Grond-Weg-Waterbouw_2024-03

Jaargang 14 - 2024
3
juni - juli
gww-bouw.nl
bouwmat-online.nl
Platform over civiele techniek, ondergrondse infra, energie, bouwmaterieel & bouwmachines
PLATFORM OVER CIVIELE TECHNIEK, ONDERGRONDS BOUWEN, ENERGIE, BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES I GWW-BOUW.NL BOUWMAT-ONLINE.NL
3
Oog voor een
klimaatbestendige
gebieds(her)inrichting
Eindfase voor
A16 Rotterdam
Complexe
dijkversterkingsopgave
stad Tiel
De veelzijdigheid
van beton in de infra

EXTRA DATA AAN
NLCS-OBJECTEN
TOEVOEGEN
NIEUW!
INFRACAD 8
• MEER OVERZICHT MET
ENTITY DATA VIEWER
• INFRACAD NLCS
BIBLIOTHEEK 5.0
• NOG VEEL MEER
NLCS-FUNCTIONALITEIT
WWW.INFRACAD.NL
DOWNLOAD TRIAL
ONLINE DEMO
GRATIS WORKSHOP
INFRACAD MAP
Geo-informatie (PDOK)
en KLIC verwerken
· BGT en Kadastrale kaart importeren
· KLIC-meldingen importeren
· Luchtfoto’s importeren
· Import volledig conform NLCS
· Desktop-versie voor AutoCAD LT,
BricsCAD en MicroStation
NIEUW!
NIEUW!
INFRACAD
#1 NLCS applicatie voor
ontwerpen en toetsen
· Marktstandaard voor efficiënt werken met NLCS
· Automatische legenda en bijschriften
· Krachtige ‘Controle en herstel’ functionaliteit
· Efficiënte gereedschappen en ontwerptools
Beheer van bibliotheken, incl. NLCS-objectdata
Verbeterde sondering-functionaliteit
INFRACAD CE
Landmeetkundige software
voor professionals
· Geschikt voor alle merken apparatuur
· Dwars- en lengteprofielen verwerken
· Uitzetbestanden maken en bijhouden
· Werken met eigen meetcodes
· Verwerking volledig conform NLCS
· Krachtige Civil 3D gereedschappen

VOORWOORD
FIJNE ZOMER!
Na een kletsnatte winter én lente zou je haast vergeten dat we soms ook kampen met hele droge
perioden. Door klimaatverandering wisselen extreem droge en natte perioden elkaar steeds sneller
af. Het is er alles aangelegen dat we oog hebben voor een klimaatbestendige gebieds(her)
inrichting. In deze editie van GWW/Bouwmat aandacht voor het thema klimaatadaptatie waarbij
we samen met een groot aantal experts de voornaamste uitdagingen bespreken en de nodige
oplossingen aanreiken.
De realisatie van de A16 Rotterdam is al diverse keren beschreven in GWW/Bouwmat. Toch doen
we het deze editie weer eens dunnetjes over, want nu het project de eindfase is ingegaan, rijgt
bouwcombinatie De Groene Boog de mijlpalen aan elkaar. In deze editie zoomen we vooral in
op de ingrijpende werkzaamheden die zijn verricht tijdens het afgelopen Hemelvaartweekend. In
een relatief kort tijdsbestek zijn er ontzettend veel werkzaamheden tegelijk verricht. De betrokken
(onder)aannemers vertellen graag over hun bijdrage aan dit ingrijpende infrastructurele project
op één van de drukste knooppunten van Nederland. Aan alle facetten is gedacht, zelfs aan
de inwendige mens.
Veel elektrisch- en waterstofnieuws in het katern bouwmaterieel & bouwmachines.
Traditiegetrouw vinden in het voorjaar weer de nodige demodagen plaats. Op uitnodiging van
diverse machinefabrikanten kregen we alvast een voorproefje van al het moois dat ons te wachten
staat. Daarbij wordt veel ingezet op een elektrische aandrijving voor het mini- en midimaterieel.
Maar ook van groter materieel is steeds vaker een elektrisch alternatief beschikbaar. Of je
kiest voor een ‘ombouwkit’, want ook dat kan in veel gevallen een interessante optie zijn. Je leest
er alles over in het katern bouwmaterieel & bouwmachines. Verder delen we ervaringen van gebruikers
van elektrische trucks in de infrasector en gaan we op pad met een waterstoftruck.
In het thema beton bespreken we met Rijkswaterstaat de mogelijkheden voor onderhoud en
levensduurverlenging van betonconstructies, en meer specifiek voor ‘onze’ nationale infrastructuur.
Het kan een grote bijdrage leveren aan de duurzaamheidsambities de komende decennia.
Verder bekijken we de hogere betonkunst in de Scheveningse duinen. Een ingenieuze bekistingsoplossing
bleek nodig om de gekromde, oplopende en in het werk gestorte entreewanden van
de parkeergarage te realiseren, die ook nog eens zijn uitgevoerd in twee betonkleuren. Minstens
zo bijzonder zijn de nieuwe sluisdeuren voor de Robbengatsluis in Lauwersoog. Niet in staal of
hout maar uitgevoerd in ultra-hogesterktebeton. Een wereldprimeur!
Sinds eind 2022 wordt er hard gewerkt aan het versterken van de dijk bij de stad Tiel. Hier ging
uiteraard een intensief voorbereidingstraject aan vooraf. Volgens het waterschap is over elk stukje
dijk van het 2,6 kilometer (korte) tracé nagedacht: wat is technisch haalbaar en wat heeft de
omgeving nodig? Het is qua lengte één van de kleinere dijkversterkingsprojecten, maar wel meteen
één van de meest complexe vanwege de verschillende belangen, Unesco Wereld Erfgoed,
monumentale panden en een drukke omgeving. Verderop alle details over dit bijzondere project
met aandacht voor zowel alle technische disciplines als de omgeving.
Dit en nog veel meer boeiende content in de ‘zomereditie’ van GWW/Bouwmat. We wensen je
veel leesplezier en alvast een fijne zomer toe!
Roel van Gils,
Eindredacteur.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 5

gww-bouw.nl
bouwmat-online.nl
18
Jaargang 14
Nummer 3 2024
Verschijnt 6 x per jaar
ISSN: 2212-9979
Uitgever
Schatbeurderlaan 6
Postbus 249, 6000 AE Weert
+31 495 45 00 95
info@louwersmediagroep.nl
louwersmediagroep.nl
Eindredactie
Roel van Gils
Redactieteam
Piet Andries, Kees Beijer, Chris Elbers,
Suzanne van Gaale, Roel van Gils,
Caroline Klees, Susan Peek.
Projectmanagement
Frank Wekking
f.wekking@louwersmediagroep.nl
INHOUD
22
Wouter Jansen
w.jansen@louwersmediagroep.nl
Secretariaat
Manuela Depenbrock
Sandra Reijnders
Advertenties
Een hoge resolutie PDF moet worden
aangeleverd via de AdPortal. Mocht u nog
geen uploadlink hebben ontvangen, stuur
een email naar traffic@louwersmediagroep.nl
Abonnementsprijs
Nederland: € 90,00 per jaar excl. BTW
Buiten Nederland: € 142,00 per jaar excl. BTW
ING bank: IBAN NL46INGB0000417165
BIC INGBNL2A
T.n.v. Louwers Mediagroep
o.v.v. GWW-Bouwmat
Informatie over abonnementen:
+31 495 45 00 95
Adreswijzigingen
Schriftelijk tenminste drie weken voor
verhuizing naar:
Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland
Opzeggingen
Indien twee maanden voor het verstrijken
van de abonnementsperiode geen schriftelijk
bericht van op zegging is ontvangen, wordt
het abonnement auto matisch met een jaar
verlengd.
Blijf gratis en eenvoudig op de hoogte van het
laatste nieuws. Volg ons op social media en
meld je aan voor onze nieuwsbrief!
Doelgroep
Gebruikers en inkopers van bouwmaterieel &
bouwmachines, directies & management van
bedrijven betrokken bij de bouw van dijken,
bruggen, kanalen, cultuurtechnisch grondwerk,
baggerwerken, waterbouw/wegenbouw,
ingenieurs- en architectenbureaus, toeleveranciers,
brancheverenigingen, ministeries en
rijksdiensten, Rijkswaterstaat (alle HID’s, hoofd
ingenieur directeuren), provinciale, gemeentelijke
en andere betrokken overheden.
Vormgeving/Art Direction
studio@louwersmediagroep.nl
Drukwerk
Drukkerij Hendrix, Peer
Niets uit deze uitgave mag worden over genomen of
ver menig vuldigd zonder uitdruk kelijke toestemming van de
uitgever en zon der bronvermelding. Hoewel dit blad op zorg -
vuldige wijze en naar beste weten is samen gesteld kunnen
uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de
juistheid of volledig heid van de informatie. Zij aan vaar den dan
ook geen enkele aansprake lijkheid voor schade, van wel ke
aard ook, die het gevolg is van hande lingen en/of beslis singen
die gebaseerd zijn op deze informatie.
Innovaties voor een duurzame toekomst 10
Nieuw jasje voor bestaande expertise én aanpak 14
De Pen: Carina Verbeek,
adviseur klimaatadaptatie bij Rijkswaterstaat Zuid-Nederland 16
A16 ROTTERDAM
Vervangen viaduct KW58 is indrukwekkend
sluitstuk van De Groene Boog 18
Van mijlpaal naar mijlpaal met oog voor de omgeving 22
Modulaire hulpbrug TK58 is waar spektakelstuk 26
Palen voor verkeersportalen ‘op afstand’ geboord 28
Onderscheidend in zwaar hijswerk en speciaal transport 30
Geslaagd ontwerp en plaatsing van complexe hulpbrug uit vier delen 34
Betonstaalvlechten 2.0 met Augmented Reality 37
Overal een voedzame maaltijd, ook op de weg 38
Stiftlassen: snel en economisch zeer interessant 40
Eén aanspreekpunt voor steigers en ondersteuningsconstructies 41
Toonaangevend in tijdelijke en definitieve markeringen 43
One-stop-shop voor ondersteuning- en bekistingssystemen 44
De meest duurzame partner in materieelverhuur 47
Vakkundige montage van prefab elementen 48
Specialist in tijdelijke verkeersmaatregelen blijft groeien 52
Duurzaam op verschillende niveaus 54
Veiligheid met een persoonlijke touch 55
60
74

30
44
DIGITALISERING & SOFTWARE
Specialist op de grens van land en water 58
Waarde creëren met IoT in het OT-domein 60
NLCS is dé tekenstandaard van de toekomst 62
Efficiënt beheer van bos, natuur en landschap in ArcGIS 64
Waarom veiligheid top of mind moet zijn in elke fase
van water- en infraprojecten 68
Kenniscentrum voor kunststof leidingsystemen en
afdichtingsconstructies 70
​Circulaire damwandprofielen in A16 Rotterdam 74
KLIMAATADAPTATIE
Klimaatadaptatie: bouwen met de natuur 76
Sturende rol voor Geo-data specialist in klimaatbestendig
(her)inrichten van openbare ruimte 78
88
Een totaalvisie voor een gestructureerde en
uniforme hemelwaterstructuur 80
Grilliger weer door klimaatverandering 84
Samen maken we de lokale waterkringloop weer rond! 86
Samenwerken aan een vitale waterbouwsector 88
Er is vaak sprake van urgentie, dus het is voor de klant
ideaal dat we razendsnel kunnen leveren 92
Elektrisch-hydraulische dredger houdt Liyutan Reservoir op diepte
94

94
116
BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Onbekend maar bemind 96
Toegevoegde waarde bieden via materieel 100
Elektrische mini werkt aan herstel kademuur 102
Al vijftien verkocht en nog ’n aantal in de pen 106
Pionier van het eerste uur aan vooravond groeispurt 108
Rebranding draagt bij aan merkbekendheid 112
E-trucks plaveien weg naar duurzame sector 116
Waterstofmotor wekt direct volop interesse 120
Laat mij maar schuiven 123
Naast kippers nu ook maatwerk diepladers 124
Slopen met militaire precisie 128
Minder uitstoot, meer keuze qua verdichters 131
Eén van de grootste EPS-constructies ooit gebouwd 134
Vrouw in de Bouw: Annelotte Feijth,
communicatieadviseur bij De Groene Boog 136
BETON
Samen de levensduur van kunstwerken verlengen 138
Markante bekistingoplossing voor entreewand parkeergarage 140
Wereldprimeur: eerste duurzame sluisdeur van ultra-hogesterktebeton 144
Prefab betonnen keerwanden houden de snelheid erin 148
Betonspecialiteiten uit ECO-grondstoffen: duurzamer kan niet 150
3D-betonprinting: van wereldprimeur tot volwaardige productietechniek 152
172
Uitzonderlijke veiligheidscultuur bij Aanpak Ring Zuid 156
Grondgestuurd ontwerpen met nodulair gietijzer 159
Bij ruimtegebrek biedt ons nieuwste product goede geluidswering,
zonder dat er dure funderingsconstructies nodig zijn 160

128
156
DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Geen meter is hetzelfde 162
Waar een ‘klein’ project groot in kan zijn 164
Specialistisch aannemings- en funderingsbedrijf maakt het verschil 168
CSM-wanden: geheel trillings- en zettingsvrij 171
Innovatief uitvoeringsontwerp 172
De onmisbare rol van de omgevingsmanager 176
Slim meten 178
Gigantische zaag- en hijsoperatie cruciaal onderdeel op Oosterweelverbinding 180
RIJNHAVEN
Van haven tot huizen: het dok dat stadsdeel wordt 182
Werken vanaf het water is een andere discipline 184
Voet aan grond in het water dankzij de juiste grondstoffen 187
Permanente zandaanvoer ongeacht weer en getij 188
Partners GWW-Bouwmat 189
182
Cover: Betonherstel werkzaamheden
anaerobe tanks RWZI
Zwanenburg
Beeld: Mobilis,
Paul Poels Video- en Fotografie

Max Bogl, winnaar in de categorie: Productinnovatie.
De winnaars van de InfraTech Innovatieprijzen 2023 op het podium met
Maxime Verhagen, voorzitter van de jury en minister Mark Harbers.
InfraTech Innovatieprijs 2025
INNOVATIES VOOR EEN
DUURZAME TOEKOMST
De InfraTech Innovatieprijs is al decennialang een belangrijk platform voor het tonen van
baanbrekende innovaties in de infrasector. De editie van 2025 belooft niet alleen de traditie
van technologische vooruitgang voort te zetten, maar legt ook een nog sterkere nadruk op
duurzaamheid. Op deze plaats alvast een overzicht van de opzet, de categorisering en de
specifieke inzendingen die kans maken op erkenning tijdens de prijsuitreiking in januari 2025.
Tekst en beeld InfraTech
InfraTech, de toonaangevende en grootste vakbeurs voor de infrasector,
staat sinds zijn oprichting bekend om het stimuleren van innovatie. Dit jaar
is de focus van de Innovatieprijs 2025 gericht op het bevorderen en belonen
van vernieuwende ideeën in de breedste zin van infrastructuur. Dit omvat
onder andere vaarwegen, spoorwegen, IT-infrastructuur, en smart city-initiatieven.
De nadruk ligt op het adresseren van de hedendaagse uitdagingen
op het gebied van klimaat, energie, circulaire economie en duurzaamheid.
Deelnemers kunnen hun inzendingen tot 30 september 2024 indienen,
waarbij zij een poster, video en een toelichting moeten meesturen. De
jury, samengesteld uit vertegenwoordigers van infrabeheerders, bran-
cheverenigingen en kennisinstellingen, wordt voorgezeten door Arno
Visser, voorzitter van Bouwend Nederland. De jury beoordeelt de inzendingen
op impact, originaliteit, toegevoegde waarde en volwassenheid.
CATEGORIEËN EN CRITERIA
Net als voorgaande edities kent de InfraTech Innovatieprijs drie categorieën:
Productinnovatie, Procesinnovatie, en Duurzame Samenwerking. Dit
jaar wordt er extra nadruk gelegd op duurzaamheid binnen elke categorie.
1. Productinnovatie: Deze categorie omvat inzendingen waarbij bestaande
producten zijn verbeterd of geheel nieuwe producten zijn ontwikkeld.
BELANGRIJKE DATA EN VOORWAARDEN
De deadline voor het indienen van inzendingen is 30 september 2024. Genomineerden zullen in december hun inzendingen presenteren
aan de voltallige jury in Rotterdam Ahoy. De uiteindelijke winnaars worden bekendgemaakt tijdens InfraTech op 15 januari 2025 in
Rotterdam Ahoy. De minister van Infrastructuur en Waterstaat zal de prijzen uitreiken en de innovaties bezoeken op de beursvloer..
Elke categorie kent drie genomineerden, waarvan de winnaars een InfraTech Promotiepakket ter waarde van € 2.000 ontvangen.
10 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

GMB, winnaar in de categorie: Duurzame Samenwerking.
Antea Group, winnaar in de categorie Procesinnovatie.
Innovaties die bijdragen aan klimaatdoelstellingen, zoals circulaire oplossingen
of vermindering van CO 2
-uitstoot, krijgen extra aandacht van de jury.
2. Procesinnovatie: In deze categorie worden vernieuwende productie-,
realisatie- of logistieke processen beoordeeld. De jury zoekt naar processen
die duurzaam zijn en bijdragen aan bijvoorbeeld de versnelling van
circulair bouwen of klimaatadaptatie.
INFRATECH 2025: RUIMTE
VOOR ONTWIKKELING
Met meer dan 20.000 bezoekers, ruim 500 exposanten en meer
dan 200 kennissessies is InfraTech iedere twee jaar de belangrijkste
ontmoetingsplek voor professionals uit de infrasector. Rotterdam
Ahoy is tijdens die vier dagen in januari dé ontmoetingsplek voor
opdrachtgevers en opdrachtnemers. Het evenementencomplex in
de Maasstad wordt dan niet alleen bevolkt door aannemers en ingenieurs,
maar ook door beslissers en bestuurders van Rijkswaterstaat,
alle twaalf provincies, de waterschappen en heel veel gemeenten.
InfraTech 2025 vindt plaats van 14 t/m 17 januari in Rotterdam Ahoy.
3. Duurzame Samenwerking: Deze categorie richt zich op samenwerkingsverbanden
die lang meegaan en toekomstbestendig zijn. De
samenwerking moet bijdragen aan duurzame doelstellingen, zoals
een circulaire infrasector in 2030.
De InfraTech Innovatieprijzen 2025 beloven opnieuw een platform te
bieden voor innovaties die niet alleen technologische vooruitgang
brengen, maar ook een duurzame toekomst bevorderen. Met een
sterke nadruk op klimaat en circulaire economie zullen de winnaars
van deze editie niet alleen de infrasector verbeteren, maar ook een
significante bijdrage leveren aan de toekomst van deze sector.
InfraTech nodigt alle innovators en pioniers uit om deel te nemen
aan deze wedstrijd en hun bijdrage aan de vooruitgang en verbetering
van de infrasector te tonen. Behalve een mooie award en een
InfraTech Promotiepakket ter waarde van € 2.000 ontvangt de winnaar
van elke categorie ook een redactioneel artikel van twee pagina’s in
de eerste editie van GWW-Bouwmat van 2025. Daarmee blijf je ook
ná de beurs ‘top of mind’. GWW-Bouwmat is net als in 2023 mediapartner
van InfraTech. In de aankomende edities wordt uitvoerig voorbeschouwd
op het event met als kers op de taart een grote beursspecial
in de laatste editie van 2024. ¢
Maxime Verhagen heet het publiek welkom.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 11

met de extreem nauwkeurige productie van de
segmenten, die na het ontkisten met een tolerantie
van een tiende millimeter worden geslepen.
Max Bögl is bij uitstek geschikt om deze complexe
en verfijnde technieken te ontwikkelen.
Het 94 jaar oude familiebedrijf, nu geleid door
de derde generatie, investeert met een lange
tijdshorizon en ontwikkelt innovatieve oplossingen
in eigen beheer. Met eigen staal- en betonfabrieken,
en een ingenieursbureau in de groep,
beheerst Max Bögl de hele bouwketen, waardoor
ze niet afhankelijk zijn van externe partijen.
(Beeld: CB Images)
WINNAARS IN 2023
De editie van 2023 toonde al het belang en
de impact van de InfraTech Innovatieprijzen.
Winnaars als bouwbedrijf Max Bögl, Antea
Group en een samenwerkingsverband uit
Gelderland lieten zien hoe innovaties de infrasector
voorgoed kunnen transformeren.
Max Bögl won in de categorie Productinnovatie
met een modulair viaduct dat sneller en goedkoper
gebouwd kan worden en eenvoudig te
onderhouden is.
Antea Group won de prijs voor Procesinnovatie
met hun AI-gestuurde ontwerp-tooling voor
funderingsontwerpen, die zowel tijd als grondstoffen
bespaart.
De Duurzame Brandstofketen uit Gelderland,
winnaar van de categorie Duurzame Samenwerking,
realiseerde een lokale brandstofketen
die biogas omzet in zero-impact brandstof voor
regionale bouwprojecten.
HOE HET DE WINNAARS
VAN 2023 IS VERGAAN
EEN REVOLUTIE IN
BRUGGENLAND
Met de introductie van betonnen dekplaten die los
op de liggers worden geplaatst, bracht Max Bögl
twee jaar geleden een revolutie teweeg. De modulaire
viaducten kunnen in een oogwenk worden geinstalleerd
en, indien nodig, net zo snel weer worden
verwijderd. De sleutel tot dit succes ligt in de
extreme maatnauwkeurigheid tijdens de productie.
In Duitsland zijn de modulaire bruggen van Max
Bögl, met lengtes tot 40 meter en beschikbaar
in twee breedtematen, inmiddels goedgekeurd
voor plaatsing boven snelwegen. In de afgelopen
jaren zijn er al drie van deze bruggen geïnstalleerd,
waaronder een bij Emmerich, net over
de grens bij Arnhem. In de afgelopen jaren zijn
er nog een aantal gerealiseerd, met een bouwtijd
van slechts drie maanden per brug. Die projecten
waren niet alleen innovatief, maar ook
kostenconcurrerend. De populariteit van het
systeem neemt toe, ook in Nederland.
Een van de opvallendste kenmerken van het systeem
is de extreme maatnauwkeurigheid waarmee
de onderdelen worden geproduceerd. De
dekplaten worden los op de staalbetonliggers
gelegd en er komt geen asfaltlaag overheen. De
platen zijn zo nauwkeurig geslepen dat ze tot op
een tiende millimeter op maat zijn, wat ongekend
is in de civiele techniek, waar meestal met
toleranties van centimeters wordt gewerkt.
Bij de landhoofden worden de dekplaten gefixeerd,
zowel in overspanningsrichting als zijdelings,
zodat alle elementen stevig op hun plek
blijven en het dek de krachten van remmende
voertuigen kan opvangen. Het verkeer rijdt rechtstreeks
over het beton, dat in de fabriek machinaal
is opgeruwd voor voldoende grip. Dankzij
de precisie bij de overgang van plaat naar plaat
merken bestuurders niets van de naad, waardoor
een soepele rit gegarandeerd is.
De verfijnde slijptechniek die Max Bögl toepast,
werd oorspronkelijk ontwikkeld voor de productie
van betonnen segmenten voor windturbinemasten.
Deze segmenten worden tot ringen samengesteld
en vervolgens gestapeld tot een toren.
Externe voorspanning zorgt ervoor dat de toren
als één geheel functioneert. Het begint echter
De modulaire viaducten van Max Bögl bieden
een toekomstbestendige oplossing voor infrastructuurprojecten,
met voordelen zoals korte
bouwtijden, kostenbesparing en duurzaamheid.
Met de voortdurende uitbreiding van het systeem
in Duitsland en de groeiende interesse in
Nederland, lijkt de toekomst voor deze innovatieve
aanpak veelbelovend.
KUSTMATIGE INTELLIGENTIE
VEROVERT OOK DE INFRASECTOR
Antea Group ontwikkelde al voor de definitieve
opkomst van AI een baanbrekende innovatie
die de manier waarop infrastructuurprojecten
worden ontworpen, fundamenteel verandert.
Met behulp van kunstmatige intelligentie en
genetische algoritmes introduceert het bedrijf
'genetisch ontwerpen', een techniek die aanzienlijke
voordelen biedt voor de infrasector.
Deze innovatie belooft niet alleen de snelheid
en nauwkeurigheid van ontwerpen te verbeteren,
maar draagt ook bij aan duurzaamheid
door het minimaliseren van grondstofverbruik
en CO 2
-uitstoot.
Genetisch ontwerpen is een geavanceerde
methode waarbij kunstmatige intelligentie (AI)
en genetische algoritmes worden ingezet om
infrastructurele ontwerpen te optimaliseren.
Deze techniek stelt Antea Group in staat om
binnen een dag duizenden varianten van een
ontwerp te genereren en te evalueren. Het
algoritme selecteert vervolgens de meest efficiënte
en duurzame opties, waarbij rekening
wordt gehouden met factoren zoals materiaalgebruik
en milieueffecten.
Volgens Antea Group betekent deze aanpak een
revolutie in engineering. Waar een constructeur
wekenlang rekenwerk nodig heeft, kan het algoritme
in enkele uren hetzelfde bereiken. Dit ver-
12 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

snelt niet alleen het ontwerpproces, maar zorgt
ook voor slankere, duurzamere ontwerpen die
minder grondstoffen verbruiken en dus een lagere
ecologische voetafdruk hebben.
De voordelen van genetisch ontwerpen zijn
aanzienlijk. Door de mogelijkheid om snel en
efficiënt tal van ontwerpopties te genereren en
te analyseren, kunnen infrastructurele projecten
sneller worden gerealiseerd met minder verspilling
van middelen. Dit is bijzonder relevant in
een tijd waarin de infrasector te maken heeft
met uitdagingen zoals capaciteitsproblemen en
de noodzaak om snel te reageren op klimaatveranderingen
en andere milieukwesties.
Antea Group heeft al succesvolle toepassingen
van genetisch ontwerpen laten zien. Een voorbeeld
is de optimalisatie van funderingsontwerpen
onder tunneltoeritten. Door AI toe te voegen
aan parametrisch ontwerpen, kan het bedrijf binnen
één dag duizenden varianten doorrekenen,
wat resulteert in het meest optimale ontwerp met
een minimale CO 2
-uitstoot en verminderd grondstofverbruik.
Deze efficiënte inzet van schaars beschikbare
kennis in de infra is van cruciaal belang
voor de toekomst van onze samenleving.
Antea Group's aanpak toont aan dat duurzaamheid
en effi ciëntie hand in hand kunnen
gaan. Door gebruik te maken van geavanceerde
technologieën kunnen projecten niet
alleen sneller en goedkoper worden gerealiseerd,
maar ook met een kleinere impact op
het milieu. Dit maakt genetisch ontwerpen
niet alleen een technologische doorbraak,
maar ook een belangrijke stap richting een
duurzamere toekomst.
Met genetisch ontwerpen zet Antea Group de
toon voor de toekomst van infrastructurele engineering.
De techniek biedt een antwoord op
de groeiende vraag naar efficiënte, duurzame
oplossingen in een snel veranderende wereld.
Door de kracht van kunstmatige intelligentie te
benutten, kan de infrasector niet alleen voldoen
aan de huidige eisen, maar ook voorbereid zijn
op de uitdagingen van morgen.
MILIEUWINST DOOR SAMEN-
WERKING IN BRANDSTOFKETEN
Waterschap Vallei en Veluwe en Gashouders
sloegen een paar jaar geleden de handen ineen
in de Duurzame Brandstofketen. Dit samenwerkingsproject
zorgde voor de levering van biogas
aan regionale bouwprojecten van GMB en
boekte al aanzienlijke milieuwinst.
De Duurzame Brandstofketen was een samenwerkingsverband
tussen Waterschap Vallei en
Veluwe, Gashouders en bouwbedrijf GMB. Het
project draaide om het opzetten van een vulstation
voor biogas, dat werd geproduceerd uit overtollig
biogas van de rioolwaterzuiveringsinstallatie
(RWZI) in Renkum. Dit biogas werd gebruikt als
brandstof voor bouwmachines en -voertuigen,
waarmee de CO 2
-uitstoot en andere schadelijke
emissies aanzienlijk werden verminderd.
Het project omvatte de gehele keten, van productie
tot eindgebruik. Gashouders voerde de regie
over de keten en zorgde ervoor dat het overtollige
biogas niet werd afgefakkeld, maar in plaats
daarvan werd opgevangen en omgezet in een
zero-impact brandstof. Deze brandstof werd vervolgens
geleverd aan bouwprojecten van GMB in
de regio, waarbij de eerste lokale brandstofketen
werd gerealiseerd van de RWZI in Renkum naar
een bouwplaats in de omgeving.
De Duurzame Brandstofketen maakte gebruik
van geavanceerde technologieën om biogas om
te zetten en op te slaan. Buse Gas B.V. ontwikkelde
containers voor de opslag van biogas, terwijl
Koninklijke Van Twist zorgde voor de levering van
een gasmotor voor een hybride aggregaat dat
op lokaal geproduceerd biogas draaide. Deze
infrastructuur zorgde ervoor dat de biogaslevering
efficiënt en betrouwbaar verliep, wat cruciaal
was voor het succes van het project.
Het resultaat was een aanzienlijke reductie van
schadelijke emissies. Doordat het biogas afkomstig
was van een hernieuwbare bron en lokaal werd
geproduceerd en gebruikt, werden de uitstoot van
CO 2
, stikstofoxiden en fijnstof op zowel de RWZI
als de bouwplaats verminderd. Dit droeg bij aan
schonere lucht en een beter milieu in de regio.
Een belangrijk aspect van de Duurzame Brandstofketen
was de samenwerking met de
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). De
HAN voerde onderzoek uit naar de positieve milieu-impact
van de keten, waarbij ze de effectiviteit
en duurzaamheid van de gebruikte technologieen
evalueerden. Dit onderzoek was essentieel om
de voordelen van het project te kwantificeren en
te communiceren naar een breder publiek.
Daarnaast bood de samenwerking met een onderwijsinstelling
zoals de HAN kansen voor studenten
en onderzoekers om praktische ervaring
op te doen met duurzame technologieën en bij te
dragen aan innovatieve projecten. Dit versterkte
de link tussen academische kennis en praktische
toepassingen, wat cruciaal was voor de verdere
ontwikkeling van duurzame oplossingen.
De felbegeerde InfraTech Awards.
De toekomst ziet er rooskleurig uit voor de
Duurzame Brandstofketen. Met plannen om
de capaciteit uit te breiden en de technologie
verder te optimaliseren, kan het project dienen
als model voor andere regio's en sectoren.
Door het succes van deze samenwerking
te delen, hopen de betrokken partijen andere
organisaties te inspireren om vergelijkbare
duurzame initiatieven op te zetten. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 13

Totaaloplossing voor afzinktunnelprojecten, bouw civiele infrastructuur en assetbeheer
NIEUW JASJE VOOR BESTAANDE
EXPERTISE ÉN AANPAK
Op 15 december 2023 werd de verzelfstandiging van Strukton Immersion Projects en Geocon
vanuit Strukton Groep NV officieel een feit. Sindsdien volgt het bedrijf met behulp van
verschillende externe investeerders op zelfstandige basis een geheel eigen koers. Dat gebeurt
onder de nieuwe naam Immontec: Immersion & Monitoring Solutions, een noemer die precies
vertelt waar de in Utrecht gevestigde specialist voor staat. Carlos Bosma, manager monitoring
en positionering bij Immontec, kijkt tevreden en vol vertrouwen vooruit. "Met deze stap is de
continuïteit en onafhankelijkheid van het bedrijf richting onze klanten optimaal gewaarborgd."
Tekst Chris Elbers
Beeld Immontec
Immontec is een ware expert op het gebied
van afzinktechnologie, monitoring en positionering.
Voor de traditionele markt van afzinktunnelprojecten,
maar ook in het geval van
maritieme constructies. Projectuitdagingen die
het enthousiaste en professionele team graag
aangaat. "We hebben alle kennis, data en ervaring
aan boord om de klant een innovatieve
en duurzame oplossing te bieden", meent
Carlos. "Ongeacht de aard of omvang van de
opdracht. Daarvoor staan op eerste plaats onze
mensen garant. Zij zijn de belangrijkste assets
van onze onderneming. Daarnaast kunnen we,
indien nodig, een beroep doen op een uitgebreid
netwerk van experts. Onze aanpak draagt
Realtime positie- en procesinformatie
tijdens afzinkoperaties.
14 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

De grootste risico’s zitten vaak onder de grond,
bouwkuipmonitoring helpt deze te beheersen.
Veilige berijdbaarheid spoor, continu inzicht in
spoorligging en blinde vering.
Integrale oplossingen voor bouwen in
stedelijk gebied.
stevig bij aan het behalen van de gewenste
oplossing. We verkopen geen meetsystemen,
maar integreren een dienst die de klant succes
brengt, die risico’s op de projectlocatie minimaliseert
en hem de zekerheid geeft dat het
project volgens de planning met succes wordt
gerealiseerd. Dáár ligt onze kracht."
turele projecten bieden we die dan ook. Door
de juiste informatie te genereren, maken we de
materie helder en inzichtelijk. Concreet zorgen
we ervoor dat onze opdrachtgevers hun projecten
met een grote betrouwbaarheid, veiligheid
en beheersbaarheid kunnen uitvoeren. We creëren
waarden, in alle schakels binnen de keten."
om de Noordtunnel in de A15 te monitoren", vertelt
Carlos. "Verder richten we ons op spoormonitoring
en zie je ons vaak in omgevingen waar
tunnels en caissons gepositioneerd moeten worden.
Een zeer specifiek werk waarvoor de grootste
nauwkeurigheid vereist is. Simpelweg omdat
je het in één keer goed moet doen." ●
GRIP OP RISICO
Wat de insteek van een project ook is, binnen
Immontec is falen geen optie. Daarom wordt over
elk scenario goed nagedacht. Een insteek die
rust op de verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid
die de organisatie rondom aangenomen
orders neemt. Altijd en overal. "We halen alles uit
de kast om de risico's voor onze opdrachtgevers
zo veel mogelijk te beperken", vervolgt Carlos.
COMBINATIE VAN DISCIPLINES
De synergie van de binnen Immontec aanwezige
disciplines zorgt altijd voor een substantiële
bijdrage aan het eindresultaat. Juist díe kwaliteit
maakt het bedrijf tot een vooraanstaande
speler rondom afzinktunnelprojecten, de bouw
van civiele infrastructuur en assetbeheer. Niet
raar dat Immontec steeds vaker opduikt op de
markt voor maritieme operaties, waaronder het
realiseren van gravity based foundations voor de
offshore wind en caissons voor brugfundaties.
Werkzaamheden die met een alomvattende en
hoogwaardige monitoring en positionering een
welkome meerwaarde krijgen. "Infrastructurele
projecten worden meestal gerealiseerd in complexe,
dynamische omgevingen", zegt Carlos.
"Waar de belangen groot zijn, onvoorspelbare
factoren spelen en meerdere stakeholders actief
zijn. Dat alles maakt een glashelder inzicht
vooraf en een beheersbaar risico tijdens de uitvoering
noodzakelijk. Als solide schakel tussen
ontwerp, realisatie en beheer tijdens infrastruc-
BREED ACTIEF
Het creëren van waarden doet Immontec binnen
uiteenlopende infrastructurele omgevingen en
steeds vaker in bestaande constructies gericht op
assetbeheer. "Zo zijn we vaak bezig met het monitoren
van bouwkuipen", aldus Carlos. "Niet zo
gek, aangezien zo’n 90% van de projectrisico's in
de civiele bouw immers ónder de grond speelt.
Bestaande tunnels en bruggen vragen aandacht
om ze aantoonbaar veilig te gebruiken, efficiënt
te onderhouden, de levensduur ervan te verlengen
of met proefbelastingen de werkelijke
sterkte te bepalen." In het kader van assetbeheer
ontwikkelt Immontec zijn competenties onder andere
door deelname aan het project ‘Future proof
tunnels’ van het COB (Centrum Ondergronds
Bouwen, red). "Collega Arne de Jong is PhD
onderzoeker in dit programma waaruit we van
Rijkswaterstaat de opdracht hebben gekregen
OP EN TOP MAATWERK
Carlos Bosma, manager monitoring en
positionering bij Immontec.
De monitorings- en positioneringsactiviteiten van Immontec omvatten vier onderdelen die
als compleet pakket of afzonderlijk kunnen worden afgenomen. Het eerste onderdeel betreft
een monitoringsplan, waarbinnen het maken van een heldere, alomvattende risicoanalyse en
systeemontwerp centraal staat. Onderdeel twee omvat de verzameling van de gewenste data
met behulp van een integraal monitoringsysteem en hoogwaardige sensoren. In het derde
deel staat de dataverificatie centraal. Het slotstuk is het bijsturen tijdens de uitvoering. "Om
tot het beoogde resultaat te komen, moet je wat met de verzamelde informatie doen", meent
Carlos. "Dit kan aanleiding zijn tot het doorvoeren van aanpassingen in de bouwmethoden.
Ook daarvoor doen we met onze meet- en monitoringsexpertise belangrijk voorwerk."
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 15

DE PEN
Welke prestatie moet ons netwerk
leveren, tegen welke kosten en
welke risico’s accepteren”
16 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DE PEN
Carina Verbeek
adviseur klimaatadaptatie bij Rijkswaterstaat Zuid-Nederland
Klimaatadaptatie:
wat hebben we nodig en
welke risico’s accepteren we?
Nederland wil in 2050 klimaatbestendig zijn. Maar wanneer ben je klimaatbestendig? Je kan niet alles voorkomen. Welke prestatie
moet ons netwerk leveren, tegen welke kosten en welke risico’s accepteren we? Als Rijkswaterstaat zijn we samen met het
ministerie bezig om die afwegingen te maken. Zodat we de juiste maatregelen nemen en de schade beperken bij wateroverlast,
overstromingen, maar ook bij grote droogte en extreme hitte. En zo onze netwerken klimaatbestendig maken.
In deze rubriek richt ik mij op de ‘natte’ netwerken van Rijkswaterstaat oftewel: wat betekent klimaatadaptatie voor het hoofdwatersysteem
en hoofdvaarwegennet? Vaak gaat het over schade aan objecten door weersextremen, maar klimaatverandering
heeft bijvoorbeeld ook impact op de onderhoudsvensters. Een stormvloedkering kunnen we alleen onderhouden bij een lage
waterstand, maar door zeespiegelstijging en stormen wordt dat niveau steeds vaker overschreden. Daar moeten we wat mee,
want onderhoud is cruciaal voor het functioneren van de kering. En in de zomer van 2021 hebben we in Limburg gezien dat
hoogwater niet meer alleen in de winter voorkomt. Als je dan net bezig bent met regulier onderhoud aan een stuw, zoals gebruikelijk
in de zomer, heb je wel een uitdaging.
In Zuid-Nederland zijn we nu bezig met de voorbereiding van de vernieuwing van de 100 jaar oude stuwen in de Maas. De
zeven stuwen in de Maas bij Borgharen, Linne, Roermond, Belfeld, Sambeek, Grave en Lith vormen één systeem. Tussen 2028
en 2035 bereiken ze hun einde technische levensduur. Klimaatadaptie speelt een hele grote rol in de keuze voor de juiste
oplossing. Gaan we ze vervangen, dan moet je feitelijk 100 jaar vooruitkijken. Dat biedt kansen om gesteld te staan voor de
toekomst. Bij renoveren kijken we 30 jaar vooruit. Dat lijkt misschien minder kansen te bieden, maar kan ook een verstandige
keuze zijn. De nieuwe KNMI-scenario’s kennen immers nog onzekerheden en variabelen. En hoe ver kunnen we de wereldwijde
uitstoot beperken en daarmee de stijging van de temperatuur? We weten niet precies waar het heengaat. Over 30 jaar hebben
we meer inzichten. Maar we weten ook dat we nu al vaak problemen hebben in droge tijden met lage rivierafvoeren. Daarin
wordt de Maas steeds kwetsbaarder. De afweging vervangen of renoveren, daar zitten we nu midden in.
Ook voert Rijkswaterstaat periodiek stresstesten uit op zijn netwerk, zoals alle overheden. Dan brengen we de kwetsbare
plekken in kaart. Zo bleek op de Brabantse kanalen de afsplitsing van de Zuid-Willemsvaart met het Wilhelminakanaal
een kwetsbaar punt. Bij extreme regenval kan het zijn dat de hoeveelheid water die twee waterschappen hierop afwateren
groter is dan de hoeveelheid die we af kunnen voeren. Dit tracé van 40 kilometer lengte wordt ook wel de regenton
van Brabant genoemd. We vangen hier niet alleen water op, maar gebruiken het ook weer in droge tijden.
Afgelopen winter hebben we gezien hoe cruciaal het is dat we nadenken over klimaatadaptatie en redundantie, want
‘in de regenton’ liep de klep van een spuikoker bij sluis IV vast. Het systeem is hier zodanig ingericht met een sluiskolk
voor de scheepvaart en daarnaast een spuikoker voor het beheersen van het waterpeil op het kanaal. Om het waterpeil
bij het vastlopen van de spuikoker toch te kunnen reguleren, zijn de deuren van de sluiskolk geopend om dwars door de
sluiskolk te spuien. Dat betekende helaas dat de scheepvaart stil kwam te liggen, maar wél dat een aanzienlijk deel van
de omgeving droge voeten heeft gehouden.
Momenteel onderzoeken we op welke klimaatadaptieve manier we de afvoercapaciteit van deze ‘regenton’ kunnen vergroten.
Dit hebben we gekoppeld aan het programma Hoogwater Aanpak Brabant Oost, geïnitieerd om de omgeving in
de regio Den Bosch te beschermen tegen hoogwater. We trekken samen op met de waterschappen om tot een oplossing
te komen. Maar ik koppel de resultaten ook terug naar beleid. Welke prestatie willen we leveren, tegen welke kosten, en
welke risico’s accepteren we? ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 17

A16 ROTTERDAM
VERVANGEN VIADUCT KW58 IS
INDRUKWEKKEND SLUITSTUK
VAN DE GROENE BOOG
Het bestaande viaduct in de A16, over de Hoofdweg in Rotterdam (KW58) voldoet niet meer.
Het idee was om het kunstwerk te herstellen. Dat bleek uiteindelijk niet haalbaar. Daarom is besloten
om het viaduct in zijn geheel te vervangen. Maar wel op een manier dat het doorgaande verkeer er
zo min mogelijk hinder van ondervindt. Een operatie die ook nog eens in een recordtempo moet
worden uitgevoerd, om de geplande openstelling van de A16 Rotterdam eind 2025 te halen.
Bouwcombinatie De Groene Boog voert de vervanging uit in opdracht van Rijkswaterstaat.
Tekst Roel van Gils
Beeld De Groene Boog
Prefab landhoofden voor TK59 van Civiele technieken deBoer.
(Beeld: Sjaak Boot Photography)
Al met al was het een zwaar maar succesvol Hemelvaartweekend voor iedereen. (Beeld: Sjaak Boot Photography)
18 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
KW58 is gebouwd in de jaren zestig van de vorige eeuw en kampte met
scheurvorming aan de onderzijde van de constructie. “Op basis van archieftekeningen
is berekend of het kunstwerk zijn functie nog zou kunnen blijven vervullen,
rekening houdend met de huidige verkeersbelasting en -intensiteit”,
zegt Jaco van Duijn, projectmanager KW58 bij De Groene Boog. “Al snel kwamen
we tot de conclusie dat er toch echt wel iets meer aan de hand was en
dat het viaduct niet meer voldeed aan de huidige eisen. Er was sprake van
een risico op brosse breuk, waarbij het dek in één keer zou kunnen bezwijken.
Daarom is in korte periode het plan uitgewerkt om er een passieve ondersteuningsconstructie
onder te plaatsen, als voorzorgsmaatregel. Ook werd er een
aslastbeperking ingesteld voor vrachtverkeer zwaarder dan 100 ton.”
INSTORTGEVAAR
De ondersteuningsconstructie is medio 2022 aangebracht op enkele millimeters
onder het dek. “Het idee hierachter was dat, als het dek zou bezwijken,
dit niet tot een calamiteit zou leiden”, legt Pieter Deleu uit, projectcoördinator
KW58 bij De Groene Boog. “Het verkeer zou vervolgens op een
veilige manier van het kunstwerk af gehaald kunnen worden.” Inmiddels
is de ondersteuningsconstructie verwijderd en wordt het verkeer op de
A16 sinds begin mei jongstleden omgeleid via twee hulpbruggen over de
Hoofdweg. Pieter: “Parallel aan het plaatsen van de ondersteuningsconstructie
zijn we met Rijkswaterstaat een traject ingegaan om een bouwmethode
te bedenken waarmee we het bestaande kunstwerk efficiënt kunnen
vervangen, zonder al te veel hinder te veroorzaken voor het doorgaande
verkeer op zowel de A16 als op de Hoofdweg. Er zijn verschillende oplossingsrichtingen
de revue gepasseerd, waaronder zelfs het compleet afsluiten
van de A16 gedurende een paar weken. Hierin zou het oude viaduct
gesloopt worden en het nieuwe weer opgebouwd. Maar dat gaf toch te
veel hinder en bleek niet wenselijk op een locatie bij één van de drukste
verkeersknooppunten van het land. Uiteindelijk is gekozen voor een oplossing
met een wegverlegging en hulpbruggen.”
VOORUITZIENDE BLIK
Het bestaande viaduct had vier rijstroken richting de Van Brienenoordbrug
met een oprit vanaf de Hoofdweg. In noordelijke richting waren er ook
vier rijstroken en een afrit naar de Hoofdweg. Daarnaast was ook al voorzien
in een breed middendek voor de toekomstige aansluiting van de
A16 Rotterdam met het viaduct over het Terbregseplein. “Men had tijdens
de bouw van het viaduct dus al een vooruitziende blik”, zegt Jaco.
“Alleen is dat middendek nooit gebruikt geweest.” Het nieuwe kunstwerk
krijgt diezelfde lay-out, maar wel met slechts één middensteunpunt
in plaats van drie tussensteunpunten. ¢
“KW58 moet dus gereed zijn om de
openstelling van de A16 Rotterdam te
garanderen. Als je bedenkt dat we nog
maar net de sloophamer hebben
opgeborgen, is dat best een uitdaging”
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 19

A16 ROTTERDAM
Jaco van Duijn en Pieter Deleu van De Groene Boog. (Beeld: Vincent Basler)
Om het nieuwe kunstwerk überhaupt te kunnen
bouwen, moest dus eerst het bestaande kunstwerk
worden gesloopt. En daar zijn de nodige
faseringen aan vooraf gegaan om de A16 niet
langdurig te hoeven afsluiten. “In juli 2023 zijn
we begonnen met de aanleg van een wegverlegging
aan de westzijde van het bestaande viaduct
met een gigantische hulpbrug van Retro
Bridge (TK58) over de Hoofdweg. Sinds maandag
29 april 2024 rijdt het verkeer in zuidelijke
richting over deze wegverlegging en ondervindt
zodoende geen hinder tot aan het einde van de
werkzaamheden. Het verkeer wordt straks in één
keer omgezet naar het nieuwe viaduct. Het enige
nadeel aan deze fasering is dat de oprit vanaf
de Hoofdweg (27, Prins Alexander) voor langere
tijd vervalt.”
TIJDELIJKE KUNSTWERKEN
Een wegontwerp hangt vast aan boogstralen
en krommen. “Als je een rijbaan 50 meter
gaat opschuiven heeft dat een enorme
impact”, verzekert Pieter. “Feitelijk was er alleen
aan de westzijde voldoende ruimte om
dat op een verantwoorde manier uit te voeren
en om de benodigde hulpbrug (TK58) van 100
meter lang bij 25 meter breed goed te kunnen
positioneren.” De hulpbrug is zo groot
gedimensioneerd, omdat de A16 in een bocht
kunstwerk passeert. Op het moment dat TK58
in gebruik werd genomen, was een deel van
het bestaande viaduct dus vrij van verkeer.
Jaco: “Vervolgens hebben we tijdens het lange
Hemelvaartweekend van 8 tot 13 mei het
verkeer in noordelijke richting afgesloten, zodat
we het oostelijke deel van het bestaande
kunstwerk konden slopen. In datzelfde weekend
is op deze locatie het tijdelijke kunstwerk
(TK59) gebouwd en het dek ingereden, een
stalen hulpbrug over de Hoofdweg die door
Civiele technieken deBoer is voorgebouwd
in de oksel van afrit 27, Prins Alexander.
Zodoende kon het verkeer in noordelijke richting
vanaf maandagochtend 13 mei weer in
alle vroegte gebruikmaken van de A16.”
HEMELVAARTSWEEKEND
Zo eenvoudig als hierboven beschreven, was de
operatie tijdens het lange Hemelvaartweekend
natuurlijk allerminst. In een tijdsbestek van circa
100 uur moest er ontzettend veel werk worden
verzet. “Vlasman is eerst anderhalve dag bezig
geweest met het slopen van het oostelijke deel
van het kunstwerk. Vervolgens hebben meerdere
partijen gelijktijdig allerhande activiteiten
uitgevoerd, zoals het aanbrengen van de paalfundatie
en het lassen van de stalen balken en
kopplaten. Ook zijn door Sarens de prefab landhoofden
ingehesen voor TK59 van deBoer. De
landhoofden zijn vervolgens verankerd met ankerschermen.
Daarna kon Sarens de vier brugdelen
van TK59 inrijden met behulp van Self-
Propelled Modular Trailers (SPMT’s). Eenmaal in
positie gebracht en afgesteld, zijn de voegbalken
gegoten met staalvezelbeton en de opleggingen
met gietmortel. Tot slot is de wegconstructie
aangeheeld en opnieuw ingericht en
was de wegverlegging klaar voor gebruik”, zo
Om het nieuwe kunstwerk überhaupt te kunnen
bouwen, moest eerst het bestaande kunstwerk
worden gesloopt. (Beeld: Sjaak Boot Photography)
schetst Jaco in een notendop het verloop van
het lange Hemelvaartweekend. “En dan hadden
we ook nog een uitdaging als gevolg van
het hoge grondwaterpeil. Tijdens het intrillen
van de buispalen kwam grondwater mee omhoog.
Dat is niet wenselijk als er ook nog gelast
moet worden. Door enerzijds de werkvolgorde
aan te passen en anderzijds met pompen de waterstand
te verlagen, wisten we ook die onvoorziene
situatie te managen. Al met al een zwaar
maar succesvol weekend voor iedereen.”
NIEUWE OPRIT
TK59 blijft ongeveer zeven maanden in gebruik.
Die tijd heeft De Groene Boog nodig
om het nieuwe viaduct aan de westzijde te
bouwen. Het nieuwe viaduct wordt namelijk in
20 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
In een tijdsbestek van circa 100 uur moest er ontzettend veel werk worden verzet. (Beeld: Sjaak Boot Photography)
twee delen gebouwd. “Vanaf december 2024
zetten we dan het verkeer in noordelijke richting
via een slinger om over het westelijke deel
van het nieuwe kunstwerk”, vertelt Pieter. “Er
rijdt dan geen verkeer meer over de oostelijke
hulpbrug van deBoer, zodat deze kan worden
gedemonteerd. Vanaf januari tot en met augustus
2025 bouwen we op deze positie het oostelijke
deel van het nieuwe kunstwerk. Volgens
planning gaat dan vanaf medio september
2025 het verkeer in beide richtingen over naar
het nieuwe viaduct.” Aansluitend wordt TK58
van Retro Bridge gedemonteerd en de wegverlegging
verwijderd en wordt ook oprit 27 vanaf
de Hoofdweg weer in ere hersteld. Eind 2025
wordt dan de A16 Rotterdam opengesteld
voor verkeer, inclusief de nieuwe oprit vanaf de
Hoofdweg richting Delft en Den Haag.”
DRUK OP DE KETEL
Het nieuwe viaduct bestaat straks uit twee landhoofden
en een middensteunpunt. “Het landhoofd
wordt gevormd door een combiwand met
prefab elementen en het middensteunpunt door
middel van prefab heipalen, poeren, kolommen
en een onderslagbalk. Gezien de hoge tijdsdruk
is ervoor gekozen om zoveel mogelijk met prefab
elementen te werken, waaronder ook de
liggers ten behoeve van de overspanningen”,
verduidelijkt Pieter. “Dat is allemaal goed voor
te bereiden, maar het moet uiteraard straks wel
allemaal passen. In het werk kun je weinig oplossen,
steltoleranties zijn beperkt.” Het kunstwerk
kenmerkt zich door een breed dek van 60
meter in verhouding tot de overspanning van 49
meter. Er komen zowel in noordelijke- als zuidelijke
richting vier rijstroken, terwijl het middenstuk
is bedoeld voor de aansluiting met de A16
Rotterdam richting het viaduct Terbregseplein en
de Rottemerentunnel. KW58 moet dus gereed
zijn om de openstelling van de A16 Rotterdam te
garanderen. “Het is het sluitstuk van De Groene
Boog. Als je bedenkt dat we nog maar net de
sloophamer hebben opgeborgen, is dat best
een uitdaging”, zegt Jaco tot besluit. ●
Het dek van TK59 wordt ingereden met behulp van SPMT’s van Sarens. (Beeld:
Sjaak Boot Photography)
Vlasman is eerst anderhalve dag bezig geweest met het slopen van het
oostelijke deel van het kunstwerk. (Beeld: Sjaak Boot Photography)
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 21

A16 ROTTERDAM
De aanleg van de nieuwe A16 Rotterdam is de eindfase ingegaan. (Beeld: TopView Luchtfotografie)
VAN MIJLPAAL NAAR MIJLPAAL
MET OOG VOOR DE OMGEVING
De aanleg van de nieuwe A16 Rotterdam is de eindfase ingegaan. Bouwcombinatie De Groene Boog
rijgt de mijlpalen aan elkaar. De ene mijlpaal is nog maar net bereikt of de andere komt alweer
in zicht. Het belang van omgevingsmanagement bij zo’n ingrijpend project als de A16 Rotterdam
staat buiten kijf. En dat hebben ze bij De Groene Boog goed in de vingers. Want nul klachten uit de
omgeving na de ‘openhartoperatie’ in het lange Hemelvaartweekend is een prestatie van formaat.
Tekst Roel van Gils
Beeld Sjaak Boot Photograpy, TopView Luchtfotografie
In opdracht van Rijkswaterstaat zijn Dura
Vermeer, Mobilis, Croonwolter&dros, BESIX
NL, Van Oord, Rebel en John Laing samen verantwoordelijk
voor ontwerp, bouw, financiering
en 20-jarig onderhoud van de A16 Rotterdam.
“De werkzaamheden gedurende het afgelopen
Hemelvaartweekend waren initieel veel
kleiner”, zegt Jeroen Toet, projectmanager
namens Mobilis bij De Groene Boog. “We
zouden ‘alleen’ het nieuwe kunstwerk hoeven
inrijden in de nieuwe oprit naar de A16 toe
(KW52B). Uiteindelijk kwam daar het viaduct
over de Hoofdweg bij (KW58). Bij onderzoek
werd namelijk vastgesteld dat het kunstwerk
aan het einde van zijn levensduur was en dat
het onverantwoord zou zijn om het te blijven
gebruiken. Het moet dus vervangen worden
en dat gaf op dat moment een behoorlijke
scope-uitbreiding. Omdat het midden in de
A16 is gelegen, is het van groot belang dat het
kunstwerk met zo min mogelijk overlast wordt
vervangen. De eerste stappen daarvoor zijn gezet
in het Koningsdagweekend en later tijdens
het Hemelvaartweekend.”
MONSTERKLUS
KW58 ligt op één van de belangrijkste en
drukste knooppunten van het rijkswegennet.
“Het is onmogelijk om de A16 voor langere
tijd af te sluiten. Daarom hebben we samen
met Rijkswaterstaat een plan bedacht
om het aanwezige verkeer om te leiden via
hupbruggen om vervolgens ertussenin het
nieuwe viaduct te realiseren. De hulpbrug
voor de zuidelijke rijrichting is opgebouwd
buiten de verkeersstromen om en in het
Koningsdagweekend in gebruik genomen.
Aan de oostkant is de hulpbrug ingereden
tijdens het Hemelvaartweekend, waarvoor in
datzelfde weekend een deel van het bestaande
viaduct is gesloopt. Een monsterklus met
veel impact voor de omgeving en het doorgaand
verkeer vanwege een 4-daagse afsluiting
van de A16 in noordelijke rijrichting.”
BOUWHINDER
Tijdens het Hemelvaartweekend is vier dagen
lang 24 uur per dag gewerkt. “Dat betekende
dus midden in de nacht slopen met
zeven machines, damwanden intrillen, heipalen
aanbrengen en ga zo maar door”, somt
Paul Eijking op, omgevingsmanager namens
Mobilis bij De Groene Boog. “Gezien de aard
van de werkzaamheden is de directe omge-
22 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
De hoeveelheid aan activiteiten die tijdens het Hemelvaartweekend plaatsvonden was enorm. (Beeld: Sjaak Boot Photography)
ving uitvoerig voorbereid op de bouwhinder
die zou kunnen ontstaan. Op basis van
de geluidsbelasting hebben we bovendien
zo’n 50 adressen de mogelijkheid geboden
om meerdere nachten in een hotel door te
brengen. Uiteindelijk hebben zeven adressen
daar gebruik van gemaakt.”
TOERIT ANDERHALF JAAR DICHT
De ingebruikname van de hulpbruggen betekent
ook dat een belangrijke oprit naar de A16
anderhalf jaar wordt gestremd. “Samen met
Rijkswaterstaat, de gemeente Rotterdam en
Zuid-Holland Bereikbaar zijn we sinds maart
2023 al bezig geweest om de omgeving en
(vaste) bezoekers van bedrijven in de buurt
daarop te attenderen”, vertelt Paul. “En dat
heeft absoluut zijn vruchten afgeworpen.”
Ook de communicatie richting de 4-daagse
stremming tijdens het Hemelvaartweekend is
breed opgepakt. “Tot zelfs de landelijke media
aan toe”, zegt Jeroen. “De impact van dit
soort ingrepen is enorm. Dat bewees alleen
al het bebordingsplan voor de tijdelijke omleidingsroutes
gedurende dat weekend, dat
zowat tot aan Amsterdam reikte. En als er dan
geen klachten komen vanuit de omgeving tijdens
zo’n operatie dan heb je het met z’n allen
goed gedaan.”
MILITAIRE OPERATIE
De werkzaamheden tijdens het
Hemelvaartweekend waren dan ook bijna als
een militaire operatie voorbereid, zegt Jeroen.
“De hoeveelheid aan activiteiten die dat weekend
plaatsvonden was enorm: het leek wel een
mierenhoop. Een georganiseerde mierenhoop,
welteverstaan. Dat krijg je alleen maar voor elkaar
als de samenwerking in de bouwcombinatie
én met alle onderaannemers optimaal is.
Dan ben je met elkaar ook in staat om eventuele
tegenvallers op te vangen. Als de weg dan
vervolgens een half uur eerder wordt opengesteld
dan gepland, dan kunnen we alleen maar
zeggen dat het goed verlopen is.”
De volgende mijlpaal is ook alweer in zicht.
“Eind dit jaar wordt het eerste nieuwgebouwde
deel van KW58 in gebruik genomen om vervolgens
in hoog tempo het oostelijke deel te
bouwen dat in september 2025 klaar moet zijn.
We gaan dus in sneltreinvaart van mijlpaal naar
mijlpaal, waarin we steeds meer naar de oorspronkelijke
staat van het op te leveren project
gaan. En waarin we de omgeving steeds blijven
meenemen.” Paul tot besluit: “De omgeving
weet wat er te gebeuren staat, waar ze terecht
kunnen en wat de impact is van de werkzaamheden
tijdens elke fase. Dat blijven we doen tot
aan het einde van de rit.” ●
Bouwcombinatie De Groene Boog rijgt de mijlpalen aan elkaar.
(Beeld: Sjaak Boot Photography)
De werkzaamheden tijdens het Hemelvaartweekend waren bijna als een
militaire operatie voorbereid. (Beeld: Sjaak Boot Photography)
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 23

