Wetenschap@OLVG 2024 #2 september

wetenschapsblad OLVG jaargang 17 | no. 2 | september 2024
WETENSCHAP
@OLVG
Verpleegkunde
Cardiovasculaire
complicaties
na recreatief drugsgebruik
Epidemiologica
Analyse van herhaalde
metingen
Historie
Ontwikkeling van de
geriatrie: een jong
specialisme voor
kwetsbare ouderen
Abstract
EMDR therapie bij
zwangeren met
bevalangst is veilig

In deze editie
Ervaringsdeskundigen
betrekken bij onderzoek
22
6
Cardiovasculaire
complicaties
na recreatief
drugsgebruik
MIND is een landelijke koepelorganisatie voor patiëntenen
naastenorganisaties in de ggz. In 2020 werd MIND
benaderd door Birit Broekman en promovenda Noralie
Schonewille met de vraag of MIND vanuit ervaringsdeskundigheid
mee wilden werken aan een onderzoeksvoorstel
over gezinsvorming bij psychiatrische kwetsbaarheid.
SEH-arts Femke Gresnigt is gespecialiseerd in de toxicologie
en doet onderzoek naar de relatie tussen recreatief drugsgebruik
en cardiovasculaire complicaties. Ze promoveerde op
11 juli met haar onderzoek Toxic Heartbeats: Cardiovascular
Symptoms And Complications After Recreational Drug Use.
Fotovraag
Wat is dit? Waar wordt het voor gebruikt?
Dit is de cassette van de speekseltest voor drugs. Met een
beetje speeksel afgenomen in de wang wordt de cassette met
de buizenpost naar het klinisch chemisch lab gestuurd. Door
middel van antilichamen wordt de aanwezigheid van verschillende
soorten drugs getest. De hoeveelheden worden niet
aangetoond.
Op de spoedeisende hulp (SEH) wordt standaard getest op
aanwezigheid van drugs in de urine. Het afgelopen jaar is de
betrouwbaarheid van de speekseltest ten opzichte van de
urine test onderzocht. Beide testen werden naast elkaar gebruikt
op de SEH. De uitslag van de speekseltest is in minder
dan 10 minuten bekend, het is makkelijker in te zetten bij patiënten
met een verminderd bewustzijn en geeft theoretisch
gezien een betere afspiegeling van welke drugs iemand recent
heeft gebruikt.
Een uniek multidisciplinair onderzoek, een samenwerking
tussen de apotheek, de spoedeisende hulp en het klinisch
chemisch laboratorium. OLVG is het eerst ziekenhuis waarin
de speekseltest wordt onderzocht als alternatief voor de urine
test.
WETENSCHAP@OLVG • 2

Redactioneel
Vrienden van OLVG
Als stadsziekenhuis geeft OLVG graag de zorg die
mensen nodig hebben. Helaas is er voor extra voorzieningen
en het doen van meer wetenschappelijk
onderzoek niet altijd voldoende geld beschikbaar,
terwijl dit wel bijdraagt aan lagere druk op de zorg,
lagere kosten en een betere behandeling voor onze
patiënten. Om innovatieve onderzoeken te kunnen
blijven doen, is extra financiële steun van particulieren,
bedrijven en fondsen hard nodig. Vrienden
van OLVG zet zich hiervoor in. De stichting werft
bijvoorbeeld geld voor nieronderzoek naar een methode
om angst en depressie bij deze patiënten te
signaleren. En draagt financieel bij aan de Amica
5-studie op de afdeling Neonatologie in het Anna
Paviljoen (het moeder- en
kindcentrum).
Samen helpen we de zorg
vooruit! Help je mee? Scan
de QR code in de advertentie
achter op het blad.
En verder
4 Geriatrie, een dynamisch vak
8 Abstract: Is Virtual Reality-Hypnose non-inferieur
aan medische hypnose door een zorgverlener voor
het verminderen van pijn, angst en distress bij
kinderen?
9 Kwartet onderzoekers
14 Abstract: De OptiMUM-studie: EMDR therapie bij
zwangeren met bevalangst is veilig
15 Scoring van ademstoornissen lijkend op centrale
apneus bij tongzenuwstimulatie
16 Interview: Ervaring, professionalisering en een
goed geolied team
17 Column Paul Bresser: Maatschappelijke impact
van wetenschappelijk onderzoek
18 Epidemiologica: Analyse van herhaalde metingen
20 Commissie wetenschap: Wetenschapsweek 2024
21 Tip van de monitor
21 IGJ bezoek
23 Aankomende cursussen en evenementen
Onderzoek doen is
samenwerken
Vroeger bestond het beeld dat onderzoek doen
eenzaam werk was. Alleen in een laboratorium
starend door een microscoop of ergens in een
kamertje zwoegend op data. Gelukkig is dat flink
veranderd, blijkt wel uit de artikelen in deze Wetenschap@OLVG.
In deze septembereditie is te lezen dat je bij onderzoek
doen op allerlei manieren samenwerkt.
Onderzoek in de geriatrie ontstond bijvoorbeeld
aan de hand van het opzetten van een multidisciplinaire
vereniging. Door de handen ineen te slaan
werd er ineens van alles mogelijk op gebied van
onderzoek doen.
Lees het interview met Femke Gresnigt, dit jaar
gepromoveerd op onderzoek naar de relatie tussen
recreatief drugsgebruik en cardiovasculaire
complicaties. In haar proefschrift geeft zij in de
discussie praktische handvatten aan collega’s en
in de Nederlandse samenvatting juist informatie
voor eventuele gebruikers.
Dirk ter Meulen is aan het promoveren bij de Orthopedie.
Dankzij de steun van zijn collega’s bij
JointResearch lukt het hem om in drukke tijden
opleiding en onderzoek te combineren. Niet alleen
collega’s kunnen je helpen tijdens je onderzoek.
Saskia Oosterbaan richt haar onderzoek op het
betrekken van patiënten bij interprofessioneel
onderwijs. Help you help me.
In het interview met Marjo Janssen memoreert
zij hoe de ACWO was toen ze begon, en dat het
dankzij uitbreiding in de commissie en op het secretariaat
is uitgegroeid tot een soepel lopende
organisatie. Echt een team prestatie, in de woorden
van Marjo ;).
In het verslag van de Wetenschapsweek komen de
onderzoekers die de verschillende prijzen hebben
gewonnen aan bod. Keynote speaker Marcel Levi,
benadrukte in zijn speech om juist de samenwerking
met elkaar op te zoeken.
Kortom, onderzoek doe je niet alleen, vooral niet
in OLVG. Wil je meer in contact komen met andere
onderzoekers in OLVG? Kom dan naar de maandelijkse
bijeenkomst van de Commissie
Wetenschap of sluit je aan
bij de Onderzoekers van OLVG
(OvOs). Ik zie jullie daar!
Loes Pronk,
adviseur Wetenschap –
lokale uitvoerbaarheid
WETENSCHAP@OLVG • 3

Historie
Geriatrie,
een dynamisch vak
Geriatrie is een relatief jong specialisme. We vroegen
geriaters Jos van Campen, Linda Tulner en Floor van
Deudekom naar de geschiedenis van hun vakgebied.
Welke rol heeft onderzoek hierin gespeeld? En welke rol
speelt dit nu?
Jos van Campen, Linda Tulner, Floor van Deudekom, Geriaters
Simone Priester-Vink, eindredacteur
Ontstaan van het vakgebied
geriatrie
‘Het specialisme geriatrie is ontstaan
vanuit de observatie dat er veel meer
energie gestoken moest worden in het
op de been krijgen en actief houden
van oudere mensen. In verpleeghuizen
lagen namelijk teveel patiënten die
nauwelijks gestimuleerd werden om te
bewegen.
In 1946 werd de Nederlandse Vereniging
voor Gerontologie opgericht. Die was
samengesteld uit artsen, biologen, politici,
economen en sociologen. Die beweging
werd gevoed door wetenschappelijk
onderzoek over de aanstaande
‘dubbele vergrijzing’ (binnen de groep
65-plussers nam het deel 80-plussers
toe, red.). In 1961 ontstond hieruit de Nederlandse
Vereniging van Geriaters en
pas in 1983 werd het medisch specialisme
geriatrie erkend. Dit gebeurde na
vele jaren lobbywerk en het overkomen
van veel weerstand. In 1990 splitsten de
zogenaamde ‘sociaal geriaters’ en de
‘klinisch geriaters’. Toen is de Nederlandse
Vereniging van Klinische geriatrie
(NVKG) ontstaan.’
Geriatrische afdelingen
‘Vanaf 1983 is Klinische geriatrie een
apart erkend vak. In die tijd waren er
een beperkt aantal klinische afdelingen
in het land. Eén daarvan bevond zich in
het Slotervaart ziekenhuis: een afdeling
met honderd bedden.
In 1984 vond een groot onderzoek
plaats op verzoek van de minister: het
GAAZ-(Geriatrische Afdeling Algemeen
Ziekenhuis) onderzoek. Op grond van
het rapport adviseerde de Nationale
Raad voor de Volksgezondheid om de
toen bestaande zes klinisch geriatrische
afdelingen in algemene ziekenhuizen
te erkennen. Dit betekende dat er
een afzonderlijk specialisme geriatrie
ontstond. Zo was duidelijker wat je van
deze beroepsgroep kon verwachten én
hoe een geriater werd opgeleid.
In het begin waren deze afdelingen, en
dus ook de afdeling in het Slotervaart,
waar wij (Jos en Linda, red.) werkten,
een soort kruising van ziekenhuis-,
verpleeghuis- en revalidatiezorg. In de
loop van de tijd is dit veranderd naar
de huidige situatie. Dat is vooral acute
geriatrie met acuut zieke mensen. En
er is nog meer veranderd. Toen wij in de
jaren negentig begonnen was de opnameduur
zes weken, inmiddels is die
twee tot drie weken. En er is inmiddels in
ieder ziekenhuis in Nederland een vakgroep
geriatrie of ouderengeneeskunde
actief.’
Geriatrie en onderzoek
‘De geriatrie richt zich op oudere
patiën ten, meestal met meerdere ziektes
tegelijkertijd. Hierdoor is er vaak
sprake van polyfarmacie. Dan krijgt een
Er is inmiddels in ieder
ziekenhuis in Nederland
een vakgroep
geriatrie of ouderengeneeskunde
actief
patiënt gedurende langere tijd vijf of
meer verschillende soorten geneesmiddelen
tegelijkertijd. Ook is er bij deze
patiëntengroep regelmatig sprake van
een extra functionele, sociale en/of psychische
component om rekening mee
te houden. Dit zijn eigenlijk altijd belangrijke
onderwerpen van onderzoek
geweest voor ons.
Door deze focus, vallen er bij ons onderzoek
specifieke dingen op. Bijvoorbeeld
dat mensen met een hoge leeftijd en
mensen met comorbiditeit vaak uitgesloten
worden van onderzoek. Bovendien
is het een lastige onderzoekspopulatie,
want er zijn vaak mensen die
niet mee willen doen, die uitvallen, of die
andere contra-indicaties hebben.
In 1961 is pas de eerste RCT bij ouderen
uitgevoerd, bij een verpleeghuis onderzoek
naar twee pijnstillers. In 2012
was maar 7% van alle RCT’s gericht
op oudere patiënten, waarbij geriatrische
kwetsbaarheden ook nog eens
WETENSCHAP@OLVG • 4

