordelijke toekomst
In 2024 ligt de nadruk meer dan ooit op duurzame
materialen en ambachtelijke afwerkingen. Die
trend getuigt van een verfijnd vakmanschap en een
esthetische benadering. Accessoires en meubels
met ruwe betonnen of keramische afwerkingen
en het gebruik van natuurlijke stoffen belichamen
authentieke, onconventionele luxe.
Zeven te onthouden trends voor 2024:
• Organische vormen
• De terugkeer van chroom
• Toon-op-toon
• Wellness thuis
• Heldere kleuren
• Groeven in overvloed
• Duurzame, artisanale en handgemaakte
materialen ❚
Heldere, levendige kleuren brengen
energie en positiviteit in de badkamer.
18 | INSTALLATIEENBOUW.BE

INSTALLATIEENBOUW.BE | 19

Fabrikant Smart Home-oplossingen
neemt installateurs bij de hand in
eigen academy
In de Resideo Academy staan diverse instructeurs klaar om vakmensen alles te leren over de bestaande
en laatste nieuwe producten van Resideo en ze praktisch aan de slag te laten gaan met die kennis.
Resideo heeft met de Resideo Academy in Diegem een eigen opleidingscentrum waar het installateurs leert hoe de nieuwe en
bestaande Smart-Home-oplossingen die het bedrijf maakt werken en hoe ze moeten worden toegepast. Het lesmateriaal is ook online
– downloadbaar – beschikbaar.
Tekst Stijlmeesters en Wouter Polspoel | Beeld Resideo
20 | INSTALLATIEENBOUW.BE

In de Resideo Academy staan diverse instructeurs
klaar om vakmensen volledig up-to-date te
brengen op het vlak van de bestaande en
laatste nieuwe producten van Resideo – comfort-,
water- en veiligheidsproducten – en ze praktisch
aan de slag te laten gaan met die kennis. De
trainingsinhoud, die recent helemaal vernieuwd
werd, geeft zo alle handvatten die installateurs
nodig hebben om een installatie nog makkelijker
en sneller te realiseren.
Toegespitst op ieders
dagelijkse werkomgeving
“Urenlang door boeken spitten is niet voor iedereen
weggelegd. Daarom bieden we installateurs op
onze leslocatie in Diegem de mogelijkheid om zelf
te ervaren hoe het is om met onze thermostaten,
zoneregelingsoplossingen en andere producten
te werken en op welke wijze ze dat het meest
efficiënt kunnen doen”, begint Peter Raes, country
sales leader bij Resideo, te vertellen. “We leren
hen vanzelfsprekend ook hoe de systemen in
elkaar steken en wat hun respectievelijke vooren
nadelen zijn. Dat alles spitsen we toe op hun
eigen dagelijkse werkomgeving. Die is namelijk
voor niemand hetzelfde.”
De hands-on mentaliteit zorgt voor positieve
reacties. “De meeste deelnemers beamen achteraf
hoe waardevol de trainingen zijn. Doordat ze
helemaal snappen hoe de producten waarmee ze
dag in dag uit werken in elkaar zitten, gaan ze
immers vol vertrouwen naar de klant.”
E-learning
De Resideo Academy wil de cursisten laten leren
waar, wanneer en hoe dat voor hen het beste
uitkomt. Daarom biedt ze het lesmateriaal ook
altijd online aan. Met de Resideo Academy-app
nemen installateurs de cursusinhoud overal mee
naartoe. “Dat is handig als ze even willen checken
hoe die ene regeling in elkaar steekt of hoe ze
de volgende stap van een installatie moeten
doorlopen. Dankzij onze digitale leeromgeving
kunnen degenen die erg enthousiast zijn zich
ook alvast online voorbereiden of inlezen op
toekomstige lessen. Dat maakt het ook mogelijk
om trainingen in een verkorte versie te volgen,
aangezien we de basisprincipes dan niet meer
hoeven uit te leggen”, aldus Peter Raes.
Na een geslaagde afronding van een opleiding
kunnen deelnemers online een Resideo
Academy-certificaat downloaden. Peter Raes:
“En bij zo’n positieve afronding krijgen de
deelnemers ook nog een kleine attentie.
Maar het belangrijkste is natuurlijk dat we
onze cursisten voldoende bagage hebben
gegeven om de klus die ze moeten uitvoeren,
probleemloos te kunnen klaren.
De Resideo Academy wil de cursisten laten leren waar, wanneer en hoe dat voor
hen het beste uitkomt. Daarom biedt ze het lesmateriaal ook altijd online aan.
‘Urenlang door boeken spitten is gewoon
niet voor iedereen weggelegd’
De kracht van lesgeven
Waarom vindt Resideo het zo belangrijk om
vakmensen te trainen? “Omdat specifieke kennis
nu eenmaal belangrijk is in de sector van Smart
Home-oplossingen”, stelt de country sales leader.
“Maar ook voor onszelf vind ik de trainingen
erg belangrijk. De feedback die wij tijdens de
opleidingen krijgen, is immers enorm waardevol.
Voor mezelf, maar ook voor mijn collega’s die
bijvoorbeeld nieuwe producten ontwikkelen of in
de toekomst producten willen verbeteren.”
Lessen op verplaatsing
De klassikale lessen vinden veelal plaats op het
hoofdkantoor van Resideo in Diegem, maar
Resideo biedt ook de mogelijkheid – bij een
vastgelegd minimum aantal cursisten – om de
lessen in het bedrijf van de installateur te houden.
Wie vragen heeft over de Resideo Academy, de
lespakketten op maat of de online leeromgeving
of er gewoon meer info over wenst, kan terecht bij
Resideo. De actuele trainingsdata zijn te vinden
op academy.resideo.com, de Resideo Academyapp
in de App Store of Google Play. ❚
Deze QR-code leidt naar de digitale
leeromgeving van de Resideo Academy.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 21

Compact en installatievriendelijk:
lucht-waterwarmtepomp zonder binnenunit
Verwarmingsfabrikant Bosch introduceert
de Compress 2000 AWF Full Monoblock,
een lucht-waterwarmte pomp die uitblinkt
in compactheid en installatie gemak omdat
ze geen binnenunit heeft. Met de nieuwe
warmte pomp wil Bosch de mensen die
aarzelen om voor de duurzame verwarmingstechniek
te kiezen omdat de over schakeling te
omslachtig zou zijn, op hun wenken bedienen.
De Compress 2000 AWF Full Monoblock moet
zo de implementatie van warmte pompen op
grote schaal mogelijk maken.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld Bosch
Omdat de Compress 2000 AWF Full Monoblock
geen binnenunit omvat, neemt ze vanzelfsprekend
nauwelijks ruimte in de woning in. Dat maakt de
lucht-waterwarmtepomp bijzonder geschikt voor
kleinere woningen of voor appartementen, maar
ook voor renovatieprojecten die voorzien in de
installatie van een warmtepomp.
De Compress 2000 AWF Full Monoblock moet de implementatie
van warmtepompen op grote schaal mogelijk maken.
Wie denkt dat de afwezigheid van een binnenunit
een grotere buitenunit betekent, heeft het mis.
Ook de buitenunit werd heel compact vormgegeven:
er is minder dan 2 m 2 nodig voor de
hele installatie. De warmtepomp kan op de
grond worden geplaatst of aan de muur worden
bevestigd. Plaatsing op balkons behoort ook tot
de mogelijkheden.
Zeker in dat laatste geval is het vermijden van
geluidsoverlast natuurlijk wel een aandachtspunt.
En ook daar heeft Bosch aan gedacht. De
warmte pomp heeft drie geluids vermogensmodi:
standaard, stil en superstil, met een geluids niveau
gaande van 53 tot 73 dB(A), en zorgt zo in haast
geen enkele situatie voor geluidshinder.
Er zijn twee omkastingen beschikbaar voor de
Compress 2000: een kleine variant, voor de
warmtepompuitvoeringen met een vermogen van
4 tot 6 kW, en een omkasting in mediummaat,
voor de uitvoeringen met een vermogen van 8 tot
16 kW. De bediening is eenvoudig dankzij een
De warmtepomp kan op de grond en op balkons worden geplaatst, maar ze ook bevestigd worden aan de muur.
22 | INSTALLATIEENBOUW.BE

intuïtieve interface. Het bedieningspaneel kan
binnen worden gemonteerd.
Hoge prestaties
De Compress 2000 mag dan wel compact
uitgevoerd zijn, qua prestaties hoeft het toestel
niet onder te doen voor gangbare modellen.
De efficiëntieklasse gaat van A+ tot A+++, met
vermogens die dus gaan van 4 tot 16 kW – 4
tot 10 kW monofasig en 12 tot 16 kW driefasig.
Indien gewenst, is er een cascadeopstelling tot zes
toestellen mogelijk.
Het toestel biedt een ruim warmwatercomfort
en kan werken bij buitentemperaturen van
-25 tot +43°C, meer dan voldoende voor het
Belgische klimaat. De Compress 2000 haalt
mooie rendementen met een SCOP tot 5,15 (A7/
W35). Bij warm weer kan het toestel efficiënt
koelen (EER tot 5,50) waarbij het voorzien is voor
combinatie met watervoerende afgiftesystemen.
De warmtepomp kan gemakkelijk geïntegreerd
worden in hybride opstellingen, om bestaande
installaties energiezuiniger te maken. Als koelmiddel
wordt gebruikgemaakt van R32, met een
GWP van 675.
Nieuwe productievestiging
De Bosch Home Comfort Group – de divisie van
Bosch voor residentiële HVAC-toestellen – draagt
fundamenteel bij aan klimaatneutraliteit. Dat
begint bij de vestigingen van de groep zelf die,
globaal genomen, CO 2
-neutraal zijn sinds 2020,
maar dus ook door sterk te investeren in de
ontwikkeling van warmtepompen als oplossing
voor de energietransitie in gebouwen. Zo werd
eind vorig jaar een nieuwe productievestiging
Wie denkt dat de afwezigheid van
een binnenunit een grotere buitenunit
betekent, heeft het mis
De Compress 2000 AWF Full Monoblock is in het bijzonder
geschikt voor kleinere woningen of voor appartementen.
De Compress 2000 AWF Full Monoblock werd heel compact
vormgegeven: er is minder dan 2 m 2 nodig voor de hele installatie.
in Aveiro (Portugal) in gebruik genomen voor
lucht-waterwarmtepompen. In totaal zal de
groep 1 miljard euro geïnvesteerd hebben in
warmtepomptechniek tegen 2030. Bosch heeft
een breed gamma aan dergelijke toestellen,
zowel lucht-water- als bodem-watervarianten.
Krachtlijnen in de ontwikkeling zijn onder meer
warmwatercomfort, een geluidsarme werking
en de overschakeling op koelmiddelen met een
laag GWP. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 23

Waterkwaliteit en -behandeling in
warmtepompsystemen krijgen steeds meer aandacht
“GEEN WARMTEAFGIFTE
MOGELIJK WAAR LUCHT
OF VUIL ZIT”
De waterkwaliteit en waterbehandeling van warmtepompsystemen komen steeds meer
onder de aandacht van installateurs én eindgebruikers. Volgens Floris van 't Verlaat
van Caleffi, dat componenten voor centrale verwarming, watertechnologie
en hernieuwbare energiesystemen maakt, is dat een goede ontwikkeling,
omdat warmtepompen extra gevoelig zijn voor lucht en vuil. “Die gevoeligheid
kan verschillende problemen veroor zaken, zoals het sneller dichtslibben van de
Tekst Lieke Bousema | Beeld Caleffi
Speciaal voor all-electric en hybride
warmtepompsystemen ontwikkelde
Caleffi de CALEFFI XF.
warmtewisselaar”, aldus de man. “Warmtepompen werken ook met een lagere temperatuur en een kleinere Delta T, waardoor de debieten
hoger zijn. In bestaande installaties geeft dat het risico dat de leidingen te klein zijn en verstoppingen nog sneller voor problemen kunnen
zorgen. Indien de warmtepomp gecombineerd wordt met vloerverwarming, dan kunnen kalkdeeltjes en andere vervuiling bezinken in de
vloerverwarmingsleidingen en zich steeds verder ophopen, waardoor een goede doorstroming wordt belemmerd. Om dat alles te voorkomen,
adviseren wij om in elke nieuwe én bestaande warmtepompinstallatie een lucht- en vuilafscheider te plaatsen.”
De vervuiling in warmtepompinstallaties kan volgens Floris Van ’t Verlaat
worden onder verdeeld in drie categorieën. “Allereerst heb je het bouwvuil, zoals
stof, lasflux en zaagsel, dat tijdens de aanleg van het warmtepompsysteem in
de leidingen achterblijft. Tijdens het vullen van de installatie met kraanwater
komen bovendien kalkdeeltjes en lucht in de installatie terecht. Waar de
kalkdeeltjes zich afzetten op onder andere het verwarmingselement, de
leidingen en de kleppen, speelt lucht een belangrijke rol in de corrosie van
(het beperkte aantal) metalen onderdelen. In één kuub water zit ongeveer 30
liter opgeloste lucht. Indien geen passende maat regelen worden genomen
om die lucht te verwijderen, veranderen aansluitleidingen bijvoorbeeld in
opofferingsanodes. De corrosie deeltjes die vrijkomen, kunnen bovendien
vervelende verstoppingen en rendementsverliezen veroor zaken. Niet voor
niets stellen steeds meer warmte pomp fabrikanten lucht- en vuil afscheiding
verplicht om in aanmerking te komen voor garantie.”
Rendementsverliezen door vuil en lucht voorkomen
“Waar lucht of vuil in de installatie zit, zit geen water. Waar geen water zit, zit
geen warmte. En waar geen warmte zit, is geen afgifte mogelijk”, benadrukt
Floris Van ’t Verlaat. “Dat geeft het belang van kwalitatief en schoon
systeemwater wel aan.”
Caleffi beschikt over een uitgebreid assortiment producten die daarin
ondersteunen. Als voorbeeld noemt Floris Van ’t Verlaat de DISCAL ® -
luchtafscheider met speciale vortextechniek, die zelfs de kleinste microbellen
uit het circuit elimineert. “Voor de vuilafscheiding leveren wij een uitgebreid
aanbod vuilafscheiders, die vuil tot 5 micron uit het systeemwater kunnen
halen. Dankzij een geïntegreerde magneet worden daarbij ook de kleinste
magnetietdeeltjes afgevangen.”
Speciaal voor warmtepompen: de Caleffi XF
Speciaal voor all-electric en hybride warmtepompsystemen ontwikkelde
Caleffi de CALEFFI XF, waarin een vuilafscheider, een vuilfilter en een
sterk magnetisch veld slim gecombineerd worden. “Dankzij de innovatieve
vuilafscheiderfilter worden onzuiverheden zoals bouwvuil en magnetiet
al vanaf de allereerste passage van het systeemwater opgevangen en
afgescheiden, waardoor het warmtepompsysteem van meet af aan schoon
en efficiënt functioneert. Waar voor de grove vuilfiltering een intern
gaaselement is voorzien, vangt een speciale uitlaatzeef met een extra groot
(98 cm 2 , red.) en verfijnd filteroppervlak zelfs de kleinste vuildeeltjes (tot 160
micron, red.) doeltreffend af. Daardoor wordt het risico op filterverstopping
sterk geminimaliseerd. ❯
24 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Volkswagen Van Center
Vertrouwen aan boord
Ontdek ons gamma op
volkswagen-bedrijfsvoertuigen.be
Vertrouwen? Dat verdient u door expertise. Dat is onze mening bij Volkswagen Bedrijfsvoertuigen. Daarom is er
in onze Van Centers, ondanks het grote laadvermogen waarmee we uitpakken, geen plaats voor zever in pakjes.
Wat u wel mag verwachten? Advies op maat, van onze gecertificeerde experten. Of het nu gaat om deskundig
advies, of om het (her-)bekijken van uw vloot bedrijfsvoertuigen: we doen er alles aan om u tot in de puntjes
verder te helpen. Want net als u beseffen we dat een tevreden klant er twee waard is.
Voor een Volkswagen Bedrijfsvoertuig kiezen, is kiezen voor vertrouwen.
Dat bewijzen we al sinds 1950 en garanderen we ook in de toekomst.
Volkswagen Bedrijfsvoertuigen. Vertrouwen aan boord.
Contacteer uw concessiehouder voor alle informatie over de fiscaliteit van uw voertuig.
Milieu-informatie (KB 19/03/2004): volkswagen-bedrijfsvoertuigen.be.
volkswagen-bedrijfsvoertuigen.be

