Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
Vr <strong>13</strong> - Zo <strong>15</strong> sep <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
<strong>Special</strong><br />
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
Nieuwe werken<br />
geïnspireerd door<br />
<strong>Bruckner</strong>
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
vr <strong>13</strong> sep - zo <strong>15</strong> sep <strong>2024</strong><br />
Veertien componisten schrijven nieuw werk geïnspireerd door <strong>Bruckner</strong>s symfonieën.<br />
Het resultaat is een klinkende ode aan de pragmatische én obsessieve Oostenrijker en een<br />
spannend profiel van het huidige componeren in Nederland.<br />
Vr <strong>13</strong> sep<br />
20.<strong>15</strong> - 21.30 uur / Grote Zaal<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 1 + 7<br />
Asko|Schönberg<br />
19.<strong>15</strong> – 19.45 uur / Foyerdeck 1<br />
Inleiding<br />
door Dimitri van der Werf<br />
22.30 - 23.45 uur / Grote Zaal<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 6<br />
Konrad Koselleck Big Band<br />
Za 14 sep<br />
16.30 - 18.40 uur / Grote Zaal<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 0 + 4<br />
Ensemble Klang + New European Ensemble<br />
20.<strong>15</strong> - 22.35 uur / Grote Zaal<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 3 + 8<br />
New European Ensemble + LUDWIG<br />
19.<strong>15</strong> – 19.45 uur / Foyerdeck 1<br />
Inleiding<br />
door Dimitri van der Werf<br />
Zo <strong>15</strong> sep<br />
10.30 - 11.<strong>15</strong> uur / Grote Zaal<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 00<br />
Score Collective<br />
<strong>15</strong>.00 - 17.<strong>15</strong> uur / Grote Zaal<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 2 + 5<br />
Lonelinoise, Pitou, Jasmine Karimova + Camerata RCO<br />
20.<strong>15</strong> - 21.30 uur / Grote Zaal<br />
<strong>Bruckner</strong> 9<br />
Camerata RCO<br />
19.<strong>15</strong> – 19.45 uur / Foyerdeck 1<br />
Inleiding<br />
door Dimitri van der Werf<br />
2
3
Nieuwe werken geïnspireerd<br />
door <strong>Bruckner</strong><br />
In drie dagen tijd alle <strong>Bruckner</strong>symfonieën laten passeren, het was de grote wens<br />
van <strong>Bruckner</strong>adept Frank Teunissen. Alleen niet op een normale manier. Tien<br />
componisten en vier conservatoriumstudenten schreven nieuw werk geïnspireerd op<br />
de verschillende symfonieën van de tweehonderdjarige componist. Het resultaat is<br />
niet alleen een verscheidenheid aan nieuwe werken waarin in meer of mindere mate<br />
een glimp van <strong>Bruckner</strong> op te vangen is, maar ook een bescheiden panorama van het<br />
huidige componeren in Nederland.<br />
Op 4 september <strong>2024</strong> is het precies<br />
tweehonderd jaar geleden dat Anton<br />
<strong>Bruckner</strong> geboren werd. Frank Teunissen<br />
liep al lang met het idee rond om daar<br />
iets bijzonders van te maken. Uiteindelijk<br />
kreeg hij gehoor bij het Muziekgebouw. Dat<br />
werd <strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong>. In zeven concerten<br />
en elf werken van tien componisten en<br />
vier conservatoriumstudenten klinken<br />
weinig noten van <strong>Bruckner</strong> zelf, maar is hij<br />
wel alomtegenwoordig. Iedere componist<br />
baseerde zich op een van <strong>Bruckner</strong>s<br />
negen symfonieën plus de Nulde en de<br />
conservatoriumstudenten lieten zich<br />
leiden door <strong>Bruckner</strong>s Studiesymfonie.<br />
‘Het festival is voortgekomen uit mijn<br />
liefde voor muziek die zich steeds meer<br />
heeft verplaatst van het laatromantisch<br />
repertoire naar het hedendaagse’, verklaart<br />
Teunissen. ‘Ik heb wel altijd een enorme<br />
bewondering voor <strong>Bruckner</strong> behouden,<br />
een groot componist voor mij. Maar vind<br />
ik dat nog steeds als zijn symfonieën in<br />
kleine bezetting klinken? Met die vraag<br />
begon het geheel. Dat plan is uiteindelijk<br />
geëvolueerd tot nieuwe werken van<br />
hedendaagse componisten die hun eigen<br />
visie op <strong>Bruckner</strong>s symfonieën geven.<br />
Beschouw het maar als een cadeau aan de<br />
tweehonderdjarige componist.’<br />
Volwaardige werken<br />
Het eerste idee was dat de componisten<br />
dicht bij de partituur zouden blijven en<br />
een arrangement zouden maken voor<br />
de verschillende ensembles. ‘Dat heeft<br />
zich ontwikkeld tot: laat het aan de<br />
componisten. Ik heb echt mijzelf opdracht<br />
moeten geven om afstand te nemen van het<br />
basisidee en de componisten hun gang te<br />
laten gaan.’ Teunissen ontmoette niets dan<br />
enthousiasme bij componisten als Seung-<br />
Won Oh, Richard Ayres, Reza Namavar en<br />
Maxim Shalygin. ‘De opdracht was simpel:<br />
componeer een volwaardig werk dat niet<br />
langer is dan de betreffende symfonie van<br />
<strong>Bruckner</strong> voor een ensemble van zeven<br />
tot twintig musici en verbind daarbij de<br />
muziek op een of andere manier met de<br />
onderhavige symfonie.’<br />
Frank Teunissen praat als een ware<br />
musicoloog en programmeur, maar zijn<br />
achtergrond is totaal anders. Hij studeerde<br />
ooit af als socioloog en belandde in het<br />
bedrijfsleven. Toch bleef de liefde voor<br />
klassieke muziek altijd manifest. ‘Ik ben mijn<br />
hele leven al gek van klassieke muziek. Een<br />
koffer met platen van mijn vader bleek de<br />
oplossing voor vele puberale problemen.<br />
Die liefde is nooit meer over gegaan. Toen<br />
4
Nieuwe werken geïnspireerd door <strong>Bruckner</strong><br />
ik zeventien was wilde ik graag iets in de<br />
muziek gaan doen, maar dan moest ik een<br />
instrument kunnen bespelen. Dat werd dus<br />
helemaal niets. Toch is de wens om iets in<br />
de muziek te doen altijd blijven sluimeren.’<br />
De lege symfonie<br />
Via zijn liefde voor <strong>Bruckner</strong> werd die wens<br />
meer en meer bewaarheid. Het begon bij<br />
pogingen om de oerversies van <strong>Bruckner</strong>s<br />
symfonieën uitgevoerd te krijgen. Dat<br />
mondde in 2019 uit in het minifestival<br />
Ongehoord <strong>Bruckner</strong> in het Muziekgebouw.<br />
‘<strong>Bruckner</strong>s muziek is de<br />
gelukkigste en eerlijkste<br />
muziek die ik ken,<br />
gegoten in een vorm van<br />
tijdloosheid.’<br />
Teunissen kreeg de smaak te pakken en<br />
begon hij direct stappen te zetten naar<br />
zijn volgende droom. ‘<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
begon als een projecttitel. Het idee was<br />
de lege symfonie, de ruimte die door<br />
een hedendaags componist ingevuld<br />
mag worden. Zo kon de structuur intact<br />
blijven, dacht ik. Maar uiteindelijk gaat<br />
de meerderheid van de componisten een<br />
geheel eigen kant op. Frieda Gustavs houdt<br />
de indeling van <strong>Bruckner</strong>s Tweede symfonie<br />
aan, maar Shalygin begint bijvoorbeeld<br />
bij het coda van de Achtste symfonie.<br />
Christiaan Richter heeft weer alle vier delen<br />
van de Vijfde symfonie tot één grote finale<br />
herschapen. Het is duidelijk dat <strong>Bruckner</strong> er<br />
elke keer bij is, al is het alleen maar door de<br />
inspiratie.’<br />
Eigenheimer<br />
Zo blijft <strong>Bruckner</strong> de componist waar het<br />
om draait voor Teunissen. ‘Zijn muziek<br />
spreekt mij aan omdat het de gelukkigste<br />
en eerlijkste muziek is die ik ken, gegoten in<br />
een vorm van tijdloosheid. Je hoort meteen<br />
dat het <strong>Bruckner</strong> is. Het heeft iets magisch.<br />
Bovendien blijf ik maar dingen ontdekken<br />
in zijn muziek. Daarbij is <strong>Bruckner</strong> een<br />
eigenheimer die tegen de klippen op zijn<br />
eigen muziek bleef maken, zijn eigen taal<br />
volgde.’<br />
Maar naast <strong>Bruckner</strong> is hedendaagse<br />
muziek een belangrijke drijfveer voor<br />
Teunissen. ‘Daarom ben ik ook blij dat het<br />
nu om nieuwe muziek gaat. Nieuwe muziek<br />
kan net zo goed als het werk van <strong>Bruckner</strong><br />
ontroeren, schoonheid bieden, vermaken<br />
en tot nadenken stemmen. Door het te<br />
koppelen aan bekendere muziek wordt de<br />
drempel lager.’<br />
5
Programma<br />
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
Vr <strong>13</strong> sep <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.<strong>15</strong> – 21.30 uur<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 1 + 7<br />
Asko|Schönberg<br />
Ed Liebrecht dirigent<br />
Asko|Schönberg:<br />
Jana Machalett fluit, piccolo, basfluit<br />
Anna voor de Wind klarinet, basklarinet<br />
Margreet Bongers fagot<br />
Evert van Noort fagot, contrafagot<br />
Arthur Kerklaan trompet<br />
Koen Kaptijn trombone<br />
Pauline Post toetsen sampler<br />
Joseph Puglia viool<br />
Jordi Carrasco Hjelm contrabas<br />
Tatiana Rosa electronics<br />
ca. 75 minuten zonder pauze<br />
Inleiding<br />
Foyerdeck 1<br />
19.<strong>15</strong> – 19.45 uur<br />
Door Dimitri van der Werf<br />
Dit concert wordt opgenomen<br />
door de NTR voor een latere<br />
uitzending op NPO Klassiek<br />
6<br />
Frederik Neyrinck<br />
Richard Ayres<br />
foto: Arena Pal - Hanya Chlala<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.