Floor van Deudekom, Jos van Campen en Linda Tulner
slecht gerapporteerd werden. Internistgeriater
Schouten, één van de eerste
geriaters van Nederland, publiceerde
in 1979 als eerste een retrospectief onderzoek
naar de effecten van opname
op de functionele status en de ontslagbestemming
van geriatrische patiënten
op de geriatrieafdeling van het Slotervaartziekenhuis.
Kortom, onderzoek
doen bij geriatrische patiënten in onze
discipline was – en is - wel een uitdaging
op zich.’
Onderzoek in OLVG
‘We doen steeds meer onderzoek in het
kader van gepersonaliseerde zorg, naar
de behandelwensen van de patiënt.
OLVG is een expertisecentrum voor
cognitieve stoornissen bij mensen met
een migratieachtergrond. In dit kader
hebben we een interessante pilotstudie
gedaan. Hierbij keken we naar de ervaring
van mensen met een migratieachtergrond
in OLVG met het gesprek over
wel of niet reanimeren. We werken ook
samen met het AmsterdamUMC om
te onderzoeken waar de behoefte van
zorg ligt binnen deze doelgroep.
We hebben inmiddels verschillende
zorgpaden uitgerold, bijvoorbeeld voor
oudere patiënten met een colontumor
en voor patiënten met hartfalen. Hier
proberen we het onderzoek aan te koppelen.
Ook hebben we een hele nauwe
samenwerking met de traumatologie.
Ons ziekenhuis is namelijk heel vooruitstrevend
in de behandeling bij osteoporose,
iets wat veel bij oudere patiënten
speelt. Alle patiënten met heupfracturen
krijgen tijdens opname al een behandeling
voor deze aandoening. Hier
zijn verschillende onderzoeken en initiatieven
uit voortgekomen.
Een andere belangrijke onderzoekslijn
is het onderzoek naar ‘frailty’: hoe je de
kwetsbare ouderen kunt onderscheiden
van de niet kwetsbare ouderen. Tenslotte
kijkt de geriatrie de laatste tien
jaar ook naar het thema ‘veerkracht’.
Hoe kan je deze bij een patiënt versterken,
zodat ze zo lang mogelijk zelfstandig
kunnen blijven, of zodat ze zo snel
mogelijk herstellen na een ingreep of
opname?
We vinden het ook leuk om onze ervaringen
en bijzondere casuïstiek te delen
met onze collega’s. Zo hebben we bijvoorbeeld
een paar klinische lessen in
het NTVG (Nederlands Tijdschrift voor
Geneeskunde) geschreven over het
herkennen van misidentificatiewanen,
HIV bij ouderen en over hypothermie
bij ouderen. Ook in andere tijdschriften
publiceerden we interessante casuïstiek
over onze opgenomen patiënten.’
Bronnen
Broekhuizen, K., Pothof, A., de Craen, A. J., & Mooijaart,
S. P. (2015). Characteristics of randomized
controlled trials designed for elderly: a systematic
review. PloS one, 10(5), e0126709.
Olde Rikkert, M. G., van Heteren, G. M., & Hoefnagels,
W. H. (1998). Medisch-wetenschappelijk onderzoek
bij ouderen in Nederland; historische mijl -
palen en methodologische problemen. Nederlands
tijdschrift voor geneeskunde, 142(8), 401–405.
Rijn CAv, Nederlandse Vereniging voor Klinische
geriatrie. Klinische geriatrie : Geschiedenis van
Een Specialisme. (Knecht-van Eekelen Ad, ed.).
Nederlandse Vereniging voor Klinische geriatrie;
2015.
van Deudekom, F. J., Postmus, I., van der Ham, D.
J., Pothof, A. B., Broekhuizen, K., Blauw, G. J., &
Mooijaart, S. P. (2017). External validity of randomized
controlled trials in older adults, a systematic
review. PloS one, 12(3), e0174053.
WETENSCHAP@OLVG • 5

Interview
Cardiovasculaire
complicaties na recreatief
drugsgebruik
In OLVG komen regelmatig patiënten met ‘wat op’. Zeker op
de Spoedeisende Hulp (SEH). SEH-arts Femke Gresnigt weet
hier alles van. Zij is gespecialiseerd in de toxicologie en doet
onderzoek naar de relatie tussen recreatief drugsgebruik en
cardiovasculaire complicaties. Ze promoveerde op 11 juli met
haar onderzoek Toxic Heartbeats: Cardiovascular Symptoms
And Complications After Recreational Drug Use.
Manja Herrebrugh, eindredacteur
Zo, je proefschrift is af. Hoe gaat
het?
‘Ja, fijn dat het af is. Nu komt een beetje
de ontspanning. Het was best veel afgelopen
jaren. Niet alleen door mijn
promotietraject, maar alles bij elkaar.
Op het moment heb ik twee banen en
doe ik allerlei dingen in de toxicologie
naast mijn reguliere werk en heb ik een
master in medical toxicology afgerond.
Het wordt tijd om een pas op de plaats
te maken.’
Wat heb je onderzocht?
‘Overkoepelend: acute hart- en vaatziekten
door recreatief drugsgebruik.
Uit de literatuur weten we dat cocaïne
een boosdoener is op dat vlak. Dat is
een stimulerend middel dat je hart stimuleert
om harder te werken met een
hogere zuurstofvraag, maar het krijgt
door vernauwen van bloedvaten minder
bloed. Tevens kan het ritmestoornissen
veroorzaken. Ik heb onderzocht of
andere middelen die je hart stimuleren,
ook risicofactoren zijn voor hartziekten.
Dit heb ik gedaan op verschillende
manieren. Het hele onderzoek begon
eigenlijk met een scientific statement
uit Amerika.’
Kun je hier meer over vertellen?
‘In Amerika is in 2008 een scientific
statement gepubliceerd waarin staat
dat cocaïne een risicofactor voor hartziekten
is en dat je daar aandacht voor
moet hebben. Wij doen daar in Nederland
eigenlijk niks mee. Ook wordt geadviseerd
om cocaïnegebruikers met
pijn op de borst langer te observeren:
dat doen we ook niet. In de Europese
richtlijnen voor hart- en vaatziekten
komen drugs überhaupt niet voor.
Dit was de aanleiding voor onze survey
onder cardiologen en SEH-artsen. Uit
de antwoorden bleek dat cocaïne wel
als een risicofactor beschouwd wordt,
maar dat daar in de praktijk niks mee
gedaan wordt. Dat was de basis van
mijn promotieonderzoek.’
Hoe ben je begonnen?
‘We hebben in de eerste studie patiënten
met cocaïne geassocieerde pijn op
de borst, zonder hartinfarct, proberen
te volgen. Dat bleek een drama. Het
includeren was al erg lastig. Als dat
lukte, bleek de follow up zeer lastig. Een
belangrijke bevinding van die studie is
wel dat een groot deel van de gevolgde
patiënten opnieuw cocaïne gebruikt.
Het zou mooi zijn als wij als zorgverleners
een grotere rol nemen in de drug
counseling.’
Wat viel je nog meer op?
‘Hoe belangrijk een goede anamnese
is. Ik heb retrospectief onderzocht hoe
betrouwbaar de antwoorden van patiënten
zijn bij het vragen naar drugsgebruik.
We vergeleken de antwoorden
met de drugs screening in de urine. Bij
de cannabis – metamfetamine – MDMA
en amfetaminegroep zien we 50% tot
Op de voorkant van Femke’s
proefschrift staat een kunstwerk,
speciaal voor deze gelegenheid
gemaakt door SEH collega Obbe
Tiddens. De cryptische omschrijving
vind je in het binnenwerk.
WETENSCHAP@OLVG • 6

