Vorsten 11-12 2024 - Inkijkexemplaar

RUIM 50 JAAR DE KONINKLIJKSTE • VORSTEN 11/12 2024
EXTRA DIK!
132 PAGINA'S
INTERVIEW
DE STALMEESTER
VAN DE KONING
OVER PRINSJESDAG
'ER IS ZO'N VIBE!'
CHARLES OPENT DEUREN
BINNENKIJKEN OP
FAMILIEKASTEEL
BALMORAL
STUDEREN IN HET
BUITENLAND
VRIJHEID, BLIJHEID?
BEATRIX & IRENE
VERLOVINGSGEDOE
OP HET PALEIS
MÄRTHA LOUISE
TROUWT HAAR
SJAMAAN
P rinsjesdag
ALEXIA MAAKT FASHION STATEMENT
Feest !

100
106
24
120
14
76
FOTO’S ANP (O.A. COVER), DIENST VAN HET KONINKLIJK HUIS/ARTHUR EN JOYCE VAN DER VLIES, GETTYIMAGES, KASTEEL CANNENBURGH/HANS WIJNINGA, RVD/MISCHA SCHOEMAKER

INHOUD
NR. 11/12 - 2024
112
94
WIE DEED WAT?
48 Naar de Zeeuwse zon
Koningspaar bezoekt Walcheren
60 Getrouwd!
Märtha Louise en haar ‘farao’
106 Bouwplannen in Bhutan
De koning presenteert een nieuwe stad
ACHTER DE PALEISDEUREN
18 Henri van Luxemburg doet stapje terug
Op weg naar zijn troonsafstand
24 Studeren in het buitenland
In de luwte genieten van de vrijheid
30 Japan: keizerin Michiko wordt 90
Pensioen aan de zijde van Akihito
44 Huwelijksperikelen aan het Hof
Nederland, jaren 40, 50 en 60
+ winactie voor abonnees
56 Toen & nu: gote hoeden
Modieus, maar soms zitten ze in de weg
74 Daar komt de bruid…
Trouwjurk van Máxima in Leeuwarden
76 Thuis op Balmoral
Koning opent de deuren van zijn kasteel – een stukje
88 Jordanië: nieuwe prinses Rajwa
Privé nu even belangrijker dan werk
112
PRINSJESDAG
14 Verslag van de rijtoer en balkonscène
38 Mode van Máxima (en haar dochters)
sinds 2013
62 Schatten uit de Koninklijke Verzamelingen
120 Interview met de stalmeester van de
koning
ELKE VORSTEN
6 Hofnieuws
18 Wim Dehandschutter verklaart Luxemburgs
overgangsfase bij machtsoverdracht
86 Doen: vorstelijke cultuurtips
94 Paul Rem bespreekt Oranje-liefde op serviezen
100 Martijn Akkerman over hoe je een broche
‘hoort’ te dragen
112 Royal Catwalk: modenieuws van de hoven
118 Karlijn Hoftijzer weet hoe belangrijk
koninklijke aandacht is
130 Die ene foto van het koningspaar
LEZERSSERVICE
54 Colofon en service
55 Aanbieding: 7x Vorsten + verjaardagskalender
73 Gratis voor abonnees: boekenlegger van de
Koninklijke Verzamelingen
98 Puzzel en win het luisterboek Beatrix en het
geheim van Paleis Noordeinde
5

14
TRADITIE
MET EEN BÉÉTJE VERNIEUWING

De derde dinsdag in september zou
héél anders worden, met foodtrucks,
muziekoptredens en een ontbijt met
kabinetsleden. Maar Prinsjesdag was
‘gewoon’ Prinsjesdag, al waren er wel
wat (kleine) primeurs. Het opvallendst
was de sfeer op straat: die was stukken
beter dan vorig jaar.
TEKST KARLIJN HOFTIJZER