Samenwerken
aan slimme
verbindingen
www.werkenbijmobilis.nl

TIJDELIJKE
BRUGGEN
Uw specialist in toonaangevende brugsystemen
U ontvangt volledig (de)montage service
Uw brugwens staat bij ons centraal
Permanente, tijdelijke en noodbrug oplossingen op maat
Gecertificeerd aanbieder van modulaire bruggen in Europa
LEADING
THE FUTURE OF
BRIDGING
tel +31 (0)736408770 sales@retrobridge.com www.retrobridge.nl

A16 ROTTERDAM
MODULAIRE HULPBRUG TK58
IS WAAR SPEKTAKELSTUK
Circa twaalf modulaire bruggen van Retro Bridge hebben de afgelopen jaren hun dienst
bewezen op en rond de A16 Rotterdam. Het merendeel daarvan is tussen medio vorig jaar en
begin dit jaar gedemonteerd. Een aantal elementen is echter onlangs weer ingezet om het
sluitstuk van de operatie mogelijk te maken, de vervanging van het viaduct in de A16 over
de Hoofdweg (KW58). Voor Retro Bridge een waar spektakelstuk, want de tijdelijke brug
(TK58) is qua oppervlakte exceptioneel groot en moet de doorstroming op één van de drukste
verkeersknooppunten van ons land garanderen.
Tekst Roel van Gils
Beeld Retro Bridge
Via een eerdere overeenkomst met bouwcombinatie De Groene Boog
heeft Retro Bridge de nodige hulpbruggen geleverd om onder meer de
Rottemerentunnel en het aansluitende wegtracé te maken. “Het betrof
een grote variatie aan hulpbruggen voor een mix aan functies. Zo hebben
we bruggen geleverd die alleen door (zwaar) bouwverkeer werden
gebruikt, maar ook bruggen voor het doorgaande gemotoriseerde verkeer
en fiets- en voetgangersbruggen”, zegt Han Kastermans van Retro
Bridge. “Op één voetgangersbrug na, zijn al die tijdelijke bruggen tussen
de zomervakantie van 2023 en januari 2024 gedemonteerd. Buiten dit
contract om heeft De Groene Boog ons een jaar geleden benaderd om
de tijdelijke brugconstructie TK58 te verzorgen voor het vervangen van
KW58. Met daarbij het verzoek om dat te realiseren met de vrijkomende
Retro Heavy Bridge-elementen die al in het project aanwezig waren.”
102 BIJ 25 METER
Kunstwerk KW58 is enkele jaren geleden aangemerkt als risicovol viaduct.
Het kunstwerk is uit voorzorg voorzien van een ondersteuningsconstructie,
zodat het veilig zijn functie kon blijven vervullen. Inmiddels is gestart met de
omvangrijke vervangingsoperatie. Om dat mogelijk te maken, wordt het verkeer
in beide richtingen omgeleid over een tijdelijke brugconstructie. Het
Logistiek gezien was het best wel een puzzel om de juiste elementen te selecteren uit alle vrijkomende elementen in het project.
26 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
TK58 van Retro Bridge blijft volgens planning 76 weken in gebruik.
Het dek is in totaal 102 meter lang en 25 meter breed, en dat is exceptioneel
voor Nederlandse begrippen.
De tijdelijke brug (TK58) van Retro Bridge moet de doorstroming op één van
de drukste verkeersknooppunten van ons land garanderen.
verkeer van noord naar zuid wordt sinds 29 april jongstleden omgeleid over
de TK58 van Retro Bridge. “Onze hulpbrug ligt in de A16 ter hoogte van afrit
Prins Alexander”, verduidelijkt Han. “Het dek is in totaal 102 meter lang en 25
meter breed, en dat is exceptioneel voor Nederlandse begrippen. Dat komt
omdat de vier rijstroken in een boogstraal op het dek zijn geprojecteerd.”
1.500 TON
TK58 van Retro Bridge is opgebouwd uit 120 elementen en goed voor een
totaalgewicht van 1.500 ton. “De brug bestaat uit drie deeloverspanningen
van twee keer 40,5 meter en één keer 21 meter allemaal uit onze Retro
“Het dek is in totaal 102 meter
lang en 25 meter breed,
en dat is exceptioneel voor
Nederlandse begrippen”
Heavy Bridge-range”, legt Han uit. “Er is tot in detail aan gerekend en de
elementen zijn zorgvuldig geselecteerd. In de rijstroken bevinden zich de
meest recente elementen, terwijl de wat ‘oudere’ delen zijn opgenomen in
de strengen waar de vangrail en barriers bovenop staan. Logistiek gezien
was het dus best wel een puzzel om de juiste elementen te selecteren uit
alle vrijkomende elementen in het project. Uiteindelijk zijn de elementen
midden januari naar de voorbouwlocatie gebracht - aan de andere kant
van de snelweg - en hebben we hier de drie delen geassembleerd.”
STRAKKE DEADLINE
TK58 rust op demonteerbare steunpunten die De Groene Boog zelf
heeft aangebracht. “Begin maart hebben we de eerste deeloverspanning
van 40,5 meter bij 25 meter gemonteerd. Daartoe is het dek met
uitschuivers in positie gebracht en met grote kranen op de steunpunten
gelegd”, zo schetst Han de gang van zaken tijdens de montage.
“Enkele weken later konden we de twee andere delen op dezelfde
wijze monteren, zodat De Groene Boog keurig voor de deadline op 29
april het tijdelijke kunstwerk (TK58) in gebruik kon nemen”, zegt Han.
TK58 van Retro Bridge blijft volgens planning 76 weken in gebruik. “Dan
is het nieuwe viaduct gereed, gaan we onze brug demonteren en zullen
we de elementen ongetwijfeld weer elders kunnen inzetten.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 27

A16 ROTTERDAM
De moeilijkheid zat hem in het boren van de LEKA-palen in de buitenberm
over het geluidsscherm heen.
Kandt BV is een vertrouwd gezicht op de A16 Rotterdam.
PALEN VOOR VERKEERSPORTALEN
‘OP AFSTAND’ GEBOORD
De 4-daagse afsluiting van de A16 Rotterdam tijdens het lange Hemelvaartweekend is benut om een
grote diversiteit aan werkzaamheden uit te voeren op het project. Kandt funderings- en
aannemingsbedrijf BV is gedurende twee dagen lang dag én nacht bezig geweest met het boren
van de LEKA-palen met groutinjectie voor vier nieuwe verkeersportalen langs het bestaande
tracé van de A16. Een intensieve klus, waarbij een deel van de palen zelfs vanaf de
A16 over het 5,5 meter hoge geluidsscherm is geboord.
Tekst Roel van Gils
Beeld Kandt BV
Tijdens het Hemelvaartweekend zijn in totaal
12 stuks LEKA-palen geboord met een
diameter van 457 en een dikte van 10 mm,
in lengtes van circa 20 meter. “Het betrof
de fundatie van vier verkeersportalen”, zegt
Jeroen de Bruin van Kandt funderings- en
aannemingsbedrijf BV. “Voor alle vier de
portalen moesten twee funderingspalen
aangebracht worden in de buitenberm en bij
twee portalen ook nog eens twee palen in
de middenberm. De moeilijkheid zat hem in
het boren van de LEKA-palen in de buitenberm
over het geluidsscherm heen. De palen
staan dus achter het geluidsscherm, terwijl je
daar niet met een machine kan komen. Wij
hebben deze vanaf de A16 met een speciaal
ontwikkelde machine over het geluidsscherm
heen geboord. Het vereiste vakmanschap
van ons personeel en speciaal materieel.
Alles moest op aanwijzingen via portofooncommunicatie.
Maar goed, als het makkelijk
was geweest, hadden wij er niet gestaan”,
zegt Jeroen met een lach.
“Als het makkelijk was geweest,
hadden wij er niet gestaan”
28 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
KANDT SPECIAL CRANE
De ruimte was hier beperkt vanwege het talud
naar het onderliggend wegennet. Daarom
werd een kraan ingezet die is gebouwd door
Kandt Special Crane. “Het is in de basis een
hydraulische damwandstelling, maar aangepast
met speciale componenten om ermee te
kunnen boren”, legt Jeroen uit. “De boormotor
hangt aan de giek van de stelling en dat
maakt het mogelijk om op lastig bereikbare locaties
en/of op een grotere afstand palen aan
te brengen. Omdat we ook nog de hoogte van
het geluidsscherm moesten overbruggen, zijn
de palen in de buitenberm in twee delen geboord.
Eerst hebben we het onderstuk weggeboord,
vervolgens is er een zogenaamde
backing strip op geplaatst met sluitlans waarop
het bovenstuk haaks is gesteld. Daarna hebben
onze gecertificeerde lassers beide delen met
elkaar verbonden en konden we de paal verder
op diepte boren. Alle holle ruimtes zijn tot
slot opgevuld met een groutmengsel. En deze
exercitie hebben we dus nog eens zeven keer
herhaald in de buitenberm.”
MOBIELE GROUTFABRIEK
Aangezien de vier portalen zo’n 200 meter uit
elkaar liggen, had Kandt funderings- en aannemingsbedrijf
BV een complete mobiele groutfabriek
opgetuigd, inclusief container en groutmenginstallatie.
“We waren op die manier in staat
om al het benodigde materieel snel te verplaatsen.
Het was slechts een kwestie van de slangen
van de KSC loshalen en de waterbak verrijden en
we stonden alweer gereed om de volgende LEKApalen
aan te brengen. Na het boren van de LEKApalen,
hebben we deze op hoogte afgebrand en
voorzien van een wapeningskorf. Vervolgens zijn
er stalen hoeklijnen op gelast, als oplegging voor
de later aan te brengen prefab betonelementen
van de nieuwe portalen. RvR Betonpomp Verhuur
heeft vervolgens alle poeren volgestort met beton.”
Kandt BV heeft de palen in de middenbermen
overigens uit één stuk geboord met een reguliere
doorvoerstelling. Al met al volgens Jeroen
een hele klus, tussen alle overige werkzaamheden
van De Groene Boog door. “Dankzij een goede
afstemming en begrip voor elkaars werkzaamheden
waren we ruim voor planning klaar.”
Kandt BV is overigens een vertrouwd gezicht op
de A16 Rotterdam. “In eerdere fases hebben we
al heel wat buispalen in de grond getrild als fundatie
voor onder meer de geluidsschermen.” ●
In de middenbermen zijn de palen uit één stuk geboord met een reguliere doorvoerstelling.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 29

A16 ROTTERDAM
Sarens heeft een raamcontract met bouwcombinatie De Groene Boog voor alle reguliere kraan- en transportdiensten bij de A16 Rotterdam.
(Beeld: Fotorondleiding, Jaap Pameyer)
ONDERSCHEIDEND IN ZWAAR
HIJSWERK EN SPECIAAL TRANSPORT
Sarens heeft een raamcontract met bouwcombinatie De Groene Boog voor alle reguliere kraanen
transportdiensten bij de A16 Rotterdam. Voor sommige kunstwerken is extra zwaar hijswerk
of speciaal transport benodigd. Ook daarmee weet het van origine Belgische familiebedrijf wel
raad. Dat werd recent tijdens het lange Hemelvaartweekend maar weer eens bevestigd. Sarens
stond in voor het inrijden van de betonnen trogligger van het viaduct dat onderdeel uitmaakt
van de nieuwe oprit vanaf de Hoofdweg (KW52B) en heeft aansluitend de hulpbrug in de A16
richting het noorden in positie gebracht (TK59).
Tekst Roel van Gils
Beeld: DGB, Sarens, Fotorondleiding, Jaap Pameyer
Vanuit het raamcontract met De Groene Boog
zijn we al vanaf het begin van het project betrokken
bij de A16 Rotterdam en hebben in die hoedanigheid
ook aan de bouwkuip gestaan, begint
Willem Ditmer, projectmanager bij Sarens.
“Specifiek voor het lange Hemelvaartweekend
zijn we gevraagd om mee te denken over het
transport van KW52B en van daaruit kwam ook
het inrijden van de hulpbrug TK59 ter sprake.
Omdat de A16 dat weekend toch werd afgesloten,
heeft De Groene Boog van de gelegenheid
gebruik gemaakt om deze werkzaamheden
te combineren. Als internationaal
opererend kraanbedrijf zijn wij altijd in staat om
het benodigde materieel te mobiliseren.”
GEBOGEN TROGLIGGER
KW52B is op een voorbouwlocatie naast de
A16 gebouwd op tijdelijke landhoofden.
“Het betreft een gebogen betonnen trogligger
van ruim 1.500 ton”, zegt Willem. “Het
was onze taak om het object eerst richting de
A16 te manoeuvreren en het gevaarte vervolgens
circa 500 meter in noordelijke richting te
transporteren, om het daar op de twee definitieve
landhoofden te positioneren.” Sarens
heeft daartoe twee sets SPMT’s (Self-Propelled
Modular Trailers) voorbereid en deze uitgerust
met hydraulische cilinders. “Allereerst zijn de
SPMT’S onder het kunstwerk gepositioneerd,
vervolgens is de ligger losgedrukt van de tijdelijke
landhoofden en zijn we langzaam naar
de A16 gereden. Eenmaal op de snelweg werd
er koers gezet in noordelijke richting.” Om te
voorkomen dat het gevaarte zou wegzakken, is
de ondergrond op de voorbouwlocatie en de
berm op voorhand afgegraven en draagkrachtig
gemaakt. Op de snelweg is gebruik gemaakt
van stalen rijplaten om het asfalt te beschermen.
“Het asfalt is ‘an sich’ vrij sterk, maar
niet geschikt voor het manoeuvreren met onze
SPMT’s. Dat veroorzaakt putvorming.”
SPMT
Voor deze operatie heeft Sarens twee identieke
sets van 52 aslijnen ingezet. “Op één
30 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
Als internationaal opererend kraanbedrijf is Sarens altijd in staat om het benodigde materieel te mobiliseren. (Beeld: Fotorondleiding, Jaap Pameyer)
aslijn zitten vier wielen, dus dat betekent 208
wielen per kant”, zo rekent Willem ons voor.
SPMT’s zijn moduletrailers met standaard 4,
5 of 6 aslijnen. Ze zijn zo ontworpen dat ze
in een zeecontainer passen en dus de hele
wereld overgestuurd kunnen worden. En dat
doet Sarens dan ook. Er wordt gretig gebruik
van gemaakt. Het bedrijf heeft ruim 3.000 aslijnen
in bezit, maar heeft voor het inrijden
van KW52B een beroep moeten doen op
moduletrailers van een derde partij. “De modules
kunnen in theorie onbeperkt gekoppeld
worden naar gelang de behoefte. De
aandrijving komt vanuit een separaat powerpack
die energie genereert om te rijden,
sturen en heffen. Alle modules zijn behalve
mechanisch ook elektrisch- en datagekoppeld.
Dat laatste is nodig om de verschillende
stuurprogramma’s over te brengen. Die
stuurprogramma’s zijn zodanig te configureren
dat we in principe elke manoeuvre kunnen
uitvoeren die nodig is. Dat is het grote
voordeel van dit type trailers.”
SCHOREN
Terug naar de A16 Rotterdam. Op de snelweg
is de betonnen trogligger sturend naar
de definitieve positie gereden met een snelheid
van 3 km/h. “Eenmaal in positie hebben
we de ligger laten zakken op de landhoofden.
De hele exercitie vanaf het oppakken op de
voorbouwlocatie tot het neerleggen in de
definitieve situatie heeft 3 uur en 15 minuten
geduurd”, zegt Willem. “De twee sets SPMT’s
waren onderling gekoppeld met schoren. Een
bewuste keuze. Eén trailercombinatie stond
recht onder het kunstwerk, de andere met een
hoekverdraaiing vanwege de gebogen ligger.
Dat verschil kunnen we in de computerbesturing
van de SPMT’s aangeven, maar als je er
toch iets naast zit, kan dat gevolgen hebben.
Met het schoorsysteem ertussen weten we zeker
dat de trailers gelijk blijven. En dat is ook
gebleken. Op de vrijdag na Hemelvaartsdag
om 13:30 uur zat onze taak erop. Althans voor
wat betreft kunstwerk KW52B, want er stond
nog een kunstwerk op ons te wachten.” ¢
In de week voorafgaand aan het Hemelvaartweekend
heeft Sarens met twee mobiele kranen van
700 en 650 ton eerst de prefab landhoofden geplaatst.
“Mocht het transport van KW52B om wat
voor reden vertraging oplopen, wil je niet
dat het gevolgen heeft voor het inrijden van
hulpbrug TK59”
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 31

SARENS
NOTHING TOO HEAVY NOTHING TOO HIGH
Beeld: Fotorondleiding, Jaap Pameyer
Sarens, is the global leader and reference in crane
rental services, heavy lifting, and engineered
transport. With state of the art equipment,
value engineering, one of the world’s largest
inventories of cranes, transporters, and specialty
intelligent solutions to today’s heavy lifting and
engineered transport challenges. With more than
100 entities in 65 countries operating without
borders, Sarens is ideal partner for small-scale to
mega scale projects. Sarens currently employs
4195 highly skilled professionals who are prepared
to support the clients’ requirements around
the globe and across every market sector.
sarens.com

A16 ROTTERDAM
De SPMT’s die gebruikt zijn bij het inrijden van TK59 zijn direct na het project
op transport gegaan naar Frankfurt am Main voor de volgende klus.
(Beeld: Fotorondleiding, Jaap Pameyer)
De SPMT's kunnen in theorie onbeperkt gekoppeld worden naar gelang de
behoefte. (Beeld: Fotorondleiding, Jaap Pameyer)
RISICOBEHEERSING
Een dag later was inderdaad TK59 aan de
beurt. “In overleg met De Groene Boog
hebben we besloten om voor deze operatie
andere sets SPMT’s in te zetten”, vervolgt
Willem. “Ten eerste vanwege het planningsrisico.
Mocht het transport van KW52B om wat
voor reden vertraging oplopen, wil je niet
dat het gevolgen heeft voor het inrijden van
hulpbrug TK59. Daarnaast was de ruimte die
we hadden op de Hoofdweg voor het inrijden
van TK59 zeer beperkt. Dan wil je geen
extra transportacties moeten uitvoeren.”
Hulpbrug TK59 bestaat uit vier delen (met
een maximumgewicht van 285 ton per deel)
en is door Civiele technieken deBoer voorgebouwd
op een terrein in de oksel van afrit
Prins Alexander aan de A16. Willem: “Ook
de grondslag hier was niet optimaal. Daarom
is ervoor gekozen om de elementen boven
onze SPMT’s te schuiven, zodat De Groene
Boog de grond slechts over een beperkte oppervlakte
hoefde te verbeteren.”
omdat het dek over de nieuwe landhoofden
ingereden moest worden. Daarvoor hebben
we de SPMT’s uitgerust met vijzeltorens”,
legt Willem uit. “Ook deze operatie is perfect
verlopen. Ondanks dat we iets later zijn
gestart vanwege problemen met opkomend
grondwater, hebben we gedurende het inrijden
nog wat tijd ingehaald. Dat is de kwaliteit
waar we voor staan. Samen met de opdrachtgever
het beoogde resultaat bereiken. Met
dank aan ons omvangrijk assortiment aan
hulpmiddelen en een gigantische kranenvloot
wereldwijd.”
De SPMT’s die gebruikt zijn bij het inrijden van
TK59 zijn direct na het project op transport gegaan
naar Frankfurt am Main voor de volgende
klus. “We rijden momenteel ieder weekend
wel een brug in”, zegt Willem. Maar ook op de
A16 Rotterdam zal Sarens vanuit het raamcontract
nog de nodige kraandiensten verzorgen
de komende tijd. ●
VIJZELTORENS
In de week voorafgaand aan het Hemelvaartweekend
heeft Sarens met twee mobiele kranen
van 700 en 650 ton eerst de prefab landhoofden
(met een maximumgewicht van 100
ton) van TK59 geplaatst. “In die week zijn ook
alle voorbereidingen getroffen om het inrijden
zo efficiënt mogelijk te laten verlopen.
Zo lagen er twee brugdelen klaar voor vertrek
op de SPMT’s en twee op de schuifconstructie.
We moesten namelijk de brugdekken
eerst opvijzelen en in positie weer afvijzelen,
Voor het transport van de betonnen trogligger heeft Sarens twee identieke SPMT-sets van 52 aslijnen ingezet.
(Beeld: Fotorondleiding, Jaap Pameyer)
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 33

A16 ROTTERDAM
Tijdens het Hemelvaartweekend zijn de hulpbruggen succesvol geïnstalleerd. (Beeld: Sjaak Boot Photography)
GESLAAGD ONTWERP EN
PLAATSING VAN COMPLEXE
HULPBRUG UIT VIER DELEN
De constructie van het bestaande viaduct (KW58) in de A16 voldoet niet meer. Daarom heeft
bouwcombinatie De Groene Boog naast de aanleg van de A16 Rotterdam er nog een serieuze
opdracht van Rijkswaterstaat bijgekregen. In een eerder stadium werd Civiele technieken deBoer
al gemobiliseerd voor het aanbrengen van een ondersteuningsconstructie onder het viaduct, en
tijdens de Hemelvaartafsluiting van dit jaar heeft de specialist in civiele bouw en vijzeltechnieken
de oostelijke hulpbrug (TK59) ingereden. Een bijzonder complex exemplaar overigens, bestaande
uit twee keer twee delen, die volledig in eigen huis door zusterbedrijf Rijnstaal is samengesteld.
Tekst Roel van Gils
Beeld De Groene Boog
Ruim twee jaar geleden kregen we een telefoontje
van De Groene Boog of we binnen no
time de nood ondersteuningsconstructie konden
verzorgen van viaduct KW58, begint Joost
Beumer, projectleider bij Civiele technieken
deBoer. “Tijdens een visuele inspectie werd
geconstateerd dat de constructie niet meer
voldoet en dat er sprake moest zijn van een
complete vervanging in plaats van een renovatie.
Samen met collega-bedrijf Heijmans wisten
we binnen een week ruim 400 ton aan materiaal
te mobiliseren en een ondersteuningsconstructie
op te bouwen onder het bestaande viaduct,
zodat het veilig zijn functie kon blijven vervullen.
Dat gaf bouwcombinatie De Groene Boog
de gelegenheid om een gedegen oplossing
voor te bereiden.”
VERBINDINGSBOOG
Om deze complete vervanging mogelijk te
maken wordt het doorgaande verkeer tijdelijk
omgeleid over twee hulpbruggen, één
aan de oostkant van het bestaande kunstwerk
waarvoor Civiele technieken deBoer is
ingeschakeld, en één aan de westkant die
door Retro Bridge is verzorgd. “De hulpbrug
die wij hebben gebouwd, bestaat feitelijk
uit twee delen. Eén voor het verkeer op de
verbindingsboog A16/A20 richting Hoek van
Holland en de andere voor de verbindingsboog
A16/A20 richting Gouda”, legt Joost
uit. “De twee hulpbruggen bestaan elk uit
twee identieke segmenten van 33 meter. De
totale overspanning van beide bruggen is dus
66 meter.” Klein detail, de hulpbrug moest in
het lange Hemelvaartweekend geïnstalleerd
kunnen worden. “We hadden slechts vier dagen
de tijd. Dan passeren verschillende uitvoeringsmethodieken
de revue, maar vanwege
het korte tijdsbestek, de ruimte en de
vele andere werkzaamheden die tijdens dat
weekend uitgevoerd moesten worden, bleef
er maar één oplossing over: de brugdelen op
locatie assembleren en vervolgens kant-enklaar
inrijden en installeren.”
KWALITEITSEISEN
TK59 is door Civiele technieken deBoer ontworpen
en geproduceerd in eigen huis, met
medewerking van zusterbedrijf Rijnstaal die
op dezelfde locatie in Nieuwegein gehuisvest
is. “We hebben voornamelijk nieuwe
34 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
onderdelen toegepast, omdat de brug conform
de NEN-EN1090 EXC.3 en ROK geproduceerd
diende te worden. Het inzetten van
bestaand materieel bleek lastig in verband
met de traceerbaarheid van de onderdelen.
De brug is volledig modulair opgebouwd in
lijn met onze bestaande systemen. Daarbij
zijn er slimmigheden vanuit eerdere projecten
toegepast, zodat we konden inspelen op
een afwijkende maatvoering en de brug later
ook voor toekomstige projecten ingezet
kan worden. De onderdelen zijn vervolgens
op transport gegaan en in 4 weken voor het
Hemelvaartweekend geassembleerd op een
terrein in de oksel van de A16 bij afrit 27, Prins
Alexander.” De hulpbrug is daar in twee keer
twee delen geassembleerd op een schuifconstructie
van Civiele technieken deBoer.
“Vervolgens zijn voor het weekend de eerste
twee delen overgenomen op Self-Propelled
Modular Trailers (SPMT’s), zodat we de laatste
twee delen ook onder het bereik van de
SPMT’s konden schuiven.”
Tijdens het Hemelvaartweekend zijn de hulpbruggen
succesvol geïnstalleerd. De twee hulpbruggen
van TK59 rusten op een landhoofd, een tussen-
en een eindsteunpunt en blijven maximaal
een jaar liggen. Daarna worden ze gedemonteerd
en kunnen ze elders opnieuw worden ingezet. ●
TK59 is door Civiele technieken deBoer ontworpen en geproduceerd in eigen huis, met medewerking van
zusterbedrijf Rijnstaal. (Beeld: Topview luchtfotografie)
Met de combinatie deBoer & Rijnstaal zijn we intensief betrokken geweest bij kunstwerk 058
in de A16. Samen verzorgden we de noodondersteuningen en zijn we verantwoordelijk voor
engineering, productie en montage van 2 hulpbruggen in de hoofdrijbaan.
Wij helpen onze opdrachtgevers met hun vragen en de
uitvoering van:
• Detailontwerpen, produceren en monteren van
staalconstructies
• Vijzeltechnieken, zware stempel- en
ondersteuningsconstructies
• Schuiven en persen van tunnels en zware objecten
• Renovatie van stalen bruggen en oplegsystemen
van bruggen
• Creatieve en bijzondere bouwmethodes en
hulpconstructies
• Slimme technieken en methodes die op het gebied
van hinderbeperking en bouwveiligheid oplossingen
en mogelijkheden bieden
• Meet- en monitoringssystemen voor bruggen
Ravelijndok 1 | 3439 JH Nieuwegein | Telefoon: 030 - 600 91 51 | www.ctdeboer.nl
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 35
Naamloos-5 1 14-06-2024 14:23

INNOVATIEF BETROKKEN VAKBEKWAAM
WWW.DIEPSTRATENWAPENINGSTAAL.NL

A16 ROTTERDAM
BETONSTAALVLECHTEN 2.0
MET AUGMENTED REALITY
Diepstraten Wapeningstaal is heer en meester in het 3D-modelleren en verwerken van
wapeningsstaal op de bouwplaats. Bij de A16 Rotterdam heeft het bedrijf intussen al meer
dan 12.000 ton aan wapeningsstaal verwerkt in de verschillende kunstwerken. Meest recente
opdracht vormde het wapenen van het complexe dek van het kunstwerk dat onderdeel
uitmaakt van de nieuwe oprit vanaf de Hoofdweg richting Delft/Den Haag (KW52B), waarvoor
zelfs gebruik is gemaakt van Augmented Reality.
Tekst Roel van Gils
Beeld Diepstraten Wapeningstaal
Op de Rottemerentunnel na heeft Diepstraten
Wapeningstaal een bijdrage geleverd aan alle
kunstwerken in de A16 Rotterdam. “We zijn gespecialiseerd
in het 3D-modelleren van wapening
én het verwerken daarvan op de bouwplaats met
eigen betonstaalvlechters”, zegt Ed Schipper, directeur
van Diepstraten Wapeningstaal. “Aan de
hand van onze 3D-modellen wordt het betonstaal
geknipt en gebogen door ons zusterbedrijf,
de BetonijzerBuigCentrale. Onze vlechters gaan
er vervolgens mee aan de slag op het project. We
besteden wat dat betreft niets uit en doen alles in
eigen huis en op eigen kracht.”
COMPLEXE WAPENING
De A16 Rotterdam is een speciaal project
voor Diepstraten Wapeningstaal. Niet alleen
vanwege de omvang, maar ook vanwege
de complexiteit van sommige kunstwerken,
zoals het viaduct over het Terbregseplein
(KW52A) en de gebogen betonnen trogligger
voor KW52B. Die laatste is in het lange
Hemelvaartweekend ingereden en voorgebouwd
op een locatie naast de bestaande
A16. “Wij hebben hier ruim 200 ton aan wapening
voor ontworpen, geproduceerd, geleverd
en gevlochten”, somt Ed op. “Het
dek is door onze modelleurs volledig in 3D
uitgewerkt. Gezien de complexiteit en vooral
ook de intensiteit van het vele betonstaal
in het dek hebben we gebruik gemaakt van
Augmented Reality. Onze vlechters konden
op die manier door het model heenlopen om
vooraf al kennis te nemen van ‘wat ga ik bouwen’,
‘hoe ziet het eruit’, ‘hoeveel ruimte is
er over’, ‘waar bevinden zich eventuele conflicten’,
etc. Augmented Reality werkt daarbij
uitermate verhelderend. We maken er dan
ook steeds meer gebruik van en zijn daarin
behoorlijk uniek. Je ziet het niet veel in de
bouw en al helemaal niet in onze wereld van
betonstaalvlechten.”
Na het storten van het dek van KW52B is het
nog een aantal maanden blijven liggen op
de voorbouwlocatie. Vervolgens is de ruim
1.500 ton zware betonnen trogligger in het
lange Hemelvaartweekend opgepakt en met
behulp van Self-Propelled Modular Trailers
(SPMT’s) zo’n 500 meter verderop naar zijn
definitieve positie gebracht. ●
Diepstraten Wapeningstaal is heer en meester in het 3D-modelleren en
verwerken van wapeningsstaal op de bouwplaats.
Gezien de complexiteit en vooral ook de intensiteit van het vele betonstaal in het
dek heeft Diepstraten Wapeningstaal gebruik gemaakt van Augmented Reality.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 37

A16 ROTTERDAM
OVERAL EEN VOEDZAME
MAALTIJD, OOK OP DE WEG
Voedzame maaltijden leveren de energie die nodig is om productief te blijven gedurende een
shift, zonder de beruchte dip. Bij intensieve buitendienststellingen of wegafsluitingen maken
veel wegenbouwers dan ook gebruik van de diensten van Peter Waterlander, die met zijn bedrijf
Van A naar Peter op locatie verse en voedzame maaltijden verzorgt. Zo ook voor het project
A16 Rotterdam tijdens de afsluiting van de A16 en de Hoofdweg in Rotterdam in het lange
Hemelvaartweekend. Maar de dienstverlening van de cateraar gaat nog veel verder…
Tekst Roel van Gils
Beeld Van A naar Peter
Gedurende een wegafsluiting, zoals die hierboven genoemd, staat
er een enorme druk op de ketel. Er worden ontzettend veel werkzaamheden
tegelijk uitgevoerd. “Alles is tot op de minuut gepland
en uitgerekend en dan moet je gewoon goed voor je mensen
zorgen”, vindt Peter. En dat gebeurt dan ook. “Tijdens het lange
Hemelvaartweekend hebben we van woensdagavond 20.00 uur tot
en met zondagavond 00.00 uur doorlopend koude en warme maaltijden
geserveerd. Ook voor de nodige tussendoortjes of een drankje
kon men bij ons terecht. We werken al heel lang in de wegenbouw.
Iedereen weet wie we zijn. We horen dan ook regelmatig van klanten:
‘alle werken groot of klein, van A naar Peter zal het zijn’. En daar zijn
we best trots op.”
Voor een lekkere snack tussendoor kon men bij de frietwagen terecht. (Beeld: Sjaak Boot Photography)
38 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
MOBIELE KEUKEN
Van A naar Peter is een vaste relatie van bouwcombinatie De Groene Boog en
is inmiddels al diverse keren ‘uitgerukt’. Peter stelt zelf de menu’s samen. “We
zorgen altijd voor een gezonde en voedzame maaltijd, waarbij we vanzelfsprekend
ook rekening houden met halal. Tijdens het Hemelvaartweekend
serveerden we vanuit onze mobiele keuken onder meer een lekkere pasta
met kip en groente erbij, maar ook gebakken aardappelen met varkenshaasje
en sla. Voor de lunch hadden we een omelet met spek en natuurlijk een
breed assortiment aan vers belegde broodjes met koffie, thee, water of iets
fris. En voor een lekkere snack tussendoor kon men bij onze frietwagen terecht.
Kortom, niemand kwam iets te kort dat weekend.”
Tijdens het Hemelvaartweekend serveerde Van A naar Peter vanuit zijn
mobiele keuken een gezonde en voedzame maaltijd.
BETROUWBAAR
Van A naar Peter is een graag geziene gast op menig infraproject. “We
staan met onze mobiele keuken vrijwel ieder weekend wel ergens op
een project in het land. En trouwens ook doordeweeks tijdens nachtelijke
afsluitingen”, zegt Peter. “Behalve voor infra-aannemers werken we
ook veel voor veiligheidsregio’s, de brandweer en Rijkswaterstaat. Al die
partijen zien ons als een betrouwbare partner die ze volledig ontzorgt.
We regelen desgewenst ook toiletwagens, handwasunits, tenten, tafels,
afvalcontainers en nog veel en veel meer. En dat doen we ook voor bedrijfsfeesten
waarvoor we de complete evenementinrichting verzorgen
van A tot Z, tot zelfs het regelen van artiesten aan toe. Al ons materieel
is van hoogwaardige kwaliteit en we zijn als bedrijf HACCP- en VCAgecertificeerd.
En misschien nog wel het belangrijkste, we spreken de
taal van de aannemerij. Dus, voor alle werken en feesten groot of klein,
van A naar Peter moet het zijn.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 39
00041259001 - Van A naar Peter.indd 1 21-06-2024 13:28

A16 ROTTERDAM
KSM Studwelding is het enige bedrijf in Nederland dat zich volledig toelegt op stiftlassen.
Het stiftlassen of boutlassen is weliswaar een klein onderdeel van een
infraproject, maar essentieel voor de hechting tussen staal en beton.
STIFTLASSEN: SNEL EN
ECONOMISCH ZEER INTERESSANT
Het stiftlassen of boutlassen is weliswaar een klein onderdeel van een infraproject, maar
essentieel voor de hechting tussen staal en beton. Toch wordt het vaak niet meegenomen in
het grote plaatje, althans niet in de planning. Dan is het wel zo prettig dat een partij als KSM
Studwelding dermate flexibel is dat ze altijd wel een ‘gaatje’ vinden om je vooruit te helpen.
Zo ook op de A16 Rotterdam.
Tekst Roel van Gils
Beeld KSM Studwelding
KSM Studwelding is het enige bedrijf in Nederland dat zich volledig
toelegt op stiftlassen. “Het is een lasproces waarbij een kopdeuvel,
draadeind of draadbus met behulp van een pistool in een milliseconde
op een damwand of buispaal wordt gelast”, vertelt Peter de
Witte, manager operations bij KSM Studwelding. “Deze volautomatische
techniek is veel sterker, sneller en daarmee ook minder duur dan
de meer conventionele bevestigingsmethodes. Op de A16 Rotterdam
hebben we voor De Groene Boog in verschillende fases een behoorlijk
aantal 16 mm stiftdeuvels in buispalen en op damwanden gelast in
lengtes van 100 tot 250 mm.”
DRUK OP DE KETEL
De stiftdeuvel wordt met name toegepast voor staal-betonverbindingen.
“Stiftdeuvelen is geen groot onderdeel van een project, maar er
staat vaak veel druk op de ketel. Het moet vrijwel altijd ‘even tussendoor’.
Dat is voor ons geen probleem, omdat we dagelijks met diverse
bussen onderweg zijn en fulltime stiftlassen op scheepswerven en bij
projecten in de bouw- en infrasector”, zegt Peter. “We kunnen relatief
eenvoudig op- en afschalen en daarmee inspringen op ad hoc situaties.
We komen vervolgens min of meer zelfvoorzienend aan, zodat de
aannemer hier geen omkijken naar heeft. Het wordt geregeld. Daar
ligt onze kracht en dat is waar we goed in zijn.”
KSM Studwelding is VCA-gecertificeerd. “Ook onze lassers zijn breed
gecertificeerd voor het uitvoeren van stiftlaswerkzaamheden in allerlei
gradaties. Dat in combinatie met de brede en jarenlange ervaring
van onze medewerkers maakt dat we betrokken worden bij vrijwel alle
grote bouw- en infraprojecten, zoals hier op de A16 Rotterdam maar
bijvoorbeeld ook op project Levvel, bij datacenters, in de bruggenbouw
en op zo’n beetje alle scheepswerven.” ●
40 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl
00041347001 - KÖCO / KSM HOLLAND_BH.indd 1 14-06-2024 14:17

A16 ROTTERDAM
De steigers en ondersteuningsconstructies van Muehlhan Nederland zijn een
vaste waarde voor bouwcombinatie De Groene Boog.
Ook voor het vervangen van KW58 heeft De Groene Boog een beroep gedaan
op de expertise van Muehlhan Nederland.
EÉN AANSPREEKPUNT VOOR STEIGERS
EN ONDERSTEUNINGSCONSTRUCTIES
De steigers en ondersteuningsconstructies van Muehlhan Nederland (Muehlhan BV) zijn
een vaste waarde voor bouwcombinatie De Groene Boog bij de aanleg van de A16 Rotterdam.
Zo ook in de komende periode, waarin de vervanging van het viaduct in de A16 over de
Hoofdweg (KW58) zal plaatsvinden.
Tekst Roel van Gils
Beeld Muehlhan BV
Op de landtunnel na zijn we bij elk kunstwerk in de A16 Rotterdam wel
betrokken, begint Mo Achahbar van Muehlhan Nederland. “Het meest
omvangrijke deelproject voor ons was toch wel onze bijdrage aan het
viaduct over het Terbregseplein. We hebben hiervoor een groot aantal
steiger- en ondersteuningsconstructies ontworpen en geleverd, zodat De
Groene Boog veilig de pijlers kon bouwen.” Alle constructies worden door
Muehlhan Nederland in eigen beheer ontworpen en berekend. De sterkteberekeningen
worden door een erkende derde partij verzorgd. “Alles
is zodoende dubbel gecheckt”, verzekert René Linders, commercieel manager
van Muehlhan Nederland. “We staan in de markt bekend om onze
creatieve oplossingen. We kijken verder dan het bestek en dat komt vaak
de snelheid, planning en uitvoerbaarheid van een project ten goede.”
PIJLERSTEIGERS EN MEER
Ook voor het vervangen van KW58 heeft De Groene Boog een beroep
gedaan op de expertise van Muehlhan Nederland. “Zo hebben we eerder
dit jaar met spoed vier pijlersteigers gebouwd voor het plaatsen van
het tijdelijke kunstwerk (TK58)”, zegt Wilco Mettrop, projectleider bij
Muehlhan Nederland. De pijlersteigers zijn intussen alweer gedemonteerd.
Mo vult aan: “Nu zijn we bezig met het ontwerpen van de ondersteuningsconstructie
voor de realisatie van de pijlerbalk op het middensteunpunt
van het nieuwe viaduct. Die bouwen we later dit jaar in twee
fases op. Verder verzorgen we ook de nodige steigers voor de twee landhoofden
van KW58 en staat er elders op het project nog een ondersteuningsconstructie
van ons. En mocht er behoefte zijn aan aanvullende systemen,
kan De Groene Boog altijd bij ons aankloppen. Het is een kwestie
van één telefoontje en het wordt geregeld.”
Muehlhan Nederland is dan ook al vele jaren een vertrouwde partner
van de bedrijven binnen het consortium en betrokken bij de meest uiteenlopende
infraprojecten, variërend van de Oostertoegang en de
Haringvlietbrug tot de bediencentrale in Scheveningen, de Zeesluis in
IJmuiden en de Galecopperbrug, en nog veel en veel meer. “We richten
ons meer en meer op de complexe projecten in de infra en industrie, niet
alleen met steigerbouw en ondersteuningen maar ook met staalconservering,
rope access, fireproofing en isolatie”, zegt René tot besluit. ●
EEN
MAN
EEN
MAN
EEN
WOORD
EEN
WOORD
Muehlhan belooft en maakt waar
Specialisten in staalconservering, steigerbouw en rope access
staalconservering – steigerbouw – rope access
Interesse in een afspraak? Bel 010-4264960
www.muehlhan.nl
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 41

Met Doka
op weg naar
vooruitgang.
Uw partner voor al uw
infrastructurele projecten.
© Sjaak Boot Photography
Doka Nederland BV | Longobardenweg 11 | 5342 PL Oss | Nederland
T +31 412 65 30 30 | nederland@doka.com | www.doka.nl
Formwork & Scaffolding.
We make it work.

A16 ROTTERDAM
Van Velsen Reflectielijnen zorgt er in elke fase van dit grote project voor dat
weggebruikers zich goed kunnen oriënteren.
Als grootste markeringsbedrijf van Nederland is Van Velsen Reflectielijnen elk
weekend op vele tientallen locaties aanwezig.
TOONAANGEVEND IN TIJDELIJKE
EN DEFINITIEVE MARKERINGEN
Tijdens het lange Hemelvaartweekend afgelopen mei was het een drukte van jewelste bij het
project A16 Rotterdam. Ook Van Velsen Reflectielijnen is dat weekend meerdere keren ingezet door
bouwcombinatie De Groene Boog voor het aanbrengen van tijdelijke én definitieve wegmarkeringen.
Tekst Roel van Gils
Beeld Van Velsen Reflectielijnen
Als grootste markeringsbedrijf van Nederland is Van Velsen Reflectielijnen
elk weekend op vele tientallen locaties aanwezig. “Met De Groene Boog
hebben we een langlopend contract voor het aanbrengen van alle tijdelijke
en definitieve markeringen op het project”, zegt Kevin Aantjes, projectleider
bij Van Velsen Reflectielijnen. “We zijn gewend om onder hoge
tijdsdruk te werken en dat is op dit project niet anders. Aangezien De
Groene Boog alles tot in de puntjes voorbereidt, kunnen we bij aankomst
direct starten. Dat werkt heel prettig. Gedurende het Hemelvaartweekend
zijn we verschillende keren ‘opgeroepen’. Zo hebben we op de zaterdag
een permanente thermoplast-belijning aangebracht op nieuw asfalt, zijn
we op diezelfde dag in de avond teruggekomen voor het wegstralen van
oude belijning en hebben we op zondag een tijdelijke gele markering
aangebracht op de slinger van de wegverlegging over de tijdelijke hulpbrug.
Zo zorgen we er in elke fase van dit grote project voor dat weggebruikers
zich goed kunnen oriënteren. Dat regelen wij op onze beurt
graag tot in de puntjes voor onze opdrachtgevers.”
Als marktleider investeert Van Velsen Reflectielijnen continu in nieuwe technieken
en ontwikkelingen. “We willen toonaangevend zijn en blijven”, zegt
directeur Anne-Marie Zuidweg vastberaden. “Samen met opdrachtgevers
en leveranciers bedenken we oplossingen om belijning aan te brengen
met een lange levensduur, maar we denken daarbij ook aan andere zaken
zoals biobased materialen met een lagere milieubelasting, het maken van
geprofileerde belijning waarbij het verbruik van grondstoffen kan worden
beperkt, zoals de longdots, en natuurlijk ook het emissieloos aanbrengen
van wegmarkeringen. Verder werken we aan het verduurzamen van ons machinepark.
Zo is de gele markering op de A16 Rotterdam, waarover Kevin
vertelde, emissieloos aangebracht. Maar we hebben nog veel meer plannen
op het gebied van verduurzaming. Van Velsen is volop in beweging.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 43
00038816001 - REFLECTIELIJNEN VAN VELSEN-BH.indd 1 27-11-2023 16:13

A16 ROTTERDAM
Voor de bouw van de gebogen trogligger van KW52B is de Doka dragerbekisting Top 50 ingezet. (Beeld: Vincent Basler)
ONE-STOP-SHOP VOOR
ONDERSTEUNING- EN
BEKISTINGSSYSTEMEN
Talloze bouw- en infraprojecten over de hele wereld zijn gebouwd met de oplossingen van
Doka. Ook bouwcombinatie De Groene Boog heeft voor de A16 Rotterdam een beroep gedaan
op de expertise van de bekistingsspecialist, die voor zowat elk kunstwerk de nodige systemen
heeft geleverd. Het neusje van de zalm vormde toch wel de bekisting voor de inventieve
Incremental Launching Method, toegepast bij het viaduct over het Tebregseplein, maar ook de
gebogen betonnen trogligger van het kunstwerk dat tijdens het lange Hemelvaartweekend is
ingereden (KW52B), is gebouwd met Doka-systemen.
Tekst Roel van Gils
Beeld Doka
De systemen van Doka lenen zich uitstekend
voor toepassing in infrastructurele projecten.
Dat heeft de Nederlandse divisie van het wereldwijd
opererende bedrijf inmiddels ruimschoots
bewezen bij de A16 Rotterdam. In een
eerder stadium leverde Doka de bekisting en
vloerondersteuning voor de bouw van de elementen
van het viaduct bij het Terbregseplein.
Om het verkeer tijdens de bouw van het viaduct
gewoon door te kunnen laten rijden, is
gebruik gemaakt van een voor Nederlandse
begrippen unieke techniek: de Incremental
Launching Method (ILM), waarbij de elementen
vanaf één zijde boven de A20 zijn ingeschoven.
DRAGERBEKISTING TOP 50
Doka heeft voor de ILM-techniek de dragerbekisting
Top 50 geleverd op de voorbouwlocatie.
“Het viaduct is namelijk vanuit één
zijde gesegmenteerd opgebouwd en ingeschoven
over de pijlers. Die segmenten zijn
telkens in onze bekisting gestort”, zegt Harry
van Rijswijk van Doka Nederland. “De constructie
van het bekistingssysteem was zo
ontwikkeld dat deze hydraulisch kon zakken,
waarna het element verder inschoven werd,
om vervolgens de bekisting weer omhoog te
bewegen voor het produceren van het volgende
segment. Die cyclus is zeventien keer
herhaald totdat het viaduct de overkant had
bereikt. Hierna is dit proces voor een tweede
dek van zeventien segmenten nogmaals
herhaald. Grote voordeel van onze drager-
44 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
Doka heeft aan vrijwel elk kunstwerk in de A16 Rotterdam wel een bijdrage geleverd.
bekisting Top 50 is dat vorm, groot te, an kerbeeld
en be kis tings plaat van de pa ne len aan
el ke be hoef te aangepast kunnen worden.
Naargelang de verwachte belasting worden
de afstanden van de Doka-dragers H20 en de
gordingen ingedeeld, zodat de positie van
de bekistingsplaat vrij kan worden gekozen.”
VAN TUNNEL TOT VIADUCT
Doka Nederland is de enige partij in Nederland
die overweg kan met de inventieve ILM-techniek,
een beproefde techniek voor de bouw van kunstwerken
in bergachtig gebied. “En dan kom je al
heel snel in beeld voor het leveren van ondersteuning-
en bekistingssystemen voor de andere
onderdelen op het project”, zegt Denick van
Gemert van Doka Nederland. “Zo hebben we
ook wand- en ondersteuningssystemen geleverd
voor de bouw van de Rottemerentunnel en
van diverse andere kunstwerken, zoals de gebogen
trogligger van KW52B. Ook hiervoor is onze
dragerbekisting Top 50 ingezet. Met dit systeem
was het mogelijk om relatief eenvoudig om de
ankerkoppelingen heen te bekisten én niet geheel
onbelangrijk om de gebogen vorm te realiseren.
We hebben complete schotten voorbereid
in onze werkplaats in Oss, zodat het op locatie
slechts een kwestie was van in elkaar klikken. Op
de bouw hebben we nog een eindcontrole uitgevoerd
op het systeem, om te bekijken of het
gebouwd is zoals op tekening bedacht.”
Doka Nederland is de enige partij in Nederland die overweg kan met de inventieve ILM-techniek, een
beproefde techniek voor de bouw van kunstwerken in bergachtig gebied.
En zo heeft Doka aan vrijwel elk kunstwerk in
de A16 Rotterdam wel een bijdrage geleverd.
“Onze oplossingen staan in de markt bekend
als kwaliteitsproducten. Wij begrijpen bovendien
de uitdagingen van onze klanten en weten
wat er nodig is om een project te doen slagen.
De beste prestaties op de werf beginnen met de
juiste hoeveelheid bekistingen en steigers op de
juiste plaats en op het juiste moment.” ●
“De beste prestaties op de werf beginnen met de juiste hoeveelheid
bekistingen en steigers op de juiste plaats en op het juiste moment”
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 45

A16 ROTTERDAM
Bij een project van deze omvang werkt Loxam altijd met een ‘single point
of contact’.
Loxam levert aan De Groene Boog een diversiteit aan materieel, variërend van
hoogwerkers tot aggregaten en lichtmasten.
DE MEEST DUURZAME PARTNER
IN MATERIEELVERHUUR
Al sinds het begin van het project doet bouwcombinatie De Groene Boog bij de aanleg van de
A16 Rotterdam een beroep op de materieelstukken van Loxam. Een bewuste keuze? Mogelijk
wel, want Loxam is de meest duurzame partner in materieelverhuur. Materieel inhuren is per
definitie een duurzame keuze, maar Loxam gaat nog een stap verder. Ook qua service en
dienstverlening trouwens. Dat bewees de materieelverhuurder recent nog tijdens de 4-daagse
wegafsluiting waarbij de A16 overwegend rood kleurde.
Tekst Roel van Gils
Beeld Loxam
Duurzaamheid is een hot topic bij veel projecten. Zo ook bij de aanleg van
de A16 Rotterdam, waarbij opdrachtgever Rijkswaterstaat onder meer de
ambitie heeft uitgesproken om zoveel mogelijk gebruik te maken van
leveranciers uit de omgeving. “We zijn met meerdere vestigingen gesitueerd
rondom het project. Afstanden zijn kort, waardoor machines snel ter
plaatse zijn”, zegt Raymon Rotteveel, projectmanager bij Loxam. “Zeker
bij een grote wegafsluiting, zoals tijdens het lange Hemelvaartweekend
waarbij veel werkzaamheden in korte tijd uitgevoerd moesten worden, is
dat een pré.” Een groot deel van de A16 kleurde dat weekend rood, de
bedrijfskleuren van Loxam. “We hebben een diversiteit aan materieel geleverd,
variërend van hoogwerkers tot aggregaten en lichtmasten, maar
ook kleiner materieel zoals compressoren en hogedrukreinigers.”
RUST EN DUIDELIJKHEID
Bij een project van deze omvang werkt Loxam altijd met een ‘single point
of contact’. Voor De Groene Boog is dat Raymon. “Hij is op de hoogte
van alle deelgebieden, weet welk materieel geleverd is en onderhoudt het
contact met de uitvoerders ter plaatse”, vertelt Marcel van der Laan, commercieel
directeur bij Loxam. “Dat schept rust en duidelijkheid. Zelfs in
zo’n stressvol Hemelvaartweekend, waarvoor we heel veel materieelstukken
hebben geleverd die vaak ook nog eens onderling werden uitgewis-
seld.” Hier gaat dan ook een gedegen voorbereiding aan vooraf. Zo is
Raymon al in een vroeg stadium betrokken bij de planning en heeft advies
gegeven over welk materieel het beste ingezet kon worden voor de specifieke
taken. “Vervolgens was het mijn taak om ervoor te zorgen dat al het
materieel op de gewenste tijden en locaties door de verschillende Loxamvestigingen
werd afgeleverd. Net vóór het weekend heb ik nog een ronde
gemaakt met de hoofduitvoerder voor een finale check, om alle risico’s uit
te sluiten.” Mocht er gedurende een project een storing aan één van de
materieelstukken optreden, dan is dat volgens Raymon nog altijd geen
reden voor paniek. “We bieden 24/7 ondersteuning met een team van
monteurs, zodat de continuïteit van een project niet in het geding komt.”
Bij Loxam ben je ook verzekerd van het meest duurzame materieel. “We
investeren veel in elektrisch en hybride materieel en de machines die
nog op diesel draaien, tanken we altijd af met HVO100. Een strategisch
besluit van de directie”, volgens Marcel. “Daarnaast zijn we als eerste
verhuurder in de wereld ISO 26000 gecertificeerd en met 44 vestigingen
verspreid over heel Nederland is er altijd wel een vestiging binnen
een straal van 25 kilometer van een project. Machines verhuren doen wel
meer partijen, maar de service en dienstverlening die wij daaromheen
bieden is echt uniek. Verhuren zoals wij dat doen, is een vak.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 47

A16 ROTTERDAM
VAKKUNDIGE MONTAGE
VAN PREFAB ELEMENTEN
Al sinds 2021 verzorgt Aannemings- en Verhuurbedrijf Slob Noordeloos in opdracht van
bouwcombinatie De Groene Boog de montage van een grote diversiteit aan prefab elementen
op en rond de A16 Rotterdam. Van geluidsschermen en randelementen tot landhoofden
en de hittebescherming in de tunnelconstructie. En dat alles volledig zelfvoorzienend met
gekwalificeerde vakmensen en eigen materieel. Ook voor het viaduct over de Hoofdweg (KW58)
levert het bedrijf uit Arkel weer een aantal cruciale diensten.
Tekst Roel van Gils
Beeld Aannemings- en Verhuurbedrijf Slob Noordeloos
Al sinds 2021 verzorgt Aannemings- en Verhuurbedrijf Slob Noordeloos in opdracht van bouwcombinatie De Groene Boog de montage van een grote diversiteit
aan prefab elementen op en rond de A16 Rotterdam.
48 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

