08.10.2024 Views

2024 10 10 Het pianoconcert van Tanaka - Philzuid + Ralph van Raat

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.

Do <strong>10</strong> okt <strong>2024</strong><br />

Grote Zaal<br />

20.15 uur<br />

Donderdag<br />

avondserie<br />

<strong>Het</strong> <strong>pianoconcert</strong> <strong>van</strong><br />

<strong>Tanaka</strong><br />

<strong>Philzuid</strong> + <strong>Ralph</strong> <strong>van</strong><br />

<strong>Raat</strong><br />

<strong>Het</strong> gratis beschikbaar stellen <strong>van</strong> dit digitale<br />

programmaboekje is een extra service<br />

ter voorbereiding op het concert. <strong>Het</strong> is<br />

uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie<br />

tijdens het concert te raadplegen via je mobiele<br />

telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de<br />

andere concertbezoekers.<br />

Bij voorbaat dank.


Programma<br />

<strong>Het</strong> <strong>pianoconcert</strong> <strong>van</strong><br />

<strong>Tanaka</strong><br />

<strong>Philzuid</strong> + <strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong><br />

<strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong> piano<br />

Martijn Dendievel dirigent<br />

Donderdag<br />

avondserie<br />

Do <strong>10</strong> okt <strong>2024</strong><br />

Grote Zaal<br />

20.15 – 21.55 uur<br />

ca. 35 minuten voor de pauze<br />

ca. 45 minuten na de pauze<br />

Inleiding<br />

Foyerdeck 1<br />

19.15 – 19.45 uur<br />

Door Frederike Berntsen<br />

Dit concert wordt live<br />

uitgezonden door de NTR<br />

op NPO Klassiek<br />

Staat je mobiele telefoon al uit?<br />

Dank je wel.<br />

2


Programma<br />

Aleksandr Borodin (1833 - 1887)<br />

In de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië (1880)<br />

Karen <strong>Tanaka</strong> (1961)<br />

Techno Etudes IV, voor piano en orkest<br />

(<strong>2024</strong>; wereldpremière)*<br />

· Dark & Furious (♩ = 156)<br />

· Reflections on ‘The Ones Who Walk Away from Omelas’,<br />

Dark and melancholic (♩ = 60)<br />

· Furious (♩ = 156)<br />

Pauze<br />

Pjotr Tsjaikovski (1840 - 1893)<br />

Symfonie nr 1 ‘Winterdromen’ in g op. 13 (1866)<br />

· Allegro tranquillo ‘Dromen <strong>van</strong> een winterse reis’<br />

· Adagio cantabile ‘Land <strong>van</strong> verlatenheid, land <strong>van</strong> mist’<br />

· Scherzo – Allegro scherzando<br />

· Finale – Andante lugubre, Allegro moderato<br />

* In opdracht <strong>van</strong> Muziekgebouw aan ’t IJ en Vancouver<br />

Symphony Orchestra met steun <strong>van</strong> Ammodo<br />

3


Toelichting<br />

Breed stromende Russische romantiek omlijst <strong>van</strong>avond het strak gedreven minimalisme<br />

<strong>van</strong> Karen <strong>Tanaka</strong>’s net zo emotioneel geladen nieuwe <strong>pianoconcert</strong>. Aleksandr Borodin<br />

verbeeldde de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië en Pjotr Tsjaikovski schilderde de Russische<br />

winter in zijn Eerste symfonie.<br />

<strong>Tanaka</strong>’s Techno Etudes IV verklankt in het<br />

voortrazende eerste deel een dreigende<br />

wereld. In het expressieve langzame klinkt<br />

even beeldend stil verdriet. De muzikale taal<br />

is anders dan die <strong>van</strong> de meer dan een eeuw<br />

geleden overleden Russen, maar <strong>Tanaka</strong>’s<br />

muziek heeft eenzelfde romantisch verhalend<br />

gebaar.<br />

Aleksandr Borodin<br />

In de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië<br />

In de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië is typerend<br />

voor de Russisch nationalistische stijl die<br />

halverwege de 19e eeuw bepalend werd voor<br />

het handjevol componisten dat Rusland toen<br />

telde.<br />

De groep componisten uit St. Petersburg,<br />

waartoe ook Borodin behoorde, wilde in<br />

navolging <strong>van</strong> het in heel Europa ook toen<br />

al sterk levende nationalisme nationale<br />

Russische muziek ontwikkelen. Muziek die<br />

niet de abstractie had <strong>van</strong> die <strong>van</strong> de klassiek<br />

