13.06.2024 Views

Roots 7-8 2024 - Inkijkexemplaar

Create successful ePaper yourself

Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.

+ BRUINVISSEN: OP EXPEDITIE IN DE WADDENZEE<br />

JULI /AUGUSTUS<br />

<strong>2024</strong><br />

• BELEEF DE NATUUR •<br />

WIN EEN<br />

VERREKIJKER!<br />

PAGINA 38<br />

Mysterieuze ratelaar<br />

De nachtzwaluw<br />

Groene<br />

genieën<br />

Het sociale leven<br />

van planten<br />

wandelroutes<br />

Rivierlandschap, duinstruinen &<br />

klauteren in de Zillertaler Alpen<br />

De kracht van<br />

alleen wandelen<br />

ZOMERHELDEN<br />

IMAGOBOOST VOOR WESPEN<br />

Comeback van de GROTE WEERSCHIJNVLINDER • Alles over ZEE-EGELS EGELS • Doe mee met de BEACH<br />

CLEAN-UP<br />

• Omgekeerde evolutie: LEVENDBARENDE HAGEDIS • 5 hotspots: GROTE GROENE SABELSPRINKHAAN


Afval<br />

Wie ergert er zich niet aan? Afval op al die<br />

plekken waar het niet hoort. Een tijd terug<br />

woonden we in een rijtjeshuis aan het water.<br />

Op een dag zagen man en ik een vrouwtje wilde<br />

eend die vreemde bewegingen maakte door haar<br />

kop steeds naar voren te strekken. Wat bleek: de<br />

eend had iets van plastic om haar nek én het zat<br />

tussen haar snavel. Zij probeerde te eten, maar<br />

dat lukte niet vanwege het plastic.<br />

Zelf de eend vangen liep op niets uit, dus wij de<br />

Dierenbescherming gebeld. Die arriveerden met<br />

een groot net. Na veel pogingen om de eend te<br />

lokken, lukte het uiteindelijk om haar te vangen<br />

en te bevrijden van haar dodelijke last. Die last<br />

bleek een stuk plastic te zijn dat eerder een<br />

sixpack blikjes bij elkaar had gehouden.<br />

Sinds deze ervaring ben ik me altijd bewust van<br />

de gevolgen die afval kan hebben voor dieren.<br />

Daarom ben ik ook zo verbaasd en boos na het<br />

lezen van onlangs verschenen berichten over<br />

gebruikt frituurvet dat in sloten wordt gedumpt.<br />

Dit heeft namelijk als gevolg dat veel zwanenen<br />

eendenpullen niet overleven. Het vet tast<br />

hun verenpakje aan, ze worden nat en koud en<br />

overlijden.<br />

Tijd voor actie. Blij ben ik dan ook over onze<br />

samenwerking met Stichting Noordzee, die<br />

jaarlijks in augustus de Beach Cleanup Tour<br />

organiseert. In twee weken tijd werken duizenden<br />

vrijwilligers aan het schoonmaken van het<br />

Noordzeestrand. Al jaren dacht ik erover om<br />

zelf eens mee te lopen en nu mogen we met<br />

<strong>Roots</strong> twee etappes ‘adopteren’. Dus hierbij<br />

mijn oproep: wie loopt er met ons mee op 6 en<br />

10 augustus? Kijk op pagina 46 voor meer info<br />

en aanmelden. Hopelijk tot ziens!<br />

20 Struinen door rivierlandschap<br />

126 Lezersfoto’s: jonge dieren<br />

Caroline Vogel,<br />

hoofdredacteur<br />

caroline.vogel@roularta.nl<br />

facebook.com/rootsmag<br />

instagram.com/rootsnl<br />

nl.pinterest.com/rootsmagazinenl<br />

rootsmagazine.nl/podcast<br />

Zin in een vogelreis?<br />

Kijk voor een overzicht<br />

op rootsmagazine.nl/<br />

vogelreizen.<br />

4 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong><br />

140 Levendbarende hagedis in detail


AVONTURIERS<br />

solowandelen<br />

pag. 58<br />

De grote weerschijnvlinder 32<br />

Het sociale leven van planten 100<br />

inhoud<br />

- Juli • Augustus -<br />

BELEVEN & ONTDEKKEN<br />

07 Nu in de natuur<br />

38 De <strong>Roots</strong> Natuurquiz<br />

42 Podcastvogel van de<br />

maand: nachtzwaluw<br />

46 De Beach Cleanup!<br />

78 De grote groene sabelsprinkhaan<br />

in 5 hotspots<br />

94 De Zillertaler Alpen<br />

124 Leren van de natuur<br />

152 Sterren kijken met Govert<br />

Schilling<br />

FLORA & FAUNA<br />

32 Terugkeer van de grote<br />

weerschijnvlinder<br />

64 In de ban van patrijzen<br />

68 Zee-egels aan de kust<br />

74 Wat een vraag!<br />

86 Boek in beeld: Verhalen<br />

van de natuur<br />

100 Het genie van planten<br />

108 Bruinvissen tellen<br />

116 Het jaar van de wesp<br />

132 De kwestie: amfibieën<br />

redden met een trapje?<br />

140Levendbarende hagedis<br />

FOTOGRAFIE<br />

48 Fotowedstrijd Asferico<br />

126 Lezersfoto’s: jonge dieren<br />

WANDELEN<br />

20 Rivierenlandschap rond<br />

fort Pannerden<br />

(+ routekaart)<br />

58 Vrouwen die solo lopen<br />

134 Natuurommetje in<br />

de Noordduinen<br />

COLUMNS<br />

06 Saskia struint<br />

85 Groener leven<br />

106 De kleintjes van Krekels<br />

