30.05.2024 Views

Vorsten 8 2024 - Inkijkexemplaar

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

RUIM 50 JAAR DE KONINKLIJKSTE • VORSTEN 8 <strong>2024</strong><br />

STREEKBEZOEK<br />

TROPISCH<br />

GRONINGEN<br />

MÁXIMA<br />

KOOKT<br />

(EVEN) MEE<br />

2 STAATSBEZOEKEN<br />

FREDERIK & MARY<br />

MAKEN TEMPO<br />

Mabel<br />

NOOIT ZAL ZE<br />

HAAR ‘LIEF’ VERGETEN<br />

JAPANSE<br />

KEIZER<br />

NU OOK<br />

ONLINE<br />

INTERVIEW<br />

MARGARETS<br />

HOFDAME<br />

‘WE LACHTEN<br />

VEEL SAMEN’


24 62<br />

36<br />

58<br />

14<br />

48<br />

84<br />

FOTO’S ANP (O.A. COVER), DEENSE HOF/IBEN KAUFMAN, ERNIE ENKELAAR, GETTYIMAGES,


INHOUD<br />

NR. 8 - <strong>2024</strong><br />

76<br />

WIE DEED WAT?<br />

14 Koningspaar naar warm Groningen<br />

Wadden & garnalen, dorpen & koeien<br />

24 Twee staatsbezoeken-op-rij<br />

Nieuw Deens koningspaar zet de vaart erin<br />

58 Voorzichtige vernieuwing in Japan<br />

Keizerlijke familie nu ook op sociale media<br />

ACHTER DE PALEISDEUREN<br />

30 10 jaar Felipe op de troon<br />

Koningschap met turbulente momenten<br />

36 Interview met Margarets hofdame<br />

‘Ze was een goede vriendin, we gingen samen<br />

op vakantie’<br />

48 Achter de schermen bij de Koninklijke<br />

Verzamelingen<br />

Collectiebeheerders van de koning<br />

62 Portret van prinses Mabel<br />

Al bijna elf jaar zonder Friso<br />

76 Ruimere keuze voor koningin Mary<br />

De Deense kroonjuwelen mag zij nu dragen<br />

84 Sommige trends worden klassiekers<br />

Van wikkeljurk tot trenchcoat<br />

ELKE VORSTEN<br />

6 Hofnieuws<br />

20 Karlijn Hoftijzer verklaart<br />

de populariteit van een video<br />

met Amalia<br />

42 Royal Catwalk: modenieuws<br />

van de hoven<br />

50 Wim Dehandschutter<br />

ziet twijfel: hoe spreek je de<br />

koning aan?<br />

56 Doen: vorstelijke cultuurtips<br />

70 Paul Rem over Wilhelmina’s<br />

acteerambities<br />

90 Het laatste woord: en de<br />

Queen glimlachte alleen maar<br />

LEZERSSERVICE<br />

61 Nu slechts €60 voor<br />

10x <strong>Vorsten</strong><br />

74 Puzzel en win het boek Sisi<br />

75 Colofon en service<br />

42<br />

5


WARM ONTHAAL IN<br />

Groningen<br />

14


15


Een dag in mei met ongebruikelijk hoge temperaturen,<br />

in het noorden van Nederland: het streekbezoek aan<br />

het Hogeland speelde zich af in een omgeving die werd<br />

gekenmerkt door warmte. De warmte van het weer<br />

en de warmte van de mensen, die Willem-Alexander en<br />

Máxima een écht beeld geven van hun Groningse streek.<br />

TEKST RICK EVERS<br />

Even na negenen in de ochtend wordt er al<br />

gedanst bij de Tirrel in Winsum. Alles is in<br />

gereedheid gebracht voor de komst van het<br />

koningspaar: koperblazers spelen, de vlaggen<br />

hangen in top, de tuin is versierd met<br />

geknutselde bloemen. En de zon – die de<br />

temperatuur vandaag boven de 25 graden<br />

zal jagen – maakt het extra feestelijk voor<br />

de honderden dorpsgenoten die zich<br />

langs de groene loper hebben verzameld.<br />

Koning Willem-Alexander en koningin<br />

Máxima hebben de nacht doorgebracht in<br />

een hotel in de buurt. Terwijl in Winsum<br />

de laatste voorbereidingen worden getroffen,<br />

spreken zij even verderop in de brandweerkazerne<br />

met kamerheer Jaap Wolters,<br />

commissaris van de koning René Paas en<br />

de twee burgemeesters van de gemeenten<br />

waar ze deze dag op bezoek gaan.<br />

Dit streekbezoek begon met een brief van<br />

burgemeester Bolding: zou de koning de Tirrel<br />

willen komen openen? Een multifunctionele<br />

plek in Winsum met twee basisscholen en<br />

kinderopvang, maar ook voorzieningen voor<br />

ouderen, een revalidatiecentrum en sportzalen.<br />

Erg levendig, ofwel in het Gronings: tirrel.<br />

Een antwoord bleef lang uit. Tot het streekbezoek<br />

werd aangekondigd en de Winsumers<br />

als goedmakertje voor het lange wachten de<br />

koningin erbij krijgen als bonus.<br />