Bij het verlaten van het paleis worden het
koningspaar en prinses Amalia gegroet door
het vaandel van de Luchtmacht. Zij groeten
vervolgens terug.
Rechts: Natuurtalent prinses Alexia op de rode
loper bij de Koninklijke Schouwburg.
Het valt niet te ontkennen: de glans van
Prinsjesdag was de afgelopen jaren wat doffer.
Eerst waren er die coronajaren, waarin de rijtuigen
werden vervangen door sobere auto’s,
Máxima haar felgele jurk een tintje donkerder
verfde en het aantal aanwezigen omwille van
de gezondheid beperkt werd. De afgelopen
twee jaar overheersten de demonstraties. Tegen
de monarchie, tegen de regering. Fluitjes langs
de route brachten de paarden van hun stuk,
en onder boegeroep maakte het koninklijk
gezelschap vorig jaar een ultrakorte opwachting
op het balkon van Paleis Noordeinde.
Hoewel de koning het boegeroep weet te
relativeren ‒ hij vangt als onderdeel van de
regering de hoogste wind ‒ is het niet leuk
zwaaien als het gejuich overstemd
wordt door negativiteit.
De bezoekersaantallen,
het aantal toeschouwers
langs de route, daar kon
men ook niet over naar
huis schrijven.
De tribunes langs de route oogden leeg, achter
de dranghekken geen rijen mensen. Niet alleen
de aandacht voor de monarchie, maar ook de
aandacht voor de democratie, daar waar het
op Prinsjesdag in feite allemaal om draait, liep
terug. Daar moest verandering in komen,
vond men in Den Haag. In april berichtte de
NOS dat er plannen waren om het feest van
de democratie wat meer spreekwoordelijke
slingers en confetti te geven. Er zouden foodtrucks
moeten komen, optredens van artiesten,
een ontbijt met kabinetsleden en een ontmoeting
tussen publiek en koning. De Eerste en
Tweede Kamer, ministeries, de gemeente Den
Haag en de Oranjes zouden bij de plannen
betrokken zijn. Wat de koning ervan vond?
Hij herkende de ‘wilde plannen’ niet uit de
gesprekken die hij over de derde dinsdag van
september had gevoerd. Een flink ‘fantasiesausje’
was eroverheen gegaan, meldde hij
afgelopen zomer.
Wat wel echt anders was: de koning had een
andere eindredacteur van zijn Troonrede, nu
Bij aankomst bij de schouwburg
wordt wederom het
vaandel teruggegroet, van
het Korps Mariniers
deze keer.
FOTO’S ANP, GETTYIMAGES

Het zwaaien vanaf het
balkon duurde een stuk
langer dan vorig jaar.
Kabinet Schoof voor het eerst de kabinetsplannen
presenteert. Verder zijn er vanuit de
organisatie wat nieuwigheden doorgevoerd.
Zo staan er grote schermen langs de route van
de koninklijke stoet, zodat toeschouwers de
Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal
in de schouwburg kunnen volgen. MBO-studenten
uit het hele land konden zich aanmelden
voor een plek in de schouwburg of op de tribune
langs de route. Een woordvoerder van
de Eerste Kamer spreekt van ‘accentverschillen’
en van veranderingen die ‘stapje voor stapje’
worden gedaan. Voor volgend jaar zou er worden
gedacht aan een ‘Week van de democratie’
met allerlei activiteiten rondom Prinsjesdag.
Waar Prinsjesdag
uiteindelijk
om draait: het
voorlezen van
de Troonrede.
Een detail, én een primeur: de Galaglasberline
waarin prinses Alexia, prins Constantijn en
prinses Laurentien van en naar Paleis Noordeinde
rijden heeft een vrouwelijke koetsier. Een ander
nieuwigheidje is een initiatief van het Orkest
Koninklijke Luchtmacht. Voor het eerst spelen
zij tijdens de balkonscène muziek: Laudate
Regum, ter gelegenheid van de inhuldiging
van de koning in 2013 gecomponeerd. Anders
dan voorgaande jaren staan de koning en zijn
familieleden nu ruim 2 ½ minuut op het balkon
om te zwaaien naar de Oranjefans.
De sfeer op straat is, en dat is misschien wel
de opvallendste verandering, stukken beter
dan voorgaande jaren. Ook nu waren er demonstraties
en hier en daar wat boegeroep. Maar
in oranje uitgedoste kinderen en andere toeschouwers
onder een voorzichtig septemberzonnetje
hebben dit jaar toch echt de overhand.
Stalmeester Hans
Veenhuijzen
begeleidt het
koninklijk gezelschap
naar het rijtuig.
17