114 Beestenboel<br />

ELKE MAAND<br />

18 Boek Roofvogel bij een<br />

<strong>Roots</strong>-abonnement<br />

57 Post<br />

148 <strong>Roots</strong> recenseert<br />

154 Colofon & lezersservice<br />

155 Volgende maand<br />

Test je natuurkennis!<br />

De grote <strong>Roots</strong><br />

Natuurquiz<br />

PAG. 38<br />

Een kust vol zee-egels 68<br />

COVERONDERWERPEN - COVERFOTO NIGEL CATTLIN/NPL/NIS<br />

MAGAZINE.NL 5


Nu in de natuur<br />

Bloeiende zomerreus<br />

Zwanenbloemen bloeien nu volop langs de oevers van<br />

ondiep water, zoals in oude rivierlopen, poldervaarten<br />

en langs sloten. Ze behoren tot onze mooiste zomerplanten,<br />

met hun rozerode paraplu-achtige bloeiwijze.<br />

Het is ook een opvallend grote plant, met een lengte<br />

tot wel anderhalve meter. De lange rechte stengels<br />

zijn rond en aan de voet rood aangelopen. Ook opvallend<br />

aan de eveneens lange bladeren zijn de aparte<br />

kurketrekker-achtige omgekrulde bladtoppen.<br />

14 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


Toevloed uit<br />

het zuiden<br />

‘s Zomers worden we als gevolg van<br />

overvloedige zuidenwinden soms<br />

overspoeld door gamma-uiltjes, een<br />

nachtvlinder die ook overdag vliegt. Ze<br />

bezoeken geregeld bloemen om nectar te<br />

zuigen, waarbij ze soms heftig met hun<br />

vleugels trillend op een blad of bij een<br />

bloem zitten. Je herkent ze een<br />

de zilverkleurige Y op de vleugels:<br />

de Griekse letter gamma.<br />

PAUL BÖHRE<br />

FRANK JACOBS<br />

Toptijd libellen<br />

Een van de algemeenste libelsoorten<br />

die je nu ziet rondvliegen, is de gewone<br />

oeverlibel. Mannetjes zijn makkelijk<br />

herkenbaar aan hun blauwgrijs berijpte<br />

lichaam met een duidelijke zwarte<br />

punt. Vrouwtjes hebben een geel<br />

achterlijf met twee zwarte lengtestrepen.<br />

Ze zonnen graag op kale<br />

stukjes zand. De jonge dieren zwerven<br />

straks alle kanten op en kunnen ook<br />

ver weg van water worden gezien.<br />

Kraaloogjes<br />

In tegenstelling tot wat zijn naam doet<br />

vermoeden, komen bosmuizen ook vaak in<br />

tuinen voor. Je herkent ze aan hun leuke<br />

ronde oortjes en grote bruine kraaloogjes.<br />

Ze zijn vooral ’s nachts actief en heel<br />

beweeglijk: ze kunnen hard rennen en<br />

hoogspringen als een mini-kangoeroe.<br />

Gedurende de voortplantingstijd leggen<br />

ze zo soms honderden meters af.<br />

GONNIE VAN DE SCHANS<br />

Een vrouwtje snoek is veel groter<br />

dan een mannetje en kan wel een<br />

lengte tot 1.40 meter bereiken.<br />

GETTY IMAGES<br />

Parende egels maken nu veel kabaal.<br />

De grote groene sabelsprinkhaan ratelt volop in tuinen<br />

(zie ook pagina 78 voor meer hotspots).<br />

Langs oevers en in weilanden krioelt het van de kikkertjes.<br />

Gierende gierzwaluwen geven je het ultieme zomergevoel.<br />

MAGAZINE.NL<br />

15


Nu in de natuur<br />

16 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


Ondertussen in<br />

De trek van de Amerikaanse bizon was tot circa 1850 een gigantisch<br />

natuurspektakel. Miljoenen bizons trokken toen in de lentemaanden over<br />

de uitgestrekte grasvlakten tussen Mexico en Canada, op zoek naar vers gras.<br />

Door de jacht is de bizonpopulatie echter een schaduw van wat die ooit was.<br />

Alleen in het nationale park Yellowstone kun je nu nog bizons zien die<br />

rechtstreeks afstammen van de dieren die eeuwen geleden op de prairies<br />

rondwandelden. Daar kun je ook nog een glimp zien van de massamigratie<br />

van weleer, zo staat op de website van Yellowstone: ‘De bizons mogen vrij<br />

rondlopen over het uitgestrekte landschap van Yellowstone en enkele<br />

nabijgelegen gebieden van Montana.’<br />

In de zomerperiode keren de dieren – die in 2016 zijn uitgeroepen tot het<br />

nationale zoogdier van de Verenigde Staten – terug uit de lager gelegen delen<br />

om voedsel te zoeken in de hogere delen van het park. In de zomer van 2023<br />

telden de ecologen van het natuurpark trouwens 4.830 exemplaren.<br />

GETTY IMAGES<br />

MAGAZINE.NL<br />

17


<strong>Roots</strong>wandeling<br />

met routekaart<br />

STRUINEN LANGS<br />

RIJNSTRANGEN<br />

Rijk rivierenland<br />

rond Pannerden<br />

GROTE CENTAURIE<br />

Rivieren wandelen ook: in de loop van de geschiedenis hebben de Rijn en<br />

de Waal herhaaldelijk hun loop verlegd. Dat resulteert rond Pannerden in een<br />