Een paar minuten voor de geplande tijd<br />

stopt de kleine koninklijke bus op de vrolijke<br />

klanken van Brand new day uit de musical<br />

The Wiz. Die extra tijd wordt goed gebruikt<br />

met het schudden van talloze handen en het<br />

maken van tientallen selfies. Willem-Alexander<br />

schakelt soms over op een boks of geeft twee<br />

handen tegelijk, om zoveel mogelijk mensen<br />

te begroeten. Inwoners in een rolstoel krijgen<br />

extra aandacht en vervolgens geeft de koning<br />

een reeks highfives aan de jongste generatie.<br />

‘Er is genoeg verjonging in het dorp zo te<br />

zien!’ roept hij uit. Want dat is een van de<br />

uitdagingen in veel dunbevolkte regio’s als<br />

het Hogeland: jongeren trekken weg om in<br />

stedelijk gebied een nieuw leven op te bouwen.<br />

Verse garnalen<br />

In de Tirrel zien Willem-Alexander en<br />

Máxima elke uithoek van het gebouw: langs<br />

de revalidatieruimte naar de sportzaal en<br />

vervolgens naar de activiteiten voor dorpsbewoners.<br />

Een biljartende man mist onder<br />

koninklijke druk de rode biljartbal. Verderop<br />

houden Willem-Alexander en Máxima halt bij<br />

senioren die zittend tennissen met een ballon.<br />

Máxima’s reactievermogen is scherp wanneer<br />

een ballon haar kant op komt, al slaat ze die<br />

íéts te hard terug. ‘Sorry, dat was een beetje<br />

lomp!’ Vervolgens zijn de jongeren aan de<br />

beurt. In de eerste schoolklas is een tekenles<br />

bezig. ‘Mag ik ook van háár een hand?’<br />

vraagt een meisje brutaal nadat ze de koning<br />

al beet had. ‘Natuurlijk’, zegt Máxima wat<br />

verbouwereerd. ‘Ik heb jou ook gezien toen ik<br />

dodenherdenking ging kijken’, zegt ze. ‘Toen<br />

heb ik gezien dat jij een krans neerlegde.’<br />

In het handvaardigheidlokaal wordt in<br />

groepjes gewerkt. ‘Jullie moeten een stoel<br />

tekenen?’ vraagt Willem-Alexander. ‘Hij staat<br />

achter jullie, da’s ook onhandig.’ Een andere<br />

tafel werkt met wol, de volgende is bezig met<br />

ijzerdraad en klei en bij een andere tafel grapt<br />

Willem-Alexander wat over het afgesneden oor<br />

van Vincent van Gogh. Voor hij en Máxima<br />

het lokaal uitlopen, zegt de koning: ‘Ik heb<br />

nog een stoel nodig’ en pakt de stoel mee<br />

die op tafel staat om nagetekend te worden,<br />

tot grote hilariteit van iedereen. ‘Grapje!’ Voor<br />

de officiële openingshandeling buiten is er<br />

nog een stop in de huiskamer waar oudere<br />

bewoners vertellen over hun nieuwe thuis.<br />

De koninklijke bus stopt vervolgens niet ver<br />

van Molen de Ster in het historische centrum<br />

van Winsum. Het koningspaar maakt een<br />

stadswandeling, waarbij ze uitleg krijgen over<br />

wat in 2020 werd uitgeroepen als allermooiste<br />

dorp van het land. Op een van de twee<br />

bruggen van het dorp wordt even geposeerd.<br />

Máxima krijgt op veel plekken alvast felicitaties<br />

voor haar 53ste verjaardag drie dagen later. Dan<br />

gaat de bus naar Zoutkamp, een pittoresk<br />

dorpje aan het Lauwersmeer, dat bekendstaat<br />

om de garnalenvisserij. Het is de garnalenkoningin<br />

van het jaar met haar hofdames die<br />

het koningspaar begroet. Een nettenboeter<br />

geeft uitleg en ook twee garnalenpelsters<br />

laten hun werk zien. Máxima is benieuwd:<br />

‘Hoe doet u het en hoeveel doet u er per uur?’<br />

En natuurlijk willen de twee proeven. ‘Écht<br />

vers!’ concludeert Máxima.<br />

In Winsum is het<br />

veel zwaaien en<br />

handen schudden<br />

geblazen.<br />

Of ze willen proeven<br />

hoe vers de gepelde<br />

garnalen zijn?<br />

Zeker weten!<br />

16


17


FREDERIK OP<br />

STAATSBEZOEK<br />

familie<br />

22


Koningin Silvia en<br />

koning Carl Gustaf<br />

geven het Deense<br />

koningspaar een<br />

warm welkom<br />

in Zweden.<br />

23


26<br />

Omdat op de<br />

tweede dag niet<br />

koning Harald maar<br />

kroonprins Haakon<br />

en kroonprinses<br />

Mette-Marit hun<br />

gasten rondleiden,<br />

wordt het een<br />

actieve dag in Oslo.