Niet voor niets stellen steeds meer warmtepompfabrikanten lucht- en vuilafscheiding verplicht om in aanmerking te komen voor garantie.
‘Naar wens kan de vuilafscheider
zowel horizontaal als verticaal
gemonteerd worden, zónder
in te boeten aan functionele of
vloeistofdynamische prestaties’
Een magneetstaaf centraal in het systeem creëert een sterk magnetisch veld,
waardoor ook alle ijzerhoudende onzuiverheden worden opgevangen en de
magnetische rotors van de circulatiepompen worden beschermd.”
Dankzij de CALEFFI XF worden een slechte werking, storingen en vastgelopen
componenten voorkomen en een optimaal rendement, een hoog comfort
én een lange levensduur van het systeem gewaarborgd. “Bovendien is het
risico op drukverlies minimaal”, aldus Floris Van ‘t Verlaat. “Dat maakt de
CALEFFI XF perfect geschikt voor warmtepompinstallaties. Naar wens kan de
vuilafscheider zowel horizontaal als verticaal gemonteerd worden, zónder in
te boeten aan functionele of vloeistofdynamische prestaties.”
Eenvoudige reiniging, zonder demontage
De CALEFFI XF is beschikbaar in zeven maten, van 3/4 tot 2 duim. Floris
Van ‘t Verlaat: “Daardoor past het systeem zowel in kleinere als middelgrote
warmtepomp installaties. Dank zij een easycleanreinigingsmechanisme met
borstels en een schraper kan het systeem eenvoudig en intensief gereinigd
worden, zonder dat demontage nodig is. Door simpelweg aan de knop aan
de bovenzijde te draaien, reinigen speciale borsteltjes de binnenzijde van de
filters. Dankzij de speciale spiraalvormige opstelling van de borstels, zakken
onzuiverheden als vanzelf naar de bodem van het toestel, waar een metalen
schraper die bodem schoonmaakt.”
Cleaner en inhibitor
Indien de warmtepomp in een bestaande (hybride) installatie wordt
opgenomen, dan adviseert Caleffi om de installatie altijd goed te spoelen.
“Door vervolgens Caleffi C3 Cleaner toe te voegen en mee te laten circuleren
met het installatiewater, wordt het vastzittende slib, kalk en vuil losgeweekt.
Het is heel belangrijk dat in deze fase ook een vuilafscheider geïnstalleerd
wordt, die al het vuil vóór de warmtepomp kan afvangen. Is de installatie
schoon? Dan kan een Caleffi C1 Inhibitor worden toegevoegd om de
installatie tegen nieuwe corrosie en kalkaanslag te beschermen. De inhibitor
heeft een werking van circa een jaar. Daarom adviseren wij om het middel
bij het periodieke jaarlijkse onderhoud steeds opnieuw toe te voegen en ook
om tijdens dat onderhoud de vuilafscheider te controleren en te reinigen om
verzadiging te voorkomen.
Advies bij ontwerp én installatie
Om de juiste producten voor ieder project te selecteren, kijkt Caleffi graag
over de schouder van de installateur mee naar zijn ontwerp én de installatie.
“Bovendien verzorgen wij regelmatig trainingen, waarin wij installateurs
informeren over hoe vervuiling in de installatie ontstaat, welke vervuilingstypes
er zijn, welke schades en klachten zij kunnen veroorzaken én welke producten
en systemen dat kunnen ondervangen. Daarnaast bieden we ondersteuning
bij de toepassing van onze producten en systemen en denken we mee op
hydraulisch vlak. Alles voor een goed werkende warmtepompinstallatie”,
besluit Floris Van 't Verlaat. ❚
26 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Premium koelleidingen voor uw airco en wp installaties
Enkel/dubbel - Brandklasse B-s1-d0
Linum Europe - HVAC/R toebehoren van A tot Z : monteren, opstarten, afwerken en onderhouden.
www.linum.eu
23.017
23.017 I&B 2023 1-2 liggend Inoac.indd 1 25/01/2023 16:20:31
www.caleffi.com
EEN DUURZAME
INSTALLATIE?
WEG MET LUCHT
EN VUIL!
Lucht en vuil veroorzaken regelmatig problemen in verwarmingsinstallaties.
Vooral bij warmtepompsystemen leiden ze tot een
lager rendement, storingen en vroegtijdige slijtage. Installaties
blijven 100% vuil- en luchtvrij met de lucht- en vuilafscheiders
van Caleffi.
CALEFFI GUARANTEED.
IDEAAL VOOR
WARMTE-
POMPEN
cale2250249_dEXE_LUCHT EN VUIL_197x130mm_NL_ADF.indd 1 15/01/2024 16:16:42

GENOEG VAN VERVUILD WATER?
PAK DE LEIDING!
Spirotech was het eerste bedrijf dat lucht- en vuilafscheiders ontwikkelde voor toepassingen
in verwarmings- en koelinstallaties. En van die voorsprong profiteert de firma nog steeds.
Hoe belangrijk schoon water voor mensen is, behoeft geen betoog. Dat HVAC-installaties óók schoon water nodig hebben, is echter minder
bekend. In dit artikel legt Spirotech uit waarom een goede systeemwaterkwaliteit zo belangrijk is voor HVAC-installaties. Maar ook wat je kunt
doen om dat te bereiken.
Tekst Matthijs Lodewijks en Lieke Bousema | Beeld Spirotech
Wanneer je water uit een HVAC-installatie haalt,
zie je soms met het blote oog al dat het vuil is.
Maar ook met water dat met het blote oog schoon
lijkt, kan vanalles mis zijn. Verschillende soorten
verontreinigingen kunnen zich ophopen in het
systeemwater, variërend van deeltjes tot metalen
en micro-organismen. Die verontreinigingen
kunnen heel wat overlast veroorzaken, zoals een
verminderde doorstroming, corrosie, bacteriegroei
en schommelingen in de pH-waarde. Als gevolg
daarvan kunnen storingen optreden en kan de
efficiëntie van de HVAC-installatie aanzienlijk
verminderen. Als je niet oppast, kan de
verontreiniging zelfs leiden tot flinke problemen
zoals verstoppingen en lekkages.
Enkel en alleen het (snel) ontluchten van de
installatie is bijna nooit de oplossing. Lucht is
vaak opgelost in het systeemwater of bestaat soms
uit microbellen, die niet met een snelontluchter
verwijderd kunnen worden. In plaats Daarvan is
het gebruik van luchtafscheiders noodzakelijk. In
installaties met lage temperaturen kan een actieve
ontgasser helpen om luchtproblemen op te lossen.
Schoon water bespaart energie
Nog een veelvoorkomend probleem in systeemwater
is magnetiet, magnetische ijzer deeltjes.
Moderne circulatie pompen zijn vaak magnetisch,
waar door ze magnetiet aantrekken. In combinatie
met kalk kan magnetiet zich ophopen op kritieke
plaatsen in het systeem, zoals ventielen en kranen.
Dat kan leiden tot een verminderde werking van
het HVAC-systeem en tot een lagere warmteoverdracht.
Vervuild systeemwater kan zelfs
resulteren in een verhoogd energieverbruik van de
pomp, met een toename van de energiekosten als
gevolg. Gelukkig is ook hier iets tegen te doen. De
Spirotech-vuilafscheiders met magneten kunnen
zelfs microscopisch kleine deeltjes magnetiet
effectief verwijderen. Dat resulteert in een
forse energiebesparing.
IJzerdeeltjes zijn als onkruid: ze zijn bijna overal.
Het maakt niet uit of je te maken hebt met een
kleine of een grote HVAC-installatie. Zelfs bij
moderne vloer verwarmings systemen met kunststoffen
slangen zijn er vaak nog componenten
aan wezig die ijzer bevatten, zoals leidingen of
expansie vaten. In installaties met weinig ijzer worden
de delen waar het ijzer zich bevindt als eerst
aangetast. Op die plek gaan de leidingen vaak zeer
snel kapot. Met een magnetische vuilafscheider is
dat gelukkig eenvoudig te voorkomen.
28 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Expert in systeemwaterkwaliteit
Gelukkig hoef je niet hulpeloos toe te kijken hoe
ijzeren deeltjes je kostbare installatie van binnenuit
saboteren. Want hoewel de medewerkers van
Spirotech naar eigen zeggen Brabants bescheiden
zijn, durven ze wel te stellen dat zij expert zijn op
het gebied van systeemwaterkwaliteit in gesloten
HVAC-systemen. Spirotech was het eerste bedrijf
dat lucht- en vuilafscheiders ontwikkelde voor
toepassingen in verwarmings- en koelinstallaties.
En van die voorsprong profiteert de firma nog
steeds. Wist je bijvoorbeeld dat Spirotech over
een eigen testlaboratorium beschikt in het
Belgische Tessenderlo? Daar testen verschillende
knappe koppen watermonsters op maar liefst
35 waterparameters, exact volgens de gangbare
normen/richtlijnen. De SpiroCare-service
levert een schat aan informatie op en stelt
Spirotech in staat om de aard en omvang van
de verontreinigingen, corrosie, bacteriegroei,
opgeloste metalen en pH-waarde nauwkeurig te
bepalen. Maar ook om effectieve oplossingen voor
die kwalen te bedenken.
Spirotech gunt iedereen de voordelen van een
langlevende HVAC-installatie. Daarom biedt
het bedrijf installateurs in de utiliteitsbouw de
mogelijkheid om op een laagdrempelige manier
kennis te maken met zijn expertise en producten.
Spirotech gunt iedereen de voordelen van een langlevende HVAC-installatie.
‘Voorkomen is beter dan genezen’
Zij kunnen contact opnemen met een van de
Spirotech-accountmanagers voor het afnemen,
analyseren en bespreken van proefmonsters.
Voorkomen is beter dan genezen
Het is een cliché, maar voorkomen is beter
dan genezen. Wacht dus niet tot er problemen
ontstaan voordat je de waterkwaliteit in HVACinstallaties
aanpakt, maar wees de problemen
voor. Preventieve maatregelen kunnen aanzienlijke
kosten besparen en de levensduur van systemen
drastisch verlengen. ❚
In het eigen testlaboratorium in het
Belgische Tessenderlo testen verschillende
knappe koppen watermonsters op
maar liefst 35 waterparameters.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 29

VAN VERSLETEN AUTOBAND TOT
DUURZAME SOKKEL VOOR AIRCO-
EN WARMTEPOMPINSTALLATIES
Binnen zijn huismerk Alixo heeft Linum Europe, gespecialiseerd in het ontwikkelen en
verkopen van toebehoren voor onder andere koeltechniek en HVAC, met Alixo Foot een gamma
antitrillingssokkels waarvan het rubber gemaakt is van gebruikte auto-, vrachtwagenen
vliegtuigbanden. Met de vloersokkels, specifiek ontwikkeld voor airconditioning- en
warmtepompinstallaties, wil de bekende groothandel zijn steentje bijdragen aan het
verduurzamen van de HVAC-sector.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld Linum Europe
We trappen een open deur in wanneer we stellen
dat ook in de HVAC-sector duurzaamheid hoog
op de agenda staat. Opmerkelijk op dat gebied
is het gebruik van oude auto-, vrachtwagenen
vliegtuigbanden bij de productie van
trillingabsorberende sokkels voor airconditioningen
warmtepompsystemen, iets waar Linum Europe
met zijn gamma Alixo Foot al enkele jaren een
voortrekkersrol in heeft. Door voor gerecycleerd
rubber te kiezen, helpt de bekende groothandel
de afvalberg te verkleinen en de behoefte aan
nieuwe grondstoffen te verminderen.
sprekend verlengt. Rubber is dat van nature wel.
Daarnaast is rubber ook bestand tegen zowat alle
weersomstandigheden; de sokkels zijn uv-bestendig,
waterafstotend en geschikt voor binnen- en buitengebruik
in temperaturen tussen -40°C en +80 °C.
Door de specifieke keuze voor rubber gemaakt van
oude banden, verkleinen we boven dien de impact
van HVAC-systemen op het milieu.”
De Alixo-vloersokkels, geschikt voor toepassing
op platte daken of andere vlakke ondergronden,
zijn beschikbaar in drie types: een lage variant
De rubberen sokkels zorgen
ervoor dat de installatie die erop
rust minder tot helemaal niet
onderhevig is aan trillingen.
‘Rubber is bestand tegen zowat alle
weersomstandigheden: de sokkels zijn uv-bestendig,
waterafstotend en geschikt voor binnen- en
buitengebruik in temperaturen tussen -40°C en +80 °C’
Meer dan één troef
“Traditioneel werden sokkels voor HVAC-systemen
gemaakt van beton of kunststof”, begint Robbie
Naessens, marketing manager bij Linum Europe,
te vertellen. “Die materialen zijn echter niet
geschikt om trillingen en schokken op te vangen,
iets wat de levens duur van de installaties vanzelfvan
100 mm hoog, een hoge variant van 150 mm
hoog en de zogenaamde MAMUT-variant, die
230 mm hoog is. De lage variant is beschikbaar
in lengtes van 400, 600 en 1.000 mm, de hoge
in lengtes van 600 en 1.200 mm en de MAMUTvariant
in de lengte 600 mm. De draagkracht
varieert naargelang de specifieke uitvoering.
30 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Robbie Naessens: “Het aluminium profiel is
ingewerkt in het rubberrecyclaat en passend voor
alle universele bevestigings toebehoren. De vloersokkels
zijn individueel beschikbaar maar ook als
complete kit met inlegmoeren. Uiteraard voldoen
de sokkels aan de technische installatie vereisten
voor moderne HVAC-systemen.”
Innovatie gekoppeld aan
milieubewustzijn
Met Alixo Foot is Linum Europe er dus in geslaagd
innovatie te koppelen aan milieubewustzijn. “We
laten met het gamma voetsokkels zien dat ook in de
HVAC-wereld technische en praktische voordelen
De Alixo-vloersokkels zijn beschikbaar in drie types.
hand in hand kunnen gaan met een verantwoord
gebruik van grondstoffen”, besluit de marketing
manager. “Naast de sokkels van gerecycleerd
rubber biedt het Alixo-gamma de installateur
overigens nog tal van andere accessoires voor
HVAC-installaties, zoals step-overs, dak doorvoeren,
frames, muurbeugels, beschermkooien en biologisch
afbreekbare reinigers.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 31

THEMA DIGITALISATIE
TechBiM: een revolutie in
de digitale bouwwereld
Voor installateurs in de bouwwereld kan digitalisering zowel een bevrijding zijn, gezien de aanzienlijke efficiëntieslag die zo kan worden
gemaakt, als een complex gegeven, omwille van de overvloed aan digitale tools en platformen en de technologische vooruitgang waar maar
geen einde aan lijkt te komen. Met de toepassing van BIM of zogenaamde Building Information Modeling kunnen die uitdagingen het hoofd
worden geboden. BIM is dan ook stilaan onmisbaar geworden in de bouwsector. Voor installateurs speelt TechBiM daarbij een belangrijke rol.
Dankzij het gemeenschappelijke sectorinitiatief kunnen digitale modellen van technische installaties op gestandaardiseerde wijze opgebouwd
Tekst en beeld TechBiM
De uitdagingen voor de bouwsector voor de
komende jaren zijn groot. Er is de groeiende focus
op duurzaamheid en energie-efficiëntie, de krapte
op de arbeidsmarkt en de ermee gepaard gaande
war for talent, de toenemende complexiteit
van projecten, de steeds strenger wordende
regelgeving rond normen, bouwvoorschriften
en veiligheid enzovoort. Daarnaast ondergaat
de bouw- en installatiesector ook een digitale
transformatie. Bouwprofessionals moeten daarom
vertrouwd geraken met digitale tools zoals BIM
ofte Building Information Modeling, Internet
of Things- of IoT-apparaten, geavanceerde
meetsystemen … Het vergt van hen een
investering, niet alleen in hardware en software,
maar ook in training en ontwikkeling om op
de hoogte te blijven en die te integreren in het
dagdagelijks werk.
BIM is misschien wel de belangrijkste nieuwkomer
van de laatste jaren. De digitale manier om
ontwerpen is cruciaal om de hedendaagse uitdagingen
aan te pakken. BIM faciliteert effectieve
samenwerking en communicatie tussen ❯
BIM draagt bij aan meer duurzaamheid door via simulaties en analyses in ontwerpfase de ecologische afdruk van gebouwen te verkleinen.
32 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Prestaties & design
voor uw project
ADRIATIC Prisma
ADRIATIC Ellips
De nieuwste ADRIATIC klimaatbalk koelt, verwarmt en ventileert en is
ontworpen voor een hangende installatie.
Dit model is geschikt voor zowel renovatieprojecten als voor nieuwbouw.
Dankzij de verbeterde capaciteit en de ingebouwde afstelbare componenten,
is deze klimaatbalk niet enkel ruimtebesparend, maar ook energiezuinig, en staat
hij garant voor een optimaal en tochtvrij binnenklimaat.
Met verschillende ontwerpopties past ADRIATIC in elke omgeving.
Ontdek het ADRIATIC-assortiment en al onze oplossingen op www.swegon.be
ADRIATIC
Brusselsesteenweg 159 | B-9090 Melle | www.swegon.be | info@swegon.be | Tel. 09 324 21 55

THEMA DIGITALISATIE
De essentie van TechBiM ligt ook in het doorbreken van organisatorische silo's en het bevorderen van samenwerking.
Dankzij TechBiM kunnen digitale modellen van
technische installaties op gestandaardiseerde wijze
– lees: met betrouwbare info – opgebouwd worden
De volledige bouwgemeenschap, variërend van
ontwerpers en uitvoerders tot facility managers,
fabrikanten, softwarepartijen en dienstverleners,
wordt uitgenodigd op dat event. TechBiM Summit
biedt een unieke gelegenheid om de meeralle
bouwpartners en minimaliseert fouten op de
bouwplaats met een efficiënter projectbeheer tot
gevolg. Bovendien biedt BIM oplossingen voor
kostenbeheersing en draagt het bij aan snellere
besluitvorming, beter beheer van veranderingen
en een strakkere planning.
BIM draagt ook bij aan meer duurzaamheid door
via simulaties en analyses in ontwerpfase de
ecologische afdruk van gebouwen te verkleinen
en zo duurzame bouwpraktijken te bevorderen.
Johan Van Bossche, project manager
digitalisation bij Techlink, is een van de
sprekers op TechBiM Summit-event.
TechBiM als oplossing
In de BIM-wereld speelt TechBiM een cruciale rol.
Het initiatief van beroepsfederatie Techlink is een
digitale standaard voor digitale bouwelementen.
Dankzij het gemeenschappelijke sectorinitiatief
kunnen digitale modellen van technische
installaties zo op gestandaardiseerde wijze – lees:
met betrouwbare info – opgebouwd worden.
De essentie van TechBiM ligt ook in het doorbreken
van organisatorische silo's en het bevorderen van
samenwerking. Het initiatief streeft ernaar om
de barrières tussen verschillende actoren in de
bouwketen te slechten, zodat informatie naadloos
kan doorstromen. Een en ander resulteert niet
alleen in een efficiënter proces van ontwerp tot
oplevering, maar ook in een verhoogde innovatie
binnen de sector.
TechBiM Summit-event
In de afgelopen jaren heeft TechBiM op diverse
fronten aanzienlijke vooruitgang geboekt. Die
wil het nu graag presenteren aan de gehele
bouwsector tijdens het TechBiM Summit-event op
22 februari 2024.
waarde van het innovatieve concept TechBiM
te verkennen, ondersteund door inspirerende
praktijkcases gepresenteerd door vooraanstaande
sprekers en bedrijven uit de volledige bouwketen,
zoals keynotespreker Rik Vera, ingenieursbureau
Sweco, BIM-dienstverleners Overzicht en Bimplan,
uitvoerder VMA, fabrikanten Grada, Rf-Technologies
en Orbit, softwarepartners Hysopt, IMI Hydronic en
ThorbiQ, en federaties Techlink en BMP.
Door deel te nemen aan het TechBiM Summitevent,
wat gratis kan, kunnen bouwprofessionals
niet alleen hun kennis vergroten, maar ook
actief bijdragen aan de transformatie van de
bouw sector naar een gedigitaliseerde en samenwerkingsgerichte
toekomst. Het is volgens
Techlink een unieke gelegenheid om de kracht van
TechBiM te ervaren en de weg te effenen voor een
revolutionaire periode in de digitale bouwwereld.
Het inschrijvings formulier, het volledige programma,
een overzicht van de sponsors en andere
informatie zijn te raadplegen door volgende
QR-code te scannen: ❚
34 | INSTALLATIEENBOUW.BE