A16 ROTTERDAM
Voor de montage van de voorzetwanden heeft Slob Noordeloos een speciaal
frame ontwikkeld.
In totaal heeft Slob Noordeloos 9.122 strekkende meter aan geluidsschermen
op de A16 Rotterdam geplaatst.
Ervaring door het gewoon te doen en transparant
naar de klant te zijn, zo kunnen we inmiddels
onze werkwijze wel omschrijven, zegt Jonathan
Brouwer van Aannemings- en Verhuurbedrijf
Slob Noordeloos. “Het aan de voorkant betrekken
van onze expertise kan opdrachtgevers helpen
om de juiste keuzes te maken bij het toepassen
van bijvoorbeeld bevestigingssystemen
of het ondersabelen
van prefab
elementen met
diverse
soorten
mortel. Ook op het
gebied van logistiek
zijn we van alle
markten thuis. Bij
de A16 Rotterdam
hebben we veel
van onze specialismen
kunnen
toepassen. En nog steeds trouwens, want de
komende periode zijn we ook betrokken bij de
bouw van KW58.”
GELUIDSCHERMEN VAN A TOT Z
Slob Noordeloos is eind 2021 gestart met de
montage van de geluidsschermen langs de
A16 Rotterdam. “Daartoe hebben we eerst
de betonpropfundaties met ankerpatronen in
diverse afmetingen gemaakt op de buispalen.
De verschillende ankerpatronen zijn allemaal
uit één mal gesneden”, legt Jonathan uit. “Na
“We nemen graag het totaalpakket uit
handen van de klant, zodat we grip kunnen
houden op voorraden, logistiek en een
efficiënte uitvoering van de opdracht”
het storten van de betonprop zijn hierop de
stalen stijlen geplaatst en gesteld in de X-,
Y- en Z-richting. Deze zijn vervolgens op de
kunstwerken ondersabeld met een speciale
Tikso-mortel en de stijlen op de buispalen
worden aangegoten met een gietmortel met
behulp van onze dwangmengpomp. Op die
manier wordt voorkomen dat er lekkages optreden
op onderliggend wegen- of spoornet.
Vervolgens heeft De Groene Boog de stijlen
aangevuld tot bermniveau, zodat wij weer verder
konden gaan met de afmontage van de
hoeklijnen. En - afhankelijk van de locatie - een
invulling met geluidsabsorberende Durisonelementen,
glaspanelen van diverse afmetingen,
al dan niet in combinatie met een betonplint.”
In totaal heeft Slob Noordeloos zo’n
1.256 betonproppen gestort, 2.851 A-frames
en stijlen gemonteerd, 3.214 houtvezelbetonpanelen
en 2.578 glaspanelen gemonteerd
voor de in totaal 9.122 strekkende meter aan
geluidsschermen op de A16 Rotterdam.
DIAMANTPATROON IN ZUIGNAP
Na het monteren van de geluidsschermen is Slob
Noordeloos in 2022 gestart met de montage van
alle randelementen aan de kunstwerken en de
taludplaten onder de kunstwerken. “De randelementen
zijn opgehangen
aan twee
hoeklijnen die we
in het dek hebben
verankerd”, zegt
Jonathan. “We hebben
daarvoor gebruik
gemaakt van
eigen verreikers en
hulpmiddelen. De
Groene Boog heeft
hier vervolgens zelf
de schampkanten tegenaan gestort. Voor het
plaatsen van de taludplaten hebben we ons vacuümsysteem
ingezet dat specifiek voor dit project
is aangepast. We hebben het diamantpatroon
van de taludplaten in het rubberprofiel van onze
zuignap laten snijden, zodat we de platen direct
in de juiste hoek konden oppakken en monteren.
Daar zit ook onze kracht: het telkens inspelen
op de veranderende eisen of behoeften, en de
meest efficiënte manier van werken toepassen. In
totaal hebben we 650 stuks randelementen geplaatst
en 950 stuks taludplaten.” ¢
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 49

• Montage van geluidschermen
• Montage van prefabbeton
• Kleinschalig in situ beton
• Verhuur van bemande starre
en roterende verreikers
• Verhuur van bemande
shovels-bandenkranen
• kortom alle horizontale en
verticale bewegingen
WWW.SLOBNOORDELOOS.NL

A16 ROTTERDAM
Slob Noordeloos is eind 2021 gestart met de montage van de geluidsschermen
langs de A16 Rotterdam.
Het aan de voorkant betrekken van de expertise van Slob Noordeloos kan
opdrachtgevers helpen om de juiste keuzes te maken bij het toepassen van
bijvoorbeeld bevestigingssystemen of het ondersabelen van prefab elementen
met diverse soorten mortel.
OMVANGRIJK ASSORTIMENT
AAN UITRUSTINGSSTUKKEN
En over speciale hulpmiddelen gesproken, ook
voor de montage van de 110 stuks voorzetwanden
heeft Slob Noordeloos een speciaal frame
ontwikkeld. “De eerste serie voorzetwanden is
door ons in 2021 gemonteerd onder het kunstwerk
over de A13 heen” blikt Jonathan terug.
“De wanden staan een aantal graden achterover
gesteld. We hebben ze met een speciaal
heftruckframe onder
het kunstwerk
gereden en met
rateltakels aan de
voorzijde van het
frame laten zakken,
zodat we ze direct
in de juiste hoek
konden monteren.
Met inbusbouten zijn de voorzetwanden vervolgens
door de voegen heen vastgezet. Een
intensieve klus, aangezien de voorzetwanden
qua gewicht variëren van 1,5 ton tot maar liefst
8,5 ton. Maar zoals gezegd beschikken we over
een heel assortiment aan kantel- en plaatsingsframes
om panelen en elementen in alle mogelijke
hoeken te manoeuvreren en te monteren.
Ook onder hoogtebeperkende situaties.
En hebben we het nog niet, dan zorgen we wel
dat het er komt.”
KW58
De aanleg van de A16 Rotterdam is inmiddels
de eindfase ingegaan met als sluitstuk
de bouw van het nieuwe viaduct KW58 over
de Hoofdweg. “Ook hieraan leveren wij een
belangrijke bijdrage”, zegt Jonathan. “Om
het bouwtempo erin te houden, wordt het
kunstwerk grotendeels prefab opgebouwd.
Al die prefab elementen worden door ons
gemonteerd, behalve de liggers. Het werk
“Een belangrijk onderdeel van ons werk
is het maken van veilige keuzes”
is opgesplitst in vier montagefases, waarin
we in totaal 23 kolommen, 7 U-bakken en
28 prefab elementen voor de landhoofden
gaan plaatsen in wisselende afmetingen en
gewichten tot 53 ton! In samenwerking met
kraanverhuurbedrijf Sarens zorgen wij voor
een vakkundige montage. Ook het aanbrengen
van de stelmortel en het ondersabelen
met de gietmortel in diverse samenstellingen
wordt door ons verzorgd met onze dwangmengpomp.
Groot voordeel van deze pomp
is dat de mortel geautomatiseerd wordt aangemaakt
in de juiste dikte en samenstelling.
Daarmee garanderen we een constante kwaliteit.
In fases blijven we voorlopig nog actief
bij de A16 Rotterdam en mogelijk dat er tussendoor
nog wat op ons pad komt.”
Een belangrijk onderdeel van ons werk is het
maken van veilige keuzes, zegt Jonathan.
“Ervaren mensen zijn daarbij een factor die
niet mag ontbreken.
Want veiligheid
waarborgen
op papier is nodig,
maar bewustzijn
van veilig werken
in de praktijk is een
must. Daarom zijn
we continu bezig
om onze materialen te voorzien van certificeringen
en het zoeken naar werkmethoden om
risico’s tot een minimum te beperken. We nemen
graag het totaalpakket uit handen van de
klant, zodat we grip kunnen houden op voorraden,
logistiek en een efficiënte uitvoering
van de opdracht. En dat doen we niet alleen
bij de A16 Rotterdam, maar ook bij vele andere
infraprojecten, zoals voor BAAK bij de A24
Blankenburgverbinding en voor Veenix bij de
verbreding van de A9.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 51

Of je nu een starter bent of een ervaren professional: jij kunt bij BUKO het verschil maken. Op de wagen, op kantoor, op de werf of in de loods.
SPECIALIST IN TIJDELIJKE VERKEERS-
MAATREGELEN BLIJFT GROEIEN
en dat kan door goed werkgeverschap
Wie bij BUKO aan de slag gaat, wordt lid van de BUKO-familie. Deze familie groeit voortdurend,
zowel in aantal als op het gebied van kennis en projecten. “Of je nu een starter bent of een
ervaren professional: jij kunt bij ons het verschil maken. Op de wagen, op kantoor, op de werf
of in de loods”, zegt Hanneke Roelands, Coördinator Recruitment bij BUKO Infrasupport.
Tekst Susan Peek
Beeld Buko Infrasupport
PASSIE VOLGEN
Ongeveer een jaar geleden werd Arien van Keulen als nieuw familielid
verwelkomd. “Ik heb altijd een grote belangstelling gehad voor verkeer”,
vertelt hij. Na een jaar technische bedrijfskunde en vervolgens
de opleiding Ruimtelijke ontwikkeling en Mobiliteit op Hogeschool
Windesheim, bleek tijdens stages bij Rijkswaterstaat, Van Gelder
Verkeerstechniek en Royal HaskoningDHV zijn voorkeur te liggen bij
verkeersdoorstroming. Na zijn afstuderen zocht hij naar een passende
vacature bij een groot bedrijf.
KENNIS MAKEN MET DIVERSE AFDELINGEN
Arien solliciteerde als Verkeerskundige bij BUKO Infrasupport. “Tijdens
het sollicitatiegesprek werd voorgesteld dat ik als trainee bij diverse afdelingen
kon meelopen. Dat sprak mij meteen aan. Zo leerde ik allerlei
divisies kennen en ontdekte ik wat mij qua werkzaamheden aansprak.” En
dat bleek engineering te zijn. Inmiddels werkt Arien als projectengineer
bij de afdeling Integrale Werken, die samen met de afdeling Dynamisch
Verkeersmanagement in Bunnik zit. “Hier kan ik de kennis die ik heb opgedaan
als trainee bij de andere afdelingen verwerken in mijn dagelijkse
werkzaamheden. Het is hard werken, maar je krijgt ook veel verantwoordelijkheden
en zelfs eigen projecten. Collega’s geven opbouwende feedback
en zijn altijd bereid om vragen te beantwoorden”, zegt Arien en vindt dat
ie daar veel van geleerd heeft. Op de vraag of het voelt alsof hij in het
diepe is gegooid zegt hij: “Ja, maar ze hebben me wel leren zwemmen.”
Arien benadrukt dat het voor hem na het afronden van zijn studie juist heel
prettig was om goed begeleid te worden in dat proces.
GOED BEGELEID
Ook Hanneke beaamt dat goede begeleiding cruciaal is voor nieuwe
medewerkers. “Wij vinden het belangrijk dat je je goed voelt bij ons,
nu en in de toekomst. Dus luisteren we naar jouw wensen en hoe je
je wilt ontwikkelen binnen de organisatie.” Naast het aantrekken van
52 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

nieuw talent, investeert BUKO Infrasupport ook in de groei en ontwikkeling
van bestaande medewerkers. “We zorgen ervoor dat mensen
op de juiste plek terechtkomen, bieden mogelijkheden voor verdere
scholing en stimuleren doorgroeimogelijkheden en kennisoverdracht”,
vervolgt Hanneke. Zo draagt BUKO bij aan de persoonlijke
ontwikkeling van medewerkers en de groei van de organisatie. “Ons
succes is echt een teamprestatie, van ál onze medewerkers in de diverse
verantwoordelijkheidsgebieden en vestigingen.” Uiteraard wil
BUKO de waardevolle kennis binnen de organisatie behouden. “Dus
verwelkomen wij zowel jong talent als ervaren professionals”, benadrukt
Hanneke. Ze nodigt geïnteresseerden graag uit om een kijkje te
nemen op de website. “Ontdek wat wij jou te bieden hebben, welke
vacatures er open staan en wat bij jou past.” ●
“Zoek jij een
uitdagende werkplek
met betrokken medewerkers
bij een groeiend bedrijf?”
Arien van Keulen, Projectengineer bij de afdeling Integrale Werken, en
Hanneke Roelands, Coördinator Recruitment bij BUKO Infrasupport.
DIEFSTALPREVENTIE.
WAT HEEFT U DÁÁRVOOR
OP UW BOUWPLAATS?
BINNEN
12 UUR
GEPLAATST
Schadeposten en stilstand voorkomen. Kies voor tijdelijke
camera bewaking met een BUKO Waakt cameramast. De meest
kosten efficiënte oplossing voor 24/7 projectbewaking.
Heeft u al een cameramast op uw bouwplaats?
bukowaakt.nl
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 53

De aluminium taludtrap is licht, laat zich snel koppelen en kan met behulp
van speciale beugels zelfs tot werkplatform getransformeerd worden.
Een ander product van EasyStairs is de mobiele kooiladder voor het veilig
betreden van een bouwput en/of het creëren van een vluchtweg.
DUURZAAM OP
VERSCHILLENDE NIVEAUS
De modulaire taludtrappen van EasyStairs zijn niet meer weg te denken uit de bouw- en
infrasector. Het alternatief voor de ‘geknutselde’ houten bouwtrap, die na elk project bij het
afval belandt, blijkt" voor de meest uiteenlopende toepassingen inzetbaar. Zo heeft EasyStairs
net een bijzonder pilotproject afgerond met Rijkswaterstaat waarbij een gekoppelde taludtrap
als werkplatform wordt ingezet. Daarnaast wint ook de kooiladder aan populariteit, eveneens
vanwege zijn modulaire karakter. Een gesprek met Bouwe Bölger, mede-eigenaar van
EasyStairs, over deze laatste ontwikkelingen.
Tekst Roel van Gils
Beeld EasyStairs
Bij het uitvoeren van onderhoud aan een talud onder een brug is de
bereikbaarheid in veel gevallen een issue. Met reguliere hijs- en hefmiddelen
kom je er niet. “Onze taludtrap daarentegen biedt mogelijk
wel perspectief. Dat was althans de insteek bij het pilotproject
van Rijkswaterstaat met BAM Infra Nederland”, vertelt Bouwe. “Inzet
was onze aluminium taludtrap. Die is licht en laat zich snel koppelen.
We hebben vervolgens speciale beugels ontwikkeld, zodat de
taludtrap eenvoudig en snel gekoppeld en verplaatst kan worden
en als werkplatform gebruikt kan worden. En die configuratie is recent
onder begeleiding van compagnon Rob Schijvens succesvol
beproefd op een pilotproject in het oosten van het land. Behalve
onder bruggen of kunstwerken leent het concept zich natuurlijk ook
voor onderhoud aan taluds van dijken, waar je niet op een normale
manier overheen kunt lopen of geen hijswerktuigen hebt.”
MOBIELE KOOILADDERS
LAAD & LOS PLATFORM
UNIVERSELE TRAPPEN (TALUD)
CONTAINERTRAPPEN
MODULAIRE TRAPPEN
TRAPPENTORENS
Een ander product van EasyStairs is de mobiele kooiladder voor het
veilig betreden van een bouwput en/of het creëren van een vluchtweg.
“Dit product wordt al jarenlang succesvol ingezet, maar heeft
door nieuwe aanpassingen een nog breder toepassingsbereik”, zegt
Bouwe. “We hebben een speciale verankering in het programma, zodat
de kooiladder heel gemakkelijk aan een betonnen vloer, kadewand
of sluis gehangen kan worden. Met meterstukken kun je de ladder vervolgens
in het werk verlengen, mocht dat wenselijk zijn. Ideaal voor het
uitgraven van een bouwput bijvoorbeeld. En zo blijven we onze modulaire
producten voortdurend doorontwikkelen om veilig en duurzaam
verschillende hoogtes of dieptes te bereiken.” ●
MET ONZE SUPERSTAIRS BEREIK JE
VEILIG EN DUURZAAM DE TOP!
VERKOOP VERHUUR MONTAGE
info@easystairs.nl / 0850-092070 / easystairs.nl
54 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl
00036294006 - Easystairs.indd 1 30-03-2023 16:16

Bedrijfskleding moet goed aanvoelen én de juiste bescherming bieden.
HKV verzorgt onder meer bedrijfskleding en persoonlijke beschermingsmiddelen.
Van bedrijfskleding tot veiligheidssignalisatie
VEILIGHEID MET EEN
PERSOONLIJKE TOUCH
Veilig werken in de GWW-sector? Ja, dan hebben we het ook over goede bedrijfskleding,
schoenen, helmen en andere persoonlijke beschermingsmiddelen. HKV uit Ochten is hiermee
groot geworden. Maar ze gaan verder: gereedschappen, wegbebakening, voertuigreclame,
bouwplaatsinrichting tot aan veiligheidsignalisatie toe. Sjors de Jong vertelt wat zo handig is
aan hun ‘one-stop-shop’ principe.
Tekst Suzanne van Gaale
Beeld HKV Ochten
Veiligheid is een belangrijk issue binnen bedrijven. Dat moet dus
goed geregeld zijn. HKV verzorgt onder meer bedrijfskleding en persoonlijke
beschermingsmiddelen (PBM). En daarbij gaat het verder
dan uniforme uitstraling. “Hierbij komt ons persoonlijke advies om de
hoek kijken”, legt Sjors de Jong uit. “Bedrijfskleding draag je dagelijks,
dus dat moet goed aanvoelen. Wij kijken mee of het ook de juiste
bescherming biedt. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld werkschoenen
en helmen, die moeten goed passen én jouw veiligheid garanderen.
Samples en passessies op locatie zorgen ervoor dat je zeker weet dat
kleding en PBM als gegoten zitten.”
GEEN GEDOE
Bij HKV houden ze niet van gedoe. Daarom maken ze het hun klanten zo
makkelijk mogelijk. Medewerkers kunnen eenvoudig hun bedrijfskleding via
het speciale bestelmanagement systeem (BMS) bestellen. Elke medewerker
krijgt een account in de huisstijl van het bedrijf met zijn eigen bedrijfskleding,
maten en budget. “We maken het onze klanten graag gemakkelijk. Niet alleen
door snelle service, maar ook door een breed aanbod aan veiligheidsproducten,
van kleding en beschermingsmiddelen tot veiligheidsborden.”
PERSOONLIJK
“Wij geloven in persoonlijke klantrelaties die blijven ontwikkelen”, zo
onderstreept Sjors het DNA van HKV. “Als familiebedrijf gaat het ons
niet alleen om zakendoen, het gaat ook om het creëren van duurzame
relaties die gebouwd zijn op vertrouwen, respect en genegenheid.
Want voor ons is behandelen als familie niet alleen een beleidslijn; het
is onze identiteit. Wij nodigen iedereen graag uit bij ons in de showroom
om dat zelf te ervaren!” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 55
Naamloos-10 1 17-06-2024 15:32

LINING
SYSTEMS
AGRUFLEX tunnelliners
Efficiënte corrosiebescherming voor tunnels
CORROSIEBESCHERMING
Bescherming van de betonnen binnenschaal tegen agressief water
WEEKMAKERVRIJE
Kunststofvrije VLDPE voor onschadelijke laswerkzaamheden
ONESTOPSHOP
Tunnelliners, waterstopprofielen, geperforeerde buizen, discs verkrijgbaar
HOGE LEVERINGSCAPACITEIT
Wereldwijd distributienetwerk, hoge Capaciteit
agru Kunststofftechnik Gesellschaft m.b.H.
Ing.-Pesendorfer-Strasse 31 | 4540 Bad Hall, Oostenrijk
T. +43 7258 7900 | office@agru.at | www.agru.at

Sneller factureren
met digitale
urenregistratie
Altijd en overal inzicht in gewerkte
uren met Metacom Online
www.vanmeijel.nl

DIGITALISERING & SOFTWARE
Bij een project in Spijkenisse is Verboon Maasland bezig met afzanden, ter
bestrijding van blauwalg, door middel van een sproeiponton.
(Beeld: © verboonmaasland)
Aanleg ontsluiting inclusief balansbrug Gemeente Westland.
(Beeld: Vincent Basler fotografie © verboonmaasland)
SPECIALIST OP DE GRENS
VAN LAND EN WATER
laat oude gewoontes los na herimplementatie van digitalisering
Al meer dan 70 jaar ‘balanceert’ Verboon Maasland op de grens tussen land en water. Daarbij richt
dit aannemingsbedrijf zich op drie vakgebieden: Grond-, Weg- en Waterbouw (GWW), baggerwerken
en specialistische projecten. Voor de registratie en kostenbewaking binnen de diverse processen
maakt Verboon Maasland gebruik van de digitale oplossingen van VanMeijel Automatisering.
Tekst Susan Peek
Beeld VanMeijel Automatisering, Vincent Basler fotografie © verboonmaasland
“In een waterrijk land als Nederland is veilig leven tussen land en water
essentieel”, zegt Ton Vijverberg, werkvoorbereider bij Verboon
Maasland. “Wij dragen hier al meer dan 70 jaar aan bij door sloten en
vaarten bevaarbaar te houden, (soms hele diepe) natte bouwkuipen te
ontgraven, kades te verbeteren, het bouw- en woonrijp maken voor projecten
en herrioleren.” Daarnaast voorziet Verboon Maasland in de aanleg
van nieuwe natuur en speciale infrastructuurprojecten. Het bedrijf
realiseert samen met haar opdrachtgevers kwalitatief hoogwaardige projecten,
met oog voor innovatie, duurzaamheid en de omgeving.
GRIP OP PROJECTEN
“Bij dergelijke projecten is het cruciaal om bedrijfsprocessen goed op orde
te hebben, zodat je niet pas aan het eind van een traject de resultaten ziet.
Om een beter inzicht te krijgen in de kosten, tussentijds bij te kunnen sturen
en efficiënter en nauwkeuriger te werken op administratief gebied, hebben
we daarom een belangrijke digitaliseringsslag gemaakt. VanMeijel biedt hierbij
de automatiseringsoplossingen voor de benodigde grip op projecten.”
HERIMPLEMENTATIE
Ton vertelt dat Verboon Maasland al sinds 2004 met VanMeijel samenwerkt
maar er binnen het bedrijf niet optimaal gebruik werd gemaakt van het
Metacom-platform. “De afgelopen jaren zijn we behoorlijk gegroeid, zeker
nadat we in 2016 aannemersbedrijf J. den Boer uit Lienden hebben overgenomen.
Dit leidde tot de behoefte om niet alleen diverse processen te moderniseren,
maar ook om de verschillende administratieve processen en werkwijzen
samen te voegen. Een uniforme registratie binnen de organisatie draagt bij
aan de snelheid en betrouwbaarheid van de processen en de informatievoorziening.”
Daarom werd besloten tot een herimplementatie van Metacom,
58 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIGITALISERING & SOFTWARE
Bouwkuip natte ontgraving bij project A16 Rotterdam voor De Groene Boog.
(Beeld: Vincent Basler fotografie © verboonmaasland)
Bij project A16 Rotterdam voor De Groene Boog is Verboon Maasland ingezet voor
de natte ontgraving van de bouwkuip door middel van pompen.
(Beeld: Vincent Basler fotografie © verboonmaasland)
waarbij het platform werd geüpdatet en nieuwe functionaliteiten werden toegevoegd.
“We wilden opnieuw starten met het opbouwen van een betrouwbaar
systeem en daarmee ‘oude gewoontes’ loslaten”, aldus Ton.
OPTIMAAL ONDERSTEUNEND
Tijdens een strategiesessie met VanMeijel werd de toekomstvisie van de
organisatie bepaald en werden doelen vastgesteld. Als projectbegeleider
en werkvoorbereider heeft Ton de hele Metacom herimplementatie
inclusief het applicatiebeheer begeleid. "Verandering brengt vaak weerstand
met zich mee, daarom is het belangrijk om alles zo simpel mogelijk
te houden en iedereen mee te nemen in de noodzaak van deze digitaliseringsslag."
Na de kick-off werden werkgroepen gevormd en een
planning uitgestippeld. “Deze werkgroepen vergaderden wekelijks met
VanMeijel om tot een goede ‘digitaliseringsblauwdruk’ voor onze organisatie
te komen. Stap voor stap werd Metacom opnieuw geïntegreerd in
de dagelijkse werkzaamheden.”
deze manier hoeft alles nu eenmalig geregistreerd te worden en is de informatie
eenvoudig en inzichtelijk vanaf meerdere plekken in de organisatie.”
Metacom helpt aanzienlijk bij het maken van snelle en betrouwbare
managementrapportages, vindt Ton. “Hierdoor kunnen processen beter
gekoppeld worden en faalkosten verminderd. Inmiddels is Metacom volledig
geïntegreerd in de werkprocessen van Verboon Maasland en wordt het
gebruikt voor urenregistratie, inkoop- en verkoopbetalingen, verloning en
brandstofregistratie. "Naast interne verbeteringen zien we ook een toenemende
vraag naar informatie, bijvoorbeeld voor diverse certificeringen."
Verboon Maasland wil de kostenbewaking nog verder verbeteren. “Het is
een continu proces, zowel intern als met VanMeijel. Het is belangrijk dat
VanMeijel blijft doorontwikkelen en dat onze mensen weten wat Metacom
allemaal kan en het ook daadwerkelijk gebruiken. Daar zet ik me hard voor
in als procesbewaker”, besluit Ton. ●
EÉN SOFTWAREPAKKET VOOR ALLE PROCESSEN
Verboon Maasland heeft er bij de herimplementatie van Metacom voor gekozen
om het te combineren met het low code platform Bizzstream (oftewel
Metacom Online). “Hierdoor beschikken we over de juiste tools om alle
bedrijfsprocessen te digitaliseren”, zegt Ton. “Het grote voordeel is dat je
geïntegreerd kunt werken, omdat Metacom en Metacom Online naadloos
op elkaar aansluiten.” Het platform is op elk apparaat toegankelijk en maakt
papierloos werken mogelijk, zowel op kantoor als op de bouwplaats. “Je
kunt formulieren en werkprocessen zoals urenregistratie, werkbonnen en inkoopformulieren
zelf maken of aanpassen. En het is nog eenvoudig ook!”
KLAAR VOOR DE TOEKOMST
Ton is tevreden over de samenwerking met VanMeijel. “Zij begrijpen
en ontwikkelen wat wij als bedrijf nodig hebben. Zo halen we nu onze
weekrapportages uit Metacom Online, wat we eerder in Excel deden. Op
Metacom is continu in ontwikkeling zodat het platform blijft aansluiten op de
behoefte van de gebruiker. (Beeld: VanMeijel)
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 59

DIGITALISERING & SOFTWARE
WAARDE CREËREN MET
IOT IN HET OT-DOMEIN
De grond-, weg- en waterbouw is typisch een sector die voor het OT-domein al vele decennia
blindelings vertrouwt op procesautomatisering voor het besturen, bedienen en bewaken van
kunstwerken en objecten. Wat je ziet, is dat het OT-netwerk steeds vaker wordt gecombineerd
met de wereld van IoT. Mits goed geïmplementeerd, biedt dat volgens ICT Group een scala aan
nieuwe mogelijkheden.
Tekst Roel van Gils
Beeld ICT Group
Met IoT haal je moderne internettechnologie
binnen als waterschap of assetbeheerder van
bijvoorbeeld een brug of een tunnel, zegt Leon
Huijsdens van ICT Group. “Het is in veel gevallen
een welkome aanvulling op de klassieke en
robuuste OT-technieken zoals PLC’s. Data die
door allerhande sensoren wordt gegenereerd,
gaat gelijk de cloud in waarop je vervolgens allerlei
intelligentie kunt loslaten.” Zijn collega
Eric van der Laan verduidelijkt een en ander
met een voorbeeld: “IoT is uitermate geschikt
voor het opzetten van meetnetwerken met
daaraan gekoppeld een tijdscomponent, dus
hoe ontwikkelt de waterstand zich gedurende
een periode, wat is de elektrische geleidbaarheid
van het water, etc. Vervolgens kun je daar
een analyse op loslaten die als basis dient voor
eventuele maatregelen.”
VAN REACTIEF NAAR PREVENTIEF
Met IoT zit je veelal in het ondersteunende
processen, niet zozeer het primaire proces. Je
meet bijvoorbeeld de status van een asset of
kunstwerk gedurende een bepaalde periode.
“Als de verbinding verbreekt, heb je slechts
een gat in de data, maar loopt het primaire
proces gewoon door”, zegt Eric. “En doordat
je de status meet, kun je daar allerhande intelligentie
aan toevoegen. Met sensortechnologie
op een pomp of gemaal kun je aan de hand
van de gemeten trillingen analyseren of er mogelijk
problemen ontstaan met de pomp. Zo
kun je van reactief naar preventief onderhoud
gaan in je primaire proces. In de wegenbouw
wordt al langer gebruik gemaakt van IoT. De
lussen in de weg meten de verkeersintensiteit
en op het moment die sterk toeneemt, lichten
de matrixborden op. Ook dat is IoT, waaraan
wij vanuit ICT Group aan meewerken.” Leon:
“De flexibiliteit en snelheid van handelen die
IoT biedt, maakt dat je heel snel kunt anticiperen
op zaken. Dat gaat je met OT niet lukken.”
Chris Bosse van ICT Group vult aan: “Met IoT
kun je zaken op afstand detecteren. Dat scheelt
tijd en handjes, omdat je werkzaamheden veel
efficiënter kunt inrichten.”
60 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIGITALISERING & SOFTWARE
ENERGIEOPTIMALISATIE
Met het oog op de toekomt is er alles aangelegen
dat een asset of kunstwerk zo duurzaam
mogelijk is in de exploitatie. Eric: “Als
er weinig groene stroom voorhanden is, de
stroom duur is of de aansluiting onder druk
staat, kun je bijvoorbeeld bij een tunnel besluiten
om de regenreservoirs op een later
tijdstip leeg te pompen, mits het KNMI geen
regen voorspelt.” Leon: “Als je inderdaad alle
feiten kent, kun je daar met IoT hele mooie
algoritmes voor bouwen. En daarin gaan we
nog een stap verder door IoT te combineren
met AI om deze complexe algoritmes te ontwikkelen
en toe te passen. Een mens kan drie
tot vijf factoren onderling beschouwen. Met
AI kun je een onbegrensd aantal factoren onderling
beschouwen en daarin het optimum
bepalen om vervolgens de setpoints te bepalen
voor de OT-apparatuur per kwartier, halfuur
of eender welke tijdsspanne.”
Op de vraag of de integratie van IoT in het
OT-domein risico’s met zich meebrengt, antwoordt
Chris resoluut: “We zijn ons bewust
van de kwetsbaarheden, maar stellen daar
de beste en meest veilige oplossingen tegenover.
Het is onvermijdelijk dat de twee
werelden bij elkaar komen. Daarom is het
zaak dat je het van begin af aan goed regelt.
Wij hebben verstand van de hele keten, zowel
van het OT- als IoT-domein, en hebben
een eigen platform gebouwd, ConNXT, voor
het uitwisselen van data en het uitlezen van
sensoren. Daarop hebben we inmiddels vele
honderdduizenden assets draaien naar volle
tevredenheid van onze klanten, waaronder
waterschappen en beheerders van onder
meer bruggen en sluizen.” ●
“De flexibiliteit en snelheid van
handelen die IoT biedt, maakt dat je
heel snel kunt anticiperen op zaken.
Dat gaat je met OT niet lukken”
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 61

DIGITALISERING & SOFTWARE
“NLCS IS DÉ TEKENSTANDAARD
VAN DE TOEKOMST”
Mike Heesbeen is sinds kort landmeter bij Derks GWW, een ervaren onderaannemer in de grond-,
weg- en waterbouw. In zijn dagelijkse werk heeft Mike veel te maken met de NLCS, de Nederlandse
CAD-Standaard. En over deze standaard is hij ronduit positief. “Dankzij de NLCS is het tekenwerk
in één oogopslag duidelijk.”
Tekst en beeld Arkance
Mike werkt sinds begin 2024 bij Derks GWW. “Ik kende het bedrijf al
vanuit de samenwerking bij een vorige werkgever”, vertelt hij. “Ik begon
mijn carrière ooit als kraan- en shovelmachinist. Maar dat was toch niet
helemaal mijn ding. Op een dag kreeg ik een GPS-meetstok in mijn handen
gedrukt. ‘Ga jij maar eens wat piketjes uitzetten’, werd me gezegd.
Dat beviel me zo goed, dat ik me ben gaan omscholen tot landmeter,
een functie die ik ook bij mijn vorige werkgever een aantal jaren vervulde.
En sinds begin 2024 ben ik als landmeter in dienst bij Derks GWW.”
MACHTIG MOOI
Derks GWW had de NLCS op dat moment al geadopteerd als tekenstandaard.
“De NLCS is machtig mooi”, vindt Mike. “Laagopbouw, kleurgebruik,
NLCS
De NLCS (Nederlandse CAD-Standaard) is een uniforme tekenstandaard
voor de grond-, weg- en waterbouw. De informatie in
een NLCS-tekening is eenduidig, compleet én helder gestructureerd.
Hierdoor kunnen tekeningen eenvoudig uitgewisseld
worden, is de kans op fouten kleiner en kan de hele GWW-keten
besparen op kosten. De NLCS is een BIM level 1-standaard
en wordt beheerd door digiGO.
Mike Heesbeen werkt zijn projecten uit met InfraCAD en de NLCS.
“Laagopbouw, kleurgebruik,
lijndiktes… Je ziet in een
NLCS-tekening in één oogopslag
waar het over gaat”
lijndiktes… Je ziet in een NLCS-tekening in één oogopslag waar het over gaat.
Iedere tekening, hoe verschillend ook, lees je hetzelfde. En het overzicht en de
duidelijkheid zorgen voor perfecte overdraagbaarheid. Wil je verder werken
aan het ontwerp van een collega? Dan kan dat zonder problemen.”
MINDER FAALKOSTEN, MEER TIJD
Mike ervaart meerdere voordelen van het werken met de NLCS. “Een belangrijk
voordeel is het reduceren van faalkosten. Je ziet precies wat de tekenaar
met zijn ontwerp bedoelt, dus weet je ook exact wat hij van je verwacht.
Dat betekent ook dat de kans op fouten kleiner is, en in veel gevallen bovendien
tot tijdwinst leidt. Los van het feit dat het gewoon veel prettiger werkt.”
INFRACAD ALS GEREEDSCHAP
Om conform de NLCS te werken, gebruiken Mike en zijn collega’s InfraCAD,
een van de softwareoplossingen van ARKANCE (voorheen CAD Accent).
“ARKANCE was al leverancier van onze AutoCAD-licenties, dus het lijntje
was kort”, vertelt Mike. “Ook met InfraCAD hebben ze ons niet teleurgesteld.
Het is een duidelijk programma met een overzichtelijke interface en
uitstekende functies. Heel handig vind ik de functie ‘fotoboek aanmaken’.
De foto’s die ik in het veld maak, bijvoorbeeld voor waterpassingen, kan ik
eenvoudig via InfraCAD in mijn NLCS-tekening importeren. Ze staan meteen
op de juiste plek in het Rijksdriehoeksstelsel, inclusief beschrijving. En
door ze vervolgens te exporteren en als pdf beschikbaar te maken, kunnen
onze grondwerkers en rioleurs ze in hun werk inzetten. Dat gaat perfect!”
GIGANTISCHE TIJDWINST
Verder noemt Mike handige functies als hoeveelheden bepalen, luchtfoto’s
importeren, kadastrale gegevens verwerken (en KLIC-meldingen);
62 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIGITALISERING & SOFTWARE
Metingen in het veld worden op kantoor met InfraCAD CE omgezet naar een NLCS-tekening.
modules uit achtereenvolgens InfraCAD, InfraCAD Map en InfraCAD
CE. “Elk programma heeft zijn eigen fijne functies. In InfraCAD CE bespaart
de functie ‘metingen verwerken’ bijvoorbeeld gigantisch veel
tijd. De juiste objecten staan meteen op de juiste laag, goed gesorteerd,
geschaald en met het juiste symbool erbij. Op een grote meting
scheelt me dat zomaar een halve dag tekenwerk.”
PRIMA LESSTOF
Ook over de leverancier van de software, ARKANCE, is Mike te spreken.
“Ik heb er verschillende AutoCAD-opleidingen gevolgd en die waren
stuk voor stuk duidelijk. De lesstof was prima, net als het naslagwerk. En
als je achteraf vragen hebt, zijn ze altijd bereikbaar. Bijvoorbeeld toen ik
het aantal meters van een dwarsprofiel wilde weergeven in drie in plaats
van twee decimalen. Ik kreeg al snel een mail terug met uitleg en screenshots.
In no-time had ik het voor elkaar.”
STANDAARD VAN DE TOEKOMST
Terug naar de NLCS: het moge duidelijk zijn dat Mike een enthousiaste
NLCS-pleitbezorger is. “Zeker. Het is fijn om te zien dat de
standaard in onze branche steeds breder gedragen wordt. De vorige
gebruikersdag van digiGO bijvoorbeeld, was druk bezocht. Ik heb
daar trouwens een aantal leuke, leerzame tutorials kunnen volgen.
Hoe ik de toekomst van de NLCS zie? Ik denk dat het nog jaren dé
tekenstandaard blijft.” ●
OVER DERKS GWW
Derks GWW (Nijmegen) is sinds 2000 actief in de grond-, wegen
waterbouwsector. Als onderaannemer werkt het bedrijf
mee aan uiteenlopende infrastructurele projecten. Daarnaast
onderhoudt en servicet Derks GWW grondwerken, weg- en
waterbouwprojecten, en cultuurtechnische werken. Dat doet
het met eigen materieel en machinisten, vooral in de regio
midden-Nederland. Ook verzorgt Derks GWW transportwerkzaamheden
en levert het grondstoffen voor de GWW-sector.
OVER ARKANCE
ARKANCE is specialist in digitale transformaties en ondersteunt
bedrijven in de sectoren Bouw, Infrastructuur en Maakindustrie.
De organisatie helpt klanten met het standaardiseren van CADomgevingen,
de transitie naar BIM, Industry 4.0 en Nederlandse
CAD Standaard (NLCS) en het optimaliseren van werkprocessen
en werkmethodieken. ARKANCE is een mondiale organisatie van
specialisten met een compleet portfolio aan digitale oplossingen
zoals software, cursussen, support en consultancy.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 63

DIGITALISERING & SOFTWARE
EFFICIËNT BEHEER
VAN BOS, NATUUR EN
LANDSCHAP IN ARCGIS
Borgman Beheer Advies (BBA) in Wageningen levert operationele diensten voor het beheer
van bos, natuur en landschap. Opdrachtgevers zijn onder meer provincies, gemeenten en
overheidsinstanties als Staatsbosbeheer en Vereniging Natuurmonumenten. Maar ook particuliere
terreineigenaren weten de weg naar Borgman te vinden. Om soepel, efficiënt en gericht samen te
werken, maakt Borgman al zo'n vijftien jaar gebruik van ArcGIS op verschillende gebieden. "Door
ArcGIS zijn we in staat binnen complexe projecten data op een toegankelijke manier en realtime te
verwerven, verwerken en integraal beschikbaar te maken voor opdrachtgevers, onze projectleiders
en onze veldwerkers", zegt Laurens van Egmond, GIS-specialist bij Borgman Beheer Advies.
Tekst Lisa Zeijpveld
Beeld Esri
Collega GIS-specialist Laura Boukje Stelwagen geeft aan dat Borgman
bij projecten een uniforme manier van werken hanteert. "Dat maakt het
overzichtelijk voor iedereen die betrokken is bij een project. Variërend
van opdrachtgevers tot veldwerkers en aannemers. Iedereen beschikt
onder andere dankzij ArcGIS Pro en ArcGIS Online over dezelfde data.
Daarmee reduceren we het maken van mogelijke fouten, verhogen we
de productiviteit en werken we altijd up-to-date. Papieren kaarten zijn
nu eenmaal statisch. Wij zorgen voor goed interactief kaartmateriaal
dat overal en altijd online beschikbaar is en als basis dient voor een
beheer- of werkplan, maar ook gebruikt kan worden bij aanbesteding
van werkzaamheden en communicatie met bijvoorbeeld omwonenden
bij een project. Voor ieder project leveren wij de juiste kaart op maat."
ArcGIS is niet meer weg te denken uit de dagelijkse bedrijfsvoering van Borgman.
SAMENWERKING
Volgens Gerrit Rijneveld, projectleider bos, natuur- en landschapsbeheer
bij Borgman, is een ander pluspunt van ArcGIS dat het de samenwerking
bevordert. "Zowel intern als extern. Intern kunnen bijvoorbeeld
bij grotere projecten meerdere collega's in hetzelfde document aantekeningen
maken en toevoegen, uitsneden van kaarten maken en de
projectvoortgang zien. Zo weten alle projectbetrokkenen waar ze aan
toe zijn en wat er nog moet gebeuren. Ook extern is het handig dat
opdrachtgevers realtime toegang hebben tot data en de projectvoortgang
kunnen monitoren." Laura vult aan: "Je kunt daarbij kiezen voor
hetzelfde niveau of juist verschillende niveaus van openstelling van de
data. Bijvoorbeeld dat bepaalde data alleen toegankelijk is voor de
projectleiders. Simpelweg omdat die data niet relevant is voor bijvoorbeeld
aannemers. Los van die selectieve openstelling is het natuurlijk
prettig dat je beschikt over één dataset. Bovendien is de software laagdrempelig.
Je hoeft geen ArcGIS-expert te zijn om ermee te werken."
64 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIGITALISERING & SOFTWARE
Een voorbeeld van een project waarin de kracht van ArcGIS bij het samenwerken tot uitdrukking komt is de boomveiligheidscontrole binnen een Nationaal Park.
VOORDELEN IN ÉÉN PROJECT
Een voorbeeld van een project waarin de kracht van ArcGIS bij het samenwerken
tot uitdrukking komt is de boomveiligheidscontrole binnen een
Nationaal Park. "We hebben hier te maken met verschillende terreineigenaren.
Binnen dit project brengen we de bomenstand in kaart en peilen
we de gezondheid van bomen en mogelijke risico's. Bij dit project hebben
veldwerkers met ArcGIS Field Maps de staat van de bomen gemonitord.
Met een telefoon of tablet in de hand hebben ze op locatie in de door ons
gegenereerde kaart zichtbaar gemaakt hoe het is gesteld met een boom en
of er mogelijke verdere actie
nodig is. Zoals het snoeien
“We blijven kijken naar
praktische toepassingen die het werk
nog efficiënter maken”
van dode takken of vellen
van een boom als deze niet
gezond genoeg is en gevaar
oplevert. Dit levert een operationeel
overzicht op voor
alle betrokkenen bij het project.
Dankzij overzichtelijke
en praktijkgerichte rapportages
kunnen mogelijke kap- en snoeiwerkzaamheden direct worden overgedragen
aan de uitvoerende partij. Dit bespaart tijd en daarmee kosten.
Bovendien is dit een terugkerend project – bomen hebben nu eenmaal een
lange levensduur – waarbij de datasets steeds weer een update krijgen."
ARCGIS IS ONMISBAAR
Laurens vult aan: "Al met al is ArcGIS Field Maps in het bijzonder en
ArcGIS in het algemeen onmisbaar als je snel en efficiënt wilt werken.
Het bespaart tijd en het verzamelen, analyseren en implementeren van
data gaat eenvoudiger." Waar het gaat om projecten in combinatie met
GIS, zijn we binnen ons werkgebied absoluut een van de koplopers in
Nederland, aldus Laura. "Klopt", zegt Gerrit. "Kijkend naar al onze projecten
dan is er altijd wel een persoon uit ons GIS-team vertegenwoordigd.
GIS is inmiddels onmisbaar in onze dienstverlening."
PROCESSEN OPTIMALISEREN EN VERBETEREN
ArcGIS is dus niet meer weg te denken uit de dagelijkse bedrijfsvoering
van Borgman. "Sterker nog, we willen processen voor onszelf en onze opdrachtgevers
steeds verder optimaliseren en verbeteren. Nieuwe functionaliteiten
toevoegen aan
ArcGIS. Mogelijkheden verkennen.
We houden als GISteam
alle ontwikkelingen
op GIS-gebied in de gaten
en laten ons graag via verschillende
kanalen informeren
over updates en nieuwe
toepassingen. Ook de Esricommunity
en de jaarlijkse
conferenties van Esri zijn voor ons een belangrijke informatiebron, waar
we ons laten inspireren en met andere GIS'sers in contact komen", zegt
Laurens. Laura tot besluit: “We blijven kijken naar praktische toepassingen
die het werk nog efficiënter maken. De ArcGIS Experience Builder is daar
een goed voorbeeld van. Hiermee kunnen we zelf goed functionerende,
fraai ogende webapps maken die op ieder mobiel device draaien en configureerbaar
zijn. In die zin raken we nooit uitgeleerd en uitgeïnspireerd."
Meer weten over hoe ArcGIS helpt bij het digitaliseren van uw veldwerk?
Bekijk onze website of neem contact met ons op. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 65

ESRI
ESRI
DAYS
DAYS
SCHRIJF NU IN
ARCHITECTURE, ENGINEERING
17-18-19 SEPTEMBER 2024 | UTRECHT
AND CONSTRUCTION
SCHRIJF NU IN
19 SEPTEMBER 2024

UW PARTNER IN
LIFE CYCLE MANAGEMENT
Assetmanagement Projectmanagement Veiligheid
innocy.nl

DIGITALISERING & SOFTWARE
In veel projecten neemt INNOCY de rol van integraal veiligheidskundige op zich.
WAAROM VEILIGHEID TOP OF MIND
MOET ZIJN IN ELKE FASE VAN
WATER- EN INFRAPROJECTEN
Een project of asset in de water- en infrasector doorloopt een aantal fases in diens levenscyclus
van ontwerp tot sloop. Het thema veiligheid is in al die fases lang niet altijd top of mind. Zonde,
volgens de veiligheidskundigen van INNOCY. Want door veiligheid al in een vroeg stadium mee
te nemen, voorkom je dat je in de uitvoerings- of onderhoudsfase pleisters moet plakken.
Tekst Roel van Gils
Beeld INNOCY
Een mooi voorbeeld van een project waar veiligheid wél top of mind is,
is de verbreding van de A20. “Vanuit INNOCY zijn we aangehaakt bij
de ontwerpfase”, zegt Midas Luijer, veiligheidskundige bij INNOCY.
“Onze taak is om met een veiligheidsbril op mee te denken over de
keuzes die gemaakt worden in het ontwerp en welke impact dat heeft
op latere fases. Maar ook, is de keuze veilig onderhoudbaar en veilig
voor de (weg)gebruiker en de omgeving? Door al in een zo vroeg
mogelijk stadium na te denken over veiligheid is de impact die je kan
maken veel groter. Vervolgens zijn wij ook de partij die tijdens de uit-
voeringsfase met de laarzen in de modder meekijkt of de arbeids- en
bouwveiligheid goed is geregeld en de gemaakte afspraken op het
gebied van veiligheid worden nageleefd.”
ARBEIDSINSPECTIE
Een ander voorbeeld waarbij de veiligheidsexpertise van INNOCY wordt
ingezet, is bij waterveiligheidsopgaven. “In het kader van de dijkversterkingsopgave
adviseren we waterschappen op welke manier ze het beste
invulling kunnen geven aan de wettelijke verantwoordelijkheden die zij
68 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIGITALISERING & SOFTWARE
INNOCY kan binnen alle fases van een asset of project veiligheidsexpertise geven.
hebben”, legt Midas uit. “In de Arbowet staat heel helder beschreven
wat je als opdrachtgever moet inrichten. Dat gaat onder andere over het
V&G-plan met alle veiligheidsrisico’s van het project, maar ook over de
BTO-keuzes die je maakt (bouwkundige, technische en organisatorische
keuzes, red.) en moet verantwoorden als die impact hebben op veiligheid
en gezondheid. Stel, er gebeurt
een incident en je hebt een bepaalde
ontwerpkeuze niet goed verantwoord,
dan wordt dat aangemerkt als een tekortkoming
en kan je als opdrachtgever
door de Nederlandse Arbeidsinspectie
op je vingers getikt worden. We kijken
enerzijds naar wat er wordt geëist, maar
werken anderzijds ook aan het verhogen
van de veiligheidscultuur in projectteams,
zijn scherp op signalen en durven
vragen te stellen.”
“Door veiligheid al in
een vroeg stadium
mee te nemen,
voorkom je dat je
in de uitvoeringsof
onderhoudsfase
pleisters moet plakken”
ONDERHOUDSFASE
INNOCY kan zoals gezegd binnen alle
fases van een asset of project veiligheidsexpertise
geven en is in die hoedanigheid
ook op de Maeslantkering
kind aan huis. “De stormvloedkering is natuurlijk al even geleden gebouwd,
maar moet wel op een goede en veilige manier onderhouden
worden”, zegt Oscar Ewaart, veiligheidskundige bij INNOCY.
“Hiervoor is voor een bepaalde periode een vaste huisaannemer aangesteld
die alle reguliere onderhoudswerkzaamheden en inspecties
uitvoert. Wij hebben voor de opdrachtgever het V&G-plan opgesteld.
In een V&G-plan vind je informatie over risico’s en gevaren, maatregelen,
verantwoordelijkheden, afstemming en overleg, noodsituaties
en toezicht en controle om zo de veiligheid en gezondheid van werknemers
en derden die betrokken zijn bij een project te garanderen.
Namens de opdrachtgever voert Oscar ook veiligheidswaarnemingen
uit, om erop toe te zien dat de afspraken
zoals vastgelegd in het V&G-plan ook nageleefd
worden. Zo niet, spreken we de
medewerker daar op aan, maken er een
rapportage van en starten samen met de
opdrachtnemer een verbetertraject.”
INTEGRALE VEILIGHEID
In veel projecten neemt INNOCY de rol van
integraal veiligheidskundige op zich. “We
beschouwen de integrale veiligheid in projecten
in de infra, op het water, maar ook
voor het spoor”, zegt Midas. “Dat gaat niet
alleen over veiligheid in de planvorming
en uitvoering, maar ook over het meedenken
in contracteisen, het opstellen van beheersmaatregelen
en veiligheid voor de
directe omgeving.” Oscar vult aan: “En bij
oplevering zorgen we vervolgens voor een actueel V&G-dossier. Zie
het V&G dossier als een geheugensteuntje van een object waar veiligheidsvoorzieningen
in staan opgenomen die impact hebben op een
veilige manier van werken en waarin ook de restrisico’s goed kenbaar
zijn gemaakt, zodat ze meegenomen kunnen worden bij toekomstige
(onderhouds)werkzaamheden.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 69

Aart van Steenbergen, commercieel manager bij
Normec QS.
Technisch Manager Henk de Bruijn is tevens
‘geestelijk vader’ van de huidige lascertificeringen
en één van de grondleggers van vele bijbehorende
NEN-normen en NTA’s.
Normec QS is een one-stop-shop voor het testen, inspecteren en certificeren van kunststof leiding- en afdichtingsconstructies.
70 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

Testen, inspecteren en certificeren
KENNISCENTRUM VOOR
KUNSTSTOF LEIDINGSYSTEMEN
EN AFDICHTINGSCONSTRUCTIES
Al sinds jaar en dag levert Normec QS onafhankelijke diensten op het gebied van testen,
inspecteren en certificeren van kunststof leidingsystemen en afdichtingsconstructies. Het is
zelfs de enige partij in Nederland met zowel een eigen laboratorium, inspectie-instelling als
een opleidingscentrum voor persoonscertificatie stuiklassen en elekttomoflassen. Technisch
Manager Henk de Bruijn en tevens ‘geestelijk vader’ van de huidige lascertificeringen en één
van de grondleggers van vele bijbehorende NEN-normen en NTA’s heeft weliswaar recent zijn
pensioengerechtigde leeftijd bereikt, maar blijft verbonden aan Normec QS.
Tekst Roel van Gils
Beeld Normec QS
Normec QS is een one-stop-shop voor het
testen, inspecteren en certificeren van kunststof
leiding- en afdichtingsconstructies. “Onze
dienstverlening varieert van het opleiden en certificeren
van lassers tot het inspecteren van lassen
via allerlei methodieken en het bepalen van
de restlevensduur van kunststof leidingsystemen”,
zegt Aart van Steenbergen, commercieel
manager bij Normec QS. “We opereren in een
absolute niche.” Een niche waarvoor Henk begin
jaren negentig de basis heeft gelegd bij de
toenmalige Röntgen Technische Dienst (RTD).
“Voor het aanleggen van kunststof leiding- en
afdichtingsconstructiesbestonden er geen kwalificaties
of certificeringen. We zijn vervolgens
begonnen met het kwalificeren van lassers voor
het lassen van kunststof leidingen voor riool,
drinkwater en gas in diameters van 63 tot 630
mm. In de beginjaren was ik bovendien de enige
persoon in Nederland die op locatie de inspecties
op spiegellassen verzorgde.”
GEACCREDITEERD
LABORATORIUM
Omdat de Röntgen Technische Dienst zich na
verloop van tijd ging focussen op staal, is ruim
20 jaar geleden onder de noemer ‘QS BV’ de
‘kunststof divisie’ opgepakt. En deze is in de
loop der jaren door een hecht team van collega’s
uitgebreid. “We zijn van het kwalificeren
van lassers uitgegroeid naar het certificeren
van lassers. De afgelopen twintig jaar hebben
we dan ook heel wat lassers gecertificeerd
en nog veel meer projecten begeleid.” Henk
doelt dan onder meer op het opleiden, instrueren
en begeleiden van lassers bij onder- en
bovenafdichtingen van stortplaatsen in HDPE,
maar ook voor folietoepassingen bij civiele
projecten, zoals de aanleg van een aquaduct,
tunnel of verdiepte ligging. Sinds drie jaar
zijn de voormalige QS-divisies onderdeel van
Normec, waaronder ook Normec Testing die
vanuit het geaccrediteerd laboratorium onderzoek
uitvoert op lasverbindingen in folie en
leidingwerk, hoofdzakelijk in PE. “Dat maakt
ons met recht een one-stop-shop”, zegt Aart.
“Opdrachtgevers kunnen bij één adres terecht
voor het testen, inspecteren én certificeren.”
INFORMELE SFEER
Los van de technische knowhow, heerst er bij
Normec QS ook gewoon een hele informele
sfeer. “Dat is ook de reden dat ik na mijn pensionering
nog graag betrokken blijf”, zegt Henk.
“We werken met een hele fijne club mensen.”
En dat gevoel heerst ook bij de lassers die periodiek
een (her)opleiding moeten volgen voor
de NTA 8828 en de NEN 7200. “Onze opleidingen
staan bekend om het informele karakter. We
spreken de taal van de jongens buiten.” Dankzij
Henk zijn jarenlange ervaring weet hij volgens
Aart op elke vraag een antwoord te geven. Niet
zelden krijgt hij appjes van lassers met vragen
uit de praktijk. Henk: “Ik geef altijd mijn nummer.
Zo kunnen ze me bellen of appen als ze met
een probleem buiten zitten. En via die weg laten
ze me vaak ook weten dat ze geslaagd zijn voor
hun theorie. Dat is toch fantastisch als je zo’n klik
hebt met de mannen buiten.”
Normec QS kan dus alle type leiding- en afdichtingsconstructies
op waarde schatten.
“Daarbij maken we ook dankbaar gebruik van
de expertise van mijn collega senior product
expert en erkend langeduur gedragsdeskundige
dr. Jan Breen, een autoriteit op het gebied
van materiaalkunde”, zegt Henk. “Zo zijn we
bijvoorbeeld ook in staat om de restlevensduur
te bepalen van PVC-leidingen. Dat kan heel interessant
zijn met het oog op de vervangingsopgave.”
Normec QS levert daarnaast een belangrijke
bijdrage aan de normontwikkeling,
zowel nationaal als op Europees niveau. Ook
bij de update van het handboek folieconstructies
voor civiele toepassingen in samenwerking
met Rijkswaterstaat is het bedrijf nauw betrokken.
Kortom, Normec QS is met recht hét kenniscentrum
voor kunststof leiding- en afdichtingsconstructies,
en gespecialiseerd in testen,
inspecteren en certificeren.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 71

Normec
QS
Uw partner voor
Testen, Inspecteren,
Certificeren en
Opleiden
Wat kan Normec QS voor
u betekenen?
• Kwaliteitscontrole tijdens aanleg
folieconstructies en kunststof leidingen
• Inspectie, Niet Destructief Onderzoek
én Destructief Onderzoek
• Onafhankelijk onderzoek naar verwachte
restlevensduur folieconstructies en
kunststof leidingen
• Opleiding en persoonscertificatie kunststof
lassers en lastoezichthouders
• Risicobeheersing door preventieve inspecties
en onderzoek naar materiaalkwaliteit
• Verklaring Vloeistofdichte Voorzieningen
Meer informatie?
normecqs.com
Neem contact op via +31 88 166 20 00
of mail naar info-qs@normecgroup.com