27


FE<br />

10 jaar<br />

L I<br />

E<br />

P<br />

De tijd vliegt: ook de Spaanse koning Felipe zit<br />

inmiddels tien jaar op de troon. De Spanjaarden<br />

hebben hem leren kennen als een vorst voor wie<br />

transparantie belangrijk is en die zijn familieleden,<br />

indien nodig, streng aanpakt. Tien jaar koningschap<br />

in tien opmerkelijke momenten.<br />

TEKST KARLIJN HOFTIJZER<br />

30


2014 2015<br />

Geld is na het vertrek van Juan Carlos<br />

een heet hangijzer binnen de Spaanse<br />

monarchie. Felipe zet een opvallende stap<br />

om zich te distantiëren van zijn voorganger,<br />

het zal er een van vele blijken. Hij kondigt<br />

aan een deel van zijn salaris in te leveren,<br />

vanwege de economische crisis waar het<br />

land in verkeert. Hij vermindert zijn salaris<br />

met € 58.000 vergeleken met wat zijn<br />

vader het jaar ervoor als vorst kreeg. Zijn<br />

salaris komt daardoor uit op € 234.202.<br />

Als het op 19 juni zijn beurt is om op de troon<br />

plaats te nemen, weet kersverse koning Felipe<br />

dat zijn start valt of staat met hoe hij laat<br />

blijken vooral niet dezelfde koers te varen als<br />

zijn voorganger koning Juan Carlos. In 2012<br />

haalt deze de woede van de Spanjaarden op<br />

de hals door op een luxueuze safari olifanten<br />

te gaan schieten, terwijl de Spanjaarden lijden<br />

onder de recessie. Het is de apotheose van<br />

een verzameling aan bijzondere acties, van<br />

financiële schandalen tot buitenechtelijke<br />

affaires. De oud-koning besluit niet veel later<br />

af te treden om zo zijn zoon de monarchie te<br />

laten redden. Voor Felipe geen makkelijke<br />

klus: veel Spanjaarden hebben sowieso al<br />

weinig op met de monarchie, die ze op<br />

de koop toe flink teleurstelt. In zijn eerste<br />

toespraak als koning wil hij duidelijk maken<br />

dat hij begrijpt wat er van hem als vorst wordt<br />

gevraagd. ‘Tegenwoordig, meer dan ooit,<br />

eisen burgers terecht dat morele en ethische<br />

principes ons publiek inspireren en als voorbeeld<br />

dienen. En de koning, aan het hoofd<br />

van de staat, moet niet alleen een referentie<br />

zijn, maar ook een dienaar van die eerlijke<br />

en legitieme eis van alle burgers.’<br />

OOK IN 2014:<br />

Felipe en Letizia brengen een aantal ‘kennismakingsbezoeken’<br />

aan Europese collega’s,<br />

onder wie koning Willem-Alexander, koning<br />

Filip en groothertog Henri.<br />

OOK IN 2015:<br />

Zoals elke zomer nodigt Felipe<br />

de media uit om foto’s te maken<br />

van zijn gezin op Mallorca,<br />

de vaste vakantiebestemming.<br />

31


Haar hele leven is Anne Glenconner<br />

kind aan huis bij de Britse koninklijke<br />

familie. Als kind al speelde ze met de<br />

zussen Elizabeth en Margaret, koning<br />

Charles ziet ze nog regelmatig. Over<br />

haar bijzondere leven schreef ze twee<br />

boeken die ook in het Nederlands<br />

verschenen zijn. <strong>Vorsten</strong> sprak haar<br />

in Amsterdam. TEKST LIDDIE AUSTIN<br />

‘DE KRONING<br />

VAN ELIZABETH WAS<br />

DE MOOISTE DAG<br />

VAN MIJN LEVEN’<br />

36


Anne (derde van<br />

links) als een van<br />

de maids of honour<br />

tijdens de kroning<br />

van Elizabeth.<br />

37


SCHAT<br />

BEWAARDERS<br />

VAN DE<br />

koning<br />

48


49


hof<br />

in beweging<br />

Een fotomoment tijdens<br />

een lentetuinfeest<br />

in april <strong>2024</strong>.<br />

FOTO’S ANP<br />

58


Het conservatieve Keizerlijk Huis van Japan<br />

lijkt voorzichtig een beetje in beweging te komen:<br />

ook de Japanse keizerlijke familie is sinds kort te<br />

volgen via sociale media. De Japanners juichen het<br />

toe. Zij gaan zelfs nog een stapje verder en zouden<br />

graag een vrouw op de troon zien. DOOR KARLIJN HOFTIJZER<br />

59


62<br />

In een trouwjurk met 248<br />

strikken gaf Mabel haar<br />

jawoord aan prins Friso<br />

op 24 april 2004 in Delft.