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
HET MEEST COMPLETE OVERZICHT VOOR
GERE NOMMEERDE TOE LEVERANCIERS VOOR
INSTALLATIE TECHNIEK, HVAC, SANITAIR
EN ELEKTRICITEIT
STAAT U NOG NIET OP
INSTALLATIEENBOUW.BE?
Neem dan voor meer informatie
contact op met Mathieu Noppe:
m.noppe@louwersmediagroep.be
Bespaar water en plaats
in publieke ruimten!
TEMPOMATIC 4
elektronische urinoirkraan
Waterbesparing: waterverbruik ligt 7 keer lager
dan bij een toiletspoeling van 3 liter, massamodus
(exclusiviteit DELABIE)
Totale hygiëne: automatisch spoelsysteem
zonder manueel contact, periodieke spoeling
FINO wandurinoir in rvs
Ruimtebesparend: weinig plaatsinname
Totale hygiëne: zonder spoelrand,
bacteriostatisch RVS 304
Beperkte wachttijd: kortere gebruiksduur
t.o.v. een WC
Ref. 430000 Ref. 135710
SCHRIJF U NU IN VOOR ONZE
ONLINE NIEUWSBRIEF!
DELABIE, expert in kranen en sanitaire voorzieningen voor
publieke ruimten, stelt water- en energiebesparing voorop bij het
ontwerpen van hoogwaardige en verantwoorde productlijnen.
Meer informatie op delabiebenelux.com
Opvuller half staand I&B BE.indd 1 07-12-2023 12:10

ove
Kies de
ÉNERGIE
mesurer
CHARGE
PICS & QUALITÉ DE
BAISSES PUISSANCE
juiste meter.
améliorer
surveiller
Dankzij fortop’s expertise en Janitza’s
geavanceerde technologie verkrijgt u
volledig inzicht in uw elektrische installatie.
Samen bieden we een totaaloplossing,
gericht op nauwkeurig meten, effectief
monitoren en continue verbeteren.
UMG 512-PRO
Verhoog de efficiëntie
van uw elektrische systemen
met fortop.
UMG 605-PRO
UMG 509-PRO
UMG 604-PRO
UMG 96PQ-L
UMG 96-PA
UMG 103
MID
UMG 96-S2
vermogen
Eindcircuits
Niveau 4
Subdistributie
Niveau 3
Hoofdverdeling
Niveau 2
Hoofdvoeding
Niveau 1
fortop.be
Tel: +32 (0)2 3314116

DIGITALISATIE THEMA
“BIM BIEDT STEEDS MEER MOGELIJKHEDEN
IN ELKE FASE VAN HET BOUWPROCES”
De digitale bouwrevolutie is volop aan de gang, met dank aan de steile opmars van BIM. Dat de veelbelovende theorie elke dag een beetje meer
wordt omgezet in de praktijk, bleek tijdens het inspiratie-event van Het Digitaal Bouwteam dat begin oktober vorig jaar plaatsvond in Gent. Niki
Cauberg, head of digital construction bij Buildwise, zoomde in op de hedendaagse en toekomstige BIM-mogelijkheden en vertelde wat ons de
komende jaren te wachten staat. “Het punt waar we uiteindelijk heen willen, is Design for Manufacturing and Assembly.”
Tekst Tim Janssens | Beeld digitaalbouwteam.be
Enkele jaren geleden opperden enkele schaarse
sceptici nog dat het hoogstens een trend was,
maar intussen valt het niet meer te ontkennen:
door de mogelijkheden die nu al voorhanden zijn,
biedt BIM een meerwaarde in elke fase van het
bouwproces. Bovendien komen er steeds meer
innovatieve softwaretoepassingen op de markt,
die maken dat er de komende vijf jaar nog heel
wat extra mogelijkheden zullen ontstaan. “Naast
de zaken die nu al vrij goed ingeburgerd zijn –
2D- en 3D-ontwerpplannen deduceren, aan
clashdetectie doen, werfvergaderingen animeren
en op basis daarvan knopen doorhakken … – zullen
we bijvoorbeeld rechtstreeks kunnen zien welke
impact bepaalde ontwerp- en bouwkeuzes hebben
op de EPB- en LCA-score. Realtime dashboarding
dus in plaats van een a posteriori rapportage,
zoals nu nog het geval is”, vertelt Niki Cauberg.
Efficiëntere ontwerpfase
In afwachting van dergelijke veelbelovende
nieuwigheden is er in de ontwerpfase nog heel
wat marge voor verbetering, stelt Niki Cauberg.
“Waar we in de eerste plaats sterker in moeten
worden, is in het van meet af aan definiëren waar
het BIM-model voor gaat dienen. Het spreekt voor
zich dat je andere parameters nodig hebt voor
clashcontrole dan voor LCA-analyse via Totem.
“In de toekomst zullen er nog maar heel weinig bouwprocessen zijn die
niet te maken hebben met digitalisatie”, benadrukt Niki Cauberg.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 37

TF1 SIGMA
FILTERS
• Unieke combinatie van polymeer filterlichaam
met vernikkeld messing aansluitstuk
• 360 ° oriënteerbaar
• Dubbele filtratie, verwijdert magnetische en
niet magnetische vervuiling uit CV-water
GJAAR
I E
A R A N T
www.fernox-nl.be
Maat: 22 mm
Code: 62414
Maat: 3 /4”
Code: 62590
Maat: 1”
Code: 62591
Ervaring...
www.serelec.be
...voor de
toekomst!
EA 36.22 MI.PUCK
astroklok • 100 geheugenplaatsen • 2 geschakelde uitgangen
2 stuuringangen • programmeren via app • bedienen via app
Advertentie_HugoMuller 197x113mm.indd 1 10/05/2021 16:02

DIGITALISATIE THEMA
‘Waar we in de eerste plaats
sterker in moeten worden,
is in het van meet af aan
definiëren waar het BIMmodel
voor gaat dienen’
“Waar veel bouwactoren nu nog een sterke projectfocus hebben en grotendeels ad hoc werken, zal het accent steeds meer
verschuiven naar voorgedefinieerde processen. BIM is een cruciaal hulpmiddel om dit te bewerkstelligen”, stelt Niki Cauberg.
Daarnaast zou BIM makkelijker en intuïtiever
hanteerbaar moeten zijn voor partijen met minder
technologische expertise. Denk bijvoorbeeld
aan VR-(her)modellering: een bouwheer die met
behulp van een virtualrealitybril rondloopt in het
3D-model en in real time zaken kan aanpassen.
Dit zou het mogelijk maken om snel en duidelijk
verschillende scenario’s tegen elkaar af te wegen
en heel wat beslissingen naar voren te trekken in
het bouwproces, zoals de keuze van de vloer- en
wandafwerking. Daarnaast hopen we ook dat
een bouwaanvraag binnenkort op basis van een
BIM-model zal kunnen gebeuren. Dat zou de
doorlooptijd aanzienlijk kunnen verkorten, naar
enkele dagen in plaats van maanden, waardoor
zelfs tussentijdse benchmarking mogelijk zou
zijn. In België is dat nog geen gangbare praktijk,
maar in Estland gebeurt het wel al en vanaf
2025 zal het in Finland zelfs verplicht zijn om
bouwaanvragen in te dienen via BIM. Het is dus
geen sciencefiction!”
Specialistenwerk
toegankelijk maken
Tijdens de uitvoeringsfase komt het erop aan om de
digitale voorbereiding door te trekken naar de werf.
Daarbij kan augmented reality een belangrijke rol
spelen, weet Niki Cauberg. “Bovendien is er de
voorbije twee jaar software gelanceerd voor werfopvolging
op basis van 360°-camerabeelden. Zo
kan er intuïtief – lees: zonder dat er technische
voor kennis nodig is – een gedetailleerde
vorderings staat gemaakt worden. Als er sprake is
van een BIM-model, kan dat ook makkelijk getoetst
worden aan de – al dan niet voorlopige – realiteit,
inclusief automatische detectie van anomalieën,
uitvoeringsfouten enzovoort. Dat maakt dat de
voortgang van de werken nog een stuk accurater
kan worden ingeschat. Voorts is het zaak om naast
gespecialiseerde BIM-experts ook alle andere
bouwpartners te betrekken bij het digitale bouwproces,
met name door data vlot ter beschikking
te stellen en een voudig aanpassingen mogelijk
te maken via gebruiks vriendelijke techno logische
toepassingen. Denk bijvoorbeeld aan opmeting
van de ruw bouw in functie van de productie van
het schrijn werk, waarvan de resultaten meteen
verwerkt worden in het BIM-model. Willen we de
mogelijkheden van het centrale BIM-model optimaal
benutten, dan zullen we hoe dan ook meer
aandacht moeten besteden aan standaardisatie.
BIM betekent steeds meer een database in plaats
van een 3D-representatie, dus er is nood aan
interoperabiliteit. De tools die momenteel beschikbaar
zijn, spreken nog te veel een eigen taal.”
Op naar Design For
Manufacturing and Assembly
Tot slot is Niki Cauberg van mening dat de
bouwsector veel meer moet industrialiseren
en lessen kan trekken uit zogenaamde good
practices in andere sectoren, zie bijvoorbeeld
realtimetracking bij pakjesbezorgingsdiensten
of in de automobielindustrie. “In de toekomst
zullen er nog maar heel weinig bouwprocessen
zijn die niet te maken hebben met digitalisatie”,
benadrukt hij. “Waar veel bouwactoren nu nog een
sterke projectfocus hebben en grotendeels ad hoc
werken, zal het accent steeds meer verschuiven
naar voorgedefinieerde processen. BIM is een
cruciaal hulpmiddel om dat te bewerkstelligen.
Dat wil niet zeggen dat iedereen alles tot in de
puntjes moet doorgronden en beheersen, maar
zeker de coördinerende partijen – lees: grote
aannemers, studiebureaus en architectenbureaus
– zullen in dit opzicht het voortouw moeten
nemen als ze relevant willen blijven. Het punt
waar we uiteindelijk heen willen, is Design
For Manufacturing and Assembly. Lees: niet
ontwerpen om louter iets moois te maken, maar
vooral ook het maak- en installatieproces sterk
optimaliseren. In die optiek worden bouwknopen
bijvoorbeeld zo geassembleerd dat ze – volledig
in lijn met de architectuur en stabiliteit – sneller
monteerbaar en demonteerbaar zijn, wat het
rendement danig verhoogt. Een belangrijke
voorwaarde om Design For Manufacturing and
Assembly te doen slagen, is wel dat ontwerpers
en softwareontwikkelaars op één lijn zitten. Dat
gaat vrij ver en is dus niet evident, maar beetje
bij beetje begint het de juiste richting uit te gaan.
Ik schat dat we hier binnen een jaar of vijf wel
vooruitgang in zullen boeken.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 39

THEMA DIGITALISATIE
DIGITALISATIE IN DE INSTALLATIESECTOR:
HOE MEER DOEN MET HETZELFDE AANTAL MENSEN?
Plenion biedt sinds 2004 gespecialiseerde softwareoplossingen voor de bouw- en installatiesector aan. Het bedrijf heeft een veelzijdig
ERP-systeem gecreëerd dat alles, van offertes tot facturatie, naadloos integreert. Naast het basispakket zijn er ook mobiele en webapplicaties
voorhanden. Deze mobiele apps zijn ideaal voor medewerkers in het veld, zoals technici en werfleiders, terwijl de webplatforms klanten in
staat stellen om hun projecten of installaties te overzien – vergelijkbaar met een online logboek.
Tekst Kris Vandekerckhove | Beeld Plenion en Energiecenter Geuns
Ieder bedrijf en project heeft zijn eigen unieke
karakteristieken, variërend van werkwijze tot
stockbeheer. Dit betekent dat elk bedrijf andere
eisen stelt aan administratieve automatisering.
Hoewel de backoffice vaak onder druk staat, is een
groot budget voor administratieve automatisering
niet altijd beschikbaar. Dit is waar Plenion
in beeld komt: dankzij het modulaire design
kan elk bedrijf, ongeacht de grootte, op een
kostenefficiënte manier beginnen. Dit biedt hen
topkwaliteit op het gebied van CRM, rapportage
en planning. Het is een flexibele administratie,
afgestemd op de behoeften, maar zonder de
noodzaak van maatwerk.
Klant aan het woord
Kortom: een ‘match made in heaven’ voor
Energiecenter Geuns. Het Limburgse bedrijf staat
synoniem voor drie decennia expertise in het
leveren van energie-efficiënte technieken voor verwarming,
warm water, elektriciteit en ventilatie.
Zo heeft het zich stevig gevestigd als dé referentie
voor energie besparende oplossingen. Joris
Brussich, mede-eigenaar bij Energiecenter Geuns:
“Wij bieden een scala aan technieken aan. Denk
hierbij aan airco, warmtepompen, zonnepanelen,
thuis batterijen, ventilatie én laadpalen. Daar
combineren we dan een persoonlijke benadering
mee. Alles onder één dak, dus. Zonder gedoe.”
De mobiele apps zijn ideaal voor medewerkers
in het veld, zoals technici en werfleiders.
De webplatforms stellen klanten in staat
om hun projecten of installaties te overzien
– vergelijkbaar met een online logboek.
‘Alle gegevens
zijn gemakkelijk
vanop één locatie
te beheren en te
consulteren’
“Maar waar we zoals iedereen in onze sector
mee te maken kregen, is de sterk toegenomen
regel geving plus controles en dus de bijhorende
admini stratie die met elke installatie gepaard
gaat”, gaat Joris Brussich verder. “Ook
de post interventie dossiers worden steeds
zwaarder. Bovendien worden de installaties
zelf ook complexer, waar door er steeds
minder tijd over blijft voor diezelfde administratie.
En daar moest dus een oplossing voor
gevonden worden.”
Foutenmarge omlaag,
tijdswinst omhoog
Michel Smedts, salesmanager bij Plenion: “Joris
wilde meer kunnen doen met evenveel mensen. Ook
het bestaande facturatiepakket was aan vervanging
toe, omdat het niet meer ondersteund werd. Voeg
daar nog een nieuwe groeicyclus bij en je weet dat
je ondersteuning – en meer specifiek digitalisering
– nodig zal hebben. Na een marktonderzoek
kwamen ze bij ons uit. Het eerste voordeel was
uiteraard dat we ons positioneren als ERP voor de
40 | INSTALLATIEENBOUW.BE

DIGITALISATIE THEMA
Plenion positioneert zich als ERP voor de installatiesector.
installatiesector. In dit geval was waarschijnlijk wel
het belangrijkste van dit pakket dat het door zijn
modulaire karakter kan meegroeien met een bedrijf.
Het meest dringend waren de facturen en daarna
maakten ze ook de offertes in het nieuwe systeem.
Waardoor die ook meteen wederzijds aan elkaar
konden worden gekoppeld.”
“Dan kwamen planning, voorraadbeheer enzovoort.
Alles komt zo handig bij elkaar, waardoor
alle gegevens gemakkelijk vanop één locatie te
beheren en te consulteren zijn. En doordat de
gegevens in een cloud zitten, moet je daarvoor
niet eens op kantoor zijn. Ook op een mobiel
toestel kan je alles uitvoeren wat op dat moment
nodig is. Het nodeloos overtypen van dezelfde
gegevens in verschillende formulieren is verleden
tijd. Waardoor je niet alleen tijd wint, maar ook
de foutenmarge gevoelig naar beneden haalt.
En zo krijg je veel meer gedaan met hetzelfde
aantal mensen. Exact wat we wilden”, besluit
Joris Brussich. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 41

THEMA DIGITALISATIE
EEN VLOTTE IMPLEMENTATIE
VAN ERP? HET KAN!
Een ERP-systeem implementeren of veranderen van ERP? Krijgt u al grijze haren bij de gedachte? Dat het tijd en middelen vergt, daar kunt u
helaas niet onderuit. Maar het hoeft wel geen bron van frustratie te zijn voor u en uw medewerkers. Een goede voorbereiding kan uw bedrijf
vlot doorheen dit veranderingsproces navigeren.
Tekst Valérie Couplez | Beeld iStock
De implementatie van een ERP-pakket gaat verder
dan alleen maar de technologie. De manier van
werken binnen een bedrijf verandert. ERP wordt
immers de ruggengraat waaraan alle processen
worden opgehangen voor een betere aansluiting
en stroomlijning van al die processen. Wie
daarin slaagt, zal efficiënter en productiever
dan ooit kunnen werken. Maar omdat het net
alle bedrijfsprocessen raakt, is het echt een
veranderingsproces voor iedereen binnen het
bedrijf. En daaraan zijn valkuilen verbonden.
Maak voldoende middelen en vooral tijd vrij om
dit grondig te doen en betrek uw medewerkers
en hun ervaring erin. Zij kennen de processen
het beste. Dat hoeft daarom ook niet in één keer.
Veel ERP-pakketten zijn opgebouwd uit modules,
de software kan met andere woorden meegroeien
met uw bedrijf en stap voor stap ingepland.
Daarmee hebben we u al langs enkele van de
meest voorkomende valkuilen geloodst. Hieronder
nog enkele bijkomende tips om de transitie zo vlot
mogelijk te maken.
Businesscase definiëren
Zoals bij elke investering, is het ook goed om
de businesscase rond een nieuw ERP-pakket te
definiëren. Wat wil ik nu eigenlijk bereiken met deze
ERP-software? Waar zit het nut? Een belangrijke
spijker om op te blijven hameren, om iedereen mee
te krijgen in het verhaal. Ze moeten zien waar voor
hun de voordelen zitten. Daarnaast is dit een goed
vertrekpunt om in te schatten wat het ERP-systeem
op termijn zal moeten opleveren. Eenmaal dat is
afgebakend, is het zaak een team samen te stellen
dat mee de kar zal trekken. Complementariteit
staat centraal, want ieder zal een andere rol
te vervullen hebben. De taak van het team is te
zorgen voor de juiste input. Dat gaat verder dan
alleen de data, ook hoe alle processen precies in
elkaar vloeien is belangrijke info om door te geven
aan de ERP-leverancier. Hoe beter de input, hoe
beter de output en dus de meerwaarde zal zijn.
42 | INSTALLATIEENBOUW.BE