Bouwkuipen Rottemerentunnel. (Beeld: Drone Addicts)
​CIRCULAIRE
DAMWANDPROFIELEN
IN A16 ROTTERDAM
Voor de A16 Rotterdam is gebruikgemaakt van circa 20.000 ton aan damwandprofielen van
ArcelorMittal in verschillende gradaties van licht tot zwaar. De helft daarvan is er inmiddels weer
uitgehaald en opgenomen in de voorraad van ArcelorMittal. Deze zijn klaar om opnieuw toegepast
te worden in toekomstige projecten. Alle damwandprofielen zijn geproduceerd uit schroot voor
maximale duurzaamheid en circulariteit. Maar er is meer dat dit project bijzonder maakt…
Tekst Roel van Gils
Beeld ArcelorMittal
Bouwconsortium De Groene Boog deed al in
een vroeg stadium in het project een beroep
op de mondiale marktleider in stalen damwandprofielen.
“We hebben voorafgaand
aan het project al het nodige materiaal geleverd
voor de heiproef”, zegt Roel Bijlard van
ArcelorMittal. “Het bouwconsortium heeft op
die manier bepaald tot op welke minimale afstand
van de bebouwde omgeving ze konden
blijven trillen. Dat gaat immers sneller dan
drukken, maar levert wel meer geluidsoverlast
op. Later tijdens de uitvoering is ook nog gebruik
gemaakt van een geluidsscherm rondom
de stelling voor een extra geluidsreductie.”
SPECIALE DRUKMACHINE
Om bij het drukken van de damwandprofielen tijd
te winnen, heeft De Groene Boog bij Dieseko aangeklopt,
weet Roel. “Zo werd er specifiek voor dit
project een nieuwe drukmachine gebouwd die vier
enkele planken tegelijk kan drukken, ook nog eens
van de bredere 800-serie damwandprofielen. Deze
Dieseko PVE 4240Z-800 kan uiteraard ook worden
ingezet op andere projecten.” ArcelorMittal heeft
voor de A16 Rotterdam een kleine 20.000 ton aan
damwanden geleverd, waarvan de helft in een
koop-terugkoopovereenkomst. “Het betrof inderdaad
een tijdelijke toepassing. Die planken zijn
het afgelopen jaar teruggekomen, waardoor we
nu weer 10.000 ton aan gebruikte damwanden op
74 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

Gebruikte damwandprofielen ten behoeve van tijdelijke constructie. (Beeld Sjaak Boot Photography)
voorraad hebben liggen voor nieuwe projecten,
variërend van de AZ 18-700 tot de AZ 46-700N.
Vanuit het oogpunt van circulariteit en duurzaamheid
is dat natuurlijk ideaal.”
GEPRODUCEERD UIT SCHROOT
10.000 ton aan damwandprofielen heeft
dus een definitieve functie in het project.
“Overigens, van de 10.000 ton aan teruggenomen
profielen was 2.500 ton al gebruikt uit
voorraad geleverd”, merkt Roel op. “Voor dit
project hebben we dus 17.500 ton nieuw moeten
produceren uit schroot in onze vlamboogoven
in Luxemburg. Het is op dit moment de
meest milieuvriendelijke manier van damwandproductie
met een factor 4 tot 5 lagere CO 2
-
uitstoot per ton vergeleken met productie uit
ijzererts in een hoogoven. Een groot deel van
de profielen zijn per binnenvaartschip naar
onze vestiging in Moerdijk gevaren. Hier hebben
we een voorraad aangelegd, omdat we
extreem snel moesten uitleveren. Gedurende
twee maanden stuurden we dagelijks twaalf
vrachtwagens naar het project, verspreid over
vijf stellingen op de bouwplaats, voornamelijk
bedoeld voor de tunnel, verdiepte ligging en
toeritten. Het was dus best een uitdaging om
ook de logistiek in goede banen te leiden.”
De vrachtwagens die tussen Moerdijk en
Rotterdam pendelden, reden trouwens allemaal
op HVO 100 biobrandstof, zodat ook daar
een maximale besparing op de CO 2
-uitstoot
werd behaald. Voor ArcelorMittal is het project
inmiddels afgerond. “We zijn nu op zoek naar
een nieuwe bestemming voor de 10.000 ton aan
damwandprofielen die uit het project komen,
zodat ook een volgend project maximaal duurzaam
en circulair kan worden uitgevoerd.” ●
Geluidscherm voor extra geluidsreductie richting omgeving.
Nieuwe drukmachine in actie.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 75

KLIMAATADAPTATIE
KLIMAATADAPTATIE:
BOUWEN MET DE NATUUR
De waterbouwsector is bij uitstek een sector die werkt aan klimaatadaptatie. Het is een sector die
altijd al met de elementen bezig is en weet hoe je ermee om moet gaan. Veel projecten worden
bovendien gerealiseerd met natuurlijke toepassingen, bijvoorbeeld voor onze kustverdediging. De
zandmotor is hier een treffend voorbeeld van. Maar ook op andere gebieden kan lering worden
getrokken uit de manier waarop de waterbouwsector omgaat met klimaatadaptatie. Een gesprek
met Andrea Vollebregt, directeur van de Vereniging van Waterbouwers.
Tekst Roel van Gils
Beeld Vereniging van Waterbouwers
Als je met de elementen werkt, weet je nooit
exact wat je te wachten staat, begint Andrea.
“Het is in onze sector onmogelijk om op voorhand
precies het projectverloop uit te stippelen.
Werkzaamheden afstemmen op het klimaat
en de natuur zit feitelijk al in ons DNA.
Zo maken we bijvoorbeeld ook heel veel gebruik
van natuurlijke toepassingen, waarbij we
letterlijk bouwen mét de natuur. De zandmotor
is één van de meest bekende toepassingen,
maar ook de Marker Wadden past in dat plaatje,
waarbij natuur wordt aangelegd om andere
natuur weer de ruimte te geven om te groeien
en te herstellen.”
BOUWEN MÉT WATER
Al in 2011 werd voor de kust van Kijkduin een
schiereiland van 21,5 miljoen kuub zand aangelegd
volgens het principe van bouwen met de
natuur. Wind en stroming verspreiden het zand
langs de kust en richting de duinen om op die
manier de kust op de lange termijn te versterken
en een dynamisch natuur- en recreatiegebied
te creëren. “Bij de zandmotor werken we
mét het water in plaats van ertegen. Door in
een keer een grote hoeveelheid zand te storten,
voorkomen we herhaaldelijke verstoring
van de zeebodem. De natuur legt het zand
op de juiste plek”, legt Andrea uit. De Marker
Wadden zorgen op hun beurt voor het natuur-
De waterbouwsector is bij uitstek een sector die
werkt aan klimaatadaptatie.
Onderdeel van stappen die we nog zetten op het gebied van klimaatmitigatie is ook een versnelde
ontwikkeling naar emissiearme technologie.
76 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

KLIMAATADAPTATIE
Als je met de elementen werkt, weet je nooit exact wat je te wachten staat.
herstel van het Markermeer. Door de aanleg
van natuureilanden met zand, klei en slib uit het
Markermeer komt nieuwe natuur tot ontwikkeling.
Zowel onder als boven water. Een natuurparadijs
voor vissen en vogels en tegelijk ook
een heerlijk recreatie-eiland.
WATER LANGER VASTHOUDEN
Klimaatadaptatie betekent volgens Andrea dat
je in staat moet zijn om flexibel mee te bewegen
met veranderingen. “Dat kan zijn méér water
gedurende een bepaalde periode, een fenomeen
dat we de afgelopen maanden aan den
lijve hebben ondervonden, maar ook een periode
van extreme droogte. Waar we als Nederland
de laatste decennia op hebben ingezet, is het
zo snel mogelijk afvoeren van water. Die visie zie
je nu al langzaam veranderen. Er wordt meer en
meer ingezet op het langer (kunnen) vasthouden
van water. Niet alleen om droge periodes op te
vangen, maar ook voor de zoetwatervoorziening.
Het is een thema waar we als waterbouwsector
veel ervaring mee hebben. Bijvoorbeeld
door het creëren van uiterwaarden, het graven
van nevengeulen, het aanleggen van kunstmatige
gecreëerde bergingen waar je tijdelijk water
in opslaat of het creëren van natuurgebieden die
als een soort spons werken.”
SAMENWERKEN
Het is volgens Andrea van belang dat zowel
opdrachtgevers als de markt met elkaar in gesprek
gaan om gezamenlijk aan oplossingen
te werken voor de opgave die er ligt op het
gebied van klimaatadaptatie. “Enerzijds is er
het beleid van de overheid die de opgave
heeft om de waterveiligheid te garanderen,
anderzijds de uitvoeringspraktijk. De dagelijkse
praktijk dwingt ons tot adaptatie, omdat
veranderingen en extremen elkaar steeds
sneller opvolgen. Er zal meer fl exibiliteit in
het systeem ingebouwd moeten worden van
water opvangen, vasthouden en afvoeren om
die veranderingen en extremen op te kunnen
vangen. Opdrachtgevers en met name
de overheid moeten ruimte creëren in het
beleid om daar op een doeltreffende manier
mee om te gaan.” En daarin moet volgens
Andrea ook aandacht zijn voor alternatieve
technieken. “Zo wordt er steeds meer geëxperimenteerd
met het vergroend aanleggen
van dijken, waarbij je traditionele dijken en
waterkeringen combineert met natuurontwikkeling
in uiterwaarden en maatregelen
die genomen worden ter bevordering van de
waterkwaliteit. Het is heel erg afhankelijk van
het type dijk en de omgeving, maar ook daar
zitten we in een transitie en dan kom je alleen
door samen te werken stappen verder.”
Onderdeel van stappen die we nog zetten op
het gebied van klimaatmitigatie tot slot, is ook
een versnelde ontwikkeling naar emissiearme
technologie. “Ook hier is de waterbouwsector
heel hard mee bezig”, zegt Andrea. “En
ook hier kunnen de overheid en opdrachtgevers
een sturende rol in spelen door middel
van functionele uitvragen waarin een stretched
goal wordt uitgevraagd, op een zodanige wijze
dat alle marktpartijen in beweging moeten én
kunnen komen. Combineer dat met voldoende
investeringsperspectief en een passende bunker
en/of laadinfrastructuur, dan wordt die verduurzaming
vanzelf aangejaagd en komt in een
versnelling. We hebben nog wel een weg te
gaan, want met name groot drijvend materieel
is nog niet emissieloos verkrijgbaar, maar er is
wel steeds meer mogelijk. Het overige drijvende
en droge materieel zet al grote stappen. Het
transitiepad kustlijnzorg en vaargeulenonderhoud
vormt wat dat betreft een mooie leidraad
voor het verduurzamen van de sector. Het is de
aanjager van deze veranderopgave waarin op
een realistische manier wordt beschreven in
welke stappen we kunnen verduurzamen.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 77

KLIMAATADAPTATIE
STURENDE ROL VOOR GEO-DATA
SPECIALIST IN KLIMAATBESTENDIG
(HER)INRICHTEN VAN OPENBARE RUIMTE
Door klimaatverandering wisselen extreem droge en natte perioden elkaar steeds sneller
af. Het is er alles aangelegen dat we oog hebben voor een klimaatbestendige gebieds(her)
inrichting. De omgeving en ondergrond zijn daarin leidend. Aan het woord is Mark de
Kwaadsteniet, senior consultant Hydrologie bij Geo-data specialist Fugro. In lijn met die visie
heeft Fugro recent nog een alternatieve invulling gegeven aan het waterbergingsconcept op
bedrijventerrein Groote Haar in Gorinchem.
Tekst Roel van Gils
Beeld Fugro
Als je ergens nieuw gaat ontwikkelen, is de enige
zekerheid die je hebt de omgeving en de ondergrond.
Toch wordt er in de praktijk te weinig rekening
mee gehouden bij het klimaatbestendig inrichten,
vindt Mark. “Het gevolg is dat zaken vaak
anders uitpakken dan verwacht. Met kunst- en
vliegwerk wordt geprobeerd om het nog enigszins
acceptabel te maken, maar alle ambities aan
de voorkant zijn dan al lang vervlogen. Vanuit de
intrinsieke motivatie om hier op een andere manier
mee om te gaan, hebben we vanuit Fugro de
dienstverlening ‘water & bodem sturend advies’
opgericht. Het doel is om vanuit de ondergrond
en omgeving te bekijken welke keuzes er zijn om
een gebied of wijk klimaatbestendig in te richten.”
PROBLEMATIEK
De dienstverlening van Fugro rondom klimaatbestendige
gebieds(her)inrichting richt zich op vier
categorieën. “Ten eerste hebben we een visie
ontwikkeld voor op staal gefundeerde woningen.
Het is een maatschappelijk probleem wat groter
is dan gemeenten kunnen dragen, waarvoor lan-
delijke aanpak nodig is”, stelt Mark resoluut. “Veel
woningen zijn in absolute zin zover gezakt dat er
nauwelijks mogelijkheden meer zijn om de openbare
ruimte te optimaliseren om te voorkomen
dat wateroverlast optreedt (NOS en Liwwadders,
red.). De woningen zijn aan het einde van hun levensduur.”
Het tweede luik richt zich op advies
over groot onderhoud van de openbare ruimte
in een wijk. “Het streven is dat we door de juiste
keuzes te maken de volgende onderhoudscyclus
kunnen uitstellen. Bijvoorbeeld door andere materialen
toe te passen, andere beplantingsoorten,
enz. Middels een proefstraat kijken we samen met
gemeenten naar de keuzemogelijkheden voor klimaatbestendig
groot onderhoud van de wijk.”
NIEUW OPPERVLAKTEWATER
Ook bij nieuw in te richten locaties kan water &
bodem sturend advies van Fugro een bijdrage
leveren. “Dat doen we onder meer aan de hand
van een ‘quick scan’ met integraal vervolgadvies,
zodat men later niet in de problemen komt
als gevolg van te snel ophogen of te kort voorbelasten”,
legt Mark uit. Tot slot heeft de laatste
pijler betrekking op advies rondom het creëren
van nieuw oppervlaktewater, en dat is precies
waarmee Fugro het verschil heeft gemaakt op
het nieuw aan te leggen bedrijventerrein Groote
Haar in Gorinchem. Onderdeel van gebiedsontwikkeling
en inrichtingsplannen is het graven van
nieuw oppervlaktewater. Vanwege de bodemgesteldheid
en opgetreden bodemdaling is het
echter in delen van Nederland niet meer vanzelfsprekend
om watergangen te kunnen aanbrengen
zonder dat deze opbarsten. Door klimaatverandering
zal binnen de gebruiksduur van de
watergang het risico op opbarsten en de gevolgen
hiervan op de waterkwaliteit en -kwantiteit
toenemen. Met andere woorden, je zal er in het
ontwerp rekening mee moeten houden.
WATERCOMPENSATIE-OPGAVE
Nieuwe watergangen worden aangelegd om
te voorzien in watercompensatie voor het
verhard oppervlak bij de bouw van een nieuwe
woonwijk of bedrijventerrein. Voor bedrij-
78 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

KLIMAATADAPTATIE
1 2 3 4 5
Onderdeel van gebiedsontwikkeling en inrichtingsplannen is het uitwerken van een water(bergings)systeem om opbarsten en welvorming te voorkomen én toch
te voldoen aan de watercompensatie-opgave. Hierin zijn vijf keuzes te maken: brede waterberging (keuze 1) al dan niet met ballastbed (keuze 2) of met verankerd
blokkenmatras (keuze 3), smalle waterberging met ‘verdiept’ moeras oftewel de plas-drasberging (keuze 4) of een polder-in-een-polderberging (keuze 5).
WATERGANGEN
Watergangen kunnen opbarsten wanneer de waterdruk (stijghoogte)
in het onderliggende watervoerend pakket groter is dan
het gewicht van de bodemopbouw. Hierdoor kan de waterbodem
instabiel worden en omhoogkomen en/of er ontstaat welvorming.
Bij opbarsten ontstaat een permanente verbinding tussen het
grondwater in het onderliggende watervoerende pakket en het
oppervlaktewater. Hierdoor mengt grondwater zich met het open
water. Dit zorgt voor permanente extra belasting van de gemaalcapaciteit
van het Waterschap (CO 2
belasting).
• Omhoogkomen van de waterbodem
•-> afname doorstroomprofiel
Afschuiven taluds
Het kan ook gepaard gaan met vervorming van de watergang:
Het grondwater heeft een andere kwaliteit
en samenstelling, waardoor de oppervlaktewaterkwaliteit
•
kan verslechteren:
Verkleuring van oppervlaktewater bij
•
ijzerhoudend grondwater
Verzilting van oppervlaktewater bij
hogere chloridegehalten
Dit kan direct gevolgen hebben voor de
natuur/ecologie en gewasopbrengsten
in landbouw bij onder andere beregening
uit open water. Mede vanwege
deze risico’s hebben veel waterschappen
en gemeenten in hun beleid opgenomen,
dat ‘nieuwe’ watergangen niet
mogen opbarsten
venterrein Groote Haar langs de A27/A15 lag
er een watercompensatie-opgave van 65.000
m 2 . “In het verleden was hiervoor een watersysteem
met hele brede watergangen ontworpen”,
weet Mark. “Vanwege potentieel
opbarsten en welvorming is dit ontwerp aangepast
naar twee parallel aan elkaar gelegen
watergangen mét bodemverzwaring, waarvoor
het waterschap de vergunning heeft ingetrokken.
De gemeente zat met zijn handen
in het haar. Vervolgens hebben wij een alternatief
water(bergings)systeem uitgewerkt,
waarmee opbarsten en welvorming wordt
voorkomen en toch aan de watercompensatie-opgave
wordt voldaan.”
METHODE GIESSENBURG
Voor het water(bergings)systeem in Groote Haar
heeft Mark zich laten inspireren door een vergelijkbaar
concept in een park in Giessenburg. “De
oplossing is eigenlijk tweeledig: in plaats van parallelle
watergangen kiezen we voor een enkele
A-watergang oftewel een hoofdwatergang die
vanaf één zijde door het waterschap kan worden
beheerd en onderhouden en dat combineren we
met een alternatieve waterberging aan de andere
zijde in de vorm van een plas-drasberging, keurig
ingepast in het landschapsontwerp. De enkele
A-watergang is smaller en een plas-drasberging
ondieper, waardoor het risico op opbarsten kleiner
is en er op deze locatie geen maatregelen nodig
zijn om opbarsten te voorkomen. Het voorstel
van Fugro, hydraulisch doorgerekend door
Advies- en Ingenieursbureau TAUW en door
Samenwerkende Architecten en Bouwadviseurs
(SAB Adviseurs) ingepast in het inrichtingsplan, is
inmiddels vergund door het waterschap.”
Het alternatieve voorstel heeft ook voordelen
voor de gemeente. Er hoeft veel minder grond
te worden ontgraven en door de relatief smalle
watergang zijn er geen compenserende
maatregelen nodig in de vorm van ballastbedden.
Mark rekent de gemeente voor dat de alternatieve
invulling leidt tot een kostenbesparing
van 1,5 miljoen euro in de aanlegfase, die
kan worden aangewend voor de financiering
van beheer en onderhoud vanuit de gemeente
van de waterberging. Minder grondverzet
en transportbewegingen leiden tot een CO 2
-
besparing van circa 63% CO 2
-equivalent (=812
ton minder CO 2
-uitstoot gelijk aan zeven intercontinentale
retourvluchten) en een besparing
van 80% op de Milieukostenindicatorwaarde
(MKI-waarde). Tot slot biedt deze manier van
water bergen meer mogelijkheden voor het
plaatsen van bomen nabij de berging en beplanting
in de berging. Dit zorgt voor voedsel
en beschutting voor insecten en vogels, wat
de biodiversiteit ten goede komt. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 79

KLIMAATADAPTATIE
Wateroverlast als gevolg
van klimaatverandering.
EEN TOTAALVISIE VOOR EEN
GESTRUCTUREERDE EN UNIFORME
HEMELWATERSTRUCTUUR
De gemeenten Baarle-Nassau en Baarle-Hertog staan in de nabije toekomst voor diverse
nieuwe herinrichtingsprojecten, bouwplannen en wegreconstructies waarbij hemelwater zoveel
mogelijk wordt afgekoppeld van de bestaande (gemengde) riolering. Bij beide gemeenten
bestaat de behoefte aan een totaalvisie voor een gestructureerde en uniforme omgang met
hemelwater, waarbij rekening wordt gehouden met klimaatverandering en dus hevigere buien,
maar ook met langere perioden van droogte. Water moet zo efficiënt mogelijk worden verwerkt,
gebufferd en afgevoerd. Het voordeel van afkoppelen is dat hemelwater niet meer vermengd
wordt met vuilwater en de belasting op de zuivering daarmee afneemt.
Tekst en beeld IV-groep
80 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

KLIMAATADAPTATIE
Belangrijke afvoerende watergang voor de blauwe ader. Staat echter droog bij gebrek aan regenval (1-Juli 2023)
Veel gemeentes kampen met eenzelfde problematiek:
bestaande rioolstelsels worden
vaker belast met zwaardere buien waardoor
overlast en schade kunnen ontstaan. De projecten
die dit tegen moeten gaan missen regelmatig
onderlinge samenhang. De maatregelen
zijn versnipperd en een eenduidige
toekomstvisie en structuur ontbreken. Hierbij
is het vaak lastig om een balans te vinden in
het afvoeren van extreme neerslag en tegengaan
van verdroging in de zomermaanden.
Iv is gevraagd een hemelwaterstructuurplan op te
stellen, dat zal dienen als een blauwdruk voor alle
toekomstige rioleringsprojecten, herinrichtingen
en bouwplannen. Iv heeft inmiddels veel ervaring
opgedaan met structuurvisies en blauwe aderplannen
en heeft hieruit een stappenplan ontwikkeld
dat ook is gehanteerd bij dit project.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 81

KLIMAATADAPTATIE
UITGANGSSITUATIE
De ligging van beide gemeenten is bijzonder.
Het Belgische deel bestaat uit tientallen exclaves
die op hun beurt ook Nederlands gebied
omsluiten. De exclaves doorkruisen vaak straten
en zelfs gebouwen. Hoewel beide gemeenten
nauw samenwerken bij het riool- en waterbeheer,
zijn er qua wet- en regelgeving verschillen.
De Belgische regering heeft vastgesteld dat eigenaren
van nieuwbouwwoningen zelf hun hemelwater
moeten bufferen. Afhankelijk van de
oppervlakte van het dak geldt dat er tot een hoeveelheid
van 5.000 liter water moet worden geborgen
op eigen terrein. Het water kan worden
gebruikt om de tuin te sproeien of het hemelwater
vertraagd af te laten voeren. Deze wetgeving
is op Nederlands grondgebied niet van toepassing.
Bij het opstellen van het hemelwaterstructuurplan
heeft Iv rekening gehouden met het bufferen
op privaat terrein in de Belgische delen.
Met name het centrumgebied van beide gemeenten
kent een grote concentratie van
verhard oppervlak en relatief weinig mogelijkheden
om water op te vangen of af te voeren.
Het huidige stelsel kan hevige neerslag
onvoldoende verwerken.
AANPAK
Om de planvorming in goede banen te leiden,
zijn zowel de Nederlandse gemeente Baarle-
Nassau als de Belgische gemeente Baarle-Hertog
vanaf het begin nauw betrokken geweest bij het
project. Er zijn meerdere overleggen met beide
gemeenten gevoerd, waarbij de inbreng vanuit
de historische en lokale kennis van grote waarde
is geweest. Hiernaast heeft Iv diverse veldinventarisaties
uitgevoerd en specifieke gebiedskenmerken,
kansen en risico’s voor inpassing van de toekomstige
hemelwaterstructuur in beeld gebracht.
Eén van de bevindingen is dat de grondwaterstand
vrij laag is, gemiddeld zo’n 1,5 tot 2
meter onder het maaiveld. Alleen in het gebied
rond Loveren komen hogere waterstanden
voor, tot net onder het maaiveld. Deze
lage waterstand kan in droge perioden (zomer)
leiden tot droogtestress, maar biedt ook
kansen om water bij piekbuien te bufferen.
Na de inventarisatiefase heeft Iv een schetsontwerp
opgesteld voor de optimalisatie en herverdeling
van het hemelwater door middel van
een blauwe aderleiding. Dit houdt vooral in dat
water wordt afgevoerd vanuit overlastlocaties
richting het buitengebied. Hierbij wordt voornamelijk
gebruik gemaakt van watergangen. Door
de lage grondwaterstand staan deze watergangen
een groot deel van het jaar droog. Hier is
ruimte om water op grote schaal te bergen en
langzaam te laten infiltreren. De blauwe ader
wordt deels uitgevoerd als infiltratiebuis waardoor
bij normale neerslag het merendeel van
het hemelwater plaatselijk infiltreert in de bodem.
Hiermee wordt verdroging ook binnen de
bestaande bebouwde gebieden tegengegaan.
Met het hemelwaterstructuurplan is rekening
gehouden met toekomstige bouwplannen en
inrichtingsprojecten, onder andere door hemelwaterbuizen
te dimensioneren op de toekomstige
te verwachten hoeveelheden verharding.
Bij de modellering is als toetsingscriterium gehanteerd
dat er geen water op straat mag ontstaan
bij ‘Bui 10’, vermeerderd met een factor van
10%. Deze bui komt statistisch gezien eens in de
tien jaar voor en houdt 45 minuten aan, met een
totale neerslag van 35,7 millimeter en een neerslagpiek
van 75,6 millimeter per uur. Alle aangrenzende
oppervlakken worden direct op deze
hoofdstructuur aangesloten. Daken worden voor
50% aangesloten op het systeem en openbaar
verharde oppervlakken zelfs volledig.
“Een Blauwe Aderplan is een uitgebreide
langetermijnvisie op een betere verdeling
van hemelwater”
Ontworpen stelsel.
Lengteprofiel ter plaatse van de Chaamseweg. Berekende maximale
waterstanden bij bui 10+10%.
82 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

KLIMAATADAPTATIE
Het straatbeeld dat we steeds vaker zien als gevolg van hevige neerslag.
Overzicht toekomstige stroomgebieden blauwe
ader en bestaande HWA-stelsels
Het plan bestaat uit de hoofdstructuur (blauwe
ader) maar ook uit gemarkeerde gebieden
waar lokaal maatregelen worden getroffen,
zoals wadi’s en kleinere maatregelen op
particulier terrein. Naast de hoofdstructuur
zijn er enkele kleinere gebieden met een eigen
afvoerlocatie aangewezen. Niet alle gebieden
kunnen immers op doelmatige wijze
op de hoofdstructuur worden aangesloten.
VERVOLG
Iv is gevraagd om een en ander uit te werken
naar een concreter (voorlopig) ontwerp.
In Baarle-Nassau en Baarle-Hertog staan op
korte termijn enkele grote reconstructies van
vijf centraal gelegen wegen op de planning.
Ook het centrum wordt de komende jaren
opgeknapt. Met een gedragen hemelwaterplan
op tafel kunnen beide gemeenten met
vertrouwen met deze projecten aan de slag.
BLAUWE ADERPLAN
Veel gemeenten hebben om uiteenlopende
redenen problemen om hun hemelwater op
een goede, duurzame manier te verdelen. Bij
hevige neerslag stroomt (te)veel hemelwater
weg en in warme, droge maanden is het
vaak moeilijk om hemelwater goed te bufferen.
Een Blauwe Aderplan is een uitgebreide
langetermijnvisie op een betere verdeling van
hemelwater. Eén van de belangrijkste aspecten
bij een Blauwe Aderplan is dat hemelwater
vanuit overlastlocaties wordt afgevoerd
naar droge plekken of locaties waar extra
ruimte is om hemelwater op te vangen.
Eén van de eigenschappen van een Blauwe
Aderplan is dat deze niet alleen gericht is op
de situatie nu, maar ook op de toekomst. Zo
zorgen we ervoor dat ook nieuwbouwwijken
goed kunnen worden aangesloten op de hemelwaterstructuur.
Dat geldt ook voor reconstructies
van bestaande gebieden.
Een goede hemelwaterstructuur is mede afhankelijk
van een goed functionerend rioleringsstelsel.
Daarom stelt Iv, parallel aan het
Blauwe Aderplan, desgevraagd ook een actueel
basisrioleringsplan (BRP) op. Dit plan geeft
ons en gemeenten inzicht in de knelpunten en
mogelijke oplossingen bij de afvoer van afvalen
hemelwater via het rioleringsstelsel. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 83

KLIMAATADAPTATIE
GRILLIGER WEER DOOR
KLIMAATVERANDERING
Marktleider in afwateringsoplossingen biedt klimaatadaptieve producten
Na een kletsnatte winter én lente, is het de vraag wat de zomer zal brengen. Wat we wel weten is
dat het weer steeds grilliger wordt door klimaatverandering. “We hebben te maken met frequentere
regenval waarbij de intensiteit ervan is toegenomen. Ook kampen we met langdurige droogtes, lage
grondwaterstanden en binnenstedelijke hittestress”, zegt Willy Bruckers, commercieel directeur van
TBS-SVA GROEP. “Met ons klimaatadaptieve productassortiment kunnen we écht een verschil maken.”
Tekst Susan Peek
Beeld TBS-SVA GROEP
WATER AFVOEREN,
BUFFEREN EN INFILTREREN
TBS-SVA, marktleider in afwateringsoplossingen,
heeft sinds de fusie in 2020 diverse innovatieve
producten gelanceerd. “Waar we eerder
bezig waren om water snel af te voeren,
doen we dit nu verantwoord en zorgzaam”,
vervolgt Willy. “We zorgen ervoor dat het water
dat in de openbare ruimte of het grond- of
oppervlaktewater terecht komt, zo schoon mogelijk
is. Daarnaast hebben we nieuwe vormen
van waterbuffering, afwatering en infiltratie
bedacht met vergroening en verkoeling van
de binnenstad als doel.” Voorbeelden hiervan
zijn de Cycloon filterput kolk, de Cool City
Draingoot en de Mini Rain Garden.
VOORTDUREND ONTWIKKELEN
“Omdat de wereld én het klimaat blijven veranderen,
blijven wij ook constant doorontwikkelen”,
zegt Willy. “Zo kwamen we aan bij de
vraag: waar gaat het overige water naar toe,
hoe gebeurt dat nu en wat kunnen wij beter
doen dan wat er vandaag de dag al op de
markt is? Daarbij verliezen we onze missie natuurlijk
niet uit het oog en willen we dat water
zo schoon mogelijk de bodem in gaat.”
in de grond geplaatst worden om overbelasting
door verkeer te voorkomen”, legt willy uit. “Dit
brengt hogere graafkosten met zich mee en is
lastig op plekken met een hoog waterpeil.”
DUURZAAMHEID
Het betonnen retentie Gully Box Systeem van
TBS-SVA heeft meerdere voordelen. “Doordat de
Gully Box vrij kort onder de bestrating geplaatst
kan worden, bespaart dit niet alleen graafkosten,
maar het betekent ook dat het product weinig tot
geen aanraking met het grondwater heeft”, aldus
Willy. “Hierdoor kan het opgevangen water zich
makkelijker verspreiden in de ondergrond. Een
ander belangrijk voordeel is dat beton vele malen
duurzamer is: het is niet alleen geproduceerd
met 33% hergebruikte grondstoffen, maar is endof-life
ook nog eens 100% recyclebaar.”
INFILTRATIESYSTEEM UIT BETON
TBS-SVA heeft een nieuw product ontwikkeld:
het retentie Gully Box Systeem, gemaakt van beton.
Hiermee is een belangrijke stap gezet naar
zo hoog mogelijk infiltreren, waarbij belastbaarheid
een belangrijke voorwaarde is. “Veel infiltratiesystemen
zijn van kunststof en moeten diep
Meerdere Cool City Draingoten staan klaar voor vertrek. Ze zorgen voor waterbuffering, afwatering en/of
infiltratie met als doel: vergroening en verkoeling van de binnenstad.
84 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

KLIMAATADAPTATIE
Een render van het nieuwste klimaatadaptieve product van TBS-SVA: de betonnen Gully Box. Duurzaam,
robuust, goed toegankelijk voor reiniging en 100% recyclebaar!
VERKEERSBELASTING
Willy is ervan overtuigd dat het met name
opdrachtgevers zal aanspreken dat het robuuste
betonnen product tegen een stootje
kan. Om dat nog beter aan te duiden,
noemt hij de bijbehorende getallen: “Bij
VerkeersKlasse 30, licht verkeer, moet de
Gully Box 23 cm onder de bestrating liggen,
bij VerkeersKlasse 45, middelzwaar verkeer,
is dat 29 cm en bij VerkeersKlasse 60, zwaar
verkeer, is dat 35 cm.”
GOEDE TOEGANKELIJKHEID
Als we vragen naar het onderhoud van het
systeem, zegt Willy dat de Gully Box gemakkelijk
toegankelijk is via putdeksels. “Het is
zo geconstrueerd dat onder de putafdekking
de constructie iets verlaagd is, waardoor het
water afloopt naar de vuilvangputten, die ervoor
dienen om het systeem gemakkelijk te
laten reinigen. Kwestie van deksel open en
je kunt in die put. De Gully Box kan bovendien
voorzien worden van een roosterdeksel
of ontluchtingsdeksel, omdat de lucht
weg moet kunnen als het systeem zich vult
met water.” Willy benadrukt dat er niet meer
zoveel vervuild water in terecht komt als het
goed is. “Zeker wanneer je het systeem combineert
met onze Cool City Draingoot of de
Cycloon filterput kolk.”
De Cycloon filterput kolk is speciaal ontwikkeld
om vervuiling uit infiltratiesystemen te houden en
oppervlakte- en grondwater schoner te houden.
BEWUSTWORDING
TBS-SVA ontwikkelde deze oplossingen allemaal
met de gedachte om systemen zo lang
mogelijk schoon te houden, zo lang mogelijk
mee te laten gaan en vooral om zo min
mogelijk vervuiling in het grondwater te laten
lopen. “Mensen worden zich steeds bewuster
van dit probleem”, merkt Willy. “Als
ik enkele jaren geleden, bijvoorbeeld op een
beurs, begon over hoeveel vervuild regenwater
en zelfs microplastics er in de bodem verdwijnen,
zag je mensen verbaasd reageren:
‘regenwater is toch niet zo vuil?’. Inmiddels
weten we beter. Daarnaast speelt de economische
uitdaging ook een rol, aangezien er
veel traditionele, dure systemen binnen enkele
jaren dichtslibben en na een poosje al
niet meer werken. Terwijl je in feite met onze
duurzame systemen helemaal geen mega
investering hoeft te doen om het vuil tegen
te houden. Onderhoud ervan is bovendien
goed te doen op de manier die men gewend
is en op die manier gaan de systemen aanzienlijk
langer mee.”
Het water dat door een Mini Rain Garden is gegaan, kan gezuiverd via een infiltratieleiding naar
bijvoorbeeld een wadi of Gully Box afgevoerd worden.
MICROSITE OVER
KLIMAATADAPTATIE
Om de boodschap verder te verspreiden,
werkt TBS-SVA aan een microsite over klimaatadaptatie
en hun klimaatadaptieve producten.
“De verwachting is dat deze voor de aanvang
van de bouwvakvakantie gelanceerd wordt,
dus houdt onze website in de gaten, want vanuit
daar is de microsite straks te bezoeken”,
aldus Willy tot slot. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 85

KLIMAATADAPTATIE
SAMEN MAKEN WE DE LOKALE
WATERKRINGLOOP WEER ROND!
Naast wateroverlast hebben we de laatste jaren steeds vaker te maken met hittestress.
Het vergroenen van de tuin en de openbare ruimte, en dan met name door middel van bomen
en struiken, is hiervoor een bewezen oplossing. Maar hoe zorg je ervoor dat alles groen blijft?
Dit is één van de grote uitdagingen op het gebied van toekomstgericht watermanagement.
Tekst en beeld ACO BV
VERSTOORDE WATERKRINGLOOP
ACO heeft veel ervaring in de openbare ruimte. “Wij zien hier dat de
blauwgroene infrastructuur steeds belangrijker wordt, vooral in het licht
van de gevolgen van klimaatverandering.” Aan het woord is Rieks Hulst,
manager product management en marketing bij ACO. “Tijdens extreme
regenval heeft de bestaande infrastructuur vaak moeite om grote hoeveelheden
water op te vangen en af te voeren. Dit kan leiden tot wateroverlast
en vaak ook vervuiling. Aan de andere kant is er tijdens warme
perioden gebrek aan water in de natuurlijke watercyclus, omdat regenwater
dat gevallen is allang is geïnfiltreerd of verdampt.“
NIET INFILTREREN MAAR IRRIGEREN
Decennialang is regenwater afgekoppeld door middel van wadi’s of ondergrondse
infiltratievoorzieningen. Nadeel hiervan is dat nieuw groen
hier niet zo veel aan heeft. Dit water zit vaak veel te diep voor de jonge
wortels. “Wij zijn ervan overtuigd dat het belangrijk is om eerst te kijken
86 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

KLIMAATADAPTATIE
Automatisch regenwatersyteem in de praktijk.
of je regenwater kunt gebruiken voor het behoud van het groen voordat
je het gaat infiltreren of afvoeren.”
VOLAUTOMATISCH REGENWATERSYSTEEM
IN DE PRAKTIJK
“Een van onze meest spraakmakende projecten is in Raalte, waar we een
volautomatisch regenwatersysteem hebben aangelegd. Hierbij wordt water
opgevangen in meanderende lijngoten, waarna het wordt gezuiverd en opgevangen
in een ondergrondse waterbuffer. Aan de hand van vochtsensoren
in de grond en de actuele weersverwachting, wordt vervolgens wel of geen
water gegeven. Hiermee bespaart de gemeente veel tijd, water en kosten.
En dat zijn in deze tijden van klimaatverandering belangrijke winstpunten.”
REGENWATER VASTHOUDEN IS DE OPLOSSING!
Een slimme tuin of openbare ruimte, die om kan gaan met de grillen
van ons huidige klimaat, is nodig als we zorgeloos willen kunnen blijven
genieten van het groen. En het goede nieuws is, dat wordt steeds eenvoudiger!
“Wij bieden hiervoor een scala aan oplossingen met effectieve
kwaliteitsproducten met oog voor esthetiek. Ook ons eigen kantoorpand
in Doetinchem heeft een slimme tuin! Regenwater wordt opgevangen
van ons dak, gezuiverd en opgeslagen. In droge perioden wordt het watergeefsysteem
automatisch geactiveerd. Zo blijft onze tuin mooi groen.
Bij ACO helpen we jou graag om de cirkel weer rond te maken.” ●
Rieks Hulst bij de slimme tuin voor het ACO-kantoor.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 87

KLIMAATADAPTATIE
In het kader van schoon en emissieloos bouwen heeft de Vereniging van Waterbouwers samen met onder meer Rijkswaterstaat, diverse waterschappen en
Havenbedrijf Rotterdam gewerkt aan een transitiepad voor de waterbouw.
SAMENWERKEN AAN EEN
VITALE WATERBOUWSECTOR
Duurzaamheid, innovatie en circulariteit zijn belangrijke thema’s in de waterbouw. Vanwege
de ‘doorgeschoten’ regelgeving staat de branche er nu op het gebied van circulariteit minder
goed voor dan vijf jaar geleden. Tegelijkertijd worden verregaande investeringen van ons
verwacht in uitstootreductie en vergroening van de waterbouwvloot. Dat zegt adviseur Yves
Marsé van de Vereniging van Waterbouwers. Hij pleit voor meer regie vanuit de overheid waarbij
verduurzaming en circulariteit integraal worden opgepakt.
Tekst Roel van Gils
Beeld De Vries & van de Wiel
De Vereniging van Waterbouwers is dé werkgevers- en ondernemersorganisatie
voor aannemers en dienstverleners in de waterbouw. “Wij
behartigen de belangen van onze 91 leden en werken samen continu
aan een vitale waterbouwsector, zowel in zoet- als zoutwater”, zegt
Yves. “Daarbij concentreren wij ons uitsluitend op bedrijven die in
Nederland actief zijn. Het varieert van grote baggeraars tot aan kleine
ondernemingen die zich bijvoorbeeld bezighouden met het uitbaggeren
van sloten, en alles daartussen.”
LANGETERMIJNVISIE
In het kader van schoon en emissieloos bouwen heeft de Vereniging
van Waterbouwers samen met onder meer Rijkswaterstaat, diverse
waterschappen en Havenbedrijf Rotterdam gewerkt aan een transitiepad
voor de waterbouw. “De overheid hanteert momenteel een
nogal onsamenhangend beleid als het gaat om duurzaamheid”, vindt
Yves. “Er is behoefte aan duidelijkheid en vooral aan een uniforme
langetermijnvisie om de beoogde doelstellingen te behalen van 55%
CO 2
-reductie en 60% stikstofreductie in 2030. Daar willen we ons als
branche graag aan conformeren mits er wordt voldaan aan een aantal
randvoorwaarden. We hebben dan ook gezamenlijk het nodige ‘voorwerk’
verricht en gewerkt aan een transitiepad dat inmiddels is aangeboden
aan het kabinet. Hopelijk wordt het in het najaar geaccordeerd,
zodat er een investeringsperspectief komt voor de markt om verder
te kunnen verduurzamen. Er is nu vooral veel onduidelijkheid en dat
maakt het lastig om investeringen te verantwoorden.”
STAPSGEWIJS NAAR HET AMBITIENIVEAU
Het transitiepad is volgens de schoon en emissieloos bouwen (SEB)
systematiek opgesteld en bestaat uit twee delen. “Enerzijds maatregelen
om aan de minimale eisen te voldoen en een tweede deel met een
nog hoger ambitieniveau, de bovengrens”, zegt Yves. “Beide delen
zijn opgeknipt in vier periodes van telkens een paar jaar om stapsgewijs
te komen tot de reductiedoelstellingen en ambities in 2030. Voor
iedere periode wordt gespecificeerd wat de minimale vereisten zijn
88 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

KLIMAATADAPTATIE
Niet overal kun je zero emissie materieel inzetten en waar het wel mogelijk is, vraagt dat een factor 5 tot 10 hogere investering wat neerkomt op z’n 300 tot 400
miljoen aan meerkosten tot 2030.
op het gebied van motoren en brandstofdragers. Voor 2028 is CCR2
gesteld als minimale eis. Belangrijk is dat het gaat om het gewogen
gemiddelde van alle aanwezige motoren aan boord. Voor het tweede
deel van het transitiepad vormt de beschikbaarheid van financiële middelen
een serieus knelpunt. Het is afwachten in hoeverre het kabinet
hierin mee wil gaan om die ambities waar te maken. We hebben TNO
onderzoek laten uitvoeren naar de verduurzamingsopties voor de zoetwatervloot.
Niet overal kun je zero emissie materieel inzetten en waar
het wel mogelijk is, vraagt dat een factor 5 tot 10 hogere investering
wat neerkomt op z’n 300 tot 400 miljoen aan meerkosten tot 2030. De
vraag die we met z’n allen moeten stellen en nu bij het kabinet ligt is:
hebben we dat ervoor over?”
Volgens het circulaire gedachtegoed zou je grond of bagger die bij een werk
vrijkomt bij voorkeur lokaal weer terug moeten inzetten, stelt Yves terecht.
“Tot een aantal jaren geleden gebeurde dat ook. Helaas werpt de regelgeving
steeds meer belemmeringen op, PFAS is daarvan het meest prangende
voorbeeld. Aan de ene kant heb je de industrie die kilogrammen in onze
leefomgeving mag brengen via de lucht en het water. Bij het baggeren tref
je dat natuurlijk aan. Op zich geen probleem, ware het niet dat voor ons
de normen op tienden van microgrammen staan gesteld. Dat is een miljard
keer zo klein (!) en staat dus totaal niet in verhouding. Het is ook veel strikter
dan met andere stoffen wordt omgegaan. Het gevolg is dat je als aannemer
de grond en bagger over steeds grotere afstanden moet verschepen naar
één van de drie stortlocaties in Nederland, terwijl het materiaal vaak bruikbaar
is. Dat is allesbehalve circulair en in strijd met het beleid van het kabinet
om hergebruik te stimuleren. Behalve niet goed voor het klimaat vanwege
extra uitstoot door het transport, kost het ook nog eens veel meer geld dat
je veel beter kunt inzetten voor verduurzaming.”
Wij zouden als brancheverenging graag zien dat circulariteit en verduurzaming
integraal worden opgepakt, zodat je generieke afwegingen kan maken,
resumeert Yves. “Het huidige beleid met steeds striktere normen aan de achterkant
is niet houdbaar op de langere termijn. Het moet in proportionaliteit
worden gezien. Een moeilijke politieke discussie waar we in Den Haag aandacht
voor blijven vragen om hierin een reëler beeld te scheppen. Vijf jaar
terug waren we circulairder dan nu. Dat besef is er helaas niet breed, maar is
wel de consequentie van het huidige beleid.” ●
Adviseur Yves Marsé van de Vereniging van Waterbouwers.
De Vereniging van Waterbouwers is dé werkgevers- en
ondernemersorganisatie voor aannemers en dienstverleners in de waterbouw
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 89

ACO Urban Design
maak ieder project uniek!
Lijnafwatering is dé corebusiness van ACO wereldwijd. Meer dan een halve
eeuw zijn wij koploper op dit specifieke gebied van afwateringstechniek.
Ondanks de schijnbare eenvoud van het product blijft innovatie onze grootste
kracht. De laatste vijftien jaar heeft de toepassing van sleufgoten en speciale
designroosters een hoge vlucht genomen. Waar traditionele roostergoten
niet altijd aansluiten bij de beoogde uitstraling van een project, zorgen deze
speciale goten juist voor een duidelijke signatuur. De praktische must van
afwatering verandert daarmee in Urban Design en draagt bij aan de eigen
identiteit van een project.
Vraag hier onze nieuwe
Urban Design brochure aan
www.aco.nl
ACO. we care for water

Tijdelijke
oplossing,
duurzaam
resultaat.
Niemand kan de toekomst
voorspellen. Wat we wél
kunnen, is vooruitdenken.
Daar zijn wij dan weer goed
in. We moeten wel, want wij
houden ons bezig met water.
Vanderkamp biedt maatoplossingen voor tijdelijke pompinstallaties.
Met onze slimme, innovatieve technieken hebben wij altijd een
oplossing in huis voor vraagstukken op het gebied van oppervlaktewater,
rioolwater, koel- en proceswater, bluswater of zelfs drinkwater.
Met meer dan 30 jaar ervaring, pakken wij elke uitdaging aan.
Contact
info@vdkamp.eu
+31 (0)38 4222009
Meer informatie:
www.vdkamp.eu

De laatste aanwinst van het metaalbewerkingsbedrijf: de MicroStep EasyCut. Hiermee kunnen zij met zes Autogeen branders tot 300 milimeter dik snijden.
‘ER IS VAAK SPRAKE VAN URGENTIE,
DUS HET IS VOOR DE KLANT IDEAAL DAT
WE RAZENDSNEL KUNNEN LEVEREN’
Enige tijd geleden maakten we kennis met Ton van Leeuwen Snijwerken uit Harmelen. Al bijna
30 jaar wordt dit metaalbewerkingsbedrijf voor de meest uitdagende projecten ingeschakeld.
Van werkzaamheden aan onze Rijkswegen en dijken, tot de levering van onderdelen voor de
machinebouw of grondverzettechniek. Bedrijfsleider Sam van Engelen heeft een grote passie
voor metaal: “Mijn opa was lasser en ikzelf begon ook al op mijn vijftiende te werken als lasser
en metaalbewerker. Nu heb ik als verantwoordelijke voor de inkoop en planning een ontzettend
leuke en afwisselende baan. ’s Morgens neem ik bij wijze van spreken een kijkje bij een
bouwplaats waar onze spullen worden gebruikt om een dijk te versterken en ’s middags
rijd ik naar een klant die mooie machines maakt voor de recyclingindustrie.”
Tekst Carolien Klees
Beeld Ton van Leeuwen Snijwerken
Dankzij de centrale ligging in Nederland en
het feit dat de snij- en constructiewerkzaamheden
onder één dak uitgevoerd worden,
kunnen ze snel leveren. “Er is vaak sprake van
urgentie bij de klant, dus het is voor hen ideaal
dat we snel kunnen werken, mede omdat
we vier lassers op onze werkplaats hebben.
En door jarenlange ervaring zijn we in staat
om voor acute problemen adequaat een oplossing
te bedenken. Alles zodat een project
zo kort mogelijk stilligt.”
VERBREDING A9
“Momenteel zijn we ingeschakeld voor de verbreding
van de A9, waarvoor we eigenlijk alle
voorkomende snijwerkzaamheden verrichten.
Denk aan de kop- en knieplaten en ankerschotels
voor damwandversterkingen. Of de tijdelijke
deksels voor buisafdichtingen. Tevens
leveren we veel slijtvast materiaal aan machinebouwers,
die het vervolgens weer gebruiken
in bijvoorbeeld grondverzetmachines of
kraanbakken. En we doen veel voor de highend
funderingsindustrie. Van de deksels in de
heipalen tot de onderdelen van de heimachines.
Ook bedienen we constructiebedrijven
met stalen constructies in allerlei afmetingen.”
OPLOSSINGEN
Op de vraag waarom zoveel klanten bij hen aankloppen,
antwoordt Sam: “Onze wens is om iedereen
te ontzorgen, hoe cliché dat ook klinkt.
Wil de klant dat we het komen brengen, dan doen
we dat.” Onlangs hebben ze hiervoor een nieu-
92 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

PROJECT
“Niks is te gek en
daardoor is alles
eigenlijk normaal”
Het metaalbewerkingsbedrijf heeft continu
klantcontact en doet dat bewust zoveel mogelijk
telefonisch in plaats van via de e-mail. “Stel
dat een klant iets vraagt wat niet mogelijk is
of waarvoor wij een betere oplossing kunnen
bieden? Aan de telefoon kunnen we dat gelijk
aan hem voorleggen en gaat er voor hem
geen tijd verloren.” ●
we auto met grote aanhanger aangeschaft. “En
wie weet, misschien rijdt er in de toekomst nog
wel een drie-assige trailer met Ton van Leeuwen
erop. Onze klanten staan soms letterlijk en figuurlijk
in de bagger. Die zitten op de bouwplaats met
een probleem, bellen ons en willen zo snel mogelijk
geholpen worden. Meestal zorgen we voor
een conventionele oplossing, maar soms komen
we ook met een onconventionele. Alles zodat de
ploeg grondwerkers zo snel mogelijk weer verder
kan. Niks is te gek en daardoor is alles eigenlijk
normaal”, vat Sam het prachtig samen.
Met één van de plasmabanken van 12 bij 3 meter kan Ton van Leeuwen Snijwerken tot 40 milimeter
volledig '3D-bevelsnijden’.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 93
00041447001 - Ton van Leeuwen Snijwerken_BH.indd 1 18-06-2024 10:16

Bell kan de dredger volledig op afstand uitlezen én zelfs bedienen, mocht er assistentie benodigd zijn.
ELEKTRISCH-HYDRAULISCHE DREDGER
HOUDT LIYUTAN RESERVOIR OP DIEPTE
In het Liyutan Reservoir in Taiwan heeft Bell Dredging onlangs een Bell A-frame Dredger
300 opgebouwd. De elektrisch-hydraulisch aangedreven dredger wordt ingezet in het
stuwmeer voor het verwijderen van het door de jaren opgebouwd sediment, zodat de stoomopwekcapaciteit
en de drinkwatervoorziening voor de nabijgelegen stad gegarandeerd blijft.
Tekst Roel van Gils
Beeld Bell
Het stuwmeer zorgt al sinds 1992 voor groene stroom en drinkwater
voor Taichung, een stad in het westen van Taiwan. “Omdat de dam
is gebouwd in een vallei en het water uit de bergen continu zand en
sediment aanvoert, wordt het stuwmeer met de jaren ondieper”, legt
Thijs van den Outenaar uit, sales engineer bij Bell Dredging Pumps.
“Het beïnvloedt de drinkwatervoorziening en minder water in het
stuwmeer betekent ook minder capaciteit om stroom op te wekken.
Om dat te voorkomen moet het sediment dat zich voortdurend voor
de dam ophoopt, worden verwijderd. Aanvankelijk gebeurde dat met
een baggerinstallatie van een ander merk, maar de betrouwbaarheid
en capaciteit lieten te wensen over. Zodoende zijn wij gecontacteerd
om een oplossing te bedenken.”
94 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

“Onze installatie wordt gevoed
met groene stroom van de dam
via een drijvende
hoogspanningskabel”
DUBBELE SNIJKOP MET WATERJET
En die oplossing is gevonden in een Bell A-frame Dredger 300.
“Onze installatie wordt gevoed met groene stroom van de dam via
een drijvende hoogspanningskabel. Via een transformator aan boord
wordt de 24 KV omgezet naar 690 Volt, de werkspanning voor de
elektromotoren op de dredger”, zegt Thijs. “Deze drijven op hun
beurt weer de hydrauliek aan voor de Bell 300-baggerpomp. De
pomp hangt aan een lier en beschikt over een dubbele roterende
snijkop om het sediment van de bodem van het meer los te krijgen.
Deze configuratie maakt dat de pomp altijd in balans blijft, ook op 70
meter diepte aan een lier, zoals hier in Taiwan. In- en om de snijkoppen
zijn ook nog waterjet nozzles geïnstalleerd zodat de snijkoppen
te allen tijde schoon blijven.”
BOOSTERSTATIONS
De capaciteit van de geleverde Bell A-frame Dredger 300 is 1.800 m 3
per uur in een verhouding 80:20 water versus vaste stof. “Dat betekent
dat we per uur 360 m 3 sediment kunnen afvoeren”, rekent Thijs ons
voor. “De slurry wordt over een lengte van 2,5 kilometer horizontaal
verplaatst en dan over de dam met behulp van twee boosterstations,
één aan boord en één in een 10 ft-container aan wal. Het mooie is dat
we de dredger volledig op afstand kunnen uitlezen én zelfs bedienen.
Mocht er assistentie benodigd zijn, kunnen we vanuit Nederland inloggen,
meekijken en trouble shooten. Onze filosofie is dat iedere graafmachinemachinist
eenvoudig overweg moet kunnen met onze dredgers,
en zo hebben we de cabine ook ingericht.” Dat wekt vertrouwen,
zo blijkt. Bell is inmiddels bezig met de bouw van vijf exemplaren van
de Bell A-frame Dredger 250 voor de overheid in Thailand. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 95