bijzonder ‘strangenlandschap’, vol vochtminnende vegetatie: van<br />

grote centaurie tot late guldenroede.<br />

Wie ‘struinen’ opzoekt in het woordenboek,<br />

komt uit bij omschrijvingen als<br />

‘rondsnuffelen’, ‘rondscharrelen’ of ‘al rondzwervend<br />

kijken of je iets van je gading kunt<br />

vinden’. De struiner is in beweging – liefst<br />

enigszins buiten de gebaande paden – en<br />

speurt daarbij de omgeving af op zoek naar<br />

al wat mogelijk van waarde is.<br />

Volgens die definitie vormen de Rijnstrangen<br />

en de naburige uiterwaarden op deze stralende<br />

zomerdag een onbetwist struinparadijs. Om<br />

de haverklap gaat de plantminnende wandelaar<br />

door de knieën: kijk daar, die grote kaardenbol!<br />

De fraaie zwanenbloem! Het felgele boerenwormkruid<br />

glanst in de zon, de kruisdistel<br />

oogt zilvergroen. Centaurie, wilde cichorei, late<br />

guldenroede en polei – in de botanie zit poëzie<br />

verscholen. De struintocht wordt een bloemlezing<br />

vol floristische hoogtepunten.<br />

De bron van die weelde is het water. Het<br />

rivierenlandschap zorgt voor overvloedige,<br />

vochtminnende vegetatie, vol bijzondere<br />

waterplanten, oeverplanten en<br />

stroomdalplanten. Ten zuiden van<br />

de uiterwaarden stroomt het Bijlands<br />

Kanaal, de plek waar de Rijn en de Waal<br />

elkaar ontmoeten. Maar die rivieren zijn<br />

in de loop van de geschiedenis niet stabiel<br />

gebleven; steeds hebben ze hun loop verlegd.<br />

Hier in het oosten van Nederland worden<br />

TEKST GEMMA VENHUIZEN FOTO’S EDWIN GIESBERS<br />

die in onbruik geraakte rivierarmen ook wel<br />

strangen genoemd. Nog altijd staat er water in,<br />

en dat maakt de omgeving aantrekkelijk voor<br />

planten én vogels.<br />

Beverglijbanen<br />

Al aan het begin van de wandeling vliegt er een<br />

grote zilverreiger over. Een witte pijl boven de<br />

aardappelvelden, in de richting van de door bramen<br />

en walnootbomen omzoomde Deukerdijk.<br />

In de weilanden langs de dijk trekken ooievaars<br />

regenwormen uit de grond. Een groene kikker<br />

gaat ons voor over een goed onderhouden graspad<br />

en plonst dan snel weg in een poeltje, vóór<br />

de verderop posterende purperreiger hem in het<br />

oog krijgt. De struiken zijn zwaar van de vlierbessen<br />

en meidoornbessen. Steeds hoger wordt<br />

het gras (met nu en dan een brandnetel), steeds<br />

luider klinkt het krekelgetsjirp. Vogelwikke,<br />

jacobskruiskruid, bruine kiekendief, een torenvalk<br />

die een duikvlucht maakt. Dit is struinen<br />

op z’n mooist.<br />

De koeien die we passeren kijken eensgezind<br />

naar het oosten, waar de torenspits van Aerdt<br />

zich scherp aftekent tegen de hemel. Net vóór<br />

Aerdt kunnen we de verleiding niet weerstaan ><br />

1 Grote kaardenbol langs de Zorgdijk. 2 Grote<br />

kattenstaarten bij de Oude Waal, op de route<br />

naar recreatieplas De Bijland.<br />

20 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


1<br />

2<br />

MAGAZINE.NL<br />

21


wandelen langs Rijstrangen<br />

Centaurie, wilde cichorei, late<br />

guldenroede en polei – in de botanie<br />

zit poëzie verscholen<br />

26 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


Wilde cichorei op de Zorgdijk,<br />

vlak bij veerdienst Pannerden.<br />

FILMTIP<br />

Natuurfotograaf Edwin<br />

Giesbers maakte ook fraaie<br />

filmbeelden van het rivierenlandschap<br />

rond Pannerden.<br />

Bekijk het filmpje op<br />

rootsmagazine.nl/video.<br />

MAGAZINE.NL<br />

27


FILMTIP<br />

Bekijk op rootsmagazine.nl/<br />

video een filmpje waarop je<br />

onder andere de<br />

kenmerkende gele roltong<br />

kunt zien.<br />

32 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


ARIK SIEGEL / NATURE IN STOCK<br />

- Grote weerschijnvlinder -<br />

zomer<br />

vlieger<br />

maakt comeback<br />

In Nederland keert de grote weerschijnvlinder sinds 2015<br />

voorzichtig terug. Op zoek naar ideeën om de Nederlandse<br />

populatie nog succesvoller te maken, bezocht Michiel<br />