DIGITALISATIE THEMA
ERP wordt de ruggengraat waaraan alle processen
worden opgehangen voor een betere aansluiting en
stroomlijning van al die processen. Wie daarin slaagt,
zal efficiënter en productiever dan ooit kunnen werken.
Hoe alle processen precies
in elkaar vloeien is belangrijke
info om door te geven
aan de ERP-leverancier.
Hoe beter de input, hoe
beter de output en dus de
meerwaarde zal zijn
De implementatie van een ERP-systeem is het uitgelezen moment
om opnieuw te evalueren, zodat er een futureproof bedrijfsstructuur
is waar uw ERP dan het kloppend hart van kan uitmaken.
Medewerkers betrekken in
optimalisering processen
Denk ook goed na over de eigen processen, vandaag
en morgen. Bedrijven willen in de eerste plaats
bestaande processen auto matiseren, processen
die vaak organisch meegegroeid zijn. Maar zijn ze
vandaag nog altijd de meest opti male weg van
uw grond stoffen naar uw afgewerkte producten?
De implemen tatie van een ERP-systeem is net het
uitgelezen moment om opnieuw te evalueren. Een
oefening die u uiteraard best vóór de implementatie
maakt, zodat er een future proof bedrijfs structuur
is waar van uw ERP dan het kloppend hart kan
zijn. Dat maakt een ERP-implementatie nu net
tot zo’n verander proces. Door mede werkers vanaf
het begin te horen en te betrekken in dit proces
zal de acceptatie van al die veranderingen op de
werk vloer eenvoudiger verlopen. Boven dien zijn de
mede werkers die de taken uitvoeren degenen die
het dichtst op de processen staan en dus een klare
kijk kunnen hebben op hoe de organisatorische
flow kan verbeteren.
Gefaseerde aanpak
Een big bang mag dan al goed uitgedraaid zijn
voor het universum, in bedrijven is dat zelden
een goed idee. Een gefaseerde aanpak, waarbij
de eisen, wensen en doelstellingen duidelijk
zijn, net als de timing die daaraan verbonden is,
blijkt het beste te werken. Zet zwart op wit wat
er moet gebeuren, wanneer en door wie. Dan is
het aan de leverancier van de ERP-software om
al die input om te zetten in een eerste blauwdruk
van het systeem. Goede communicatie is cruciaal
in deze fase. Zorg dat de leverancier u op de
hoogte houdt van het implementatieproject.
Wat gaat goed? Welke mijlpalen zijn al bereikt?
Welke functionaliteiten ontbreken nog? Hoe
sneller er kan bijgestuurd worden, hoe beter. De
laatste mogelijkheid daarvoor vóór live gaan is
de testfase. Belangrijk daarbij is de opleiding van
uw medewerkers. Zorg dat ze helemaal vertrouwd
geraken met de omgeving, dat ze snappen hoe de
structuur in elkaar zit, en wat de nieuwe manier
van werken zal opleveren. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 43

THEMA DIGITALISATIE
STIJLVOLLE SERVICERESIDENTIE UITGERUST
MET PREFABTECHNIEKEN OP BASIS VAN BIM
Technische installaties in gebouwen ontwerpen, realiseren en onderhouden met behulp van BIM: dat is wat Pacquet sinds 2016 dagelijks doet
in het kader van allerhande bouw- en architectuurprojecten. Een van de nieuwste blikvangers op de referentielijst is Residentie Rousse,
een complex met vijftien assistentiewoningen in hartje Roeselare. Door alle technieken te prefabriceren en te installeren op basis van een
gedetailleerd BIM-model zorgde het Ieperse familiebedrijf voor een piekfijn eindresultaat.
Tekst Tim Janssens | Beeld Pacquet
‘Eerst hebben
we alles tot in
het kleinste detail
uitgewerkt in
3D, waarna we
de installaties
geprefabriceerd
hebben in
ons atelier’
“We kregen van de bouwheer en hoofdaannemer carte blanche om een technisch
concept uit te werken op maat van het project”, aldus Marijn Pacquet.
Een nieuwe standaard zetten inzake zelfstandig
wonen met zorgondersteuning: dat was de ambitie
bij de realisatie van Residentie Rousse. Missie
geslaagd, want het assistentiewoningencomplex
langs de Westlaan biedt plaats aan tien
hedendaagse appartementen, vijf hofwoningen
die uitkijken op een groene binnentuin en een
sfeervolle ontmoetingsruimte op het gelijkvloers
(Salon Rousse). Alle wooneenheden zijn ontworpen
met oog voor duurzaam materiaal gebruik,
natuurlijke lichtinval en een riant ruimtegevoel.
Daarnaast was ook energie-efficiëntie een
belangrijk aandachtspunt. Vandaar de keuze om
het ontwerp en de uitvoering van de technieken
integraal toe te vertrouwen aan Pacquet.
Minimale foutenlast en
kwaliteitscontrole
“We kregen van de bouwheer en hoofdaannemer
Furnibo carte blanche om een technisch concept
uit te werken op maat van dit project, inclusief de
zorgoproepsystemen en andere zorggerelateerde
voorzieningen”, legt zaakvoerder Marijn Pacquet
uit. “De assistentiewoningen zijn uitgerust
met vloerverwarming die gevoed wordt door
gascondensatieketels, aangevuld met een
performant ventilatiesysteem en airco’s die zowel
kunnen verwarmen als koelen. Eerst hebben
we alles tot in het kleinste detail uitgewerkt in
3D, waarna we de installaties – op basis van
hun eigen volgnummer en specifieke positie in
het BIM-model – geprefabriceerd hebben in ons
atelier. Dat resulteerde in een minimale foutenlast
gedurende de uitvoering. Een extra voordeel
van die werkwijze – die we in de toekomst nog
verder willen uitbreiden tot het prefabriceren
van volledige stookplaatsen, sanitaire blokken,
kokers enzovoort – is dat ze ook kwaliteitscontrole
toelaat, zeker als we het technische plaatje
integraal mogen beheren – zoals in dit project het
geval was. Zo konden we op korte tijd een piekfijn
44 | INSTALLATIEENBOUW.BE

DIGITALISATIE THEMA
resultaat neerzetten, in samenwerking met vaste
onderaannemers die specifieke delen van de
uitvoering voor hun rekening namen. Tot grote
tevredenheid van alle betrokken partijen!”
Volledig volgens BIM-filosofie
Als veelzijdig installatiebedrijf met verregaande
digitale skills heeft Pacquet de voorbije jaren een
hele evolutie doorgemaakt. Waar het aanvankelijk
naam maakte als traditioneel installatiebedrijf dat
zich toespitste op HVAC, sanitair, elektriciteit en
gebouwsturing, ligt de focus sinds de komst van
Marijn en Stijn Pacquet – de tweede generatie aan
het roer, na oprichters Marc Pacquet en Conny
Deklerck – veel meer op het BIM-verhaal. “We
hebben onze manier van werken volledig geënt op
de BIM-filosofie”, zegt Marijn Pacquet. “Aangezien
we een van de weinige installatiebedrijven zijn die
deze innovatieve methodiek al zo doorgedreven
toepassen, krijgen we steeds vaker de vraag om
NIEUWE MEDEWERKERS GEZOCHT!
Pacquet heeft de voorbije 33 jaar een indrukwekkend traject afgelegd. Om zijn groei
te kunnen bestendigen, is het bedrijf nadrukkelijk op zoek naar extra medewerkers die
de rangen willen komen versterken. “Via deze weg willen we dan ook een oproep doen
aan jonge, gekwalificeerde professionals die zich samen met ons op uitdagende en
technisch hoogstaande projecten willen storten. Wie zich geroepen voelt, mag ons zeker
contacteren!”, benadrukt Marijn Pacquet.
ook het 3D-ontwerp van de technische installatie
voor onze rekening te nemen. De voordelen zijn
dan ook onmiskenbaar: een nauwkeurigere
planning, een betere inschatting van de vereiste
materialen en het kostenplaatje, efficiënte
communicatie en coördinatie, een veel kleinere
foutenmarge op de werf … Ondertussen hebben
we al heel wat grootschalige BIM-projecten
kunnen realiseren en blijven we onze grenzen
verleggen. Zo hebben onze techniekers in WZC
Ten Boomgaarde in Sint-Michiels, waar we
instonden voor de verwarming en de sanitaire
installatie, voor het eerst gebruikgemaakt van
de HoloLens van Microsoft. Dit was een eerste
testcase voor installatie en onderhoud met behulp
van augmented reality. Wordt vervolgd!” ❚
“We hebben onze manier van werken volledig geënt op de BIM-filosofie”, zegt Marijn Pacquet.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 45

Advertorial
Hoe softwarepakket voor online
administratie HVAC-installateur ontlast
Het is intussen al meer dan tien jaar geleden dat Bart Wynant
van Wynant VT uit Galmaarden, gespecialiseerd in installaties en
onderhoud van HVAC-technieken, voor het eerst Bouwsoft openklikte
op zijn computerscherm. Sinds die dag is de gerenommeerde
software voor online administratie van Visma Bouwsoft, de meest
gebruikte in haar soort in België, niet meer weg te denken uit de
computers en smartphones van de werknemers van het bedrijf.
“Dankzij de software voeren we taken die vroeger veel tijd kosten
een pak sneller uit. Maar het softwarepakket biedt ook nog andere
voordelen”, vertelt de zaakvoerder.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld Visma Bouwsoft en Wynant VT
Bouwsoft is een gebruiksvriendelijk all-in-onesoftwarepakket specifiek
ontwikkeld om alle branches uit de bouw- en installatiesector te helpen
hun volledige administratie te vereenvoudigen, van het eerste contact met
de klant tot de laatste factuur. Dankzij de connectie met leveranciers als
onder meer Cebeo, Rexel, Facq, Desco en Van Marcke zorgt de software voor
prijslijsten die altijd up-to-date zijn. Die prijslijsten kunnen heel snel ingeladen
worden, wat helpt offertes en facturen in een handomdraai aan te maken.
Een bevraging bij 1.000 klanten wees uit dat met Visma Bouwsoft gemiddeld
33% tijd wordt bespaard.
De software, beschikbaar op desktop, tablet en smartphone, voorziet in
verschillende modules met elk een ander doel: planning, tijdsregistratie,
het aanmaken van werkbonnen, het afpunten van betalingen, stockbeheer,
koppeling met het boekhoudpakket, prospectie, nacalculatie … Dankzij dat
modulaire systeem kunnen gebruikers enkel de onderdelen aankopen die ze
nodig hebben.
‘De software heeft bij ons voor
een ware efficiëntieslag gezorgd’
Alle gegevens gelinkt op op klant- en projectniveau
Wie alvast niet meer overtuigd moet worden van de voordelen van Bouwsoft,
is Wynant VT uit Galmaarden, dat HVAC-installaties plaatst en onderhoudt.
De installateur maakt gebruik van de werkbonnenmodule, de module voor
onderhoud, herstelling en planning, het materialenplatform en de unieke
koppeling met Testo. “De implementatie van de software betekende een ware
efficiëntieslag”, begint zaakvoerder Bart Wynant te vertellen. “Alle gemaakte
offertes en facturen, verstuurde e-mails, foto’s, plannen enzovoort worden in
de software ten allen tijde automatisch gelinkt op klant- en projectniveau en
je voert er taken die vroeger tijdrovend waren een pak sneller mee uit.”
“Wanneer er bijvoorbeeld een onderhoud moet gebeuren, dan kan ik daar
heel eenvoudig en snel een werkbon voor aanmaken en dat onderhoud in
de planning zetten waarna onze werknemers die bon en afspraak vervolgens
Bart Wynant: “Onze investering in Bouwsoft heeft
zich in no time teruggewonnen.”
vinden op hun smartphone. Aan de afspraak is dan meteen ook het juiste
adres gekoppeld en ze kunnen de route ernaartoe meteen bekijken in Google
Maps of in Waze – je kan zelf kiezen welke navigatieapp je aan Bouwsoft
koppelt. Wanneer de opdracht uitgevoerd is kan de klant de werkbon
digitaal aftekenen.”
“Ook de koppeling met Testo is goud waard. Wanneer ik een installatiefiche
aanmaak in Bouwsoft kan ik die doorsturen naar de Testo-app en ze daarin
openen. Wanneer de nodige metingen verricht zijn met Testo, dan kan ik
door een synchronisatie in de omgekeerde richting alles gegevens en attesten
binnenhalen en worden die opgeslagen in de installatiefiche. Een groot
verschil met vroeger, toen ik die attesten in pdf-vorm in de software van Testo
moest afhalen en vervolgens zelf bij de juiste installatiefiche steken. Overigens
zijn er ook koppelingen met veel andere softwarepakketten mogelijk, zoals
met die van GeoDynamics of bepaalde track & trace-software.”
46 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Advertorial
“Het materialenplatform zorgt er dan weer voor dat we in recordtijd de
actuele prijzen van toeleveranciers kunnen raadplegen. Dat vind ik ook een
reuzenstap vooruit in vergelijking met vroeger, toen ik prijslijsten in Excelvorm
moest inladen en daarbij heel goed moest opletten dat alles in die
lijst juist stond, of het liep mis. Nu kan je gewoon een fabrikant koppelen
aan Bouwsoft en binnen tien minuutjes staan de meest actuele prijzen op je
computer of in de app.”
Tot slot noemt Bart Wynant ook de ondersteuning vanuit Visma Bouwsoft een
meerwaarde. “Wanneer iets niet duidelijk is, wat eigenlijk zelden het geval
is, dan kunnen we gewoon contact opnemen met de helpdesk van Visma
Bouwsoft en worden we meteen geholpen. En indien gewenst biedt Visma
Bouwsoft ook begeleiding op maat met eigen lesgevers.”
“Bouwsoft heeft onze administratieve taken vereenvoudigd en versneld
en heeft een einde gemaakt aan de papierwinkel waar die taken vroeger
verantwoordelijk voor waren. Omdat alle administratie nu op één platform
gebeurt, hoef je slechts eenmaal bepaalde gegevens in te voeren. Daarna
keren die gegevens terug in alle aspecten van het pakket. Onze investering
in Bouwsoft heeft zich dan ook in no time teruggewonnen”, besluit
de zaakvoerder.
Wil je graag net als Wynant VT tijd besparen op jouw administratie en ben je
benieuwd wat Visma Bouwsoft voor jouw bedrijf kan betekenen? Vraag dan
je gratis demo aan op bouwsoft.be/info. ❚
De unieke koppeling van Bouwsoft met Testo is volgens Bart Wynant goud waard.
Bart Wynant aan de
slag in Bouwsoft.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 47

Organisator pakt uit met tal van nieuwigheden
'S WERELDS GROOTSTE BEURS OP HET VLAK VAN
INSTALLATIETECHNIEK, AIRCO EN HERNIEUWBARE
ENERGIE IS TOE AAN 43STE EDITIE
Mostra Convegno Expocomfort (MCE), 's werelds grootste
tweejaarlijkse beurs op het gebied van installatietechniek,
airconditioning en hernieuwbare energie voor de woning-, industrieen
utiliteitsbouw, keert na de zomereditie van 2022 terug naar haar
gebruikelijke winterschema. De 43ste editie van de beurs, van 12 tot
en met 15 maart 2024 in de Fiera Milano in Milaan, zit vol nieuwe
formats, van prijswedstrijden tot nieuwe mogelijkheden voor
exposanten, in lijn met de visie organisator van RX.
Tekst Johan Debaere | Beeld MCE/Fiera Milano
MCE is de meest prestigieuze beurs ter wereld voor bedrijven in de sector
van HVACR, hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. De beurs wordt
georganiseerd door RX, dat zich toelegt op het genereren van business voor
individuen, gemeenschappen en organisaties en alles samen ongeveer 400
events in 22 landen en voor 42 sectoren uit de industrie organiseert, steeds
met de bedoeling een positieve impact op de samenleving te genereren.
Nieuw jasje
De 43ste editie van MCE, met ‘Beyond Comfort’ als thema, besteedt extra
aandacht aan onder andere slimme technologie en waterstoftoepassingen.
Volgens de laatste cijfers hebben al ruim 1.300 bedrijven zich aangemeld
als standhouder en is daarmee 90% van de tentoonstellingsruimtes al bezet
– sommige zijn zelfs al volgeboekt. 55% van die exposanten komt uit het
buitenland.
De beurs werd voor haar 43ste jaargang in een nieuw jasje gestoken. Een
van de nieuwigheden is de introductie van de zogenaamde MCE Excellence
Awards – Efficiency & Innovation 4 Transition Goals, prijzen die worden
uitgereikt voor componenten, systemen en technologieën die de energie- en
milieutransitie helpen te versnellen in overeenstemming met de doelstellingen
in de Agenda 2030 van de Verenigde Naties, die dateert van 2015.
Ook de Water Prix is een noviteit op de beurs. Die wedstrijd, georganiseerd
in samenwerking met Aqua Italia en ANGAISA, focust op intelligent
watergebruik. Elke dag vallen er smartphones, draadloze hoofdtelefoons en
Amazonvouchers te winnen. Bij de laatste trekking wordt een weekend in
het Bandiera Blu-resort verloot, het meest milieuvriendelijke resort van Italië.
Om de economische groei en de marktpositie van Italiaanse bedrijven op
buitenlandse markten te bevorderen, zorgde Italië er samen met beIT,
het bedrijf achter een mediacampagne gericht op het promoten van ❯
De laatste editie van
MCE, in 2022, ging
per uitzondering
door in de zomer.
48 | INSTALLATIEENBOUW.BE

INSTALLATIEENBOUW.BE | 49

WOLF KG Flex.
Altijd precies zoals
het u past.
De serie KG Flex luchtbehandelingskasten
van WOLF biedt flexibiliteit in hoogte en breedte en
is geschikt voor zeer grote luchthoeveelheden tot
350.000 m³/h. Met de KG FLEX biedt WOLF
maatwerk en zeer efficiënte luchtbehandeling voor
elk bouwproject. Met de gladde, vlakke vloeren en
oppervlakken voldoet de serie volledig aan de
hoge hygiëne-eisen van de VDI 6022.
Met een uitgebreid productassortiment is WOLF úw
partner voor een gezond en afgestemd binnenklimaat.
Productinformatie
Bekijk de KG Flex
op YouTube:
www.be.wolf.eu