70% betrouwbaarheid, overeenkomstig
met de literatuur. De cocaïne groep
scoorde boven de 90%, en ik denk dat
dat komt door onze eerste studie. Artsen
vroegen extra door naar cocaïne
gebruik. Daarom denk ik dat als we
expliciet vragen naar de drugs waarin
we geïnteresseerd zijn, we een valide
antwoord krijgen.’
Is er een specifieke casus die je
is bijgebleven?
‘Een paar jaar geleden was 4-Fluoramfetamine
(4-FA) ineens een hot drug.
Toen lag er een jonge patiënt met een
hoge bloeddruk en verder weinig klachten
op de SEH. Omdat zijn vriend een
geagiteerd delier had was iedereen
daarmee bezig en werd hij alleen behandeld
met een rustgevend tabletje.
Plots ontwikkelde hij acute Takotsubo
cardiomyopathie met acuut hartfalen
en ging deze jonge voorheen gezonde
man bijna dood. Samen met twee verhalen
over patiënten met hersenbloedingen
uit het VU medisch centrum, was
het aanleiding voor onze studie naar
4-FA. Daar kwam uit dat van de tien
patiënten met een mono-intoxicatie
er acht een complicatie hadden. Dat is
echt heel veel. Er is gelukkig een verbod
gekomen op 4-FA met goed resultaat:
het is bijna van de markt verdwenen.’
Heeft jullie studie daar aan
bijgedragen?
‘Het overkoepelend orgaan CAM verzamelt
data van verschillende bronnen
- zoals het Nationaal Vergiftigingen
Informatie Centrum, het Trimbos Instituut
en wetenschappelijke literatuur.
Vervolgens geven zij advies aan de politiek.
Maar zo’n balletje gaat natuurlijk
pas rollen als er een instantie zegt: ‘Hé,
er valt ons iets op.’ En daar spelen we
als OLVG zeker een rol.’
Is je nog meer opgevallen?
‘Ja, we hebben retrospectief gekeken
naar hartinfarcten in relatie tot drugs.
Omdat het van cocaïne al zo duidelijk
uit de literatuur kwam, hebben we die in
onze review buiten beschouwing gelaten.
Maar wat opviel, waren de synthetische
cathinonen. Dat zijn bijvoorbeeld
middelen als 3MMC. Die lijken heftige
Femke
Gresnigt
complicaties (forse hart- en vaatziekten)
te kunnen veroorzaken. Dat is een
middel om in de toekomst in de gaten
te gaan houden. Hier zit overigens ook
een verbod op, maar het gebruik is
daardoor helaas niet afgenomen. Op dit
moment loopt er nog een prospectieve
studie op de CCU naar drugs gebruik
onder jonge mensen met een hartinfarct
– de TAMI-trial.’
Hoe vertaal je je bevindingen
naar de praktijk?
‘In de inleiding van mijn proefschrift
schets ik hoeveel drugs er gebruikt
wordt, op welke mechanismen ze harten
vaatziekten kunnen veroorzaken,
en wat er in de richtlijnen staat. In de
discussie heb ik geprobeerd een praktische
handleiding te maken voor de arts.
De Nederlandse samenvatting heb ik
meer geschreven om eventuele gebruikers
te informeren. Dus: als collega’s de
inleiding, de discussie en de samenvatting
lezen, zijn ze weer helemaal up to
date over dit onderwerp. Zelf merk ik
dat ik anders het gesprek aanga met
patiënten. Dit probeer ik ook door te
geven aan de collega’s die we opleiden.
Preventie middels drug counseling is
het allerbelangrijkst de komende jaren.’
Wat zijn je plannen na je
promotie?
‘Voor nu even niks. Vraag het volgend
jaar nog maar eens. Dan zijn er vast wel
weer mooie wilde plannen, er komt vanzelf
wel weer wat langs.’
WETENSCHAP@OLVG • 7

Abstract
Is Virtual Reality-Hypnose (VRH)
non-inferieur aan medische
hypnose door een zorgverlener
(MH) voor het verminderen van
pijn, angst en distress bij kinderen?
Sharron van den Berg, verpleegkundig specialist
kindergeneeskunde
Maurits O. Hoogeveen, Tijn M. S. van Winden,
Malika Chegary, Mehmet S. Genco & Nini H.
Jonkman
Doel
Naaldgerelateerde procedures, zoals
een infuus inbrengen of bloedafname,
kunnen pijn en angst veroorzaken bij
kinderen. Dit kan zorgen voor het ontstaan
van prikangst of zelfs tot het vermijden
van toekomstige medische zorg.
Medisch hypnose (MH) is een interventie
die wordt ingezet bij het voorkomen
van pijn en angst tijdens het prikken bij
kinderen. Door het tekort aan medisch
personeel zochten wij naar een innovatieve
oplossing waarbij een behandeling
met medische hypnose alsnog kon
worden toegediend, ook wanneer er
geen getrainde zorgverlener beschikbaar
is om een behandeling met medische
hypnose te geven. Het doel van
deze studie is te onderzoeken of Virtual
Reality-Hypnose (VRH) non-inferieur
is aan medische hypnose door een
getrainde zorgverlener voor het verminderen
van pijn, angst en distress bij
kinderen.
Methode
Deze non-inferiority randomized controlled
trial werd uitgevoerd in OLVG
te Amsterdam tussen april 2021 en mei
2022. Kinderen van 6 tot 18 jaar werden
gerandomiseerd voor behandeling met
VRH of MH. De primaire uitkomstmaat
was zelf gerapporteerde pijn, gemeten
Sharron van den Berg
met de Wong-Baker Faces Scale met de
non-inferioriteitsmarge gedefinieerd als
een verschil van 1,5 punten. De secundaire
uitkomsten waren door zorgverleners
gerapporteerde pijn (Numerieke
Beoordelingsschaal), angst (gescoord
door kinderen en zorgverleners met de
Children’s Fear Scale), bloeddruk, hartslag,
tevredenheid over de behandeling
en mogelijke bijwerkingen van de VRbril
(misselijkheid en duizeligheid).
Resultaten
We randomiseerden 138 kinderen voor
een VRH of MH behandeling en includeerden
114 kinderen in de analyses
(VRH n=60, MH n=54). Een aantal kinderen
viel uit vanwege overmatige angst
of geen consent van de tweede ouder/
verzorger. We vonden non-inferioriteit
voor VRH vergeleken met MH op door
patiënten gerapporteerde pijn (gemiddeld
verschil = -0,17, 95% CI -1,01;
0,66). Secundaire uitkomsten waren
vergelijkbaar tussen de VRH- en MHgroepen.
Beide behandelingen scoorden
hoog op patiënttevredenheid
(VRH mediaan=9,0, MH mediaan=10,0,
p=0,512).
Conclusie
VRH is een effectieve en veilige behandelingsoptie
naast MH door een
getrainde zorgverlener voor het verminderen
van pijn en angst bij kinderen
tijdens een naaldgerelateerde procedure.
VRH is non-inferieur aan MH
in de door patiënten gerapporteerde
pijn. Beide behandelingen zijn vergelijkbaar
wat betreft door zorgverlener
gerapporteerde angst, door patiënt en
zorgverlener gerapporteerde angst,
distress (hartslag en bloeddruk) en
patiënttevredenheid.
Sharron won op de wetenschapsdag
met haar onderzoek als eerste verpleegkundige
de Dr. Keeman publicatieprijs:
beste publicatie 2023.
Het originele artikel
van den Berg S, Hoogeveen MO, van Winden TMS,
Chegary M, Genco MS, Jonkman NH. Virtual reality
hypnosis for needle-related procedural pain
and fear management in children: a non-inferiority
randomized trial. European Journal of Pediatrics.
2023;182(10):4421-30.
WETENSCHAP@OLVG • 8

Kwartet onderzoekers
Hoe is het om onderzoek te doen in OLVG? Vier onderzoekers
vertellen erover.
WETENSCHAP@OLVG • 9

Kwartet onderzoekers
Psychosociale screening bij gezinnen
waarin een ouder kanker heeft
Wat is je drijfveer voor dit onderzoek?
’De medische wereld is best wel op de patiënt
gericht. Ik vind het belangrijk dat we meer aandacht
krijgen voor het hele gezin, ook omdat dit
uiteindelijk voor de patiënt zelf prettig is. In de
praktijk zie ik nog weleens gezinnen die al helemaal
vast zijn gelopen. Misschien kunnen we
dat voor zijn met goede ondersteuning vanaf
het begin. Maar daarvoor moeten we wel weten
hoe we de goede zorg nou op de goede plek
krijgen. En daar helpt mijn onderzoek bij.’
Samenvatting onderzoek
Als een ouder met minderjarige kinderen gediagnosticeerd
wordt met kanker, is dit ingrijpend
voor het hele gezin. Een aanzienlijk deel
van de ouders en kinderen ontwikkelt psychosociale
klachten. Met vroege systematische
screening kunnen risicofactoren bij gezinnen
in kaart gebracht worden en kan zorg op maat
geboden worden. Er is echter nog geen passend
psychosociaal screeningsinstrument
beschikbaar. Deze studie heeft als doel om de
Psychosocial Assessment Tool (PAT), ontwikkeld
in de kinderoncologie, aan te passen voor
gebruik in gezinnen die te maken hebben met
kanker bij een ouder, en om de validiteit en
betrouwbaarheid ervan te beoordelen. Het onderzoek
bestaat onder andere uit een pilotstudie
en een multicenterstudie, waarin ouders en
kinderen vragenlijsten invullen. Met het onderzoek
wordt beoogd een bruikbaar screeninginstrument
op te leveren, op basis waarvan
gezinnen tijdig verwezen kunnen worden naar
passende ondersteuning.
Marthe Egberts,
onderzoeker en
orthopedagoog i.o.t.
GZ-psycholoog bij
Ingeborg Douwes
Centrum
Take-home
message
Heb als zorgprofessional
oog
voor het hele
gezin van de
patiënt.
Wat is de grootste uitdaging?
’Genoeg mensen vinden die de vragenlijst willen
invullen. We willen dat vrij vroeg na de diagnose
doen, maar dan is er natuurlijk superveel
aan de hand: emotionele druk, er gaat een
behandeling lopen... en dat naast de standaard
drukte van een gezin. Een vragenlijst invullen
heeft dan – heel begrijpelijk – niet zoveel
prioriteit. Daarnaast wil de onderzoeker in mij
zo goed mogelijk onderzoek doen, maar de
psycholoog in mij de patiënt ook tijdens het
onderzoek wat ondersteuning bieden. Met het
onderzoeksteam zijn we telkens aan het kijken
hoe we beide zo goed mogelijk kunnen doen.’
: de onderzoeker in mij
wil soms wat anders dan de
psycholoog in mij
Hoe is de samenwerking OLVG –
Ingeborg Douwes Centrum?
’Het Ingeborg Douwes Centrum is onderdeel
van OLVG. Dus als psychologen zijn wij daar in
dienst, maar we komen in de praktijk eigenlijk
heel weinig in OLVG. We verzamelen wel data
in OLVG voor het onderzoek, en ik vind het leuk
om op die manier weer meer bij het ziekenhuis
betrokken te zijn. Ik vind de combinatie van
onderzoek doen en in opleiding zijn tot GZ-psycholoog
heel fijn, ook omdat de psychologische
behandelingen van kinderen en ouders emotioneel
soms best zwaar zijn. Met het onderzoek
kan ik iets meer afstand nemen, en tegelijk mijn
bevindingen in de praktijk mooi gebruiken om
het onderzoek te verbeteren – en andersom.’
WETENSCHAP@OLVG • 10