Programma<br />
Frederik Neyrinck (1985)<br />
Keckes Beserl (<strong>Bruckner</strong> Echo) (<strong>2024</strong>; wereldpremière)<br />
naar Symfonie nr. 1 van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
Richard Ayres (1965)<br />
No. 58 (<strong>Bruckner</strong>) (<strong>2024</strong>; wereldpremière)<br />
naar Symfonie nr. 7 van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
Asko|Schönberg<br />
foto: Tom ten Seldam<br />
7
Toelichting<br />
Het is een mooi begin van <strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong> om zowel <strong>Bruckner</strong>s Eerste als Zevende<br />
symfonie als inspiratiebron op het programma te hebben. Met de Eerste symfonie kroop<br />
de organist Anton <strong>Bruckner</strong> in 1868 uit zijn schulp en presenteerde hij zich als volwaardig<br />
symfonicus (hij had al geoefend met zijn Studiesymfonie die hij als ‘schoolhuiswerk’<br />
beschouwde en nimmer opnam in zijn werkenlijst). En met de Zevende symfonie wist hij<br />
vanaf 1884 wereldfaam te vergaren. Het zou een van zijn meest gespeelde symfonieën<br />
blijven.<br />
Frederik Neyrinck<br />
Keckes Beserl<br />
<strong>Bruckner</strong> was maar wat trots op zijn<br />
eersteling en noemde haar liefkozend<br />
’s kecke Beserl, te vertalen als ‘het brutale<br />
meisje’. Het is een symfonie die goed<br />
aansluit bij de Weense klassieken en de<br />
vroege romantiek van Franz Schubert,<br />
maar al duidelijk een eigen <strong>Bruckner</strong>signatuur<br />
heeft.<br />
Die signatuur blijft deels overeind in het op<br />
de Eerste symfonie gebaseerde werk van<br />
de Belgische componist Frederik Neyrinck.<br />
Wat dat aangaat zegt de titel Keckes Beserl<br />
(<strong>Bruckner</strong> Echo) al genoeg. Die subtitel<br />
<strong>Bruckner</strong> Echo sluit aan bij een serie werken<br />
met ‘echo’ in de titel in het omvangrijke<br />
oeuvre van Neyrinck. Al sinds 2011 gaat hij<br />
regelmatig in dialoog met de muziek uit<br />
het verleden en laat hij zich inspireren door<br />
werken van uiteenlopende componisten<br />
zoals Claudio Monteverdi, Robert Schumann,<br />
Aleksandr Skrjabin en Claude Debussy.<br />
Een andere invloed is die van het latere<br />
oeuvre van Karel Goeyvaerts waarmee hij<br />
in aanraking kwam via de compositielessen<br />
van Jan Van Landeghem aan het Brussels<br />
Conservatorium. Neyerinck destilleerde<br />
uit die invloed het principe van wat hij<br />
de ‘evolutionaire repetitiviteit’ noemt. De<br />
componist verandert herkenbare ritmische,<br />
harmonische en melodische motieven op<br />
een organische wijze, waardoor er een<br />
doorlopende vorm van variatie is terwijl<br />
het basismateriaal tot op zekere hoogte<br />
herkenbaar blijft. Zo klinkt Keckes Besserl<br />
de ene keer meer naar <strong>Bruckner</strong> en de<br />
andere keer meer naar Neyrinck met als doel<br />
uiteindelijk tot een synthese te komen tussen<br />
de taal van <strong>Bruckner</strong>s Eerste symfonie<br />
en de hedendaagse taal van de Belgische<br />
componist.<br />
Richard Ayres<br />
No. 58 (<strong>Bruckner</strong>)<br />
Met zijn Zevende symfonie die in 1884 voor<br />
het eerst klonk bereikte <strong>Bruckner</strong> volledige<br />
symfonische wasdom. Met een enorme<br />
rijkdom aan kleuren en meeslepende<br />
thema’s wist hij met zijn werk overal de<br />
gemoederen te raken. Ook de al jaren in<br />
Nederland wonende en werkende Engelse<br />
componist Richard Ayres.<br />
8
Toelichting<br />
Ayres noemt <strong>Bruckner</strong>s Zevende het meest<br />
perfecte en memorabele voorbeeld van diens<br />
symfonische oeuvre. Voor hem is <strong>Bruckner</strong><br />
zowel een puzzel als een inspiratie. ‘Ik wilde<br />
daarom meer te weten komen over de<br />
componist <strong>Bruckner</strong>, om te begrijpen wat<br />
voor iemand zulke ontzagwekkende muziek<br />
kon componeren. Ik was oorspronkelijk van<br />
plan om naar Linz en zijn geboortehuis te<br />
gaan, en naar Sankt Florian, en om opnames<br />
te maken en musea te bezoeken. Helaas<br />
betekende ziekte in mijn familie dat ik in<br />
plaats daarvan naar Cornwall reisde en naar<br />
de Atlantische Oceaan keek, een landschap<br />
totaal verschillend van dat van Oostenrijk.<br />
Ik besloot dat mijn reis om <strong>Bruckner</strong> te<br />
vinden meer denkbeeldig dan documentair<br />
zou moeten zijn, en begon wat onderzoek<br />
te doen in boeken en op internet. Ik vond<br />
veel dingen die <strong>Bruckner</strong> waarschijnlijk<br />
had gezien of meegemaakt en mengde<br />
het met denkbeeldige verslagen die waren<br />
geschreven door mensen die <strong>Bruckner</strong><br />
waarschijnlijk hadden gezien of meegemaakt.<br />
die onopgemerkt blijven in een orkestrale<br />
uitvoering, dat ik besloot om een aantal van<br />
deze kleine fragmenten te gebruiken en ze<br />
uit te vergroten om ze belangrijk te maken<br />
in mijn stuk. Vijfennegentig procent van<br />
de noten is van <strong>Bruckner</strong>, maar er zijn veel<br />
dingen die misschien onbekend zijn, zelfs als<br />
je de symfonie goed kent. De muziek speelt<br />
zich af in een reeks scènes die een klein<br />
deel van <strong>Bruckner</strong>s leven laten zien, echt en<br />
verzonnen.’.<br />
<strong>Bruckner</strong> wist met zijn<br />
rijkdom aan kleuren en<br />
meeslepende thema’s de<br />
gemoederen te raken.<br />
Ik transcribeerde de symfonie tot twee<br />
klavierregels en begon te analyseren wat<br />
ik ontdekte. Er waren zoveel mooie en<br />
ontroerende muziekfragmenten, harmonische<br />
veranderingen of korte tegenmelodieën<br />
9
Programma<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 6<br />
Konrad Koselleck Big Band<br />
Konrad Koselleck dirigent<br />
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
Vr <strong>13</strong> sep <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
22.30 - 23.45 uur<br />
ca. 75 minuten zonder pauze<br />
Konrad Koselleck Big Band:<br />
Werner Janssen altsaxofoon<br />
Marike van Dijk altsaxofoon<br />
Joao Driessen tenorsaxofoon<br />
Kees van Lier tenorsaxofoon<br />
Kees van Dooremalen baritonsaxofoon<br />
Bastiaan Woltjer trombone<br />
Matthias Konrad trombone<br />
Vincent Veneman trombone<br />
Jeroen Vermazeren bastrombone<br />
Erik Veldkamp trompet<br />
Thomas Welvaadt trompet<br />
Florian Sperzel trompet<br />
Gerard Kleijn trompet<br />
Jens Larsen gitaar<br />
Charly Zastrau piano<br />
Reyer Zwart contrabas<br />
Haye Jellema drums<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.<br />
10
Programma<br />
Konrad Koselleck (1971), Bastiaan Woltjer (1981)<br />
In Six Steps to Jazz - <strong>Bruckner</strong>s Zesde symfonie<br />
voor Big Band (<strong>2024</strong>)<br />
Konrad Koselleck Big Band<br />
11
Toelichting<br />
Jazzpianist, arrangeur en componist Konrad Koselleck lijkt met zijn bigband een vreemde<br />
eend in de bijt in dit festival rond het werk van Anton <strong>Bruckner</strong>. <strong>Bruckner</strong>, jazz en<br />
improvisatie? Het simpele antwoord is: waarom niet?<br />
<strong>Bruckner</strong> was zelf immers een groot<br />
improvisator op het orgel. Hij was zelfs<br />
eerder een beroemd organist dan een<br />
beroemd componist. Al gold hij in 1881,<br />
het jaar dat <strong>Bruckner</strong> de Zesde symfonie<br />
voltooide, inmiddels als een belangwekkend<br />
symfonicus. Hij had in die tijd ook het<br />
vertrouwen om de Zesde symfonie in één<br />
keer neer te zetten en niet meer te reviseren.<br />
Ondanks dat beleefden slechts het uitermate<br />
lyrische tweede deel en het intrigerende<br />
Scherzo een publieke première tijdens<br />
zijn leven. De première van de complete<br />
symfonie vond pas in februari 1899 in Wenen<br />
plaats onder leiding van Gustav Mahler, die<br />
overigens wel de vrijheid had genomen de<br />
instrumentatie aan te passen en de symfonie<br />
in te korten.<br />
Konrad Koselleck<br />
In Six Steps to Jazz<br />
De maatregelen die Konrad Koselleck<br />
samen met trombonist, medecomponist<br />
en -arrangeur Bastiaan Woltjer met zijn<br />
bigband neemt zullen deze avond nog vrijer<br />
zijn. In Six Steps to Jazz – <strong>Bruckner</strong>s Zesde<br />
symfonie voor Big Band is het thematisch<br />
materiaal van <strong>Bruckner</strong>s ‘keckste’<br />
(vrolijkste, meest brutale) symfonie<br />
vooral uitgangspunt voor onvoorspelbare<br />
wendingen en speelse improvisaties.<br />
‘Tijdens zijn leven stond <strong>Bruckner</strong> vooral<br />
bekend als een virtuoze organist met<br />
een uitzonderlijk improvisatietalent’, zegt<br />
bandleider Koselleck over het werk. ‘In deze<br />
nieuwe uitvoering dagen we de musici van<br />
de bigband uit om diezelfde creatieve geest<br />
te omarmen en vanuit het thematische<br />
materiaal van <strong>Bruckner</strong>s Zesde symfonie<br />
nieuwe, onbetreden muzikale paden te<br />
verkennen. De balans tussen vastgelegde<br />
structuren en vrije invulling zorgt voor<br />
een frisse benadering waarin de kern van<br />
<strong>Bruckner</strong>s compositie overeind blijft. Niet<br />
voor niets noemde <strong>Bruckner</strong> zijn Zesde<br />
symfonie ‘die keckste’—de meest gedurfde.<br />
Deze eigenzinnige energie maakt de Zesde<br />
tot het perfecte vertrekpunt voor een<br />
sprankelende nieuwe big band-symfonie vol<br />
lef en avontuur.’<br />
<strong>Bruckner</strong> was een<br />
virtuoze organist<br />
met een uitzonderlijk<br />
improvisatietalent.<br />
Koselleck belooft een fascinerende,<br />
swingende, levendige, jazzy,<br />
groovy, meeslepende, gedurfde<br />
bigbandherinterpretatie van <strong>Bruckner</strong>s noten.<br />
Al blijven Koselleck en Woltjer deels dicht<br />
bij het thematisch materiaal van <strong>Bruckner</strong>.<br />
12
Toelichting<br />
Volgens de bandleider is hun werk te<br />
vergelijken met het arrangement dat Billy<br />
Strayhorn en Duke Ellington maakten van<br />
Pjotr Tsjaikovski’s Notenkrakersuite. ‘Al geldt<br />
in deze dat er weinig mensen zijn die de<br />
thema’s uit <strong>Bruckner</strong>s Zesde symfonie fluiten<br />
als ze op de fiets zitten’, aldus Koselleck. ‘Dus<br />
we moeten in eerste instantie iets dichter<br />
bij het basismateriaal blijven en de mensen<br />
eerst kennis laten maken met <strong>Bruckner</strong>.<br />
Maar daarna gaan we, de traditie en de<br />
hedendaagse staat van de bigband in acht<br />
nemend, onze eigen gang.’<br />
De grote uitdaging daarbij is ook de vorm<br />
en de structuur van <strong>Bruckner</strong>s symfonie<br />
enigszins mee te nemen. ‘Hoe vertaal je<br />
de sonatevorm, die <strong>Bruckner</strong> ook al zeer<br />
individueel hanteert, naar het idioom van<br />
een bigband’, vraagt Koselleck zich af.<br />
‘<strong>Bruckner</strong> is erg creatief met de vorm en<br />
knoopt ondertussen veel meer thema’s aan<br />
elkaar dan in de jazz gebruikelijk is. Ik ben<br />
heel benieuwd hoe het live uitpakt, maar<br />
het streven is om de vorm van de symfonie<br />
als leidraad aan te houden. Wat we doen zit<br />
ergens tussen arrangeren, hercomponeren en<br />
vertalen in. Vergelijk het maar met vertalen<br />
van poëzie vanuit bijvoorbeeld het Duits naar<br />
het Nederlands. Een goede vertaling is nooit<br />
letterlijk, maar zoekt nieuwe begrippen in<br />
de andere taal om de betekenis, toon en het<br />
ritme een passend equivalent te geven.’<br />
<strong>13</strong>
Programma<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 0 + 4<br />
Ensemble Klang +<br />
New European Ensemble<br />
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
Za 14 sep <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
16.30 - 18.40 uur<br />
ca. 45 minuten voor de pauze<br />
ca. 60 minuten na de pauze<br />
Ensemble Klang:<br />
Erik-Jan de With saxofoons<br />
Michiel van Dijk saxofoons<br />
Anton van Houten trombone<br />
Joey Marijs slagwerk<br />
Saskia Lankhoorn piano<br />
Pete Harden gitaren<br />
Geerten van de Wetering<br />
orgel<br />
Carlo Boccadoro dirigent<br />
New European Ensemble:<br />
Felicia van den End fluit<br />
Juan Esteban Mendoza<br />
hobo<br />
James Meldrum klarinet<br />
Amber Mallee fagot<br />
Jan Harshagen hoorn<br />
Rune Brodahl hoorn<br />
Ryan Linham trompet<br />
Yiannis Bontis trombone<br />
Pepe Garcia slagwerk<br />
Ryoko Imai slagwerk<br />
Porter Ellerman slagwerk<br />
Rada Ovcharova viool<br />
Saskia Otto viool<br />
Jellantsje de Vries viool<br />
Eva Stegeman viool<br />
Emlyn Stam altviool<br />
Santiago Velo altviool<br />
Willem Stam cello<br />
Sietse-Jan Weijenberg cello<br />
Marijn van Prooijen<br />
contrabas<br />
Dit concert wordt opgenomen<br />
door de NTR voor een latere<br />
uitzending op NPO Klassiek<br />
14<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.