westerse componisten – Bach, Mozart,<br />

Beethoven – en minder op de structuur en<br />

de ontwikkeling <strong>van</strong> technisch muzikale<br />

gegevens als een thema of dramatische<br />

vorm was gericht. Ze stonden muziek voor<br />

vol Slavische melodieën uit de Russische<br />

volks- en kerkmuziek, die Russische verhalen<br />

vertelde, waarnaar de melodieën en motieven<br />

op een programmatische manier verwezen.<br />

‘In de stilte <strong>van</strong> de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië<br />

is een vredig Russisch lied te horen’, schreef<br />

Borodin over zijn stuk. ‘We horen paarden<br />

en kamelen naderbij komen en een vreemde,<br />

melancholieke oosterse melodie. Er trekt<br />

een karavaan voorbij, veilig geëscorteerd<br />

door Russische soldaten. De Russische en<br />

de Aziatische melodie vervlechten zich in<br />

gezamenlijke harmonie, die uitsterft wanneer<br />

de karavaan in de verte verdwijnt.’ Deze<br />

vriendelijke versie <strong>van</strong> de ‘Groot Russische’<br />

gedachte, waarin Russische soldaten<br />

superieur een steppenvolk beschermen – toch<br />

wat anders dan de hedendaagse variant <strong>van</strong><br />

Vladimir Poetin – vertelt de muziek uiterst<br />

effectief.<br />

De Russische melodie en die <strong>van</strong> de karavaan<br />

zijn beide licht exotisch afwijkend <strong>van</strong><br />

westerse toonladders, zonder er compleet<br />

<strong>van</strong> weg te drijven. Beide melodieën hebben<br />

iets melancholieks door de donkere klank<br />

er<strong>van</strong>. Dat komt omdat er zo af en toe een<br />

noot in klinkt die een halve toon lager ligt<br />

dan wanneer de melodie de westerse mineur<br />

toonladder zou volgen. En door de lage ronde<br />

klarinet, die de Russische melodie speelt,<br />

en de altijd melancholieke althobo die de<br />

oosterse melodie speelt. Die melodie heeft<br />

een Arabische kleur door de versieringen<br />

4


Toelichting<br />

(snelle omspelingen <strong>van</strong> een enkele toon).<br />

Ondertussen duikt er ook nog een rake<br />

imitatie <strong>van</strong> paarden- en kamelenhoeven op.<br />

De grote kracht <strong>van</strong> de muziek is niet<br />

de exotica, maar de onmiddellijke, breed<br />

zingende kwaliteit <strong>van</strong> beide melodieën.<br />

Ze slepen mee op een universele manier.<br />

Wanneer ze aan het slot gelijktijdig klinken,<br />

vormen ze even knap als voor iedereen<br />

herkenbaar een optelling <strong>van</strong> twee lijnen<br />

die een nieuw geheel vormen zonder hun<br />

oorsprong te verloochenen.<br />

Karen <strong>Tanaka</strong><br />

Techno Etudes IV, voor piano en orkest<br />

<strong>Het</strong> nieuwe <strong>pianoconcert</strong> <strong>van</strong> Karen <strong>Tanaka</strong><br />

is de vierde aflevering in de reeks Techno<br />

Etudes. De eerste Techno Etudes schreef<br />

<strong>Tanaka</strong> voor de Japans Nederlandse<br />

pianiste Tomoko Mukaiyama en Techno<br />

Etudes II (uit 2021) is een solostuk<br />

geschreven voor <strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong>, die<br />