‘IK HELP GRÁÁG<br />

ZIJN GEDACHTEGOED<br />

LEVEND TE HOUDEN’<br />

Op 24 april was het twintig jaar geleden dat Mabel Wisse Smit<br />

haar jawoord gaf aan prins Friso. Het sprookje eindigde niet in<br />

‘nog lang en gelukkig’, maar haar ‘lief’ vergeet de prinses nooit.<br />

TEKST RICK EVERS<br />

63


Friso probeerde meer aandacht<br />

voor het ingenieursvak te krijgen.<br />

Mabel: ‘Ik weet zeker dat hij nu<br />

ergens zit te lachen en ziet dat er<br />

meer diversificatie komt’<br />

vind dat ze ambitieus moeten zijn in wat<br />

zíj willen doen.’ Gemakkelijk is het niet, als<br />

alleenstaande moeder. ‘Ik vind het écht een<br />

zoektocht hoor, dat opvoeden,’ zei ze tegen<br />

Linda de Mol.<br />

Haar zus Nicoline was een van de personen<br />

met wie Mabel het meeste deelde. Ze was een<br />

van haar getuigen op haar huwelijk. Met haar<br />

verscheen ze na Friso’s dood op de loper van<br />

het Amsterdam Diner. Maar in 2022 maakte<br />

Nicoline bekend kanker te hebben. Ze werd<br />

niet beter. Tien jaar na het overlijden van<br />

haar man verloor Mabel in het najaar van<br />

2023 ook haar zus, van wie in stilte afscheid<br />

werd genomen.<br />

Friso’s naam<br />

De nagedachtenis aan Friso blijft bestaan.<br />

Niet lang na Friso’s overlijden heeft het<br />

Koninklijk Instituut voor Ingenieurs aan<br />

Mabel gevraagd om de jaarlijkse ingenieursprijs<br />

te mogen koppelen aan Friso. ‘Het is<br />

natuurlijk een prijs die al bestond en mijn<br />

man kwam ook regelmatig naar de KIVI<br />

Dag van de Ingenieur en kwam ook altijd<br />

zeer enthousiast terug daarvan’, vertelt Mabel<br />

aan <strong>Vorsten</strong>. ‘Na de dood van Friso is er<br />

gesuggereerd door het KIVI: kunnen we niet aan de ingenieursprijs<br />

zijn naam verbinden? Ik heb dat natuurlijk met mijn schoonmoeder<br />

overlegd. Hij wilde zelf nooit zo erg op de voorgrond. Maar ik dacht,<br />

dít is iets waar hij graag zijn naam aan zou verbinden. Dat is logisch.<br />

Hij was zelf natuurlijk bezig om meer aandacht voor het ingenieursvak<br />

te creëren, meer mensen aan te moedigen. Als we op deze manier<br />

een beetje van zijn werk, wat hem nauw aan het hart lag, door kunnen<br />

zetten, is dat een heel mooie manier om dat te doen.’ Sindsdien is<br />

Mabel steeds bij de uitreiking, samen met haar schoonmoeder Beatrix,<br />

die ze liefkozend ‘maman’ noemt.<br />

Twee jaar geleden bedacht Mabel dat er ook een prijs zou moeten<br />

komen voor studententeams, om jongeren aan te moedigen. Jonge<br />

mensen bij wie de naam prins Friso misschien niet direct een belletje<br />

doet rinkelen, een nieuwe generatie groeit op zonder te weten wie<br />

hij is. ‘Ik vertel met liefde over hem. Ik denk dat hij dat alleen maar<br />

leuk vindt’, zegt zijn vrouw met trots. Friso was niet ‘de standaard<br />

ingenieur’, waarbij al gauw gedacht wordt aan een verstrooide professor<br />

op een zolderkamer. Friso probeerde meer aandacht voor het vak te<br />