Programma<br />
Rick van Veldhuizen (1994)<br />
Nulls & Voids (<strong>2024</strong>; wereldpremière)<br />
naar Symfonie nr. 0 van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
(Ensemble Klang)<br />
Pauze<br />
Seung-Won Oh (1969)<br />
Spiri II: Sheltered Ritual (<strong>2024</strong>; wereldpremière)<br />
naar Symfonie nr. 4 van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
(New European Ensemble en Carlo Boccadoro)<br />
Rick van Veldhuizen<br />
foto: Eduardus Lee<br />
Ensemble Klang<br />
foto: Jasper van Gheluwe<br />
Seung-Won Oh<br />
foto: Alex Schröder<br />
<strong>15</strong>
Toelichting<br />
Hoe ontregelend het commentaar van een schijnbaar gezaghebbend iemand kan zijn voor een<br />
componist die met een rugzak vol onzekerheid rondloopt, bleek weer eens in 1869. De Wiener<br />
Philharmoniker repeteerde het openingsdeel van wat <strong>Bruckner</strong>s Tweede symfonie had kunnen<br />
worden. Plotseling draaide dirigent Felix Otto Dessoff zich om naar de componist met de<br />
vraag waar het eerste thema bleef. De geschrokken componist trok het werk meteen terug.<br />
Toen hij het stuk in 1895, kort voor zijn<br />
dood, weer onder ogen kreeg maakte hij die<br />
terugtrekking expliciet door het nummer<br />
van de symfonie door te strepen en ‘annulirt’<br />
boven de partituur te zetten. Wel schonk hij<br />
de partituur aan de Landesbibliothek in Linz<br />
met de opmerking dat de symfonie ‘ganz<br />
ungültig’ was. In 1924 kreeg de symfonie, die<br />
meteen de Nulde werd genoemd, uiteindelijk<br />
toch een eerste uitvoering.<br />
Commentaar kan zeer<br />
ontregelend zijn voor een<br />
onzekere componist.<br />
<strong>Bruckner</strong>s onzekerheid en dwang om het<br />
steeds beter te doen blijkt ook uit de vele<br />
revisies die hij maakte. Het meest opvallend<br />
gebeurde dit ongetwijfeld bij de Vierde<br />
symfonie. <strong>Bruckner</strong> schreef een bij zijn<br />
leven nimmer uitgevoerde oerversie in 1874<br />
en herzag de symfonie daarna grondig. Zo<br />
grondig dat de beide hoekdelen behoorlijk<br />
aangepast werden en het Scherzo zelfs<br />
geheel nieuw werd gecomponeerd – dit werd<br />
het beroemde Jagdscherzo.<br />
Rick van Veldhuizen<br />
Nulls & Voids<br />
De jonge Nederlandse componist Rick van<br />
Veldhuizen lijkt erop uit om het compleet<br />
voor <strong>Bruckner</strong> op te nemen in zijn op de<br />
Nulde symfonie gebaseerde Nulls & Voids;<br />
het gewraakte thema, dat Dessoff niet<br />
als zodanig wilde horen en <strong>Bruckner</strong> de<br />
symfonie ongeldig deed verklaren, speelt<br />
een belangrijke rol.<br />
Zo komen in het eerste deel, Nulls, elementen<br />
uit de hele symfonie voor die langskomen<br />
op een droge, niet-lyrische manier. Van<br />
Veldhuizen rangschikt en filtert het materiaal<br />
op geheel eigen wijze. Zo is af en toe het<br />
marsje van het eerste deel te herkennen,<br />
terwijl elders ritmes uit <strong>Bruckner</strong>s symfonie<br />
tot sputterende wolkbreuken desintegreren.<br />
In deel 2, Voids, wordt er eerst een ‘lege’<br />
muzikale ruimte opgetuigd en beginnen<br />
herinneringen te ontstaan aan <strong>Bruckner</strong>s<br />
melodieën die in elkaar overlopen of elkaars<br />
identiteit aannemen; een walsje wordt een<br />
mars, een mars een lamento. Ook klinkt<br />
er nieuw materiaal. Totdat aan het einde<br />
glorieus ruimte ontstaat voor het gewraakte<br />
thema dat <strong>Bruckner</strong> de ‘Nulde’ symfonie<br />
‘ongeldig’ deed verklaren.<br />
16
Toelichting<br />
Seung-Won Oh<br />
Spiri II: Sheltered Ritual<br />
De eerste versie van <strong>Bruckner</strong>s Vierde<br />
symfonie werd destijds onspeelbaar<br />
geacht voor een professioneel orkest<br />
en ook veel te ruig en te ruw bevonden,<br />
vooral door de langgerekte themagroepen<br />
en de plotselinge overgangen van<br />
thematisch materiaal. Precies dat idee<br />
van uitgesponnen lijnen en plotselinge<br />
contrasten is wat de Zuid-Koreaanse<br />
componiste Seung-Won Oh zo aanspreekt.<br />
De 1874-versie van de Vierde symfonie<br />
werd haar inspiratiebron om de Centraal<br />
Europese taal van <strong>Bruckner</strong> te confronteren<br />
met haar eigen klankwereld. Dat gebeurt<br />
in Spiri II: Sheltered ritual, wat het tweede<br />
deel is van de Spiri-trilogie voor orkesten<br />
van verschillende grootte. Elke Spiri is een<br />
op zichzelf staande compositie. Bij elkaar<br />
vormen ze uiteindelijk een samenhangend<br />
groter werk dat bedoeld is om samen te<br />
worden uitgevoerd met dit tweede deel en<br />
twee kortere hoekdelen. Spiri II is het eerste<br />
deel dat in première gaat. In maart 2025<br />
volgt Spiri III: Sacred Ritual bij het Koninklijk<br />
Concertgebouworkest en Spiri I: Stained<br />
Ritual volgt later in 2025 of in 2026 door het<br />
Koninklijk Conservatorium Orkest<br />
doordringt, vaak aangeduid als universele<br />
energie. In Oost-Azië staat deze energie<br />
bekend als ki (Koreaans), chi (Chinees) en qi<br />
(Japans). De Spiri-trilogie haalt inspiratie uit<br />
de cyclische en eeuwige kwaliteiten van het<br />
universum, waar beginpunten veranderen in<br />
eindpunten en eindpunten in beginpunten.<br />
Uiteindelijk overstijgt dit continuüm de<br />
concepten van begin en einde.<br />
In Spiri II: Sheltered Ritual combineert<br />
Oh dit idee met invloeden uit <strong>Bruckner</strong>s<br />
Vierde symfonie. Die zitten in het<br />
motivische gebruik van elementen, zoals<br />
de hoornsignalen met open kwinten, en<br />
herkenbare ritmische motieven in het hele<br />
werk. Een onmiskenbaar citaat uit het<br />
langzame deel in het midden van het tweede<br />
deel van <strong>Bruckner</strong>s symfonie benadrukt<br />
de diepe inspiratie van <strong>Bruckner</strong> in Spiri II.<br />
Ondertussen onderstrepen de terugkeer van<br />
diverse motieven de cyclische aard van dit<br />
werk in drie delen. Een opvallend element<br />
in Spiri II: Sheltered Ritual is het slagwerk.<br />
Zoals in de meeste van Ohs werken speelt<br />
percussie een centrale rol. In Spiri II wordt<br />
percussie mede ingezet om de belangrijke<br />
rol van uitgebreide koper- en strijkerssecties<br />
in <strong>Bruckner</strong>s symfonie te ‘compenseren’,<br />
maar belangrijker is dat het slagwerk een<br />
essentieel onderdeel is van de taal van Oh.<br />
Het idee komt volgens Seung-Won Oh van<br />
de Latijnse wortel ‘spir’ dat ‘adem’ betekent.<br />
Dit concept weerspiegelt voor haar de<br />
goddelijke energie die de hele schepping<br />
17
Programma<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 3 + 8<br />
New European Ensemble +<br />
LUDWIG<br />
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
Za 14 sep <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.<strong>15</strong> – 22.35 uur<br />
ca. 45 minuten voor de pauze<br />
ca. 60 minuten na de pauze<br />
Inleiding<br />
Foyerdeck 1<br />
19.<strong>15</strong> – 19.45 uur<br />
Carlo Boccadoro dirigent<br />
New European Ensemble:<br />
Felicia van den End fluit<br />
Juan Esteban Mendoza<br />
hobo<br />
James Meldrum klarinet<br />
Amber Mallee fagot<br />
Jan Harshagen hoorn<br />
Rune Brodahl hoorn<br />
Ryan Linham trompet<br />
Yiannis Bontis trombone<br />
Pepe Garcia slagwerk<br />
Ryoko Imai slagwerk<br />
Porter Ellerman slagwerk<br />
Rada Ovcharova viool<br />
Saskia Otto viool<br />
Jellantsje de Vries viool<br />
Eva Stegeman viool<br />
Emlyn Stam altviool<br />
Santiago Velo altviool<br />
Willem Stam cello<br />
Sietse-Jan Weijenberg cello<br />
Marijn van Prooijen<br />
contrabas<br />
Arie van Beek dirigent<br />
LUDWIG:<br />
Adrián Martínez trompet<br />
Cyrus Allyar trompet<br />
Bas Duister trompet<br />
Francesco Manco trompet<br />
Laurens Otto hoorn<br />
Sander van Dijk hoorn<br />
Christiaan Beumer hoorn<br />
Hugo Freitas hoorn<br />
Sebastiaan Kemner<br />
trombone<br />
Juan Cancer Navarro<br />
trombone<br />
Dominque Capello trombone<br />
Marijn Migchielsen<br />
bastrombone<br />
Yanyi Zeng tuba<br />
Door Dimitri van der Werf<br />
Dit concert wordt opgenomen<br />
door de NTR voor een latere<br />
uitzending op NPO Klassiek<br />
18<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.
Programma<br />
Reza Namavar (1980)<br />
Elf citroenen in een bad met chloor (<strong>2024</strong>; wereldpremière)<br />
naar Symfonie nr. 3 van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
(New European Ensemble en Carlo Boccadoro)<br />
Pauze<br />
Maxim Shalygin (1985)<br />
Bleeding (<strong>2024</strong>; wereldpremière*)<br />
naar Symfonie nr. 8 van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
(LUDWIG en Arie van Beek)<br />
* de wereldpremière van Maxim Shalygin komt tot stand<br />
met steun van Ammodo<br />
Carlo Boccadoro<br />
foto: Robert Cifarelli<br />
Arie van Beek<br />
New European Ensemble<br />
foto: Rob Overmeer<br />
LUDWIG<br />
19
Toelichting<br />
Anton <strong>Bruckner</strong> bevond zich met zijn Derde symfonie midden in een onvergelijkbare<br />
creatieve tijd van zijn leven. Tussen 1872 en 1875 componeerde hij maar liefst vier<br />
symfonieën. Vooral in de oerversie van de Derde symfonie pakte hij uit.<br />
Nergens anders is <strong>Bruckner</strong> zo impulsief<br />
en improviserend en nergens anders zet<br />
hij zulke brute contrasten neer. Bijna nooit<br />
steken de stormen bij <strong>Bruckner</strong> zo plotseling<br />
op en verdwijnen ze weer als met de staart<br />
tussen de benen. Waarschijnlijk schrok<br />
<strong>Bruckner</strong> zelf er destijds zó van dat hij deze<br />
Derde symfonie maar bleef herschrijven om<br />
zijn publiek, en zéker zijn criticasters, niet de<br />
zaal uit te jagen. Dat mislukte. Bij de première<br />
op 12 december 1877 liep het merendeel<br />
van het publiek de zaal uit. Het was dankzij<br />
<strong>Bruckner</strong>s leerling Gustav Mahler dat er een<br />
bewerking voor piano vierhandig van de<br />
symfonie kwam. Zo kwam de symfonie onder<br />
de aandacht van een uitgever en werd de<br />
Derde de eerste symfonie van <strong>Bruckner</strong> die<br />
in druk verscheen. Tegenwoordig klinkt de<br />
oerversie van deze symfonie weer steeds<br />
vaker.<br />
<strong>Bruckner</strong> doorliep ook met de Achtste<br />
symfonie de martelgang van onzekerheid.<br />
Toen hij de eerste versie in 1887 aan dirigent<br />
Hermann Levi liet zien was deze zo kritisch<br />
op onder andere de verhouding tussen houten<br />
koperblazers en de wijze waarop <strong>Bruckner</strong><br />
structuren naast elkaar zette als wisselende<br />
orgelregistraties dat de componist weer in<br />
een depressie raakte. Toch was de première<br />
op 18 december 1892 een groot succes.<br />
Componist Hugo Wolf noemde het werk ‘de<br />
creatie van een gigant’ en zelfs de gevreesde<br />
Eduard Hanslick was positief.<br />
Reza Namavar<br />
Elf citroenen in een bad met chloor<br />
Reza Namavar nam de eerste versie van de<br />
Derde symfonie als voorbeeld voor zijn Elf<br />
citroenen in een bad met chloor, een werk<br />
in vier delen die gaan over dat grote geluid<br />
versus een heel klein geluid, want het is zijn<br />
idee dat je groot geluid alleen opmerkt als<br />
er ook klein geluid is. Het eerste deel is een<br />
dialoog tussen tutti en solo, het tweede deel<br />
voor verschillende solo’s, het derde deel een<br />
zacht tutti en in het laatste deel staat een<br />
zeer scherp dynamisch contrast tussen solo<br />
en tutti centraal.<br />
Maxim Shalygin<br />
Bleeding<br />
‘Muziek mag ook pijnlijk zijn, zei de van<br />
oorsprong Oekraïense componist Maxim<br />
Shalygin al eens. Deze in Nederland wonende<br />
‘meester in het creëren van ongebruikelijke<br />
klanken’ (de Volkskrant) brengt <strong>Bruckner</strong><br />
met een enorme symfonie voor dertien<br />
koperblazers naar de taal van vandaag.<br />
Een verrassing, want <strong>Bruckner</strong>s muziek<br />
liet bij de jonge Maxim geen enkel spoor<br />
achter en hij vermeed zelfs contact ermee.<br />
20
Toelichting<br />
Dit veranderde door de film Sarabande van<br />
Ingmar Bergman waarin de hoofdpersoon<br />
naar enorm krachtige muziek luistert, het<br />
Scherzo uit <strong>Bruckner</strong>s Negende Symfonie.<br />
Sindsdien heeft <strong>Bruckner</strong> een plek in zijn<br />
leven.<br />
Wat Maxim Shalygin over het algemeen en<br />
in het bijzonder in de Achtste symfonie zo<br />
fascineert is <strong>Bruckner</strong>s gebruik van tijd. De<br />
tijd lijkt enorm uitgerekt, aldus Shalygin,<br />
maar wanneer je deze tijdstroom betreedt<br />
heb je het gevoel dat je zweeft zonder je<br />
eigen gewicht te voelen. Deze omgang<br />
met tijd is het uitgangspunt geworden<br />
voor Bleeding, een werk dat ook een plaats<br />
heeft in Shalygins immer groeiende cyclus<br />
S I M I L A R waarbij ieder nieuw werk<br />
geschreven is voor een groep identieke<br />
instrumenten.<br />
Bleeding is een reflectie op<br />
<strong>Bruckner</strong>s omgang met tijd<br />
en ruimte.<br />
je <strong>Bruckner</strong>s Achtste symfonie stilzetten<br />
en verlengen zoals de coda van het<br />
vierde deel waar <strong>Bruckner</strong> na een intense<br />
ontwikkeling het materiaal als het ware laat<br />
instorten’, aldus Shalygin. ‘Ik wil met deze<br />
coda beginnen om dit materiaal geheel te<br />
ontvouwen en er een enorme symfonie van<br />
vijftig minuten van te maken. Dit werk vormt<br />
voor mij een buitengewoon complexe en<br />
creatieve uitdaging waarbij de artistieke<br />
component uniek en niet-herhaalbaar zal<br />
zijn.’<br />
‘Bleeding is opgedragen ter nagedachtenis<br />
aan mijn beste vriend Zhuzha die een paar<br />
weken geleden is overleden. Hij was mijn<br />
beste luisteraar gedurende tien jaar, liggend<br />
op zijn bank naast mij. Deze muziek is het<br />
laatste dat hij van mij heeft gehoord. En ik zal<br />
altijd aan deze ongelooflijke hond denken als<br />
ik ernaar luister.’<br />
Zo schreef hij het eerste deel Lacrimosa<br />
voor zeven violisten en een volgend deel als<br />
Delirium voor vier piano’s. Bleeding, het deel<br />
geïnspireerd op <strong>Bruckner</strong>s Achtste symfonie,<br />
is geschreven voor dertien koperblazers<br />
(vier trompetten, vier trombones, vier<br />
hoorns en een tuba). De muziek maakt niet<br />
zozeer gebruik van thema’s van <strong>Bruckner</strong>,<br />
maar is analoog aan <strong>Bruckner</strong>s vorm- en<br />
compositieprincipes vooral een reflectie op<br />
diens omgang met tijd en ruimte. ‘Soms wil<br />
Reza Namavar<br />
foto: Rein Wieringa<br />
Maxim Shalygin<br />
foto: Dmitry Hai<br />
21
Programma<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 00<br />
Score Collective<br />
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
Zo <strong>15</strong> sep <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
10.30 - 11.<strong>15</strong> uur<br />
ca. 45 minuten zonder pauze<br />
César Ramos dirigent<br />
Score Collective:<br />
Maria Amaral Estrela Bastos<br />
(mezzo)sopraan<br />
Elise Tossens fluit, piccolo<br />
Camille Aubry altblokfluit,<br />
piccolo<br />
Louise van Eygen hobo<br />
Samuel Feitas klarinet<br />
Konstantin Simon fagot<br />
Samuel Jesset<br />
tenorsaxofoon<br />
Ruben Hudnik hoorn<br />
Victor Decruyenaere<br />
trompet<br />
Andreu Mechó Pérez<br />
trombone<br />
Samuel Hernandez<br />
Imbernon tuba<br />
Marcel Wheatley pauken<br />
Miguel Parapar Restovic<br />
slagwerk<br />
Maria Miguel Mota harp<br />
Alexander Jansen piano<br />
Jeanne Chebret<br />
hammond orgel<br />
Lucien Renette eerste viool<br />
Janna Maurer tweede viool<br />
Mira Maranta altviool<br />
Armand Morello di Popolo<br />
cello<br />
Judith Capelle contrabas<br />
Score Collective<br />
22<br />
foto: Jaap Kroon<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.