<strong>van</strong>daag de vierde incarnatie <strong>van</strong> de etudes<br />

in première brengt.<br />

De technomuziek waarnaar in de titel wordt<br />

verwezen, klinkt door in de felle ritmiek in de<br />

snelle delen <strong>van</strong> alle Techno Etudes. Wie dat<br />

wil kan het ook horen in de manier waarop<br />

de muziek is opgebouwd. De structuur is<br />

een opeenvolging <strong>van</strong> herhaalde patronen,<br />

die als in een dj-set verspringen. In dit<br />

<strong>pianoconcert</strong> verdichten ze regelmatig in<br />

gelaagde klankweefsels op een manier waarin<br />

met een beetje goede wil een overeenkomst<br />

is te zien met hoe een dj zijn publiek<br />

opzweept met steeds meer volume en meer<br />

op elkaar gelegde loops op weg naar een<br />

climax met dreunend lage beats. Of <strong>Tanaka</strong><br />

het ook zo bedoeld heeft, is niet zeker, en<br />

haar manier <strong>van</strong> structureren in lagen is veel<br />

gedifferentieerder dan een dj dat zou doen.<br />

Waarschijnlijk hoort geen enkele technofan<br />

enige overeenkomst met zijn favoriete muziek.<br />

In de eerste Techno Etudes was het plan<br />

dat de pianiste met een track met beats<br />

zou samenspelen. Daar werd <strong>van</strong> afgezien<br />

omdat dat niet goed samengaat met de<br />

snel verspringende maatsoorten en de<br />

onregelmatige accenten in al die voortrazende<br />

herhaalde patronen <strong>van</strong> <strong>Tanaka</strong>. Haar muziek<br />