Wallis de Vries van De Vlinderstichting het Engelse<br />

landgoed Knepp, waar deze prachtige vlindersoort<br />

al veel langer in opkomst is.<br />

TEKST PAUL BÖHRE<br />

Engelse naam:<br />

Purple Emperor<br />

MAGAZINE.NL<br />

33


Grote strandschoonmaak<br />

PAULA ROMEIN<br />

- ROOTS & STICHTING DE NOORDZEE -<br />

Doe je mee met de<br />

Beach Cleanup?<br />

<strong>Roots</strong> en Stichting De Noordzee steken de handen uit<br />

de mouwen en maken samen de stranden schoon<br />

tijdens de jaarlijkse Beach Cleanup! En wel op<br />

dinsdag 6 augustus in Ouddorp en op zaterdag<br />

10 augustus in Petten. Komen deze dagen je niet uit?<br />

De gehele Beach Cleanup vindt plaats van<br />

1 t/m 15 augustus. Doe jij ook mee?<br />

PAULA ROMEIN<br />

TEKST SEBASTIAAN VERKADE FOTO’S VIA STICHTING DE NOORDZEE<br />

46 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


MART SMIT<br />

JAAP LOTSTRA JAAP LOTSTRA<br />

LIZE KRAAN LIZE KRAAN<br />

Xxxxxxx<br />

HELP MEE HET STRAND<br />

AFVALVRIJ TE MAKEN!<br />

Xxxxxx<br />

Wat is de Beach Cleanup?<br />

Tijdens de jaarlijkse Beach Cleanup Tour maakt Stichting De<br />

Noordzee met duizenden vrijwilligers de hele Nederlandse<br />

Noordzeekust schoon. Hiermee vraagt de natuurorganisatie<br />

aandacht voor de vervuiling van de Noordzee en vooral voor<br />

hoe we dat probleem kunnen oplossen. Dit jaar staan de<br />

schijnwerpers in het bijzonder op de sigarettenpeuk: klein,<br />

maar zeer vervuilend.<br />

Hoe werkt het en hoe doe je mee?<br />

Van 1 t/m 15 augustus kun je meehelpen. Elke dag is er op<br />

twee strandlocaties een opruimactie. Op 1 augustus kun je<br />

zowel in Cadzand als op Schiermonnikoog aansluiten en zo<br />

verschuift de actie elke dag dichter naar Zandvoort, waar<br />

de laatste opruimacties eindigen op 15 augustus.<br />

De dag ziet er als volgt uit: we verzamelen om 10.00 uur,<br />

tenzij anders aangegeven. Na ontvangst met koffie en thee<br />

krijg je uitleg en gaan we met de bus naar het startpunt.<br />

Vandaar lopen we zo’n 6 kilometer terug naar het paviljoen<br />

waar we in de ochtend begonnen zijn. Meestal zijn we rond<br />

15.00 uur weer terug. Kijk op beachcleanuptour.nl/etappes<br />

en schrijf je gratis in voor de etappe(s) van jouw voorkeur.<br />

Welk afval wordt het meest gevonden?<br />

Op het strand kun je allerlei soorten afval tegenkomen. Op<br />

stranden met recreanten liggen bijvoorbeeld veel sigarettenpeuken<br />

en snoepverpakkingen. Op rustigere, meer afgelegen<br />

stranden spoelt vooral meer afval aan vanuit de scheepvaart<br />

en visserij. Denk aan touwen en netten, en het zogenoemde<br />

vispluis: nylondraadjes die onder netten hangen om ze te<br />

beschermen tegen slijtage.<br />

LOOP JE MEE MET ROOTS?<br />

Op 6 augustus start de Beach Cleanup in Ouddorp<br />

(Zuid-Holland) en op 10 augustus in Petten<br />

(Noord-Holland). <strong>Roots</strong> helpt op die dagen ook mee,<br />

dus als je je hiervoor inschrijft kun je gezellig een<br />

praatje met ons maken.<br />

Inschrijven doe je via beachcleanuptour.nl. Als je tijdens<br />

je aanmelding de code ‘<strong>Roots</strong>’ invult, komen er speciale<br />

plekken voor je beschikbaar. En voor alle etappes geldt<br />

dat je kunt opteren voor een gratis exemplaar van <strong>Roots</strong>!<br />

MAGAZINE.NL<br />

47


WINNAAR<br />

(EN OVERALL-<br />

WINNAAR)<br />

categorie<br />

Landschap<br />

DANSENDE BOMEN BARBARA DALL’ANGELO<br />

• Locatie: een eiland in Indonesië<br />

“Deze ‘dansende bomen’ op een afgelegen eiland in Indonesië veroverden onmiddellijk<br />

mijn ziel. In alle andere mangroves op aarde groeien de bomen dicht op<br />

elkaar. Hier groeien de bomen juist geïsoleerd en ze hebben zich aangepast aan<br />

de moeilijke weersomstandigheden. Daardoor zijn deze bijzondere choreografieën<br />

ontstaan. Ik plaatste mijn statief zo dat het leek alsof de bomen elkaar omhelsden<br />

in een sierlijke dans. Ik koos ervoor om een high-key-foto (veel lichte<br />

kleuren en weinig contrast, red.) te maken om de abstracte uitstraling van het<br />