Programma<br />
Alexander Jansen (2005)<br />
Uit het Absolute Nulpunt (<strong>2024</strong>) naar deel 1 van de<br />
Studiesymfonie in f van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
Jurgis Kubilius (1998)<br />
Ant00n-2.0 (<strong>2024</strong>) naar deel 2 van de Studiesymfonie in f van<br />
Anton <strong>Bruckner</strong><br />
Alexander Jansen<br />
Noura Hodhodi (2004)<br />
Elysian (<strong>2024</strong>) naar deel 3 van de Studiesymfonie in f van<br />
Anton <strong>Bruckner</strong><br />
Mehmet İlhan Gazioğlu (2005)<br />
Valse macabre (<strong>2024</strong>) naar deel 4 van de Studiesymfonie in f<br />
van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
Jurgis Kubilius<br />
foto: Lukkbe<br />
Noura Hodhodi<br />
Mehmet İlhan Gazioğlu<br />
23
Toelichting<br />
Naast zijn Nulde symfonie en de Symfonieën nr. 1 tot en met nr. 9 schreef Anton <strong>Bruckner</strong><br />
nog een symfonie. Deze zogenaamde Studiesymfonie in f ontstond in 1869. Hij sloot er zijn<br />
studie vorm en orkestratie bij Otto Kitzler mee af.<br />
Het is geen ‘jeugdsymfonie’; <strong>Bruckner</strong> was<br />
39 jaar toen hij het werk schreef, maar het<br />
heeft alle sporen van een studie. Kitzler<br />
noemde het werk ‘nogal ongeïnspireerd’,<br />
wat <strong>Bruckner</strong> deed besluiten de symfonie<br />
af te doen als ‘Schularbeit’. Een oordeel dat<br />
voorbij gaat aan de mooie momenten waarin<br />
de latere symfonicus al volop te herkennen<br />
is, zoals in het derde deel, het Scherzo. De<br />
Studiesymfonie is daarom een werk waar<br />
genoeg inspiratie uit te halen valt, in dit geval<br />
voor vier jonge componisten in opleiding,<br />
die elk een deel van de Studiesymfonie als<br />
uitgangspunt hebben genomen voor wat<br />
een gezamenlijke vierdelige symfonie is<br />
geworden.<br />
Alexander Jansen<br />
Uit het Absolute Nulpunt<br />
De Nederlandse compositiestudent<br />
Alexander Jansen zette zijn tanden in het<br />
eerste deel en schreef de ‘symfonische<br />
ballade’ Uit het Absolute Nulpunt, een titel<br />
geïnspireerd op de aanduiding ‘nr. 00’ die<br />
ook wel voor deze symfonie gebruikt wordt.<br />
‘De 00 in <strong>Bruckner</strong>s symfonie fungeert in<br />
mijn werk als een symbolisch nulpunt – het<br />
absolute nulpunt, bekend uit de wetenschap<br />
als de temperatuur waarop atomen stoppen<br />
met bewegen. Dit nulpunt staat in mijn<br />
compositie symbool voor een toestand<br />
van depressie, verdriet, en onmacht’,<br />
legt Jansen uit. ‘De muziek begint in een<br />
sombere, verstilde realiteit, vergelijkbaar<br />
met een coma, waarin alle hoop verloren lijkt.<br />
Geleidelijk ontwaken de klanken en breken<br />
los uit deze stilstand, om de luisteraar mee te<br />
voeren naar mystieke en prachtige werelden<br />
van verbeelding. Uiteindelijk leidt de muziek<br />
weg van de duisternis, naar het licht van een<br />
nieuwe dag vol hoop, hernieuwde levenslust<br />
en een hernieuwd geloof in de schoonheid<br />
van het leven.’<br />
Jurgis Kubilius<br />
Ant00n-2.0<br />
‘‘<strong>Bruckner</strong> is half genie, half dwaas’, zei<br />
dirigent Hans von Bülow, <strong>Bruckner</strong>s<br />
tijdgenoot, over de componist’, zo begint<br />
Jurgis Kubilius zijn omschrijving van<br />
Ant00n-2.0 waarin de harmonieën uit het<br />
tweede deel van <strong>Bruckner</strong>s symfonie een rol<br />
spelen.<br />
‘<strong>Bruckner</strong> is inderdaad een man van<br />
paradoxen: er zijn zoveel tegenstrijdigheden<br />
te vinden tussen zijn saaie persoonlijke<br />
leven en zijn postume legende; tussen zijn<br />
pompeuze orkestratie en mogelijk een<br />
charlatan-syndroom; tussen zijn toegewijde<br />
katholieke geloof en romantische leven<br />
dat lijkt op een tragikomische parodie op<br />
Nabokovs Lolita. Zelfs vandaag de dag<br />
wordt <strong>Bruckner</strong>s geheugen nog steeds<br />
gekweld door de twee perspectieven —<br />
radicale cancelcultuur en fantasiegedreven<br />
Concertgebouw-achtig publiek. De wrijving<br />
tussen de twee is zo intens dat je zou<br />
kunnen denken: is dit misschien wel het<br />
24
Toelichting<br />
perfecte moment om <strong>Bruckner</strong>s muziek in<br />
vrede te laten rusten? Althans voor even …’<br />
Kubilius geeft dit vorm in een audiovisueel<br />
muziektheater met videomateriaal,<br />
schermopnames, podcastimitaties en live<br />
muziek waarbij ook gesproken en gezongen<br />
wordt.<br />
Noura Hodhodi<br />
Elysian<br />
Van het absolute nulpunt, via <strong>Bruckner</strong>s<br />
paradoxen naar de hemel is vandaag een<br />
kleine stap. In Elysian gaat de Iranese<br />
Noura Hodhodi met haar werk rechtstreeks<br />
naar de hemel.<br />
In haar eigen woorden: ‘Het woord Elysian<br />
duidt op iets dat hemels, zalig of van<br />
uitzonderlijke schoonheid en rust is.<br />
Het wordt vaak gebruikt om ervaringen,<br />
plaatsen of kwaliteiten te beschrijven<br />
die een gevoel van paradijs of goddelijke<br />
perfectie oproepen. De term is afkomstig<br />
van Elysium, een concept in de Griekse<br />
mythologie dat verwijst naar het hiernamaals<br />
dat is gereserveerd voor de zielen van<br />
de deugdzamen en heldhaftigen. Het<br />
woord Elysian is bijzonder toepasselijk<br />
bij het beschrijven van de muziek van<br />
Anton <strong>Bruckner</strong>, omdat het de hemelse<br />
en transcendente kwaliteiten omvat die<br />
een groot deel van zijn werk kenmerken.<br />
<strong>Bruckner</strong>s composities, sterk beïnvloed<br />
door zijn vrome katholieke geloof, roepen<br />
vaak een gevoel van spirituele grootsheid<br />
en buitenaardse schoonheid op, net als<br />
de idyllische en serene rijken die worden<br />
geassocieerd met de term Elysian.’<br />
Dit stuk is gebaseerd op het derde deel van<br />
<strong>Bruckner</strong>s Studiesymfonie. De compositie<br />
verweeft de introspectieve diepgang<br />
van <strong>Bruckner</strong>s stijl met de invloeden en<br />
perspectieven van Hodhodi. Het biedt zo<br />
een genuanceerd portret van deze twee<br />
persoonlijkheden, samen met thema’s uit<br />
zowel de Iraanse als de westerse muziek.<br />
Mehmet İlhan Gazioğlu<br />
Valse macabre<br />
Zoals ook bij <strong>Bruckner</strong> overgangen extreem<br />
plotseling en contrasterend kunnen zijn, zo<br />
is de overgang van het werk van Hodhodi<br />
naar de bijdrage van de Turkse componist<br />
Mehmet İlhan Gazioğlu dat ook. De persoon<br />
<strong>Bruckner</strong> en diens werk inspireerden hem<br />
tot een hedendaagse Danse macabre, deze<br />
keer in de vorm van een wals.<br />
Zo begint zijn Valse macabre als een<br />
dreigende wandeling op een spannend<br />
kerkhof in het donker. Wind begeleidt<br />
gedachten. onbekende geluiden laten het hart<br />
sneller kloppen. De spanning stijgt wanneer<br />
skeletten een voor een wakker worden.<br />
‘Deze spookachtige sfeer, geïnspireerd<br />
door <strong>Bruckner</strong>s ongezonde interesse in de<br />
dood, lost zichzelf op in een bijeenkomst<br />
van skeletten om een wals te spelen, wat<br />
een belangrijke traditie is uit zijn thuisland’,<br />
aldus Gazioğlu. ‘Hoewel het in het begin<br />
misschien gewoon klinkt, zal het later uit zijn<br />
gewone vorm raken en een unieke viering<br />
worden van <strong>Bruckner</strong>s tweehonderdste<br />
verjaardag, terwijl zijn muzikale materialen<br />
versmelten in een stilistisch conflict door<br />
mijn zoektocht naar nieuwe kleuren met een<br />
ongebruikelijke combinatie van materialen en<br />
een intrigerende sfeer.’<br />
25
Programma<br />
Inspired by <strong>Bruckner</strong> 2 + 5<br />
Pitou, Jasmine Karimova,<br />
Frieda Gustavs, Lonelinoise<br />
+ Camerata RCO<br />
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
Zo <strong>15</strong> sep <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
<strong>15</strong>.00 - 17.<strong>15</strong> uur<br />
ca. 40 minuten voor de pauze<br />
ca. 60 minuten na de pauze<br />
Pitou zang<br />
Jasmine Karimova zang<br />
Frieda Gustavs zang<br />
Lonelinoise:<br />
Sebastiaan Kemner<br />
trombone<br />
Studenten trombone<br />
Koninklijk Conservatorium<br />
Den Haag:<br />
Luca Bollweg, Juan Cancer<br />
Navarro, Hongxu Chen,<br />
Xacobo Conejo Seves,<br />
Norbert Czubek, Giovanni<br />
D’agostino Correa, Thijn<br />
Mariman, Onno van<br />
Overbeek, Tiago Pires<br />
Pagaimo, Jack Price,<br />
Gonçalo dos Reis Sousa, Paul<br />
Rocamora, Chang Hui Toh,<br />
Christian Tomas Molina, Jan<br />
Van de Watering, Kin Man<br />
Zheng<br />
Rolf Verbeek dirigent<br />
Camerata RCO:<br />
Alessandro di Giacomo viool<br />
Joanna Westers viool<br />
Santa Vižine altviool<br />
Maartje-Maria den Herder<br />
cello<br />
Georgie Poad contrabas<br />
Julie Moulin fluit<br />
Hein Wiedijk klarinet<br />
Miriam Pastor Burgos hobo<br />
Andrea Cellacchi fagot<br />
Fons Verspaandonk hoorn<br />
Ramon van Engelenhoven<br />
piano<br />
Dit concert wordt opgenomen<br />
door de NTR voor een latere<br />
uitzending op NPO Klassiek<br />
26<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.