Vrijheid
IN HET
buitenland
24

Een periode ver van huis, weg
van alles wat bekend is en zonder
ouderlijk toezicht kan een jonge
royal, met name een troonopvolger,
veel goed doen. Een internationale
omgeving is bijzonder nuttig voor
handige contacten, diplomatieke
vaardigheden en het leren kennen
van andere culturen. En… het
buitenland betekent óók even
weg van alle verplichtingen die
een koninklijke titel met zich
meebrengt.
TEKST KARLIJN HOFTIJZER
Na drie jaar Geschiedenis
en Politiek aan de Britse
University of Oxford studeert
prinses Elisabeth nu voor
haar master Public Policy
aan Harvard University, VS
(links).
25

In de paleistuin
speelt Michiko op
haar 32ste verjaardag
met jongste zoon
prins Akishino.
30

De zachte kracht van
MICHIKO
31

1992: het keizerlijk paar begeeft
zich graag onder het volk.
2017: tijdens het jaarlijkse
lentefestival in de tuinen van
het Akasaka Paleis in Tokio.
Michiko in de jaren 90;
een turbulente tijd waarin
ze haar stem verliest.
toestaat, maar ik wil niet dat het een samenleving
is die herhaalde kritiek toestaat die niet
op feiten is gebaseerd.’ Maar de aanslag op
haar gezondheid is dan al een feit.
Of ze nu een geboren prinses zijn, of in de
monarchie introuwen, de vrouwen in de
Japanse keizerlijke familie worden niet
alleen door de pers en het publiek kritisch
gevolgd, maar ook door de hovelingen die
hun dagelijks leven in de praktijk leiden.
De keizerlijke familie staat voor het traditionele
Japan en prinsessen en keizerinnen zijn het
symbool van de genderongelijkheid in een
land waar conservatieve ideeën vrouwen nog
steeds in hokjes plaatsen.
Posttraumatische stress
In het jaar dat Michiko haar stem verliest,
trouwt haar zoon en toekomstig keizer
Naruhito met Masako. Ook zij is een burgermeisje,
ze studeerde in Oxford en heeft een
succesvolle carrière als diplomaat in het vooruitzicht.
Veel mensen hopen dat ze zal helpen
de keizerlijke familie te moderniseren en een
rolmodel zal worden voor jonge werkende
vrouwen in Japan. In plaats daarvan wordt
elke beweging van haar gevolgd omdat het
haar niet lukt om een mannelijke erfgenaam
te baren. Ze wordt door het Hof beperkt in
haar reizen en andere openbare taken om haar
vruchtbaarheid te beschermen. In een verklaring laat ze weten te lijden
onder extreme mentale en fysieke uitputting. Bekend is dat ze, op
uitnodiging van koningin Beatrix, samen met haar man en dochter
Aiko – die geboren wordt in 2001 – een tijdje op jachtslot Het Oude
Loo verblijft om bij te komen van de druk die er op haar rust als
prinses.
Zo’n dertig jaar na Michiko’s instorting blijkt er nog weinig te zijn
veranderd aan het Hof, als ook prinses Mako, dochter van haar tweede
zoon Akishino, in 2022 aan de druk bezwijkt. Ook zij trouwt met
een burger, wat in haar geval betekent dat ze het Hof moet verlaten.
De kritiek die ze door haar keuze in de media over zich heen krijgt,
zorgt voor posttraumatische stress. ‘Ze heeft het gevoel dat haar
waardigheid als mens met voeten werd getreden’, verklaart haar
psychiater op een persconferentie, eraan toevoegend dat ‘ze zichzelf
beschouwt als iemand zonder waarde’. Het fungeren als symbool
van vervlogen tijden is als een vloek die over generaties van Japanse
prinsessen wordt uitgesproken.
Terug naar 1993. Michiko pakt haar werk drie dagen na haar verjaardag
alweer onverstoorbaar op. Het zal meer dan twee maanden duren
voordat ze daadwerkelijk haar zachtaardige, breekbare stemgeluid
weer zal laten horen. In februari van het volgende jaar bezoekt ze
kinderen die schildpadden vrijlaten in de zee. ‘De volgende golf zal
de schildpad meenemen naar de oceaan’, zijn haar eerste woorden
in het openbaar. Het werk gaat weer door totdat Akihito in 2019,
overigens ook geheel tegen de traditie in, ‘aftreedt bij leven’. De beurt
is nu aan zoon Naruhito met keizerin Masako aan zijn zijde.
Voor Michiko is eindelijk het moment aangebroken om met pensioen
te gaan en te genieten van de dingen die ze graag doet. Zoals detectives
lezen, meloenen kweken, en twee rondjes per dag wandelen voor haar
gezondheid. Ze verhuist met Akihito naar de residentie waar ze zo’n
dertig jaar woonde. Ze kijkt ernaar uit, laat ze in 2018, ter gelegenheid
van haar 84ste verjaardag, weten: ‘Er is daar een kamer met een raam
dat uitzicht biedt op de zonsondergang, waar ik vaak van heb genoten
toen ik jonger was. Onze drie kinderen zijn er opgegroeid en ik kan
me voorstellen dat daar weer gaan wonen veel goede herinneringen
zal terugbrengen.’ •
FOTO’S ANP, GETTYIMAGES
36