beeld te benadrukken.”<br />

© BARBARA DALL’ANGELO | ASFERICOCONTEST.IT<br />

48 JULI • AUGUSTUS <strong>2024</strong>


INTERNATIONALE FOTOWEDSTRIJD ASFERICO<br />

Italiaanse<br />

schoonheid<br />

Bij de prestigieuze Italiaanse natuurfotowedstrijd Asferico<br />

spelen esthetica en vernieuwing een belangrijke rol. Ook dit jaar<br />

levert dat weer elegante beelden op.<br />

ONDER REDACTIE VAN DANIËL MULDER<br />

MAGAZINE.NL 49


internationale fotowedstrijd asferico<br />

54 JULI • AUGUSTUS <strong>2024</strong>


WINNAAR<br />

categorie<br />

Zoogdieren<br />

DE ZOEKTOCHT<br />

LAURA BECKER<br />

ASFERICO: ALLE WINNAARS<br />

Een overzicht van alle winnende beelden vind je op:<br />

asfericocontest.it/<strong>2024</strong>-gallery.<br />

Zelf meedoen aan deze natuurfotowedstrijd?<br />

Houd dan de website in de gaten: asfericocontest.it.<br />

• Locatie: Jura in Zwitserland<br />

“De winter is de paartijd voor<br />

steenbokken. Het is de periode<br />

waarin je de meeste kans hebt om<br />

mannetjes te zien rondzwerven<br />

op zoek naar vrouwtjes. Ik zag dit<br />

mannetje in het Juragebergte in<br />

Zwitserland, waar een kleine<br />

kudde leeft.”<br />

© LAURA BECKER | ASFERICOCONTEST.IT<br />

MAGAZINE.NL 55


MARCEL VAN KAMMEN<br />

- VROUWEN DIE SOLO HIKEN -<br />

Avonturiers<br />

zonder<br />

angst<br />

58 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


Samen wandelen is gezellig, maar<br />

in je eentje op pad geeft het<br />

ultieme gevoel van vrijheid.<br />

Daarom dromen veel vrouwen van<br />

een soloavontuur. Maar is dat wel<br />

veilig? En hoe bereid je je erop<br />

voor? Drie solowandelaars delen<br />

hun ervaringen en lessen.<br />

TEKST ANNE BONTHUIS<br />

In stilte genieten van een vogelconcert, het<br />

geritsel van eekhoorns en de kruidige geur<br />

van hars en dennennaalden. Voeten die als vanzelf<br />

in beweging blijven, terwijl je opgaat in een<br />

vossenspoor, vlinders die een stukje meereizen<br />

en schilderachtige vergezichten.<br />

“Het is alsof de schoonheid van de natuur je nog<br />

meer overvalt als je alleen wandelt”, zegt Sabina<br />

Lanting. “Zonder gesprekken die je afleiden kijk<br />

je beter om je heen en zie je details die je anders<br />

had gemist. Ik voel me op zo’n moment heel<br />

dicht bij de natuur, maar ook bij mezelf. In mijn<br />

eentje wandelen geeft een gevoel van vrijheid en<br />

kracht. Ik kom altijd opgeladen thuis.”<br />

Onheilspellend gevoel<br />

Toch had Lanting het bijna niet ervaren, dat<br />

bijzondere gevoel dat solowandelen haar geeft:<br />

“De eerste keer dat ik het probeerde, ging ik<br />

naar een natuurgebied in de buurt. Na vijf minuten<br />

bekroop me al een onheilspellend gevoel.<br />

Er liep verder niemand. Dus wat als ik een enge<br />

><br />

MAGAZINE.NL 59


Solowandelen leert je<br />

omgaan met onverwachte<br />

situaties.<br />

><br />

man zou tegenkomen? Of zou verdwalen? Ik<br />

besloot terug te lopen langs het fietspad en<br />

heb ontzettend gebaald. Ik was bang voor iets<br />

waarvan ik niet eens wist of het zou gebeuren.”<br />

Thuis besloot ze haar angsten te googlen. En<br />

ze ontdekte dat ze niet de enige vrouw was<br />

die droomde van lange solowandelingen in<br />

de natuur, maar het niet durfde. “Tijdens mijn<br />

zoektocht kwam ik het oriëntatie- en weerbaarheidsweekend<br />

Sterker in je Wandelschoenen tegen<br />

en ik besloot me daarvoor op te geven. Dat<br />

heeft mij enorm geholpen. Je leert er alles over<br />

een goede voorbereiding, navigeren en het voorkomen<br />

van, maar ook omgaan met vervelende<br />

situaties.”<br />

SHANNA BUSSINK<br />

Vrijheid en onafhankelijkheid<br />

Voor de een is losbarstend onweer op een bergtop<br />

de grootste angst. Voor de ander het tegenkomen<br />

van een valse hond of een eng persoon.<br />

‘In mijn eentje wandelen geeft<br />

een gevoel van vrijheid en kracht’<br />

SABINA LANTING<br />

Shanna Bussink geeft<br />

wandeltrainingen.<br />

SABINA LANTING<br />

‘Ik kom altijd<br />

opgeladen thuis.’<br />

60 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


Vrouwen die solo hiken<br />

BART PAWLIK<br />

JONATHAN ANDREW<br />

SHANNA BUSSINK<br />

‘Je ontdekt dat je veel<br />

meer kunt dan je dacht.’<br />