Programma<br />
Frieda Gustavs (1996)<br />
Elisabeth (<strong>2024</strong>; wereldpremière)<br />
naar Symfonie nr. 2 van Anton <strong>Bruckner</strong><br />
(Lonelinoise, Pitou, Jasmine Karimova)<br />
1. En dan laat ik los<br />
2. Die Motivation<br />
3. Which is between us<br />
4. Het is aan jou<br />
Pauze<br />
Christiaan Richter (1990)<br />
The 11 Apostles – A Fifth for Frank (<strong>2024</strong>; wereldpremière)<br />
naar Symfonie nr. 5 van Anton <strong>Bruckner</strong> (Camerata RCO)<br />
Frida Gustavs<br />
Christiaan Richter<br />
Pitou<br />
foto: Adrien Gras<br />
Lonelinoise<br />
Jasmine Karimova<br />
foto: Victoria Ushkanova<br />
27
Toelichting<br />
Het is opvallend hoe vaak Anton <strong>Bruckner</strong> zowel door het publiek als door musici niet<br />
begrepen werd. Terwijl hij in de vroege jaren zeventig van de 19e eeuw internationaal<br />
triomfen vierde met zijn orgelimprovisaties had hij zijn oorspronkelijke Tweede symfonie,<br />
die later als de Nulde toch nog tot klinken kwam, al teruggetrokken en componeerde hij<br />
zijn Derde symfonie, die dus uiteindelijk zijn Tweede werd.<br />
Ook deze symfonie stuitte op kritiek. In<br />
Wenen wilde men het werk niet uitvoeren<br />
omdat het onspeelbaar werd geacht. Toen<br />
het werk in 1873 toch klonk, werd het een<br />
publieke triomf, maar de musici vonden<br />
het maar niets. Vanwege de vele generale<br />
pauzes noemden zij het werk spottend de<br />
Pausensinfonie. <strong>Bruckner</strong> bleef er deze keer<br />
laconiek onder. ‘Als ik iets belangrijks te<br />
zeggen heb, moet ik eerst even ademhalen’,<br />
zo luidde zijn repliek.<br />
<strong>Bruckner</strong> werd vaak niet<br />
begrepen door het publiek<br />
én door de musici.<br />
De Vijfde symfonie uit 1875-1876 wilde<br />
<strong>Bruckner</strong> na de eerste versie niet meer<br />
reviseren. Het is een stuk vol verwijzingen.<br />
Allereerst is het de enige symfonie van<br />
<strong>Bruckner</strong> die begint met een langzame<br />
inleiding. Volgens sommigen is dat een<br />
uitvloeisel van het idee dat <strong>Bruckner</strong> had<br />
om weer een requiem te schrijven. Ook<br />
de verwijzingen naar Mozarts Requiem<br />
die door het hele werk plaatsvinden<br />
lijken dit idee te staven. Minstens zo<br />
belangrijk is de verwijzing naar de finale<br />
van de Jupitersymfonie van Mozart in de<br />
fugatische finale. De Vijfde symfonie van<br />
<strong>Bruckner</strong> is sowieso een ode aan de aloude<br />
meerstemmigheid.<br />
Frieda Gustavs<br />
Elisabeth<br />
Frieda Gustavs gaat op een bijzondere<br />
manier met elementen uit <strong>Bruckner</strong>s<br />
Tweede symfonie om. De Duitse<br />
componiste is een echte verhalenverteller<br />
en opgegroeid te midden van de Duitse<br />
koortraditie. Geen wonder dat haar werk<br />
vaak vocale elementen heeft.<br />
De tekst bestaat uit ‘brieven’ aan haar<br />
over-over-grootmoeder Elisabeth waarin<br />
ze vertelt over zaken die enorm zijn<br />
veranderd en zaken die Frieda en Elisabeth<br />
misschien wel gemeen hebben. De ‘door de<br />
tijd reizende kracht van muziek’ moet haar<br />
daadwerkelijk in contact brengen met haar<br />
verre voormoeder. Het werk bestaat uit<br />
vier delen, vier ‘brieven’ die deels worden<br />
gezongen door Frieda Gustavs, Jasmine<br />
Karimova en Pitou Nicolaes en die deels<br />
instrumentaal klinken. Het instrumentale<br />
‘orkest’ is een bijzonder ensemble van<br />
vijftien trombones. De keuze voor deze<br />
koperblazers zal volgens de componiste<br />
bijdragen aan een klankkleur die aan het<br />
28
Toelichting<br />
werk van <strong>Bruckner</strong> herinnert. Waarmee ook<br />
weer een brug van heden naar verleden en<br />
terug wordt gemaakt.<br />
Christiaan Richter<br />
The 11 Apostles – A Fifth for Frank<br />
De Nederlandse componist Christiaan<br />
Richter had in een gesprek met<br />
initiatiefnemer Frank Teunissen enkele<br />
opmerkingen over passages in de Vijfde<br />
symfonie. In reactie daarop kreeg Richter<br />
de vraag de Vijfde symfonie te gebruiken<br />
als hoofdgegeven voor zijn nieuwe werk.<br />
De titel The 11 Apostles – A Fifth for Frank<br />
verwijst naar deze aanleiding en naar<br />
<strong>Bruckner</strong>s Vijfde symfonie. Zo duiden deze<br />
‘elf apostelen’ op de praktijk om aan het<br />
eind, in het coda van de Vijfde symfonie<br />
de bezetting te versterken met elf extra<br />
koperblazers, wat niet door <strong>Bruckner</strong> zelf<br />
voorgeschreven is. Het werk van Richter<br />
maakt gebruik van elf musici, al is daar met<br />
de hoorn slechts één koperblazer bij. De<br />
ondertitel A Fifth for Frank is niet alleen een<br />
verwijzing naar de opdrachtgever, maar ook<br />
een associatie met de jazzstandard A Fifth<br />
for Frank, die overigens in het werk verder<br />
niet te horen is.<br />
symfonie hun oorsprong vinden, maar die<br />
hij zo ver bewerkt dat verder niemand<br />
deze met <strong>Bruckner</strong> geassocieerd zou<br />
hebben. Associatie is een belangrijk<br />
element in het werk. Zo komen er diverse<br />
andere componisten om de hoek kijken,<br />
van (uiteraard) Mozart tot hedendaagse.<br />
Maar voorop staat het materiaal van<br />
<strong>Bruckner</strong> waarmee Richter een spel speelt.<br />
‘In The 11 Apostles zal <strong>Bruckner</strong>s Vijfde<br />
diverse spoelingen, persingen en zevingen<br />
ondergaan’, zo verwoordde de componist<br />
het eerder. ‘Alle delen worden samengeklapt<br />
onder het concept super-finale. Het spel met<br />
herhaling, groot en klein, onder en boven,<br />
het gebruik van materiaal op verschillende<br />
snelheden ga ik uitvergroten en uitbouwen<br />
tot labyrintische proporties. Contrasten<br />
zullen worden uitvergroot, zelfs dermate dat<br />
het een ontregelende uitwerking met zich<br />
mee zou kunnen brengen.’<br />
Het streven van Richter is om met behulp<br />
van <strong>Bruckner</strong>s symfonie een nieuw<br />
werk te maken dat zowel iets zegt over<br />
<strong>Bruckner</strong> als over hemzelf als componist.<br />
Hij belicht elementen die in <strong>Bruckner</strong>s<br />
29
Liedteksten<br />
Frieda Gustavs<br />
Elisabeth<br />
Tekst: Frieda Gustavs<br />
1. En dan laat ik los<br />
ik hou nog even vol<br />
gaan jullie maar alvast<br />
verjaardagen met muggenbeten<br />
aankloppende raamkozijnen<br />
plotselinge natte sokken<br />
dit past nooit allemaal<br />
waar het hoort ben ik bang<br />
de diameter van een hoofd<br />
blijkt dan toch niet zo lang<br />
ik ga op bezoek bij madelief<br />
ze groeit hier tussen tegels<br />
dus ik ga liggen op de stoep<br />
planeet je wordt omarmd<br />
heb je het door?<br />
doe eens je best<br />
en stel het je voor<br />
ik laat alles daar<br />
mijn broekzakken zijn leeg en...<br />
stop de rit,<br />
ik ben toch iets vergeten<br />
en we rijden maar door<br />
en we rijden maar door<br />
doe eens je best<br />
en stel het je voor<br />
1234 bomen we rijden door het bos<br />
ik hou nog even vol<br />
en dan laat ik los<br />
30
Liedteksten<br />
2. Die Motivation<br />
manchmal wenn ich zu lange still sitz’<br />
dann wächst in mir so ein Ding<br />
ein graubraunes Wesen<br />
es heißt Weile und langsam wird es laaaaang<br />
es macht mich wild<br />
ich modulier zu meinem schrecklich<br />
Schreigesang<br />
denn alles soll zugleich passieren<br />
pulsieren, vibrieren, herum marschieren<br />
und dann plötzlich vor mir explodieren<br />
aus der Asche erhebt sich mein Kind<br />
es ist so wunderbar, so sonderbar<br />
es ist alles was je in mir war<br />
hochbegabt, deshalb bind’ ich dem kleinen<br />
Ding ‘ne rosa Schleife ins Haar<br />
ach, ist sie nicht süß!<br />
kommt ein Vogel geflogen,<br />
setzt sich nieder auf meinen Fuß<br />
setzt sich nieder auf den Kopf meiner<br />
Kreation<br />
misstrauend schaut’s mich an<br />
und fragt Menschenskind,<br />
was richtest du hier an?<br />
ja, nichts, ich sag es dir<br />
denn alles ist bloß vorgenommen<br />
fang doch endlich an zu bauen<br />
Schleife vielleicht ausgenommen<br />
kann ich das?<br />
komm jetzt: los! Vorsicht! hoppla! auf!<br />
dein Weg bildet ‘nen Kreis<br />
und dein Ziel sitzt bei dir hintendrauf<br />
wenn ich wollte - na dann will doch<br />
wenn ich könnte - na dann kann doch<br />
wenn ich wüsste - na dann WEIß DOCH WIE<br />
sie hat immer recht<br />
sie meinte:<br />
hör mal damit auf, dich selbst aufzuhalten<br />
das Gehirn schlägt tausend Falten<br />
und dazwischen steckt ein Hebel um es<br />
abzuschalten<br />
du kannst alles was du können willst<br />
jetzt mach dich auf die Suche<br />
drehe, knote, strecke deinen Kopf vorn’ aus<br />
der Luke<br />
und sieh was wir Menschen uns gegenseitig<br />
antun<br />
dein Lärm ist völlig harmlos im Vergleich<br />
also nun<br />
keine Zeit dich jetzt vom Nichtstun aus zu<br />
ruhen<br />
frage nicht du weißt es schon<br />
Spucke in die Hand und Mund ans Mikrofon<br />
welche Lieblingswörter wird sie uns noch<br />
bieten<br />
es ist an der Zeit die Welt mit dir zu gießen<br />
wenn ich wollte - na dann will doch<br />
wenn ich könnte - na dann kann doch<br />
wenn ich wüsste - na dann WEIß DOCH WIE<br />
sie hat immer recht<br />
was du hier singst kann niemals richtig<br />
stimmen<br />
31
Liedteksten<br />
also mach’ jetzt keine Wissenschaft daraus<br />
und bring ’s zum klingen<br />
lass es gottverlassen etwas vollkommen<br />
Unvollkommenes sein<br />
klein wie Ferkel und doch Groß wie gequältes<br />
Schwein<br />
so viel Wert sie würden dir die Zeit selbst<br />
gerne schenken<br />
und doch unendlich bedeutungslos<br />
das All hat wohl keine Grenzen<br />
lad’ die Leute ein, dann tanzen wir zum Takt<br />
der Leere<br />
die wer’n sich wundern, dir zur Ehre<br />
du leckst deine Wunden<br />
und bewunderst deine Kratzer und Beulen<br />
du rastest auf den Kronen der Bäume<br />
konsultierst verängstigt Eulen<br />
du lässt dich in deren unumschränkten<br />
Weisheit bräunen<br />
lass die Anderen doch gottverdammte<br />
Grasbüschel einzäunen<br />
32
Liedteksten<br />
3. Which is between us<br />
leave behind a beam of steam<br />
you follow I follow you follow me<br />
park here<br />
something is not bright enough<br />
everything blue turning red, then gold<br />
so it shows<br />
everything is out of reach<br />
glass on the island and smoke in the sea<br />
all by itself<br />
leave behind the eastern witches<br />
run for the fun of run and fly<br />
I say farewell<br />
to the love which is between us<br />
I cannot do that for you<br />
4. Het is aan jou<br />
als het aan mij lag liep de hond hier rond<br />
en was jij het beest dat buiten mag<br />
het duurde veel te lang voordat je zag dat ik<br />
je zie<br />
midden in de nacht<br />
je blaft de trap op en af<br />
het duurde veel te lang voordat je zag dat ik<br />
je zie<br />
wil je vechten met een kleine vrouw<br />
het is aan jou<br />
stik toch in je eigen spul<br />
ik tel af van 10 tot 0<br />
leg de sleutels neer en ga!<br />
en niemand, ik zei niemand, kijkt hem<br />
achterna<br />
als het aan mij lag<br />
was jij de haan op het dak<br />
wijs waar nooit iets goed zal gaan<br />
in het oordeel van de maan<br />
met wind die om zijn oren waait<br />
schiet hem neer als hij te vroeg kraait<br />
noem me wat je wil<br />
ik weet ook hoe dat moet, toch<br />
en jij weet niet wat ik niet vertel<br />
mijn hoofd werkt minstens 2 keer zo snel<br />
leg de sleutels neer en ga!<br />
en niemand, ik zei niemand, kijkt hem<br />