krijgen. ‘Hij was daar enorm bij betrokken en hij vond dat we meer<br />

jonge mensen moeten aanmoedigen om dit te doen en te laten zien<br />

dat dit een divers vak is. Ik weet ook zeker dat hij nu ergens zit<br />

te lachen en ziet dat er meer diversificatie komt. En dat is alleen<br />

maar goed!’<br />

Als Mabel gevraagd wordt of Friso’s kant als ingenieur nog in haar<br />

dagelijks leven zit, moet ze lachen. ‘Meer als m’n lief en de vader van<br />

mijn kinderen. Niet zozeer als ingenieur. Maar ik help gráág zijn<br />

gedachtegoed levend te houden.’ •<br />

FOTO’S ANP, GETTYIMAGES<br />

68


Samen met ‘maman’ prinses<br />

Beatrix komt Mabel aan voor<br />

de uitreiking van de<br />

Prins Claus Prijs 2018.<br />

69


voor<br />

Alleen<br />

DE KONINGIN<br />

Sinds ze koningin is, heeft Mary de beschikking over<br />

diademen, broches en oorhangers die behoren tot de<br />

Deense KROONJUWELEN, die van monarch naar<br />

monarch overgaan. Meegaan op staatsbezoek zit er<br />

niet in: de juwelen mogen het land niet verlaten.<br />

TEKST TROND NORÉN ISAKSEN<br />

76


Voor haar eerste officiële<br />

portretten sinds ze<br />

koningin is, koos Mary<br />

voor de smaragdparure,<br />

onderdeel van de<br />

kroonjuwelen.<br />

77


WIKKEL BALLONROK<br />

JURK BROEKPAK CLUTCH<br />

PEPLUM CHANEL-JASJE<br />

TWEEKLEURIG<br />

CAPEJURK<br />

WIT PLATEAUZOOL<br />

OVERHEMD EENDAGSVLIEG TRENCHCOAT OF<br />

KLASSIEKER?<br />

Sommige modetrends blijken tijdloos<br />

en worden echte klassiekers, andere gaan<br />

maar enkele seizoenen mee. En dan zijn<br />

er nog de modes die steeds opnieuw<br />

komen en weer gaan.<br />

TEKST JOSINE DROOGENDIJK<br />

84


Deze ballonrok<br />

komt van modehuis<br />

Natan.<br />

Catherine<br />

draagt de<br />

enige echte:<br />

een wikkeljurk<br />

van DvF.<br />

Wikkeljurk met<br />

degradé dessin<br />

van Natan.<br />

WIKKELJURK<br />

In de jaren 70 lanceerde Diane von Fürstenberg<br />

haar inmiddels iconische wrap dress. Op het<br />

hoogtepunt verkocht ze er wekelijks zo’n<br />

15.000. Het bleek dan ook een allemansvriend<br />

die zowel jong als oud, dik als dun bleek te<br />

staan. Ten paleize weten ze daar inmiddels<br />

ook alles van. De wikkeljurk werd rond 2005<br />

omarmd door de generatie van Máxima en<br />

nooit meer losgelaten.<br />

Twee jaren-80-<br />

trends in één:<br />

een lage taille<br />

en een ballonrok.<br />

BALLONROK<br />

Sommige trends duiken elke twintig,<br />

dertig jaar opnieuw op. Zo ook de<br />

ballonrok. Het idee van een poffende<br />

rok en een strakke zoom komt uit de<br />

koker van de Franse modeontwerper<br />

Christian Dior, die het kledingstuk in<br />

de jaren 40 bedacht. Na een rage<br />

in de jaren 50 en 80 en het begin van<br />

deze eeuw is de rok nu bezig met een<br />

voorzichtige comeback. Zij het onder<br />

een nieuwe naam: bubbleskirt.<br />

85

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!