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
ONBEKEND MAAR BEMIND
DNL Machines verzorgde op 11 en 12 juni op het Bouw & Infra Park in Harderwijk de Europese
presentatie van de elektrisch aangedreven Sany SY215E rupsgraafmachine. Dat de Nederlandse
importeur die eer te beurt viel had alles te maken met het feit dat er in enkele maanden tijd al
negentien machines zijn verkocht.
Tekst en beeld Kees Beijer
De officiële introductie van de gloednieuwe
SY215E trok enkele honderden belangstellenden
naar Congrescentrum B&I om meer te
weten te komen over deze volledig elektrische
graafmachine en de 23-tonner voor het eerst in
actie te zien. Dat Nederlandse verhuurbedrijven
en aannemers in de bouw of infra meteen
warm zouden lopen voor dit stukje Chinese
innovatie, heeft ook directeur Diederik van
Hattem van DNL Machines verrast. “Wij zijn
eind 2020 importeur van Sany geworden en
moeten nog iedere dag vechten tegen de
vooroordelen die heersen. Inmiddels heb ik
alle clichés wel gehoord, zoals ‘Sany staat voor
ga-nie’ of ‘Chinees moet je eten’. Probeer het
zelf maar eens, zeg ik altijd. Dan kun je pas
echt een oordeel vellen. Ik snap heus wel dat
een machinist niet direct staat te springen om
in een Chinees product te stappen, maar Sany
kan zich moeiteloos meten met topmerken.
De machines zijn kwalitatief zeer hoogwaardig
en ook qua comfort en bediening valt er niets
op af te dingen.”
LOUTER A-KWALITEIT
Inmiddels draaien er in ons land meer dan
driehonderd Sany machines en Diederik is er
trots op dat de betrouwbaarheid voor veel
klanten een belangrijke reden is om wederom
voor dit merk te kiezen. “Natuurlijk gaat
er wel eens iets mis of stuk, dat hou je toch.
Grote reparaties komen echter niet voor. We
hebben nog nooit een motor, ventielblok of
aandrijving hoeven te vervangen. Dat zegt wel
iets over de degelijkheid.” Sany monteert dan
ook uitsluitend componenten van A-kwaliteit,
zoals Cummins, Deutz of Yanmar motoren en
Bosch-Rexroth of Kawasaki hydrauliek. De
Chinese producent heeft een breed gamma,
dat 80% van de materieelinzet dekt. Met 57
fabrieken, vier R&D centers, 55.000 werknemers
en over de 400 dealers in ruim 180 landen
is Sany naar eigen zeggen uitgegroeid tot
de op één na grootste bouwmachinefabrikant
ter wereld, met topposities in de categorieen
graafmachines, rupshijskranen en – na de
overname van Putzmeister – betonpompen.
In 2020 wist de constructeur voor het eerst
de nummer 1-positie te veroveren van wereldwijd
verkochte graafmachines. Een jaar
later waren dat er maar liefst 100.000. Ook
bij de rupshijskranen, die in de Benelux worden
verdeeld via Sany Cranes.Services uit
Sassenheim, scoort Sany hoge ogen en is
wereldwijd marktleider. Ruim vier op de tien
kranen die buiten China worden verkocht is
van dit merk. Een reden om tevreden achterover
te leunen is dat allerminst. Sany wil
binnen vijf jaar doorgroeien naar een omzet
Opvallend genoeg ziet de elektrisch aangedreven Sany SY215E er in alle
opzichten hetzelfde uit als de dieseluitvoering.
DNL Machines toonde de 23-tons rupsgraafmachine op het Bouw & Infra
Park voor het eerst aan Nederlandse aannemers en verhuurbedrijven.
96 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Bij zware tot middelzware werkzaamheden kan de 23-tons rupsgraafmachine al gauw 6 tot 10 uur onafgebroken draaien.
van 42 miljard dollar. Ter vergelijking: in 2020
realiseerde het concern nog 15 miljard aan
verkopen. Om in de toekomst uit te groeien
tot de onbetwiste marktleider moet de R&Ddivisie
stijgen naar 30.000 engineers en wordt
bijna 12,5 miljard dollar geïnvesteerd in
Greenfi eld-projecten voor nieuwe energie en
intelligente technologie. Voor de komende
jaren ligt de focus dan ook op digitalisering
en automatisering, waaronder het verder ontwikkelen
van autonoom werkende machines.
Dankzij de krachtige elektromotor en een hydraulisch debiet van 444 l/min kan de SY215E overweg met
een bak van 1.800 liter of zware aanbouwdelen.
TOEGEWIJDE INNOVATIE
“Nederland is een pioniersland, dus is het
niet vreemd dat de SY215E als het elektrische
vlaggenschip van Sany uitgerekend hier
het Europese debuut beleeft”, verkondigt
mr. Gary Jia, Managing Director van Sany
Benelux BV. “Onze toewijding aan innovatie
is de motor achter onze marktgroei.” Vanuit
Sany’s New Energy Technology Committee
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 97

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Het batterijpakket heeft een capaciteit van 422
kWh en is dankzij twee CCS2-aansluitingen van elk
100 kW in 2 uur weer volledig bij te laden.
Met de SY215E levert Sany een batterij-elektrisch aangedreven machine, die beschikt over CE- en
TÜV-keurmerk en met 5 jaar fabrieksgarantie.
zijn alleen al vorig jaar 275 patenten verkregen
en meer dan 130 energiezuinige producten
gelanceerd, waaronder 's werelds
eerste elektrische roterende boorinstallatie
en een waterstoftruck met brandstofcel.
Over 2023 is voor bijna 18 miljoen dollar
aan inkomsten gerealiseerd uit producten
op waterstof en iets minder dan 435 miljoen
aan elektrische machines. Naast emissievrije
vrachtwagens en hijskranen biedt het merk
ook een elektrische dumptruck, betonmixer,
reachstacker en 19-tons wiellader (SW956E)
aan. Op graafmachinegebied kenden we al
de 1,9-tons minigraver SY19E en daar komt
nu een middelgroot model bij in de vorm
van de SY215E.
Diederik ‘waarschuwt’ de aanwezigen dat er
nog veel meer aan zit te komen, allemaal affabriek
leverbaar met CE en garantie. “Dit jaar
kunnen we nog de SY19E met cabine verwachten,
de 3,5-tons SY35E en de SW405E wiellader.
Dat is in feite een SW956E, maar dan naar
Europese en Noord-Amerikaanse maatstaven.
In 2025 volgt de SY95E en voor 2026 staan de
SY155E en de SY155WE op de planning.” Die
laatste is een elektrische mobiele graafmachine
die in twee jaar tijd is ontwikkeld. Dat zegt
iets over de snelheid waarmee de Chinese
machinebouwer doorpakt als het gaat om
elektrificatie. Het doel hierbij is niet alleen het
terugdringen van de uitstoot, maar ook een
aanzienlijke verlaging van de operationele
kosten tijdens de volledige levensduur. “Het
volledig elektrisch aangestuurde hydraulische
systeem is 7% meer efficiënt dan bij een dieseluitvoering.
Bovendien liggen de onderhoudskosten
tot 58% lager door het ontbreken van
bijvoorbeeld motorolie en een oliefilter.”
CONCURRERENDE PRIJS
Naast de gebruikskosten is ook de vraagprijs
interessant. Die ligt met 315.000 euro weliswaar
een stuk hoger dan bij een dieseluitvoering,
maar is vergeleken met andere elektrische
machines in deze gewichtsklasse uiterst
concurrerend. Dat heeft er mede toe bijgedragen
dat in korte tijd maar liefst negentien
SY215E’s een Nederlandse koper wisten
te vinden, waarvan sommigen er direct twee
bestelden. Tijdens de lancering werden alle
pioniers in de spotlights gezet: Baggerbedrijf
Midden Nederland, Blokland, CVH Rental,
Den Ouden Groep, Everts GWW, FPH
“Snelle beslissers kunnen nog dit jaar met de
elektrische machine draaien”
98 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Ploegmakers, Fuhler, GKB Groep, Groene
Bouwkracht, Haarsma Groep, M. Heezen, Van
Beers Hoogeloon, Van den Herik Sliedrecht
en Veldt Groep Infra. Waarom er voor Sany is
gekozen? “Wij denken met 422 kWh accucapaciteit
een heel eind te komen”, antwoordt
Martijn van Beers. Mark Haazelager (Groene
Bouwkracht) vult aan: “Wie wil pionieren,
moet ook durven investeren. Het feit dat dit
een fabrieksmachine is met 5 jaar garantie,
gaf voor ons de doorslag.”
Snelle beslissers kunnen nog dit jaar met hun
emissievrije rupsgraafmachine draaien. DNL
Machines denkt er vier of vijf per maand op
te bouwen en plant nu machines in voor levering
in december. “De SY215E is af-fabriek behoorlijk
compleet en volgens Europese specificaties”,
weet Diederik. “Dat betekent een
LC-onderwagen met 900 mm brede triple grouser
rupsplaten, lasthoudventielen op de hef- en
knikcilinders en twee extra circuits van 400 en
70 l/min met proportionele bediening plus lekleiding.
De cabine is ruim en comfortabel, met
onder andere een luchtgeveerde en verwarmbare
stoel, iPad-achtig beeldscherm van 10 inch
en geïntegreerd camerasysteem met beelden
links, rechts of achter de machine. Tot de standaarduitrusting
behoren verder nog een overdrukcabine,
beschermroosters voor voorruit en
dakraam, LED-werkverlichting en climate control
met zeven uitblaasopeningen. Een machine dus
waarmee je zo aan de slag kunt.”
KRACHTIGE HYDRAULIEK
Sany heeft gekozen voor een krachtig hydraulisch
systeem bestaande uit twee variabele
plunjerpompen van Kawasaki met een opbrengst
van elk 222 l/min. De maximale werkdruk
bedraagt 343 bar, met een Power Boost
tot 373 bar. De elektromotor levert netto 150
kW en piekt op een vermogen van 250 kW. Het
nominale koppel ligt op 800 Nm bij 1.790 t/
min en gaat door tot maximaal 1.500 Nm. Het
veruit duurste onderdeel van een elektrische
graafmachine is het accupakket, dat afkomstig
is van wereldmarktleider CATL, dat levert aan
automerken als Tesla, BMW, Mercedes-Benz,
Toyota, Honda en Kia. In de 23-tons SY215E
ligt een LPF-batterij met een capaciteit van
422 kWh, die keurig is weggewerkt in de bovenwagen.
“Dat is voldoende om bij zware
tot middelzware werkzaamheden 6 tot 10 uur
onafgebroken te kunnen draaien”, rekent
Diederik ons voor. De machine heeft twee
CCS2-aansluitingen (voor AC- en DC-laden)
en is aan een dubbele snellader bij maximaal
200 kW/uur in 2 uur tijd volledig bijgeladen.
met een gunstige kostprijs per uur. Daarbij kom je
in eerste instantie niet uit bij de meest bekende
merken, maar het is aan ons om de markt te la-
Sany heeft zoveel vertrouwen in haar eigen producten,
dat de producent 5 jaar/6.000 uur garantie
geeft op het accupakket en 5 jaar/10.000
uur op overige componenten. DNL Machines &
Equipment staat vanuit Haastrecht borg voor deskundig
advies, service en onderdelenvoorziening.
Niet alleen voor Sany, maar ook voor de merken
Deutz-Fahr, Dezeure, Pöttinger en MB Crusher.
ten zien dat het echt anders kan. Niet voor niets
is ons motto: ‘Doe meer.’ We zetten graag een
stapje extra voor onze klanten en dagen onszelf
uit om de verwachtingen telkens weer te overtreffen.
Met merken als Sany en Deutz-Fahr is die belofte
ook waar te maken. De SY215E is daar een
perfect voorbeeld van. Het is een innovatieve machine,
die veelzijdig en efficiënt inzetbaar is, en
Diederik: “Ons streven is om machines te leveren
daarmee een waardevolle keuze.”
●
De naam Sany doet nog steeds wenkbrauwen fronsen, maar kan zich inmiddels moeiteloos meten met
topmerken.
DNL Machines zette tijdens het lanceringsevenement in Harderwijk alle
kopers van een middelgrote elektrische Sany graafmachine in de spotlight.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 99

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Een wendbare en veelzijdige troef, die dankzij de verstelgiek net zo makkelijk
een cunet of bouwput graaft als een bandenlijn zet voor het straatwerk.
De nieuwe DX140W-7 van Visser Hoogeloon draait voor langere tijd op een
nieuwbouwproject in Duizel, dat woonrijp gemaakt wordt.
TOEGEVOEGDE WAARDE
BIEDEN VIA MATERIEEL
In de dynamische wereld van bouw- en sloopwerken zijn efficiëntie, betrouwbaarheid en innovatie
cruciaal voor succes. Visser Hoogeloon B.V. uit Eersel heeft dit goed begrepen en investeert daarom
fors in in de inzet van Develon (voorheen bekend als Doosan) materieel. In dit artikel belichten we
hoe deze geavanceerde machines een sleutelrol spelen in de dagelijkse werkzaamheden.
Tekst Kees Beijer
Beeld Paul Poels
De onderneming is opgericht door Ben en Lian
Visser, die in 1998 zijn gestart met de verhuur
van één minigraver. Van lieverlee kwamen er
steeds meer machines bij en werden ook vaker
zelf klussen aangenomen, zoals het plaatsen
van lantaarnpalen, klein grondverzet of sloopwerk.
In 2013 is Wintermans Bestratingen uit
Eersel overgenomen en na de verhuizing in
2017 naar een nieuw onderkomen in Eersel
volgde een verdere uitbreiding van de activiteiten
met een milieutak en een grondbank.
Door de jaren heen is Visser Hoogeloon zodoende
uitgegroeid tot een veelzijdige onderneming
met bijna zestig medewerkers.
Aan het roer staan de broers Joris, Jan en Rob
Visser, die al van jongs af aan meedraaien en
sinds 2022 het stokje geleidelijk hebben overgenomen
van hun ouders.
UNIEKE INSTALLATIE
Het Brabantse familiebedrijf presenteert zich als
een allround dienstverlener binnen de GWWsector.
Naast grond-, infra- en sloopwerken (ook
renovatiesloop) is de divisie Visser Milieu belast
met asbest-, bodem- en grondwatersanering.
Er is zelfs geïnvesteerd in een unieke unit om
met PFAS verontreinigd grondwater te zuiveren.
Naast een mobiele breker voor slooppuin bestaat
het machine- en wagenpark uit vier rupsgraafmachines
van 26 tot 52 ton, vier mobiele
graafmachines, acht minigravers, vier wielladers,
meerdere schrankladers, zandauto’s, containerwagens
en een knijperwagen. Visser Hoogeloon
beschikt over meerdere machines van Doosan/
Develon, die vanwege de kracht, robuustheid,
betrouwbaarheid en veelzijdigheid ideaal zijn
voor zware bouw- of slooptoepassingen.
De nieuwste aanwinst is een 14-tons
DX140W-7, die in januari in gebruik is genomen
en inmiddels pakweg 900 uur heeft gedraaid.
De mobiele graafmachine is uitgerust
100 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
De 14-tons Develon heeft een zescilinder dieselmotor die voldoet aan de
strengste emissienorm.
Voor allround inzetbaarheid is de mobiele graafmachine uitgerust met onder
andere een draaikantelstuk, GPS-besturing en een overdruksysteem.
met een DL06 Stage V-dieselmotor, die goed
is voor een vermogen van 102 kW/137 pk.
Naast de riante standaarduitrusting is gekozen
voor de volgende opties: engcon EC219
tiltrotator met geïntegreerde gripper, Trimble
Earthworks GPS, BMair overdruk, Wiejelo automatische
vetsmering, omkeerbare trekhaak
in dozerblad, Nokian Ground Kare banden en
gepoedercoate stalen spatborden. Joris: “In
alle opzichten is het een hele allround machine,
die dankzij de 3-delige giek veelzijdig
is in te zetten op onze werken. Machinist Thijn
“In alle opzichten is het een allround
graafmachine, die door de 3-delige giek
veelzijdig is in te zetten”
FOCUS OP DUURZAAM
De relatie tussen Visser Hoogeloon en hun
Develon-dealer gaat terug tot 2019, toen
kort na elkaar een Doosan DX10z minigraver
en een gebruikte DL420-3 wiellader zijn
geleverd. In 2021 is geïnvesteerd in een
DX140W-5 en begin vorig jaar in een 26-tons
DX255LC-7 rupsgraafmachine. Opvallend
daarbij is de focus op duurzaamheid. Visser
Hoogeloon streeft naar een minimale ecologische
voetafdruk en kiest daarom voor machines
die niet alleen krachtig en betrouwbaar
zijn, maar ook voldoen aan de strengste
emissienorm. Dat het familiebedrijf hierbij
steeds een stapje verder gaat, blijkt wel uit
het feit dat Joris Visser zich inmiddels ook al
oriënteert op de aanschaf van een eerste vol-
is zeer te spreken over de soepele bediening,
ledig elektrische mobiele graafmachine, die
het comfort in de cabine en het goede zicht.”
later dit jaar zal worden geleverd.
Machinist Thijn van Gestel is zeer te spreken over
de comfortabele cabine en soepele bediening.
Het onderstreept hun toewijding aan innovatie,
kwaliteit en CO²-reductie. “Als bedrijf dragen we
graag een steentje bij aan verduurzaming, of het
nu gaat om vergroening van de materieelvloot,
hergebruik van materialen bij sloop of sanering
van bodem en grondwater.” Door vanuit één
aanspreekpunt op alle vlakken ondersteuning te
bieden, kan Visser Hoogeloon zich onderscheiden
als toegevoegde waarde. “Dat beetje extra
zoeken we ook bij onze leveranciers, vandaar de
keuze voor Develon”, zegt Joris. “De organisatie
staat achter het product en als er eens iets
voorvalt, dan wordt snel een oplossing gezocht.
Verder is de goede prijs/kwaliteitverhouding
een belangrijk gegeven en het feit dat de modellen
telkens worden doorontwikkeld op basis
van de wensen van machinisten.”
●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 101

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Emissievrij in de hoofdstad
ELEKTRISCHE MINI WERKT
AAN HERSTEL KADEMUUR
In Amsterdam moet ongeveer 200 kilometer kademuur vervangen worden, waarvan sommige
delen al honderden jaren oud zijn. Hier komt veel bij kijken. Zo zijn de wortels van bomen vaak
breed verspreid over het werkterrein. Verder is de beschikbare werkruimte beperkt en liggen op
veel plekken woonboten langs de kade. H. van Steenwijk B.V. heeft een methode ontwikkeld die
deze uitdagingen minimaliseert. Daarbij wordt de elektrische Hitachi ZX55U-6EB ingezet om de
werkzaamheden emissieloos uit te voeren.
Tekst en beeld Hitachi
De minigraver is sinds kort leverbaar in Nederland en deze eerste machine
wordt voor dit project gehuurd via het Hitachi Premium Rental-programma.
Het project waar op dit moment aan gewerkt wordt, is een deel van de
Waalseilandsgracht. Hier verkeerde een stuk kademuur van 50 meter in zo’n
slechte staat dat de gemeente Amsterdam het verkeer van de kade heeft gehaald
om deze zo min mogelijk te belasten. Er moesten werkzaamheden uitgevoerd
worden om de kade weer normaal belastbaar te maken. Aangezien
de ruimte beperkt is, er woonboten in de gracht liggen en er bomen op de
kade staan, is het nemen van maatregelen niet eenvoudig.
GROTE VOORDELEN
Aannemer H. van Steenwijk bestaat al 193 jaar en het bedrijf heeft door de
jaren heen al vele kilometers kademuur vervangen of versterkt. In totaal telt
de gemeente Amsterdam 600 kilometer kade en de komende jaren is het
noodzakelijk dat een aanzienlijk deel hiervan aangepakt wordt. Een flink
deel ligt in de historische binnenstad en dat zorgt ervoor dat de opgave
complex is en hoge kosten met zich mee kan brengen. Daarom heeft de
aannemer in 2021 de Steenwijk-methode bedacht, die dat jaar als eerste
succesvol is toegepast op de Prinsengracht.
De compacte afmetingen van de 5-tons ZX55U-
6EB maken deze Hitachi ideaal voor het complexe
werkterrein in hartje Amsterdam.
Ook voor het afvoeren van puin komt de elektrische minigraver goed van pas.
102 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
De Steenwijk-methode biedt een oplossing voor meerdere problemen rondom
kademuren, met een sterke focus op het beperken van hinder voor de
omgeving en op kostenefficiëntie. Door een deel van de bestaande kade
te vervangen en een ander deel te behouden, wordt de levensduur van de
kademuur verlengd. Het nieuwe deel vormt de nieuwe fundatie van de kademuur.
Deze fundatie is berekend met een levensduur van 100 jaar.
Deze aanpak combineert nieuwe groutinjectiepalen met een betonsloof,
waardoor de bestaande kademuur versterkt wordt. Daarnaast wordt het
risico van gronderosie en uitspoeling achter de kade weggenomen door
het gebruik van een onderloopsheidscherm voor de kade langs. Voor de
Waalseilandsgracht is specifiek een houten scherm ontworpen met een levensduur
van 30 jaar. Dankzij het gebruik van klein materieel kunnen woonboten
grotendeels op hun plek blijven, blijft het voetgangers- en fietsverkeer
doorgang vinden en tegelijkertijd worden de bomen op de kade bespaard.
EMISSIELOOS UITVOEREN
Een ander groot voordeel van deze methode is dat er gebruik gemaakt
wordt van klein, elektrisch materieel. Naast de boorstelling wordt bij dit
project de Hitachi ZX55U-6EB gebruikt. De 5-tons minigraver is qua afmetingen
identiek aan de dieselversie, waarmee het een compacte binnendraaier
is. Dit maakt de machine perfect om in te zetten bij verschillende
werkzaamheden op het project. Zo is in januari het grondwerk uitgevoerd
met behulp van de Hitachi en in maart was de machine enkele weken bezig
met het slopen van de kademuur. Bij de sloop werd tevens gebruik gemaakt
van expansiecement in plaats van een hydraulische sloophamer. In combinatie
met elektrisch werken zorgde dit ervoor dat er maar weinig geluid werd
geproduceerd en bleef de overlast voor de omgeving beperkt.
Tijdens het boren werd er gebruik gemaakt van een 20-voet batterijcontainer
voor het laden van zowel de boorstelling als de minigraver. Na deze
werkzaamheden was er altijd nog een stroompunt beschikbaar via de gemeente
Amsterdam. Op die manier kon de machine telkens worden bijgeladen
tijdens de lunchpauze. Hierdoor was het mogelijk om de dagelijkse
werkzaamheden compleet elektrisch uit te voeren.
MADE IN JAPAN
De ZX55U-6EB is volledig in Japan ontwikkeld en gebouwd en is sinds kort leverbaar
in Nederland. Voor de werkzaamheden aan de Waalseilandsgracht huurt
H. van Steenwijk de minigraver via het Hitachi Premium Rental-programma.
Onder dit label levert Hitachi Nederland een breed assortiment graafmachines
en wielladers van het merk, die te huur zijn voor zowel korte als lange periodes.
Een groot voordeel van de elektrisch aangedreven machine is dat deze zowel
op de lithium-ion-accu van 39 kWh kan werken als aan een kabel.
●
“Door de machine bij te laden tijdens lunchpauzes is het mogelijk om
dagelijkse werkzaamheden geheel elektrisch uit te voeren”
De Steenwijk-methode en elektrisch werken dragen bij aan weinig overlast voor de omgeving.
De elektrische Hitachi ZX55U-6EB werkt voor H.
van Steenwijk aan het herstel van kademuren in
de Amsterdamse binnenstad.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 103

VOORRAADACTIE
Uit voorraad leverbaar
5 tot 15 ton
ELEKTRISCH
www.hitachicm.nl | info@hitachicm.nl | 0162 484 310

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
AL VIJFTIEN VERKOCHT EN
NOG ’N AANTAL IN DE PEN
Met de slogan ‘Quality changing the world’ laat Sany er geen twijfel over bestaan dat kwaliteit
en betrouwbaarheid de basis vormen om in navolging van thuismarkt China nu ook de
wereld te veroveren. Een ding is zeker: de rupskranen vallen bij Nederlandse aannemers,
kraanverhuurders en funderingsbedrijven tot dusver goed in de smaak.
Tekst Kees Beijer
Beeld Sany Cranes.Services
Sany Cranes.Services in Sassenheim is de officiële
dealer van Sany hijskranen in de Benelux.
De organisatie kan bogen op een schat aan ervaring
en is daarmee een vertrouwd adres voor
verkoop, verhuur, service & onderhoud, advies
of onderdelenvoorziening. Sinds de marktintroductie
van de nieuwe generatie Sany rupskranen
hebben al vele tientallen klanten dit
Chinese merk (her)ontdekt. Het aanbod is
dan ook zeer divers en omvat vakwerkgiek- en
telescoopkranen die zijn uitgerust met zowel
moderne Stage V-dieselmotoren als
De eerste 100-tons SCE 1000 TB-EV telerups in Europa is door Sany Cranes.Services geleverd aan Van Santen Groep uit Haarlem.
106 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
batterij-elektrisch aangedreven modellen om
emissievrij te kunnen werken.
EUROPESE PRIMEUR
Op het gebied van zero emissie gaat er geen
maand voorbij of er is weer een bijzondere primeur
te melden. Zo is de eerste 100-tons telerups
SCE 1000 TB-EV in Europa recent geleverd
aan Van Santen Groep in Haarlem. De
kraan beschikt over een LFP-accupakket van
282 kWh, waarmee probleemloos 8 tot 10 uur
is te draaien. Door de 100-tonner via een plugin
in de onderwagen direct aan te sluiten op
het stroomnet valt eventueel tussendoor bij
te laden. In de bovenwagen zijn AC- en DClaadpoorten
te vinden. De synchroon uitschuifbare
telescoopgiek van 49,9 meter is nog te
verlengen met een klapjib van 17,5 meter.
Met de elektrische kraan voorziet Sany Cranes.
Services in een toenemende vraag bij opdrachtgevers
naar 100% duurzame oplossingen in de
“De funderingssector liep voorop,
maar ook vanuit kraanverhuurders ontstaat
er steeds meer interesse”
Op de onderwagen zit een AC-aansluiting voor het
hijsen op bouwstroom. De bovenwagen bevat twee
CCS2-inlaten om tot 240 kW/uur te kunnen bijladen.
bouwwereld. Het ZE-gamma telt op dit moment
zes modellen, die af-fabriek worden geleverd met
CE-keur en volledige garantie. In een notendop:
50-, 80-, 100- en 150-tons telerups en 100- en 135-
tons vakwerkgiek. Een 200-tons rupskraan met
vakwerkgiek staat voor begin 2025 op de planning.
Als nieuwste aanwinst is de 150-tons SCE
1500 TB-EV gearriveerd in Sassenheim. ’s Werelds
eerste emissievrije telerups in dit segment beschikt
over 360 kWh aan batterijcapaciteit.
De Sany SCE 1500 TB-EV is de eerste emissievrije
telerups met 150 ton hijsvermogen ter wereld.
Begin dit jaar nam Sterk de eerste 100-tons SCE
1000 A-EV van Nederland in gebruik.
VLOOT VERGROENEN
De Nederlandse primeur van Sany’s eerste SCE
500 TB-EV, de kleinst leverbare elektrische telerups,
is voorbehouden aan Gebr. van ’t Hek. Om
de materieelvloot danig te vergroenen heeft
deze funderingsspecialist meerdere Sany kranen
aangeschaft, zowel diesel- als elektrisch aangedreven.
De 50-tonner wordt op dit moment bedrijfsklaar
gemaakt in de werkplaats. Onlangs
nam Gebr. van ’t Hek als derde elektrische Sany
al een 100-tons SCE 1000 A-EV met vakwerkgiek
in gebruik. Daarnaast beschikt de onderneming
uit Zuidoostbeemster nog over twee 80-tonners
met telescoopgiek (SCE 800 TB-EV).
Overigens is de eerste SCE 1000 A-EV in ons
land begin dit jaar door Sany Cranes.Services
afgeleverd aan Sterk BV op een emissieloos
project in Arnhem. Het batterijpakket in de bovenwagen
heeft net als bij de versie met uitschuifbare
mast een capaciteit van 282 kWh en
is rechtstreeks bij te laden via een bouwstroomaansluiting
van 16-32-63A. DC-laden kan met
snelheden tot 240 kW (2x 120 kW), waarbij de
accu’s in pakweg 2 uur weer volledig zijn bijgeladen.
Eerder nam Sterk voor damwandprojecten
al een SCE 800 TB-EV in gebruik.
OPNIEUW OMARMD
In totaal heeft Sany Cranes.Services binnen twee
jaar tijd vijftien elektrische rupskranen verkocht
en er zitten er op dit moment nog een paar in de
pen. In navolging van funderingsbedrijven merkt
Roland Quarré dat nu ook vanuit kraanverhuurders
steeds meer belangstelling ontstaat. “We
zijn er ontzettend trots op dat Nederland de
rupskranen van Sany opnieuw heeft omarmd.
We zijn uit het niets marktleider geworden in
Nederland, terwijl kopers in dit segment doorgaans
niet over één nacht ijs gaan. Dat is toch
wel uniek. Vooral de emissievrije versies zijn erg
populair, vanwege de fabrieksgarantie in combinatie
met onze unieke service.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 107

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Energietransitie vanuit nieuwe fabriek in Arnhem verder aanjagen
PIONIER VAN HET EERSTE
UUR AAN VOORAVOND
GROEISPURT
Voor Urban Mobility Systems uit Oss breken spannende tijden aan. In augustus komt de nieuwe
fabriek in Arnhem gereed, waar dit engineeringbedrijf naartoe verhuist om een volgende stap te
zetten binnen de energietransitie. Daar moeten straks zo’n drieduizend kits per jaar worden gebouwd.
Van ongeveer zeventig medewerkers nu wacht de organisatie een verdubbeling qua personeel.
Tekst Kees Beijer
Beeld UMS, ART-E
Het opbouwen van machines gebeurt bij UMS volgens de strengste kwaliteits- en veiligheidseisen en met alle benodigde certificeringen.
108 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Lars Kool (l) met gouverneur Joe Lombardo van de
staat Nevada, op wiens uitnodiging hij eind juni
deelnaam aan de SelectUSA Investment Summit.
Aangezien er voor de verhuizing nog een
hoop zaken geregeld moeten worden, beent
Lars Kool met stevige tred door zijn bedrijf.
Dat gaat gepaard met een opmerking hier en
daar over het EK voetbal of een dolletje met de
postbode. Tussen alle beslommeringen door is
de baas even terug op het fort. Een dag eerder
was hij nog in Parijs om een contract te ondertekenen
voor de bouw van militaire specials
voor een Franse onderneming en de volgende
dag wacht een vliegreis naar Amerika, waar
Lars tijdens een symposium in Washington DC
op persoonlijke uitnodiging van de overheid
mag spreken over zijn stokpaardjes kwaliteit en
veiligheid. Aan alles merk je dat het een druk
baasje is. Bevlogen en met een duidelijke visie,
die naast tersluiks gelach vooral bewondering
afdwingt in de bouwsector door de transitie
aan te jagen. Zijn gepeperde uitspraken over
‘cowboys in de sector’ worden hem niet in dank
afgenomen, maar er zijn – ziet Lars – sindsdien
wel veel zaken ten goede gekeerd.
Nog altijd is Lars niet vies van een kritische
noot, want de elektrificatie van het machinepark
in de bouw gaat hem serieus aan het hart.
“De BV Nederland is toch het mooiste bedrijf
ter wereld? Met een uitstekende infrastructuur,
hoogwaardige zorg, scholing voor iedereen en
goede sociale voorzieningen. Daar wordt in
het buitenland vol bewondering naar gekeken.
Tegelijkertijd is er verontwaardiging dat zo’n
slim en welvarend land, dat als proeftuin dient
voor nieuwe technologische ontwikkelingen, nu
aan alle kanten voorbij wordt gestreefd als het
gaat om elektrificatie van de materieelvloot. Ik
heb eerder gezegd: subsidie is de doodsteek
van de energietransitie. Dat zag je al bij hybride
en elektrische auto’s, maar nu dus ook bij
de aanschaf van emissievrije bouwmachines.
Wanneer het even wat minder gaat in de branche,
wordt er meteen vol op de rem getrapt
en zie je de verkoopcijfers dalen. Investeren in
zero emission zou juist een stimulans moeten
zijn om méér te bouwen.”
BLIK OP BUITENLAND
Lars ziet de transitie overal om ons heen versnellen,
daar waar Nederland steeds meer in
een impasse raakt. Een logisch gevolg daarvan
is dat Urban Mobility Systems (UMS) de blik
nadrukkelijk op het buitenland richt. Groot-
Brittannië, Noord-Amerika, Australië, dat soort
landen. Niet dat hij Nederland links laat liggen,
zeker niet, maar de grote aantallen worden
elders verkocht. “Ik ben van mening dat je
als ondernemer moet openstaan voor samenwerking,
want echte innovatie doe je samen. In
Nederland lijkt iedereen druk bezig om elkaar
vliegen af te vangen. Veel beweging zit er nu
niet in de markt. Pas als Nederland kiest voor
een eerlijke verdeling van de subsidiepot, bijvoorbeeld
door niet de aanschaf te belonen
maar het gebruik van emissievrij materieel op
bouwprojecten, wordt de weg naar een duurzame
toekomst weer ingeslagen. Hopelijk komt
dat inzicht snel, anders blijven alle machines
die hier gebouwd worden naar Noorwegen,
Zweden of Denemarken gaan.”
Het laatste dat Lars wil is bij de pakken neerzitten.
Dus geeft de ondernemer onverminderd
gas. De nieuwe productielocatie in Arnhem
moet weer een hoofdstuk aan het succesverhaal
toevoegen. De voormalig automonteur en
elektrotechnicus begon achttien jaar geleden
aan de missie om de uitstoot van voertuigen tegen
te gaan middels elektrificatie. In 2016 besloot
hij voortaan zijn eigen koers te varen en
is Urban Mobility System opgericht. Binnen enkele
maanden groeide de onderneming al uit
haar jasje en verhuisde naar de huidige locatie
aan de Galliërsweg in Oss. Van drie medewerkers
bij de start is UMS gegroeid naar zeventig
werknemers en de nieuwe fabriek, waar de batterijsystemen
en elektrische aandrijfkits voor de
Europese markt worden vervaardigd, moet gaan
zorgen voor een extra groeispurt naar 140 tot
150 arbeidskrachten. Een reuzenstap dus, die
het clean-tech engineeringbedrijf internationaal
nog nadrukkelijker op de kaart moet zetten.
SAMENWERKING ZOEKEN
De vestiging in Abu Dhabi geldt als productiehub
voor de rest van de wereld. In beide regio’s
is UMS straks de grootste producent van
batterijtechniek, met in totaal uiteindelijk zo’n
vijfhonderd medewerkers. “Mooi toch?”, klinkt
het opgetogen. “We zetten echter niet alleen
in op productie, maar blijven ook de samenwerking
zoeken met scholen, brancheorganisaties
en bedrijfsleven om de verduurzaming verder
vorm te geven. We staan nog altijd pas aan het
begin en er komen nog genoeg ontwikkelingen
aan. Daarom is het ook belangrijk om te blijven
investeren in kwaliteit, veiligheid en training.
We trainen docenten die lesgeven op ROC’s
of technische universiteiten en natuurlijk mensen
die dagelijks werken met elektrische machines
of voertuigen, zoals machinisten, monteurs
en keuringsinspecteurs. Bewustwording
van de gevaren die hoogvoltage spanning met
zich meebrengt is geen overbodige luxe. Alles
draait uiteindelijk om veiligheid. Als we niet oppassen,
gaat het gruwelijk mis.”
Grote bouwconcerns als Dura Vermeer investeren
volop in elektrisch materieel en streven ernaar om
in 2030 al zoveel mogelijk emissievrij te werken.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 109

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Bork Groep investeerde begin dit jaar via Van der Spek in een nieuwe Hyundai
HX260AL Electric om emissievrij te kunnen slopen.
Urban Mobility Systems werkt met ART-E BV aan een elektrische versie van de
Asphalt Recycling Train. Hoe duurzaam wil je het hebben?
EMISSIEVRIJE ASFALTTREIN IN AANTOCHT
Urban Mobility Systems ontwikkelt emissievrije bouwmachines van 1,9 tot pakweg 160 ton en draagt als samenwerkingspartner van ART-E BV
bij aan de ontwikkeling van een emissievrije Asphalt Recycling Train, kortweg ART-E. Begin juni was het dan eindelijk zover. Samen met Rijkswaterstaat
en Provincie Gelderland heeft ART de eerste meters gemaakt. En hoe! Alle betrokkenen kijken terug op een zeer geslaagde pilot,
waarbij versleten asfalt weer nieuw wordt gemaakt, gewoon waar je bij staat… De machine ‘eet’ oud asfalt op en spuugt nieuw asfalt uit op de
weg. Daarmee wordt wegdekonderhoud veel duurzamer. Rijkswaterstaat test de inzet om de ART-E in de toekomst op grote schaal in te zetten.
De asfalttrein werkt nagenoeg 100% circulair en bespaart zo al gauw 65% aan CO 2
-emissies.
ART-E BV is een vooruitstrevend samenwerkingsverband dat is opgericht met een ambitieus doel: verduurzaming van de infrasector in lijn
met de duurzaamheidsdoelstellingen van de branche. Dit willen de betrokken partijen doen door de Asphalt Recycling Train te valideren
en implementeren als duurzame onderhoudsmaatregel. “Door onze krachten te bundelen, streven wij ernaar om baanbrekende duurzame
innovaties te ontwikkelen en beschikbaar te maken voor de markt. We geloven in de kracht van samenwerking en openheid. Daarom
bieden wij alle marktpartijen de mogelijkheid gebruik te maken van ART in hun projecten. Hierdoor kunnen we gezamenlijk leren en experimenteren
en ontdekken wat wel en niet werkt op het gebied van duurzaamheidsmaatregelen.”
Helemaal nieuw is het concept natuurlijk niet, want 30 jaar geleden bestond al de Remix en Repave methode. Een groot verschil is wel dat
die technieken het gefreesde asfalt voor 70% hergebruikten en de ART borg staat voor 100% hergebruik. UMS werkt ondertussen aan de
volledig emissievrije ART-E, die gebruikmaakt van waterstofbranders. “Door kennis en ervaring breed toegankelijk te maken willen we de
infrasector echt transformeren naar een duurzamere toekomst. Innovate – Recycle – Create. Dit jaar staat in het teken van het voltooien
van de validatie van de ART, waarmee een cruciale mijlpaal wordt bereikt binnen de transitie naar een emissievrije infrasector.”
Het stoort Lars dat onder het mom van
‘we zijn nu net zo lekker bezig’ angstvallig
wordt getracht om enkele branden
met elektrisch materieel uit de media te
houden. “Doordat het interne blussysteem
goed functioneerde, is een ramp tot
dusver voorkomen. Bedrijven hebben de
laadinfra onderschat, waardoor zich nu allerlei
cowboys op deze markt storten. Die
weten amper wat aarden is en gaan voor-
bij aan alle veiligheidsnormen. Dat inzicht
is er nu gelukkig wel bij machinebouwers,
al kan het nog altijd beter. UMS is de enige
OEM in Nederland als het gaat om
de productie van middelzware en zware
bouwmachines. Alles gebeurt in nauwe
samenspraak met onze partner en de fabrikant.
Zowel in offertes als op machines
staat gewoon de naam van Liebherr,
Hyundai of Bobcat.” ●
UMS werkt nauw samen met toonaangevende fabrikanten
en daarom mag op elektrische machines gewoon de naam
van Liebherr blijven staan.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 111

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Veel machines en innovaties te zien op Demo Days
REBRANDING DRAAGT BIJ
AAN MERKBEKENDHEID
De Bobcat Demo Days, die al sinds 2011 plaatsvinden, trokken van 21 mei tot 6 juni ruim 700
dealers, leveranciers, klanten en journalisten uit Europa, het Midden-Oosten en Afrika naar
de Europese hoofdvestiging in Dobříš, Tsjechië. GWW/Bouwmat was van de partij om zich
te vermaken tussen bijna honderd machines, waaronder diverse noviteiten.
Tekst en beeld Kees Beijer
Tijdens de 2024-editie van de Demo Days konden
bezoekers nader kennismaken met het
brede productgamma van deze Amerikaanse
constructeur. Als klapstuk waren twee conceptstudies
te bewonderen, die recent op de vakbeurs
Intermat in Parijs pronkten. De TL25.60e
is Bobcat’s interpretatie van een elektrische verreiker,
met bijna 6 meter werkbereik en maximaal
2,5 ton hefvermogen. Hoewel nog een
concept, konden we toch alvast een rondje
rijden over het demoterrein en ervaren dat de
compacte verreiker dankzij drie gescheiden
elektromotoren een fractie sneller en krachtiger
oogt dan de dieselversie.
BOMVOL TECHNIEK
Met de RogueX2 lanceert het merk een toekomstvisie
op de autonome schranklader. Dit
cabine- en emissieloze studiemodel zit vol
Operator Presence-technologie, zoals camera’s
om personen rondom de machine te detecteren
en de nieuwste generatie Digital Access
software. Bobcat ziet meer vraag naar zulke veiligheidssystemen
en toonde trots haar proeftuin
voor innovatieve technologieën. Zo konden
bezoekers ervaren hoe het is om te werken
met een S76 schranklader met radarsensoren
aan de achterkant. Als die een obstakel – in dit
geval een dranghek – detecteren, stopt de machine
automatisch op de ingestelde afstand,
variërend van enkele meters tot centimeters.
Een L75 wiellader was uitgerust met intelligente
camera’s aan de achterzijde en onder de koplampen.
Met behulp van AI detecteren die uitsluitend
personen. Daardoor hoort de machinist
niet om de haverklap een piepsignaal en
wordt alleen gewaarschuwd zodra er echt gevaar
dreigt. Verder experimenteert Bobcat met een
systeem voor graafmachines, waarbij een camera
op de machinist is gericht. Wanneer die een
hand van de hendels haalt om te telefoneren of
gevaarlijk handelt door bijvoorbeeld de machine
Omdat de machines van Doosan Infracore zijn omgedoopt tot Develon, vallen
de heftrucks van het Zuid-Koreaanse merk sinds kort onder de Bobcat-vlag.
Het Obstacle Avoidance and Alert System brengt de machine automatisch tot
stilstand binnen enkele centimeters van een obstakel.
112 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
te bedienen terwijl hij in de opening van de voorruit
staat, dan valt de machine automatisch stil.
ONGEKEND SUCCES
Hoewel het merk al bijna 40 jaar mini- en midigraafmachines
bouwt, staat Bobcat vooral
synoniem voor schrankladers. Het eerste type
debuteerde op de Minnesota State Fair in 1958
en kon direct rekenen op veel belangstelling.
Melroe Manufacturing Company ontwikkelde
de driewielige lader door tot eentje met vierwielaandrijving,
de M400. Die vormt de basis voor
het ongekende succesverhaal van de ‘skidsteer’,
vooral in Noord-Amerika. Vanwege de snelheid,
wendbaarheid en robuustheid van deze compacte
lader is de merknaam later omgedoopt
tot Bobcat en prijkt tot de dag van vandaag de
kop van een lynx op de populaire machines.
In 2014 rolde de 1 miljoenste schranklader uit
de fabriek. Het vormt een van de mijlpalen uit
de recente historie van de constructeur. Sinds
de overname door Doosan in 2007 is het productportfolio
fors uitgebreid, waardoor Bobcat
zich nadrukkelijk profileert als een full-liner. Zo
maakten in 2020 de Compact Wheel Loaders en
Light Compaction Line hun debuut, in 2022 gevolgd
door de introductie van Compact Tractors
en vanaf dit jaar gaan de heftrucks en portable
power systemen (voorheen Ingersoll-Rand) van
Doosan verder onder de Bobcat-vlag, met keuze
uit een kleine 200 heftrucks en 60 luchtcompressoren,
mobiele aggregaten of lichttorens.
Met drie gescheiden elektromotoren in combinatie met een hydrostatische transmissie koppelt de
elektrische concept TL25.60e een laag geluidsniveau aan minimale bedrijfskosten.
De Demo Days in Tsjechië boden aan dealers, klanten en journalisten de
mogelijkheid om vrijwel het volledige Bobcat-gamma uit te proberen.
Bobcat bewijst maar al te graag dat de batterij-elektrisch aangedreven E19e
qua prestaties geenszins onderdoet voor de dieselvariant.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 113

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
De nieuwe M-serie S630 en S650 zijn uitgerust met een D24 Stage V-motor, die superieure prestaties
koppelt aan geringe emissies.
MEER OMZET EN WINST
Die expansie legt de constructeur in financieel
opzicht geen windeieren, blijkt uit de jaarcijfers.
Vorig jaar realiseerde Doosan Bobcat
Inc. een omzet van bijna 7,5 miljard dollar, wat
een toename van 12% betekent ten opzichte
van 2022. De netto winst steeg zelfs met liefst
41,6% naar 705 miljoen dollar. Door de recente
lancering van een vernieuwde serie van Stage
V roterende verreikers (Made by Magni) breidt
Bobcat het verreikeraanbod uit tot in totaal 31
modellen. Het gamma omvat naast alle eerder
genoemde machinetypes tevens meerdere
modellen kniklader, graaf/laadcombinatie en
tuin- en parkmachines.
Door de modellen van Doosan Portable
Power (DPP), Doosan Industrial Vehicle (DIV)
en de door Bobcat ingelijfde merken Steiner
(minitractoren), Ryan (gazononderhoudsmachines)
en Bob-CAT (zero-turn maaiers) voortaan
samen te brengen onder één merknaam
in de vertrouwde wit met rode huisstijl verwacht
Bobcat de merkwaarde en -beleving
van het totale productaanbod te vergroten.
Deze ‘rebranding’ moet zorgen voor een grotere
naamsbekendheid, zodat het merk aantrekkelijker
wordt voor meer klanten in meer
markten. Vanuit die gedachte hoopt de fabrikant
het marktaandeel in de toekomst verder
te vergroten.
De Steiner tractoren zijn eveneens omgedoopt in de wit met rode Bobcat-kleuren.
Bobcat levert de zero-turn grasmaaiers zowel in een zitversie als
staande variant en met een maaidek in drie breedtematen.
114 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
“Als het gaat om het implementeren van
nieuwe technologieën zetten ze menig
concurrent op een achterstand”
NAUWE SAMENWERKING
in de vorm van de TL25.60e. Op het demoterrein
Het Innovation Center in Dobříš speelt een hebben wij ons kostelijk vermaakt met dit drietal,
cruciale rol binnen de ambitieuze groeiplannen
van Bobcat. Uit het zicht van nieuwsgierige de dieselaangedreven versies. Sterker nog: in de
pottenkijkers werken engineers en designers praktijk functioneren de elektrische modellen een
hier nauw samen aan de lancering van nieuwe fractie sneller en bovendien geniet de machinist
modellen en technologieën. In de naastgele-
van veel meer rust in de cabine.
gen fabriekshal bouwt Bobcat twaalf schrankladermodellen,
vijf typen compacte rupslader,
VEILIGHEID VERBETEREN
drie compacte wielladers en achttien mini- en
Als het gaat om het implementeren van nieu-
midigravers van 1 tot 9 ton, die nu allemaal in
we technologieën zet Bobcat menig concur-
eigen huis zijn ontwikkeld. Op jaarbasis rollen
rent op achterstand. Hoewel ook hier auto-
in Tsjechië circa 25.000 machines van de band.
noom draaiende machines nog wel even op
Daarbij zijn net zoveel graafmachines als laders.
zich laten wachten, toont de fabrikant met de
Er werken pakweg 1.700 medewerkers.
RogueX2 zaken als robotica, virtual reality (VR)
en automatische herkenning van gebaren, per-
De Demo Days 2024 maakten eens te meer duidesonen
of obstakels te omarmen, om zo de veilijk
dat elektrificatie en digitalisatie de sleutelwoorligheid
op het bouwterrein te verbeteren. Een
den zijn richting de toekomst. Op het gebied van
andere baanbrekende innovatie is het transpa-
emissievrij werken gooit Bobcat nu al hoge ogen
rante OLED-scherm, dat samen met LG en BSI
met de minigravers E10e en E19e. Daar komt bin-
Research is ontwikkeld. T-OLED brengt in realnen
afzienbare tijd dus een compacte verreiker bij
time simulaties voor bijvoorbeeld dat qua prestaties beslist niet onder doet voor
nutsleidingen
in kaart, zonder dat de machinist zijn ogen
van het werkveld hoeft af te wenden.
Overigens laat de RogueX2 zien dat Bobcat alle
vertrouwen heeft dat er nog toekomstmuziek zit
in het schrankladerconcept, ook al verliest dit machinetype
in navolging van Europa inmiddels ook
in Noord-Amerika steeds meer terrein aan compacte
wielladers. Dat heeft het merk niet ontmoedigd
om aan de bovenkant van het segment de
M-serie S630 en S650 te introduceren. Beide modellen
zijn uitgerust met een D24 Stage V-motor
met Bosch brandstofinjectiesysteem, die superieure
prestaties garanderen onder de zwaarste
omstandigheden en tegelijkertijd voldoen aan
de strengste emissievoorschriften.
MEER GEMOEDSRUST
De generatoren PG40 en PG50 betekenen een
sprong voorwaarts op het gebied van draagbare
energieoplossingen en bieden als voordeel een
optioneel onderstel voor eenvoudig transport en
Liquid Heat, een beheersysteem voor lage belasting
dat is ontworpen om stilstand te verminderen
en meer gemoedsrust te bieden. De PA12.7v
compressor kan dankzij het FlexAir-systeem variabel
werken in het drukbereik van 5,5 tot 12,1 bar,
met vrije luchtleveringen van 5,2 tot 7 m³/min. Dit
maakt het een van de meeste veelzijdige luchtcompressoren
op de markt, geschikt voor een
breed scala aan toepassingen. ●
Demonstratie van het MaxControl systeem, waarbij de machine eenvoudig op
afstand is te bedienen via een app op je smartphone.
Het aanbod roterende verreikers is vernieuwd en
bestaat uit negen modellen met Stage V-motoren
en een werkhoogte van 18 tot 39 meter.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 115

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
E-TRUCKS PLAVEIEN WEG
NAAR DUURZAME SECTOR
Boskalis Nederland nam vorig jaar als een van de eerste in de bouwsector twee Volvo FH 4x2
Electric-trekkers in gebruik. Beide voertuigen dragen hun steentje bij om de doelstelling van het
bedrijf op het gebied van emissievrij werken te verwezenlijken, met inmiddels 75.000 respectievelijk
46.000 kilometer op de teller. Binnenkort volgen nog eens vier elektrische Volvo FH 8x4 kippers.
Wagenparkbeheerder Sjaak Heemes vertelt hoe de transitie van diesel naar elektrisch tot dusver
verloopt en welke rol Volvo Trucks vertolkt op weg naar een duurzame toekomst.
Tekst Kees Beijer
Beeld Volvo Trucks Nederland
Sinds april 2023 heeft Boskalis de eerste batterij-elektrisch
aangedreven Volvo FH via Truckdealer
BAS Truck Center in gebruik. De elektrische
vrachtwagens leveren een bijdrage aan de
doelstellingen voor CO 2
-, fijnstof- en stikstofreductie.
“Binnen de eigen organisatie leeft die
duurzaamheidsgedachte heel sterk”, weet Sjaak.
“Bovendien vragen opdrachtgevers steeds vaker
om projecten uit te voeren met zero-emissie machines.
Er wordt dan ook volop geïnvesteerd in
elektrisch materieel én in laadinfrastructuur.”
CHAUFFEURS ENTHOUSIASMEREN
De wagenparkbeheerder noemt de keuze
voor Volvo Trucks een logische, aangezien de
Zweedse fabrikant als eerste een volledige
range elektrische trucks introduceerde, waaronder
constructievoertuigen en vrachtauto’s
die met gemak 50 ton kunnen trekken. “We
kozen bewust voor twee FH 4x2-trekkers voor
onze werkzaamheden. Nog eens vier elektrische
8x4 kippers staan op dit moment in
opbouw bij de Volvo-dealer Dit zullen eveneens
FH-cabines zijn, omdat die het meeste
comfort bieden - iets wat onze chauffeurs enthousiast
maakt voor de overstap van diesel
naar elektrisch. Het vraagt natuurlijk om een
iets andere mindset.”
Volgens Heemes geldt voor e-trucks des te
meer dat de chauffeur het voertuig maakt.
Door de vergrijzing binnen deze beroepsgroep
valt het niet mee om al die dieselfanaten
te enthousiasmeren over te stappen
Als voorloper in de bouwsector nam Boskalis Nederland
in april 2023 als een van de eerste GWW-aannemers
een Volvo FH Electric 4x2 trekker in gebruik.
116 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
De emissievrije Volvo trucks dragen er aan bij om de CO 2
-footprint van
Boskalis verder omlaag te brengen.
Een van de twee Volvo’s FH Electric is dagelijks onderweg vanaf de locatie
in Schiedam en hangt tijdens de middagpauze vaak even aan de lader.
naar elektrisch rijden. “De eerste reactie is
vaak terughoudend, maar na een paar ritten
maakt die scepsis plaats voor opgetogenheid”,
klinkt het herkenbaar. “Vooral het geringe
geluidsniveau van de elektromotoren
wordt gewaardeerd. De actieradius op een
vol accupakket is zo’n 250 tot 300 kilometer.,
Volvo Connect biedt uitkomst om de ritten
zo efficiënt mogelijk te plannen. Nu steeds
meer locaties van Boskalis over eigen (snel)
laders beschikken en ook het aantal openbare
laadstations voor e-trucks toeneemt,
draaien beide Volvo’s FH Electric moeiteloos
mee in de planning.”
DEUNTJE MEEBLAZEN
Boskalis zet de emissievrije trekkers vooral in bij
transporttaken binnen de grond-, weg- en waterbouw.
De ene combinatie rijdt hoofdzakelijk
ritten voor Boskalis Environmental in Schiedam,
dat gespecialiseerd is in het reinigen of bewerken
van grond, baggerspecie, bodem-as en andere
minerale afvalstoffen. In veertien maanden tijd is
er ruim 75.000 kilometer mee gereden. De elektrisch
aangedreven 4x2’s blazen een aardig deuntje
mee en ze worden geprezen vanwege de dagelijkse
inzetbaarheid. De tweede FH Electric is
vorig jaar september geleverd en rijdt elke dag
vijf vrachten met bodem-as van de wasinstallatie
bij HVC in Alkmaar naar Middenmeer. Deze e-
truck heeft inmiddels 46.000 kilometer afgelegd.
Als ervaren aannemer is het voor Boskalis
Nederland de gewoonste zaak van de wereld
om voorop te lopen bij nieuwe ontwikkelingen.
Zo ook met elektrificatie van het machine-
en wagenpark. De eerste ervaringen zijn
alleszins positief. “Nu het steeds beter mogelijk
is om tussentijds bij te laden, kunnen de
emissievrije Volvo-trekkers ook breder worden
ingezet. Zodoende verdwijnt het grootste
minpunt van de FH Electric langzaamaan
naar de achtergrond.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl
117

Specificaties 100% elektrische heavy-duty-range van Volvo Trucks
Trekker: 4×2, 6×2 , 6x4
Bakwagen: 4×2, 6×2, 6×4, 8×2, 8×4
Alle assen met luchtvering
Lage dagcabine, dagcabine,
lage slaapcabine, slaapcabine,
Globetrotter-cabine
GCW tot 50 ton
180–540 kWh (bruto),
2–6 accu’s van 90 kWh per accu
Tot 300 km
9,5 uur met AC-laden (43 kW)
2 uur met DC-laden (250 kW)
Trekker: 4×2, 6×2 , 6x4
Bakwagen: 4×2, 6×2, 6×4, 8×2, 8×4
Alle assen met luchtvering
2-3 elektromotoren,
I-Shift-versnellingsbak
Diverse opbouwmogelijkheden
en 3 PTO’s beschikbaar
(elektrisch, mechanisch en transmissie)

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
De kipperoplegger heeft een inhoud van 28 kuub en dankzij uitneembare
steunpoten en aluminium velgen bedraagt het laadvermogen bijna 30 ton.
Boskalis koos bewust voor 4x2-trekkers met FH-cabine voor meer ruimte en
comfort. Binnenkort volgen nog eens vier elektrische Volvo FH 8x4 kippers.
Over het algemeen heerst er nog altijd veel weerstand
tegen e-trucks, maar de transitie naar emissievrij
werken is een bittere noodzaak en Boskalis
neemt daarbij graag de verantwoordelijkheid om
vast te houden aan de ingeslagen weg. Opereren
zonder uitstoot, daar willen we met z’n allen uiteindelijk
toch naartoe”, aldus Sjaak.
“Nu steeds meer locaties over eigen AC- of
DC-laders beschikken, draaien de elektrische
trucks moeiteloos mee in de planning”
DUIDELIJKE ADVIESROL
Voor de vergroening van het transport onderhoudt
Boskalis Nederland een duurzame relatie
met Volvo Trucks Nederland en dealer BAS Truck
Center. Bij het samenstellen van de as-configuratie
is geadviseerd om te kiezen voor een 4x2, in
plaats van de gebruikelijke 6x2. Hierbij is goed
gekeken naar de gewichtsverdeling tussen trekker
en trailer. Door de vooras van de FH Electric
beter te benutten, ontstaat er een optimale verdeling.
Sjaak: “We rijden al járen met Volvo-trucks
en zijn hier zeer tevreden over. Niet alleen staan
comfort en veiligheid op het allerhoogste niveau,
ook qua prestaties, verbruik en betrouwbaarheid
gooit het merk hoge ogen. Aan de hand
van Volvo Connect houden we de verbruikscijfers
nauwgezet in de gaten van zowel de dieseltrucks,
als de elektrische trucks.”
De Volvo-trekkers vormen een combinatie met twee
vrijwel identieke Tibeg kipperopleggers van 28
kuub. Het enige verschil is dat de ene beschikt over
een geïsoleerde laadbak voor asfaltvervoer en de
andere niet. De opleggers zijn uitgerust met multikappen
en de eerste anderhalve meter van de vloer
is met RVS bekleed. De opleggers zijn in Boskalis’
geel-grijze huiskleuren gespoten. De achterklep
beschikt over een set hydraulische sliphaken. Zowel
de afdekkappen als de sliphaken worden elektrisch
aangedreven via een aparte powerpack. Opvallend
- maar niet direct zichtbaar - is het feit dat er gekozen
is voor uitneembare steunpoten en aluminium
Alcoa-velgen. Dit is gedaan om het laadvermogen
op te krikken tot circa 30 ton. Boskalis Nederland zet
met de twee opvallende combinaties een mooie
stap op weg naar duurzaamheid. ●
Beide elektrische trekkers zijn uitgerust met een Tibeg trailer. De multikappen en hydraulische
sliphaken worden aangedreven via een speciale powerpack.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 119

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
WATERSTOFMOTOR WEKT
DIRECT VOLOP INTERESSE
Met de hTGX introduceert MAN als eerste fabrikant een truck met waterstofverbrandingsmotor.
Deze emissievrije trekker vormt een interessante uitbreiding op het zero emissie productportfolio.
Het concept sluit naadloos aan bij zware toepassingen in bijvoorbeeld de bouw/infra, ECO-Combi
(LZV), gevaarlijke stoffen (ADR), tankvervoer of zwaar transport. Een echte krachtpatser dus!
Tekst Kees Beijer
Beeld MAN Truck & Bus
De hTGX waterstoftruck is 100% MAN: betrouwbare
kwaliteit, innovatief en efficiënt. De
truck is uitgerust met een zelf ontwikkelde waterstofverbrandingsmotor
en waterstoftanks,
en voldoet 100% aan de zero emissie norm.
Met deze introductie zet MAN een volgende
stap op het vlak van duurzaamheid. “MAN
gelooft dat de hTGX complementair is aan
onze eTruck, die in de toekomst het grootste
deel van de productie zal bepalen”, vertelt
Jacobjan Vermeiden, Manager Transport
Solutions bij MAN Truck & Bus BV. “Met name
vanuit de bouwhoek is er veel interesse en zijn
ook al de eerste orders uitgeschreven.” Zo
was De Jong Zuurmond er als de kippen bij
om de eerste twee H2-trekkers te bestellen
en tekende aannemersbedrijf Jos Scholman in
voor maar liefst zes waterstoftrucks.
KLOPPEND HART
De krachtige H45 waterstofmotor vormt het
kloppend hart van de hTGX. De krachtbron is
afgeleid van de D38 zelfontbrander, die is opgeboord
van 15,2 naar 16,8 liter. Met 383 kW/520
pk aan vermogen en maximaal 2.500 Nm koppel
is er altijd voldoende trekkracht voorhanden.
Het motorblok is verbonden aan een vertrouwde
MAN TipMatic DirectDrive automatische versnellingsbak
met retarder. Het gebruik van reeds
beproefde technologie stelt MAN in staat om
al in een vroeg stadium de markt te betreden.
Achter de cabine is een Voith waterstofmodule
geplaatst, bestaande uit vier tanks met in totaal
56 kg opslagcapaciteit. Uitgaande van een gemiddeld
verbruik van 9 kg H2 per 100 km, bedraagt
de range op een volle tank zo’n 600 km.
Bij een druk van 700 bar is de truck in 10 tot 15
minuten weer volledig vol te tanken.
De interesse in de MAN hTGX is groot, zo verzekert
Jacobjan ons. Veel transportbedrijven zien
wel wat in de waterstoftruck, vanwege de grote
actieradius en het gunstige gewicht ten opzichte
van een elektrische vrachtwagen. “Aangezien
elk accupakket zo’n 700 kg weegt, scheelt dat
al gauw 2,5 ton”, klinkt het stellig. “Het hogere
laadvermogen blijkt voor speciale toepassingen
in het bouw-, tank- en zwaar transport een inte-
MAN brengt als eerste fabrikant na elektrische trucks nu ook een variant op waterstof op de markt. Niet
voor niets luidt de slogan ‘MAN: Verder vooruit’.
Bij een druk van 700 bar zijn de vier waterstoftanks
achter de cabine in 10 tot 15 minuten weer vol te tanken.
120 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
De waterstoftruck is lichter qua constructie (extra laadvermogen) en biedt
meer mogelijkheden qua chassisopbouw.
MAN Truck & Bus introduceerde recent in Leusden de eTGX, met maximaal
480 kWh netto batterijcapaciteit.
ressant gegeven. Daarbij komt nog dat het waterstofsysteem
minder inbouwruimte vergt aan
het chassis, iets wat met name bij elektrisch aangedreven
4- of 5-assers al snel tot problemen
leidt. Vooral bij kippers, betonmixers en in het
zwaar transport biedt H2 uitkomst ten opzichte
van elektrisch, aangezien die voertuigen een beduidend
hoger energieverbruik kennen.”
DRIE CONFIGURATIES
Daar waar de eTGX met name geleverd wordt
als 4x2 trekker en 4x2 of 6x2 bakwagen, verschijnt
de hTGX in eerste instantie als trekker
in drie asconfiguraties: 6x2-2 met hefbare
dubbellucht sleepas, 6x2-4 met enkellucht gestuurde
en hefbare sleepas en 6x4 trekker. Die
laatste twee zijn interessant voor Nederland,
met een GVW van minstens 65 ton. Een nadeel
is dat de 6x2-4-variant met een lengte
van 7.175 mm eigenlijk wat te lang is, al draait
die net zo kort als de 4x2. De eTruck van MAN
staat juist te boek als meest compacte in de
markt, waardoor die eenvoudig kan manoeuvreren
en de vooraslast optimaal wordt benut.
Qua zero emissie kent MAN een lange geschiedenis.
De eerste elektrisch aangedreven
MAN bus stamt uit 1933 en in 1979 is een eerste
BEV-truck voorgesteld.
De eTGX is uitgerust met eigen accutechnologie
met een unieke celchemie, die de voordelen
van NMC- en LFP-batterijen combineert.
Dat resulteert in een hoge energie- en vermogensdichtheid.
Bij de chassisbouw zijn drie
tot zes packs te plaatsen, goed voor 240 tot
480 kWh aan netto batterijcapaciteit. Bij de e-
trekkers gaat het om vier tot zes accu’s (320-
480 kWh). Standaard is voorzien in een CCS
snellaadaansluiting aan weerszijden van het
voertuig. Bijladen kan met snelheden tot 375
kW/800 Volt. Vanaf oktober 2025 levert MAN
ook een MCS-aansluiting voor MegaWatt charging
tot 750 kW. De Duitse constructeur verwacht
dat in de toekomst bijna driekwart van
de verkopen uit e-trucks bestaat. En brandstofceltechnologie
dan? “Die laat nog even op
zich wachten”, weet Jacobjan. “De H2 FCEV
verwacht ik op z’n vroegst in 2030.”
●
De hTGX voldoet aan de zero emissie norm en komt in aanmerking voor SWIM-subsidie. Bij de vrachtwagenheffing (vanaf 2026) loopt het voordeel op tot 14 ct/km.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 121

DE NIEUWE MAN hTGX WATERSTOFTRUCK
EEN WERELDPRIMEUR!
DE TOEKOMST VAN
DUURZAAM TRANSPORT
De toekomst van zero-emissie transport komt steeds dichterbij.
Daarom presenteren wij de eerste truck met waterstofverbrandingsmotor.
Met waterstof als 100% emissievrije brandstof is de hTGX
een waardige toevoeging aan het groeiende assortiment duurzame voertuigen.
MAN. Verder Vooruit.