achterna<br />
33
Programma<br />
<strong>Bruckner</strong> 9<br />
Camerata RCO<br />
Rolf Verbeek dirigent<br />
Camerata RCO:<br />
Alessandro di Giacomo viool<br />
Joanna Westers viool<br />
Santa Vižine altviool<br />
Maartje-Maria den Herder cello<br />
Georgie Poad contrabas<br />
Julie Moulin fluit<br />
Miriam Pastor Burgos hobo<br />
Arno Pieters klarinet<br />
Hein Wiedijk klarinet<br />
Andrea Cellacchi fagot<br />
Laurens Woudenberg hoorn<br />
Fons Verspaandonk hoorn<br />
Bert Langenkamp trompet<br />
Tomas Ferreira trombone<br />
Ramon van Engelenhoven piano<br />
Bart Jansen pauken<br />
<strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
Zo <strong>15</strong> sep <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.<strong>15</strong> – 21.30 uur<br />
ca. 75 minuten zonder pauze<br />
Inleiding<br />
Foyerdeck 1<br />
19.<strong>15</strong> – 19.45 uur<br />
Door Dimitri van der Werf<br />
Dit concert wordt live<br />
uitgezonden door de NTR<br />
op NPO Klassiek<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.<br />
34
Programma<br />
Anton <strong>Bruckner</strong> (1824 - 1896)<br />
Symfonie nr. 9 in d (1894), voltooid en bewerkt door<br />
Sébastien Letocart (1975)<br />
I. Feierlich, misterioso<br />
II. Scherzo. Bewegt, lebhaft<br />
III. Adagio. Langsam, feierlich<br />
IV. Finale (Letocart)<br />
Sébastien Letocart<br />
Camerata RCO<br />
foto: Hans van der Woerd<br />
Rolf Verbeek<br />
foto: Hans van der Woerd<br />
35
Toelichting<br />
Bij een festival gebaseerd op en geïnspireerd door de symfonieën van <strong>Bruckner</strong> kan het<br />
eigenlijk niet anders dan dat de Oostenrijkse componist en organist zelf grotendeels het<br />
laatste woord heeft. Al wordt hij hierbij geholpen, aangevuld en gereduceerd door de<br />
Belgische componist Sébastien Letocart – geheel conform het oorspronkelijke plan om<br />
symfonieën van <strong>Bruckner</strong> te bewerken voor kleinere ensembles.<br />
De Negende symfonie van Anton <strong>Bruckner</strong> is<br />
vooral bekend in de driedelige versie met dat<br />
hemelse Adagio als afsluiting. Wel bestaan<br />
er onvolledige schetsen voor een finale.<br />
Sébastien Letocart voltooide de Negende<br />
symfonie in 2008 al eens aan de hand van<br />
de schetsen. Nu heeft hij deze versie en de<br />
drie voorgaande delen tot kamermuzikale<br />
proporties teruggebracht voor Camerata RCO.<br />
Nadat hij zijn Achtste symfonie had voltooid<br />
begon <strong>Bruckner</strong> direct in 1887 aan de<br />
volgende symfonie. Het zou zijn Negende en<br />
laatste worden en de wereld opzadelen met<br />
raadsels. Toch duurde het nog een tijd eer hij<br />
de eerste drie delen af had. Omdat dirigent<br />
Hermann Levi weigerde de Achtse symfonie<br />
uit te voeren werd <strong>Bruckner</strong> weer overvallen<br />
door de onzekerheid die hij zijn hele leven met<br />
zich meedroeg. Vier jaar lang hield hij zich<br />
bezig met het reviseren van de Eerste, Derde<br />
en Achtste symfonie alvorens hij weer verder<br />
ging met de Negende symfonie.<br />
Voltooid?<br />
In 1894 had hij drie delen voltooid: het bijna<br />
een half uur durende eerste deel (Feierlich,<br />
misterioso, het ruim tien minuten durende<br />
Scherzo en het ook weer bijna een half uur<br />
durende Adagio dat <strong>Bruckner</strong> het mooiste<br />
noemde dat hij ooit geschreven had. Van<br />
de Finale bestonden slechts schetsen in<br />
verschillende stadia van de expositie en de<br />
doorwerking. De componist kampte met<br />
ziekte en ernstige ouderdomskwalen en<br />
voorzag dat hij het werk niet zou kunnen<br />
voltooien. Daarom suggereerde hij om aan het<br />
einde van het Adagio het Te Deum uit 1883 als<br />
een finale uit te voeren. Hij had zelfs enkele<br />
overgangsmaten geschetst om uit te komen<br />
bij de toonsoort van het Te Deum. Hoewel het<br />
werk wel op die manier uitgevoerd is, wordt<br />
over het algemeen de driedelige versie, met<br />
dat hemelse Adagio als slot, dat <strong>Bruckner</strong> zijn<br />
‘Abschied vom Leben’ noemde, als ‘voltooid’<br />
beschouwd.<br />
Of dat zo is, zal een eindeloze discussie<br />
blijven. Vooral omdat <strong>Bruckner</strong> tot het<br />
laatst bleef werken aan deze symfonie die<br />
hij opdroeg aan ‘dem lieben Gott’. Nieuwe<br />
thema’s, die hij ontwikkelde voor de Finale,<br />
vlocht hij vervolgens weer in de eerdere<br />
delen om ze vast aan te kondigen. Hoever<br />
<strong>Bruckner</strong> daarmee was, is nog steeds niet<br />
duidelijk. Na zijn dood zijn waarschijnlijk<br />
diverse schetsbladen uit zijn huis ontvreemd<br />
door ‘souvenirjagers’ en de bladen die tot nu<br />
toe zijn opgedoken geven een alles behalve<br />
volledig beeld.<br />
Getrouw en discreet<br />
Dat heeft musicologen er niet van<br />
weerhouden pogingen te doen de Finale<br />
36
Toelichting<br />
van de Negende symfonie te voltooien.<br />
Onder anderen William Carragan (in 1984)<br />
en Benjamin-Gunnar Cohrs (in 2012)<br />
ondernamen pogingen op basis van de<br />
beschikbare manuscriptpagina’s. De Belgische<br />
organist en autodidact componist Sébastien<br />
Letocart voegde in 2007-2008 een eigen<br />
versie toe voor symfonieorkest. Hij baseerde<br />
zich daarbij nauwgezet op alle schetsen van<br />
<strong>Bruckner</strong> die beschikbaar waren. In 2022-<br />
2023 heeft hij de partituur grondig herzien<br />
en vervolgens bewerkt voor een ensemble<br />
van zestien musici. Ook de andere drie delen<br />
bewerkte hij speciaal voor <strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
voor dit kamermuzikale ensemble.<br />
hij zelf de publicatie verzorgde. Hoewel<br />
Letocart in de liner notes bij de cd-opname<br />
van de orkestversie schreef dat hij ‘duidelijk<br />
wil maken dat mijn voltooiing van de finale<br />
van <strong>Bruckner</strong>s Negende symfonie strikt<br />
gebaseerd is op <strong>Bruckner</strong>s eigen materiaal’,<br />
wat hij ‘zo getrouw en discreet mogelijk<br />
georkestreerd’ heeft, is hij zich ervan bewust<br />
dat het laatste woord over de Finale wel nooit<br />
gesproken zal worden. Waarmee hij feitelijk<br />
zegt dat <strong>Bruckner</strong> ons ook na <strong>Bruckner</strong> <strong>Casco</strong><br />
zal blijven inspireren, zowel door zijn eigen<br />
werk als door werken gebaseerd op noten van<br />
de Oostenrijkse organist en componist.<br />
Over de Finale van de<br />
Negende symfonie is het<br />
laatste woord nog niet<br />
gesproken.<br />
Letocart benadrukt daarbij dat hij zich bij<br />
het voltooien van de Finale nauwgezet<br />
gebaseerd heeft op alles wat er van <strong>Bruckner</strong><br />
overgeleverd was en op een kritische weging<br />
van de poging van anderen om de symfonie<br />
te voltooien. De ontbrekende secties, zoals<br />
delen van de expositie en de doorwerking en<br />
het complete coda, vulde hij aan met noten<br />
die zo dicht mogelijk blijven bij de schrijfwijze<br />
van <strong>Bruckner</strong>. Daarnaast heeft hij de vrijheid<br />
genomen om talrijke tempoaanduidingen,<br />
metronoomcijfers en tempowisselingen op<br />
te nemen, al baseert hij zich ook hierbij op<br />
de eerdere symfonieën van <strong>Bruckner</strong> waarbij<br />
37
Anton <strong>Bruckner</strong> en zijn symfonieën<br />
Anton <strong>Bruckner</strong> wordt op 4 september<br />
geboren in Ansfelden, Oostenrijk. Zijn<br />
vader was daar schoolmeester. Hij was de<br />
oudste van elf kinderen.<br />
Krijgt zijn eerste orgellessen van zijn<br />
vader en zijn neef Johann Baptist Weiss.<br />
Eerste compositiepogingen.<br />
<strong>Bruckner</strong>s vader overlijdt en hij wordt<br />
naar het Augustijns klooster in Sankt<br />
Florian gestuurd, waar hij koorknaap<br />
werd. Ook kreeg hij viool- en orgellessen.<br />
Volgt een opleiding tot schoolmeester.<br />
Verschillende aanstellingen, eerst als<br />
schoolassistent (Windhaag), daarna als<br />
leraar in Kronstorf en vanaf 1845 in St.<br />
Florian als algemeen en muziekleraar.<br />
1824 1835 1837 1840 - 1841 1841 - 1850<br />
Organist in Sankt Florian. <strong>Bruckner</strong><br />
legt zijn eerste contact met Wenen via<br />
hofkapelmeester Ignaz Assmayr.<br />
Begint als organist in de Dom van Linz.<br />
1850<br />
1855<br />
Volgt in Wenen lessen harmonie,<br />
contrapunt en orgel bij Simon Sechter.<br />
Doet toelatingsexamen voor het<br />
conservatorium in Wenen.<br />
1855 -1861<br />
1860<br />
38
Anton <strong>Bruckner</strong> en zijn symfonieën<br />
Studeert vormleer en instrumentatie bij<br />
Otto Kitzler.<br />
Bezoekt op aanraden van Kitzler de<br />
première van Tristan und Isolde van<br />
Richard Wagner.<br />
Volgt Sechter op als professor<br />
harmonie, contrapunt en orgel aan het<br />
conservatorium van Wenen.<br />
1861 - 1863 1863<br />
1865 1865 - 1866<br />
1868<br />
Studiesymfonie in f<br />
Symfonie nr. 1 in c ‘Linzer Fassung’<br />
Verblijft twee keer in kuuroord<br />
Bad Kreuzen wegens<br />
gezondheidsproblemen.<br />
1867 - 1868 1869<br />
Symfonie nr. 0 in d, door <strong>Bruckner</strong><br />
‘geannuleerd’ en pas na zijn dood voor<br />
het eerst gespeeld.<br />
Geeft orgelconcerten in Londen (Royal<br />
Albert Hall, Chrystal Palace). Zijn zusje<br />
Maria Anna, die voor hem zorgde,<br />
overlijdt aan tuberculose.<br />
1871 1871- 1872<br />
Symfonie nr. 2 in c eerste versie<br />
39
Anton <strong>Bruckner</strong> en zijn symfonieën<br />
1872- 1873<br />
Symfonie nr. 3 in d eerste versie<br />
Bezoekt Richard Wagner in Bayreuth.<br />
1873<br />
herziening Tweede symfonie<br />
1874<br />
Symfonie nr. 4 in Es eerste versie<br />
Doceert harmonie en contrapunt aan<br />
de Universiteit van Wenen. <strong>Bruckner</strong><br />
voelde zich echter niet thuis in Wenen,<br />
waar het muzikale leven werd bepaald<br />
door muziekcriticus Eduard Hanslick,<br />
die geen voorstander was van de<br />
muziek van Wagner.<br />
1875 1875 - 1876<br />
Symfonie nr. 5 in Bes<br />
1876<br />
1876 - 1878<br />
1877<br />
herziening Tweede symfonie<br />
Symfonie nr. 3 in d tweede versie<br />
Symfonie nr. 2 in c tweede versie<br />
1877 - 1878<br />
herziening Vijfde symfonie<br />
1877-1889<br />
Symfonie nr. 3 in d derde versie<br />
40
Anton <strong>Bruckner</strong> en zijn symfonieën<br />
1878-1880<br />
Symfonie nr. 4 in Es tweede versie<br />
1879-1881<br />
Symfonie nr. 6 in A<br />
Reis door Zwitserland.<br />
Maakt de Ringtheaterbrand mee in<br />
Wenen waarbij veel doden vielen.<br />
<strong>Bruckner</strong>s huis bevond zich in dezelfde<br />
straat.<br />
1880<br />
1881 1881-1883<br />
Symfonie nr. 7 in E<br />
1884 - 1887<br />
Symfonie nr. 8 in c eerste versie<br />
Speelt orgel bij het requiem voor<br />
Franz Liszt in Bayreuth. Ontvangt een<br />
onderscheiding van keizer Frans Josef I.<br />
1886 1887 - 1889<br />
Symfonie nr. 4 in Es derde versie<br />
1887 - 1890<br />
Symfonie nr. 8 in c tweede versie<br />
41
Anton <strong>Bruckner</strong> en zijn symfonieën<br />
1887 - 1894<br />
Symfonie nr. 9 in d<br />
1890 - 1891<br />
Symfonie nr. 1 in c ‘Wiener Fassung’<br />
Ontvangt eredoctoraat van de<br />
Universiteit van Wenen. Gaat met<br />
pensioen als professor.<br />
Laatste bezoek aan de Bayreuther<br />
Festspiele.<br />
Laatste college op de Universiteit.<br />
Wordt ernstig ziek en overlijdt op 11<br />
oktober. Op 14 oktober vindt de dienst<br />
in de Karlskirche plaats en wordt hij<br />
overgebracht naar Sankt Florian. Hier is<br />
zijn laatste rustplaats in een sarcofaag<br />