MCE is de meest prestigieuze beurs ter wereld voor bedrijven in de sector van HVACR, hernieuwbare energie en energie-efficiëntie.
De 43ste editie van MCE, met ‘Beyond Comfort’ als
thema, besteedt extra aandacht aan onder andere slimme
technologie en waterstoftoepassingen
‘Made in Italy’ ter ondersteuning van de Italiaanse export en de inter nationalisering
van de nationale economie, voor dat 120 geselecteerde buiten landse
professionals uit 43 landen wereldwijd de beurs bijwonen. Hun aanwezig heid
moet leiden tot beloftevolle samenwerkingen met de exposerende bedrijven.
Uiteraard biedt MCE ook een omlijstend programma met leerrijke congressen,
workshops en andere evenementen. Hoogtepunten zijn onder andere de
presentatie van het tiende CRESME-rapport over de installatiebranche en
lezingen van de EHPRA en de REHVA.
“Naar koolstofvrije evenementen”
"De slogan ‘Beyond Comfort’ toont dat we de drang naar duurzaamheid bij RX
serieus nemen,” aldus Massimiliano Pierini, managing director van RX Italy. “We
geloven dat het onze verantwoordelijkheid is om het voortouw te nemen in het
koolstofvrij maken van de evenementenbranche. We doen er alles aan om de
CO 2
-uitstoot in ons bedrijf en tijdens onze evenementen aanzienlijk te reduceren.
Daarom zijn we ook stichtend lid van de Net Zero Carbon Events Pledge. We
streven naar een netto-nulemissie in 2040 en in een eerste fase een reductie
van 50% tegen 2030. Gezien de complexiteit van onze toeleveringsketen en de
uitstoot die gepaard gaat met het organiseren van een beurs, is die duurzame
toekomst alleen mogelijk als we daaraan met de volledige sector werken. Om
ervoor te zorgen dat we die cruciale doelstelling behalen, is MCE ontworpen
en geïmplementeerd in overeenstemming met de ISO 20121:2013-certificering
voor een duurzame organisatie van beurzen en events." ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 51

VACUÜMONTGASSING EN
DRUKBEHOUD
VOOR VERWARMINGS- EN KOELSYSTEMEN
Drukbehoud is de basis voor een goed systeemontwerp.
SpiroExpand zorgt voor controle en regeling van de
systeemdruk en het opnemen en terugbrengen van het
expansievolume. Door drukbehoud toe te voegen aan ons
productassortiment, zijn we in staat om een geïntegreerde
totaaloplossing te bieden om de installatie in optimale conditie
te brengen en vooral ook te houden.
SpiroExpand biedt een breed scala aan oplossingen, van de
eenvoudigste opstelling tot de meest uitgebreide, complexe
systemen. Naast de standaardoplossingen bieden we ook op
maat gemaakt oplossingen aan.
Ga voor meer informatie naar:
www.spirotech.nl

Slimme regelaar kiest voor gas of
elektriciteit volgens marktprijs
Met meer dan vijftig jaar ervaring op de Belgische markt heeft Winterwarm zich gevestigd als een toonaangevende speler in het verwarmen
van industriële hallen, commerciële ruimtes en meer. Den expertise van het bedrijft ligt in het vinden van de meest optimale en economisch
verantwoorde verwarmingsoplossingen voor gebouwen. Recent heeft Winterwarm iets unieks geïntroduceerd: de Qwikshift Hybrid Heater,
een innovatieve verwarmingsoplossing die de standaard voor efficiëntie en prestaties naar een nieuw niveau tilt.
Tekst Kris Vandekerckhove | Beeld Winterwarm
Geert De Cuyper, commercieel verantwoordelijke
bij Winterwarm voor België, Luxemburg en
Noord-Frankrijk: “Volgens Winterwarm is luchtverwarming
op gas in veel situaties nog steeds
de meest kordate en efficiënte manier om
grote ruimtes zoals magazijnen te verwarmen.
Als voorloper in de markt zijn we een paar jaar
geleden echter begonnen met de ontwikkeling
van duurzame alternatieven, want uiteindelijk
willen we in Europa evolueren naar
fossielvrije verwarming.”
Slimme regelaar
“Dus hebben we een innovatieve hybride
configuratie ontwikkeld, die we dit jaar op de
markt hebben gebracht”, gaat Geert De Cuyper
verder. “Het bestaat uit een monoblocksysteem
dat wordt ondersteund door een booster op gas
Qwikshift Hybrid Heater is een innovatieve verwarmingsoplossing die de
standaard voor efficiëntie en prestaties naar een nieuw niveau tilt.
‘De hybride configuratie bestaat uit een
monoblocksysteem, een binnenunit met condenserende
booster op gas of elektriciteit en een slimme regelaar’
De intelligente regelaar bepaalt autonoom op basis van prijsvoordelen
welke energiebron – gas of elektriciteit – moet worden gebruikt.
of elektriciteit. Stel je voor dat je een gebouw
moet verwarmen en de warmtepomp volstaat
niet om de gewenste temperatuur te bereiken bij
lagere buitentemperaturen. In dat geval wordt de
booster geactiveerd. Deze booster bestaat uit een
condenserende gasluchtverhitter of een elektrische
luchtverwarmer in combinatie met een warmwaterbatterij
op lage temperatuur. Dit is ideaal om
een hal heel snel op de gewenste temperatuur te
brengen, bijvoorbeeld een uur voordat de werknemers
arriveren. Vervolgens kan de warmte pomp
dat temperatuur niveau hand haven gedurende de
dag. Het unieke aspect van dit systeem ligt bij de
intelligente regelaar, die auto noom op basis van
prijsvoordelen bepaalt welke energie bron – gas
of elektriciteit – moet worden gebruikt. Dit maakt
onze Qwikshift Hybrid Heater uniek in zijn soort”,
concludeert Geert De Cuyper. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 53

ELKE BEDRIJFWAGEN TE VINDEN IN
GAMMA VAN DUITSE AUTOBOUWER
Volkswagen biedt professionelen niet alleen een van de meest complete gamma’s bedrijfsvoertuigen op de markt, maar staat hen ook met raad
en daad bij in een van zijn 32 Van Centers die in ons land te vinden zijn. De formule is bijzonder: onder begeleiding van gecertificeerde experten
kan elke vakman er terecht met zijn specifieke beroepseisen, service en financiering. Ook ’s avonds.
Tekst Bart van Holderbeke | BeeldVolkswagen Commercial Vehicles
Elk Van Center is een onestopshop met een brede waaier aan
diensten: van ombouw tot financiering en advies op maat.
54 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Om de downtime tot een minimum te beperken,
garanderen de Van Centers een onderhoudsbeurt
binnen drie werkdagen en gratis pechverhelping.
Volkswagen Commercial Vehicles groeit. Om de mobiliteitsbehoeftes van
professionals en vakmensen nog beter en sneller te kunnen beantwoorden
heeft de autobouwer zijn netwerk aan Van Centers ondertussen uitgebreid tot
32 locaties, verspreid over heel België, van het verre Aarlen tot het noordelijke
Kalmthout. Zo vindt elke klant een center dat dicht in de buurt ligt.
In de Van Centers kunnen professionele klanten kennismaken met het
uitgebreide aanbod van Volkswagen- bedrijfsvoertuigen en er desgewenst
een testrit mee maken, bijvoorbeeld met de jongste pick-up Amarok, die voor
bedrijven nog steeds een gunstig fiscaal regime geniet. Naast de showroom
bevindt zich dan weer een werkplek voor onderhoud én een atelier dat het
voertuig op maat kan inrichten en ombouwen.
Geen one-size-fits-all-oplossing
Het Volkswagen Van Center is dus meer dan zomaar een toonzaal. De
toegevoegde waarde schuilt in de beschikbare knowhow en de raad van
gecertificeerde en speciaal getrainde experts die luisteren naar de specifieke
wensen van de professional. Want in de bedrijfswereld bestaat er geen
one-size-fits-all-oplossing. Omdat geen twee jobs dezelfde zijn, geven deze
bedrijfsvoertuigenspecialisten absolute voorrang aan een aanpak op maat
en kunnen ze de klant via een configurator het eindresultaat van zijn
omgebouwde bestelwagen tonen. Ze zijn ook tot in detail op de hoogte van
de jongste wetgeving rond lichte vracht.
Een voorbeeld? Luc Van Hoeydonck, conversion & training manager
VW Commercial Vehicles bij D'Ieteren vertelt: “Ik herinner mij een parken
tuinspecialist die een bestelwagen had en zijn groenafval vóór zijn
zitmaaier stockeerde. Telkens wanneer hij zijn afval wilde wegdoen, laadde
hij zijn zitmaaier uit de bestelwagen. Dankzij een inrichting op maat van
zijn noden moest hij zijn zitmaaier niet meer uit de bestelwagen laden om
naar het recyclagepark te gaan. Op een jaar tijd betekent dat eens serieuze
tijdsbesparing. En dat is slechts één voorbeeld.”
Tijd is geld
Voorts garanderen de experten een offerte binnen 48 uur (ook voor
ombouwingen), stellen ze een pasklaar onderhouds- en herstelcontract op
en kunnen ze een interessante financiering regelen. En je hoeft je drukke
agenda niet om te gooien voor een bezoek aan het Van Center, want de
deuren blijven ook ’s avonds open.
Tijd is geld, dat weet elke zaakvoerder. Om de downtime tot een minimum
te beperken, garanderen de Van Centers een onderhoudsbeurt binnen drie
werkdagen en gratis pechverhelping. Bovendien staat er bij een langdurige
herstelling of een acuut probleem een ruime keuze aan vervangvoertuigen ter
beschikking. De Van Centers stellen dus veel, zo niet alles, in het werk om de
zaak van de klant draaiende te houden.
Voor elk beroep
Het helpt dat de centers kunnen terugvallen op een van de meest volledige
en geavanceerde gamma’s op de markt voor lichte bedrijfsvoertuigen met
een oplossing voor elke denkbare bedrijfstak. Voor logistieke bedrijven en
pakjeskoeriers is er bijvoorbeeld de compacte Caddy, of de grotere Transporter
en Crafter, die laadvolumes van 3,2 tot 18,4 m 3 bieden. Die bestelwagens
worden traditioneel op handen gedragen in de bouwsector, maar kunnen
door een partner van Volkwagen ook omgebouwd worden voor koeltransport.
De toegevoegde waarde zit in
de beschikbare knowhow en
de raad van gecertificeerde en
speciaal getrainde experts
Shuttlediensten vinden dan weer een geknipte oplossing in de Multivan,
terwijl bos- en tuinbouwbedrijven best kiezen voor de Amarok of de pickupversies
van de Transporter en Crafter, die ook met vierwielaandrijving in
de cataloog staan.
De meeste moderne bedrijfswagen van Volkswagen ten slotte is de ID. Buzz
Cargo: volledig emissievrij dankzij de batterij-aandrijving, tot 80% oplaadbaar
tijdens de lunchpauze en met een rijbereik van 424 km.
Welke bestelwagen je ook kiest: Volkswagen zorgt er dankzij comfortstoelen,
oplossingen voor uitgebreide connectiviteit en een doordachte cockpitinrichting
voor dat het rijdende bureaus voor de professional zijn. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 55

GARANTIE OP ROBUUSTHEID EN STORINGSVRIJE
WERKING VAN HVAC-INSTALLATIES
Het zal misschien verbazen, maar door de energiezuinige toestellen die tegenwoordig overal toegepast worden en de nieuwe installatietechnieken
zijn installaties veel minder robuust dan vroeger het geval was. “De oplossing? Chemievrije corrosiebescherming”, benadrukt Eric Ladang,
chief believer - senior expert bij Aqualisys ® Belgium.
Tekst Eric Ladang, Kris Vandekerckhove | Beeld Aqualisys ®
Om aan de vereiste energieprestaties te voldoen,
zijn de moderne warmte- en koudeopwekkers
helemaal anders uitgevoerd dan vroeger. Het
medium water moet door veel kleinere secties
passeren en bij afzettingen is er dus een verhoogd
risico op verstoppingen. “Bovendien gebruiken we
ook kleinere materiaaldiktes, waardoor de kans
op lekken groter is”, vertelt Eric Ladang. “Doordat
er minder staal en steeds meer kunststof gebruikt
wordt, is er in de installatie minder corrodeerbare
oppervlakte aanwezig, waardoor de corrosiedruk
op de overgebleven metalen verhoogt. Verder
zorgen de moderne verbindingstechnieken
met perskoppelingen ervoor dat de installaties
eigenlijk nooit meer echt volledig zuurstofdicht
zijn, ook al werden deze ontworpen en gebouwd
volgens de actuele richtlijnen. Dat laatste kan
samen met de grotere gevoeligheid al snel zorgen
voor vroegtijdige problemen. In het ergste geval
vervanging van dure installatiecomponenten
of onverwachte en dure spoeloperaties om de
Navulapparaat voor demineralisatie.
56 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Tweedelijnsdefensie: toevoeging
gecontroleerde corrosiecel
“Laat het ons eenvoudig houden. Waarom zou
je allerlei complexe chemische behandelingen
willen uitvoeren als je gewoon gebruik kan
maken van het natuurlijke principe dat sommige
materialen gemakkelijker en sneller corroderen
dan andere? Als je zo’n metaal aan de installatie
toevoegt als component, dan zal dit onderdeel
sneller corroderen dan de andere metalen. Maar
daardoor wordt de rest van de installatie wel
beschermd en wordt daar een stabiele oxidehuid
opgebouwd. Het onderdeel dat wordt ingebouwd
in een reactievat noemt men daarom een
opofferanode. De hoeveelheid anodisch materiaal
moet in verhouding staan tot de grootte van de
installatie, opdat deze zich voldoende zou kunnen
manifesteren om de rest van de installatie te
beschermen. Het reactievat wordt gewoon een
component van de installatie, die daardoor in z’n
geheel robuuster en duurzamer wordt. Bovendien
beperkt het onderhoud van de corrosiecel zich tot
eenmaal per jaar spuien en het vervangen van de
anodes na drie tot vijf jaar. Kortom: we kunnen
misschien niet iedereen helpen, maar zeker
wel iedereen die geholpen wil worden”, besluit
Eric Ladang. ❚
Anodische bescherming en filter.
‘We kunnen misschien niet iedereen
helpen, maar zeker wel iedereen die
geholpen wil worden’
installatie terug operationeel te krijgen. Maar
zelfs als het zover niet komt, zorgen de afzettingen
voor een verminderde energieoverdracht en een
toename van het elektrische verbruik van de
pompen door de grotere wrijvingsweerstand.”
Eerstelijnsdefensie: opgeloste
stoffen uit water halen
“Het is een eenvoudig principe: wat er niet meer
is, kan ook niet voor problemen zorgen”, gaat Eric
Ladang verder. “Door het demineraliseren van het
vul- en bijvulwater of door een bypassbehandeling
van het systeemwater worden alle opgeloste
stoffen met een positieve of negatieve lading uit het
water gehaald. Zo zullen calcium en magnesium
niet meer kunnen neerslaan (vorming van harde
carbonaten) en zullen ook chloriden, sulfaten en
nitraten niet meer voor problemen zoals pitting
of microbiële corrosie kunnen zorgen. Bovendien
krijgt het water daardoor een lage geleidbaarheid.
Dit heeft een positief effect om de corrosiesnelheid
te remmen wanneer zuurstof aanwezig is. Opdat
de corrosiereactie zou kunnen plaatsvinden,
moeten er immers elektronen uit het metaal
treden aan de kathode. Deze reageren dan in een
deelreactie met de zuurstof in het water. Om deze
reactie te laten plaatsvinden, moet er elektrische
geleidbaarheid in het water aanwezig zijn. Hoe
lager deze geleidbaarheid door het demineraliseren
(onttrekken van geleidende stoffen) van het water,
hoe hoger de Ohmse weerstand en hoe moeilijker
het elektronentransport. Het weghalen van de
‘probleemstoffen’ uit het water heeft dus een
dubbel gunstig effect: er kunnen geen afzettingen
meer plaatsvinden én de corrosiesnelheid ten
gevolge van zuurstof daalt.”
Een corrosiecel voor residentiële toepassing.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 57

| BA11-20BE |
Eenvoudig te configureren:
TwinCAT 3 Lighting Solution
voor DALI-2
Met de TwinCAT 3 Lighting Solution vereenvoudigt Beckhoff alle werkstappen
van engineering tot onderhoud. Alle typische verlichtingsregelingenen
zijn geïntegreerd en het aantal DALI lijnen is onbeperkt. De TwinCAT 3
Lighting Solution is voor gebruikers eenvoudig te configureren met Excel
en is tegelijkertijd volledig HMTL- en webgeschikt, decentraal schaalbaar
en direct via panels te bedienen. Snelle functionele wijzigingen, adreswijzigingen,
systeemuitbreidingen of DALI-lijnoverschrijdende groeperingen
kunnen zonder bedrijfsonderbrekingen worden uitgevoerd.
Directe paneelbediening: de TwinCAT 3 Lighting
Solution vereenvoudigt de implementatie van
individuele verlichtingsconcepten.
Scan om alle
voordelen van
de Lighting
Solution te
ontdekken

Nabeschouwing
InterSolution
Inzicht in elektrische installaties
door monitoren en meten
Autonoom werkend gebouw
op Luikse luchthaven

BENELUX.LEDVANCE.COM
LEDVANCE
TRUSYS ® FLEX
FLEXIBEL INZETBAAR
LICHTLIJNSYSTEEM
Lees meer over de
nieuwe TruSys ® Flex.
Scan de QR code:
LEDVANCE TRUSYS ® FLEX – MEER FLEXIBILITEIT,
MEER MOGELIJKHEDEN
TruSys Flex ® van LEDVANCE is een nieuwe generatie lichtlijnsysteem,
speciaal ontwikkeld voor magazijnen,shops, fabriekshallen en industrie.
De nieuwe generatie biedt:
— Meer flexibiliteit voor de lichtplanner en een verhoogd
installatiegemak voor de installateur.
— Een lichtopbrengst tot maximaal 11.200 lumen met meerdere
uitstralingshoeken, is daarmee geschikt voor hoge ruimtes.
— Het armatuur heeft een hoge efficiëntie tot 175 lm/W en
een lange levensduur tot wel 100.000 uur (L70/B50)
— Het systeem is gemaakt van een plaatstalen behuizing
(RAL 9016) met PMMA-lens voor bescherming tegen
stof en vocht.
— TruSys Flex ® is verkrijgbaar in On/Off, DALI-2 en
noodverlichtingsuitvoering.
— Met de beschikbare accessoires zoals Blind Covers, Insert voor
Tracklights, T, X en L stukken is het mogelijk om een flexibel en
passend lichtlijnsysteem te creëren voor vele situaties.
IK 04
5 jaar
garantie