Weer een ander is bang om te verdwalen of<br />

het fysiek niet aan te kunnen, vertelt Shanna<br />

Bussink, een van de trainers van het weekend en<br />

zelf een doorgewinterde solohiker. “Het is zonde<br />

als vrouwen zich door dit soort angsten laten<br />

tegenhouden, terwijl we merken dat er steeds<br />

meer verlangen is naar solowandelen en -reizen.<br />

Vooral vanwege het gevoel van ultieme vrijheid<br />

en onafhankelijkheid. Je ontdekt dat je veel<br />

meer kunt dan je dacht.”<br />

De vrouwen die zich opgeven, zijn geen ‘zielig<br />

hoopje onzekerheid’, benadrukt Bussink. “Het<br />

zijn vaak sterke vrouwen die zin hebben in een<br />

avontuur en zich niet willen laten weerhouden<br />

door hun angst. Maar ze willen ook niet naïef en<br />

onvoorbereid op pad. Dat kan ik als wildernisgids<br />

alleen maar aanmoedigen. We oefenen<br />

praktische dingen als kaartlezen en de weg<br />

terugvinden als je bent verdwaald. Maar ook<br />

omgaan met heftige gevoelens, zodat je niet<br />

wordt overweldigd en in controle blijft.”<br />

Goede voorbereiding<br />

Wat ze vrouwen altijd adviseert: “Bereid je voor<br />

op vervelende scenario’s die zich kunnen voordoen.<br />

Meestal zijn ontmoetingen met andere<br />

wandelaars gelukkig mooi en waardevol, maar<br />

wat doe je bijvoorbeeld als iemand met je wil<br />

meelopen en je vertrouwt het niet?<br />

Mijn ervaring is dat het helpt om stevig en<br />

duidelijk te communiceren. Niet laten zien<br />

dat je bang bent, aangeven dat je ervoor kiest<br />

om alleen verder te wandelen en zelfverzekerd<br />

doorlopen.”<br />

Valt iemand je echt fysiek lastig? “Dan is het<br />

handig om wat trucjes te kennen. Wij leren<br />

vrouwen hoe je een sterke man op basis van reflexen<br />

en eindstanden van gewrichten toch even<br />

kunt afleiden, zodat je een moment hebt om<br />

weg te komen. Iets anders dat je kunt proberen,<br />

is met een fel lampje in zijn ogen schijnen. Dat<br />

is makkelijk aan je rugtas te bevestigen. Ik ben<br />

geen voorstander van een mes meenemen, want<br />

dat kan ook tegen je worden gebruikt. Maar alleen<br />

al weten dat je iets kunt doen, zorgt ervoor<br />

dat je met een andere houding op pad gaat.” ><br />

MEER LEREN OVER EEN GOEDE VOORBEREIDING?<br />

• Van vrijdag 11 t/m 13 oktober <strong>2024</strong> geven Shanna Bussink en Wanda Catsman het<br />

volgende oriëntatie- en weerbaarheidsweekend Sterker in je Wandelschoenen:<br />

sterkerinjewandelschoenen.nl. Bussink geeft ook workshops en sessies voor langeafstandswandelingen:<br />

hikenbeginthier.nl.<br />

• Opgeven voor de Solo Trektocht Academy van Josien Verhoeckx kan via<br />

shehikesalone.com/solo-trektocht-academy.<br />

MAGAZINE.NL 61


SUE DALY/NPL<br />

spannende strandvondsten<br />

ZEEAPPEL<br />

PAUL BÖHRE<br />

De zeeklit lijkt in levende vorm meer<br />

op een harige aardappel, hij wordt<br />

in Engeland daarom ook wel zeeaardappel<br />

genoemd<br />

68 JULI • AUGUSTUS <strong>2024</strong>


GETTY IMAGES<br />

ZEEKLIT<br />

Een kust<br />

vol zee-egels<br />

ADOBESTOCK<br />

Afgelopen winter spoelden vooral<br />

na fikse stormen vele duizenden<br />

skeletjes van zee-egels aan op<br />

de Noordzeestranden. Loran Kleine<br />

Schaars en Rob Witbaard van het<br />

NIOZ bestuderen al jaren het leven<br />

in de Noordzee en leggen uit hoe<br />

die skeletjes daar komen – en<br />

waarom het er zo veel zijn.<br />

TEKST PAUL BÖHRE<br />

MAGAZINE.NL 69


Voltooide uitsluiping van een grote<br />

groene sabelsprinkhaan. Zijn kleurloze<br />

pak laat hij achter.<br />

1 Alde Feanen<br />

2 Wieden<br />

3 Bentwoud<br />

4 Vallei van het<br />

Merkske/Markvallei<br />

5 Brunssummerheide<br />

3<br />

1<br />

2<br />

4<br />

5<br />

5<br />

hotspots<br />

GROTE GROENE<br />

SABELSPRINKHAAN<br />

78 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


EDWIN REM/NIS<br />

In de zomer is het getjirp van sprinkhanen onmiskenbaar. Vooral het mannetje<br />

van de grote groene sabelsprinkhaan doet vanaf half juli zijn uiterste best om<br />

zo hard mogelijk te zingen. Soms draagt het geluid wel 100 meter ver. Daarmee<br />

hoopt hij een vrouwtje te verleiden. <strong>Roots</strong> tipt 5 gebieden waar je ze kunt zien.<br />