2023: sinds Akihito in
2019 is afgetreden,
kunnen ze van hun
pensioen genieten.
37

Een warm bad hoort er inmiddels wel bij tijdens de streekbezoeken van het koningspaar.
Maar op Walcheren deed de temperatuur er nog een flink schepje bovenop. Gelukkig was er
voor de koning een koele slok chablis op het bordes van het stadhuis van Veere.
TEKST KARLIJN HOFTIJZER
‘DE ZEEUWSE
KUST STRAALT
WARMTE UIT’
48

49

TOEN & NU
BIANCA M. DU MORTIER is kostuumhistoricus en verdiende haar sporen als conservator Kostuum bij het Rijksmuseum in Amsterdam.
Op Instagram (@biancadumortier) verrast ze regelmatig met observeringen op kledinggebied, en laat ze zien dat er vaak niets nieuws onder de zon is.
In Vorsten verbindt ze haar kennis en ervaring aan de royals van nu.
KUSSEN
MET
HINDERNISSEN
Je onderscheiden van je onderdanen kan
prima met een hoed wist Filips de Goede al.
Talrijke vorstinnen traden in zijn voetsporen
en droegen grote hoeden, die wel altijd het
gezicht goed zichtbaar lieten. Anno 2024 is
de koninklijke hoed vooral een modieus
accessoire, met vaak een wel heel onhandige
begroeting tot gevolg.
1. Begin 19de eeuw droegen modieuze dames luifelhoeden met een brede rand rondom het gezicht. Een karikaturist drijft er de spot mee, maar in
werkelijkheid viel die rand best mee (zie foto 11). 2. Hoed van Suzanne Moulijn, collectie prinses Beatrix. 3. Koningin Camilla en Zara Tindall op Royal Ascot.
4. Zo kan het ook: een handkus voor Camilla. 5. Koningin Juliana. 6. + 7. Hoed van Suzanne Moulijn, collectie prinses Beatrix. 8. Filips de Goede
kleedde zich altijd in het zwart, inclusief hoge hoofdbedekking. 9. Zara en koning Charles op Ascot. 10. Sommige hoeden worden zo rechtopstaand
gedragen dat het gezicht erachter verdwijnt: koningin Máxima en prins William op Ascot. 11. Luifelhoed, ca. 1805-1815. 12. Prinses Beatrix.
56

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12

Grootkruis in de Militaire
Willems-Orde, 1948, gedragen
door koningin Juliana
HET VERHAAL VAN
PRINSJESDAG
Wanneer de koning op de derde dinsdag van september de plannen
van de regering voorleest, en daarmee het nieuwe parlementaire
jaar opent, zijn we getuige van een belangrijk moment in onze
parlementaire democratie. Maar Prinsjesdag is ook een dag
vol tradities en ceremonies, met een hoofdrol voor de Oranjes.
Objecten uit de Koninklijke Verzamelingen vertellen
samen dat verhaal.
TEKST DÉSIRÉE RAEMAEKERS
62