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
De MAN TGS 10x2 is door WVT uitgevoerd met een Wide Spread tandemstel.
Het Fliegl schuifsysteem is aangebracht op een Trias opleggerchassis en een
truckchassis met één aangedreven en drie gestuurde assen.
LAAT MIJ MAAR SCHUIVEN
Met die opvallende slogan op twee nieuwe trucks trekt transportbedrijf F. Eiland uit Heerde
volop de aandacht. De eerste kennismaking met het Fliegl schuifsysteem was in 2011. Het
duurde echter tot vorig jaar voordat eigenaar John Bosman besloot om te investeren in twee
voertuigen die af-fabriek zijn geleverd met een geïsoleerde laadbak met schuifmechanisme.
Tekst en beeld Ludo Pauwels
Bosman geeft meerdere redenen om voor Fliegl te kiezen. “Langs de
wegen komen steeds meer bomen en viaducten, waardoor traditionele
kiepbakken minder praktisch zijn. Nog belangrijker is de verwachte verlaging
van de maximumtemperatuur van asfalt naar 150 °C om uitstoot
te verminderen. Zonder goede isolatie koelt asfalt erg snel af tijdens het
transport, waardoor de bitumen niet goed functioneren.” Fliegl plaatst
speciale schuimplaten van 7 tot 12 cm dik tussen de stalen bak en de
aluminium buitenwand. Dit zorgt voor een volledig geïsoleerde bak, inclusief
zijwand, bodem, voor- en achterwand.
Gronddumper met schuifbak
Een lagere asfalttemperatuur vereist meer kleefmiddel, wat problemen
geeft met aanhechting in traditionele kiepbakken. De schuifbodem en -wanden
van Fliegl hebben hardstalen schrapers, die de bak schoon schrapen tijdens
het lossen. De chauffeur hoeft dat dus niet langer handmatig te doen.
Fliegl hanteert een 2-fasen schuifsysteem waarbij eerst de voorste helft van
de bodem over de andere schuift en vervolgens het kopschot de restanten
uit de bak duwt. Dit voorkomt samendrukken van het product en vermindert
de druk op de zijwanden, die lichter kunnen worden uitgevoerd.
Asfalt lossen in tunnel
John ziet ook voordelen in de manier waarop het asfalt wordt uitgeschoven.
“Bij traditionele kiepers valt eerst grof en koud grind in de afwerkmachine en
dan pas warm asfalt, wat zwakke plekken in de weg geeft. Het Fliegl schuifsysteem
zorgt voor een betere menging tijdens het lossen en dus in een
egaal asfaltbed.” Eiland heeft gekozen voor een door WVT omgebouwde
MAN TGS 10x2 kipperauto met 25 m³ bak en een DAF CF 6x2 trekker met
tandemoplegger en een schuifbak van 27,5 m³. Beide voertuigen hebben
een GVW van 50 ton en wegen leeg respectievelijk 18,1 en 20,8 ton. ●
Schuifbak met verkort cilinderpakket voor meer aslast vooraan
0032/93370095
www.ludopauwelsbvba.be
contact Nederland:
Johan van Boekel 06/19525922
schuiven , niet (om)kiepen!
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 123
00041395001 - Ludo Pauwels_BH3.indd 1 18-06-2024 09:44

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
NAAST KIPPERS NU OOK
MAATWERK DIEPLADERS
Schwarzmüller Nederland richt zich naast kipperopleggers nu ook op de verkoop van diepladers
in ons land. Met succes, want onlangs is er onder andere een fraaie 3-assige dieplader geleverd
aan kraanverhuur- en transportbedrijf Jac v.d. Vegt & Zn uit IJsselmuiden.
Tekst Kees Beijer
Beeld Schwarzmüller Nederland
Trailers van dit Oostenrijkse merk onderscheiden
zich door maatwerk te leveren.
Schwarzmüller behoort ondanks het specialisme
van ‘bouwen naar klantwens’ met pakweg
10.000 afgeleverde voertuigen per jaar tot de
top-6 van Europese trailerbouwers. “Maar ze
leveren net zo makkelijk een af-fabriek op maat
gemaakte trailer buiten het standaardgamma
om”, weet verkoopadviseur Harmen Beens.
“Ondanks de hoge productie draaien ze hun
hand niet om voor hele klantspecifieke wensen,
zoals een aangepaste nek, extra verlichting of
de plaatsing van de rongen en/of sjorogen. Wij
beschikken over een eigen configuratieprogramma
en kunnen zo heel snel schakelen met
de fabriek. Lange wachttijden kennen ze niet.”
Zo ook bij de dieplader van Jac v.d. Vegt & Zn.
In nauw overleg zijn alle wensen in een order
verwerkt en in de fabriek gerealiseerd. Zo ontstaat
een product op maat, waarmee de klant
het werk op de juiste manier kan uitvoeren.
HOOG LAADVERMOGEN
Ook wat betreft kippers zijn er tal van mogelijkheden.
Harmen: “De kippers die wij
leveren zijn stuk voor stuk naar wens van de
klant gebouwd. Dankzij een 18-tons king-
De lichtere Electric Edition is een ideale oplegger om emissievrij te werken, zoals bij D. van der Steen. Jan Bakker Transport bestelde er al vijftien.
124 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
waardoor de bak ín het chassis ligt. Dit zorgt
voor een sterke en stabiele constructie, ook
tijdens het lossen. Omdat de nek van de trailer
lang is en de kingpen verder uit de voorkant
staat, komt de kipper heel kort op het
chassis van de vrachtwagen. Als je dan nog
een gedwongen gestuurde naloopas monteert,
kun je met deze combinatie op de
krapste plekken komen.” De mogelijkheden
qua afdekking zijn: elektrisch zeil, handzeil of
multikappen met asfaltklepje.
Schwarzmüller Nederland levert voortaan ook diepladers, zoals deze volledig naar wens aangepaste
3-assige trailer voor Jac v.d. Vegt & Zn.
pen kunnen ze tot 50 ton beladen worden.
Schwarzmüller onderscheidt zich verder door
een laag eigen gewicht, een hoog afwerkingsniveau,
een laag zwaartepunt en tijdens het
laden is de kipper snel op rijniveau, zodat de
gewichten goed afgelezen kunnen worden.
Het chassis is doorbelast en afgeschuind,
ELECTRIC EDITION
Naast kwaliteit draagt het merk duurzaamheid
hoog in het vaandel. Aangezien er steeds meer
e-trucks op de weg komen, speelt Schwarzmüller
daar op in door een zo licht mogelijk product te
bouwen. De Electric Edition is speciaal ontwikkeld
voor het werk in combinatie met een elektrische
trekker. Naast een gunstig gewicht zijn
er meerdere assen liftbaar om zo de rolweerstand
te verminderen. “Klanten die nog niet
bekend zijn met onze trailers hoeven zich geen
zorgen te maken. Stoter Truck en Trailer, waar
Schwarzmüller Nederland onder valt, garandeert
de continuïteit”, klinkt het vol vertrouwen.
“We hebben ervaren monteurs in dienst en voldoende
capaciteit om eventuele mankementen
of schades te verhelpen. In ons magazijn ligt een
ruim aanbod aan onderdelen, zowel origineel
als after-market truck- en trailerparts. Hierdoor
hoeven we zelden ‘nee’ te verkopen.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 125
Naamloos-1 1 27-06-2024 09:08

Groene kracht
Develon DX20ZE-7
De DX20ZE-7 minigraver zal de eerste elektrisch aangedreven
massaproductie graafmachine worden die geproduceerd wordt door
DEVELON, voorheen bekend als Doosan Construction Equipment.
Aangezien compacte machines, zoals minigravers, meer geneigd
zijn te werken in steden en woonwijken, waar ze dicht bij andere
arbeiders staan, hebben ze een groot voordeel ten opzichte van
hun tegenhangers op diesel omdat ze minder lawaai maken en
emissieloos zijn. Daar wil jij toch ook mee werken? Interesse? Neem
dan contact op met jouw Develon dealer!
Staad, Anema Arum, Snippe Erica, ELM Bouwmachines, R&L
Machinery en Nijland Service.

Verkoop:
VERKOOP VERHUUR SERVICE
SAES International B.V. / Lozerweg 10-14, 6006 SR Weert / +31 (0)495 56 19 29 / info@saes.nl
demolitiontools.eu

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
SLOPEN MET
MILITAIRE PRECISIE
In de A16 Rotterdam bleek kunstwerk KW58 in een dermate slechte conditie dat er in 2022
met spoed een ondersteuningsconstructie onder is geplaatst. Al snel werd het idee geopperd
om het kunstwerk in zijn geheel te vervangen. Daartoe zijn rond Koningsdag en tijdens het
Hemelvaartweekend twee hulpbruggen ingereden. Om dat laatste mogelijk te maken, moest
Vlasman Sloopwerken in een zeer kort tijdsbestek een deel van het bestaande kunstwerk met
militaire precies slopen. De hoogwaardige Epiroc sloophamers van Vlasman, geleverd door
Saes International, kwamen daarbij goed van pas.
Tekst Roel van Gils
Beeld Saes International
Vlasman Sloopwerken draait al een tijdje mee
op de A16 Rotterdam. Toen in 2022 aan het licht
kwam dat het kunstwerk niet meer voldeed en
vervangen moest worden, is Vlasman ingeschakeld
door bouwconsortium De Groene Boog.
Rijkswaterstaat en het bouwconsortium hebben
allerlei variantenstudies uitgevoerd om te komen
tot de meest efficiënte oplossing voor het
vervangen van het kunstwerk met zo min mogelijk
hinder voor de doorstroming van het verkeer.
In die fase werd onze expertise gevraagd voor
het veilig slopen van het kunstwerk op steen-
worp afstand van voorbijrazend verkeer op dit
drukste stukje van Nederland.
SLOPEN
Uiteindelijk heeft De Groene Boog gekozen voor
een oplossing waarbij het verkeer over KW58 tijdelijk
wordt omgeleid via twee hulpbruggen. De
hulpbrug voor het verkeer in zuidelijke rijrichting
is buiten de verkeersstromen om opgebouwd en
in het Koningsdagweekend in gebruik genomen.
Voor het installeren van de hulpbrug in noordelijke
rijrichting moest eerst een deel van het bestaande
kunstwerk gesloopt worden. Die operatie
hebben we samen met De Groene Boog
uitgevoerd tijdens de 4-daagse wegafsluiting
gedurende het Hemelvaartweekend. Omdat er
zoveel werkzaamheden gelijktijdig uitgevoerd
moesten worden, hadden wij slechts 24 uur de
tijd om het oostelijke deel van het kunstwerk te
slopen. En dat kon dus maar vanaf één zijde.
SLOOPHAMERS
Voor de ‘24-uursklus’ heeft Vlasman
Sloopwerken een indrukwekkende verzame-
Vlasman Sloopwerken draait al een tijdje mee op de A16 Rotterdam.
Voor het breekwerk heeft Vlasman diverse types sloophamers ingezet van
Saes International.
128 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
Het was best wel een uitdaging en organisatie
om in 24 uur zoveel te slopen.
De hoogwaardige Epiroc sloophamers van
Vlasman, geleverd door Saes International, komen
goed van pas op de A16 Rotterdam.
Het betonpuin is op locatie achtergebleven, wordt
gebroken en gebruikt als funderingsmateriaal in
het omliggende wegennet.
ling aan materieel ingezet, gaande van een
160-tons kraan, een 70-tons kraan, een 60-tonskraan,
drie 50-tonners, twee 30-tonners, een
25-tonner, een 20-tons mobiele kraan en twee
8-tonners. Daarnaast reden er ook nog vijf
dumpers voor de afvoer van het puin. Voor het
breekwerk zijn er diverse types sloophamers ingezet.
Twee 7-tons Epiroc’s HB 7000 stonden in
voor het grove werk en bij Saes International
werd als back-up nog een derde HB 7000 gehuurd.
De productie mocht immers onder geen
beding komen stilvallen. Verder hadden we
nog de beschikking over twee sloophamers van
4 ton uit de HB 4100-serie en nog wat kleinere
aanbouwdelen. Een deel van de aanbouwdelen
hebben we aangekocht bij Saes, al jaren
onze vaste en vertrouwde partner. Het is een
partij met een groot netwerk en een eigen service-
en onderhoudsafdeling. Met name dat
laatste is van absolute meerwaarde voor ons.
TREINTJE
Op donderdagnacht 9 mei ging Vlasman van
start op het project. Enkele weken voor het
startschot kwam De Groene Boog erachter dat
er tot wel 1 meter dik asfalt aanwezig was. In
goed overleg is daarom besloten om iets eerder
te starten, zodat we volgens planning ’s morgens
om 8 uur konden beginnen aan het slopen
van het dek. Daar hadden we precies 24 uur de
tijd voor, omdat direct na ons een heiploeg met
twee stellingen aan de slag ging met het aanbrengen
van de buispalen voor de hulpbrug die
door Civiele technieken de Boer alvast was voorgebouwd
in de oksel van de afrit. En die hulpbrug
moest weer volgens planning op zaterdag
11 mei ingereden worden. Het hele weekend
was bijna tot op de minuut nauwkeurig gepland.
CHROOM-6 SANEREN
Voorafgaand aan het Hemelvaartweekend werd
Vlasman ook nog ingevlogen voor het saneren
van diverse chroom-6 houdende onderdelen
aan KW58. We hebben een tiental brugranden
gestraald vanwege een Chroom VI-bestanddeel
in de blauwe en grijze coating. En direct na het
Hemelvaartweekend op maandag 13 mei hebben
we tussen de twee hulpbruggen in het westelijke
dek van KW58 gesloopt. Hier was de tijdsdruk
wat minder hoog, wat maakte dat we alleen
overdag hoefden te werken. Neemt niet weg dat
we ook hier te maken hadden met een deadline,
want de week erop moest de Hoofdweg die onder
de hulpbruggen ligt, weer open. Maar ook
dat is uiteraard gelukt.
Saes International is al jaren een vaste en vertrouwde partner van Vlasman.
INTENSIEF TRAJECT
In december van dit jaar keert Vlasman terug
op het project voor het slopen van de laatste
fundaties van KW58. Omdat hier de hulpbrug
overheen ligt, kunnen we daar nu niet bij. In
totaal hebben we dan ruim 5.000 m 3 aan dek
gesloopt. Het betonpuin is op locatie achtergebleven,
wordt gebroken en gebruikt als funderingsmateriaal
in het omliggende wegennet.
Vlasman kijkt terug op een interessant en bovenal
intensief traject. Het was best wel een uitdaging
en organisatie om in 24 uur zoveel te slopen.
Twee weken voor het Hemelvaartweekend
hebben we bovendien een presentatie gegeven
aan alle betrokken medewerkers om niets
aan het toeval over te laten. En dat heeft zijn
vruchten afgeworpen.
●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 129

GEEN MIDDEL
ONBEPROEFD
LATEN
OPMERKING: VOLG ALTIJD DE WAARSCHUWINGEN EN INSTRUCTIES VAN DE FABRIKANT OP.

BOUWMATERIEEL & BOUWMACHINES
De populaire CR 7 trilplaat van Weber MT, die beschikt over 65 kN slagkracht, is voortaan uitgerust met een dieselpartikelfilter, dat ruimtebesparend is
ingebouwd onder de grijze afdekkap.
MINDER UITSTOOT, MEER KEUZE QUA VERDICHTERS
De bouw- en infrasector werd begin dit jaar opgeschrikt door het bericht dat de Arbeidsinspectie
streng wil toezien dat ook kleine machines zoals trilplaten, trilstampers en trilwalsen worden
uitgerust met een roetfilter. De uitstoot zou immers tweehonderd keer zo hoog liggen als
verwacht. Weber MT legt uit welke gevolgen dit heeft voor fabrikant en eindgebruiker.
Tekst Kees Beijer
Beeld Weber MT
Om medewerkers in de bouw te behoeden voor kankerverwekkende stoffen
als fijnstof, moeten dieselmotoren

T 035 - 52 80 340
www.bonneveld.nl
| Grondwerk
| Bodemsanering
| Onderwaterwerk
| Rioolwerk
| Straatwerk
| Railinfra
| Gewapende
grondconstructies

EÉN VAN DE GROOTSTE
EPS-CONSTRUCTIES OOIT GEBOUWD
Vanwege de slappe ondergrond en de korte doorlooptijd is een aantal kunstwerken op de nieuwe
A16 Rotterdam gefundeerd op EPS. In opdracht van bouwcombinatie De Groene Boog heeft
Bonneveld Gewapende Grondconstructies de afgelopen jaren ruim 80.000 m 3 aan EPS verwerkt in
het project. Het nieuwe viaduct KW22 over de Hogesnelheidslijn HSL spant de kroon. Met circa
30.000 m 3 EPS onder elk landhoofd is het één van de grootste EPS-constructies van ons land.
Tekst Roel van Gils
Beeld Bonneveld
Kort nadat Rijkswaterstaat de A16 Rotterdam aan De Groene Boog heeft gegund,
zijn wij al gestart met onze werkzaamheden, zegt calculator Leon van
der Heiden van Bonneveld Gewapende Grondconstructies BV. “Zodoende
zijn we al in november 2022 begonnen met het leggen van de basis voor
KW22 over de HSL. Er is hier bewust gekozen voor een EPS-constructie,
omdat de ondergrond een reguliere voorbelasting niet kon verdragen. Het
zou te veel zettingen veroorzaken op de HSL en dat was niet wenselijk.”
De Groene Boog heeft eerst het terrein ter plaatse van beide landhoofden
tot op 1 meter onder maaiveldniveau afgegraven. Vervolgens is het door
Bonneveld geëgaliseerd en zijn ze gestart met ‘stapelen’.
20 LAGEN HOOG
Onder beide landhoofden van KW22 bevindt zich een EPS-constructie
van in totaal 20 lagen hoog over een oppervlakte van 47 bij 32 meter
aan weerszijden. “Als je bedenkt dat we werken met EPS-blokken
van 4 bij 1,25 meter en 50 centimeter hoog, kun je je voorstellen dat
het een beste klus was”, erkent projectleider Hans van Beek van
Bonneveld Gewapende Grondconstructies. De firma uit Bunschoten-
Spakenburg heeft alleen aan dit kunstwerk al zo’n 25 weken werk gehad.
“We konden circa 600 m 3 per dag verwerken, waarbij we rekening
moesten houden met de andere werkzaamheden op het project.
Vanwege de enorme hoeveelheden EPS in dit project, heeft Bonneveld veel
moeten bufferen om de snelheid te waarborgen.
134 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

Bonneveld Gewapende Grondconstructies is expert in het bouwen van
EPS-constructies.
Ook de bereikbaarheid was een dingetje. We moesten over ons eigen
werk het werk maken. Daarom hebben we onder meer een long-reach
45-tons rupsgraafmachine ingezet met een 18 meter lange arm voorzien
van een eigen ontwikkelde EPS-klem. Met de machine worden
de blokken op de constructie gelegd, waarna ze door een team met
klein materieel worden verwerkt, op de juiste positie worden gelegd
en verankerd met kramplaatjes.
BEWERKELIJK
Bonneveld Gewapende Grondconstructies is expert in het bouwen
van EPS-constructies. “We hebben in de loop der jaren ook eigen
hulpmiddelen gebouwd om de blokken zo efficiënt mogelijk te verwerken.”
Behalve de genoemde klem doelt Leon ook op het in eigen
huis ontwikkelde zwaard om de blokken in het werk precies op maat te
snijden, zonder dat hier zaagsel van piepschuim bij vrijkomt wat vervolgens
in de omgeving terechtkomt. Na KW22 heeft Bonneveld nog
een aantal kleinere EPS-constructies gerealiseerd voor De Groene
Boog. “Voor KW25, een klein viaduct over een ventweg, hebben we
in totaal 2.500 m 3 aan EPS verwerkt in de toeritten. Deze constructie
was overigens wel wat bewerkelijker en vroeg behoorlijk wat snijwerk.
Daarna zijn we doorgegaan naar KW52, goed voor 15.000 m 3 en later
nog eens 6.000 m 3 EPS dat in een ronding moest worden aangebracht.
Ook heel bewerkelijk dus.” Vrij recent nog heeft Bonneveld de
EPS-constructie gemaakt voor het tijdelijke kunstwerk TK58 over de
Hoofdweg. Goed voor in totaal 1.600 m 3 met nog eens 8.500 m 3 in de
toe- en afritten.
Vanwege de enorme hoeveelheden EPS in dit project, hebben we
veel moeten bufferen om de snelheid te waarborgen, zegt Hans. “Er
ging zoveel EPS in dat fabrieken het niet konden bijhouden. Daarom
is er op voorhand een depot aangelegd op het project waaruit we
konden putten.” Beide heren kijken terug op een geslaagd project
en een prettige samenwerking met het bouwconsortium. “Helaas is
van onze constructies in de eindsituatie niets meer zichtbaar”, besluit
Leon met een lach. ●
Onder beide landhoofden van KW22 bevindt zich een
EPS-constructie van in totaal 20 lagen hoog over een
oppervlakte van 47 bij 32 meter aan weerszijden.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl
135

VROUW IN DE BOUW
ANNELOTTE FEIJTH,
COMMUNICATIEADVISEUR
BIJ DE GROENE BOOG
De infrasector wordt nog te veel gezien als een mannenwereld. Niks is minder waar. Meer en
meer vrouwen vinden een job en een plaats in de wereld van de grond-, weg- en waterbouw.
En we stellen ze graag uitgebreid aan je voor. In elke editie van GWW/Bouwmat laten we een
vrouw uit de sector aan het woord over haar job en wat die precies zo fijn maakt. In deze editie
geven we het woord aan Annelotte Feijth, communicatieadviseur bij De Groene Boog.
Tekst Roel van Gils
Beeld Guus Schoonewille
Acht jaar geleden rondde Annelotte haar studie
communicatiemanagement af aan de Hogeschool
Utrecht. “De banen lagen destijds niet bepaald
voor het oprapen”, zegt ze. “Iedere werkgever was
bovendien op zoek naar het schaap met vijf poten,
dus als net afgestudeerde was het vechten voor een
plekje. Via een familielid ben ik bij Strukton Rail terechtgekomen
waar ik op de communicatieafdeling
een dame met zwangerschapsverlof mocht vervangen.
In eerste instantie voor een periode van zes
maanden, maar uiteindelijk ben ik er zes jaar blijven
hangen. Met veel plezier overigens.”
Toch begon het op een gegeven moment te kriebelen.
“Het was mijn eerste baan na mijn studie en
ik wilde ook graag andere bedrijven en culturen leren
kennen. Mijn partner attendeerde mij op Leene
Communicatie, een klant waar hij destijds voor werkte.
Al vanaf het eerste gesprek was er een klik. Ze wilden
zich meer gaan toeleggen op het thema omgevingscommunicatie,
dat mede door de invoering van
de Omgevingswet (sinds 1 januari 2024 écht doorgevoerd)
voortaan top of mind is. De ervaring in mijn
rugzak vanuit de bouw- en infrawereld kwam daarbij
goed van pas. Vanuit Leene werk ik nu zo’n twee jaar
voor De Groene Boog en ben – samen met de omgevingsmanager
en een tweede communicatieadviseur
– verantwoordelijk voor de omgevingscommunicatie
op het project A16 Rotterdam.”
Rijkswaterstaat is de opdrachtgever van dit project
en bouwcombinatie De Groene Boog de aannemer.
“We opereren volgens de structuur van een spiegelende
organisatie. Alle staffuncties hebben een
counterpart. Rijkswaterstaat staat aan de lat voor de
publiekscommunicatie, wij hebben daarin een faciliterende
rol. Andersom zijn wij vanuit De Groene
Boog verantwoordelijk voor de communicatie naar
de directe omgeving, de bouwcommunicatie. Vanuit
mijn rol als communicatieadviseur werk ik ook nauw
samen met uitvoering, de mannen buiten en tegelijkertijd
bedien ik ook de communicatieadviseurs
van de bedrijven binnen het consortium en indirect
alle andere stakeholders, zoals de gemeenten,
Staatsbosbeheer, Hoogheemraadschappen etc.”
Het is al met al een behoorlijke mannenwereld
waarin je als vrouw je mannetje moet staan, merkt
Annelotte op. “Je moet assertief zijn en vooral vragen
durven stellen. Dan ontstaat vanzelf een goed
gesprek. Dat is ook wat ik waardeer aan deze wereld,
mannen houden van directe vragen. Ze draaien
niet om de hete brij heen. Dat past bij mijn
karakter. Ik hou van actie en doorpakken, en van
heldere communicatie.” Inmiddels is Annelotte op
heel veel vlakken inhoudsdeskundige geworden.
“Dat word je vanzelf als je je verdiept in de materie
en van aanpakken houdt. En dat wordt op waarde
geschat. Het maakt dan echt niet uit of je man of
vrouw bent.”
Wat de bouw- en infrasector volgens Annelotte helemaal
bijzonder maakt, is dat mijlpalen samen worden
gevierd. “We hebben op de A16 Rotterdam net
een intensief Hemelvaartweekend achter de rug. De
euforie en trots die daar ontstaat, omdat er letterlijk
voor elkaar in gaten wordt gesprongen, zorgt ervoor
dat je buitengewone prestaties kunt leveren. Het is
heel bijzonder om daar een bijdrage aan te leveren,
op welke manier dan ook.” ●
136 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

VROUW IN DE BOUW
“Ik hou van actie en
doorpakken, en van
heldere communicatie”
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 137

BETON
Rijkswaterstaat zoekt de markt op
SAMEN DE LEVENSDUUR VAN
KUNSTWERKEN VERLENGEN
Assetmanagement staat bij Rijkswaterstaat hoog op de agenda. In dit kader komt ook
onderhoud en levensduurverlenging van betonconstructies steeds nadrukkelijker onder
de aandacht van de beheerder van de nationale infrastructuur. Het is immers een van de
meest duurzame manieren om met infrastructuur om te gaan. Onderhoud kan dus een grote
bijdrage leveren aan de duurzaamheidsambities voor de komende decennia.
Tekst Tjerk van Duinen
Beeld Rijkswaterstaat / BOP
Om de problematiek in een paar cijfers samen te
vatten, schetst Penny Pipilikaki, Senior Technisch
adviseur betontechnologie bij Rijkswaterstaat,
een beeld in jaargangen. “Van voor 1960 bestaan
er nog 3 á 400 objecten. In de grote golf
tussen 1961 en 1980 zijn 2.115 bruggen en viaducten
gebouwd – dat zijn er twee per week –
en in de twintig jaar daarna 1.033. Na 2000 is dat
aantal 1.129. De oudere kunstwerken zijn berekend
op belastingen waarvan men toen dacht
dat die niet bereikt zouden worden, maar veel
zitten al aan hun maximale capaciteit. Er is meer
verkeer, vrachtwagens worden zwaarder en de
elektrificatie levert ook een gewichtstoename
op. Dat zal alleen maar toenemen. Om de constructieve
veiligheid te kunnen blijven waarborgen,
kun je kiezen om de belasting te beperken,
de constructie te versterken of de constructie te
vervangen door een sterkere. De noodzakelijke
vervangingen zullen vanaf 2030 oplopen en tussen
2040 en 2060 pieken. Dit is al een hele grote
opgave die we moeten managen, met beperkte
middelen en zonder de bereikbaarheid van
transportland Nederland over te belasten. Tel je
de viaducten, onderdoorgangen, bruggen van
provincies en gemeenten erbij op, dan kom je
aan 90.000 objecten.”
HET BELANG VAN ONDERHOUD
Vervangen alleen is geen optie. Daarvoor is
de opgave te groot en zijn de middelen te
beperkt. Bovendien heeft de overheid duurzame
ambities. In 2020 is de ‘Strategie naar
Klimaatneutrale en Circulaire Rijksinfrastructuur’
geformuleerd. Om deze strategie concreet
te maken, zijn vijf transitiepaden opgesteld,
waaronder het Transitiepad Kunstwerken, een
roadmap voor overheden en marktpartijen naar
een klimaatneutrale en circulaire infrastructuur.
Maya Sule, Programmamanager Transitiepad
Kunstwerken: “Instandhouding van bestaande
constructies is daarin een belangrijk onderdeel.
Onderhoud, ‘Repair’, staat hoog op de
R-ladder van circulaire strategieën. Bepaalde
objecten zullen we moeten vervangen, andere
kun je op een verantwoorde wijze behouden en
toch de constructieve veiligheid garanderen.
Planmatig kun je dat zo inrichten dat je kunstwerken
langer kunt gebruiken zonder de toekomstige
generatie onevenredig te belasten.”
BALANS ZOEKEN
Verlenging levensduur, vervangen of behouden,
dat is een vraag waar Rijkswaterstaat veel
afwegingen voor moet maken en nog veel over
kan leren. Penny: “We moeten een nauwkeurige
manier vinden om te bepalen wat gesloopt
en wat behouden kan worden. Bij sommige objecten
weten we al dat ze niet te handhaven zijn,
voor twijfelgevallen is een palet aan oplossingen
voorhanden. Op het gebied van verduurzaming
van nieuw beton is al veel onderzoek
gedaan. Levensduurverlengende maatregelen
verdienen wegens hun impact op duurzaamheid
ook de volle aandacht. Daarom zijn maatregelen
voor ‘Verlenging van de levensduur’
ook onderdeel van Transitiepad Kunstwerken.
We willen daarmee vooral de communicatie
en kennisuitwisseling met de markt naar een
hoger plan trekken. Wij horen graag van de
markt over innovaties en technieken die de levensduur
van met name betonnen kunstwerken
verlengen. Die kunnen wij meenemen in het
vinden van een balans in de keuze tussen vervangen
en behouden.”
KENNIS UITWISSELEN
Maya: “Bedrijven in de betononderhoudsbranche
vertelden dat wij vooral met de aannemers
in gesprek waren. Wij zoeken contact met de
hele keten, zeker als het gaat om duurzaamheid.
Zo is voor ons van belang waar vaak reparaties
plaatsvinden, hoe je dit zou kunnen voorkomen
en hoe je dat in vervangende nieuwbouw kunt
verbeteren. Dat is natuurlijk een lastige vraag
omdat dat hun werk is, maar gezien de enorme
opgave waar we voor staan blijft er genoeg
werk over. Wij consulteren dit soort kennis te
weinig uit de keten. En ook ontwerpende partijen
moeten hiervan leren, zodat ten eerste
ontwerpfouten kunnen worden voorkomen die
regulier onderhoud lastig maken en ten tweede
dat er al vanaf het ontwerp oplossingen in
het vizier zijn voor het geval dat het ontwerp
onverhoopt toch versterkt moet worden. Op
deze manier maak je het ontwerp adaptief. Je
gaat nu nog niet te veel materiaal gebruiken en
kunt later indien nodig inspelen op andere omstandigheden.
Dan zijn we duurzaam bezig.”
Wij zijn niet onbekend met de mogelijkheden
om beton langer in stand te kunnen houden.
Zoals kathodische bescherming; ik ben zelf ook
betrokken bij het KB Kenniscentrum omdat dit
een beproefde wijze is om wapeningscorrosie
tegen te gaan.” ●
138 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BETON
“Het Transitiepad Kunstwerken is
een roadmap voor overheden en
marktpartijen naar een klimaatneutrale
en circulaire infrastructuur”
Instandhouding van bestaande
constructies is een belangrijk onderdeel
van het Transitiepad Kunstwerken.
Maya Sule: “Wij zoeken contact met de hele keten,
zeker als het gaat om duurzaamheid.”
Penny Pipilikaki: “Levensduurverlengende
maatregelen verdienen wegens hun impact op
duurzaamheid ook de volle aandacht.”
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 139

BETON
Voor het in het werk storten van de gekromde entreewanden werd gebruik gemaakt van het NOEtop bekistingsysteem.
Hogere betonkunst in Scheveningse duinen
MARKANTE BEKISTINGOPLOSSING
VOOR ENTREEWAND PARKEERGARAGE
Het Noordelijke Havenhoofd in Scheveningen wordt herontwikkeld om ruimte te maken voor
de bedrijven in de haven en om de Scheveningse boulevard als toeristische trekpleister te
versterken. Als onderdeel van de herontwikkeling is aan de Strandweg een 840 parkeerplaatsen
tellende parkeergarage gerealiseerd. De entreewanden hiervan zijn uitgevoerd in schoon beton
en gerealiseerd door B-smart fundering B.V. Opmerkelijk zijn de gekromde, oplopende en in het
werk gestorte wanden die in twee betonkleuren zijn uitgevoerd. Het onderste deel van de wanden
is bovendien voorzien van een cannelure. NOE-Bekistingtechniek en NOE-Betonvormgeving
ontwikkelden in samenspraak met B-smart een ingenieuze bekistingoplossing.
Tekst en beeld NOE Bekistingtechniek
140 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BETON
Om de gekromde vorm te kunnen realiseren, werd de voorzijde van de bekisting (zeezijde) voorzien van cassettes.
De herontwikkeling van het Noordelijk
Havenhoofd wordt uitgevoerd door
VolkerWessels Vastgoed. Initiatiefnemers
zijn enkele lokale bedrijven, die samen
met de gemeente en VolkerWessels
Vastgoed een haalbaarheidsstudie uitvoerden
en een plan samenstelden. Dat wordt
nu in fasen gerealiseerd.
De NOEplast structuurmatten kunnen bij normaal gebruik circa 100 keer worden gebruikt.
PARKEERGARAGE
Voor de bouw van de parkeergarage tekende
Continental Car Parks. Om de parkeergarage
te kunnen bouwen, is eerst
130.000 kubieke meter duinzand afgegraven
en afgevoerd. Dit duinzand zal weer
deels worden teruggestort, waardoor de
parkeergarage als het ware in het duin
komt te liggen en volledig aan het oog
wordt onttrokken. Wat zichtbaar blijft, is
de entree van de garage. ¢
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 141

BETON
De uitdaging zit ‘m in de combinatie van bekistingtechniek, betontechnologie en storttechniek.
Het ontwerp hiervan – van de hand van architectenbureau
Team V – vormt de kers op de
taart: de wanden volgen het verloop van het
duin en krommen zich naar buiten toe open.
Opmerkelijk is de uitvoering van de wanden
in de kleuren antraciet en grijs en het gebruik
van een strakke cannelure. Het geheel vergt
veel van de bekistingtechniek en -vormgeving
én de betonverwerking.
UITDAGENDE COMBINATIE
“De uitdaging zit ‘m in de combinatie van bekistingtechniek,
betontechnologie en storttechniek”,
aldus Sandro Boots van B-smart.
“Voor de wanden van de parkeergarage koos
de architect voor een combinatie van antraciet
en grijs beton in schoonwerk kwaliteit.
Het grijze bovendeel diende volledig strak
te worden uitgevoerd, terwijl voor het antraciete
benedendeel van de wanden voor een
cannelure werd gekozen. De grijze bovenband
loopt van de ene wand door naar de
andere wand en kadert daarmee de entree.
Op basis van deze eisen hebben we een
plan samengesteld. Vervolgens zijn we op
zoek gegaan naar een partner die het plan
voor ons verder kon uitwerken en uitvoeren.
We kwamen uit bij NOE-Bekistingtechniek
en NOE-Betonvormgeving, die veel ervaring
hebben met dergelijke complexe opgaven.”
SPECIALE NOEPLAST-
STRUCTUURMAT
Voor het aanbrengen van de cannelurestructuur
op het benedendeel van het beton
werd gebruik gemaakt van NOEplaststructuurmatten.
Standaard biedt NOEplast
een grote variëteit aan reliëfstructuren en
dessins. Boots: “De cannelurevorm die de
architect voor ogen had, moest echter speciaal
worden gemaakt. Aan de hand van een
nieuwe contramal, die exact aansloot op de
wensen van de architect, kon een productietussennegatief
worden gemaakt die vervolgens
weer de basis was voor de uiteindelijke
NOEplast structuurmatten. Deze matten
werden in de bekisting aangebracht, zodat
in het gestorte beton de afdruk van de structuurmat
zichtbaar is. De matten zijn vervaar-
Voor het aanbrengen van de cannelurestructuur
werd gebruik gemaakt van NOEplaststructuurmatten.
142 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BETON
Gekromde, oplopende en in het werk gestorte wanden.
Structuurmatten werden in de bekisting aangebracht.
digd van polyurethaan, dat weliswaar meegeeft
maar wel de nodige discipline vergt bij
het ontkisten.”
NOEplast structuurmatten kunnen in mallen
worden verlijmd (prefab), in de bekisting worden
gelijmd of met spijkers of schroeven worden
vastgezet (op het werk). Vervolgens kan
het beton erop of ertegen worden gestort.
Om het werken met NOEplast-matten op de
bouwplaats zoveel mogelijk te vereenvoudigen,
kunnen de structuurmatten kant-en-klaar gemonteerd
op een bekistingsplaat worden aangeleverd.
Na het uitharden en afnemen van de
mal of bekisting blijft het reliëf van de mat als afdruk
zichtbaar, waarna de mat met licht schoonmaken
weer geschikt is voor een nieuwe inzet.
De NOEplast structuurmatten kunnen bij normaal
gebruik circa 100 keer worden gebruikt.
GEKROMDE NOETOP BEKISTING
Voor het in het werk storten van de gekromde
entreewanden werd gebruik gemaakt van
het NOEtop bekistingsysteem. In dezelfde
bekisting werd zowel het antraciete als het
grijze beton gestort. Boots: “Om de gekromde
vorm te kunnen realiseren, werd de
voorzijde van de bekisting (zeezijde) voorzien
van cassettes. Omdat tegen de achterzijde
van de betonwand uiteindelijk weer
duinzand komt te liggen, werd alleen de bovenste
20 cm van de achterzijde uitgevoerd
als zichtbeton. De wanden zelf lopen niet alleen
gekromd maar worden naar de ingang
toe ook steeds hoger. De oplopende vorm
komt overeen met het verloop van het duin,
zodat de ingang volledig opgaat in de duinpartij.”
De maximale hoogte van de wandbekisting
bedraagt 4,50 meter.
HOGERE STORTKUNST
Na het aanbrengen van de wapening in de
bekisting en het sluiten van de bekisting, kon
het beton worden gestort. Hierbij werd gebruik
gemaakt van een speciaal betonmengsel
dat al bij het storten een hoge stijfheid
bereikte. “Dat was nodig om de verlopende
wand in één dag te kunnen storten. Het antraciete
beton werd in lagen van 50 cm gestort
en direct verdicht. Het tempo waarmee wordt
gestort is daarbij van groot belang voor het
eindresultaat. Gaat het te rustig, dan bestaat
de kans op kleurverschil. Gaat het te snel,
dan kunnen veel luchtbellen aan het oppervlak
zichtbaar worden. Voor de gecannuleerde
en strakke betondelen werden daarnaast
verschillende ontkistingolies toegepast.”
Om op alles voorbereid te zijn, maakte
B-smart vooraf een representatieve, 1 meter
brede mock-up volgens dezelfde uitwerking
en condities als de uiteindelijke wand. Net als
de mock-up werd de uiteindelijke entreewand
vier dagen na de laatste stort in één keer ontkist
om ook hier verkleuring te voorkomen.
Boots: “Dankzij de goede voorbereidingen is
het gelukt om in de verschillende weersomstandigheden
en de complexiteit van de opdracht
een fraai resultaat te boeken.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 143

BETON
Wij hebben de engineering, productie en levering van 6 prefab betonnen suction bells en volutes verzorgd die samen de pomphuizen vormen voor de Afsluitdijk.
WERELDPRIMEUR: EERSTE
DUURZAME SLUISDEUR VAN
ULTRA-HOGESTERKTEBETON
geproduceerd door Nederlandse prefab betonspecialist
Een wereldprimeur van formaat en een ware mijlpaal in de Nederlandse ingenieurs- en
betonindustrie: Waco heeft -in samenwerking met FDN Group- met succes de eerste
onderhoudsvrije sluisdeur van ultra-hogesterktebeton (UHSB) geproduceerd. Een gesprek
met Ron van Boven, directeur bij Waco, over het proces dat eraan voorafging, het succesvolle
resultaat en de toegevoegde waarde van de Concrete Valley Group, waar Waco onderdeel van is.
Tekst Susan Peek
Beeld Concrete Valley GROUP
VIERMAAL IS SCHEEPSRECHT
“De ontwikkeling van deze innovatie begon in 2018”, begint Ron, “toen
FDN Group in samenwerking met de Provincie Groningen een sluisdeur
ontwierp van ultra-hogesterktebeton met een kern van EPS, geëxpandeerd
polystyreen.” Hij legt uit dat deze lichtgewicht kern gewicht
bespaart en tegelijkertijd een uitzonderlijke drukbestendigheid biedt.
“Het kan dezelfde hoge druk aan als staal. En hoewel het materiaalonderzoek
en ontwerp vlot verliepen, bleek het storten van een UHSBsluisdeur
complex.” Volgens Ron had dat met name te maken door
de strenge constructieve eisen die aan sluisdeuren worden gesteld.
“Daarnaast wordt er weinig water gebruikt voor het betonmengsel en
is de mal gecompliceerd vanwege de polystyreen delen waaronder het
beton door moest vloeien.” Er is al eens eerder een sluisdeur van beton
toegepast, maar deze bleek te zwaar voor wijdverbreide praktische toepassingen.
Na drie eerdere mislukte pogingen slaagden de specialisten
van Waco er wel in om in het eerste kwartaal van dit jaar de sluisdeuren
met succes te produceren volgens het uitvoeringsprotocol van FDN.
“En daar zijn we enorm trots op”, vervolgt Ron.
144 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BETON
Waco is dé specialist met meer dan 100 jaar ervaring op het gebied van
hoogwaardige, complexe prefab betonprojecten, zoals bijvoorbeeld de Afsluitdijk.
Waco heeft de platforms ten behoeve van de windmolens gemaakt bij
Windpark Westermeerwind in het IJsselmeer.
ZEER INNOVATIEF
Het is een zeer innovatieve ontwikkeling, zeker als je weet dat nagenoeg
alle sluisdeuren ter wereld zijn of worden gemaakt van hout of
staal. Materialen die aanzienlijk wat onderhoud vereisen en een beperkte
levensduur hebben in vergelijking met beton. “Zeker als het
“Complex project?
Wij maken het!”
gaat om producten die toegepast worden op zee”, zegt Ron. “In die
omstandigheden moeten houten deuren bijvoorbeeld om de ongeveer
25 jaar worden vervangen, terwijl stalen deuren na tien tot vijftien jaar
een nieuwe, vaak vervuilende, coating nodig hebben tegen roest. Kijk
je daarentegen naar betonnen constructies, dan bieden die een onderhoudsvrije
levensduur van minimaal 100 jaar.”
ONGEKEND HOGE STERKTEKLASSE
De deuren in ultra-hogesterktebeton, inclusief hun opwaartse kracht
dankzij de polystyreen kern, zijn net zo zwaar als de stalen en houten
varianten en hebben een sterkteklasse van C200. “Ongekend hoog in
vergelijking met traditioneel beton, dat een sterkteklasse heeft tussen de
C20/25 en de C30/37”, weet Ron. ¢
De betonnen sluisdeuren van 7,3 bij 5,3 meter en 0,4 meter dikte zijn
geproduceerd in opdracht van de Provincie Groningen en mede gefinancierd
door de Provincie Friesland.
Specialisten van Waco hebben met succes de eerste onderhoudsvrije sluisdeur
van ultra-hogesterktebeton (UHSB) geproduceerd.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 145

BETON
Een ander mooi project is de engineering en productie van prefab betonelementen voor de hoofddraagconstructie en muurbekleding bij het metrostation
Bond Street in Londen.
“Door een hogere dichtheid van het betonmengsel, het gebruik van
staalvezels en speciale vulstoffen is UHSB maar liefst tien keer sterker
dan traditioneel beton.”
ROBBENGATSLUIS IN LAUWERSOOG
De betonnen sluisdeuren van 7,3 bij 5,3 meter en 0,4 meter dikte zijn
geproduceerd in opdracht van de Provincie Groningen en mede gefinancierd
door de Provincie Friesland. Ron: “Ze zullen -na het vaarseizoen,
dus in oktober- worden geïnstalleerd in de Robbengatsluis in
Lauwersoog. Deze nieuwe, aanzienlijk duurzamere variant zal de bestaande
houten sluisdeuren vervangen.”
NIEUWE GENERATIE DUURZAME INFRASTRUCTUUR
Deze baanbrekende prestatie opent de deur naar een geheel nieuwe
generatie duurzame infrastructuur. “Je kunt er alle typen sluisdeuren
van maken, maar je zou hiermee ook de stalen schuiven in de
Oosterscheldekering en andere stormvloedkeringen kunnen vervangen.”
Het grote voordeel volgens Ron is het onderhoudsvrije karakter
en de lange levensduur. “We hebben nu bewezen dat complexe
producten op deze manier geproduceerd kunnen worden”, zegt hij en
geeft aan dat er zelfs offshore windturbines van beton in plaats van staal
mee gebouwd zouden kunnen worden.
BETONSPECIALIST BINNEN DE CIVIELE TECHNIEK
Sinds 1888 is Waco specialist in prefab constructieve en architectonische
betonconstructies. “Onze betonoplossingen kenmerken zich door techniek,
hoogwaardige kwaliteit en realistisch perspectief”, zegt Ron. “Wij
zien met name in engineering en slimme productieprocessen de oplossing
voor de alsmaar toenemende vraag naar duurzaam en innovatief
bouwen. En dan met name voor projecten die steeds grootschaliger en
complexer worden.” Bij projecten die afwijken van de standaard produceert
Waco desgewenst voor elk detail een element op maat. “In onze eigen
fabriek doen we dat duurzaam én volledig onder geconditioneerde
omstandigheden”, vult Ron aan. De prefab elementen zorgen ervoor dat
werkzaamheden op de bouwplaats tot een minimum beperkt worden en
dat er snel gebouwd kan worden. Op deze manier zorgt Waco voor waterveiligheid,
een hoogwaardige infrastructuur, hoog- en utiliteitsbouw
en efficiënte industriële oplossingen.
DUURZAAMHEIDSDOELSTELLINGEN
Waco innoveert en experimenteert niet alleen op het gebied van producten.
“Wij hebben de ambitie om een minimale voetafdruk te creëren met
onze gehele bedrijfsvoering”, zegt Ron. “Want duurzaam ontwikkelen en
produceren staat hoog op onze agenda.” Hij legt uit dat de strategie
daarin gebaseerd is op het beleidsplan dat gemaakt is door Concrete
Valley Group waarvan Waco onderdeel is. Het is een jonge, sterk groeiende
organisatie, die tegelijkertijd de betonsector wil verduurzamen en
haar eigen footprint wil minimaliseren. “Dat kunnen we natuurlijk niet
alleen”, zegt Ron. “Dus bundelen en delen we onze kennis binnen de
Group en zoeken we gezamenlijke partners die onze missie ondersteunen
en helpen onze duurzaamheidsdoelstellingen te behalen.” Door het
toepassen van meerdere duurzame veranderingen binnen de productieprocessen,
grondstoffen en bedrijfsvoering werkt de Concrete Vally
Group toe naar een CO 2
-vrije en energieneutrale productie in 2025.
Beeldbepalende scheepsboeg bij Het Balkon in Maassluis. Met hoogwaardige
maltechniek en slimme productie heeft Waco een naadloze boeg gecreëerd.
146 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BETON
CSC GOLD
Niet alleen Concrete Valley Group, maar de gehele betonsector in
Nederland voelt de verantwoordelijkheid voor verduurzaming. Dat blijkt
wel uit het feit dat maar liefst éénvijfde van de uitgereikte certificaten
van CSC naar Nederland zijn gegaan. CSC, dat staat voor The Concrete
Sustainability Council, is de wereldwijde standaard voor duurzaamheid en
verantwoorde herkomst van grondstoffen in de betonketen. De eisen van
de CSC zijn streng. Rapportage geschiedt volgens de standaard van de
Global Reporting Initiative om eenduidigheid te garanderen. “Wie door de
keuring komt, mag met recht trots zijn”, zegt Ron. “In Nederland wordt de
CSC-keuring uitgevoerd door Betonhuis, de brancheorganisatie voor betonbedrijven
in Nederland waarbij Concrete Valley Group is aangesloten.
Betonhuis heeft onlangs zijn tweede Nederlandse CSC duurzaamheidsverslag
gepubliceerd. “Hierin valt te lezen dat Concrete Valley Group in 2023
CSC Gold heeft behaald en ook daar zijn we natuurlijk enorm trots op.”
Ron vindt het een mooie ontwikkeling dat steeds meer betonbedrijven
zich aansluiten bij het CSC. “Je zou kunnen zeggen dat Nederland echt
een trendsetter is op het gebied van verduurzaming, zeker omdat deelname
aan het certificeringsprogramma vrijwillig is en omdat Nederland
vergeleken met het wereldwijde gemiddelde eigenlijk al erg goed scoort.”
DÉ SPECIALIST BIJ COMPLEXE
PREFAB BETONPROJECTEN
Concrete Valley Group werkt voor architecten, projectontwikkelaars, overheden,
woningbouwcorporaties en aannemers die architectonische en
functionele projecten ontwikkelen. Ze leveren hiervoor de engineering, innovatieve
mallen, materialen en technieken om deze ontwerpen te creëren.
Binnen de Group is Waco dé specialist met meer dan 100 jaar ervaring
op het gebied van hoogwaardige, complexe prefab betonprojecten, zoals
de Afsluitdijk. “In 2021 hebben wij de opdracht gekregen voor de engineering,
productie en levering van zes prefab betonnen suction bells en volutes
die samen de pomphuizen vormen voor het gemaal in de Afsluitdijk”,
zegt Ron. “Een complexe opdracht waar precisie van groot belang is.”
Ron legt uit dat, om de benodigde pompcapaciteit (het verplaatsen van
235.000 liter water per seconde van het IJsselmeer naar de Waddenzee)
te kunnen garanderen, de pompblokken aan de hoogste eisen moeten
voldoen. “Ze zijn dan ook volledig op maat ontworpen en gemaakt. De
zogenaamde slakkenhuizen zijn opgebouwd uit dertien elementen waarbij
de bewapening op een speciale manier gebogen is. Hiervoor zijn ook speciale
mallen ontwikkeld aan de hand van 3D-modellen, om te controleren
en te vergelijken met de theoretische modellen.”
INTERNATIONALE OPDRACHTEN
“Ook buiten Nederland weten ze ons steeds vaker te vinden als er behoefte
is aan specifieke prefab betonoplossingen”, zegt Ron en hij vertelt
dat Waco voor een andere pompleverancier elementen in Maleisië
mag leveren. Ook noemt hij enkele projecten in de UK waar Waco aan
heeft meegewerkt. “Een mooi project is de engineering en productie
van prefab betonelementen voor de hoofddraagconstructie en muurbekleding
bij het metrostation Bond Street in Londen. Verder zijn we bezig
geweest met het ontwerpen en produceren van een verscheidenheid
aan prefab gevel- en GRC-plafondelementen in beton voor het nieuwe
hoofdkantoor van de Royal Academy of Dance (RAD) in Londen.”
ARCHITECTONISCHE OPLOSSINGEN
Naast projecten in de civiele sector waar veelal sprake is van specifieke
eisen in betonsterkte, ontwikkelen en produceren de bedrijven binnen de
Group ook architectonische oplossingen. Ron noemt meerdere markante
en bouwtechnisch uitdagende projecten waar Concrete Valley Group een
waardevolle bijdrage aan heeft kunnen leveren. “Met stip op één staat
toch wel het duurzame HAUT Amsterdam, waarvoor gevelelementen
zijn geproduceerd. Ook de iconische gevel van de Westfield Mall of The
Netherlands is door mbX (onderdeel van de Group) gemaakt. Momenteel
werkt Waco aan het Bajes Kwartier in Amsterdam, hiervoor produceren we
22-meter lange leuningen ten behoeve van de brugliggers.”
Het mag duidelijk zijn dat Waco, onderdeel van Concrete Valley Group, dé
betrouwbare en ervaren partner is bij grootschalige en complexe projecten
die afwijken van de standaard, waar maatwerk betonoplossingen nodig zijn.
Of dat nou is voor de civiele sector of in de architectuur. “Dat doen we op
een duurzame en innovatieve manier waarbij we slimme engineering combineren
met technische innovatieve methoden”, zegt Ron tot slot. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 147