INHOUD
Inzicht krijgen in je elektrische installaties 62
Belgisch familiebedrijf levert middenspanningsborden voor grootste radioastronomieaobservatorium ter wereld 64
Meer dan 5.000 bezoekers ontdekken laatste innovaties op het vlak van zonne-energie op InterSolution 2024 68
Hoe gerenommeerde verlichtingsfabrikant energie én grondstoffen helpt besparen 70
Gebouwbeheer vliegt de toekomst in op Luikse luchthaven 72
Vlakbandkabel die met gemak voeding verschaft aan 10 punten voor e-laden 76
64
68
70 74
INSTALLATIEENBOUW.BE | 61

ELEKTROTECH
Harmen Sikkema (fortop): “Heel wat
industriële bedrijven blijven blind voor wat
er in de elektrische installatie gebeurt.”
‘Je moet echt
inzicht krijgen in je
machines, wat ze
verbruiken en waar
er optimaliseringen
liggen’
INZICHT KRIJGEN IN JE
ELEKTRISCHE INSTALLATIES
De maatschappij is in ijltempo aan het elektrificeren. Op die manier willen we af van fossiele brandstoffen en de klimaatdoelstellingen behalen.
Hoera op alle banken, maar er is ook een keerzijde aan die medaille. Want hoe moet je in een wereld van decentrale energieproductie,
hernieuwbare energiebronnen, batterijen … de kwaliteit en de betrouwbaarheid van stroom gaan garanderen? Een vraagstuk waarover niet
alleen de netbeheerders zich moeten buigen, maar ook productieverantwoordelijken. Door te waken over je stroom en de kwaliteit ervan,
verzeker je de continuïteit van je productie. Hoe je dat doet? Door te meten en te monitoren. Een domein waarin de producten van Janitza,
verdeeld door fortop, uitblinken.
Tekst Valérie Couplez | Beeld fortop
62 |
INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Fortop werkt samen met een hogeschool in Nederland om een studieboek over netoptimalisatie te schrijven en de kennis beter te helpen borgen.
We zullen met zijn allen onze elektrische installaties
zwaarder belasten. Zowel thuis als op
het werk. Of je nu investeert in een elektrische
wagen of jouw stoomproductie voortaan
met elektrische energie gebeurt, er is meer
elektrisch vermogen nodig. Elektrisch vermogen
dat bovendien steeds vaker in twee richtingen
verloopt en dat door de elektronica meer
vervuild raakt.
“Tekorten in capaciteit of problemen met de
kwaliteit van de stroom kunnen in het ergste
geval leiden tot volledige uitval, maar zullen
sowieso voor onnodige energie verliezen en
onnodige onderhoudskosten zorgen”, waarschuwt
fortop-directeur Harmen Sikkema. “De
com plexiteit neemt toe. Daarenboven is er steeds
meer regelgeving, moeten we steeds meer gaan
besparen en worden er hogere eisen gesteld
aan de uptime. Vakkennis is dan cruciaal, maar
moeilijker te vinden, met als gevolg dat heel wat
industriële bedrijven blind blijven voor wat er in
de elektrische installatie gebeurt.”
van UPS’en, spanning- en stabilisatiesystemen of
actief harmonische filtersystemen.”
Netten slimmer, ook jouw machines?
Een continu proces dus, dat alleen maar aan
belang zal winnen. “De netten worden wel
slimmer, maar de industrie moet ook weten wat
er binnen de eigen fabrieksmuren gebeurt. Hoe
dichter installaties bij hun maximale belasting
zitten, hoe meer problemen er zullen komen.
Vergelijk het met een auto die constant 200 per
uur rijdt. Dat eist zijn tol. Je moet echt inzicht
krijgen in je machines, wat ze verbruiken en waar
er optimaliseringen liggen”, vertelt Sikkema.
Een proces, ook, dat vraagt om betrouwbare
apparatuur. fortop kiest daarvoor resoluut voor
de kwaliteit van de Duitse marktleider Janitza.
“Energiemeting en -monitoring is hun corebusiness.
Door die scherpe focus onderscheiden ze zich met
kennis en met een navenante kwaliteit. Ze hebben
een heel breed leveringsprogramma, van groot
naar klein, van hoofddistributie tot eindverbruikers.
Bovendien beschikken de meters over een geïntegreerde
webinterface, waar er al een eerste
analyse op de data gebeurt, zonder nood aan
extra software. Een uitstekend vertrekpunt om aan
die cirkel van meten, monitoren en verbeteren te
beginnen, dus.” ❚
Meten, monitoren en verbeteren
van vier managementaspecten
fortop werkt daarom samen met een hogeschool
in Nederland om een studieboek over netoptimalisatie
te schrijven en de kennis beter te
helpen borgen. Het uitgangspunt zijn de vier
managementaspecten van elektriciteit. Sikkema:
“Daaronder verstaan we capaciteit, kwaliteit,
energie-efficiëntie en uptime. In functie daarvan
kan je gaan bepalen wat jouw installatie precies
nodig heeft. Meten is weten en vormt de basis.
Met power analyzers kunnen alle parameters die
ingrijpen op die vier aspecten in kaart gebracht
worden. Door te monitoren weet je wat je meet.
De verzamelde data worden vervolgens omgezet
in inzichten door middel van analysetools,
notificaties en rapportages. En dat leidt dan weer
tot verbeteringen: door de installatie aan te passen
of uit te breiden, maar ook door de toepassing
fortop kiest resoluut voor de kwaliteit van de Duitse marktleider Janitza voor energiemetingen en -monitoring.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 63

ELEKTROTECH
Belgisch familiebedrijf levert
middenspanningsborden voor grootste
radioastronomieaobservatorium ter wereld
De bouw van het SKAO in Macclesfield is momenteel bezig. (foto: SKAO)
SwitchGear Company (SGC) uit Landegem, een familiebedrijf gespecialiseerd in de productie en verdeling van middenspanningschakelapparatuur,
kondigt met trots aan dat het een fundamentele bijdrage mag leveren aan het project Square Kilometer Array Obervatory (SKAO) dat
momenteel gebouwd wordt in Australië. SKAO wordt het grootste radioatstronomieobservatorium ter wereld. SGC levert de panelen via zijn
Australische partner NHP.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld SGC en SKAO
SGC is een innovatief familiebedrijf van een 30-tal medewerkers dat als enige
in België middenspanningsschakelapparatuur maakt, variërend van 3 kV
tot 36 kV. De op maat gemaakte oplossingen, geproduceerd in Landegem,
worden wereldwijd toegepast in diverse projecten.
In samenwerking met zijn Australische partner NHP belevert SGC
ook de Australische en Nieuw-Zeelandse markt. En via NHP mag
SGC nu middenspanningsborden leveren voor een uniek project:
het SKAO in het Australische Macclesfield. SKAO moet het grootste
radioastronomieobservatorium ter wereld worden. In zo’n observatorium
wordt met radiotelescopen radiostraling van een ster of een melkwegstelsel
opgevangen.
130.000 antennes
De bouw van het observatorium is ondertussen gestart. In de Australische
outback worden ongeveer 130.000 antennes of radiotelescopen met een
opvallende kerstboomvorm geplaatst die tot acht keer gevoeliger zijn voor
lage radiofrequenties dan huidige telescopen. Parallel wordt ook in Zuid-
Afrika een SKAO gebouwd. De 200 antennes of radiotelescopen daar, met
een schotelvorm en een stuk groter, zullen hogere radiofrequenties opvangen
De middenspanningsborden van SGC die in Australië zullen worden
geïnstalleerd, zijn van het type DF-2+ en worden vervaardigd
met een sterke focus op duurzaamheid. (foto: SGC)
64 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Een impressie van hoe het SKAO in Australië er zal uitzien. (foto: SKAO)
‘Vooral de unieke arc-killertechnologie en de lange levensduur van
de middenspanningsborden waren bepalend in onze keuze’
- het observatorium in Zuid-Afrika kreeg dan ook de naam SKAO High,
dat in Australië SKAO Low. Het SKAO-project, een samenwerking tussen
verschillende landen, heeft als doel het ontstaan van sterren en sterrenstelsels
te bestuderen, miljarden jaar geleden. SKAO zal ook onderzoek doen naar de
oorsprong van waterstof en zoeken naar buitenaards leven. Het project omvat
ook de bouw van twee krachtige supercomputers en wordt naar verwachting
in 2028 voltooid, met een totale kostenraming van 1,3 miljard euro.
Lange levensduur
De middenspanningsborden van SGC die in Australië zullen worden
geïnstalleerd, zijn van het type DF-2+ en worden vervaardigd met een sterke
focus op duurzaamheid. Het productgamma is specifiek ontworpen om
langdurig en efficiënt te opereren, wat van cruciaal belang is voor een project
met een omvang als die van SKAO.
Een unieke eis van de SKAO Low-telescopen is dat alle geïnstalleerde elektrische
apparatuur zeer lage niveaus van elektromagnetische ruis moet produceren.
Het geavanceerde ontwerp en de robuuste constructie van de DF-2+serie
produceert zeer lage niveaus van elektrische deelontlading, waardoor ze
aan die eis voldoen. Het zijn als het ware de stilste schakelborden ter wereld.
In de outback kan het vaak heel warm worden, maar het DF-2+-materiaal
kan blootgesteld worden aan hoge temperaturen en is bestand tegen andere
extreme weersomstandigheden. De standaard DF-2+-lijn is geproduceerd
volgens de IEC 60932 §4-norm, wat zoveel wil zeggen als dat de middenspanningsborden
‘built to last’ zijn.
Veilige oplossing
De middenspanningsborden die SGC levert, hebben een ingebouwde arckiller,
een apparaat dat elektrische boogvlammen voorkomt of ze dooft
binnen 48 milliseconden, wat acht keer sneller is dan de tijd die een mens
nodig heeft om met de ogen te knipperen. De arc-killer beschermt zo niet
alleen de middenspanningsborden en de volledige hoogspanningscabine
zelf, maar garandeert ook de veiligheid van de operator. ❯
INSTALLATIEENBOUW.BE | 65

ELEKTROTECH
‘We konden het enorm appreciëren dat de Belgische fabrikant
al in de vroege ontwerpfase nauw met ons samenwerkte om de
middenspanningsborden precies zo te modificeren hoe we wilden’
In de outback kan het heel warm worden, maar de DF-2+-middenspaningsborden
kunnen blootgesteld worden aan hoge temperaturen. (foto: SGC)
Vlotte samenwerking
“Het zijn vooral die heel unieke arc-killertechnologie en de lange levensduur
van de middenspanningsborden die ons voor SGC hebben doen kiezen”,
aldus SKAO, het Britse gelijknamige bedrijf achter het project. “Ook het feit
dat SCG alles zelf in house produceert, vonden we belangrijk. En natuurlijk
speelde ook het gegeven dat SCG samenwerkt met NHP, onze Australische
partner die alle apparatuur levert voor de distributie van elektrische energie
voor het SKAO in Australië, een grote rol.
“We konden het ook enorm appreciëren dat SGC er al in de vroege ontwerpfase
op stond nauw met ons samen te werken om de DF-2+-middenspanningsborden
precies zo te modificeren dat we exact kregen waar we naar op zoek
waren. En toen we in januari ’24 op bezoek gingen bij SGC in België, werden
we heel hartelijk verwelkomd. Er is van beide kanten de intentie om ook in de
toekomst nog samen te werken.”
Nog dit: de observatoria in Australië en Zuid-Afrika zullen in eerste instantie
worden aangedreven via dieselgeneratoren, maar het is de bedoeling van
SKAO om snel over te schakelen op zonne-energie. ❚
Ook in Zuid-Afrika wordt een SKAO gebouwd, maar daar krijgen de antennes zoals deze
impressie toont een schotelvorm, om hogere radiofrequenties op te kunnen vangen. (foto: SKAO)
66 | INSTALLATIEENBOUW.BE

HELLO
CHARGING
Gedecentraliseerd powerbus systeem podis ® voor de
Voedingsbekabeling van EV-Laadstations
Het podis ® powerbus systeem is ideaal voor het verdelen van energie
naar EV laadstations. Met dit gedecentraliseerd energiedistributiesysteem
kan een groot aantal laadstations met slechts één voedingskabel
worden aangesloten.
Dit bespaart installatietijd, vereist minder kabel en vermindert de grootte
van de verdeelkast aanzienlijk.
UW VOORDELEN
+ Tijdsbesparing: niet knippen of ontmantelen
+ Flexibel: Op elke plaats en moment uitbreidbaar
+ Veilig: Permanente hoge contactkwaliteit dankzij
de podis ® technologie
info@atem.be | https://charge.wieland-electric.com/en/
M E E T I N S T R U M E N T A T I E
Your climate and
instrumentation specialist !
Relatieve vocht/temperatuur transmitter EE212
Luchtsnelheid transmitters, EE650
De EE212 relatieve vochtigheid en temperatuur transmitters zijn
voorzien van een uitwisselbare sensor tip (module). In de sensor tip zijn
de kalibratie waarden van de desbetreffende sensor opgeslagen!
Bij het verwisselen van een nieuwe voor een oude sensor is het dus
niet meet noodzakelijk de transmitter te kalibreren en wordt de down
time tot een minimum beperkt.
EE650 luchtsnelheid transmitters zijn speciaal ontworpen voor het
nauwkeurig meting van lage luchtsnelheden en laminaire flow
applicaties.De luchtsnelheid wordt gemeten m.b.v. een innovatief
thermo anemometer principe.
De E+E dunne film sensor garandeert een hoge nauwkeurigheid, met
name ook bij lagere luchtsnelheden.
Toepassingsgebieden:
•HVAC applicaties
•Tuinbouw
•Gewas opslag
•Ziekenhuizen
Features:
•Uitwisselbare sensor
•Verschillende uitvoeringen
•Diverse uitgang signalen
•Optioneel display
Toepassingsgebieden:
•HVAC applicaties
•Zuurkast regeling
•Ventilatie afregeling
•Laminaire Flow metingen
Features:
•3 verschillende modellen
•diverse analoge uitgangen
•scherp geprijsd

ELEKTROTECH
Meer dan 5.000 bezoekers ontdekken laatste innovaties
op het vlak van zonne-energie op InterSolution 2024
Met meer dan 130 internationale exposanten en maar liefst 5.228 bezoekers heeft de beurs InterSolution in Flanders Expo in Gent op 17 en
18 januari haar positie als toonaangevend platform voor de zonne-energiesector nog maar eens bevestigd. In een beurshal van 10.000 m 2 –
30% groter dan vorig jaar – presenteerden producenten en verdelers in de solarindustrie uit alle hoeken van de wereld hun innovaties op
het vlak van onder meer zonnepanelen, zonnecellen, omvormers, batterijen, laadsystemen, montagesystemen en regeltechnieken aan de
Beneluxmarkt. Het merendeel van de bezoekers kwam uit België, 16% uit Nederland.
Tekst Wouter Polspoel | Beeld InterSolution
InterSolution, dit jaar al toe aan haar twaalfde editie, geldt als dé netwerken
vakbeurs voor de Benelux voor oplossingen rond zonne-energie. De
5.228 bezoekers kregen er dan ook een goed beeld van de innovaties
die de markt van zonnepanelen, software voor het monitoren van zonneenergie,
laadoplossingen enzovoort in 2024 in petto heeft. De beursvloer
weerspiegelde net als de voorgaande jaren de voortdurende vooruitgang
binnen de sector. In totaal tekenden 130 exposanten presenten. De grootste
internationale spelers waren weer aanwezig: Qcells, SMA Benelux, Belga
Solar, Wienerberger, SolarEdge, Esdec, SolaX Power Network Technology,
Sungrow Benelux, Shenzhen Growatt New Energy, GoodWe, Niko, Battery
Supplies, Duracell Energy, Schäfer+Peters, Schletter Solar, Mounting Systems
en Regitec Solar …
Bezoekers van de tweedaagse beurs hadden niet alleen de mogelijkheid om de
stands van exposanten te verkennen, maar konden net als tijdens de jongste
edities ook deelnemen aan gratis zogenaamde masterclasses georganiseerd
InterSolution was dit jaar toe
aan de twaalfde editie.
68 |
INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Ook boeiende interactieve lezingen over onder meer energieopslag,
energiemanagement en de recyclage van zonnepanelen
vormden onderdeel van het beursprogramma.
Met meer dan 5.000 bezoekers spreekt de organisatie van een groot succes.
door exposanten. Elicity, Esdec, Fox ESS Netherlands, Fronius International,
GPC Europe, LIFEPOWR, Phoenix Contact, PV CYCLE Belgium, SMA Benelux,
SolarEdge en Ysebaert organiseerden er samen meer dan twintig.
Er waren ook boeiende interactieve lezingen over onder andere energieopslag,
energiemanagement, energietransitie, monitoring en de recyclage van
zonnepanelen.
Kwaliteit boven kwaniteit
Exhibition manager Delphine Martens blijkt meer dan tevreden terug op
InterSolution 2024. “De solarmarkt blijft razendsnel evolueren door alle
uitdagingen die de energietransitie met zich brengt en InterSolution bood
wederom een compleet overzicht van de laatste nieuwe én toekomstige
oplossingen in de sector”, vertelt ze. “En ook al was deze twaalfde editie meer
dan een kwart groter dan vorige keer, de kwaliteit van zowel deelnemende
bedrijven als gasten blijft primeren boven de kwantiteit.”
‘InterSolution bood wederom
een compleet overzicht van de
laatste nieuwe én toekomstige
oplossingen in de solarsector’
InterSolution 2025 op 29 en 30 januari
De volgende editie van InterSolution gaat door op woensdag 29 en donderdag
30 januari 2025, met nocturne op de eerste dag. Plaats van afspraak is ook
dan weer Flanders Expo. Geïnteresseerde standhouders kunnen zich nu al
aanmelden via een mailtje naar info@intersolution.be. Alle info is terug te
vinden op www.intersolution.be. ❚
De beursvloer weerspiegelde net als de voorgaande jaren de
voortdurende vooruitgang binnen de solarsector.
INSTALLATIEENBOUW.BE | 69