TEKST MONIQUE VAN KLAVEREN<br />

MAGAZINE.NL<br />

79


Hooggebergtenatuurpark Zillertaler Alpen<br />

Natuur<br />

op eenzame<br />

hoogte<br />

94 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


Wandelen in Oostenrijk<br />

Het Hochgebirgs-Naturpark Zillertaler Alpen is een van de grootste<br />

beschermde gebieden van de Alpen. Alle alpine hoogteniveaus zijn<br />

er vertegenwoordigd, met een opmerkelijke biodiversiteit als<br />

resultaat. Journaliste Simone Nagel maakte een wandeling door<br />

het Weitental, een eeuwenoud cultuurlandschap dat onderdeel is van<br />

het natuurpark.<br />

TEKST SIMONE NAGEL BEELD ARJAN KRUIK EN PAVOL KURUCÁR<br />

Langs de oever van de Weitentalbach,<br />

die vrij door het dal meandert.<br />

Tal der idylle und blumenpracht, zo<br />

prijst de VVV van het Zillertal<br />

de wandelroute door het Weitental aan.<br />

Je kunt de route op eigen gelegenheid<br />

lopen, maar als je meer wilt weten van<br />

de flora en fauna is het leuker om met<br />

een gids op pad te gaan. Ik heb daarom<br />

onderaan de gondelbaan van Hintertux<br />

afgesproken met naturpark-wanderführer<br />

Pavol Kurucár.<br />

Het Weitental maakt deel uit van het<br />

Hooggebergtenatuurpark Zillertaler<br />

Alpen. Met 422 vierkante kilometer is<br />

dit Oostenrijkse natuurpark een van de<br />

grootste van de Alpen. Nog wat feitjes:<br />

het laagste punt ligt op duizend meter,<br />

het hoogste op ruim 3.500 meter. In het<br />

natuurpark liggen 72 drieduizenders<br />

en tachtig gletsjers. En, zo lees ik in de<br />

brochure, je vindt er meer dan negenduizend<br />

diersoorten en dertienhonderd<br />

plantensoorten.<br />

Pavol moet lachen om deze droge<br />

opsomming. “Maar het is zeker niet<br />

overdreven”, stelt hij me gerust. En<br />

Pavol kan het weten, want deze geboren<br />

Slowaak studeerde alpine biologie<br />

aan de universiteit van Žilina. De reden<br />

dat hij geen wetenschappelijke carrière<br />

heeft opgebouwd, is zijn passie voor<br />

wintersport. De liefde voor de lange<br />

latten bracht hem via verschillende om me wegwijs te<br />

skigebieden – het Slowaakse Jasná, maken in de natuur ><br />

het Italiaanse La Thuile en het Oostenrijkse<br />

Seefeld – uiteindelijk naar<br />

het Zillertal. “De offpiste-mogelijkheden<br />

zijn hier echt ongekend”, legt hij<br />

zijn keuze uit. “En mijn kennis van de<br />

natuur komt bij mijn gidswerk in het<br />

natuurpark van pas.”<br />

Bont gezelschap<br />

De wandeling door het Weitental, feitelijk<br />

een tocht rond de bijna 2.400 meter<br />

hoge Pfannköpfl, is een kleine twaalf<br />

kilometer lang, met rond achthonderd<br />

hoogtemeters. Wij overbruggen de<br />

eerste vijfhonderd hoogtemeters echter<br />

met de gondelbaan, die ons van 1.500<br />

meter naar iets meer dan 2.100 meter<br />

hoogte brengt. Maar vandaar moeten<br />

we toch echt zelf aan de slag. Doel: het<br />

iets minder dan driehonderd hoogtemeters<br />

hoger gelegen Tuxerjochhaus.<br />

Deze berghut is niet alleen het hoogste<br />

punt van de wandeling, maar markeert<br />

tevens de ingang van het<br />

Weitental.<br />

Helaas zit het weer aan<br />

het begin van de klim niet<br />

mee; na nog geen tien<br />

minuten lopen begint het<br />

plotseling keihard te plenzen<br />

en van Pavols voornemen<br />

MAGAZINE.NL


GETTY IMAGES<br />

100 JULI • AUGUSTUS <strong>2024</strong>


INTELLIGENTIE<br />

VAN PLANTEN<br />

ONTRAFELD<br />

GROENE<br />

genieën<br />

Ze communiceren, zijn behulpzaam, kunnen onthouden<br />

en zelfs kermen en tellen. Planten hebben dan wel geen brein,<br />

maar zijn slimmer dan je zou denken.<br />

TEKST CHANTAL VAN DER LEEST, PAM VAN DER VEEN<br />

Sociale wortels<br />

Volgens de Italiaanse onderzoeker<br />

Bianca Bonato houden planten<br />

rekening met elkaar. Ze plaatste individuele<br />

klimplanten in potten met<br />

een stok en zag op een timelapse-video<br />

hoe hun ranken zich uitstrekten om<br />

ondersteuning te zoeken, in verkennende,<br />

spiraalvormige bewegingen.<br />

Zodra ze de stok detecteerden,<br />

klampten ze zich vast.<br />

Ook zette Bonato planten per paar in<br />

een pot, met precies daartussenin een<br />

stok. Wat bleek: hun ranken strekten<br />

zich langzamer uit en maakten minder<br />

spiralende verkenningsbewegingen.<br />

Alsof ze ‘voorzichtiger’ waren omwille<br />

van hun potgenoot.<br />

Had een van beiden als eerste de stok<br />

vastgegrepen, dan werden de acties van<br />

de andere plant nog langzamer en<br />

gingen ze in een andere richting naar<br />

ondersteuning zoeken. Wat suggereert,<br />

aldus Bonato, dat planten hun<br />

bedoelingen en gedrag aanpassen aan<br />

de sociale context – net als wij. Een<br />

analyse van de wortels wees overigens<br />

uit dat beide planten evenveel toegang<br />

hadden tot water en voedingsstoffen<br />

en die ook samen eerlijk deelden.<br />

BRON: B. BONATO, EVIDENCE OF MOTOR INTENTIONS IN<br />

PLANTS. A KINEMATICAL STUDY, JOURNAL OF<br />

COMPARATIVE PSYCHOLOGY, VOLUME 137, ISSUE 4, 2023.<br />

MAGAZINE.NL 101


De<br />

ZOMERHELDEN<br />

Saksische wesp.<br />

NOORTJE RUSSEL<br />

116<br />

JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


Jaar van de WESP<br />

Bijen zijn belangrijk en ook een beetje schattig. Wespen hebben<br />

beslist geen troetelbeerimago: ze worden vaak beschouwd als lastposten<br />

die vervelend kunnen steken. Daarom is <strong>2024</strong> uitgeroepen<br />

tot Jaar van de Wesp. ‘We willen laten zien dat wespen veel meer<br />

zijn dan overlast veroorzakende insecten’, zegt Johan van’t Bosch,<br />

insectendeskundige bij EIS Kenniscentrum Insecten.<br />

TEKST DANIËL MULDER<br />

Zomer! Het heerlijke seizoen waarin het<br />

buitenleven wordt gevierd: op een terras<br />

van een horecagelegenheid langs het wandelpad<br />

of tijdens een picknick in de natuur. Maar niet<br />

alleen mensen genieten van het zomerleven.<br />

Ook wespen hangen op zomerse dagen graag<br />

rond op plaatsen waar taart en andere zoetigheden<br />

worden geserveerd. Meestal zijn dit de<br />

gewone wesp en de Duitse wesp, die niet voor<br />

niets de bijnaam limonadewesp hebben.<br />

De levens van wespen en mensen kruisen elkaar<br />

meestal in augustus. Rond die tijd gaan de ‘limonadewespen’<br />

namelijk op zoek naar zoetigheid<br />

omdat de wespennesten dan zijn volgroeid en de<br />

koninginnen en mannetjes op het punt staan uit<br />

te vliegen. De taak voor de nog levende werksters<br />

zit er dan op. Ze hoeven de larven in het nest niet<br />

meer te voeren met allerlei insecten. De werksters<br />

hebben dan wel een probleem; ze krijgen<br />

Wespen tellen<br />

Vogels, vlinders, bijen, molshopen: de natuur in Nederland wordt via tellingen op<br />

de voet gevolgd. Een wespentelling mag niet ontbreken; daarom wordt van 17 tot<br />