BETON
Vernieuwing Middenboulevard Scheveningen in volle gang
PREFAB BETONNEN KEERWANDEN
HOUDEN DE SNELHEID ERIN
Om de buitenruimte aantrekkelijker te maken voor zowel bewoners, toeristen als
ondernemers, vernieuwt Heijmans in opdracht van de Gemeente Den Haag momenteel
tussen de Pier en het Museum Beelden aan Zee de Middenboulevard in Scheveningen. Met
de levering van veertien verschillende typen prefab betonnen keerwanden zorgt Bosch Beton
uit Barneveld voor een substantiële bijdrage aan het project. En dat komt niet alleen de
veiligheid, maar ook de doorlooptijd van het project ten goede...
Tekst Chris Elbers
Beeld Bosch Beton
De werkzaamheden die in fasen tot de geplande
oplevering in de zomer van 2025 rondom de
Middenboulevard worden uitgevoerd, bestaan
uit verschillende onderdelen. Zo wordt de boulevard
op de meeste stukken ongeveer 10 meter
breder en komt er meer groen en een natuurstenen
bestrating. Daarnaast zal vóór het Kurhaus
een 30 meter brede trap verrijzen en wordt de
Scheveningse trekpleister voorzien van twee
grote, openbare pleinen: bij Beelden aan Zee
en voor het Kurhaus. Tijdens het werk blijven het
strand, de strandpaviljoens, attracties en de boulevard
zélf goed bereikbaar voor het publiek.
SNEL GEPLAATST
De door Bosch Beton verzorgde prefab betonnen
keerwanden dragen voor een zeer groot
deel bij aan een vlekkeloze bouwlogistiek en
een snelle doorloop van het project. "Met onze
maatvaste componenten, die vanwege de enorme
afmetingen zo’n 15 ton per stuk wegen, is het
mogelijk om wel 100 meter keerwand per dag te
plaatsen", zegt Gerard van den Bosch, co-CEO
bij Bosch Beton. "Met traditioneel betonwerk
lukt je dat niet, dan duurt het allemaal een stuk
langer." De meerwaarde van Bosch Beton blijkt
echter ook in andere opzichten. Naast de mallenbouw,
productie, logistiek en montage tekende
het bedrijf eveneens voor de complete engineering
van de benodigde keerwandconstructies,
waarvan de zwaarste maar liefst 26,5 ton weegt.
Een regelrechte uitdaging, mede vanwege de
verschillende, vaak complexe keerwandvormen
en het realiseren van diverse doorvoeren en instortvoorzieningen
voor de meterkasten die in
de fabriek van Bosch Beton direct in de prefab
elementen zijn verwerkt. "De praktische hobbels
die we hierbij tegenkwamen, hebben we vroegtijdig
gesignaleerd en samen met Heijmans kundig
getackeld", aldus Gerard.
Impressie van de werkzaamheden.
148 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BETON
Plaatsing van de prefab keerwandelementen.
AMPER STILSTAND
Dankzij de uitgebreide productiefaciliteiten
en de aanwezigheid van voldoende
opslagruimte was Bosch Beton in staat om
de in totaal 950 strekkende meter speciale
keerwanden just-in-time in Scheveningen te
bezorgen. In totaal leverde de Barneveldse
onderneming veertien verschillende prefab
betonnen keerwandtypes die zich van
elkaar onderscheiden door uiteenlopende
maatvoeringen en geometrieën. Wat ze wél
met elkaar gemeen hebben, is de ongeëvenaarde
klasse. "Doordat we alleen maar van
stalen productiemallen gebruik hebben gemaakt,
onderscheiden de betonnen keerwanden
zich door een zeer hoge, constante
kwaliteit en maatvastheid. Mede daardoor
hebben we op de bouwplaats amper stilstand
gekend", aldus Gerard, die met veel
voldoening terugblikt op het prachtproject.
"Op dit moment zijn zowat alle keerwanden
geplaatst. Daarmee is het grootste deel van
onze bijdrage geleverd." ●
100%
cement f ree
1st
Gen
Onderweg naar een cementvrije generatie
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 149
Naamloos-5 Naamloos-3 1 14-06-2024 17-06-2024 14:27
12:07

BETON
Gebezemde betonplaat bezig aan gestage opmars
BETONSPECIALITEITEN
UIT ECO-GRONDSTOFFEN:
DUURZAMER KAN NIET
Kwaliteit, variatie en duurzaamheid gaan binnen het productenprogramma van Zwaagstra
Beton BV hand-in-hand. Daarmee legt het Hoogeveense familiebedrijf, gespecialiseerd in de
fabricage van betonproducten voor de infra en agrarische sector, een solide fundament voor de
meest uiteenlopende infrastructurele projecten. Of zoals mededirecteur Richard Zwaagstra het
zegt: "We helpen onze afnemers mee om de door hen geformuleerde bedrijfsdoelen te behalen."
Tekst Chris Elbers
Beeld Zwaagstra Beton
Zwaagstra Beton heeft door de jaren heen
een prominente plek op de 'betonkaart' veroverd.
Dat heeft vooral te maken met de
rijke sortering producten die het bedrijf de
markt biedt. Zo klop je bij Zwaagstra met
succes aan wanneer er behoefte is aan keerwanden,
lijnafwateringsgoten en projectspecifieke
maatwerkoplossingen. Voor poeren,
geleidewanden voor diepwandtunnels
en funderingsplaten voor zonneparken is
de Lindberghstraat 18 in Hoogeveen eveneens
het adres. Met stip op één staat echter
de betonplaat, een product waarmee
het ooit allemaal begon binnen de Drentse
bedrijfsmuren. Zwaagstra Beton maakt er
dagelijks circa 1.500. In vele afmetingen en
structuren, voorzien van uiteenlopende wapeningen
en hartstikke duurzaam. "Elke betonplaat
die onze fabriek verlaat, bestaat
voor 100% uit gerecyclede materialen, zoals
ECO-granulaat, ECO-zand en ECO-grind",
zegt Richard Zwaagstra, die samen met va-
“Het bedrijf fabriceert
dagelijks zo'n
1.500 betonplaten”
ECO-carport met stevige fundering van Zwaagstra Beton.
150 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BETON
der Harry aan het hoofd staat van de onderneming.
"Het zijn stuk voor stuk secundaire
grondstoffen die uit gereinigd teerhoudend
asfalt worden verworven. Daarmee voorkomen
we dat er nieuw zand en grind gewonnen
moet worden. Sterker nog: deze aanpak
is een perfect voorbeeld van circulair denken.
Op die manier draagt óók Zwaagstra Beton
bij aan een betere wereld."
SAMEN DENKEN EN DOEN
Het groene pad naar morgen wordt bij
Zwaagstra Beton bewandeld door een ervaren
team van zo'n 45 gedreven medewerkers.
Specialisten die actief meedenken over de ontwikkeling
van nieuwe betonproducten en daarmee
indirect bijdragen aan de verdere groei en
ontwikkeling van het bedrijf. Een mooi voorbeeld
van samen denken en doen is de gebezemde
bezemplaat, een noviteit die aan een
gestage opmars bezig is. Verkrijgbaar in verschillende
uitvoeringen en afmetingen wordt
dit plaattype direct na het storten gebezemd,
waardoor hij een extra ruwe toplaag heeft en
meer grip en stabiliteit biedt. Dat maakt dit
Betonplaten leggen met eigen Zwaagstra Beton transport.
product, dat overigens ook als hoeklijnplaat
leverbaar is, uitermate geschikt voor infrastructuurlocaties
waar sprake is van zware belastingen
en intensief gebruik. "In dat kader kun
je denken aan wegen, parkeerplaatsen, opslagterreinen
en voetpaden", aldus Richard.
"Bovendien voorzien we met diktes van 14, 16
en zelfs 20 centimeter in de toenemende vraag
naar dikkere betonplaten. Zo heeft de laatste
variant een aslast van maar liefst 40 ton." ●
BETONPLATEN KEERWANDEN GOTEN SPECIALS
VRAAG
NU DE
CATALOGUS
AAN!
info@zwaagstrabeton.nl | zwaagstrabeton.nl
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 151

BETON
Taludtrappen bevestigen competenties in 3D-betonprinten
3D-BETONPRINTING: VAN WERELDPRIMEUR
TOT VOLWAARDIGE PRODUCTIETECHNIEK
In 2017 zorgde Saint-Gobain Weber Beamix samen met onder meer BAM Infra en de
Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) voor een regelrechte wereldprimeur: de eerste
volledig 3D-geprinte constructie, namelijk een fietsbrug in Gemert. De destijds toegepaste
techniek is inmiddels uitgegroeid tot een volwaardige en veelzijdige productiemethode voor
uiteenlopende objecten waarbij vormvrijheid en CO 2
-reductie centraal staan. Van bruggen,
verloren bekistingen en buitenmeubilair tot inspectie- en rioolputten, skateparken én
taludtrappen. Juist dat laatste product staat stevig symbool voor de competenties waarover
Weber Beamix qua 3D-betonprinting anno 2024 beschikt. "De techniek is volwassen", meent
projectleider Pieter Bakker. "Onze taludtrappen vormen daarvan de ultieme bevestiging."
Tekst Chris Elbers
Beeld Saint-Gobain Weber Beamix
3D-printen met betonmortel. Saint-Gobain
Weber Beamix experimenteert er al ruim twee
decennia mee. Het leverde in 2005 de eerste
3D-geprinte muur op. De ontwikkeling op het
gebied van 3D-betonprinten kwam zo'n 10 jaar
later pas écht in een stroomversnelling, dankzij
het 3DCP-project van de TU/e. Binnen een
consortium van bedrijven groeide dit experiment
stapsgewijs uit tot een nieuwe productiemethode
in de bouw. Het resultaat? De opening
van de eerste betonprintfabriek in Europa
in 2019 en diverse spraakmakende projecten.
Saint-Gobain Weber Beamix is sinds mei 2021
volledig eigenaar van deze productiefaciliteit,
3D-betonprinten van een taludtrap in de 3D-printfabriek van Saint-Gobain Weber Beamix in Eindhoven.
Project Verbreding A1 Apeldoorn-Twello.
152 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

BETON
3D-printfabriek Saint-Gobain Weber Beamix in Eindhoven.
Project Verbreding A1 Apeldoorn-Twello.
VROEG BEGONNEN, VEEL GEWONNEN
3D-betonprinten biedt volop mogelijkheden. Om het volle potentieel te benutten, is het volgens Pieter echter zaak om al tijdens het
ontwerpen van elementen en objecten te denken vanuit de printtechniek. "Topologisch ontwerpen bijvoorbeeld is een discipline die zich
perfect leent voor de 3D-printtechniek", zo meent hij. "Simpelweg omdat de computer het meest optimale ontwerp berekent om gewicht
en materiaal te reduceren. Wat dat betreft kan de infrasector een voorbeeld nemen aan de vliegtuigindustrie, een sector waar topologisch
ontwerpen en 3D-printen al geruime tijd hand-in-hand gaan. Die combi kan ook in de bouwsector prachtige resultaten opleveren."
die in Eindhoven is gevestigd. Hier is een professioneel
projectteam dagelijks actief met
het produceren van eersteklas betoncreaties,
het ontdekken van de vele mogelijkheden van
3D-betonprinten en de verdere uitrol ervan.
Vanaf het maken van het prille design tot en
met de uiteindelijke plaatsing op locatie.
VOLWAARDIG
In gesprek met Pieter komen al snel de voordelen
van de 3D-betonprinttechniek aan de oppervlakte.
"3D-betonprinting staat voor snelheid
en een ongekende vormvrijheid. Maar
eerst en vooral maak je met deze methode
een zeer duurzame keus. Er wordt namelijk alleen
dáár beton gebruikt, waar het ook daadwerkelijk
nodig is. Neem als voorbeeld onze
taludtrappen, waarvan we er intussen al tientallen
hebben gemaakt. Omdat je holle treden
print en de printer alleen beton neerlegt
op de plekken waar dat voor de constructieve
sterkte nodig is, kan de 3D-productietechniek
een materiaalbesparing opleveren tot wel
50%. Daarnaast wordt er geen wapeningsstaal
gebruikt. Dit zorgt samen voor een CO 2
-
besparing van wel 40 tot 60%."
ons de mogelijkheid om elke gewenste taludtrap
te printen. Ongeacht formaat of vorm. En
tegen een competitieve kostprijs. Daarnaast kan
het ontwerpen ervan snel en gemakkelijk verlopen.
Daartoe bieden we op onze website een
speciale configurator. Een mooie en op procesvereenvoudiging
ingestoken tool waarmee iedereen
binnen enkele minuten een eigen taludtrap
op maat kan ontwerpen. Vervolgens zorgen
wij ervoor dat het gewenste eindproduct binnen
drie weken wordt uitgeleverd."
OP DE KAART
Het is duidelijk: de 3D-geprinte objecten
van Saint-Gobain Weber Beamix veroveren
een steeds vastere plek op de kaart. Letterlijk
zelfs. Op www.3D.weber zijn alle door het
bedrijf gerealiseerde 3D-betonprintprojecten
in Nederland en daarbuiten op een overzichtelijke
landkaart te bewonderen, waaronder
vanzelfsprekend ook de taludtrappen. Solide
voorbeelden van de kennis en kunde van het
projectteam die de opmaat moeten vormen
voor nog veel meer moois richting de toekomst.
"Een van de laatste door ons gemaakte taludtrappen
hebben we geleverd in het kader van
het project Verbreding A1 Apeldoorn-Twello,
een strak uitgevoerd werk dat Heijmans uitvoert
in opdracht van Rijkswaterstaat en waarbinnen
duurzaamheid en innovatie hoog op de agenda
staan", vertelt Pieter. "In hechte samenwerking
met Jenniskens Kraanverhuur hebben we hiervoor
onlangs een zeer fraaie 3D-geprinte betonnen
taludtrap geplaatst. Een object dat perfect
past in het landschap en prima aansluit bij de
geformuleerde projectdoelstellingen.” Die mening
is ook Willian Nijenhuis, projectleider namens
Heijmans Infra CP Realisatie, toegedaan.
"De soepele samenwerking heeft geresulteerd
in een mooi, robuust en duurzaam eindresultaat.
Het aanleveren van het dwarsprofiel uit
het ontwerp was voldoende voor het realiseren
van de taludtrap. Hierna neemt Saint-Gobain
Weber Beamix het proces over tot de realisatie.
Deze vorm van ontzorgen is een groot voordeel.
Daarnaast zorgt het prefab realiseren van
taludtrappen voor minder werkdruk bij de vakmensen
in het veld. Een welkome extra, daar de
beschikbaarheid van vakmanschap een steeds
groter probleem wordt." ●
VOOR IEDEREEN
Het zijn pluspunten die het productieproces
hebben opgestuwd tot een volwassen techniek
die stáát. 3D-betonprinten is anno 2024 uitgegroeid
tot een serieus alternatief voor het realiseren
van de meest uiteenlopende bouwproducten.
"De techniek zoals hij nu staat, biedt
“De soepele samenwerking heeft
geresulteerd in een mooi, robuust en
duurzaam eindresultaat”
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 153

3D GEPRINTE
TALUDTRAPPEN
BETON MET EEN
DUURZAAM
KARAKTER
Veel bedrijven hebben tegenwoordig
innovatieve doelstellingen omtrent
duurzaamheid en procesverbetering.
De 3D printtechniek kan daar een
belangrijke bijdrage aan leveren.
Met ieder ontwerp streven we naar
de meest effectieve vorm, ter bevordering
van materiaalbesparing
en daarmee vermindering van CO 2
uitstoot. De 3D-geprinte taludtrap is
hier een succesvol voorbeeld van en
wordt al veel toegepast in de praktijk.
3D-GEPRINTE TALUDTRAP
In samenwerking met Witteveen+Bos is de 3Dgeprinte
betonnen taludtrap ontwikkeld. De 3D
printer plaatst alleen materiaal waar dat nodig is
en realiseert daardoor 'holle' treden. Daarnaast
wordt er geen wapeningsstaal gebruikt. Dit zorgt
samen voor een aanzienlijke CO 2
-besparing (40%
tot 60%). Het gehele proces is gedigitaliseerd, wat
resulteert in efficiëntie en korte doorlooptijden.
Dankzij de grote voordelen van de 3D printtechniek
zijn er inmiddels talrijke 3D-geprinte taludtrappen
gerealiseerd in binnen- en buitenland.
DE VOORDELEN
Duurzaam: 40% tot 60% duurzamer dan een
reguliere prefab trap;
Perfect op maat: zeer eenvoudig op maat gemaakt
door middel van de configurator op www.3D.weber;
Prijs: circa 30% goedkoper dan een reguliere prefab
trap. De kosten bedragen € 450,- per strekkende
meter, uitgaande van 90 cm breed;
Montage: eenvoudig te handelen en monteren,
waardoor minder arbeidskrachten nodig zijn en tijd
wordt bespaard;
Levertijd: binnen 3 weken geleverd.
contactformulier
Kijk voor meer informatie en gerealiseerde
projecten op www.3D.weber

VITAAL BOOMBEHEER MET AANDACHT
VOOR NATUUR, MENS EN OMGEVING
Boomrooierij Weijtmans is een hypermoderne onderneming
en vooraanstaand landelijk speler in de bomensector.
Met vakkundige, betrokken medewerkers en een veelzijdig
innovatief machinepark zijn we inzetbaar voor elk project.
Bij vitaal boombeheer, maar ook in onze bedrijfsvoering,
hoort duurzaam en circulair denken. Met de beschikbaarheid
van elektrische machines en voertuigen hebben we breed
ingezet op emissie-vrij werken.
Boomrooierij Weijtmans is een professioneel en uitstekend
geoutilleerd partner voor werkzaamheden in de GWW-sector.
Bij nieuwbouwprojecten maar ook voor regulier onderhoud
kunnen wij u de best passende oplossing bieden.
Bomen rooien en snoeien
Compleet projectbeheer
Uniek gespecialiseerd materieel
Duurzaam en emissie-vrij
Efficiënt, veilig en vakkundig
BOOMROOIERIJ
WEIJTMANS BV
Handelsweg 18
5071 NT Udenhout
Nederland
Tel. 013-511 14 83
algemeen@weijtmans.nl
boomrooierijweijtmans.nl

UITZONDERLIJKE
VEILIGHEIDSCULTUUR
BIJ AANPAK RING ZUID
Aanpak Ring Zuid, oftewel de ombouw van de zuidelijke ringweg van Groningen, behoort tot de
grootste infraprojecten van ons land. Het complexe project kende een enigszins moeizame start.
Ook op het gebied van Veiligheid, Gezondheid en Milieu (VGM) verliep in het begin niet alles even
vlekkeloos. Reden voor Combinatie Herepoort en de opdrachtgever, een alliantie van Rijkswaterstaat,
de gemeente en de provincie Groningen, om een serieuze verbeterslag te maken. En hoe?!
Samen met Aboma is gebouwd aan een veiligheidscultuur die zijn weerga niet kent.
Tekst Roel van Gils
Beeld Aboma
Aanpak Ring Zuid is in 2017 van start gegaan en
is bedoeld om de doorstroming naar de stad
te verbeteren via een VRI-loze verbinding. Het
project loopt op zijn einde. Momenteel vindt
‘Operatie Ring Zuid’ plaats, een megaklus
waarbij alle eerdere gebouwde tracés aan elkaar
verbonden worden en de ring begin september
dit jaar weer wordt teruggegeven aan
de stad Groningen. “Bij de start van het project
was er nogal wat verschil van inzicht tussen de
combinanten, onder meer ook over de VGMthema’s”,
zegt Gerwin Tiems, VGM-manager
bij combinatie Herepoort. “Iedereen moest
zijn weg vinden en aan elkaar wennen. Ook
op VGM-gebied.” Dat is inmiddels wel anders.
Met dank aan de inzet van Aboma.
VEILIGHEIDSCULTUUR
Aboma werd in eerste instantie ingeschakeld
voor extra en onafhankelijk toezicht op de bouwplaats
en een stukje advies buiten. “We bekijken
of er gewerkt wordt volgens de VGM-plannen,
zoals opgesteld door de opdrachtgever en combinatie
Herepoort”, zegt Allard Schonewille, veiligheidskunde
bij Aboma Consultancy. “Als je
ziet hoe de veiligheidscultuur is verbeterd ten
opzichte van hoe er tijdens de start van het project
werd gewerkt, dat is ongekend.” Gerwin kan
dat beamen en zegt: “We hebben vooral veel
meer de verbinding gezocht met elkaar en zitten
nu heel kort op de bal. Met elkaar, zowel de
opdrachtgever, Aboma en wij als combinatie kijken
nu door dezelfde veiligheidsbril en proberen
op die manier het project vlot te trekken. En met
succes.” Bouke Brander, veiligheidsadviseur bij
Aanpak Ring Zuid namens de opdrachtgever, vult
“We doen het veilig of
we doen het niet.
Dat is momenteel
het werkethos bij
Aanpak Ring Zuid”
Allard Schonewille, veiligheidskunde bij Aboma Consultancy op het project Aanpak Ring Zuid in Groningen.
156 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

aan: “De complexiteit en omvang van het project
maakt dat je elkaar nodig hebt om een slag te
maken. De enige manier om dat werkende te krijgen,
is door een open cultuur te creëren en elkaar
durven aan te spreken. En daarom zitten we
nu wekelijks met elkaar aan tafel te praten over
veiligheid. Alles wordt open op tafel gelegd op
basis van wederzijds vertrouwen.”
We doen het veilig of we doen het niet. Dat
is momenteel het werkethos bij Aanpak Ring
Zuid. Behalve onafhankelijk toezicht heeft
Aboma ook een ‘veiligheid en leiderschap
training’ verzorgd voor alle (hoofd)uitvoerders
op het project. “Het heeft mede bijgedragen
aan de huidige open veiligheidscultuur. Het
veiligheidsbesef komt nu vanuit de intrinsieke
motivatie. En dat is toch wel de grootste winst
die we hebben behaald als VGM-team”, vindt
Allard. Bouke: “Dit project toont eveneens aan
dat zowel de opdrachtgever als -nemer gebaat
zijn om al in een vroeg stadium over de VGMthema’s
na te denken. Dat is veel effectiever en
betaalt zich dubbel en dwars uit.” ●
Behalve onafhankelijk toezicht heeft Aboma ook een ‘veiligheid en leiderschap training’ verzorgd voor alle
(hoofd)uitvoerders op het project. (Beeld: Aanpak Ring Zuid)
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 157
Naamloos-2 1 27-06-2024 09:18

PAM INTEGRAL
NODULAIR GIETIJZER
VOOR PERS- ÉN
VRIJVERVALLEIDINGEN.
PERSLEIDING
VRIJVERVALLEIDING
Levensduur 100 jaar ✔ ✔
100% circulair leidingsysteem ✔ ✔
Behoud mechanische eigenschappen ✔ ✔
Hoge ringstijfheid ✔ ✔
DN80 tot en met DN2000 ✔ ✔
Minimaal 10 bar en naar wens trekvast
✔
Uitermate geschikt voor onderheid riool
✔
Bestand tegen grondzettingen en hoge weerstand tegen
graafschade
H2S bestendig en slijtvast door de aluminiumcement bekleding
Mof-spieverbindingen laten altijd hoekverdraaiing toe
Geen wortel ingroei noch intrede van rioolvreemd water
✔
✔
✔
✔
EIGENSCHAPPEN VOLGENS 4.3 - EN598:
• Minimale treksterkte 420 MPa
• Minimale rekgrens 300 MPa
• Elasticiteitsmodulus 170000 MPa
NODULAIR GIETIJZER
• Koolstof in “nodulen” / bolletjes
• Taai, flexibel en slagvast
• IJzer is oneindig recyclebaar
www.pamline.nl

GRONDGESTUURD ONTWERPEN
MET NODULAIR GIETIJZER
BETER VOOR MENS ÉN MILIEU
In het dagelijks leven spelen ondergrondse leidingsystemen een cruciale rol in het veilig en
efficiënt transporteren van water, gas, en andere vloeistoffen. Een benadering die de laatste jaren
steeds meer aan populariteit wint, is grondgestuurd ontwerpen met gebiedseigen grond. Met de
inzet van PAM Ecopose nodulair gietijzer voor het grondgestuurd ontwerpen van ondergrondse
leidingsystemen worden aanzienlijke besparingen gerealiseerd, zowel voor mens als milieu.
Tekst Roel van Gils
Beeld Saint-Gobain PAM Nederland
Nodulair gietijzer is een veelgebruikt materiaal in de
aanleg van ondergrondse leidingsystemen vanwege
zijn duurzaamheid, sterkte en lange levensduur.
Grondgestuurd ontwerpen integreert de natuurlijke
eigenschappen van de bodem met de technische
vereisten van de infrastructuur, zegt Esther
Lindeman, Managing Director van Saint-Gobain
PAM Nederland. “Daarmee worden duurzame
en efficiënte oplossingen geboden die zowel de
mens als het milieu ten goede komen.”
PAM ECOPOSE
Nodulair gietijzer is een veelgebruikt materiaal
in de aanleg van ondergrondse leidingsystemen
vanwege zijn duurzaamheid, sterkte en lange
levensduur. Het materiaal is geschikt voor verschillende
toepassingen, variërend van waterleidingen
tot rioleringssystemen en leidingen
voor industriële toepassingen. “Wat nodulair
gietijzer zo geschikt maakt voor grondgestuurd
ontwerpen, is het feit dat de leidingen erg sterk
zijn (hoge ringstijfheid, red.) en dat de uitgegraven
grond hergebruikt kan worden om de sleuf
aan te vullen. PAM Ecopose, noemen we dat”,
zegt Esther. “De nadelige effecten op het milieu
worden hierdoor sterk verminderd tot wel 50%.”
Want met PAM Ecopose is er geen inzet van
schoon zand nodig, die van ver moet worden
aangevoerd, én hoeft de afgegraven grond niet
te worden afgevoerd. “Dat scheelt enorm veel
transportbewegingen en bijbehorende emissies.
Bovendien zorgen de verbindingen ervoor
dat de leiding spanningsvrij met de grond kan
meebewegen en is daarmee ongevoelig voor
schade door grondverzakkingen en trillingen.”
Door het minimaliseren van grondverzet en het
gebruik maken van duurzame nodulair gietijzeren
leidingen van PAM draagt grondgestuurd
ontwerpen bij aan het verminderen van de
CO 2
-uitstoot én de ecologische voetafdruk van
projecten, resumeert Esther. “Grondgestuurd
ontwerpen van ondergrondse leidingsystemen
in nodulair gietijzer biedt een duurzame en efficiënte
oplossing voor de uitdagingen waarmee
moderne steden en gemeenschappen
worden geconfronteerd. Door de integratie
van natuurlijke en technische aspecten in het
ontwerpproces kunnen infrastructuurprojecten
worden gerealiseerd die niet alleen functioneel
en kosteneffectief zijn, maar ook bijdragen aan
een gezonde en veerkrachtige leefomgeving
voor huidige en toekomstige generaties.” ●
Door het minimaliseren van grondverzet en het gebruik maken
van duurzame nodulair gietijzeren leidingen van PAM draagt
grondgestuurd ontwerpen bij aan het verminderen van de
CO 2
-uitstoot én de ecologische voetafdruk van projecten.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl
159

DB 80 NBF: de gecertificeerde barrier met geïntegreerd geluidsscherm.
Verkeersveiligheid met voertuigkeringssystemen
‘BIJ RUIMTEGEBREK BIEDT ONS NIEUWSTE PRODUCT
GOEDE GELUIDSWERING, ZONDER DAT ER DURE
FUNDERINGSCONSTRUCTIES NODIG ZIJN’
DELTABLOC is al 20 jaar een pionier op het gebied van voertuigkeringssystemen van beton en
staal, alsmede van moderne geluidswerende systemen. Hun nieuwste ontwikkeling is de
CE-gecertificeerde barrier met geluidsscherm. Inmiddels is deze op de A9 getest op
aanrijdingen door een vrachtwagen. DELTABLOC verwacht veel van deze NBF-serie omdat hij in
het geval van ruimtegebrek een uitstekende oplossing is voor het afschermen van weggeluid,
zónder dat dure funderingsconstructies nodig zijn. Met een voertuigkering, geluidsscherm en
passende beeldkwaliteit, is deze 3-in-1 oplossing zowel voor prestatieklasse H2 als H4b leverbaar.
Tekst Carolien Klees
Beeld DELTABLOC Nederland
Met een schat aan kennis en ervaring biedt
DELTABLOC een breed scala aan tijdelijke en
permanente barriers, geluidsschermen en stalen
geleiderails. Dit brede aanbod geeft wegontwerpers
de mogelijkheid om, ook wanneer
er weinig ruimte beschikbaar is, de weg, brug
of tunnel veilig in te richten. Daarmee kunnen
zij voor elke verkeerssituatie producten leveren
als antwoord op de groeiende vraag naar
steeds veiligere oplossingen.
“Verkeersveiligheid zit ons in het bloed”, aldus
Kees Hanegraaf, directeur sinds 2008. “Met
onze innovatieve oplossingen kunnen we in
veel gevallen tóch voor een veilige oplossing
zorgen die met de standaard mogelijkheden
niet haalbaar zijn.”
BEELDKWALITEITSEIS
“Van ontwerp tot en met de uitvoering denken
we mee in het proces. Welke randvoorwaarden
worden er bijvoorbeeld gesteld naast de
voertuigkeringseisen? Bij Design en Constructprojecten
is de beeldkwaliteitseis vaak een
zwaarwegende factor. Dat mag echter niet ten
koste gaan van de veiligheid en de kwaliteit van
de toe te passen voertuigkering. De kennis binnen
onze organisatie van meer dan 150 geteste
voertuigkeringssystemen in diverse prestatieklassen
is bij dergelijke complexe projecten
een belangrijke factor.”
IDEALE OPLOSSING
De smalle en veiligste barrier voor tijdelijke
wegwerkzaamheden is het type SB 70B – T3
-W1. “Dit is dé oplossing om het verkeer
maximale ruimte te geven en toch veilig te
kunnen werken. Bovendien zijn alle tijdelijke
systemen voorzien van een grote hoeveelheid
reflectoren, zodat de zichtbaarheid in de
nacht gegarandeerd blijft. Immers, zichtbaarheid
leidt tot veiligheid.”
160 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

GEÏNTEGREERDE LICHTMASTEN
Een ander product dat omarmd wordt door de
verkeersveiligheidssector, is de geïntegreerde barrier
met lichtmast. “Deze lichtmasten hoeven hierdoor
geen obstakels meer in de grond te vormen,
die maar moeilijk kunnen worden afgeschermd.
De geïntegreerde lichtmastoplossing is uiteraard
met botsproeven getest en vormt één geheel met
de barrierstreng, waardoor maximale veiligheid bij
een aanrijding kan worden gegarandeerd.”
ROAD TO GREEN
“We proberen niet alleen consequent de
verkeersveiligheid te verbeteren, maar we leveren
met onze producten ook een bijdrage
aan een duurzame toekomst. We zetten de
stap van grijs naar groen door minder staal
en beton in onze barriers te gebruiken. Zo
reduceren we tegelijkertijd hun gewicht en
de CO 2
-uitstoot.” ●
TOTAALCONCEPT
“Belangrijk onderdeel van ons totaalconcept
is dat wij zelf de montage van onze producten
verzorgen. Hierdoor wordt maximale zekerheid
geboden met betrekking tot een juiste installatie
van de elementen. Men heeft de garantie
dat deze correct en volgens de voorschriften
worden geïnstalleerd.”
DB 80 met handleuning: voor afscherming van fietspad en provinciale weg op een brug.
DELTABLOC® – Wij zijn
Verkeersveiligheid. Sinds 2000.
DELTABLOC® is toonaangevend ontwikkelaar van betonnen en stalen voertuigkeringssystemen en van moderne geluidswerende systemen. Met
meer dan 320 crashtests zijn wij de wereldwijde expert op het gebied van passieve verkeersveiligheid. Onze systemen zijn geïnstalleerd in
meer dan 45 landen. We zijn de enige leverancier met een compleet assortiment voor weginfrastructuur en industrie met een indrukwekkende
productdiversiteit en specialistische expertise. DELTABLOC® – maakt wegen wereldwijd veiliger. Al meer dan 20 jaar.
HOME OF ROAD SAFETY
deltabloc.com
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 161

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Voor de dijkversterking zijn veel stalen damwanden nodig waaronder in het havengebied.
Dijkversterking Stad Tiel klein en complex
‘GEEN METER IS HETZELFDE’
Sinds eind 2022 wordt er in opdracht van Waterschap Rivierenland hard gewerkt aan het
versterken van de dijk bij de stad Tiel. Voordat er ook maar één schop de grond in kon gaan,
ging er een heel traject van uitdenken, puzzelen en ontwerpen aan vooraf. Over elk stukje dijk
is nagedacht; wat is technisch nodig en wat heeft de omgeving nodig? Met als resultaat een
compleet uitgedacht ontwerp. Desondanks is het tijdens de werkzaamheden nog regelmatig
balanceren tussen de technische eisen en de gewenste uitstraling.
Tekst Suzanne van Gaale
Beeld Waterschap Rivierenland
“We hebben samen met ingenieursbureaus Tauw
en Iv-Groep in totaal een kleine vier jaar besteed
aan het ontwerp”, vertelt Koen van Gerven, technisch
manager bij Waterschap Rivierenland. “Het
voordeel van een goed uitgedacht en doorontwikkeld
ontwerp is dat het in de aanbestedingsfase
duidelijkheid gaf over onder meer de risico’s.”
Over de aanbestedingsfase gesproken, deze was
ten tijde van de coronacrisis en de start van de
oorlog in Oekraïne. Met als gevolg een torenhoge
staalprijs. “Gezien de vele benodigde stalen
damwanden hebben we in overleg met het
Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP)
er bewust voor gekozen om de staalprijs in de
aanbesteding vast te leggen en die naderhand
te verrekenen met de actuele prijs. Hiermee ontstond
een gelijk speelveld voor alle inschrijvers en
lag het financiële risico niet bij de martkpartijen.
Door als waterschap tevens de verantwoordelijkheid
voor het damwandontwerp op ons te nemen,
kon aannemer FPH Ploegmakers al vroegtijdig
staal inkopen en konden we op tijd volgens
planning starten met de werkzaamheden.”
ACTIEVE ROL WATERSCHAP
Volgens projectmanager Hans van Kooten vraagt
het dynamische speelveld tussen wat technisch
mogelijk is en wat de omgeving (gemeente, omwonenden
en andere belanghebbenden) nodig
heeft, een actieve rol van het waterschap. “We
moeten actief meedenken en kritisch zijn, omdat
er heel veel raakvlakken zijn. Voorbeeld van een
veilige dijk passend in de omgeving is het ontwerp
van de vestingmuur. We hadden hier kunnen
kiezen voor een stalen wand. Dan was de dijk
ook veilig geweest, maar gezien de monumentale
status van de vestingmuur was dat eigenlijk geen
optie. Hier hebben we samen met de gemeente,
de monumentencommissie, FPH Ploegmakers en
het Hoogwaterbeschermingsprogramma uitgebreid
gekeken naar een passende oplossing voor
de omgeving die tevens technisch gezien voldoet
aan de veiligheidseisen. Het resultaat is een
nieuwe muur met authentieke stenen die Tiel een
heel mooi aanzicht geeft. Een ander voorbeeld
waarbij we heel specifiek rekening hebben gehouden
met de omgeving is een deel van het traject
nabij Grand Café Bellevue. Hier hebben we
de dijk minder hoog gemaakt dan gepland. Een
hogere dijk betekent ook een verbreding ervan.
Echter werden we hier beperkt door enerzijds
162 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Ter hoogte van Grand Café Bellevue is veel werk verzet waarbij rekening is gehouden met de monumentale status van het pand.
Bij deze grofzand-techniek wordt gebruik gemaakt
van natuurlijke grondstoffen (grof zand en klei).
de rivier en anderzijds de aangrenzende achtertuinen
van omwonenden. Om te voorkomen dat
iedereen een stuk tuin in moest leveren, wat heel
ingrijpend is, hebben we ervoor gekozen om hier
geen 50 jaar maar 25 jaar vooruit te kijken wat
betreft de levensduur van de dijk. Al heel vroeg
in het traject hebben we een samenwerkingsovereenkomst
gesloten met de gemeente Tiel.
Daarbij zijn we al met elkaar in gesprek gegaan
over de wensen en werkzaamheden vanuit de
gemeente om deze meteen mee te nemen in de
projectwerkzaamheden. Wij als waterschap zorgen
voor de uitvoering, de gemeente draagt financieel
bij. We hebben gedurende het hele project
tot nu toe een hele intensieve samenwerking
waarbij we tweewekelijks overleg hebben.”
Waterschap Rivierenland. Koen: “Bij deze grofzand-techniek
maken we gebruik van de natuurlijke
grondstoffen grof zand en klei. Daardoor gaat
de grofzandbarrière heel lang mee. Hiermee lopen
we als waterschap voorop in Nederland. We
hebben zelfs een speciale dag georganiseerd
waar andere waterschappen, provincies, gemeenten
en andere belangstellenden kennis konden
opdoen hoe je een dergelijke barrière aanlegt.”
GOODWILL DANKZIJ KORTE LIJNEN
Koen en Hans zijn erg tevreden over de samenwerking
met FPH Ploegmakers. Hans:
“Het moment dat zij ‘aan boord’ kwamen bij
het project, was voor ons best spannend. Na
jaren van voorbereiding veranderde onze rol.
De aannemer kreeg de leiding en de werkzaamheden
gingen van start. Maar dat is
terugkijkend op die periode, allemaal heel
goed gegaan. Het fijne van een relatief klein
team als die van FPH Ploegmakers is dat de
lijnen heel kort zijn. Je hoeft maar een belletje
te plegen en het is geregeld. Niet alleen
naar ons toe, maar ook naar de omwonenden.
Dat heeft ons zeker veel goodwill opgeleverd.
Bovendien zijn ze heel oplossings- en
resultaatgericht, iets wat in het project zeker
van pas komt.” ●
MIJLPAAL
én van de mijlpalen tot nu toe in het project is
de grofzandbarrière (GZB), een innovatie van
Voor de vernieuwing van vestingmuur en de bijbehorende Waterpoort is gekozen voor een authentieke
steen wat Tiel een mooi aanzicht geeft.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 163

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Dijkversterking Stad Tiel voorbeeld van goede samenwerking
WAAR EEN ‘KLEIN’ PROJECT
GROOT IN KAN ZIJN
Over een lengte van 2,6 kilometer wordt langs de stad Tiel de dijk versterkt. Het is qua
lengte één van de kleinere dijkversterkingsprojecten, maar daarmee ook meteen één van de
meest complexe. Verschillende belangen, Unesco Wereld Erfgoed, monumentale panden, de
bouw van een appartementencomplex, omwonenden waarvan het dagelijks leven gewoon
doorgaat plus het Appelpop festival dat tussen de bedrijven door plaatsvond, dit alles vereist
een intensieve samenwerking. Het mooie daarvan is dat het mogelijkheden bood voor
zogenaamde meekoppelkansen. Hoe dat precies zit, vertellen directeur Gerbert Ploegmakers
en technisch manager Robin van Dijk van FPH Ploegmakers.
Tekst Suzanne van Gaale
Beeld FPH Ploegmakers
Allereerst kort over de dijkversterking: langs de stad Tiel wordt de
dijk tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en het Inundatiekanaal sterker
en hoger gemaakt. De dijkversterking zorgt voor een betere waterveiligheid
voor de stad en het achterland, maar verandert ook het
gezicht van Tiel. Zo komt er onder meer een nieuwe kademuur en
een damwand buitenom. Eind 2022 is gestart met de werkzaamheden,
na de zomer van 2024 verwacht men het project af te ronden,
binnen de gestelde mijlpalen.
VERSCHILLENDE BELANGEN
“De samenwerking binnen dit project is best uniek", vertelt Gerbert.
“Afgezien van de technische aspecten, zijn het de verschillende sa-
Bovenaanzicht van de stadsmuur en de coupure van de Waterpoort in aanbouw.
164 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
In dit project brengt FPH Ploegmakers demontabele keringen aan. Een
oplossing die met name in stedelijk gebied wordt toegepast.
In de kade zit de coupure Waterpoort, de doorgang richting het centrum. Tot in
detail hebben we gekeken welk type en kleur steen het beste zou passen.
menwerkingsverbanden en belangen wat het uitdagend maakt.
Opdrachtgever is Waterschap Rivierenland, maar daarnaast werken we
intensief samen met de gemeente Tiel. Bij de werkzaamheden in het
havengebied kwamen de belangen van de projectontwikkelaar van het
nieuw te bouwen appartementencomplex om de hoek kijken, evenals
Rijkswaterstaat en de watersportvereniging. En omdat je middenin de
stad werkt, moet je rekening houden met omwonenden, ondernemers
en evenementen. Al met al gebeurt er heel veel op een klein oppervlak
waarbij heel veel verschillende belangen komen kijken.”
VROEGTIJDIGE AFSTEMMING
Waterschap Rivierenland, gemeente Tiel en FPH Ploegmakers trekken samen
op bij de dijkversterkingswerkzaamheden in Tiel. Door het project samen
en met de aangrenzende bewoners en partijen deel voor deel op te
pakken, kan er veel werk verzet worden. Gerbert: “De dijk is eigendom van
het waterschap, de wegen en fiets- en wandelpaden die erover heen lopen
zijn in beheer en onderhoud van de gemeente. Door vroegtijdige afstemming
over de werkzaamheden, hebben we meekoppelkansen kunnen
meenemen in onze werkzaamheden. Meekoppelkansen zijn kleine losse
projecten van bijvoorbeeld de gemeente die niets te maken hebben met
de dijkversterking, maar waarvan het wel handig is als we ze meteen meenemen
in onze werkzaamheden. Zo hebben we bijvoorbeeld het fietspad bij
Grand Café Bellevue verlegd en een volledig vrijliggend fiets- en wandelpad
op de Echtelsedijk aangelegd.” Ook in het havengebied waren meekoppelkansen.
Hier was sprake van een braakliggend terrein dat buitendijks lag
waardoor er niet gebouwd mocht worden. ¢
Bovenaanzicht van de Ophemerstedijk waar veel zetwerk is aangebracht.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 165

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Door de dijk om het terrein heen te leggen,
ligt het nu binnendijks waardoor de
projectontwikkelaar hier een appartementencomplex
kan gaan bouwen. Robin: “De
stadsontwikkeling in het havengebied was
al onderdeel van het contract en dus al als
meekoppelkans voor ons contract meegenomen
door het waterschap, gemeente Tiel en
de projectontwikkelaar. Wij hebben ons met
name ingespannen om de werkzaamheden
uit te voeren zodanig dat risico’s in en na de
uitvoeringsfase worden beheerst. We hebben
de volgorde van werkzaamheden zodanig
aangepast, dat de funderingsconstructie van
het appartementencomplex niet de dijkveiligheid
kan schaden. Samen met alle betrokken
partijen hebben we er voor gekozen om
eerst de damwanden aan te brengen, dan de
funderingspalen van het complex en tot slot
de verankering van de damwand. Afstemming
heeft hierin een grote rol gespeeld.”
AUTHENTIEKE STENEN
VOOR DE STADSMUUR
Het verhaal van het appartementencomplex is
slechts één van de vele voorbeelden van hoe
continu belangen, veiligheid en uitstraling tegen
elkaar afgewogen worden om te komen tot
de beste oplossing. Ander treffend voorbeeld is
volgens Robin het ontwerp van de vestingmuur.
Hiervoor lag reeds een definitief ontwerp, maar
desondanks zag FPH Ploegmakers kansen om
het nog beter en mooier te maken. Eén van die
punten was het type steen van de monumentale
vestingmuur. Dit is een herkenbaar punt langs
de rivier. De dijkdoorgangen (coupures) zorgen
voor verbinding van de stad met het buitendijks
gebied. In de kade zit de coupure Waterpoort,
de doorgang richting het centrum. “Vanuit het
bestaande ontwerp van het waterschap zijn we
verder gaan werken. De focus lag hierbij op de
inrichting en het aanzicht. Ook hier hebben we
nauw samengewerkt met de gemeente, de monumentencommissie
en de stadbouwmeester.
Tot in detail hebben we gekeken welk type en
kleur steen het beste zou passen. We hebben
zelfs een specialist Ruimte & Kwaliteit ingeschakeld
om te komen tot een ontwerp dat aansluit
bij de oude stadsmuur én dat voldoet aan de
veiligheidseisen en het budget. Uiteindelijk is
het een authentieke steen geworden inclusief
speciale voegen en het legverband, gemaakt
door steenfabriek Vogelensangh uit Deest die
nog op ambachtelijke wijze de stenen maakt.
Het ging zeker niet zonder slag of stoot, en het
was een heel traject om iedereen mee te krijgen.
Maar nu het resultaat zichtbaar is, is iedereen
ook heel tevreden en blij.”
DEMONTABELE KERING
Wat verder bijzonder is, is dat het dijktraject in
de stad straks voorbereid is om een demontabele
kering te plaatsen. In dit project brengt FPH
Ploegmakers demontabele keringen aan op zowel
nieuwe als oude betonnen muren. Vrij divers
en tegelijkertijd complex. Met een demontabele
kering kan de dijk tijdelijk, in extreem hoge situaties,
hoger gemaakt worden (in geval van twee locaties
op Ravelijnmuur) of dichtgezet worden (in
geval van de negen coupures in Tiel). Deze oplossing
wordt voornamelijk in bebouwd gebied toegepast
aangezien daar ruimtelijk geen mogelijkheden
zijn om de dijk te verbreden of permanent
te verhogen. Omdat deze keringen handmatig
opgebouwd moeten worden, vergt dit wel specifiek
beheer van Waterschap Rivierenland.
INNOVATIE
In het gehele project is tevens oog voor innovatie
waar mogelijk. Zo is er in het dijktraject
bij het Amsterdam-Rijnkanaal een innovatieve
filtertechniek aangebracht, te weten de grofzandbarrière
(GZB), om piping tegen te gaan.
De grofzandbarrière stopt de vorming van het
erosiekanaal bij de barrière. Het grondwater
kan erdoorheen, maar het fijne zand wordt tegen
gehouden. Robin: “Bij Gameren hebben
wij dit anderhalf jaar geleden voor het eerst
toegepast als pilot in opdracht van Waterschap
Rivierenland. Bij Tiel hebben we het werkelijk
toegepast als maatregel tegen piping. Het is
daarmee de tweede locatie in Nederland. Dit
toont lef van het waterschap om een maatregel
dat ze zelf mede hebben ontwikkeld en eigenlijk
nog in de pilotfase zat tijdens de aanbestedingsfase,
in Tiel al toe te passen.”
LEF OM AAN TE PAKKEN
FPH Ploegmakers is qua grootte een midden- en
kleinbedrijf. Dat geeft de nodige uitdagingen
omdat ze bij tijd en wijle veel werk op hun hals
halen. Maar juist omdat ze werken met een compact
team, kunnen ze snel schakelen. Gerbert:
“We zijn pragmatisch en kunnen snel schakelen.
Onze kracht is vooral het durven aanpakken. De
intensieve samenwerking met de verschillende
partijen is ook het mooie van dit project. Iedere
dag is anders. Als we kijken waar we nu staan en
hoe positief de mensen zijn over hoe mooi het
wordt, dat zijn we daar enorm trots op. Doordat
we al heel vroeg in het traject samen met het
waterschap, met de gemeente en andere stakeholders
zijn aangehaakt, hebben we het werk in
goede banen kunnen leiden. Het heeft er zelfs
voor gezorgd dat het aanzicht van Tiel mooier en
veiliger is geworden.” ●
Op de Echtelsedijk is een nieuwe boulevard aangelegd met een volledig vrijliggend fiets- en wandelpad.
166 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

Complex en
gevarieerd
infrawerk,
dat maken wij
Pas jij bij fph?
bekijk deze video
en kijk op
www.fphploegmakers.nl
Naamloos-7 1 18-04-2024 15:49

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Het aanbrengen van een damwand met een Silent Piler.
Damwanden aanbrengen met een hydraulische damwandkraan bij Dijktraject 5a.
SPECIALISTISCH AANNEMINGS- EN
FUNDERINGSBEDRIJF MAAKT HET VERSCHIL
bij project Dijkversterking Stad Tiel
Dijken. Ze zijn onmisbaar in ons waterrijke landje. Ze beschermen ons kwetsbare achterland
tegen overstromingen tijdens hoogwaterperiodes. Zo ook langs de drukst bevaren rivier
van Nederland: de Waal. De dijk bij Tiel voldoet niet meer aan de waterveiligheidsnormen
en wordt daarom versterkt. Het project Dijkversterking Stad Tiel, onderdeel van het
Hoogwaterbeschermingsprogramma, is inmiddels in volle gang.
Tekst Susan Peek
Beeld Kandt Aannemings- en Funderingsbedrijf B.V.
Het traject dat aangepakt wordt, loopt van het Amsterdam-Rijnkanaal tot
en met het Inundatiekanaal. Over een lengte van zo’n 2,6 kilometer worden
de dijken sterker en hoger gemaakt. De werkzaamheden worden in
opdracht van Waterschap Rivierenland door FPH Ploegmakers uitgevoerd,
met Kandt Aannemings- en Funderingsbedrijf B.V. als onderaannemer.
UITGEBREID VOORTRAJECT
“Vanaf het moment dat we zijn aangesloten tot het moment dat FPH
Ploegmakers het werk gegund heeft gekregen, hebben we circa negen
maanden kunnen meedenken, meerekenen en FPH Ploegmakers kunnen
voorzien van adviezen op het gebied van het aanbrengen van damwanden,
ankers, gordingen en alles wat er nog meer bij komt kijken”, vertelt Bonno
Stuivenberg, Projectcoördinator bij Kandt. “Hierna zijn we in de voorbereiding
en tijdens de werkzaamheden gezamenlijk gaan finetunen om tot de
juiste uitvoering te komen.” De jarenlange ervaring met het aanbrengen van
damwanden, het in een vroeg stadium in kaart brengen van de uitdagingen
en het aandragen van oplossingen daarbij, hebben samen met het feit dat
Kandt de juiste expertise en het juiste materieel voor dit project in huis heeft,
ervoor gezorgd dat het project aan Kandt gegund is, volgens Bonno.
KENNIS EN EXPERTISE
“Wat dit project zo bijzonder maakt, is dat er sprake is van een oude
stadsmuur, een haven met (woon)boten, veel bebouwing waaronder
monumentale panden, maar ook een nieuw te bouwen appartementencomplex
met een nieuw te realiseren paalfundering dicht achter de
aan te brengen verankerde damwandconstructie. Daarnaast was het
een behoorlijke uitdaging om damwanden aan te brengen door een
bestaande inlaatduiker op 12 meter onder het maaiveld. Uitdagingen
168 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Het aanleveren van ruim 3.400 ton damwand per schip bij project
Dijkversterking Stad Tiel was een niet alledaags werk.
Damwand aanbrengen met een draadkraan bij Dijktraject 3b.
genoeg dus bij deze niet-alledaagse klus. De juiste kennis, expertise,
specialistisch materieel én nauwkeurig samenwerken is dan ook van
groot belang”, weet Bonno.
UITERMATE GESCHIKT MATERIEEL
Kandt heeft maar liefst 3.400 ton aan damwand aangebracht. “Alleen al
het aanleveren daarvan is een logistieke uitdaging op zich”, zegt Bonno.
“Omdat de staalmarkt destijds vanwege de oorlog nogal onzeker was,
wilde de opdrachtgever alle materialen voorafgaand aan de start reeds
op het werk hebben, zodat levertijd niet meer van invloed was op de planning.
Om het wegennet van Tiel niet te veel te belasten, zijn alle damwanden
met drie vrachtschepen naar de haven van Tiel gevaren, waarna we
deze met een grote telekraan gelost hebben op vrachtwagens op de kade,
die deze verder naar een depotlocatie gebracht hebben.”
De damwanden zijn aangebracht met onder andere snelle en wendbare
hydraulische damwandkranen, draadkranen, een bovendrukker en een
Silent Piler. Deze laatste twee zijn ingezet om trillingsvrij en met zo min
mogelijk geluidshinder de damwanden langs bestaande woningen te
zetten, dan wel nabij monumentale panden. Een deel van de damwanden
is tevens voorgeboord met een Avegaarstelling, om minder weerstand
te hebben tijdens het drukken en op die manier trillingsoverlast
te voorkomen. Nog een onderscheidende factor van Kandt: de specifieke
apparatuur die door henzelf is ontworpen en gebouwd, waarbij
altijd de vraag vanuit de markt centraal staat. “Verder hebben we
ook LeKa-palen geboord in het project, als fundering voor de Coupure
Nieuwe Havendijk in de Echteldsedijk, die bij hoogwater kunnen worden
voorzien van schotbalken. Hiernaast hebben we laswerk van de ankergording
langs het gehele damwandscherm verzorgd. Dit betrof laswerk
conform executieklasse 3, omdat er hoge veiligheidseisen gesteld
zijn aan de dijkconstructie.”
“Mooi werk maak je met elkaar”
De hydraulische damwandkraan van Kandt brengt damwanden aan bij Dijktraject 5a.
NAUWKEURIG SAMENWERKEN
“Een goede en nauwkeurige samenwerking staat aan de basis van een
succesvol eindresultaat”, vindt Bonno. “Wij zeggen niet voor niets:
mooi werk maak je met elkaar. Met alle betrokken partijen is er direct,
constructief en prettig samengewerkt. Bij dit soort uitdagende projecten
weet je gewoon dat je flexibel mee moet denken in het werk,
omdat je tijdens de uitvoering tegen zaken aanloopt die je niet in het
voortraject af had kunnen vangen”, zegt Bonno tot slot. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 169

Oplossingen
door maatwerk.
Bij Kandt kunt u onder meer terecht voor het leveren, aanbrengen en eventueel
weer verwijderen van uw (verankerde of gestempelde) damwandconstructie
en het trillen, heien of boren van paalconstructies (al dan niet in spoorse
omstandigheden). Veel van het materieel is geschikt om in een omgeving te
werken met een hoogtebeperking.
- SINDS 1978 -
Kandt b.v. Hoogeveenenweg 21, 2913 LV Nieuwerkerk aan den IJssel
t 0180 - 633 048 e kandtbv@kandtbv.nl www.kandtbv.nl