Curriculumontwikkeling
binnen medische
vervolgopleidingen
Kwartet onderzoekers
Hoe ben je in dit onderzoek terecht
gekomen?
’Tijdens mijn geneeskunde studie zat ik in
de opleidingscommissie. Zo kwam ik op
congressen van de Nederlandse Vereniging
Medisch Onderwijs (NVMO), waar ik artsen,
medisch specialisten, fysiotherapeuten en
verpleegkundigen zag samenwerken aan
onderwijs. Aan het eind van mijn studie zorgde
ik dat ik stage liep op de gynaecologie /
verloskunde, met voorkeurslocatie West, zodat
ik van Fedde Scheele wat kon leren over
onderwijs. Ik mocht blijven als ANIOS en samen
zijn we toen op onderwerpen voor mijn
promotie uitgekomen.’
: ik weet door de jaren
heen steeds beter waar
ik mee bezig ben, dat
scheelt een hoop stress!
Samenvatting onderzoek
Ik doe onderzoek in het kader van een
PhD-traject gericht op medische vervolgopleidingen.
Mijn onderzoek richt zich op
curriculumontwikkeling binnen medische
vervolgopleidingen, met bijzondere aandacht
voor inclusie van maatschappelijk relevante en
essentiële onderwerpen. Hierbinnen ligt mijn
belangrijkste focus op vrouwengezondheidszorg
(women’s health), dat gaat over sekse- en
gender verschillen in de breedte van de zorg.
Vrouwengezondheidszorg erkent biologische,
sociale, en psychologische factoren die invloed
hebben op ziekte en wij adresseren deze om
betere en gelijkwaardige gezondheidszorg
voor vrouwen te bevorderen. Door inzicht te
krijgen in hoe wij artsen opleiden en daarop in
te spelen, streef ik er met mijn werk naar om
toekomstige artsen beter voor te bereiden op
de specifieke gezondheidsbehoeften van onze
maatschappij en daarbij van vrouwen in het
bijzonder.
Merel de Heer,
onderwijscoördinator
– adviseur / arts-
onderzoeker, leerhuis
Take-home
message
Een onderwerp
kiezen dat breder
is en in de
maatschappij
leeft is een manier
om bezig te
zijn op medisch,
sociaal en economisch
vlak.
Zo leer je als
arts veel bij dat
niet in de opleiding
aan bod is
gekomen.
Hoe bevalt het proces?
’In het begin voelde het een beetje wiebelig:
het onderwerp was breed en ik kon nog alle
kanten op. Nu weet ik steeds beter waar ik
mee bezig ben. Ik ben op de helft van de tijd
en lig goed op schema, dat scheelt een hoop
stress. Na de eerste studie, die meer onderwijskundig
gericht was, kwam de vrouwengezondheidszorg
op mijn pad. Daar gaat mijn
hart sneller van kloppen. We hebben eigenlijk
nog zo weinig basiskennis van de vrouw,
terwijl het de helft van de wereldpopulatie is!
In mijn geneeskunde opleiding heb ik er weinig
over geleerd. Dat kan anders.’
Gaat je onderzoek dan ook verder
dan het ziekenhuis?
’Ja, ik vind het heel fijn dat ik onderzoek doe
naar een breed onderwerp dat in de maatschappij
leeft en wat invloed heeft op medisch,
sociaal én economisch vlak. Ik spreek
op medische congressen, maar ook voor
bijvoorbeeld de Europese Commissie. In de
komende twee jaar kan ik twee kanten op.
Enerzijds kan ik meer focus leggen op de
vrouwengezondheidszorg, iets waar ik na mijn
promotietraject verder aan wil werken. Anderzijds
kan ik ook meer de onderwijskundige
kant op.’
WETENSCHAP@OLVG • 11

Kwartet onderzoekers
Operatie versus gipsverband bij
oudere vitale patiënten met een
scheef gebroken pols
Waar sta je nu, met je onderzoek?
’Het is alweer tien jaar geleden dat ik, toen
nog coassistent, een subsidieaanvraag deed
voor dit belangrijke onderzoek. Het duurde
even om alles op te starten – van het verkrijgen
van de nodige METC-goedkeuringen
tot het includeren van deelnemers en het
uitvoeren van follow-ups. Een jaar geleden
sloten we deze fase af en nu staan we op het
punt om de resultaten van het hoofdonderzoek
te publiceren. Het voelt echt als een tijd
van oogsten.’
: onderzoek doen is een
duursport.
Samenvatting onderzoek
Deze studie onderzocht of gipsbehandeling even effectief
is als chirurgische behandeling bij patiënten
van 65 jaar en ouder met ernstige intra-articulaire
distale radiusfracturen. Het was een gerandomiseerde
gecontroleerde non-inferioriteitstudie uitgevoerd
in 19 Nederlandse ziekenhuizen met 138 deelnemers.
De belangrijkste uitkomstmaat was de Patient Rated
Wrist Evaluation (PRWE) score na een jaar. Uit
de resultaten bleek dat de gemiddelde PRWE-score
in de gipsbehandelingsgroep 20,4 en in de chirurgische
groep 14,5 was. De studie toonde aan dat
gipsbehandeling niet inferieur was aan chirurgie na
correctie voor baseline covariaten en in beide behandelde
analyses. Korte termijnresultaten leken in
het voordeel van de chirurgische behandeling, vooral
bij fysiologisch jongere patiënten. Deze bevindingen
dragen bij aan het bewijs dat de keuze tussen gips
en operatie afhankelijk kan zijn van individuele patiëntkenmerken
en niet slechts van de behandelingsmethode
alleen.
Dirk ter Meulen, Arts
in opleiding (AIOS)
bij de Orthopedie
Take-home
message
Neem af en
toe een week
vrij om aan je
onderzoek te
werken. Dan
kan je er echt
weer goed
in komen
en meters
maken.
Hoe ervaar je de combinatie van
opleiding en onderzoek?
’Het was verrijkend om naast het onderzoek
ook praktisch bezig te zijn met mijn toekomstige
beroep. Het doelgericht werken gaf me
veel voldoening. Hoewel een groot deel van
de opleiding fulltime was en daardoor lastig
te combineren viel met mijn onderzoek,
kon ik rekenen op de fantastische steun van
mijn collega’s bij het onderzoeksbureau van
de orthopedie, Joint Research, die zowel de
coördinerende als uitvoerende taken op zich
namen tijdens drukke periodes.’
Zijn er opvallende uitkomsten?
’De resultaten van de hoofdstudie waren
verrassend. Hoewel we initieel dachten,
conform de bestaande literatuur, dat gipsbehandeling
net zo effectief zou zijn voor
vitale ouderen met een scheef gebroken pols
als een operatie, bleek dit niet het geval. Dit
resultaat bevestigde eigenlijk het onderbuikgevoel
dat veel chirurgen al hadden.’
Wat zijn je toekomstplannen?
’Mijn plan is om dit onderzoek spoedig af
te ronden – iets wat mijn vriendin ook sterk
aanmoedigt, maar we naderen de eindfase.
Zoals mijn promotor altijd zegt: onderzoek
doen is een duursport.’
WETENSCHAP@OLVG • 12

Kwartet onderzoekers
Motivatie voor rol als tutor binnen
de Interprofessionele leerunit
Gefeliciteerd met de posterprijs!
’Dankjewel! Ja, dat was totaal onverwachts.
Ik had bijna geen abstract ingeleverd voor de
wetenschapsdag, omdat ik niet verwacht had
dat onderzoek naar interprofessioneel onderwijs
er überhaupt tussen zou komen. Meestal
presenteren collega’s die onderzoek doen
naar nieuwe uitvindingen of behandelingen.
Maar omdat ik ook wel eens een poster wilde
maken – dit had ik nog nooit gedaan – dacht
ik: waarom ook niet? En het is goed bevallen:
het smaakt naar meer!’
: Zelf de vragen onderzoeken
die ontstaan
tijdens mijn werk als IPEcoördinator
vind ik erg leuk
Samenvatting onderzoek
Middels een kwalitatieve studie onderzochten we
de motivatie van verpleegkundigen en verloskundigen
voor hun rol als tutor in een interprofessionele
leerunit (IPE-unit) op de kraamafdeling, met behulp
van de Self Determination Theory. Binnen deze IPEunit
leren coassistenten, verloskunde studenten en
verpleegkunde studenten van, met en over elkaars
rollen en verantwoordelijkheden in de zorg voor
kraamvrouwen en neonaten. Twaalf tutoren op
de kraamafdeling van OLVG werden geïnterviewd
in het najaar van 2021. Vier thema’s die motivatie
beïnvloeden kwamen in de studie naar voren: gewaardeerd
voelen voor hun rol (door studenten en
leidinggevenden), leren van anderen (studenten
en collega’s), waargenomen effectiviteit van begeleiding,
en balans tussen begeleiding en patiëntenzorg.
Operationele ondersteuning en training
voor hun nieuwe rol zijn belangrijk om autonomie,
competentie, en verbondenheid te versterken en
hierdoor de motivatie van tutoren voor hun rol te
versterken.
Saskia Oosterbaan-
Lodder, arts-docent,
IPE-coördinator en
PhD-student naar
Interprofessioneel
Opleiden bij het Leerhuis
Take-home
message
Schrijf alles op!
Ideeen, documentatie..
En
zoek medeonderzoekers,
binnen en buiten
OLVG, om
af en toe mee
te sparren en
elkaar te blijven
motiveren.
Wat vind je het leukste aan onderzoek?
’Ik werk nu vijftien jaar als docent en de laatste
acht jaar hou ik me bezig met interprofessioneel
opleiden. Tijdens de trainingen en lessen
die ik daarvoor geef, vraag ik mijzelf wel eens
dingen af: waarom werkt iets wel of niet? Wat
gebeurt hier? Daar ben ik dan nieuwsgierig
naar, en nu kan ik dat zelf gaan onderzoeken.
Dat heb ik ook gedaan met het onderzoek
naar de motivatie van verpleegkundigen en
verloskundigen voor hun tutor-rol.’
Lukt het om als arts-docent
voldoende tijd vrij te maken?
’Voor het onderzoek wat ik heb gepresenteerd
heb ik een subsidie vanuit Stichting Wetenschappelijk
onderzoek OLVG gekregen. Maar
het onderzoek dat ik nu doe, doe ik in mijn vrije
tijd. Soms is het dan wel even zoeken naar de
balans tussen werk en privé.’
Waar ben je nu mee bezig?
’Onderzoek waarbij de patiënt betrokken is.
Dus hoe kunnen patiënten helpen om interprofessioneel
onderwijs nog patiëntgerichter te
maken? Dat moet nog helemaal opgezet worden,
maar het is een mooie aanvulling op mijn
andere onderzoek.’
WETENSCHAP@OLVG • 13