25 augustus <strong>2024</strong> de Nationale wespentelling gehouden. Om de soorten goed uit<br />

elkaar te kunnen houden, is er een wespenzoekkaart gemaakt. Deze kun je downloaden<br />

via jaarvandewesp.nl. Behalve de gewone wesp en de Duitse wesp verwacht<br />

Johan van’t Bosch van EIS Kenniscentrum Insecten dat mensen in hun tuin misschien<br />

ook wel een “hoornaar zien vliegen of een bijenwolf of een vliegendoder. Of<br />

wellicht iets wat op een wesp lijkt zoals een stadsreus, een zweefvlieg die erg zijn<br />

best doet om een wesp te lijken.” Ook komen er meer specialistische online zoekkaarten<br />

– Soortzoekers genaamd – beschikbaar voor meer geïnteresseerden.<br />

geen beloning meer van de larven in de vorm<br />

van zoetigheid. De makkelijkste weg om die<br />

toch te bemachtigen is het bezoeken van terrassen,<br />

campings en picknicks waar mensen zulke<br />

lekkernijen nuttigen. En precies daarom hebben<br />

ze de reputatie van geel-zwarte lastpost.<br />

‘De wesp’ bestaat niet<br />

‘Bijen zijn goed en schattig en nuttig. We<br />

houden van ze en terecht’, schrijft de Engelse<br />

entomoloog Seirian Sumner in haar boek De wesp<br />

(uitgeverij Nieuw Amsterdam, € 27,99). Maar<br />

dat wespen worden gezien als de ‘gangsters van<br />

de insectenwereld’ en ‘gevleugeld schorem’ is<br />

volgens haar onterecht en in haar boek uit 2022<br />

legt ze overtuigend uit waarom mensen van wespen<br />

zouden moeten houden. Een ander initiatief<br />

om belangstelling voor wespen aan te wakkeren<br />

is het Jaar van de Wesp, een initiatief van<br />

de Nederlandse Entomologische Vereniging,<br />

Naturalis Biodiversity Center, EIS Kenniscentrum<br />

Insecten, de Wespenstichting en de jeugdbonden<br />

JNM en NJN. Johan van’t Bosch is entomoloog bij<br />

EIS Kenniscentrum Insecten en heeft als projectleider<br />

het project Jaar van de Wesp onder zijn<br />

hoede. “Het is allereerst goed om te weten dat<br />

‘de wesp’ niet bestaat. In Nederland zijn bijna<br />

5.000 soorten wespen bekend. Het is een mooie<br />

en diverse groep insecten, die ieder hun eigen<br />

plek hebben in het ecosysteem: van rovers tot<br />

planteneters tot parasieten.”<br />

Bestuivers en opruimers<br />

Het Jaar van de Wesp zou je kunnen omschrijven<br />

als een charmeoffensief. “Vaak is er vooral aan-<br />

><br />

MAGAZINE.NL 117


De schoonheid van schraal duingrasland.


MET<br />

ROUTE-<br />

KAART<br />

natuur<br />

ommetje<br />

- NOORDDUINEN -<br />

GOLVENDE<br />

GRIJZE<br />

DUINEN<br />

Fragiele duinplantjes en tapuiten die tussen de lage begroeiing<br />

naar insecten zoeken: de schoonheid van de ‘grijze’<br />

Noordduinen zit vlak boven de grond. En de tapuit?<br />

Die is hét succesverhaal van de Noordduinen.<br />

TEKST EN FOTO’S ANNEMARIE BERGFELD<br />

GROTE KAAP<br />

><br />

MAGAZINE.NL<br />

135


Levendbarende hagedis<br />

Omgekeerde<br />

evolutie<br />

De levendbarende hagedis is ons kleinste en meest<br />

algemene reptiel. Hij voelt zich overal thuis en het<br />

is de enige hagedis die eieren legt én eierlevendbarend is<br />

– en soms in omgekeerde volgorde. Natuurfotograaf<br />

Edwin Giesbers vertelt je meer over dit bijzondere reptiel<br />

dat ook zijn staart kan afwerpen.<br />

TEKST EN FOTO’S EDWIN GIESBERS<br />

140 JULI•AUGUSTUS <strong>2024</strong>


MAGAZINE.NL<br />

141


Vrouwtjes van de levendbarende hagedis zijn herkenbaar<br />

aan een lichtere buikkleur die niet of nauwelijks gevlekt is.<br />

Detailopname van de rug van een hagedis waarbij de<br />

schubben – die alle reptielen hebben – duidelijk te zien zijn.<br />

Bij deze pasgeboren levendbarende hagedissen<br />

is het transparante vliesje goed zichtbaar.<br />

Een mannetje levendbarende hagedis houdt<br />

zijn omgeving nauwgezet in de gaten.


Levendbarende hagedis<br />

In drie maanden tijd komen<br />

de eieren in het moederlichaam<br />

tot ontwikkeling<br />

MAGAZINE.NL 145

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!