Versierselen
Typisch Prinsjesdag: koningin Máxima en de prinsessen Amalia, Alexia en Laurentien dragen allemaal een ordelint met
ordeteken en bijbehorende ster. De koningin en haar dochters dragen de versierselen van het Grootkruis in de Orde van de Nederlandse
Leeuw, Laurentien de versierselen die horen bij het Grootkruis in de Huisorde van Oranje. Minder goed zichtbaar zijn de ordetekens
van de mannen. Een ordelint dragen zij alleen bij een rokkostuum, en dus niet bij het jacquet dat zij tijdens Prinsjesdag dragen. Wel is
er een draaginsigne op de revers gespeld. De koning draagt het versiersel van de Grootmeester Militaire Willems-Orde, Constantijn
het insigne van het Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw. De Koning is grootmeester van alle ridderorden, omdat alle
onderscheidingen in zijn naam worden uitgereikt. De Militaire Willems-Orde op de foto, de hoogste orde van Nederland, is gedragen
door koningin Juliana.
Glazen Koets,
rijtuigbouwer Pierre Simons,
geleverd in 1826
Onderweg
Het is voor sommigen nog steeds wennen: de Glazen Koets die uitrijdt op de derde dinsdag van september. Maar in feite is het een
terugkeer naar een oude traditie – de koningen Willem I en Willem III en de koninginnen Emma en Wilhelmina gingen met deze koets naar
het voorlezen van de Troonrede. Koning Willem II ging altijd te paard. In 1903 koos Wilhelmina voor de toen splinternieuwe Gouden Koets,
het begin van een nieuwe gewoonte. Sinds 2016 is de Glazen Koets opnieuw het belangrijkste rijtuig op Prinsjesdag. In eerste instantie was
dat vanwege een noodzakelijke restauratie van de Gouden Koets, maar inmiddels heeft de koning besloten dat de Gouden Koets voor
onbepaalde tijd niet gebruikt zal worden vanwege maatschappelijk ongemak rondom de associatie met kolonialisme van deze koets.
Een enkele keer was er op Prinsjesdag geen enkel rijtuig te zien. Kort na de Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld, toen Wilhelmina koos
voor de auto, een volgens haar sober vervoermiddel in sobere tijden. En in 1974 kwam Juliana met de auto naar de Ridderzaal omdat
er een gijzeling plaatsvond in de nabijgelegen Franse ambassade. Ook in 2020 en 2021 reisde het koningspaar met de auto
(naar de Grote Kerk in Den Haag) en dat had alles te maken met de coronapandemie.
63

ADVERTORIAL
Kasteel van Schwerin
ORANJE
ROUTE
Langs koninklijke
geschiedenis
DZT / SABINA LAWRÓW
Een reis langs de Oranjeroute is een ware ontdekkingstocht. Op slechts een paar
uur rijden van Nederland kunt u zich onderdompelen in een sprookjesachtige
wereld vol oude kastelen, schilderachtige stadjes en adembenemende natuurgebieden.
Deze vorstelijke vakantieroute van circa 2.300 kilometer voert u langs
23 Duitse plaatsen die een band hebben met het Nederlandse koningshuis.
Kies voor een reis met de auto of verken natuur en cultuur te voet.
De prachtige paleizen, weelderige kasteeltuinen
en statige zomerresidenties langs de route symboliseren
de macht en invloed van het Huis
Oranje-Nassau. Van de stad waar onze eerste
koning het regeren leerde, via de bloeitijd van de
Oranjes, weerspiegeld in de kunstcollecties, tot
hun hedendaagse politieke en culturele invloed:
de Oranjeroute neemt u mee op een historische
reis door heel Duitsland en biedt een unieke
combinatie van cultuur, natuur en avontuur.
70