Abstract
De OptiMUM-studie: EMDR therapie
bij zwangeren met bevalangst is veilig
Melanie Baas, gynaecoloog-in-opleiding, psycholoog, arts-onderzoeker
Hoofdonderzoeker: Mariëlle van Pampus, gynaecoloog-perinatoloog. www.capture-group.nl
Inleiding
Zwangeren met bevalangst (Fear of
Childbirth; FoC) hebben een verhoogde
kans op groeivertraging, vroeggeboorte,
een negatieve ervaring van de zwangerschap
en bevalling, en het ontstaan
van een bevallingsgerelateerde posttraumatische
stressstoornis (PTSS). Een
mogelijke behandeling van FoC is Eye
Movement Desensitization and Reprocessing
(EMDR) therapie. De effectiviteit
en veiligheid van EMDR-therapie bij
zwangeren was nog niet eerder grootschalig
onderzocht. Therapeuten rapporteerden
terughoudend te zijn met
het geven van EMDR-therapie aan
zwangeren uit angst voor schade aan
moeder en kind. In een eerder verschenen
artikel over de OptiMUM-studie
werd beschreven dat EMDR-therapie
wat betreft psychologische uitkomstmaten
een veilige en effectieve behandelmethode
is voor zwangeren met FoC. Er
was echter geen significant verschil ten
opzichte van Care as Usual (CAU): ook
in die groep werd verbetering van de
klachten gezien. Het huidige artikel beschrijft
de verloskundige uitkomstmaten.
Methode
141 zwangeren met FoC en een zwangerschapsduur
tussen 8 en 20 weken
werden gerandomiseerd tussen standaard
zwangerschapsbegeleiding (CAU;
n=71) en maximaal drie sessies EMDRtherapie
(n=70). EMDR-therapie is een
psychologische behandeling, waarbij de
patiënt denkt aan een heftig plaatje. Dit
beeld kan een meegemaakte ervaring
zijn, of een ‘worst case scenario’. Tegelijkertijd
wordt de patiënt door de therapeut
afgeleid middels het laten maken
van snelle oogbewegingen. Doordat het
werkgeheugen belast wordt, neemt de
emotionele lading van het beeld af en
verminderen de klachten.
Er werden gegevens over de zwangerschap,
bevalling en baby verzameld uit
het verloskundig dossier, en uit een 2-3
maanden na de bevalling aan moeder
gestuurde vragenlijst.
Resultaten
Er waren geen significante verschillen in
(ervaring van) zwangerschap, bevalling
en de gezondheid van de baby tussen
de EMDR-therapie groep versus CAU,
behalve dat er significant meer vrouwen
in de CAU-groep om een inleiding
zonder medische indicatie vroegen. Er
was sprake van 37% keizersnedes, 13%
vroeggeboorte en 17% groeivertraging
onder alle deelneemsters.
Conclusie en discussie
EMDR-therapie is veilig in de zwangerschap,
en leidt tot minder inleidingen
zonder medische indicatie. Er was een
hoog percentage zwangerschapscomplicaties,
zoals sectio’s (37% versus 24%
in tweedelijns bevallingen), vroeggeboorte
(13% versus landelijk 9%) en groeivertraging
(17% versus landelijk 10%).
Dit artikel heeft de Descartesprijs
gewonnen voor beste artikel op gebied
van soma en psyche binnen OLVG. Tevens
heeft Melanie met dit onderzoek
de Francine Shapiro Award 2024 voor
beste artikel over EMDR gewonnen.
Originele artikel
Melanie Baas
Baas MAM, Stramrood CAI, Dijksman LM, Vanhommerig
JW, de Jongh A, van Pampus MG. How safe
is the treatment of pregnant women with fear of
childbirth using eye movement desensitization
and reprocessing therapy? Obstetric outcomes of
a multi-center randomized controlled trial. Acta
Obstet Gynecol Scand. 2023;102(11):1575-85.
WETENSCHAP@OLVG • 14

Artikel
Scoring ademstoornissen
lijkend op centrale apneus
bij tongzenuwstimulatie
Eind 2022 kreeg Meerie Steinbusch een subsidie van
de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek OLVG voor
het beschrijven van een nieuw slaapfenomeen.
Meerie Steinbusch, somnotechnoloog
Simone Priester-Vink, eindredacteur
Meerie
Steinbusch
In het tweede deel van ons onderzoek
kijken we puur naar de ademhalingspatronen.
Soms is het best lastig te duiden
wat we nou eigenlijk zien en of we het
nieuwe label eraan mogen plakken.
Daarom hebben we regelmatig overleg
met de klinisch neurofysioloog.’
Een opvallend
ademhalingspatroon
‘Dit onderzoek is ontstaan door de vele
slaaponderzoeken die we analyseren bij
patiënten die een implantaat voor upper
airway stimulatie hebben. Dat is een
tongzenuw stimulatie om slaapapneu
te behandelen. Deze patiënten krijgen
meerdere slaaponderzoeken (polysomnografiën
(PSGs)).
Op een gegeven moment zijn we een
bepaald ademhalingspatroon terug
gaan zien bij meerdere patiënten. Dit is
een ademhalingspatroon waarbij het
lijkt alsof er bij een wekprikkel tijdens
de slaap een soort hyperventilatie ontstaat
en waarbij dan de ademprikkel
helemaal stilvalt. Als de ademhaling
weer herpakt wordt, ontstaat er weer
een wekprikkel, hyperventilatie en de
ademprikkel valt weer stil. Dat lijkt in
een korte periode te gebeuren. Op een
gegeven moment wordt de ademhaling
weer herpakt en is het weer een
normale regelmatige ademhaling. We
hebben het idee dat het een ander afwijkend
ademhalingspatroon is dan de
patronen die we kennen uit de bekende
scoringsregels.’
400 slaaponderzoeken
opnieuw scoren
‘Wat we met het onderzoek willen doen
is het in beeld brengen bij hoeveel mensen
dit afwijkende ademhalingspatroon
voorkomt. Het is vooral een beschrij-
vend onderzoek om te kijken wat er bij
dit patroon gebeurt. We kijken ruim 400
slaaponderzoeken terug. We zijn nu
volop bezig om deze PSGs opnieuw te
scoren.
Alle slaaponderzoeken die zijn gedaan
om de diagnostiek te dienen, de baseline,
hebben we nu afgerond. Dat was
het meeste werk, want je controleert
elk onderdeel zodat dat op dezelfde
eenduidige manier gescoord wordt. The
American Academy of Sleep Medicine
bepaalt de scoringsregels en die zijn in
de loop van de jaren bijgesteld. Bij oudere
onderzoeken moesten we daarom
flink wat bijschaven aan de scoring,
zodat uiteindelijk alle PSGs eenduidig
gescoord zijn.
Domino-effect
‘We zitten midden in de scoring en weten
nog niet wat er uit het onderzoek zal
komen. Wat we doen zal een dominoeffect
kunnen geven op meerdere vlakken.
Niet alleen zou het herkennen van
dit ademhalingsfenomeen nieuw zijn,
maar het herbekijken en scoren om het
up-to-date te brengen is internationaal
uniek en gaat veel inzichten geven.
We houden bij hoeveel tijd de tongzenuw
stimulatie heeft aangestaan in de
nacht. Dat is unieke informatie en daar
is eigenlijk nog nooit over gepubliceerd.
Op vele aspecten doen we dus iets
nieuws. Dat is soms best lastig. Maar
daar is het onderzoek voor, een stukje
pionieren.’
Gespecialiseerd als
somnotechnoloog
‘Ik ben van oorsprong klinisch neurofysiologisch
laborant, dan word je opgeleid
om neurofysiologische onderzoeken
te doen. Ik heb in het verleden de
mogelijkheid gehad om te trainen voor
slaapstoornissen en ik heb het somnotechnologen
examen kunnen doen.
Daarbinnen ben ik in OLVG gespecialiseerd
in de upper airway stimulatie.
Je werkt binnen dat vakgebied nauw
samen met longgeneeskunde, neurologie,
KNO, kaakchirurgie en medische
psychologie. Ik merk dat verschillende
specialismen super veel van elkaar kunnen
leren.’
WETENSCHAP@OLVG • 15