ELEKTROTECH
Het EVERLOOP-armaturenportfolio, dat zich kenmerkt door zijn circulaire design, wordt op dit
moment in de markt geïntroduceerd en bestaat in eerste instantie uit armaturen voor kantoren.
Hoe gerenommeerde verlichtingsfabrikant
energie én grondstoffen helpt besparen
Al jaar en dag blinken de verlichtingsoplossingen van LEDVANCE, dat zowel de professionele als particuliere markt bedient, uit in energiezuinigheid.
Maar ook circulariteit is een begrip dat het bedrijf intussen helemaal omarmd heeft. Van productie over logistiek tot verpakking
staat een efficiënter gebruik van energie en grondstoffen steeds voorop. Ronald Moeskops, director marketing & sales bij LEDVANCE Benelux,
schetst in dit artikel hoe een en ander in zijn werk gaat.
Tekst Lieke Bousema en Wouter Polspoel | Beeld LEDVANCE
Wie zijn traditionele fluorescentielampen of
halogeenlampen vervangt door led, kan tot wel
60% op zijn energiekosten besparen. Wie daarbij
kiest voor de ledoplossingen van LEDVANCE, kan
volgens Ronald Moeskops nog veel meer winst
boeken. “Ons productportfolio gaat verder dan
enkel armaturen en lichtbronnen”, legt hij uit.
“We leveren ook bijbehorende componenten en
het licht management systeem VIVARES en die
maken additionele besparingen tot wel 30%
mogelijk. Door onze ledproducten te koppelen
aan intelligente daglicht- en bewegings sensoren,
wordt voorkomen dat verlichting onnodig blijft
De NATURELOOP-producten van LEDVANCE
bevatten minimaal 40% gerecycleerde kunststoffen.
branden. Ook dat levert een forse energiebesparing
op. Bovendien wordt voorspelbaar
onder houd mogelijk.”
“VIVARES zorgt overigens niet alleen voor
wezenlijke energie- en CO 2
-besparingen, maar
ook voor optimale lichtomstandigheden op elk
moment van de dag, op het werk, thuis en op elke
andere plek waar kunstlicht benodigd is. Door de
combinatie van VIVARES met onze human-centriclighting-
of HCL-verlichtingsoplossingen voor
kantoren worden het bioritme, de gezondheid
en het welzijn van medewerkers flink verbeterd,
70 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
waardoor hun concentratie en productiviteit stijgt.
Op die manier verdient een investering in HCL
zich al snel terug.”
Circulair productdesign
Duurzaamheid gaat voor LEDVANCE echter
verder dan energiebesparing en voorspelbaar
onderhoud. Het vertaalt zich ook in circulariteit.
Daar heeft de nieuwe Europese verordening
genaamd Single Lighting Regulation (SLR), ook
bekend als de Ecodesignverordening, die van
kracht is sinds september 2021, veel mee te
maken. “De SLR schrijft bijvoorbeeld voor dat,
om de CO 2
- en energiedoelstellingen te behalen,
de verlichtings industrie beter moet omgaan
met schaarse grondstoffen. Concreet betekent
dat bijvoorbeeld dat de componenten van een
verlichtings armatuur straks eenvoudig en met
standaard gereedschappen gedemonteerd,
gerepareerd en/of vervangen moeten kunnen
worden, al dan niet door een professional; van
lichtbronnen over ledmodules tot drivers en
kappen. Dat circulair design moet hun levensduur
aanzienlijk verlengen.”
“Met ons EVERLOOP-armaturenportfolio spelen
we daar nu al op in. EVERLOOP wordt op dit
moment in de markt geïntroduceerd en bestaat
in eerste instantie uit armaturen voor kantoren.
Een voorbeeld is de LINEAR IndiviLED GEN2,
een robuust en high-end armatuur met een
hoogkwalitatieve behuizing, dat volledig modulair
is ontworpen.”
Gerecycleerde grondstoffen
Naast het ontwerpen van oplossingen voor en door
cycli van meervoudig gebruik zette LEDVANCE
ook in op circulariteit door het introduceren
van een productlijn op basis van gerecycleerde
kunststoffen, NATURELOOP genaamd. “In eerste
instantie gaat het om ledlampen, maar dit voorjaar
starten we ook met de productie van residentiële
ledarmaturen op basis van gerecycleerde
materialen”, duidt de director marketing & sales.
“De NATURELOOP-producten bevatten minstens
40% gerecycleerde kunststoffen, afkomstig van
bijvoorbeeld petflessen, wasmiddelverpakkingen
en ander plastic afval.”
Antwoord op de lampban
Ook de zogenaamde lampban vormt een belangrijk
topic in de circulaire verlichtingseconomie.
Sinds 25 februari 2023 is de productie van
compact-fluorescentielampen verboden en sinds
25 augustus van hetzelfde jaar mogen geen
T8- en T5-fluorescentiebuizen meer op de markt
worden gebracht. De komende jaren zullen die
lichtbronnen vervangen moeten worden door een
ledalternatief. “De meeste verlichtingsproducenten
bieden daar een-op-eenvervangingen voor aan,
‘Dit voorjaar starten we met de productie
van residentiële ledarmaturen op basis van
gerecycleerde materialen’
in de vorm van ledtubes of ledarmaturen”,
weet Ronald Moeskops. “Wij gaan hierin een
stap verder met de introductie van een breed
assortiment ledtubes met externe driver, waarmee
het bestaande armatuur omgebouwd kan worden.
Daarbij bieden we zelfs de mogelijkheid om de
ledtubes te dimmen.”
De duurzaamheidsinspanningen van
LEDVANCE leverden de fabrikant al een
EcoVadis Silver-rating. Ronald Moeskops: “Een
Gold-status bereiken is de volgende stap.”
Dit jaar brengt LEDVANCE voor het eerst ook oplossingen voor
hernieuwbare energie op de markt, zoals zonnepanelen.
POWER TROUGH LIGHT
In navolging van de verduurzaming van de
producten zelf, heeft LEDVANCE ook oog voor
hun verpakkingen. “De afgelopen jaren hebben
wij onze gebleekte kartonnen verpakkingen al
vervangen door karton dat voor 80% gerecycleerd
is”, vertelt Ronald Moeskops. “En alle verpakkingen
zijn volledig plasticvrij en 100% recycleerbaar.”
De genoemde inspanningen leverden LEDVANCE
onder meer een EcoVadis Silver-rating op. “Het
is onze ambitie om als volgende stap een Goldstatus
te bereiken. Om dat mogelijk te maken,
bekijken we samen met de gehele keten hoe we
onze productie, verpakkingsstromen, wagenpark
én transporten nog efficiënter kunnen inrichten.”
Maar LEDVANCE gaat nóg verder. Onder het nieuwe
motto POWER TROUGH LIGHT wil de fabrikant
kunstlicht nóg beter en efficiënter inzetten.
Bovendien wordt het product assortiment in 2024
uitgebreid met oplossingen voor hernieuwbare
energie, zoals zonne panelen, batterij opslagsystemen,
omvormers en bijbehorende besturingsapps.
Die zogenaamde LEDVANCE RENEWABLES
worden geïntroduceerd tijdens de beurs Light +
Building, van 3 tot 8 maart 2024 in Frankfurt. ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 71

ELEKTROTECH
Gebouwbeheer vliegt de toekomst
in op Luikse luchthaven
Van slim gebouw naar autonoom gebouw. Toekomstmuziek? Neen,
realiteit. In België zelfs. In Luik tekende ASL Group voor zo’n technisch
hoogstandje. Niet om bezoekers te imponeren, wel om aansluiting
te vinden bij de bedrijfsactiviteiten. Die bestaan uit het uitbaten van
privévluchten en daarvoor had ASL Group nood aan een gebouw dat
24/7 open was. Beckhoff solution provider Boolean bouwde mee aan
de oplossing.
Tekst Valérie Couplez | Beeld Philippe Van Gelooven
“We hebben hier maar één vaste medewerker, Hetty”, begint Raf Weerts,
facility manager voor ASL Group, te vertellen. “De rest van het personeel
bestaat uit freelancers die op afroep werken, wanneer er een vliegtuig
aankomt of vertrekt. Om ze niet te belasten met ellenlange procedures om
alle technieken op te starten, doet het gebouw dat volledig zelf, van zodra er
iemand binnenkomt. Is er geen beweging meer in het gebouw, dan gaan alle
systemen – ventilatie, verlichting, verwarming … – vanzelf weer in slaapstand.
Op die manier kunnen we heel energiezuinig werken. Dat klinkt misschien
als greenwashing in een sector die als vervuilend wordt aanzien, maar overal
waar we het kunnen, proberen we duurzaamheid voorop te stellen.”
Philip Neyens (Beckhoff), Thomas Nagels (Boolean), Raf Weerts (ASL
Group), Chris Briers (Boolean) en Bert Cuypers (Beckhoff).
Naadloze integratie voor autonome werking
Het state-of-the-art gebouw kwam er naar aanleiding van een aanbesteding
door de luchthaven van Luik zelf. Die was op zoek naar een partner voor de
bouw en uitbating van een nieuwe General Aviation Terminal. “En wij naar
een uitvalsbasis in deze regio. Perfecte match”, herinnert Raf Weerts zich.
Het concept dat ASL Group voorstelde haalde het. Met zijn 900 m² kantoorruimte
en een vlieghtuigloods van 2.250 m² groot is het een lust voor
het oog geworden. Binnen biedt de grote lounge ruimte aan groepen tot
35 personen, de intieme lounge kan 3 à 4 mensen tegelijk ontvangen. “Het
heeft cachet, zeer zeker,” lacht Raf Weerts, “maar de ware kracht zit toch
binnenin. Die autonome werking die we het meegegeven hebben door alle
technieken naadloos te integreren, is formidabel.”
Als vanzelf
ASL Group realiseerde een en ander niet alleen. Door eerdere professionele
samenwerkingen kende Raf Weerts de geknipte partner voor dit project:
Boolean, met aan het roer Chris Briers en Thomas Nagels. “We zaten meteen
op dezelfde golflengte. De backbone van dit hele systeem zou Beckhofftechnologie
worden. Je hebt immers open technologie nodig die al die
verschillende signalen en protocollen kan samenbrengen.”
Via webdashboarding wordt het bijzonder visueel en dus
makkelijk gemaakt om datapunten op te zoeken.
Dat zijn er wel wat. Het TwinCAT-platform van Beckhoff coördineert alle
HVAC-technieken, de verlichting, de elektriciteit, de laadpalen tot zelfs het
audiosysteem. “Enkel de toegangscontrole blijft in handen van de luchthaven.
Bij gelijk welk ander platform zou dat om veel meer koppelingen en omwegen
gevraagd hebben. Met Beckhoff gaat dat vanzelf”, aldus Chris Briers.
72 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Op energetisch vlak is het gebouw zijn tijd ver vooruit. Op het vlak van isolatie, beglazing … werden de normen van 2030 gevolgd.
‘Die autonome werking die
we het gebouw meegegeven
hebben door alle technieken
naadloos te integreren,
is formidabel’
Gebouw als living lab
De grootste uitdaging voor het team van Boolean was het creëren van het
gebruiksgemak dat ASL Group voor ogen had. “De input van Raf was daarbij
onontbeerlijk. Hij heeft zelf een zeer sterk eigen idee van hoe een technische
installatie er moet uitzien. Een visie over hoe het gebouw moet werken. Door
dat in een flowchart te gieten, hadden we een leidraad om mee te werken.
Als dát gebeurt, dan moet er zó gereageerd worden. Die flowchart was het
uitgangspunt voor de programmatie van de software”, vertelt Thomas Nagels.
Tegelijkertijd bouwde Boolean voldoende flexibiliteit in. “De feedback
van de eindgebruiker wilden we ook meenemen in dit verhaal. Net als de
mogelijkheden om nieuwe technieken te integreren of nieuwe zaken uit te
testen. Een living lab als het ware.”
Met zijn 900 m² kantoorruimte en een loods van 2.250 m² is de nieuwe General
Aviation Terminal op de luchthaven van Luik een lust voor het oog geworden.
“Alle systemen worden dan ook gemonitord. Zien we dan iets dat niet
helemaal naar wens verloopt, dan kan ik eenvoudig inloggen, het probleem
identificeren en het zelf oplossen vanachter mijn toetsenbord of uitleggen
wat er moet gebeuren aan de mensen ter plaatse”, vult Raf Weerts aan. ❯
INSTALLATIEENBOUW.BE | 73

ELEKTROTECH
Met een VRF-warmtepomp met een output van 32 kW kan het
volledige kantoorgebouw op temperatuur worden gehouden.
‘Op termijn kunnen we
met dit gebouw nog
alle richtingen uit’
Eigen platform
Belangrijke sleutel in dat verhaal: het eigen platform van Boolean, Boolytics.
Thomas Nagels: “Daarop kunnen we realtime data capteren en loggen. Via
webdashboarding wordt het bijzonder visueel en dus makkelijk gemaakt
om datapunten op te zoeken, een tool die ook weer voldoende flexibiliteit
herbergt om het evenwicht te zoeken tussen het gebruiksgemak dat de klant
wil aan de ene kant en de mogelijkheden om diep genoeg in de analyse te
gaan aan de andere kant.”
De specs heeft Raf Weerts zelf ingesteld. “Alles wordt zodanig gemonitord,
dat ik meestal al gebeld heb vooraleer ze hier ter plaatse een probleem
vaststellen. Werkt de verwarming niet naar behoren? Dan kan ik voor het
gebouw afgekoeld is, ingrijpen en actie ondernemen”, vertelt hij.
Het hart van de hele installatie is de Beckhoff C6030 PLC. Die ontvangt
de meeste data via bussystemen of IP-communicatie om ze dan in TwinCAT
samen te brengen en door te sluizen naar de software van Boolean.
PLC hart van systeem
Het hart van de hele installatie is de Beckhoff C6030 PLC. Die ontvangt de
meeste data via bussystemen of IP-communicatie om ze dan in TwinCAT samen
te brengen en door te sluizen naar de software van Boolean. “Die openheid
aan beide kanten maakt Beckhoff echt tot de juiste technologiepartner”, vat
Chris Briers samen.
En niet alleen in Luik overigens. Als facility manager ijvert Raf Weerts ervoor
om alle gebouwen op Beckhoff-technologie te laten draaien. “Niet elk gebouw
74 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Om de autonome werking van het gebouw mogelijk te maken, is open technologie
nodig die al die verschillende signalen en protocollen kan samenbrengen.
beschikt over dezelfde technieken, maar je kan de werking wel standaardiseren,
overal dezelfde structuur in brengen. Dat levert je als eindgebruiker zoveel
meer gemak op. En ook mogelijkheden om bijvoorbeeld energie te delen.
Door de PLC’s van de verschillende sites te laten communiceren weet je
wanneer je grootverbruikers kan inschakelen.”
Normen van 2030
Wat het energetische plaatje betreft, is het gebouw zijn tijd dus ver vooruit.
“Op vlak van isolatie, beglazing … hebben we de normen van 2030 gevolgd.
Isoleren kun je immers maar één keer. Dan doe je het beter goed”, stelt Raf
Weerts. “Daardoor kan het hele gebouw met een VRF-warmtepomp met een
output van 32 kW op temperatuur worden gehouden. Zeker omdat we we
geen 23 °C nodig hebben. De gasten die hier komen, hoeven maar 5 à 10
minuten binnen te vertoeven. Dan laat de kapitein meestal al weten dat het
vliegtuig klaar staat voor vertrek. Ze houden dus hun jassen aan. Maar we
zorgen uiteraard wel dat het aangenaam is voor de medewerkers. Als ze op
de boostknop drukken, dan zijn die temperaturen snel gehaald.”
Ver gegaan in regelingen
En net op dit domein, zo energiezuinig mogelijk werken, loont al het
programmeerwerk van Boolean dubbel en dik. Chris Briers: “We zijn daar echt
ver in gegaan. De traditionele regelingen van de fabrikanten gingen allemaal
op de schop. Alles hebben we zelf ingesteld en geparametreerd.
“Met dit gebouw kunnen we zwart-op-wit bewijzen dat we het zuiniger doen,
doordat we zo uitgebreid monitoren, met behulp van Beckhoff-klemmen
trouwens. Zelfs de tussenstappen in de regelingen volgen we op. Zo kunnen
we echt heel gedetailleerd in het proces zien waar optimaliseringen mogelijk
zijn”, weet Thomas Nagels. Er werd bijvoorbeeld al volop geëxperimenteerd
met de stooklijnen. Wat is de impact als we aan die parameters sleutelen?
En wat levert het op het einde van de rit op? Is het sop de kool nog waard?”
ASL Group kan zwart-op-wit bewijzen dat het nieuwe gebouw
energiezuiniger is dan de doorsneenieuwbouw.
Alle richtingen
Als Beckhoff solution provider had Boolean bijzonder weinig ondersteuning
nodig. Toch stipt Chris Briers graag de service aan. “Die is heel laagdrempelig.
Als je dan toch voor een uitdaging staat, krijg je altijd iemand aan de lijn die
je vooruit kan helpen. Hoe langer je met de technologie werkt, hoe minder je
die hulp nodig hebt. Maar ze is er dus wel, ook om je te laten kennismaken met
nieuwe technologie en producten. Maar het straffe is dat Beckhoff ondanks
alle innovaties ook uitblinkt in stabiliteit: ik kan nog steeds aan wisselstukken
geraken voor oplossingen die ik meer dan tien jaar geleden geïnstalleerd heb.
Het gaat om robuuste, industriële technologie. Met dezelfde PLC die hier het
gebouwbeheer regelt, zou ik een productieproces kunnen controleren. Aan
rekenkracht geen gebrek dus. Dat maakt dat we op termijn met dit gebouw
nog alle richtingen uitkunnen.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 75