FULDA - TOURISMUS- UND KONGRESSMANAGEMENT/BILDARCHIV MONHEIM GMBH
Fulda: Oranjerie Kasteel Wernigerode Kasteel Stolberg
DZT / FRANCESCO CAROVILLANO
BIOSPHÄRENRESERVAT KARSTLANDSCHAFT SÜDHARZ OT ROSSLA / ANDREAS OTTO
Dresden: Residentieslot
Wernigerode: Stadhuis
Kasteel Bentheim
DZT/UDO BERNHART; CMR
DZT / FRANCESCO CAROVILLANO
DZT / FRANCESCO CAROVILLANO
Roadtrip langs kastelen
en stadjes
De ideale manier om de Oranjeroute te verkennen
is met een roadtrip, gezien de lengte
en diversiteit van de route. Een roadtrip geeft
u de vrijheid en flexibiliteit om de route in uw
eigen tempo te ontdekken. U kunt ervoor
kiezen om de route in één keer af te leggen
of op te delen in meerdere tripjes. Onderweg
kunt u stoppen bij bijzondere kastelen, zoals
het imposante en groen omringde Kasteel
Wernigerode. Of bewonder Slot Oranienburg,
even ten noorden van Berlijn, in het stadje
Oranienburg, dat zijn naam dankt aan de
Nederlandse prinses Louise Henriëtte van
Oranje-Nassau.
De vele kastelen bieden een fascinerende kijk
op de Nederlandse koninklijke geschiedenis.
Op verschillende locaties kunt u deelnemen
aan interessante rondleidingen. Wat dacht u
van een avondrondleiding door het eeuwenoude
Kasteel Stolberg? Of bezoek het museumcomplex
in het Residenzschloss in het Dresden
van Anna van Saksen, die daar een deel van
haar jeugd aan het Hof van Saksen doorbracht.
Elk kasteel en elk stadje langs de route vertelt
zijn eigen verhaal en biedt een unieke kans
om meer te leren over de invloedrijke dynastie
van het Huis Oranje-Nassau. Van de oude
Hollandse gevels in Potsdam tot de vakwerkhuizen
op het platteland van het Hitzacker
van prins Claus: de Oranjeroute brengt de
geschiedenis tot leven.
Wandelend ontdekken
Langs de Oranjeroute vindt u groene gebieden
die uitnodigen tot ontdekking. Met nabijgelegen
biosfeerreservaten, parken, middelgebergtes
en uitgebreide wandelroutes zijn er
talloze mogelijkheden om de regio`s te voet
te verkennen. Sommige plaatsen op de route
komen juist het best tot hun recht wanneer
ze al wandelend worden ontdekt. Neem
Dessau-Roßlau, waar wandelpaden leiden
naar het wereldberoemde Tuinenrijk Dessau-
Wörlitz. Een bezoek aan Slot Wörlitz maakt
deze ervaring helemaal compleet.
Oranjeroute uitgelicht:
Sophie in Weimar
Nog tot 15 december 2024 is in het Goethe
en Schiller Archief in Weimar de expositie
Sophie. Macht. Literatuur te bezoeken.
In 2024 is het precies tweehonderd jaar
geleden dat groothertogin Sophie van
Saksen-Weimar-Eisenach, Prinses der
Nederlanden werd geboren – in Den
Haag. Haar huwelijk bracht haar naar
Weimar, waar zij in 1885, als enige erfgenaam,
de handgeschreven nalatenschap
van Johann Wolfgang von Goethe
ontving. Zij nam het initiatief om die nalatenschap
toegankelijk te maken voor een
breed publiek en er onderzoek naar te
laten doen. Naast de oprichting van het
Goethe-archief faciliteerde ze de publicatie
van de eerste complete uitgave van
Goethe’s werken.
Sophie. Macht. Literatuur illustreert hoe
een uitzonderlijke, in Nederland geboren
prinses haar stempel heeft gedrukt op de
Duitse taal- en cultuurgeschiedenis.
71

Deze zomer vonden er voor het eerst in de geschiedenis rondleidingen
plaats ín Balmoral Castle, het Schotse buitenverblijf
van de Windsors. Vorsten-redacteur Karlijn Hoftijzer wist een van
de zeldzame kaartjes te bemachtigen, en keek haar ogen uit.
TEKST KARLIJN HOFTIJZER
Welkom op
BALMORAL
WAAR DE WINDSORS ECHT THUIS ZIJN
76

77

Karlijn:
‘Als ik door
het Cairngorms
National Park rijd,
word ik overvallen
door de schoonheid
van de heuvels met
paarse heide waar
’s ochtends de mist
de toppen bedekt’
79

Je begrijpt meteen
waarom dit Schotse
landgoed favoriet is
bij de Windsors.
Foto rechts: In de
Drawing Room zijn
de laatste publieke
foto’s van de Queen
gemaakt, twee dagen
voor haar overlijden.
80

88
AJWA’S
nieuwe leven

Rajwa straalt
tijdens haar
pre-wedding
hennaparty,
georganiseerd
door koningin
Rania. Rechtsboven:
Kroonprins
Hussein met
zijn kersverse
echt genote.
Rechtsonder:
Supergelukkig met
hun dochter Iman.
Hoe modern prinses Rajwa van
Jordanië, de vrouw van kroonprins
Hussein, ook overkomt,
er rust een traditionele taak op
haar schouders. TEKST ELLA VERMEULEN
89