onder het grote orgel.<br />
1891 1892 1894 1895 - 1896 1896<br />
Onvoltooide Symfonie nr. 9 in d<br />
42
Biografieën<br />
Overige<br />
componisten<br />
Vr <strong>13</strong> sep<br />
De Belgische componist en<br />
pianist Frederik Neyrinck<br />
(1985) studeerde piano<br />
en compositie in Brussel,<br />
Stuttgart en Graz. Zijn<br />
werken werden opgenomen<br />
door onder meer I Solisti,<br />
Revue Blanche en Spectra.<br />
Van 2020 tot <strong>2024</strong> is hij<br />
artist in residence bij I Solisti.<br />
Hij kreeg verschillende<br />
onderscheidingen<br />
zoals het Oostenrijks<br />
Staatsstipendium voor<br />
compositie (2018) en de<br />
Förderpreis der Stadt Wien<br />
(2020).<br />
De Britse componist<br />
Richard Ayres (1965)<br />
studeerde compositie<br />
aan de universiteit van<br />
Huddersfield en bij Louis<br />
Andriessen aan het<br />
Koninklijk Conservatorium<br />
Den Haag, waar hij in 1992<br />
afstudeerde. In 1994 won<br />
hij de Gaudeamusprijs<br />
voor compositie en in 2003<br />
ontving hij de prestigieuze<br />
Matthijs Vermeulenprijs.<br />
Sinds 2006 is Richard<br />
Ayres naast componist<br />
tevens werkzaam als<br />
docent compositie aan<br />
het Conservatorium van<br />
Amsterdam.<br />
Bandleider Konrad<br />
Koselleck (1971), geboren<br />
in Heidelberg, Duitsland,<br />
staat bekend als een<br />
van de toparrangeurs in<br />
Nederland. Voor iedere<br />
show of artiest schrijft hij<br />
nieuwe arrangementen<br />
of composities. Op jonge<br />
leeftijd begon hij als<br />
trompettist en maakte<br />
als tiener de overstap<br />
naar piano. Hij studeerde<br />
af aan het Hilversums<br />
conservatorium als<br />
jazzpianist en aan het<br />
Conservatorium van<br />
Amsterdam als arrangeur/<br />
componist lichte muziek.<br />
Bastiaan Woltjer (1981)<br />
studeerde jazz- en<br />
klassiek trombone aan<br />
het Conservatorium van<br />
Amsterdam en ontwikkelde<br />
zich tot een veelzijdig<br />
musicus en componist. Hij<br />
speelde in talloze bands<br />
waaronder de Konrad<br />
Koselleck Big Band, Wicked<br />
Jazz Sounds Band, Tetzepi<br />
en het Willem Breuker<br />
Kollektief. Bastiaans hart ligt<br />
vooral bij muziektheater.<br />
Za 14 sep<br />
Rick van Veldhuizen (1994)<br />
is in de basis hedendaags<br />
klassiek componist, maar<br />
staat open voor invloeden<br />
uit pop, elektronica,<br />
literatuur en theater. Van<br />
Veldhuizen studeerde aan<br />
het Fontys Conservatorium<br />
Tilburg, het Koninklijk<br />
Conservatorium Den Haag<br />
en het Conservatorium van<br />
Amsterdam (2012-2016),<br />
waar hij les kreeg van Joël<br />
Bons en Willem Jeths. In<br />
2016 sloot hij zijn studie<br />
aan het Conservatorium<br />
Amsterdam cum laude af<br />
en haalde hij een Bachelor<br />
of Arts Nederlandse<br />
letterkunde aan de<br />
Universiteit Leiden.<br />
Seung-Won Oh (1969)<br />
werkt aan een lijvig<br />
oeuvre waarin ze westerse<br />
compositietechnieken<br />
verbindt met oosterse<br />
concepten. Binnen haar werk<br />
neemt muziektheater een<br />
bijzondere plek in. In 2007<br />
43
Biografieën<br />
won ze de derde prijs voor de<br />
Lutosławski Award in Polen<br />
en in 2010 was ze de winnaar<br />
van de Toonzettersprijs<br />
voor de beste Nederlandse<br />
hedendaagse compositie<br />
van het jaar. In 2023 won ze<br />
met YeonDo de Kees van<br />
Baarenprijs.<br />
De Nederlandse componist<br />
Reza Namavar (1980)<br />
studeerde compositie<br />
aan het Koninklijk<br />
Conservatorium in Den Haag<br />
bij Martijn Padding, Gilius van<br />
Bergeijk en Louis Andriessen.<br />
Hij won in 2001 de Henriëtte<br />
Bosmansprijs en in 2017<br />
de Willem Breukerprijs.<br />
Hij schreef werken voor<br />
o.a. het Residentie Orkest,<br />
Nederlands Blazers, B’Rock,<br />
Laura Sandee (piano) en<br />
Erik Bosgraaf (blokfluit). Hij<br />
nam deel aan de Berliner<br />
Festspiele, Transit Festival<br />
Leuven, de Zaterdagmatinee<br />
en het Holland Festival.<br />
Naast het reizen naar<br />
verlaten eilanden is hij zeer<br />
geïnteresseerd in het weer<br />
en de sterrenkunde.<br />
Maxim Shalygin (1985),<br />
geboren in Oekraïne,<br />
studeerde achtereenvolgens<br />
aan het Rimsky-Korsakov<br />
44<br />
Staatsconservatorium<br />
in Sint-Petersburg, de<br />
National Music Academy<br />
in Kyiv en het Koninklijk<br />
Conservatorium in Den Haag.<br />
De cyclus SIMILAR is zijn<br />
levenswerk, waar hij steeds<br />
nieuwe delen aan toevoegt.<br />
Ieder deel is geschreven<br />
voor een groep identieke<br />
instrumenten. Daarnaast<br />
schrijft hij composities<br />
voor solo-instrumenten.<br />
Zijn muziek is onder meer<br />
uitgevoerd door Maya<br />
Fridman, Asko|Schönberg,<br />
Amsterdam Sinfonietta, het<br />
Nieuw Ensemble, Slagwerk<br />
Den Haag en het Keuris<br />
Quartet.<br />
Zo <strong>15</strong> sep<br />
Alexander Jansen (2005)<br />
begon op vierjarige<br />
leeftijd met pianospelen<br />
om zijn eigen muziek te<br />
componeren en won al<br />
snel prijzen. Op elfjarige<br />
leeftijd schreef hij zijn eerste<br />
pianokwintetten en won<br />
later onderscheidingen van<br />
het Nederlands Blazers<br />
Ensemble en het Koninklijk<br />
Conservatorium Den Haag.<br />
Zijn werk is uitgevoerd op<br />
bekende podia in Nederland<br />
en internationaal, waaronder<br />
het Concertgebouw en<br />
Broadway.<br />
Jurgis Kubilius (1998)<br />
uit Litouwen won onlangs<br />
de Litouwse prijs Vox<br />
Juveniles voor zijn oratorium<br />
Voxoxo#18. Hij doet nu zijn<br />
master aan het Amsterdams<br />
Conservatorium.<br />
De uit Iran afkomstige Noura<br />
Hodhodi (2004) houdt<br />
van Iraanse traditionele<br />
muziek en gedichten en<br />
begon op haar vijftiende<br />
met componeren. In haar<br />
componeren wil zij die<br />
traditioneel Iraanse muziek<br />
en melodieën kruisbestuiven<br />
met hedendaagse en ook<br />
westerse stijlen.<br />
Mehmet İlhan Gazioğlu<br />
(2005) komt uit Turkije, is<br />
18 jaar en doet naast zijn<br />
vioolstudie in Ankara de<br />
opleiding compositie aan<br />
het Conservatorium van<br />
Amsterdam.<br />
Frieda Gustavs (1996)<br />
studeerde aan het<br />
Conservatorium van<br />
Amsterdam en de<br />
Musikschule für Musik<br />
Carl Maria von Weber in
Biografieën<br />
Dresden, Duitsland. Ze<br />
schreef vooruitstrevende<br />
muziek voor onder andere<br />
het Opera Forward Festival,<br />
het Holland Festival,<br />
Orgelpark Amsterdam,<br />
Gaudeamus Muziekweek<br />
en Diamantfabriek. Haar<br />
inspiratie vindt zij in<br />
eeuwenoude polyfonie, in<br />
alles wat een stem heeft.<br />
Christiaan Richter (1990)<br />
is componist en pianist.<br />
Hij behaalde in 2012 zijn<br />
bachelor in compositie<br />
summa cum laude met<br />
de Nicolaï Prijs bij Martijn<br />
Padding en Diderik<br />
Wagenaar aan het Koninklijk<br />
Conservatorium in Den Haag<br />
en zijn master in 2014 bij<br />
Martijn Padding en Guus<br />
Janssen. Hij is een meester<br />
in het toelaten en doseren<br />
van invloeden koppelt er<br />
onmiddellijk een herkenbaar<br />
eigen geluid aan.<br />
De componist en organist<br />
Sébastien Letocart (1975)<br />
werd geboren in Verviers.<br />
Hij studeerde af aan het<br />
Koninklijk Conservatorium<br />
van Luik in België (1e prijs<br />
orgel, 1e prijs harmonie, 1e<br />
prijs muziekgeschiedenis,<br />
1e prijs muzikale analyse)<br />
en is een autodidactisch<br />
componist. Hij is zeer<br />
geïnteresseerd in de muziek<br />
van de laatste zestig<br />
jaar en kamermuziek.<br />
Na zijn voltooiing van de<br />
Negende symfonie van<br />
<strong>Bruckner</strong> werkt hij aan de<br />
de orkestratie van beide<br />
boeken van Images en L’isle<br />
joyeuse voor piano van<br />
Claude Debussy.<br />
Uitvoerenden<br />
Vr <strong>13</strong> sep<br />
Dirigent, jazztrompettist,<br />
pianist, zanger, onderzoeker,<br />
docent en schrijver Ed<br />
Liebrecht werkt momenteel<br />
als dirigent in het Verenigd<br />
Koninkrijk en Nederland. Hij<br />
dirigeerde o.a. het London<br />
Symphony Orchestra, het<br />
Residentie Orkest, het<br />
Nederlands Philharmonisch<br />
Orkest, Ensemble<br />
Kontraste en het Nationaal<br />
Jeugdorkest. Regelmatig<br />
is hij assistent-dirigent bij<br />
Sinfonia of London. In 2021<br />
studeerde hij af aan de Royal<br />
Academy of Music en werd<br />
hij onderscheiden met de<br />
Fred Southall Prize voor zijn<br />
uitmuntende eindexamen.<br />
Hij doceert musicologie en<br />
analyse aan de Universiteit<br />
van Cambridge.<br />
Asko|Schönberg is<br />
hét grensverleggende<br />
ensemble voor nieuwe<br />
muziek. Asko|Schönberg<br />
presenteert gedurfde<br />
concerten en voorstellingen<br />
met gecomponeerde<br />
muziek uit de 20ste en<br />
21ste eeuw in uiteenlopende<br />
settingen, van concertpodia<br />
en buitenfestivals tot<br />
aan theaterzalen. Het<br />
ensemble ontwikkelt<br />
onderzoeksprojecten en<br />
educatieve activiteiten. De<br />
nadruk ligt op het stimuleren<br />
en creëren van nieuw<br />
werk door makers van nu.<br />
Dit alles met als doel om<br />
Nederlands en Internationaal<br />
publiek te inspireren en<br />
nieuwe geluiden te laten<br />
ontdekken. Asko|Schönberg<br />
is ensemble in residence bij<br />
het Muziekgebouw.<br />
In 2004 formeerde<br />
arrangeur, componist en<br />
pianist Konrad Koselleck<br />
met 17 topmusici de<br />
Konrad Koselleck Big<br />
Band in Amsterdam. De<br />
band speelt jaarlijks in een<br />
vaste cyclus in het Bimhuis,<br />
45
Biografieën<br />
het belangrijkste vaste<br />
jazzpodium van Nederland.<br />
Daarnaast treedt de band<br />
op in Nederlandse theaters<br />
en op festivals (North Sea<br />
Jazz, Grachtenfestival,<br />
Oerol, Parade). Het<br />
toonaangevende orkest<br />
biedt zijn publiek<br />
inspirerende, avontuurlijk<br />
geprogrammeerde en<br />
grensverleggende concerten,<br />
die artistiek, emotioneel en<br />
maatschappelijk relevant<br />
zijn.<br />
Za 14 sep<br />
Het Haagse Ensemble<br />
Klang maakt sinds 2003<br />
naam met uitdagende en<br />
vlekkeloos uitgevoerde<br />
concerten en cd-opnames.<br />
Onder leiding van gitarist<br />
Pete Harden bouwen ze<br />
een eigentijds repertoire<br />
op dat zich uitstrekt van<br />
minimalcomponist Tom<br />
Johnson tot de obscure<br />
Italiaan Fausto Romitelli.<br />
De unieke maar veelzijdige<br />
instrumentatie – saxofoons,<br />
trombone, keyboards,<br />
percussie, gitaar, elektronica<br />
– zorgt voor de energieke<br />
drive en passie van een<br />
band.<br />
46<br />
De Italiaans componist en<br />
dirigent Carlo Boccadoro<br />
(1963) studeerde af<br />
aan het Giuseppe<br />
Verdi Conservatorium<br />
in Milaan, in piano en<br />
percussie. Ook studeerde<br />
hij daar compositie<br />
en volgde een cursus<br />
jazzimprovisatietechniek.<br />
Naast zijn werk als<br />
componist heeft Carlo<br />
Boccadoro ook enkele van<br />
de meest vooraanstaande<br />
orkesten van Italië<br />
gedirigeerd, waaronder het<br />
La Scala Orchestra, het<br />
RAI National Symphony<br />
Orchestra, Pomeriggi<br />
Musicali, het Verdi Orchestra<br />
of Milano en het Verona<br />
Arena Foundation Orchestra.<br />
Opgericht in 20<strong>09</strong> vertelt<br />
New European Ensemble<br />
(NEuE) verhalen door middel<br />
van de communicatieve<br />
kracht van nieuwe muziek.<br />
Verhalen die uitdagen,<br />
inspireren en verdieping<br />
geven en reflecteren op<br />
onze ervaringen en onze<br />