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Zand en grindgrond zoals bij Tiel, is perfect voor de toepassing van het
CSM-systeem.
De CSM-wand wordt geheel trillingsvrij en zettingsvrij aangebracht waardoor
de dijk behouden blijft maar ook historische panden géén risico lopen.
Geheel trillings- en zettingsvrij
DIJKVERSTERKING BIJ TIEL VRAAGT
OM TOEPASSING CSM-WANDEN
Ter hoogte van het historische pand Grand Café Bellevue in Tiel is de dijk versterkt met een
CSM-wand, ofwel een Cutter Soil Mix wand. Als het aan Djordy van der Eijnde, projectmanager
bij Bodembouw, had gelegen had de gehele dijkversterking bij Tiel uitgevoerd moeten worden
middels deze techniek. “Want”, zo zegt hij, “het gebruik van de reguliere stalen damwanden is
praktisch gezien een stap terug in de tijd.”
Tekst Suzanne van Gaale
Beeld Bodembouw
“Stalen damwanden zijn nog altijd standaard bij dijkversterkingsprojecten. Dit
terwijl CSM-wanden veel geschikter zijn”, vindt Djordy. “En nee, dit is niet preken
voor eigen parochie. Kijken we naar stalen damwanden, dan vraagt dit
ten eerste heel veel transportbewegingen om de lange stalen platen van zo’n
18-20 meter per stuk, vanuit Luxemburg naar Tiel te vervoeren. Vervolgens is
op locatie in Tiel zwaar materieel nodig om deze zware platen te tillen en aan
te brengen. Dit is allesbehalve duurzaam, het brengt de nodige veiligheidsrisico’s
met zich en geeft overlast op de omgeving.”
RIVIERBEDDINGEN IDEALE GRONDLAAG
Djordy maakt zich hard voor de toepassing van CSM-wanden voor dijkversterkingen.
“Over het algemeen geldt dat je veel zand en grind tegenkomt
in een rivierbedding waar dijken liggen. Het is een uitdaging om een damwand
goed aan te brengen in een dergelijke grondslag. Hier zijn vaak zware
trilblokken voor nodig. Deze grondslag leidt tot risico’s en vertraging in de
uitvoering. Niet voor niets heeft FPH Ploegmakers ons benaderd omdat zij
deze risico’s inzagen. Het zand en grindgrond, zoals we deze ook bij Tiel zagen,
is perfect voor de toepassing van het CSM-systeem." In tegenstelling
tot een stalen damwand wordt de CSM-wand namelijk geheel trillingsvrij en
zettingsvrij aangebracht waardoor de dijk behouden blijft maar ook historische
panden géén risico lopen. “Bovendien is het op een locatie als in Tiel
of elders op een smalle dijk waar de ruimte beperkt is, veel praktischer om
een CSM-wand te realiseren omdat er bij toepassing van het CSM-systeem
minder machines en materiaal benodigd is.”
CONSTRUCTIEF MOGELIJK
“Onder de streep is dit de beste oplossing", aldus Djordy. “Op alle punten,
duurzaamheid, risico’s, veiligheid en impact op omwonenden, scoort de CSMtechniek
beter dan de reguliere stalen damwandconstructie. In samenwerking
met ingenieursbureau ABT hebben we bij de dijkversterking van de stad Tiel
laten zien dat CSM-wanden constructief mogelijk zijn in het dijkontwerp.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 171
Naamloos-1 1 17-06-2024 10:37

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Maatwerk met inzet van verschillende technieken
DIJKVERSTERKING TIEL VRAAGT OM
INNOVATIEF UITVOERINGSONTWERP
In opdracht van FPH Ploegmakers werkte ingenieursbureau ABT de engineering van het
project Dijkversterking Stad Tiel uit tot een uitvoeringsontwerp. De dijkversterking bestaat uit
een combinatie van coupures, damwanden, grondwerk en een filtertechniek. Wat dit project
volgens projecteider Thomas Lankreijer met name bijzonder en interessant maakt, is het
constructieve aspect waarbij een veelheid aan (innovatieve) technieken is ingezet.
Tekst Suzanne van Gaale
Beeld ABT Adviseurs
“Het totaalplaatje van alle verschillende technieken
is wat mij betreft tekenend voor dit
project”, aldus Thomas. “Denk hierbij aan onder
meer CSM-wanden, (on)verankerde damwanden,
kunststof damwanden, vleugelwanden,
verankerde wanden met palen erachter,
nieuwe en bestaande coupures, bekleding,
grondwerk, zetsteen en zeker niet te vergeten
de grofzandbarrière. Om de inzet van al deze
technieken op een relatief klein oppervlakte
tot een goed einde te brengen, is iets wat mij
zeker zal bijblijven van dit project.”
MONUMENTALE PANDEN
VRAGEN OM MAATWERK
et ontwerpen en detailleren van constructief
versterkte dijkversterkingen past precies in het
straatje van ABT. Het ingenieursbureau is met
name sterk in specialistisch werk waar alle dis-
Ter hoogte van Grand Café Bellevue zijn
CSM-wanden toegepast in de primaire waterkering.
De damwandconstructie bij de haven is met een
dubbele rij groutankers verankerd in de grond.
Bij het Amsterdam-Rijnkanaal is de
grofzandbarrière toegepast, een innovatieve
filtertechniek die piping tegengaat.
172 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Dijkversterking Stad Tiel is uniek vanwege het werken in een gebouwde omgeving met veel panden.
ciplines samenkomen. Zo werkte het bureau
onder meer mee aan Jonas’, het vernieuwende
woonconcept in IJburg, Forum Groningen,
Rechtbank Amsterdam en het Eye Filmmuseum
in Amsterdam. Specifiek op het gebied van dijkversterkingen
heeft ABT haar dienst bewezen
bij diverse projecten en recent het deeltraject
Salmsteke van Sterke Lekdijk. Dijkversterking
Stad Tiel is uniek vanwege het werken in een
gebouwde omgeving met veel panden. Eén
van die (monumentale) panden is het Grand
Café Bellevue. Ter hoogte van dit pand zijn
CSM-wanden toegepast in de primaire waterkeringen.
Thomas: “Het is een bestaande techniek
die vaak bij binnenstedelijke bouwkuipen
wordt toegepast, maar die juist ook voor dijkversterkingen
en historische locaties als Tiel
heel geschikt is. CSM staat voor ‘Cutter Soil
Mixing’ waarbij de grond wordt vermengd met
een cementmengsel. In dit mengsel worden
stalenprofielen, die zorgen voor de sterkte van
de wand, op hoogte afgehangen. In tegenstelling
tot het installeren van gewone damwanden
veroorzaakt deze techniek geen trillingen.”
BIJZONDERE
DAMWANDCONSTRUCTIE
Een andere uitdaging was de damwandconstructie
bij de haven van Tiel. Deze is met
een dubbele rij groutankers verankerd in de
grond. “Onze engineers hebben hiervoor
een ingenieuze gordingconstructie en bijbehorend
ankerstoeldetail bedacht inclusief
3D-rekenmodellen om de geconcentreerde
krachten uit de ankers te verdelen en tegelijkertijd
de stabiliteit van de damwand te waarborgen.
Hierbij moesten we ook rekening
houden met het nog te bouwen appartementencomplex.
Dit was een extra uitdaging”, legt
Thomas uit. “Door eerst de funderingspalen
aan te brengen en in te meten, konden de definitieve
ankers voor de damwand nauwkeurig
worden gepositioneerd op basis van de ingemeten
positie van de palen en damwand.”
BESTAANDE EN NIEUWE
COUPURES IN DE STRIJD
TEGEN HOOGWATER
Naast de inzet van speciale technieken omvat
het project ook de renovatie van bestaande
en nieuwe coupures. De bestaande coupures
zijn zowel van beton als van metselwerk.
De nieuwe coupures zijn volledig van beton
en direct op de juiste hoogte uitgevoerd.
Met betonnen vloerbalken en ingestorte ankerplaten
voor extra stevigheid bieden deze
coupures een bestendige oplossing voor het
verwachte hogere waterpeil in de toekomst.
“Hierbij komt zeker een stukje specialistische
kennis van ons om de hoek kijken waardoor
we bestaande betonconstructies kunnen herstellen
en verbeteren.”
INNOVATIEVE FILTERTECHNIEK
Wat Thomas graag nog wil benoemen is de innovatieve
filtertechniek, de grofzandbarrière, die
piping tegengaat bij het Amsterdam-Rijnkanaal.
“Deze technologie houdt fijn zand tegen, terwijl
grondwater doorgang vindt. Door deze barrière
wordt de stabiliteit van de dijk versterkt en wordt
het risico op bezwijken door piping in principe
voor eeuwig geminimaliseerd.”
INTEGRALE SAMENWERKING
Naast de diverse constructieve uitdagingen is
Thomas vooral trots op de samenwerking binnen
het project. “Het is een heel mooi voorbeeld
van een integrale samenwerking en
aanpak. Onze teams van de disciplines geotechniek
en infra hebben nauw samengewerkt
om te komen tot het uiteindelijke ontwerp.
Als ingenieursbureau hebben we onze meerwaarde
kunnen laten zien. En we zijn trots dat
we samen met FPH Ploegmakers, Waterschap
Rivierenland en de diverse onderaannemers
zorgen dat Tiel en omgeving voor de komende
decennia beschermd is tegen hoogwater.” ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 173

abt.eu
Het antwoord op klimaatverandering?
Innovatieve en integrale denkkracht.
Aanleg grofzandbarrière Stad Tiel
Nederland is, als laaggelegen land, kwetsbaar als het gaat
om waterveiligheid. Tegelijkertijd staat ons een grote bouwopgave
te wachten. Dit alles wordt nog eens extra complex
door aspecten als ruimtegebrek, oplopende kosten, bezorgde
omwonenden en duurzaamheid. Het creëren van de juiste
balans tussen de vele uitdagingen vraagt om klimaatadaptieve
en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling.
Bij ABT houden we gelukkig wel van een uitdaging. Wij bundelen
onze kennis van onder meer constructies, waterbouw en geotechniek
tot maatwerkoplossingen die de meest ambitieuze
doelen waarmaken. Ons team pakt ieder vraagstuk energiek
en creatief op. Zo brengen we innovatieve en integrale
denkkracht in bij onder meer complexe dijkversterkingen,
bouwkuipen, windturbines of infrastructurele werken. Vanaf
idee tot en met uitvoeringsbegeleiding; we denken het hele
project met u mee!
Kenmerkend voor ABT? Onze frisse blik en vernieuwende
benadering. Onze aandacht voor ontwerp en uitvoering
én voor landschap en omwonenden. En onze creatieve
oplossingen die de grenzen van wat mogelijk is,
verleggen. Zien wat we allemaal doen en hoe we
dat doen? Kijk op www.abt.eu.

PRAKTISCHE OPLOSSINGEN
VOOR AL UW COMPLEXE
OMGEVINGSVRAAGSTUKKEN.
Een greep uit ons
omgevingsmanagement
•
•
•
Omgevingsmanagement van
planvorming, ontwerp- en
contractvoorbereiding tot en met
de realisatiefase
Vergunningenmanagement
Coördinatie conditionerende
onderzoeken
Uw contacten met
stakeholders ontzorgt
Uw project heeft behoefte aan draagvlak in de
omgeving. Onze professionals verzorgen een
gedegen participatieproces waarmee wij dit
voor u realiseren. Wij kijken strategisch naar de
relatie tussen de omgeving en uw project
waarbij we oog hebben voor lokale kennis,
belangen en cultuur. Wij organiseren dit voor u
in elke fase van het project.
Uw project is van A tot Z door onze
professionals geregisseerd
Wij verzorgen voor uw project het vergunningenmanagement en de
coördinatie van de conditionerende onderzoeken. U heeft hierdoor
geen gedoe met bevoegd gezag. Wij voorzien u van advies over
ontwerp- en indieningsvereisten voor een vergunbaar ontwerp.
Wij adviseren proactief over uw opdracht
De grootste kansen en risico’s komen van buiten uw project. Wij geven
u hierover (on)gevraagd advies. U maakt hierdoor altijd de beste keuze
en voorkomt onnodige vertraging.
RPS.nl
T: +31 6-201 102 43
E: jeroen.duifhuizen@tetratech.com

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Tevredenheid voert de boventoon bij omwonenden
DE ONMISBARE ROL VAN
DE OMGEVINGSMANAGER
Kijkmiddagen, informatiebijeenkomsten, nieuwsbrieven en een BouwApp. Alles wordt uit
de kast gehaald om iedereen die in Tiel woont en/of werkt op de hoogte te houden van de
werkzaamheden. Jeroen Duifhuizen is vanuit advies- en ingenieursbureau RPS verantwoordelijk
voor het omgevingsmanagement van het project Dijkversterking Stad Tiel. Hij vertelt meer over
zijn rol en wat daarbij komt kijken.
Tekst Suzanne van Gaale
Beeld RPS advies- en ingenieursbureau
Jeroen is als omgevingsmanager het eerste aanspreekpunt voor
omwonenden. En vanuit deze rol zorgt hij voor alle omgevingscommunicatie.
“Ik maak deel uit van het kernteam bestaande uit FPH
Ploegmakers, het waterschap en de gemeente. Gezamenlijk houden
we iedereen op de hoogte van de werkzaamheden. Zeker in dit
project waarbij we midden in de stad Tiel werken, waarbij sommige
wegen een aantal weken niet toegankelijk zijn, waar sprake is van
stofoverlast, lawaai et cetera, is het ontzettend belangrijk om de omwonenden
in een vroeg stadium goed te betrekken bij de werkzaamheden.
Behalve communicatie is het mijn taak om te kijken of de eisen
en wensen van de omgeving, en de afspraken die gemaakt zijn met de
bewoners ook daadwerkelijk nageleefd worden.” Naast omgevingsmanagement
is RPS, onderdeel van Tetratech, tevens verantwoordelijk
voor het vergunningsmanagement van a tot z. Welke vergunningen
zijn nodig, hoe staat het met de wet- en regelgeving, tot aan de
controle of alle procedures op de juiste manier doorlopen zijn.
GOED LUISTEREN LOST AL VEEL OP
Als eerste aanspreekpunt krijgt Jeroen met allerhande vragen en klachten
te maken. “Het fijne is dat we met een klein kernteam werken en je
Tijdens de Dag van de Bouw 2023 stelde FPH Ploegmakers en Waterschap Rivierenland het werkterrein aan de Hertog Arnoldstraat open voor publiek.
176 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
elkaar zodoende goed kent. Als een bewoner mij belt over een draaiende
pomp die een raar geluid maakt, heb ik aan één belletje met FPH
Ploegmakers genoeg om het te op te lossen.” Ook als mensen een
klacht hebben of boos zijn, omdat ze bijvoorbeeld een lekke fietsband
hebben door de werkzaamheden, is het Jeroens taak om aan te horen
en te luisteren van wat er aan de hand is. “Als mensen hun verhaal kwijt
kunnen en ze ervaren dat er ook naar ze geluisterd wordt, is het probleem
al voor een groot deel opgelost. Tot nu toe verloopt het goed.
Er zijn mensen die al een jaar lang hinder ondervinden van onze werkzaamheden.
Maar juist door vroegtijdige communicatie en ze mee te
nemen in het project, zijn de mensen blij met hoe het geworden is. Als
team mogen we daar straks best trots op zijn.”
VAN SHOWCASEMIDDAG TOT
BELEVINGSROUTE EN BOUWAPP
Voor de omgevingscommunicatie worden diverse media ingezet;
nieuwsbrieven, diverse soorten bijeenkomsten en de BouwApp. Zo
is er een showcasemiddag georganiseerd voor de omgeving op de
dijk bij Bellevue. Hierbij ging het vooral om het ervaren en beleven
van trillen en drukken van damwanden en wat er aan gedaan wordt
om schade aan woningen en gebouwen te beperken. Vorig jaar konden
inwoners zelfs een speciale belevingsroute langs de stad Tiel lopen
en via een kijker en eigen telefoon de veranderingen zien van
vóór en na de dijkversterking. En tijdens de Dag van de Bouw 2023
stelden FPH Ploegmakers en Waterschap Rivierenland het werkterrein
aan de Hertog Arnoldstraat open voor publiek. Tevens kunnen alle
werkzaamheden en het laatste nieuws gevolgd worden via de speciale
BouwApp. Op de BouwApp kunnen mensen tevens een tevredenheidsenquête
invullen. “Bij de mensen waar we echt in de tuin moeten
werken, gaan we persoonlijk langs voor een eindgesprek over hoe
Gedurende het project zijn diverse bewonersbijeenkomsten georganiseerd.
ze de samenwerking ervaren hebben en wat er eventueel beter kan.”
De resultaten van de enquête en de gesprekken zijn nog niet bekend,
maar gezien het minimaal aantal klachten dat tot nu toe binnen is gekomen,
durft Jeroen te zeggen dat de mensen tevreden zijn over het
verloop van de werkzaamheden. “Door het hoge water was bijvoorbeeld
de Havendijk veel langer dan gepland gesloten. We hadden
veel klachten verwacht hierover, maar uiteindelijk hebben we maar
twee telefoontjes gehad. Ook dit laat zien dat heldere en vroegtijdige
communicatie heel veel doet.” ●
Tijdens een showcasemiddag konden mensen het
effect van damwanden aanbrengen ervaren.
Tijdens de Dag van de Bouw in 2023 konden
belangstellenden het bouwterrein verkennen.
Speciale container als uitkijkpunt waar geïnteresseerden
de werkzaamheden kunnen volgen.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 177

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
Waarom slim meten mogelijk is
RISICO'S MONUMENTALE
BEBOUWING VRAAGT OM
MEERDERE MEETMETHODES
De dijkversterking van de stad Tiel brengt de nodige risico’s met zich. De vele gebouwen,
waaronder diverse monumentale panden, vragen de nodige voorzorgsmaatregelen om
schade te voorkomen. Quattro Expertise is ingeschakeld voor de monitoring hiervan. Hierbij
heeft ze onder meer satellietdata ingezet, een relatief nieuwe monitoringsmethode om
vooraf risico’s in kaart te brengen bij dijkversterkingen.
Tekst Suzanne van Gaale
Beeld Quattro Expertise
Er is de betrokken partijen alles aan gelegen
om bij de dijkversterkingswerkzaamheden bij
Tiel schadeloos te bouwen en de monumentale
panden te beschermen. De gebouwen worden
dan ook continu in de gaten gehouden en gemonitord.
Quattro Expertise uit Oosterhout is
aangehaakt omdat zij buiten de kaders durft te
denken, kostenefficiënte oplossingen bedenkt
én oog heeft voor een goede relatie met bewoners.
“Dijkversterking Stad Tiel is één van de
grotere dijkversterkingen waar we hebben laten
zien dat er ook slim gemeten kan worden”,
vertelt Johan Brouwers, teamleider onderzoek
en advies. “Mooi voorbeeld hiervan is de inzet
van INSAR-metingen vanuit satellieten. Een jaar
voor aanvang van de werkzaamheden moest gestart
worden met hoogtemetingen om inzicht te
krijgen in de gemiddelde verzakkingssnelheid.
Die tijd was echter niet haalbaar. Wij hebben
toen de oplossing aangedragen om satellietdata
in te zetten. Voordeel van satellietdata is dat
je inzicht krijgt tot wel 7 jaar terug en je in korte
tijd over veel meer data beschikt dan bij hoogtemetingen.
Dankzij deze metingen hebben we
een aantal panden met een verhoogd risico op
verzakking kunnen detecteren, waaronder het
bekende Grand Café Bellevue.”
GOEDE COMMUNICATIE
OMWONENDEN
De betreffende panden met verhoogd risico
op verzakking zijn voorzien van tiltsensoren.
Deze meten kleine veranderingen vanaf het
Alle metingen vinden realtime of bemand plaats.
178 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

DIJKVERSTERKING STAD TIEL
horizontale niveau meten, zowel op de grond
als in constructies. “Dit is een kostenefficiënte
meetmethode omdat het onbemande metingen
betreft. Er komen dus minder vaak landmeters
bij de mensen thuis, wat prettig is voor
de omwonenden omdat er vaak in achtertuinen
gemeten moest worden. Alleen daar waar
nodig zetten we mensen in. Op voorhand
hebben we al goed contact opgebouwd met
de bewoners. Ook hebben we tijdens de georganiseerde
bewonersavonden tekst en uitleg
gegeven. Dat vinden wij heel belangrijk,
want met goede communicatie en uitleg wat
je meet en hoe je dat doet, kun je heel veel
mogelijke misverstanden gedurende het traject
voorkomen.” Quattro heeft zelfs een speciale
app ontwikkeld waarmee bewoners, bij
uitzondering, zelf een eenvoudige bouwkundige
opname kunnen doen. “Deze zetten we
alleen in als thuisbezoek van onze landmeters
niet mogelijk is. In corona-tijd hebben we deze
app ontwikkeld omdat we toen beperkt waren
in persoonlijke metingen bij mensen thuis.”
UITERST NAUWKEURIG
Een andere meetmethode die is ingezet, is de
inclinometing, ook wel hellingshoekmeting
genoemd. “Wij passen deze methode toe
bij de plaatsing van de combiwandconstructie
ter hoogte van Grand Café Bellevue. We
moeten te allen tijde weten hoe de grond zich
gedraagt op het moment van de grondwerkzaamheden.
Met een bemande digitale inclinometer
kunnen we heel nauwkeurig tot een
diepte van 20 meter verplaatsingen meten.”
REALTIME METINGEN
Alle metingen vinden realtime of bemand
plaats. Hoofdaannemer FPH Ploegmakers
ontvangt dagelijks inzicht in de resultaten.
“De samenwerking gaat goed. Wekelijks is
onze projectleider op locatie om mee te kijken
en wanneer nodig tijdig bij te kunnen
sturen. Dankzij alle maatregelen en metingen
vóór en tijdens de werkzaamheden, hebben
we tot nu toe geen bijzonderheden gehad
in verzakkingen.” ●
De gebouwen worden continu in de gaten
gehouden en gemonitord.
Dijkversterking Stad Tiel
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 179

GIGANTISCHE ZAAG- EN HIJSOPERATIE
CRUCIAAL ONDERDEEL OP
OOSTERWEELVERBINDING
De Oosterweelverbinding is momenteel het grootste en meest ingrijpende infraproject in België.
Het project is initieel bedoeld om de Antwerpse Ring langs de noordkant te sluiten, maar creëert
tegelijk ook de nodige ademruimte op én naast de weg. Onderdeel van dit omvangrijke project is de
bouw van een snelwegtunnel met naastgelegen fietskoker onder de Schelde. De voorbereidende
werkzaamheden op beide Scheldeoevers zijn al in volle gang. En in die diepe bouwputten komt de
expertise van het Nederlandse sloopbedrijf Van der Jagt Groep goed van pas.
Tekst Roel van Gils Beeld Van der Jagt Groep
De zagers in actie (bijna 300m²) bij de 1e fase lintzaagwerk.
Het afgezaagde schuifblok van 430 ton.
TIJDELIJKE MAATSCHAP
COMBINATIE
Oosterweeltunnel (TM COTU) neemt de bouw
van de Scheldetunnel op zich. De groep bestaat
uit de Belgische bouwgroepen BESIX,
Stadsbader Contractors, DEME group en Jan
De Nul. Op de Linkeroever krijgt de tunneltoerit
al aardig vorm. Eind augustus vorig jaar
werd het diepste punt in de bouwkuip bereikt
op 25 meter diepte en sindsdien is het consortium
bezig met de betonwerkzaamheden. “Op
de Rechteroever wordt de bouwkuip gevormd
door verankerde diepwanden met daarin stempelframes
op drie niveaus. Via zes zwaar gewapende
betonbalken van 430 ton per stuk
wordt de afdracht van de stempelframes aan
weerszijden verdeeld over de diepwanden”,
legt Adriaan van der Jagt uit. “De betonbalken
zijn net als de stempelframes van tijdelijke aard
en worden met de opbouw van de toerit gefaseerd
verwijderd. En die complexe opdracht
nemen wij voor rekening.”
TE ZWAAR EN TE LANG
TM COTU heeft verschillende partijen benaderd
voor het gefaseerd verwijderen van
de zes zwaargewapende betonbalken. “Wij
waren misschien niet de goedkoopste, maar
het consortium had in onze methode wel
het meeste vertrouwen”, zegt Adriaan. “Dit
complexe project verlangt een combinatie
van disciplines en technieken, aangezien de
betonbalken niet in zijn geheel uitgehesen
kunnen worden. Daarvoor zijn ze te zwaar én
180 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

te lang. Ook traditioneel slopen was geen
optie, omdat dan de couplers waarmee de
diepwand is verankerd, beschadigd zouden
raken. Wij hebben een methode bedacht
waarbij we de balk ondersteunen met een
vijzelconstructie, vervolgens loszagen van de
achterkant van de diepwand en dan via een
schuifbaan naar het midden van de bouwkuip
verplaatsen. Hier hebben we dan alle ruimte
om de balk in stukken te zagen in blokken
van 70 tot 120 ton en deze met een 750-tons
hijskraan tussen de bovenliggende stempelframes
uit te hijsen.”
COMBINATIE VAN TECHNIEKEN
De voorgestelde methode blijkt uiterst succesvol,
want na het storten van de betonvloer
in de bouwkuip, heeft Van der Jagt
Groep begin april de onderste twee balken
verwijderd. De balken zijn mega zwaar gewapend,
18 meter lang, 2,5 meter diep en
3 meter hoog. “We zijn dag en nacht bezig
geweest met drie lintzaagcombinaties om
ruim 250 m 2 te verzagen. Binnen drie weken
moesten de betonblokken zijn verwijderd uit
de bouwkuip, alle restproducten opgeruimd
Sloopkraan aan het werk op 1 van de 16 blokken.
zijn en de laatste puntjes op de ‘i’ zijn gezet.
Een beste prestatie. Na het zagen hebben
we de laatste restanten van beide balken
tegen de wand met hydrodemolition (waterslopen)
verwijderd.” Volgens Adriaan is het
absoluut een hele speciale opdracht voor
Van der Jagt Groep. “Dit soort projecten
is ons op het lijf geschreven. Het is special,
groot en het moet snel. Alles komt hier samen.
Daar worden wij gelukkig van. We nemen
dan ook het complete pakket van A tot
Z uit handen van TM COTU.”
De twee betonbalken op het volgende niveau
worden volgens planning net voor de zomervakantie
verwijderd door Van der Jagt Groep, als
het dak van de toerit is gestort. De laatste twee
balken zijn in februari 2025 aan de beurt. ●
Een 750-tons hijskraan transporteert de blokken
naar de slooplocatie.
Eén van de gezaagde delen onderweg naar de
sloopkraan.
Na het zagen worden de laatste restanten van beide balken
tegen de wand met hydrodemolition (waterslopen) verwijderd.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 181

RIJNHAVEN
Het strand zal vanaf 2028 klaar zijn.
VAN HAVEN TOT HUIZEN:
HET DOK DAT STADSDEEL WORDT
In eerste instantie dacht Rotterdam aan de aanleg van extra parkeergelegenheid voor de inwoners
van de woontorens in Kop van Zuid. Maar in 2017 rijpte er een ambitieuzer project voor de
herbestemming van de Rijnhaven. Het havenbekken zou transformeren tot een modern leef- en
woongebied. Deze metamorfose, met zwemgelegenheid, een kantoor met restaurant op
het water, drijvende stadsparken en gemengde bouwblokken met 3.000 woningen, kantoren,
bedrijfsvoorzieningen en winkels, werd opgetekend in een masterplan dat een grootschalige
demping van het dok behelst. Als verantwoordelijke ingenieur volgt René Groeneveld deze
voorbereidende werkzaamheden voor de stad op.
Tekst Piet Andries
Beeld Gemeente Rotterdam
“De Rijnhaven dateert uit 1890 en werd gedurende die periode amper
onderhouden. Maar door de gunstige ligging van de havenmond
ten opzichte van de rivierstroming viel de aanslibbing met zo’n 2,5
meter nog reuze mee. Het sediment schampt er eigenlijk langs”,
vertelt René over het baggeren waarmee de infrawerken in 2021 van
start gingen. Aanvankelijk bracht hoofdaannemer Boskalis 142.000
kuub slib naar de slufter, wat later werd verhoogd naar 160.000 kuub
vanwege een wijziging in de plannen. “Het origineel masterplan uit
2017 besloeg een demping in rechte lijn. Maar architectenbureau
Van Valkenburgh Associates uit New York hertekende drie jaar later
een glooiender park, met dynamischere vormen, waarnaar de baggerwerken
zich moesten aanpassen.”
Het masterplan bracht ook de noodzaak van een nieuw bestemmingsplan
mee. De dempingswerken verlopen in twee fasen. “Momenteel dempen
we tweederde van het totaal, met een extra overhoogte om het te laten
inklinken. Wat er aan overhoogte achterblijft, zullen we gebruiken om in
die tweede fase te dempen”, aldus René, “Maar onder de waterlijn is
de demping nu al volledig klaar volgens het jongste plan. Ongeveer 1,2
miljoen kuub zand dempen we nu, en nadien nog eens 200.000 kuub.
Daarbij zit ongeveer 10 meter onder water en 5 meter erboven.”
INDAMMEN VAN STABILITEITSRICICO’S
Het opgespoten zand dient niet alleen voor een stadsstrand, maar ook
voor de bouw van drie blokken met elk duizend woningen en het land-
182 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

RIJNHAVEN
park van 42.000 m 2 . De totale demping beslaat
65.000 m 2 . “Zowel de woningen als het park komen
op het nieuw opgespoten land, we brengen
16 meter zand aan”, verduidelijkt René. “In
de haven hebben we een stuk dieper gebaggerd
en een dam aangebracht om de randstabiliteitseffecten
te minimaliseren en via twee
‘total stations’ monitoren we voortdurend de
werken om tijdig problemen te signaleren. Het
Luxor Theater hebben we opgevijzeld - samen
met het aanbrengen van Argex - om eventuele
stabiliteitskwesties en belasting door zettingen
van de demping te vermijden.”
STAD OF HAVEN?
Internationaal onderzoek toont aan dat de
helft van de infrastructuurwerken vlot over budget
gaat. Hoe zit het met het gemeenschapsgeld
voor de Rijnhaven? “Voorlopig goed”,
aldus René. “Continu sturen we op budget,
bijgesteld in functie van de gestegen materiaalkosten,
indexatie, het effect van de oorlog
in Oekraïne enzovoort. Want er is in de zeven
jaar tussen plan en uitvoeringswerken al heel
wat gebeurd. Afhankelijk van het verloop van
de zettingen tijdens het consolidatieproces is
er mogelijk nog extra zand nodig, binnen het
project hebben we hiervoor een risicopost opgenomen
om deze eventuele tegenslag op te
vangen. Het te dekken gebied is enorm groot.”
Nog een ander punt tijdens het werftraject zijn
de opeenvolgende wijzigingen in de wetgeving
rond stikstofuitstoot. “Toen de baggerwerken
in 2021 begonnen, hebben we volgens de wet
een keiharde NOx-grens in de tender opgenomen.
Maar er volgde later een bouwvrijstelling,
inclusief infrawerken, waardoor er geen NOxgrens
in het dempingscontract hoefde. Na een
bezwaarschrift verviel de uitzonderingsmaatregel
weer, in 2022, waardoor we in allerijl de machines
gedwongen hebben moeten verduurzamen.
Vandaag moeten we aan een jaaruitstoot
voor stikstof voldoen. Daar sturen we keihard
op, want zelfs in de haven zitten we dicht op
streng gereglementeerde Natura 2000-gebieden
zoals Hoek van Holland en de Biesbosch.”
Afsluitend rijst nog de vraag of de Rijnhaven
nu een anders ingevuld stukje haven is of toch
een volwaardig stadsdeel? “Beide”, zegt René
lachend, “Het bekken is ongeveer 210.000 m 2
groot, dus tweederde van het oppervlak blijft
haven met bijhorend karakter, maar het is ook
een uitbreiding van de stad.” Het park en het
strand zullen eerst klaar zijn, vanaf 2028, de woningen
worden opgeleverd rond 2031. ●
Bewoners in Rijnhaven kunnen straks struinen in twee drijvende stadsparken.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 183

RIJNHAVEN
Rijnhaven: de sloopwerken
“WERKEN VANAF HET WATER
IS EEN ANDERE DISCIPLINE”
Voor de afbraak en de daaropvolgende verwerking van materialen uit de oude maritieme
infrastructuur van de Rijnhaven werd de expertise van de Adex Groep ingeschakeld, een
gerenommeerde specialist in circulaire sloopwerken. Met grote infrastructuurwerven zoals
de Royerssluis in Antwerpen of de verbreding van de A9 bij Amsterdam kon de Adex Groep
blinkende adelbrieven voorleggen. Nadat in een eerste fase vanop het water werd gewerkt,
zit de werf in Rotterdam nu in het tweede deel van de ontmanteling. De materialen voor
hergebruik transporteert het bedrijf naar de nabijgelegen gemeentewerf in de Keilehaven.
Tekst Piet Andries
Beeld Adex Groep
Slopen staat tegenwoordig niet langer in het teken van vernietigen,
maar van herwaarderen. Dat is ook het beleid en de kernactiviteit
van de Adex Groep die vanwege van haar focus op duurzaamheid
een belangrijke partner van het Rijnhaven-project is. Hun benodigde
sloopwerken voor de wederopbouw van het havendok bevinden zich
in een tussenfase. “De eerste fase, vanop het water, was eind 2022 gereed”,
zegt projectleider bij de Adex Groep Willem-Jan Wagteveld.
“Hiervoor brachten we een 50-tons kraan in stelling die op een ponton
van 50 bij 14 meter de te verwijderen kades benaderde. Met hulppontonnetjes
zijn eerst de houten gordingen en de trappen ontmanteld
en vervolgens naar de gemeentelijke werf op de Keilehaven getransporteerd,
voor hergebruik. Aansluitend is onze kraan gestart om de
granieten deksloven en de basaltbekleding te verwijderen. Ook daarvan
is een deel naar de gemeentewerf in depot gezet.”
“Werken vanaf het water is een andere discipline”, gaat Willem-Jan verder.
“Vooral de getijdenwerking van circa anderhalve meter is van belang om rekening
mee te houden in je planning. Door ons werk goed te plannen rondom
de getijden is alles eigenlijk probleemloos verlopen.” Doordat de werken in
de eerste fase vanaf het water verliepen, ontstond er geen trillings- en geluidshinder
op de omgeving. Voor andere scenario’s - zoals de bescherming van
het oude sluisgebouw bij de afbraakwerken van de Royerssluis in Antwerpen -
gebruikt de Adex Groep hoogtechnologische sensorbeveiliging om de weerslag
van de werken te monitoren en indien nodig bij te sturen.
TWEEDE FASE OP HET DROGE
In Rotterdam gaan de werkzaamheden ondertussen verder vanuit het
gedempte dok, wat een ander plan van aanpak met zich meebrengt.
Het sloopbedrijf heeft al 1.793 ton materialen verwerkt, waarvan het
184 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

RIJNHAVEN
merendeel beton en puin (1.250 ton), basalt (320 ton) en hardhout (172
ton) dat allemaal wordt gescheiden en hoogwaardig hergebruikt. Veel
van dat materiaal werd door de CAT352NG weggenomen, die voldoet
aan de Tier 4 Final/Stage V-emissienormen met een maximale graafdiepte
van 8,7 meter. Via automatische rapportering wordt het verbruik
en de draaiuren afgetoetst aan de vooropgestelde grenzen. De sloophamer
is een Atlas Copco HB4100: 4,1 ton dus.
EÉN OP ÉÉN HERGEBRUIK
Het tweede deel van de sloopwerken bevindt zich aan de Hillemakade.
“Gezien de werkdiepte van 4,75 m1 wordt gewerkt in twee ontgravingsdiepten.
Boskalis zorgt voor de eerste ontgraving, tot ongeveer het
grondwaterniveau. Van daaruit slopen wij de basaltblokken van de kademuur
in secties van ongeveer 25 meter en schuiven over een lengte van
100 meter door het werk heen om vanuit de tweede ontgravingsdiepte
de resterende infrastructuur weg te nemen”, aldus Willem-Jan. “Daarna
volgen nog de houten vloer en de koningspalen waarna alles is verwijderd.”
Voor een recyclingproces dat de overlast op het omliggende gebied
zo veel mogelijk beperkt, wordt het puin op locatie gebroken en het
vrijkomende granulaat herschikt op locatie als een bouwweg.
Hoogwaardig hergebruik van de materialen die vrijkomen is altijd het uitgangspunt
binnen de projecten van Adex Groep. Bij hun werk aan gebouwen
betekent dat vaak demontage van gebouwonderdelen voor direct
hergebruik, bij infrastructurele projecten gaat het vaker om hoogwaardige
Werken vanaf het water brengt geen trillings- en geluidshinder voor de
omgeving mee.
recycling. “Met de juiste manier van werken lukt het om schone stromen
uit de projecten vrij te krijgen, die zijn goed te recyclen”, vertelt commercieel
directeur bij de Adex Groep Axel Hendriks. Toch bewijst het bedrijf hoe
langer hoe meer dat direct hergebruik ook in infra een uitkomst biedt. “Bij
het slopen van het viaduct over de Keizer Karelweg in Amstelveen, voor
het aanleggen van de A9, hebben we betonnen liggers losgezaagd die in
hun volle formaat zijn hergebruikt op een andere locatie. Blijven innoveren,
op hergebruik, maar bijvoorbeeld ook op modern en uitstootvriendelijk
materieel is een belangrijke pijler onder ons bedrijf”, besluit Axel. ●
CIRCULARITEIT.
VAN KREET
NAAR CONCREET.
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 185
00041446001 - ADEX GROEP_BH.indd 1 17-06-2024 12:28

RIJNHAVEN
Rijnhaven: de grondstoffenleverancier
VOET AAN GROND IN HET WATER
DANKZIJ DE JUISTE GRONDSTOFFEN
Het leveren van de benodigde bouwmaterialen voor het Rijnhavenproject vereist een gespecialiseerde
aanpak. De hoofdaannemer doet hiervoor een beroep op De Hoop Bouwgrondstoffen uit Terneuzen,
die met een vloot van circa dertig binnenschepen en een uitgebreid assortiment gecertificeerde
waterbouwproducten zorg draagt voor de materialenaanvoer, aangevuld met deskundig advies.
Tekst Piet Andries
Beeld De Hoop Bouwgrondstoffen
Voor de dempings- en opbouwwerken in
en rond de Rijnhaven leverde De Hoop
Bouwgrondstoffen voornamelijk drie soorten
grondstoffen. Het grootste deel van de bulklevering
bestond uit 50.000 ton waterbouwsteen.
Daarnaast werden 13.000 kubieke meter Argex
4/10 mm rond en 1.000 ton steenslag 2/6 mm
geleverd. De waterbouwstenen worden gebruikt
voor de kering, het dijklichaam dat voorkomt
dat het zand wegspoelt en de gedempte
sector op zijn plaats houdt.
"Alle grondstoffen voldoen aan alle geldende
NEN-normen, dragen een 'Declaration
of Performance'-kwaliteitslabel (DOP, red.)
en hebben allemaal een BSB-certicicaat”,
vertelt Jacobus van Keulen van De Hoop
Bouwgrondstoffen. De NEN-normen specificeren
de eigenschappen van materialen voor hun
specifieke gebruik. De waterbouwsteen is daarnaast
voorzien van het noodzakelijke BRL9312-
certificaat, dat de procedures beschrijft voor
het certificeren van waterbouwsteen voor toepassing
in grond-, weg- en waterbouwwerken.
Argex is veel lichter dan zand. Toch kan De Hoop
Bouwgrondstoffen het aanleveren met een
opvoerband.
LOSSEN MET EEN OPVOERBAND
In lijn met de duurzaamheidsdoelstellingen
van zowel het bedrijf als zijn klanten, vervoert
De Hoop Bouwgrondstoffen de bouwstoffen
in negen van de tien gevallen over water. "Dat
was ook zo voor het Rijnhavenproject", gaat
Jacobus verder. "Efficiëntie was een belangrijke
leidraad. Een binnenvaartschip gevuld met
zand voer naar België en keerde terug met de
materialen voor de Rijnhaven.”
De Argex-kleikorrels worden binnen het
Rijnhavenproject gebruikt als ophoogmateriaal en
vervangen het zand, omdat anders, door het gewicht,
de verwachting was dat de uitkraging van
het Luxortheater zou wegzakken. Voor het eerst
gebruikte De Hoop Bouwgrondstoffen voor het
lossen geen kraan, maar het schip Damian, dat
normaal gesproken zand lost met behulp van een
opvoerband. “Argex is veel lichter dan zand. Na
wat proeven met het lichte Argex-materiaal, bleek
dat we dit zonder problemen met een opvoerband
konden lossen. Dit heeft het project sneller
doen verlopen en het bespaarde ook mankracht.”
Naast het leveren van bouwgrondstoffen, heeft
De Hoop Bouwgrondstoffen ook advies geleverd
over het juiste gebruik en de logistiek rondom de
toepassing van deze materialen. ●
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 187

RIJNHAVEN
Rijnhaven: de zandverdeler
PERMANENTE ZANDAANVOER
ONGEACHT WEER EN GETIJ
Om het noordzeezand voor de demping van de Rijnhaven op te spuiten, moet de omgevingsoverlast
zo minimaal mogelijk blijven. Daarom rekent de hoofdaannemer op de knowhow van de maritieme
specialist Kapitein Maritiem. Via een aanvoerleiding lost het bedrijf 3.500 m 3 zand in een halfuur
tijd uit de hopper die het zand aanvoert. En om aan de gemeentelijke eisen van de werf te voldoen,
heeft Kapitein Maritiem de verbrandingsmotoren van zijn werkschip Hercules vervangen.
Tekst Piet Andries
Beeld Kapitein Maritiem
Kapitein Maritiem is anderhalf jaar bezig in
de Rijnhaven van Rotterdam. ‘Rainbowen’ is
voor het uitvoeren van de dempingswerken
verboden. “Momenteel ligt er daarom een
drijvende aanvoerleiding. Bij de aanvang van
de werken was dat een sproeiponton”, licht
de projectverantwoordelijke Lub Kapitein
toe. “Wij managen de verankering en zorgen
ervoor dat de leiding op de juiste positie
blijft liggen om de continuïteit van de werkzaamheden
te verzekeren. In het water ligt
een drijvende leiding voorzien van een koppelkogel
waaraan de hopper altijd kan aankoppelen
om zo de demping van de haven te
vervolledigen. Daarnaast voorzien we ook in
de bevoorrading of de wissels van de bemanning
voor de hopper.”
VOLDOEN AAN DE
JONGSTE MILIEUNORMEN
De aanvoerleiding kan worden gehesen met
een 200 ton/meter hydraulische dekkraan die
op het 24 meter lange werkschip Hercules gemonteerd
staat. “Om aan de jongste milieu-
De Hercules is het uitgelezen schip voor de werkzaamheden in het ondiepe vaarwater rond de Rijnhaven.
“Voor de werken aan
de Rijnhaven was een
ondiep werkschip
nodig”
normen van de stad Rotterdam te voldoen,
hebben we de Hercules, die we nu inzetten
voor de gemeente, een upgrade gegeven met
Stage V/Tier III-motoren”, gaat Lub verder.
“Alles is vernieuwd, zelfs de generatoren.”
De Hercules is het uitgelezen schip voor de
werkzaamheden in het ondiepe vaarwater rond
de Rijnhaven. Lub: “Bij elke opdracht kijken we
nauwkeurig naar de criteria en voor de benodigde
infrastructuurwerken aan de Rijnhaven
was een ondiep werkschip nodig met toch genoeg
mogelijkheden. Werkschepen met deze
afmetingen liggen al gauw 2,5 meter diep,
maar de Hercules steekt rond de 1,5 meter.
Qua werkschepen op ondiep water hebben we
nog een hele range aan schepen van verschillende
formaten voor zee en binnenvaart.” ●
188 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

PARTNER WORDEN VAN
GWW-BOUWMAT?
Zowel op de website als in de gedrukte
versie bieden we u de mogelijkheid om
onderdeel uit te maken van het overzicht
met de meest gerenommeerde fabrikanten
en toeleverancieres in de branche.
Zo kunt u onder andere:
• Toegevoegd worden als
partner op de servicepagina’s
van het vaktijdschrift
• Een kosteloze vermelding krijgen in
de geheel vernieuwde bedrijvenindex
op GWW-bouw.nl
• Een gesponsorde positie met persoonlijke
profielpagina op GWW-bouw.nl
verkrijgen
• Uw eigen profielwidget inzetten,
gekoppeld aan de redactionele content,
nieuwsberichten en overige
relevante marketingtools
Ook geïnteresseerd?
• Bel naar +31 495 45 00 95
• Ga naar GWW-bouw.nl/adverteren
• Scan de QR code
SCAN DE
QR CODE
Onze projectmanagers vertellen u graag meer over onze
samenwerkingspakketten
GWW-bouw.nl

GWW-BOUWMAT PARTNERS
Scan deze QR code met uw
smartphone voor uitgebreide
informatie over de Infrapartners
gww-bouw.nl/bedrijven | bouwmat-online.nl/bedrijven
4PS
Keplerlaan 4
6716 BS EDE
T +31 318 64 45 00
E marketing@4ps.nl
W www.4ps.nl
ARCELOR MITTAL PROJECTS BEL-
GIUM
Kompellaan 13 bus 2
3600 GENK
T +32 11 80 08 90
E contact.belgium@arcelormittal.com
W belgium.arcelormittal.com
BOSCH BETON
Postbus 173
3770 AD BARNEVELD
T +31 342 44 10 50
E info@boschbeton.nl
W www.boschbeton.nl
AANNEMINGSBEDRIJF QUALM BV
Oranjelaan 43
3181 HK ROZENBURG
T +31 181 21 28 22
E info@qualm.org
W www.qualm.org
ARCELOR MITTAL PROJECTS EURO-
PE
Postbus 52
4793 ZH FIJNAART
T +31 88 00 83 700
E europe.commercialcomms@arcelormittal.
com
W europe.arcelormittal.com
BUKO INFRASUPPORT
Zwolseweg 15
2994 LB BARENDRECHT
T +31 10 501 54 00
E crediteuren-infra@buko.nl
W www.buko.nl
ACO BV
Edisonstraat 55
7006 RA DOETINCHEM
T +31 314 36 82 80
E info@aco.nl
W www.aco.nl
ARKANCE SYSTEMS NETHERLANDS
B.V.
Wendelgoor 11
7604 PJ ALMELO
T +31 412 65 44 60
E info@cadaccent.nl
W www.arkance-systems.nl
CROONWOLTER & DROS
Marten Meesweg 25
3068 AV Rotterdam
T +31 88 923 33 44
E info@croonwolterendros.nl
W www.croonwolterendros.nl
AHLMANN NEDERLAND BV
Onderwaard 11
5324 JV AMMERZODEN
T +31 73 599 77 55
E info@ahlmann.nl
W www.ahlmann.nl
BONNEVELD AANNEMINGSBEDRIJF
BV
Ampèreweg 4
3752 LR BUNSCHOTEN
T +31 35 528 03 40
E info@bonneveldbv.com
W www.bonneveld.nl
CROONWOLTER & DROS B.V.
Postbus 6073
3002 AB ROTTERDAM
T +31 10 448 35 27
E info@croonwolterendros.nl
W www.croonwolterendros.nl
AQUATECH DIVING BV
Slotermeer 8
8502 TM JOURE
T +31 513 48 11 50
E info@aquatech-diving.com
W www.aquatech-diving.com
BOOMROOIERIJ WEIJTMANS
Handelsweg 18
5071 NT UDENHOUT
T +31 13 511 14 83
E info@weijtmans.nl
W www.boomrooierijweijtmans.nl
DEMTECH BV
Hendelsweg 4
2382 NG ZOETERWOUDE
T +31 71 581 00 00
E info@demtech.eu
W www.demtech.eu
190 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

GWW-BOUWMAT PARTNERS
Scan deze QR code met uw
smartphone voor uitgebreide
informatie over de Infrapartners
gww-bouw.nl/bedrijven | bouwmat-online.nl/bedrijven
DIESEKO GROUP
Lelystraat 49
3364 AH SLIEDRECHT
T +31 184 41 03 33
E info@diesekogroup.com
W www.diesekogroup.com
ESRI NEDERLAND B.V.
Weena 695 (B2-036)
3013 AM ROTTERDAM
T +31 10 217 07 00
E contact@esri.nl
W esri.nl
HOLLANDIA INFRA B.V.
Postbus 12
2920 AA KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
T +31 180 54 05 40
E info@hollandiainfra.nl
W www.hollandiainfra.nl
DISA BELGIE BVBA
Ketelaarstraat 5c
B-2340 BEERSE
T +32 14 61 73 80
E info@disa-international.com
W www.disa-international.com
FUGRO NL LAND B.V
Veurse Achterweg 10
2264 SG LEIDSCHENDAM
T +31 70 311 13 33
E p.mouthaan@fugro.com
W www.fugro.com
ICT NETHERLANDS
Kopenhagen 9
2993 LL BARENDRECHT
T +31 88 908 20 00
E info@ict.nl
W www.ict.eu
DUPORT LUBRICARE B.V.
Archimedesstraat 9
7701 SG DEDEMSVAART
T +31 523 61 98 92
E info@panolin.nl
W www.duportlubricare.nl
GEODIRECT B.V.
Vermogenweg 107
3641 SR MIJDRECHT
T +31 297 76 91 01
E administratie@geodirect.nl
W www.geodirect.nl
INPIEQ
Liberatorstraat 3
4651 SC Steenbergen
T +31 850 81 20 00
E info@inpieq.nl
W www.inpieq.nl
DUTCH PROCESS INNOVATORS
Bloemlaan 2
2132 NP HOOFDDORP
T +31 20 760 80 76
E info@dpi.nu
W www.dpi.nu
HENK VAN TONGEREN
WATER & TECHNIEK BV
Zwaansprengweg 9
7332 BE APELDOORN
T +31 55 368 23 00
E info@henkvantongeren.nl
W www.henkvantongeren.nl
IVECO NLS
Transportstraat 1c
4283 JL GIESSEN
T +31 183 58 34 00
E info@iveconis.nl
W www.iveco.com
DYWIDAG
Veilingweg 2
5301 KM ZALTBOMMEL
T +31 418 57 89 22
E sales.nl@dywidag.com
W www.dywidag.com
HKV
Mercuriusweg 44
4051 CV OCHTEN
T +31 344 64 28 34
E info@hkvochten.nl
W www.hkvochten.nl
JOHN BUNNIK
Rondweg 20 a
3474 KE ZEGVELD
T +31 348 69 14 80
E info@johnbunnik.nl
W www.johnbunnik.nl
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 191

GWW-BOUWMAT PARTNERS
Scan deze QR code met uw
smartphone voor uitgebreide
informatie over de Infrapartners
gww-bouw.nl/bedrijven | bouwmat-online.nl/bedrijven
KANDT BV
Postbus 35
2910 AA NIEUWERKERK A/D IJSSEL
T +31 180 63 30 48
E marco@kandtbv.nl
W www.kandtbv.nl
MOBILIS B.V.
Postbus 20175
7302 HD APELDOORN
T +31 55 538 22 22
E info@mobilis.nl
W www.mobilis.nl
RITCHIE BROS.
Bijster 3
4817 HX Breda
T +31 765 242 600
E csg@rbauction.com
W www.rbauction.n
KINGSPAN LIGHT+ AIR
Linie 48
5405 AN UDEN
T +31 413 33 83 38
E kla.nl.daglicht@kingspan.com
W www.kingspan.com
LATEXFALT
Hoogewaard 183
2396 AP KOUDEKERK AAN DEN RIJN
T +31 71 341 91 08
E info@latexfalt.com
W www.latexfalt.com
NOOTEBOOM TRADING
Werktuigweg 1
3899 AN ZEEWOLDE
T +31 36 523 42 75
E sales@nooteboomtrading.com
W www.nooteboomtrading.com
NOOTEBOOM TRAILERS BV
Postbus 155
6600 AD WIJCHEN
T +31 24 648 88 64
E info@.nooteboom.com
W www.nooteboom.com
ROTOTILT GROUP AB
Allan Jonssons väg 10
SE-92231 VINDELN
T +31 85 071 67 80
E info.nl@rototilt.com
W www.rototilt.nl
SAES INTERNATIONAL
Lozerweg 10
6006 SR WEERT
T +31 495 56 19 29
E info@saes.nl
W www.saes.nl
SGS NEDERLAND BV
Malledijk 18
3208 LD SPIJKENISSE
T +31 88 214 52 80
E info@sgs.com
W www.sgs.nl
LOMMERS WELDING SERVICES BV
Kwadijkerkoogweg 15
1442 LA PURMEREND
T +31 299 47 33 44
E info@lommerswelding.nl
W www.lommerswelding.nl
PILZ NEDERLAND
Havenweg 22
4131 NM VIANEN
T +31 347 32 04 77
E info@pilz.nl
W www.pilz.com
STAAD BV
Doornhoek 3945
5465 TC VEGHEL
T +31 413 72 51 11
E communicatie@staad-groep.nl
W www.staad-groep.nl
MAN TRUCK & BUS BV
Zuiderinslag 14
3833 BP LEUSDEN
T +31 33 285 21 00
E info@man-trucks.nl
W www.man-nederland.nl
RETRO BRIDGE NEDERLAND BV
Bruistensingel 120
5232 AC S-HERTOGENBOSCH
T +31 73 640 87 70
E sales@retrobridge.com
W www.retrobridge.nl
STDS JANTZ
Rontgenstrasse 44
D-57439 ATTENDORN
T +32 478 74 82 60
E info@stds.de
W www.stds.de
192 GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl

GWW-BOUWMAT PARTNERS
Scan deze QR code met uw
smartphone voor uitgebreide
informatie over de Infrapartners
gww-bouw.nl/bedrijven | bouwmat-online.nl/bedrijven
TBS-SVA GROEP
Kanaaldijk 10
6031 MZ NEDERWEERT
T +31 495 53 48 15
E info@sva.group
W www.tbs-sva.nl
VAN AALSBURG
GRIENDHOUTHANDEL B.V.
Korfgraaf 44
4174 GM HELLOUW
T +31 418 58 12 29
E info@vanaalsburgbv.nl
W www.vanaalsburg.com
VAN MEIJEL
Duit 8
8305 BB EMMELOORD
T +31 527 61 47 67
E info@vanmeijel.nl
W www.vanmeijel.nl
TERRACON FUNDERINGSTECHNIEK
BV
Westkanaaldijk 2
3542 DA UTRECHT
T +31 183 40 13 11
E info@terracon.nl
W www.terracon.nl
VAN DEN HERIK SLIEDRECHT
Industrieweg 24
3361 HJ SLIEDRECHT
T +31 184 41 28 81
E sliedrecht@herik.nl
W www.herik.nl
VERBOON MAASLAND BV
Molenweg 12
3155 AV MAASLAND
T +31 10 592 20 22
E info@verboonmaasland.nl
W www.verboonmaasland.nl
TOPCON POSITIONING NETHER-
LANDS
De Kronkels 14
3752 LM BUNSCHOTEN-SPAKENBURG
T +31 33 299 29 39
E customerservice.nl@topcon.com
W www.topconpositioning.com
VAN DER JAGT GROEP
Van der Giessenweg 11
2921 LP KRIMPEN AAN DEN IJSSEL
T +31 180 51 03 29
E info@vanderjagtgroep.nl
W www.vanderjagtgroep.nl
VOLVO TRUCKS NEDERLAND
Stationsweg 2
4153 RD Beesd
T +31 88 882 30 00
W www.volvotrucks.nl
TRELLEBORG RIDDERKERK BV
Verlengde Kerkweg 15
2985 AZ RIDDERKERK
T +31 180 49 55 55
E bob.rijnders@trelleborg.com
W www.trelleborg.com
VAN HECK GROUP
Ambachtstraat 2
8391 VK NOORDWOLDE
T +31 561 43 17 39
E info@vanheckgroup.com
W www.vanheckgroup.nl
VSE INDUSTRIAL AUTOMATION
Opaalstraat 10
2872 ZR Schoonhoven
T +31 182 38 71 66
E info@vse.nl
W www.vse.nl
URBAN MOBILITY SYSTEMS
Galliërsweg 16-18
5349 AT OSS
T +31 85 130 00 90
E info@urbanmobilitysystems.nl
W www.urbanmobilitysystems.nl
VAN MEEUWEN
Leeuwenveldseweg 5a
1382 LV WEESP
T +31 294 49 44 94
E info@vanmeeuwen.com
W www.vanmeeuwen.com
WATTSUN
Westervoortsedijk 73 CB
6827 AV ARNHEM
T +31 85 200 63 47
E info@wattsun.net
W www.wattsun.net
GWW-bouw.nl | bouwmat-online.nl 193

UW PARTNER IN
LIFE CYCLE MANAGEMENT
Assetmanagement Projectmanagement Veiligheid
innocy.nl

Specialist in hoge kwaliteit, prefab constructieve en
architectonische betonoplossingen
In een wereld waar duurzaam en innovatief bouwen de toekomst is,
waarin projecten steeds grootschaliger en complexer worden, zien wij in
engineering en slimme productieprocessen de oplossing.
Onze betonoplossingen kenmerken zich door techniek, hoogwaardige
kwaliteit en realistisch perspectief.
• Maatwerk
• Esthetisch
• Constructief
www.waco.nl