94
Schotel met portretmedaillons van prins Willem V en
zijn gezin. Men was vóór of radicaal tegen Oranje.

PAUL REM
Paul Rem is kunsthistoricus en conservator van Paleis Het Loo in Apeldoorn. In die hoedanigheid stuit hij regelmatig op bijzondere verhalen.
Bovendien is hij soms aanwezig als koninklijke gasten het museumpaleis bezoeken. In Vorsten deelt hij zijn ervaringen en zijn kennis.
Oranje op kop en schotels
LLange tijd is Paleis Het Loo de
officiële zomerresidentie van de
Oranjes geweest. Dat klinkt erg
formeel en dat was het ook
wel. Als de koning ’s zomers
op Het Loo was, werd er dóórgeregeerd.
Maar de koninklijke
familie verbleef er ook gewoon
graag. De uitgestrekte en dunbevolkte
Veluwe leende zich
bij uitstek voor een plezierig
verblijf van weken, zo niet maanden per jaar.
Vaste prik was het maken van tochtjes in
de omgeving. Soms wel dagelijks reden de
open rijtuigen uit voor een toertje in de buurt,
waarbij niet zelden bevriende families met een
bezoek werden vereerd. Zo ook de familie Van
Isendoorn, die gedurende de zomermaanden
resideerde op kasteel Cannenburch in Vaassen,
grenzend aan Kroondomein Het Loo. Frederik
baron van Isendoorn, heer van kasteel
Cannenburch, was zeker geen onbekende
van de Oranjes, want hij was kamerheer van
maar liefst drie koningen: Willem I, Willem II
en Willem III.
Geschiedenisboek
Het is nog altijd plezierig eens naar het kasteel
toe te rijden, al is het op de fiets en niet in een
open landauer. Een aardige aanleiding om het
kasteel en zijn bijgebouw te bezoeken, is de
charmante tentoonstelling over alledaags
gebruiksgoed van keramiek, dat in de 18de
eeuw in Engeland werd vervaardigd voor
de Hollandse markt. De borden, terrines,
koffie- en theeserviesjes werden versierd met
portretten van de Oranjes, of voorstellingen
van Oranje-gebeurtenissen. ‘Creamware’
heet dit aardewerk: roomkleurig aardewerk
dat bijna net zo hard en sterk is als porselein.
In de periode van prins Willem V wordt het
‘Engelsche aardewerk’ al heel snel enorm
populair. Het is in de Republiek (die Nederland
dan nog is), een echte rage. Het kan op grote
schaal worden gefabriceerd en geïmporteerd.
Het is niet alleen modieus, het is ook nog eens
goed betaalbaar. De Engelse pottenbakkers
zijn slim, want ze houden de politieke situatie
in Holland goed in de gaten. Het roomwitte
aardewerk laat zich lezen als een geschiedenisboek,
want elke actuele gebeurtenis is een
onderwerp om uit te beelden. ‘Dutch decorated’
heet het nog altijd in Engeland.
Patriotten en prinsgezinden
Het is nauwelijks meer voorstelbaar, maar op
het laatst van de 18de eeuw staat het Nederland
van toen aan de rand van een burgeroorlog.
De politiek zit muurvast, maar de beter
opgeleide burgerij, die niet de voorrechten
95

Mindful en gelukkig in
BHUTAN
Het land staat al bekend om de aandacht voor het geluk en
welzijn van de bevolking, maar dat krijgt in Bhutan nu concreet
vorm met de stichting van een nieuwe stad. Drijvende kracht
achter dit project is koning Jigme Khesar. TEKST KARLIJN HOFTIJZER
106
Koning Jigme Khesar op het
vliegveld van zijn geluksstad,
tijdens het zegenen van
de bouwwerkzaamheden.

Minister-president van
India Narendra Modi op
staatsbezoek in Bhutan. 107

‘ALS IK MIJN GALA-UNIFORM AANTREK, STA IK HELEMAAL AAN’
STALMEESTER
van de koning
120

De enige in de stoet van
Prinsjesdag die kan
gaan en staan waar hij
wil, is stalmeester Hans
Veenhuijzen. Hij draagt de
verantwoordelijkheid voor
een goed verloop van de
ceremonie en hoewel ieder
jaar de draaiboeken strikt
gevolgd worden, is het
altijd weer spannend.
‘De dag is geslaagd als ik
hoor dat alle paarden en
ruiters weer veilig thuis
zijn.’ Vorsten sprak met
Veenhuijzen in de aanloop
naar Prinsjesdag 2024.
TEKST KARLIJN HOFTIJZER
121

De dag na Prinsjesdag.
Op Paleis Noordeinde
bieden het koningspaar
en de Prinses van
Oranje de leden van de
Raad van State een
diner aan. Koningin
Máxima en prinses
Amalia bij aankomst bij
het paleis.
FOTO GETTYIMAGES
FOTO ANP
€ 8,95 AP