omgeving. Het ensemble<br />
combineert muziek vaak<br />
met film, literatuur, theater,<br />
dans en beeldende kunst.<br />
De musici van het ensemble<br />
werken regelmatig samen<br />
met jonge componisten en<br />
uitvoerders op het Koninklijk<br />
Conservatorium in Den Haag<br />
en op muziekscholen over de<br />
hele wereld.<br />
Arie van Beek (1951)<br />
studeerde slagwerk en<br />
werkte als slagwerker bij de<br />
radio-orkesten van de NOS.<br />
Hij studeerde orkestdirectie<br />
bij Edo de Waart en David<br />
Porcelijn. Hij was chefdirigent<br />
van het Franse<br />
Orchestre d’Auvergne en<br />
het Orchestre de Picardie<br />
en het Zwitserse Orchestre<br />
de Chambre de Genève.<br />
Regelmatig dirigeert hij<br />
het DoelenEnsemble.<br />
In 2023 ontving hij de<br />
Franse onderscheiding<br />
Commandeur dans l’Ordre<br />
des Arts et des Lettres.<br />
LUDWIG is een collectief<br />
van topmusici en creatieve<br />
denkers en initieert naast<br />
concerten ook projecten<br />
op het snijvlak van<br />
kunst, wetenschap, zorg<br />
en innovatie. De musici<br />
interacteren vaak direct<br />
met hun publiek, spelen uit<br />
het hoofd, experimenteren<br />
met verschillende<br />
presentatievormen en<br />
werken samen met makers
Biografieën<br />
uit andere disciplines om<br />
de manier waarop mensen<br />
een concert ervaren te<br />
veranderen, en hebben<br />
een aantal legendarische<br />
optredens met vooraanstaande<br />
solisten op hun<br />
naam staan.<br />
Zo <strong>15</strong> sep<br />
César Eduardo Ramos<br />
(1998) komt uit Cuba en<br />
was assistent-dirigent van<br />
het Cubaans Nationaal<br />
Symfonieorkest en<br />
Associate Conductor van het<br />
Matanzas Symfonieorkest.<br />
Hij volgt momenteel een<br />
master dirigeren bij Ed<br />
Spanjaard, Jac van Steen<br />
en Antony Hermus op de<br />
conservatoria van Den Haag<br />
en Amsterdam. Recent trad<br />
hij op met het Ulster Youth<br />
Orchestra, bij De Nationale<br />
Opera en Ballet tijdens het<br />
Opera Forward Festival <strong>2024</strong><br />
en dirigeerde hij Boulez’<br />
Dérive II met het Ensemble<br />
Royaal.<br />
Score Collective is<br />
het ensemble voor<br />
nieuwe muziek van<br />
het Conservatorium<br />
van Amsterdam. Het<br />
studentenensemble bestaat<br />
studenten met een interesse<br />
in muziek van nu, geleid door<br />
nieuwe-muziekspecialisten<br />
zoals Ed Spanjaard, Jurjen<br />
Hempel en Cora Burggraaf.<br />
De artistieke coördinatie<br />
ligt in handen van Arnold<br />
Marinissen en Michael<br />
Langemann. In elk project<br />
klinkt nieuw werk van<br />
compositiestudenten en<br />
studenten orkestdirectie<br />
krijgen de kans het project<br />
te leiden.<br />
Pitou, artiestennaam van<br />
Pitou Nicolaes (1993), had<br />
als kind een onverklaarbare<br />
interesse in klassieke muziek<br />
en ze zong vanaf haar<br />
negende in een kinderkoor.<br />
Het verlangen naar een<br />
eigen muzikale wereld<br />
groeide en in 2016 bracht<br />
ze haar eerste EP Pitou<br />
uit. Inmiddels speelde ze<br />
in gerenommeerde zalen<br />
als Paradiso, L’Olympia,<br />
Ancienne Belgique, Het<br />
Concertgebouw en op<br />
festivals als Pukkelpop, Rock<br />
Werchter, Best Kept Secret<br />
en Into The Great Wide Open.<br />
Jasmine Karimova (1998)<br />
is muzikant, componist,<br />
schilder en actrice. Ze is van<br />
Tadzjiekse afkomst, geboren<br />
in het Verenigd Koninkrijk<br />
en opgegroeid in Australië<br />
en Amsterdam. Ze is gek op<br />
verhalen vertellen en heeft<br />
zich altijd te klassiek voor<br />
pop gevoeld en te pop voor<br />
klassiek. Momenteel studeert<br />
ze klassieke compositie aan<br />
het Conservatorium van<br />
Amsterdam.<br />
Zie bio Frieda Gustavs op<br />
pag. 44.<br />
Lonelinoise is in 2020<br />
opgericht door trombonist<br />
Sebastiaan Kemner en<br />
Vincent van Wijk en heeft als<br />
doel verschillende manieren<br />
te vinden om de wilde en<br />
wonderlijke klanken van<br />
moderne muziek over te<br />
brengen op haar publiek.<br />
Sebastiaan Kemner (1990)<br />
reist naar alle uithoeken<br />
van de wereld om als solist<br />
en kamermusicus op te<br />
treden en masterclasses te<br />
geven. Als orkestmusicus<br />
speelde hij o.a. met de<br />
Berliner Philharmoniker<br />
en het Koninklijk<br />
Concertgebouworkest.<br />
Sinds 2018 doceert hij<br />
trombone aan het Koninklijk<br />
Conservatorium in Den Haag.<br />
47
Biografieën<br />
Rolf Verbeek (1989) is<br />
als vaste gast-dirigent<br />
verbonden aan Camerata<br />
RCO en tevens artistiek<br />
leider van Kamerorkest<br />
Somer. Daarnaast dirigeert<br />
hij met regelmaat orkesten<br />
zoals het Noord Nederlands<br />
Orkest, Phion, het<br />
Nederlands Philharmonisch<br />
Orkest en het Rotterdams<br />
Philharmonisch Orkest.<br />
In 2022 werd hem de<br />
prestigieuze Kersjes Prijs<br />
toegekend vanwege zijn<br />
heldere en communicatieve<br />
stijl waardoor een effectieve<br />
en harmonieuze interactie<br />
met orkestleden heerst.<br />
Camerata RCO is een<br />
ensemble dat voortkomt<br />
uit en bestaat uit leden<br />
van het Koninklijk<br />
Concertgebouworkest.<br />
Het ensemble richt zich<br />
vooral op ‘symfonische’<br />
kamermuziek en kan in<br />
samenstelling variëren van<br />
duo tot klein kamerorkest.<br />
Het ensemble heeft enkele<br />
residenties in Nederland<br />
waar een speciale band is<br />
gegroeid met het publiek.<br />
Het trad op in steden als<br />
New York, Minsk, Tokyo,<br />
Seoul, Wenen, Rome,<br />
Honolulu en Madrid.<br />
Colofon<br />
Inleiding en<br />
concerttoelichtingen:<br />
Paul Janssen<br />
Redactie:<br />
Nicole van Lint, Merel de<br />
Bruin, Frank Teunissen<br />
Opmaak:<br />
Evert De Cock<br />
48
Verwacht<br />
Amandante<br />
Nova Opera<br />
Serie<br />
Muziektheater<br />
Muziekgebouw<br />
Productiehuis<br />
Wo 2 okt <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.<strong>15</strong> uur<br />
Amandante is de eerste opera van de Nederlands-<br />
Oekraïense componist Maxim Shalygin. Shalygins muziek<br />
is avontuurlijk omnivoor en toch geworteld in traditie.<br />
Dikwijls heeft zijn werk de spirituele ondertoon die in<br />
meer muziek uit Oost-Europa is te horen. Amandante is<br />
een kameropera geïnspireerd door Symposion, Plato’s<br />
eeuwenoude dialoog over de lust, de liefde en het<br />
verlangen. In een serie van tableaux vivants en via een<br />
spel van licht en donker toont de opera zowel de stralende<br />
schoonheid als de duistere, destructieve kanten van liefde.<br />
Ondanks de oorlog in hun vaderland maakt het Oekraïense<br />
Nova Opera nieuwe producties die het progressieve artistieke<br />
klimaat in Kyiv reflecteren. Nova Opera brengt muziektheater<br />
waarin invloeden uit uiteenlopende genres als gregoriaans,<br />
trip hop, avant-garde rock en barok of volksmuziek kunnen<br />
opduiken. De vorm kan variëren van traditioneel theater tot<br />
video installaties. Hun producties, die vaak internationaal in<br />
première gaan, worden door critici geprezen.<br />
Maxim Shalygin<br />
foto: Eduardus Lee<br />
Programma: Maxim Shalygin Amandante / Paul van der<br />
Woerd libretto<br />
Dank aan:<br />
Dit is een productie van het Muziekgebouw<br />
Productiehuis in samenwerking met Nova<br />
Opera, de Griekse Nationale Opera en<br />
Stichting Ensemble Shapeshift.<br />
Met dank aan het Cultuurfonds, mede dankzij het Eleonora van<br />
Heusden Fonds en Anna H. Toonen Fonds<br />
49
Verwacht<br />
September<br />
wo 18 sep / 20.30 uur<br />
Song of the Earth<br />
Stargaze + Dirty Projectors<br />
do 19 sep / 20.<strong>15</strong> uur<br />
La femme lumineuse<br />
Cappella Amsterdam<br />
vr 20 sep / <strong>09</strong>.30, 11.00 +<br />
12.30 uur / Kleine Zaal<br />
Wiegeling (6-18 maanden)<br />
Frisse Oren<br />
vr 20 sep / 20.30 uur<br />
Requiem for Justice<br />
Kayhan Kalhor +<br />
Erdal Erzincan<br />
za 21 sep / <strong>09</strong>.30, 11.00 +<br />
12.30 uur / Kleine Zaal<br />
Wiegeling (6-18 maanden)<br />
Frisse Oren<br />
za 21 sep / 20.30 uur<br />
Requiem for Justice<br />
Simon Shaheen, Layth Sidiq +<br />
Tareq Rantisi<br />
zo 22 sep / <strong>15</strong>.00 uur /<br />
Atriumzaal<br />
SoundLAB<br />
Workshop voor volwassenen<br />
zo 22 sep / 16.00 uur /<br />
Kleine Zaal<br />
Knoppen en toetsen<br />
Nieuw Amsterdams Peil<br />
zo 22 sep / 20.30 uur<br />
Metropole Orkest + Somi<br />
vr 27 sep / 12.30 uur<br />
Lunchconcert<br />
i.s.m. Prinses Christina<br />
Concours<br />
vr 27 sep / 20.<strong>15</strong> uur<br />
Der letzte Mann (1924)<br />
Olga Pashchenko +<br />
Jed Wentz<br />
za 28 sep / 14.<strong>15</strong> uur<br />
Fuensanta & strings<br />
IJ-Salon<br />
za 28 sep / 20.<strong>15</strong> uur<br />
Romantische fantasieën<br />
Alexander Malofeev<br />
zo 29 sep / 20.<strong>15</strong> uur<br />
Levensernst en levenslust<br />
Florian Boesch +<br />
Malcolm Martineau<br />
SoundLAB Workshop<br />
Maak je eigen muziek met de<br />
wonderlijkste instrumenten.<br />
Voor kinderen (7+) met<br />
volwassenen in de Atriumzaal<br />
om <strong>13</strong>.00 uur op verschillende<br />
zondagen. Kaartjes via<br />
muziekgebouw.nl/soundlab<br />
WannaSwing<br />
Op de kade voor het<br />
Muziekgebouw staat de<br />
interactieve muziekinstallatie<br />
WannaSwing van theatermaakster<br />
Caecilia Thunissen<br />
en scenograaf Jan Boiten. Acht<br />
schommels sturen composities<br />
aan van hedendaagse<br />
componisten als Joey Roukens,<br />
Mayke Nas en Rob Zuidam.<br />
Zie voor meer informatie<br />
muziekgebouw.nl/wannaswing<br />
Huil van de Wolff<br />
Elke 22e van de maand<br />
klinkt om 20.00 uur het<br />
geluidsmonument Huil van<br />
de Wolff van Martijn Padding<br />
ter herinnering aan oprichter<br />
van het Muziekgebouw<br />
Jan Wolff (1941 - 2012).<br />
muziekgebouw. nl/<br />
huilvandewolff<br />
Geheimtips<br />
Bijzondere concerten<br />
die je niet mag missen.<br />
muziekgebouw.nl/geheimtips<br />
50
Foto: Erik van Gurp<br />
Op de hoogte blijven?<br />
Mis geen enkel concert en schrijf je<br />
in voor onze nieuwsbrief! Scan de<br />
QR-code of ga naar muziekgebouw.<br />
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via<br />
Facebook, LinkedIn of Instagram.<br />
Dudok Aan ‘t IJ<br />
Kom voor of na het concert eten<br />
in Dudok Aan ‘t IJ. Reserveren:<br />
020 788 2<strong>09</strong>0 of 433grandcafe.nl.<br />
Rondom het concert<br />
- Na aanvang van het concert heb je<br />
geen toegang meer tot de zaal.<br />
- Zet je mobiele telefoon uit voor<br />
aanvang van het concert.<br />
- Het maken van beeld- of<br />
geluidsopnamen in de zaal alleen<br />
met schriftelijke toestemming.<br />
- Algemene Bezoekersvoorwaarden<br />
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl<br />
Bij de prijs inbegrepen<br />
Reserveringskosten zijn bij de<br />
kaartprijs inbegrepen.<br />
Ook een drankje, tenzij anders<br />
vermeld op je concertkaartje.<br />
Word Vriend<br />
Inkomsten uit kaartverkoop dekken<br />
ten dele onze kosten.<br />
Word vriend: met jouw steun<br />
kunnen we concerten op het<br />
hoogste niveau blijven organiseren.<br />
Meer informatie:<br />
muziekgebouw.nl/wordvriend<br />
Dank!<br />
Wij kunnen niet zonder de steun van<br />
onze vaste subsidiënten en Vrienden<br />
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen<br />
daarvoor zeer erkentelijk.<br />
Druk binnenwerk<br />
druk & printservice<br />
51
Change language