Interview
Ervaring, professionalisering
en een goed geolied team
Marjo Janssen heeft afscheid genomen van
haar rol als voorzitter van de Adviescommissie
Wetenschappelijk Onderzoek (ACWO)*. Ze heeft zich
ruim 15 jaar ingezet voor de ACWO, waarvan bijna 13
jaar als voorzitter. We vragen haar naar deze tijd en
haar eigen ervaring in het onderzoek.
Simone Priester-Vink, eindredacteur
Hoe ben je ooit in de ACWO
terecht gekomen?
‘Ik kwam in november 2008 in het Sint
Lucas Andreas ziekenhuis werken. Mijn
collega ziekenhuisapotheker wilde uit
de commissie en er was een verplichte
plaats voor een ziekenhuisapotheker. Zo
kwam ik in wat toentertijd de MEC was,
de Medisch Ethische Commissie.
: Hoe kunnen we onderzoek
doen zonder dat
onze patiënten risico
lopen of het ziekenhuis
risico loopt?
Kort nadat ik begonnen was, ging de
secretaris met pensioen en de voorzitter
gaf aan te willen stoppen. Zo werd ik
richting die stoel van voorzitter gedirigeerd.
Ik heb dat in eerste instantie wel
even afgehouden, omdat er veel ervaring
verloren was gegaan. Uiteindelijk
hebben we de MEC verder opgebouwd
en mensen zelf opgeleid en ben ik voorzitter
geworden, In West veranderde de
naam in 2013 in ACWO. Toen de fusie
met het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis
kwam, die resulteerde in OLVG, werd het
een roerige periode, waarbij de naam
kort naar ACWO-MEC veranderde en in
2017 opnieuw naar de (gezamenlijke en
huidige) ACWO. We hebben tijdelijk met
verschillende voorzitters gewerkt van
locatie Oost en van West.’
Hoe ging dat verder?
‘Men wilde dat wij vaker zouden vergaderen,
maar dat is afhankelijk van een
goede ondersteuning vanuit het secretariaat.
Gelukkig werd in die tijd het
wetenschapsbureau verder geprofessionaliseerd.
Niet alleen met een secretaris,
maar ook met epidemiologen. Dat is
belangrijk om mensen goed te kunnen
begeleiden en voor de kwaliteit van het
onderzoek.
De afgelopen jaren hebben we ook
binnen de ACWO geprobeerd een
professionaliseringsslag door te voeren.
De informatie op het intranet en
internet is onder andere verbeterd, er
zijn goede richtlijnen opgesteld die de
onderzoeker niet te veel frustreren, en
er wordt jaarlijks een nascholing voor
de commissieleden georganiseerd. Die
is dan met name gericht op waar je met
het toetsen van aanvragen tegenaan
loopt, wat er veranderd is in wet- en
regelgeving. Ik ben heel trots op deze
professionalisering. Dit uit zich in een
stukje digitalisering en ondersteuning
in uniformering van toetsing. Maar ook
in het feit dat er minder gaten vallen als
mensen uitvallen. Er staat nu een goed
geolied team.’
* De Adviescommissie Wetenschappelijk
Onderzoek (ACWO) geeft de raad van
bestuur gevraagd en ongevraagd advies
over of een onderzoek (WMO en niet-WMO
plichtig) lokaal uitvoerbaar is.
Marjo Janssen
WETENSCHAP@OLVG • 16

Column
Hoe heb je het voorzitterschap
ervaren?
‘Het is makkelijk om voorzitter te zijn als
je een goed lopend team hebt. Een team
waarin mensen intrinsiek gemotiveerd zijn
om iedere keer kwaliteitsverbeteringen
door te voeren, stappen te nemen en te
werken aan vernieuwing. Dan helpt het als
je een team hebt waarin de mensen het
gevoel hebben dat ze op hun plek zitten en
die ook voldoende uitdaging ondervinden.
Ik heb het idee dat dat nu wel echt staat en
dat is heel erg fijn. Ik vind het prettig dat ik
er zelf onderdeel van heb kunnen uitmaken.’
Vind je het lastig om afscheid te
nemen van de ACWO?
‘De ervaring draag ik in mij en daar kan ik
altijd over vertellen. Het is belangrijk dat er
steeds nieuw bloed in de commissie komt.
Het voelde altijd als een warm bad. Het is
wel een beetje afkicken. Tegelijkertijd geeft
het ook weer rust. Het loopt gewoon door,
niemand is onmisbaar. Zo moet het ook
zijn, het is echt een teamprestatie.
Het gaat om de onderzoekers, het gaat
om hoe OLVG op de kaart staat, het gaat
om hoe wendbaar wij zijn. Hoe kunnen we
onderzoek doen zonder dat onze patiënten
risico lopen of het ziekenhuis risico loopt?
Dat is altijd het belangrijkste.’
: Het is makkelijk om
voorzitter te zijn als je
een goed lopend team
hebt.
Ben je zelf betrokken bij
onderzoek?
‘Ik ben ooit gepromoveerd op onderzoek bij
hemodialysepatiënten. Toen ik klaar was
met mijn opleiding kwam ik in een ziekenhuis
terecht waar ze helemaal geen hemodialysepopulatie
hadden.
Ik zet in OLVG het onderzoek voort dat Fatma
Karapinar heeft opgezet. Dit onderzoek
speelt zich voornamelijk af op het transmurale
stuk, dus rondom opname en ontslag
in en uit het ziekenhuis. Om te zien of we
daar een stukje kunnen innoveren, waarmee
je tijdwinst boekt, de patiëntveiligheid
verhoogt en kosten bespaart.’
Maatschappelijke
impact van
wetenschappelijk
onderzoek
Carlijn van der Aalst (ErasmusMC) vertelde dit voorjaar
op het Radio 1 Journaal dat rokers ouder dan
60 jaar meer aan een CT-scan hebben om hun leven
te verlengen, dan aan het stoppen met roken. Zij
baseert haar uitspraak op eigen onderzoek (1). Wat
droef stemt is dat prospectief onderzoek in 1954 al
had aangetoond dat roken longkanker veroorzaakt;
ergo, deze ‘opgegeven’ rokers zijn geboren terwijl we
het allang wisten. De samenleving stond erbij en…
In 2030 zijn meer dan 1,5 miljard mensen (ernstig) te
zwaar. In Nederland is ruim 10% van de kinderen en
50% van de volwassenen (veel) te zwaar. De belangrijkste
oorzaken hiervoor zijn veel (ongezond) eten en
weinig bewegen. In Amsterdam treffend geïllustreerd
door menig ‘fat-bike’ rijder. Het is inmiddels bewezen
dat deze te zware personen at risk zijn voor multimorbiditeit.
Niet alleen wordt hun eigen gezondheidstoestand
door hun gewicht negatief beïnvloed,
maar ze zullen een toenemend beroep gaan doen op
onze nu al te schaarse zorgmiddelen. De wetenschap
is duidelijk, de oplossing lijkt eenvoudig.
Het Nationaal Preventieakkoord (2018) beoogde een
preventieve aanpak van roken en overgewicht; overheid
en industrie trokken hierbij samen op. Wat blijkt,
sinds de ondertekening heeft de voedingsindustrie
€ 4,2 miljard uitgegeven aan advertentieruimte voor
‘ongezonde’ voeding tegenover maar € 640 miljoen
voor ‘gezond’ voedsel. Krimpflatie, minder inhoud bij
een gelijke prijs, maakt “de lekkernijen nog steeds
bereikbaar voor de kleinere beurs”. De top 10 van de
supermarktomzet wordt nog steeds bepaald door
producenten van (vooral) ‘ongezond’ voedsel en uiteraard
sigaretten. Terwijl wij ons onderzoek blijven
doen, eet zittend Nederland zich steeds zwaarder. Ik
hoop dat over 70 jaar niet zal blijken dat het wetenschappelijk
onderzoek ook hier geen impact heeft
gehad.
Paul Bresser, Longarts
1. de Nijs K, Ten Haaf K, van der Aalst
C, de Koning HJ. Projected effectiveness
of lung cancer screening and
concurrent smoking cessation support
in the Netherlands. EClinicalMedicine.
2024;71:102570.
WETENSCHAP@OLVG • 17

Epidemiologica
Analyse van herhaalde
metingen
Als je herhaalde metingen hebt uitgevoerd bij
één patiënt, kun je niet zomaar de gangbare
statistische methoden toepassen. In welke situaties
heb je te maken met herhaalde metingen of
clustering van data anderszins? Hoe kun je deze
gegevens op een correcte manier analyseren?
Deze Epidemiologica gaat hier dieper op in.
Nini Jonkman, adviseur wetenschap - epidemioloog
We spreken van herhaalde metingen,
als meerdere metingen clusteren binnen
één patiënt. Er zijn dan meerdere
metingen gedaan bij dezelfde patiënt.
Dit kunnen meerdere metingen over
de tijd zijn: bijvoorbeeld als je wilt onderzoeken
of de hartfrequentie tijdens
een prikprocedure een vergelijkbaar
beloop toont bij patiënten die virtual
reality kregen als afleiding, vergeleken
met een controlegroep (Figuur 1). Maar
er kunnen bijvoorbeeld ook meerdere
metingen van een patiënt zijn, omdat je
gegevens hebt verzameld van operaties
aan de linkerheup én de rechterheup.
Je kunt bovendien op een ander niveau
te maken hebben met clustering, bijvoorbeeld
als je een multicenter studie
doet: dan heb je clustering van alle patiënten
die vanuit hetzelfde studiecentrum
deelnemen.
Waarom is dit belangrijk?
Veel statistische methoden, waaronder
regressiemodellen, gaan uit van
‘onafhankelijke observaties’. Dit wil zeggen
dat de gegevens die je analyseert
niet onderling samenhangen. Je kunt
je voorstellen dat metingen binnen
één proefpersoon onderling juist wél
samenhangen: als de persoon bij de
eerste meting een verhoogde hartslag
heeft, is de kans groter dat dit bij
de tweede meting ook zo is. Hetzelfde
geldt voor een multicenter studie: deelnemers
binnen één ziekenhuis lijken
waarschijnlijk meer op elkaar dan op
de deelnemers uit een ander ziekenhuis,
dus hun metingen zullen onderling
meer samenhang tonen. Er is in beide
gevallen dus geen sprake van ‘onafhankelijke
observaties’, maar juist correlatie
tussen de metingen (de clustering). Als
je de gegevens op een correcte manier
wilt analyseren, moet je deze correlatie
meenemen in de analyse.
De simpele aanpak
Een simpele manier om meerdere metingen
binnen een patiënt te analyseren,
is om deze terug te brengen tot één
meting. Dit kan door het verschil tussen
twee metingen te berekenen (een
‘delta’) of een area under the curve
(van alle metingen over de tijd). Je kunt
er ook voor kiezen om alle meetpunten
los van elkaar te analyseren. Het voordeel
van dergelijke methoden is dat
je voor elke analyse weer één meting
binnen iedere patiënt hebt. Je voldoet
daarmee weer aan de ‘onafhankelijke
observaties’ en kunt eenvoudige statistiek
toepassen, zoals een t-test. Deze
methoden hebben echter veel nadelen.
Ten eerste verlies je veel informatie:
met een delta weet je bijvoorbeeld niet
meer of iemand een lage of hoge hartslag
had aan het begin, alleen wat het
verschil was. Ook kun je geen overkoepelende
trends over de tijd analyseren.
Missende gegevens hebben bovendien
een grote impact en met losse statistische
toetsen moet je corrigeren voor
multiple testing.
Wat dan wél?
Een geschikte aanpak voor de analyse
van herhaalde metingen is door een
(generalized) linear mixed model te
gebruiken. Een mixed model is gebaseerd
op een ‘gewoon’ regressiemodel
(het fixed gedeelte), maar is uitgebreider
omdat je een gedeelte kunt toevoegen
waarin je rekening houdt met
de clustering van de data (het random
gedeelte). Het fixed gedeelte schat dus
de gemiddelde groepseffecten van je
WETENSCHAP@OLVG • 18