ELEKTROTECH
Vlakbandkabel die met gemak voeding
verschaft aan 10 punten voor e-laden
Koen Notelaers: “Heel wat laadpunten in de garages van kantoren, winkelcentra en appartementsgebouwen zullen
de komende tijd moeten worden uitgebreid. Podis maakt dat mogelijk zonder veel breekwerk of extra materiaal.”
Podis; zo heet de oplossing van Wieland, Duits innovator in stekerbare kabeloplossingen, die installaties voor het elektrisch opladen van auto’s
heel eenvoudig uitbreidbaar maakt. “Op de vlakbandkabel kunnen met gemak tien laadpunten worden aangesloten terwijl er toch maar één
kring nodig is naar de zekeringkast”, aldus Koen Notelaers , managing director van Atem uit Willebroek, dat Podis verdeelt in ons land. “Een
en ander maakt wel dat Podis ingezet wordt bij traag opladen.”
Tekst Aagje Van Cauwelaert en Wouter Polspoel | Beeld Wieland
Elektrisch rijden is aan een opmars bezig. Daardoor zijn uitbreidingen van
bestaande laadinfrastructuur hoogstnoodzakelijk. Podis, een vlakbandkabel
voor decentrale voeding die ook geschikt is voor toepassing bij de installatie
van gloednieuwe laadpunten, maakt dat mogelijk, zónder dat daarvoor
breekwerk nodig is.
“Heel wat laadpunten in de garages van kantoren, winkelcentra en
appartementsgebouwen zullen de komende tijd moeten worden uitgebreid.
Podis maakt dat mogelijk zonder dat veel breekwerk of veel extra materiaal
nodig is”, begint Koen Notelaers te vertellen. “De vlakbandkabel, die
amper plaats inneemt, kan daardoor heel snel geplaatst worden en extra
aftakpunten kunnen zelfs in slechts enkele minuten worden gemonteerd.”
Voor uitbreidingen en voor nieuwe installaties
Maar Podis is niet enkel en alleen een zogenaamde retrofitoplossing.
De vlakbandkabel is ook uitermate geschikt voor toepassing in nieuwe
laadinfrastructuur. “De oplossing maakt die infrastructuur dan heel
flexibel”, legt Koen Notelaers uit. “Stel: in een parkeergarage moeten
op parkeerplaats 1 en 2 elektrische voertuigen kunnen laden. Door dan
meteen te kiezen voor Podis kunnen in de toekomst heel eenvoudig ook
elektrische laders worden geïnstalleerd op pakweg parkeerplaats 7 en 8
door op de vlakbandkabel op die plekken extra aftakmodules te installeren
en te verbinden met een laadpunt. Die flexibiliteit maakt deze oplossing zo
interessant en laat haar fundamenteel bijdragen aan een versnelling van
de energietransitie.”
76 | INSTALLATIEENBOUW.BE

ELEKTROTECH
Dankzij Podis is er, via een adapter, maar één kring nodig naar de zekeringkast.
Podis mobiliseert niet het klassieke opstellingsvermogen, maar wel voldoende.
Goedkoper en materiaalbesparend
Volgens Koen Notelaers wordt Podis met name interessant bij installaties die
voorzien in ten minste 4 laadpunten. “In een conventionele installatie lopen
er vier tot vijf kringen naar de bestaande zekeringkast”, legt hij uit. “Dankzij
Podis is er, via een adapter, maar één kring nodig naar de zekeringkast. De
distributie van de elektriciteit naar de laadpunten verloopt decentraal. Podis
zorgt dus met minder materiaal voor verschillende laadpunten: er zijn minder
circuits en de plaatsing van een extra zekeringkast is niet nodig. Podis is dan ook
goedkoper dan het installeren van allemaal op zichzelf staande laadpunten.”
Die twee laatste stellingen kan de managing director ook hard maken
met cijfers. “Uit een vergelijking van Wieland met klassieke methodes voor
elektrisch laden is gebleken dat Podis het met 66% minder materiaal kan
doen en de oplossing 30% goedkoper is. En nu we toch met percentages
aan het gooien zijn: wanneer voor Podis wordt gekozen voor een nieuwe
laadpuntinstallatie dan is de installatietijd 66% korter in vergelijking met
de klassieke methode. En een uitbreiding van laadinfrastructuur met Podis
gebeurt 88% sneller dan een klassieke uitbreiding.”
Op de Podis-vlakbandkabel kunnen gemakkelijk
tien laadpunten worden aangesloten.
Op de Podis-vlakbandkabel kunnen gemakkelijk tien laadpunten worden
aangesloten. “De vlakbandkabel wordt in opbouw tegen de muur bevestigd
met de eindstukken eraan gemonteerd”, schetst de managing director van
Atem wat concreter hoe een en ander in zijn werk gaat. “In de vlakbandkabel
zitten de verschillende geleiders en op de kabel wordt per laadpunt met
schroeven een Podis-connectiemodule gemonteerd, waarop de laadpunten
door middel van een wartel worden aangesloten. Podis voorziet in twee
soorten aftakmodules: een gewone aftakmodule en eentje met een extra
module voor een zekering en differentieel – bij wet verplicht indien de
laadpaal niet de nodige zekering heeft ingebouwd.
Voldoende laadvermogen
Podis mobiliseert niet het klassieke opstellingsvermogen, maar wel
voldoende, volgens Koen Notelaers. “Tien laadpalen op een vlakbandkabel
geven een minimumvermogen van 6 ampère per laadpaal. Een klassieke
opstelling mobiliseert meer vermogen, maar de zekeringkast is daar echter
nooit op voorzien. Dat maakt het laadpunt erg duur. En zoveel vermogen is
ook gewoon niet nodig. In het geval van Podis beheert het laadsysteem alles.
De software – niet inbegrepen bij ons, wij voorzien enkel de voeding – stelt de
variabelen vast, zoals hoeveel auto’s tegelijk laden, het beginpercentage van
de batterijen en de gewenste laadtijd, en verdeelt de laadcapaciteit in functie
daarvan over de wagens.”
Podis betekent dan ook traag laden. Maar dat hoeft niet negatief te worden
bekeken, vindt Koen Notelaers. “Door traag te laden wordt het elektriciteitsnet
minder belast en voertuigen staan doorgaans toch uren geparkeerd: op het
werk, thuis, tijdens enkele uren shoppen … En elektrisch laden vergt een
andere mindset dan rijden op brandstof: je mag niet zoals bij een tank
wachten tot je batterij leeg is, maar moet proberen altijd te laden wanneer je
ergens parkeert.” ❚
INSTALLATIEENBOUW.BE | 77

INSTALLATIE&BOUW
PLATFORM OVER INSTALLATIETECHNIEK, HVAC, SANITAIR EN ELEKTRICITEIT
PARTNER WORDEN
VAN INSTALLATIE & BOUW?
Zowel op de website als in de gedrukte
versie bieden we u de mogelijkheid om
onderdeel uit te maken van het overzicht
met de meest gerenommeerde fabrikanten
en toeleverancieres in de branche.
Zo kunt u onder andere:
• Toegevoegd worden als
partner op de servicepagina’s
van het vaktijdschrift
• Een kosteloze vermelding krijgen in
de geheel vernieuwde bedrijvenindex
op installatieenbouw.be
• Een gesponsorde positie met persoonlijke
profielpagina op installatieenbouw.be
verkrijgen
• Uw eigen profielwidget inzetten,
gekoppeld aan de redactionele content,
nieuwsberichten en overige
relevante marketingtools
Ook geïnteresseerd?
• Bel naar +32 50 36 81 70
• Ga naar installatieenbouw.be/adverteren
• Scan de QR code
SCAN DE
QR CODE
Onze projectmanagers vertellen u graag meer over onze
samenwerkingspakketten
installatieenbouw.be

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
AIRX BVBA
Klein Dalenstraat 45D
3020 HERENT
T +32 498 53 76 48
E info@airx.be
W www.airx.be
BELIMO BELGIUM
Cokeriestraat 3A
1850 GRIMBERGEN
T +32 2 210 56 86
E info@belimo.be
W www.belimo.be
CLIMAWAYS BVBA
Uilenbaan 148b
2160 WOMMELGEM
T +32 3 218 77 50
E info@climaways.be
W www.climaways.be
EURO-INDEX BV
Leuvensesteenweg 607
1930 ZAVENTEM
T +32 2 757 92 44
F +32 2 757 92 64
E verkoop@euro-index.be
BECKHOFF AUTOMATION BVBA
Klaverbladstraat 11.2/2
BOSTIK BENELUX
Denariusstraat 11
4903 RC Oosterhout
T +32 9 255 17 17
E vb.be@bostik.com
DELABIE BENELUX
Bergensesteenweg 106 A, bus 5
1600 SINT-PIETERS-LEEUW
T +32 2 520 16 76
E info@delabiebenelux.com
W www.euro-index.be
3560 LUMMEN
W www.bostik.com
W www.delabiebenelux.com
T +32 13 25 22 00
F +32 13 25 22 01
FACQ
E info@beckhoff.be
DUCO PROJECTS
Leuvensesteenweg 536
W www.beckhoff.be
CALEFFI INTERNATIONAL N.V.
Moesdijk 10
6004 AX Weert
T +31 495 54 77 33
F +31 495 54 84 02
E info.nl@caleffi.com
Handelsstraat 19
8630 VEURNE
T +32 58 33 00 33
E info@duco.be
W www.duco.eu
1930 ZAVENTEM
T +21 2 719 85 11
E info@facq.be
W www.facq.be
B.E.G BELGIUM
W www.caleffi.com
Generaal de Wittelaan 17 C
2800 MECHELEN
T +32 3 8878100
DRISTEEM BELGIUM
Grote Hellekensstraat 54b
3520 ZONHOVEN
FERNOX
- Alpha Metals Belgium NV -
E luxomat@beg-belgium.be
W www.beg-luxomat.com/nl-be
CATEC
Turfschipper 114
2292 JB Wateringen
T + 31 174 272 330
E info@catec.nl
T +32 11 66 68 80
E info@dristeembelgium.be
W www.dristeem.com
Hoge Mauw 1050
2370 ARENDONK
T +32 14 44 50 01
E belgium@fernox.com
W www.catec.be
W www.fernox.com
BEGETUBE NV
ELTAKO SCHAKELMATERIAAL
Kontichsesteenweg 53/55
2630 AARTSELAAR
T + 32 3 870 71 40
F + 32 3 877 55 75
E info@begetube.com
CEBEO
Eugène Bekaertlaan 63
8790 WAREGEM
T +32 56 23 80 00
F +32 56 23 80 10
E info@cebeo.be
Verdeeld door SERELEC NV
Gasmeterlaan 207
9000 GENT
T +32 9 223 24 29
F +32 9 225 46 79
E info@serelec.be
FISCHER
Schaliënhoevedreef 20 D
2800 MECHELEN
T +32 152 8 47 00
E info@fischer.be
W www.begetube.com
W www.cebeo.be
W www.eltako.be
W www.fischer.be
INSTALLATIEENBOUW.BE | 79

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
FLAMCO BELUX
Alsembergsesteenweg 454
KESSEL BELGIË SERVICE CENTER
LEDVANCE
Z.1 Researchpark 310
PROMAT
1653 DWORP
Antwerpse Steenweg 19
1731 ZELLIK
Bormstraat 24
T +32 2 371 01 61
E be.info@aalberts-hfc.com
W www.flamcogroup.com
9080
LOCHRISTI
T +32 3 689 35 81
T +32 (0)2 550 68 20
E benelux@ledvance.com
W www.benelux.ledvance.com
2830 TISSELT
T +32 15 71 80 50
E techniek@etexgroup.com
W www.promat.com
E info@kessel-belgie.be
W www.kessel.com
GIRA GIERSIEPEN GMBH & CO
Dahlienstraße 12
42477 Radevormwald
T +49 21 95 602 0
E info@gira.de
W www.gira.de
KSB BELGIUM
Rue de l’Industrie 3
1301 WAVRE
T +32 10 435 211
E infoBE@KSB.com
LINUM EUROPE NV
Pieter Verhaeghestraat 20
8520 KUURNE
T +32 56 35 92 94
E info@linum.eu
W www.linum.eu
REMEHA NV
Koralenhoeve 10
2160 WOMMELGEM
T +32 3 286 85 50
F +32 3 354 54 30
E info@remeha.be
W www.remeha.be
W www.ksb.com/nl-be
HENCO INDUSTRIES NV
Toekomstlaan 27
2200 HERENTALS
T +32 14 28 56 60
E info@henco.be
W www.henco.be
INTRATONE
Kuiperbergweg 40
1101 AG AMSTERDAM
T +32 25 03 03 01
LASERTOPO
Markt 4
9550 HERZELE
T +32 53 62 71 67
F +32 53 62 17 97
E info@lasertopo.be
W www.lasertopo.be
OBO BETTERMANN
Bist 14
2630 AARTSELAAR
T +32 (0)3 870 74 00
F +32 (0)3 887 40 00
E info@obo.be
W www.obo.be
RENSON® VENTILATION NV
Industriezone 2 Vijverdam
Maalbeekstraat 10
8790 WAREGEM
T +32 56 62 71 11
F +32 56 60 28 51
E info@renson.be
W www.renson.be
W www.intratone.be
ITHO DAALDEROP BELGIUM BVBA
Brusselsesteenweg 498
1731 ZELLIK
T +32 2 20 796 30
E info@ithodaalderop.be
LECOT
Vier Linden 9
8501 HEULE
T +32 56 36 45 11
E info@lecot.be
PANASONIC FRANCE
1-7, Rue du 19 Mars 1962
92238 GENNEVILLIERS CEDEX
T +33 1 70 48 91 73
E info@eu.panasonic.com
RESIDEO
Hermes Plaza
Hermeslaan 1H
1831 DIEGEM
T +32 2 4042300
W www.ithodaalderop.be
W www.lecot-raedschelders.com
W www.panasonic.com/fr/
W www.resideo.com/be/nl/
80 | INSTALLATIEENBOUW.BE

Installatiepartners
Voor uitgebreide informatie over de
Installatiepartners, scan deze QR code
met uw smartphone
installatieenbouw.be/bedrijf
REXEL
Zuiderlaan 91
1731 ZELLIK
T +32 2 482 48 48
E info@rexel.be
W www.rexel.be
SWEGON BELGIUM NV
Chaussée de Tirlemont 102
5030 GEMBLOUX
T +32 81 62 52 52
E info@swegon.be
W www.swegon.be
VAN MARCKE
LAR Blok Zuid Z5
8500 KORTRIJK
T +32 56 23 75 11
W www.vanmarcke.be
VIESSMANN
Hermesstraat 14
1930 ZAVENTEM (Nossegem)
T +32 2 712 06 66
F +32 2 725 12 39
E info@viessmann.be
W www.viessmann.be
VISMA BOUWSOFT
Molenweg 9
RITTAL NV
Stokkelaar 8
9160 LOKEREN
T +32 9 353 91 11
F +32 9 355 68 62
E info@rittal.be
TESTO NV/SA
Industrielaan 19
1740 TERNAT
T +32 2 582 03 61
VENTILAIR GROUP
Pieter Verhaeghestraat 8
8520 KUURNE
T +32 56 36 21 20
F +32 56 36 21 21
8377 MEETKERKE
T +32 50 45 40 80
E info@bouwsoft.be
W www.bouwsoft.be/nl
W www.rittal.be
F +32 2 582 62 13
E be@ventilairgroup.com
E info@testo.be
W www.testo.com
W www.ventilairgroup.be
WAGO BELUX
Excelsiorlaan 11
1930 ZAVENTEM
SOUDAL
T +32 2 717 90 90
Everdongenlaan 18
E info-be@wago.com
2300 TURNHOUT
T +32 14 42 42 31
F +32 14 42 65 14
E info@soudal.com
W www.soudal.com
SPELSBERG
Tiensesteenweg 36
3000 LEUVEN
THERMOCOMFORT
Industrieweg 19
2390 MALLE
T +32 3 231 88 84
F +32 3 231 01 74
E info@thermocomfort.be
W www.engels.be
VENTILINE NV
Nijverheidslaan 1524
3660 OUDSBERGEN
T +32 89 50 40 02
F +32 89 41 49 43
E info@ventiline.be
W www.ventiline.be
W www.wago.com/be-nL
WEISHAUPT
Paepsemlaan 7
1070 BRUSSEL
E info@weishaupt.be
W www.weishaupt.be
T +32 2 486 75 75
E sales@spelsberg.be
W www.spelsberg.be
SPIROTECH
Essenschotstraat 1
3980 TESSENDERLO
T +32 800 78 888
TROX BELGIUM NV
Paepsemlaan 18g
1070 BRUSSEL
T +32 2 522 07 80
F +32 2 520 21 78
E info@trox.be
VIEGA
Planet I business park
Tollaan 101 c
1932 SINT-STEVENS-WOLUWE
T +32 2 551 55 10
F +32 2 503 14 33
E info@viega.be
a Wieland Holding company
WIELAND ELECTRIC
Bedrijvenpark de Veert 4
2830 WILLEBROEK
T +32 3 866 18 00
E info@wieland-electric.com
W www.spirotech.be
W www.trox.be
W www.viega.be
W www.wieland-electric.com
INSTALLATIEENBOUW.BE | 81

www.begetube.com
WHERE EXPERTS CONNECT
alpex-duo ® XS isol met 13 mm isolatie
De oplossing voor het aansluiten van een warmtepomp
■
Ontdek het volledige gamma alpex-duo® XS
meerlagenbuis en PPSU perskoppelingen
op www.begetube.com.
BEGETUBE N.V. | Kontichsesteenweg 53 - 55 B-2630 Aartselaar - t + 32 3 870 71 40 - info@begetube.com

www.bouwsoft.be/info

Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)
fischer Installatiesystemen.
Solide oplossingen om leidingen
efficient en veilig te bevestigen.
Inst. techniek
De technische eisen aan de gebouwentechniek
en daarmee ook aan
bevestigingen worden steeds hoger.
Installatiesystemen van fischer staan voor
veilige en efficiënte montage- en
bevestigingselementen voor veelzijdige
toepassingen in de gebouwentechniek.
De bevestigingsoplossingen van
gegalvaniseerd, thermisch verzinkt en
roestvast staal zijn geschikt voor lichte,
normale en zware leidinginstallaties. Het
assortiment bestaat uit montagerailsystemen,
pijpklemmen, fixpoints,
glij-elementen, ventilatiebevestigingen,
bevestigingen aan staalbouwelementen en
een uitgebreide hoeveelheid montageaccessoires.
Geschiktheidsbewijzen van
VdS, FM en UL evenals een brandbeveiligingsen
geluidsisolatietest zorgen voor extra
zekerheid.