Figuur 1: Voorbeeld van herhaalde hartfrequentie metingen binnen patiënten over de tijd
(gebaseerd op Van den Berg et al., European Journal of Pediatrics 2023;182:4421–30).
variabelen met bèta’s (net als in een
gewone regressie). In het voorbeeld van
de hartfrequentie kun je hier de variabelen
‘tijd’, ‘interventiegroep’ en het
interactie-effect meenemen. In het random
gedeelte kun je rekening houden
met correlaties tussen de metingen van
één patiënt door een random intercept
toe te voegen: je gaat ervan uit dat er
correlatie is tussen metingen binnen
één proefpersoon, maar dat deze gelijk
blijft over de tijd. Als je ervan uitgaat
dat de correlatie verandert over de tijd
(bijvoorbeeld dat metingen die in de
tijd dichter op elkaar volgen, sterker
samenhangen dan metingen die verder
uit elkaar liggen), kun je ook random
slopes toevoegen.
Een mixed model analyse vergt goed
inzicht in je onderzoeksvraag, je data
en de statistiek. Grofweg kun je de volgende
stappen aanhouden:
1. Zet alle variabelen die je wilt meenemen
in het fixed gedeelte van je
model, bijvoorbeeld ‘tijd’, ‘groep’ en
eventuele confounders. Denk daarbij
ook goed na hoe je ‘tijd’ wilt meenemen:
in categorieën, of continu? In dat
laatste geval kun je nadenken over
niet-lineaire effecten.
2. Selecteer het geschikte random gedeelte
van je model en houdt hierbij
het fixed gedeelte nog hetzelfde.
Begin eerst met alleen een random
intercept, daarna kun je random slopes
toevoegen. Met model fit criteria,
zoals Akaike’s Information Criterion
(AIC), kun je beoordelen welke random
effecten jouw data het beste beschrijven.
3. Ga nu terug naar het fixed gedeelte
om je resultaten af te lezen. Nu kun
je ook toetsen welke variabelen statistisch
significant zijn. Als je interactietermen
in je model hebt, toets je
deze altijd vóór de andere variabelen.
Afhankelijk van de onderzoeksvraag
kun je niet-significante variabelen
één-voor-één uit je model verwijderen
om het model te versimpelen.
4. Analyseer na afloop de residuen van
het model, net als bij gewone regressiemodellen.
Aan de slag?
Deze uitleg ging over analyse van herhaalde
metingen over de tijd, maar de
principes gaan ook op voor de andere
geclusterde metingen. Ook andere uitkomstmaten,
zoals dichotome of tijdtot-event,
kun je op een vergelijkbare
manier analyseren. Het advies is om
voor mixed models altijd de software
R Studio te gebruiken, beschikbaar in
OLVG. Het boek van Jos Twisk 1 biedt
een toegankelijke uitleg en is te leen in
de Medische Bibliotheek. En schroom
niet om bij vragen over dit soort modellen
de hulp in te schakelen van een epidemioloog
(wetenschap@olvg.nl).
Referenties
Twisk, JWR. Applied mixed model analysis: a practical
guide. 2 nd ed. Cambridge: Cambridge University
Press; 2019.
WETENSCHAP@OLVG • 19

Commissie Wetenschap
Feestelijke en inspirerende
wetenschapsdag!
De week van 22 tot en met 25 april stond in het teken
van wetenschap! Verspreid over de week waren er
verschillende workshops te volgen. Op donderdag
25 april werden meerdere prijzen uitgereikt tijdens
de feestelijke wetenschapsdag. Daarnaast stonden
er posters in de hal zodat ook onze bezoekers en
patiënten konden zien hoeveel nuttig en mooi
onderzoek in OLVG gedaan wordt.
Onderzoeksprijs
Yvette Hendrix, promovendus Gynaecologie
en ondertussen huisarts i.o., won
de onderzoeksprijs. Zij onderzocht of
EMDR-therapie (Eye Movement Desensitization
and Reprocessing) vlak na de
bevalling helpt om posttraumatische
stress (PTSS) klachten te verminderen
of voorkomen. Dit bleek effectief te zijn.
Marcel Levi
Dr. Keeman publicatieprijs
De dr. Keeman publicatieprijs (beste
artikel 2023) ging naar Sharron van den
Berg, verpleegkundig specialist kinderverpleegkunde,
met het artikel Virtual
reality hypnosis for needle-related procedural
pain and fear management in
children: a non-inferiority randomized
trial. Het resultaat van haar onderzoek
liet zien dat medische hypnose met een
VR-bril net zo goed werkt tegen angst
en pijn bij kinderen als medische hypnose
door een zorgverlener (zie ook
pagina 8).
Descartesprijs
De Descartesprijs (beste artikel 2023
die soma en psyche verbindt) was voor
Melanie Baas, promovendus Gynaecologie
& Verloskunde. Zij onderzocht of
EMDR-therapie bevalangst vermindert
en veilig is voor moeder en kind. Er
bleek geen verschil in bevalangst tussen
de groep die wel EMDR-therapie
kreeg en de groep die dat niet kreeg
(zie ook pagina 14).
Posterprijs
Patiënten, bezoekers en collega’s
brachten een stem uit op hun favoriete
wetenschappelijke poster. Deze waren
de gehele week in de hal op beide locaties
te lezen. Elke poster was voorzien
van een korte, heldere samenvatting,
waarin het belang van het onderzoek
voor de patient werd benadrukt.
De posterprijs ging dit jaar naar Saskia
Oosterbaan, artsdocent binnen het
Leerhuis. Zij doet onderzoek naar interprofessionele
educatie (IPE) binnen
OLVG. Saskia onderzocht de motiverende
factoren voor tutoren die het IPEproces
ondersteunen (zie ook pagina
13).
Keynote
Prof. dr. Marcel Levi sprak tijdens zijn
keynote over de waarde van wetenschap
voor de moderne geneeskunde.
De hoeveelheid medische kennis is de
afgelopen jaren enorm toegenomen,
waardoor patiëntenuitkomsten heel erg
verbeterd zijn. Levi pleitte voor de combinatie
van in de kliniek staan en onderzoek
doen, voor alle disciplines. Ook gaf
hij aan dat Nederland meer moet inves-
▲
WETENSCHAP@OLVG • 20

TIP van de monitor
Help: een IGJ inspectie!
Wat, waarom en daarna?
Wat is een IGJ-inspectie?
De IGJ (Inspectie Gezondheidzorg en
Jeugd) is een Nederlandse overheidsinstantie
en onderdeel van het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
De IGJ verzorgt het toezicht op de kwaliteit
van de zorg, medische producten
en jeugdhulp. Zij doen dit onder andere
door (on-) aangekondigde inspectie uit
te voeren.
Waarom komt de IGJ
inspecteren?
Iedereen moet kunnen vertrouwen dat
in Nederland goede, betrouwbare en
veilige zorg geboden wordt, ook als het
wetenschappelijk onderzoek betreft.
De IGJ controleert op basis van wetten,
regels en normen de uitvoering van
zorgprocessen en overstijgt hiermee
de reguliere monitoring en audits. De
reden voor deze (on-) aangekondigde
inspecties is om de kwaliteit en veiligheid
te waarborgen en te stimuleren.
Wat betekent dat voor ons?
Recent heeft Interne geneeskunde/Hematologie
een aangekondigd Inspectiebezoek
ervaren. Nou, dat was niet niks!
Voor de betrokkenen, maar ook voor
hen die er wat verder van af stonden,
was het een intensieve tijd van voorbe-
reiding. Grote pluim voor het researchteam
van Interne/Hematologie!
Tip van de monitor:
De IGJ komt wanneer het hen uitkomt.
Zorg dat je studiedossiers op orde zijn.
Wacht dus niet!
Saskia Tasche -
van Spaendonk,
monitor wetenschappelijk
onderzoek
▲
teren in research én om vooral samen
onderzoek te doen.
Workshops
Gedurende de wetenschapsweek werden
verschillende workshops aangeboden
voor (potentiële) onderzoekers
en andere geïnteresseerden. Op maandag
een leerzame workshop over het
pitchen van je onderzoek. We leerden
hier kort en effectief onze boodschap
over te brengen. Dinsdag een workshop
instellen van een zoekstrategie
voor programma Research Professional.
Hierdoor blijven we op de hoogte
van subsidiemogelijkheden binnen
ons onderzoeksveld. De workshop op
woensdag ging over implementatie van
onderzoeksresultaten en innovaties in
de verpleegkundige en paramedische
praktijk.
IGJ inspectiebezoek
Van 22-24 januari heeft de IGJ een inspectiebezoek uitgevoerd in OLVG.
De ASTER studie was hiervoor geselecteerd. Dit is een multicenter, gerandomiseerde
fase 3 studie naar het effect van het nieuwe middel
abelacimab voor de behandeling van veneuze trombo-embolie. De
werking en veiligheid van abelacimab wordt vergeleken met werking
en veiligheid van apixaban, een bestaand middel voor behandeling
van veneuze-trombo-embolie. De studie loopt op de afdeling Interne
Geneeskunde. Tot aan het bezoek van de IGJ was er één patiënt geïncludeerd
in de studie. De IGJ heeft alle processtappen van de studie
gevolgd en daarbij ook een bezoek gebracht aan het laboratorium,
de apotheek en de EPD-dienst. Ook is er een gesprek geweest met
het leerhuis om het kwaliteitssysteem wetenschappelijk onderzoek op
te volgen na een eerder bezoek in 2016. Hierin werd teruggekoppeld
hoe de items uit het plan van aanpak uit 2016 zijn geïmplementeerd.
Na afloop is een rapportage ontvangen met een 8-tal bevindingen.
Aandachtspunten waren o.a. de controle op het opslaan van digitale
en papieren data, het nader specificeren van de werkinstructie voor
decentrale opslag van medicatie en het nog beter vastleggen van verschillende
processtappen. De voorbereidingen en
de daadwerkelijke inspectie (gedurende 3 dagen)
hebben vooral het onderzoeksteam veel tijd
gekost, waarbij het de vraag is of dat in verhouding
staat tot de opbrengst. Het risico is
dat dit toekomstige onderzoekers afschrikt.
Diana van Rooijen, Hoofd Wetenschap
WETENSCHAP@OLVG • 21

Kwaliteit en Wetenschap
Het betrekken van ervaringsdeskundigen
bij onderzoek
- OLVG en MIND -
MIND is een landelijke koepelorganisatie voor
patiënten- en naastenorganisaties in de ggz.
In 2020 werd MIND benaderd door Birit Broekman en
haar promovenda Noralie Schonewille met de vraag
of we vanuit ervaringsdeskundigheid mee wilden
werken aan een onderzoeksvoorstel over (wel of
geen) gezinsvorming bij
psychiatrische kwetsbaarheid.
Monique van den Eijnden,
ervaringsdeskundige in de onderzoeksgroep van
prof. dr. Birit Broekman
Ervaringskennis
De waarde van de inzet van ervaringskennis
bij wetenschappelijk onderzoek
wordt steeds meer gezien. Mensen die
het te onderzoeken thema ‘van binnenuit’
kennen, kunnen veel toevoegen aan
het werk wat wetenschappers doen.
Denk bijvoorbeeld aan de aansluiting
bij onderzoek naar de behoeften van
patiënten en hun naasten. De mogelijkheden
zijn talrijk. Voorbeelden van
ondersteuning door ervaringsdeskundigen
in verschillende fasen van het
onderzoek zijn te vinden op
www.participatiekompas.nl. Tegenwoordig
is patiënten- en naastenparticipatie
bij onderzoek een van de vereisten
vanuit subsidieverstrekker ZonMw.
Gezamenlijkheid
Zelf heb ik te maken gehad met een opname
in de psychiatrie, na de geboorte
van mijn tweede kind. Vandaar dat er
binnen MIND aan mij gevraagd werd
om mee te werken aan dit project.
We hebben de subsidie gekregen en
Nieuwe publicatie
Kinderwens in relatie tot psychische
kwetsbaarheid is een nieuwe publicatie
over kinderwens en wel of
geen gezinsvorming, voor en door
mensen met een psychische aandoening.
OLVG en MIND hebben
samen onderzoek gedaan naar de
afwegingen bij keuzes rondom kinderwens
bij psychiatrische kwetsbaarheid.
We hebben enquêtes
uitgezet, gespreksgroepen georganiseerd
en interviews afgenomen.
Ruim vierhonderd mensen hebben
in totaal deelgenomen aan het onderzoek.
Het boekje met ervaringen dat naar
aanleiding hiervan is gemaakt, is
te downloaden via de website van
MIND, op https://mindplatform.nl/
projecten/kinderwens-en-ouderschap.
We hopen dat geïnteresseerden
er herkenning, erkenning
en wellicht wat ondersteuning in
kunnen vinden.
alles in gezamenlijkheid gedaan: van
het schrijven van het onderzoeksvoorstel
tot en met het doen van het onderzoek,
het analyseren van de resultaten
en het publiceren en presenteren ervan.
Ik kon gedurende twee en een half jaar
vier uur per week met de onderzoeksgroep
van Birit optrekken.
Deuren openen
Voor mensen die worstelen met de
vraag of ze wel of geen kinderen willen
krijgen en hier graag met hun zorgverlener
over willen praten, hopen we deuren
te openen naar passende ondersteuning
en aandacht voor hun vragen.
Daarnaast wordt er in de wetenschappelijke
literatuur volop geschreven over
de gevaren van onbedoelde zwangerschappen.
Wij hebben geprobeerd om
daar nuances in aan te brengen en te
laten zien dat de komst van een kind
ook kansen kan creëren. Kansen om zelf
te groeien en een cyclus van overdracht
van problemen van generatie op generatie
te doorbreken.
Dit project is een prachtig voorbeeld
hoe je van begin tot eind co-creatie
kunt doen: echt meewerken vanuit
ervaringskennis, de kracht van MIND
inzetten door middel van enquêtes en
verdiepende gesprekken en dan ook de
cirkel rond te maken door een publicatie
uit te brengen voor de mensen voor
wie we aan het werk zijn.
Meer lezen over de inzet van ervaringskennis in de
wetenschap
Wainberg ML, Mann CG, Norcini-Pala A, McKinnon
K, Pinto D, Pinho V, et al. Challenges and opportunities
in the science of research to practice: lessons
learned from a randomized controlled trial of a
sexual risk-reduction intervention for psychiatric
patients in a public mental health system. Braz J
Psychiatry. 2020;42(4):349-59.
WETENSCHAP@OLVG • 22

Korte berichten
Colofon
Aankomende cursussen
en evenementen
9 september 2024
16 september
Start 17 september 2024
Start 19 september 2024
Crash course Epidemiologie & Statistiek
(Volgende editie 20 januari 2025)
Deadline indienen subsidieaanvraag Stichting Wetenschappelijk
onderzoek OLVG
CAT cursus Verpleegkundigen in Vervolg Opleidingen
Scientific Writing
15 oktober 2024 Verbeteren met EBP & Lean
22 oktober Wetenschappelijke artikelen lezen
13 november 2024 Klassikale GCP training
20 november Symposium Verpleegkundig Onderzoek: Samen beslissen
Start januari 2025
Maandelijks
Doorlopend
Doorlopend
Doorlopend
EBP studiepad
Onderzoekers van OLVG lunchbijeenkomst
Zoeken in PubMed
E-learning Biostatistiek Basis met SPSS of R
online GCP training
Kijk voor meer informatie over de cursussen en evenementen op OnsLeerportaal en intranet.
Wetenschap@OLVG is een
onafhankelijke, wetenschappelijke
uitgave van het OLVG-Leerhuis.
Met deze uitgave wil OLVG
wetenschappelijk onderzoek
stimuleren en praktisch ondersteunen.
De uitgave verschijnt twee keer per
jaar en wordt verspreid in de eigen
organisatie en onder Santeon- en STZziekenhuizen
in Nederland.
Redactie
Dr. B.F.P. Broekman, psychiater; C. den
Haan, medisch informatiespecialist
bibliotheek; dr. R.R. Jansen, artsmicrobioloog,
dr. D.H.R. Kempen,
orthopedisch chirurg, vicevoorzitter
wetenschapscommissie; A.D. Klaassen
MSc, staffunctionaris Kwaliteit &
Innovatie; dr. M.G. van Pampus,
gynaecoloog; L.M. Pronk, adviseur
wetenschap en ambtelijk secretaris
ACWO, dr. D.E. van Rooijen, hoofd
wetenschap; dr. B.C. Vrouenraets,
chirurg; dr. N.W. Willigenburg,
researchcoördinator Orthopedie
Redactie- en administratieadres
OLVG Wetenschapsblad
Postbus 95500
1090 HM Amsterdam
Telefoon: (020) 599 40 17
E-mail: wetenschap@olvg.nl
Hoofdredactie: Diana van Rooijen
Eindredactie: Manja Herrebrugh,
Simone Priester-Vink
Bladcoördinatie: Manja Herrebrugh,
Simone Priester-Vink
Foto’s en illustraties: Catalina Feres
Favi, Manja Herrebrugh, Jelmer ten
Hoeve en Joep Maeijer – Audiovisuele
Zaken OLVG, Ivo Sikkema – Ruparo
Cartoon: Jaap Stiemer,
www.jaapstiemer.nl
Foto pagina 1 en 9: Adobe AI
Vormgeving: Ruparo, www.ruparo.nl
Druk: Drukkerij De Bij
Oplage: 850 stuks
Oproep
Wil je ook onderzoeksresultaten
publiceren? Heb je een interessant
artikel dat je wilt delen? Wil je
reageren op het magazine? Of wil je
je aanmelden voor de Onderzoekers
van OLVG (OvO), een club van
wetenschappers die langdurig
onderzoek doen in OLVG? Neem dan
contact op via wetenschap@olvg.nl
Jaargang 17 nummer 2,
september 2024
WETENSCHAP@OLVG • 23

Hallo
doorzetter
Een warme groet,
speciaal voor jou.
Liefs,
Vrienden van OLVG
Vrienden van OLVG zet zich in voor een fijner verblijf van
patiënten in ons ziekenhuis, met extra’s die je meer op je
gemak stellen. Benieuwd wat we nog meer doen?
vriendenvanolvg.nl