ligt veel dichter bij de ritmisch complexe<br />

minimal music <strong>van</strong> Steve Reich of de variant<br />

daarop die György Ligeti in zijn Etudes<br />

bedacht dan bij techno. <strong>Tanaka</strong>’s muziek is<br />

niet uit op de roes, maar bouwt een betoog op,<br />

waar de luisteraar toch wel zijn hoofd moet<br />

bijhouden om alle details in de ingenieuze<br />

constructie te horen. Dat geldt helemaal voor<br />

de pianist en het orkest, dat in sneltreinvaart<br />

een mozaïek <strong>van</strong> verschillende herhaalde<br />

patronen in steeds verschillende volgorden<br />

achter elkaar voor de kiezen krijgt.<br />

Boven het eerste deel <strong>van</strong> de Techno Etudes<br />

IV staat Dark & Furious. Dat duistere en dat<br />

verbetene komt naast de snelheid tot uiting<br />

in de dissonante akkoordbrekingen in de<br />

pianopartij en in de consequent lage ligging.<br />

<strong>Het</strong> orkest plooit zich in de geladen opening<br />

om de pianist heen met stotterende hoorns en<br />

5


Toelichting<br />

ritmische toonherhalingen <strong>van</strong> de altviolen en<br />

de cello’s. De eerste stuiterende pianonoten<br />

zijn zelfs exact dezelfde als die <strong>van</strong> Etude I,<br />

behalve dat ze een halve toon lager worden<br />

gespeeld. Dat de muziek in eindeloos veel<br />

vertakkingen naar duisternis verwijst is<br />

duidelijk, maar al die verspringingen en al die<br />

wisselingen in volume en gelaagdheid tasten<br />

de grote lijn geen moment aan. Melodie is er<br />

niet, maar in grote levendige penseelstreken<br />

ontvouwt zich toch een opwindend direct<br />

rakend verhaal.<br />

Waar de dreiging <strong>van</strong>daan komt blijkt uit de<br />

titel boven het langzame deel: Reflections<br />

on ‘The Ones Who Walk Away from<br />

Omelas’. Omelas is een fictieve stad, die<br />

de Amerikaanse sciencefictionschrijfster<br />

Ursula K. Le Guin bedacht. In Omelas heerst<br />

voorspoed en geluk, maar de prijs daarvoor is<br />

dat een aantal mensen een afschuwelijk leven<br />

leidt. <strong>Tanaka</strong> brengt het in 1973 gepubliceerde<br />

verhaal in verband met de enorme crises in de<br />

wereld <strong>van</strong> <strong>van</strong>daag: crises waar sommigen<br />

beter <strong>van</strong> worden, maar velen onder lijden. Als<br />

je de muziek zonder kennis <strong>van</strong> die gedachte<br />

beluistert, hoor je een sereen verdriet. Met<br />

een paar eenvoudige melodische gestes in<br />

de strijkers en een paar welluidende tot de<br />

essentie <strong>van</strong> twee of hooguit drie stemmen<br />

uitgebeende samenklanken (een terts, een<br />

kwint) die als eeuwenoude muziek klinken,<br />

bouwt <strong>Tanaka</strong> een breekbare sfeer die voor<br />

het eerst uit de lage ligging kruipt. In het<br />

midden zijn er alleen nog maar onbestemde<br />

tremolo’s in de piano, daarna glijdt het weg<br />

zoals het begon. <strong>Het</strong> laatste deel spiegelt<br />

aan het eerste. <strong>Het</strong> is weer heel snel, maar nu<br />

alleen nog maar Furious. <strong>Het</strong> is minder donker<br />

en met nieuwe bliksemsnelle blazersloopjes<br />

klinkt het virtuozer dan het eerste deel.<br />

Pjotr Tsjaikovski<br />

Eerste symfonie<br />

Pjotr Tsjaikovski voelde zich niet<br />

heel verwant met de nationalistische<br />

uitgangspunten <strong>van</strong> zijn tijdgenoten.<br />

Er huisde in hem een onmiskenbaar<br />

dramatisch, op emotioneel geladen gebaren<br />

gerichte muzikaal temperament, dat velen<br />

als ‘typisch Russisch’ bestempelen, maar<br />

zijn muziek is ook doordesemd <strong>van</strong> de<br />

westerse klassiek-romantische traditie.<br />

Al die walsen uit zijn opera’s en balletten<br />

hebben de sfeer <strong>van</strong> de westers georiënteerde<br />

muziek waarop de aristocratie en de rijke<br />

burgers in St. Petersburg de schittering <strong>van</strong><br />

de Weense bals evenaarden. Tsjaikovski<br />

was Rus, wat te horen is aan de door de<br />

Russische kerk- en volksmuziek beïnvloede<br />

mineurkleuren in zijn melodieën, én hij was<br />

een kosmopolitisch componist die door<br />

Europa reisde. Een bewonderaar <strong>van</strong> Mozart,<br />

die aan het conservatorium in de westerse<br />

traditie was opgeleid.<br />

Zijn Eerste symfonie is zowel Russisch als<br />

klassiek-romantisch <strong>van</strong> toon, maar vooral<br />

meteen herkenbaar Tsjaikovski. De symfonie<br />

volgt in het eerste deel keurig de regels <strong>van</strong><br />

de klassieke vorm: twee contrasterende<br />

thema’s in twee verschillende toonsoorten,<br />

6


Toelichting<br />

een dramatisch middenstuk, waarin materiaal<br />

uit de thema’s in steeds verspringende<br />

toonsoorten door elkaar heen gehusseld<br />

wordt, en een herhaling <strong>van</strong> de eerste helft<br />

<strong>van</strong> het stuk, waarin het tweede thema in de<br />

eerst (hoofd)toonsoort blijft en de spanning<br />

in een eenduidig slot wordt opgelost. Die<br />

structuur is met brede dramatisch geladen<br />

Tsjaikovski-melodieën bevolkt en dat wringt<br />

een beetje. Tsjaikovski koos ervoor zijn<br />

fantasie de vrije loop te laten boven een<br />

strak vasthouden aan de academische vorm.<br />

Typisch Tsjaikovski zijn ook de donkere<br />

Russische kleur <strong>van</strong> de emotioneel geladen<br />

melodieën en de geprononceerde ritmiek<br />

waarmee het verhaal in de snellere delen<br />

wordt voortgestuwd.<br />

De eerste twee delen hebben atmosferische<br />

ondertitels (Dromen <strong>van</strong> een winterse reis en<br />

Land <strong>van</strong> verlatenheid, land <strong>van</strong> mist) maar<br />

die verwijzen niet zo expliciet naar Rusland als<br />

Borodin dat deed. Echte programmamuziek<br />

is dit ook niet; je kunt je er gemakkelijk iets<br />

anders dan winter en mist bij voorstellen. <strong>Het</strong><br />

meest direct naar iets herkenbaars verwijzend<br />

is het trio uit het Scherzo. Dat heeft geen titel<br />

meegekregen, maar wie de ogen sluit, ziet<br />

de elegante bourgeoisie <strong>van</strong> St. Petersburg<br />

walsen. <strong>Het</strong> laatste deel heeft behalve al<br />

het goeds <strong>van</strong> Tsjaikovski’s muziek ook dat<br />

kenmerkende minpuntje: het is bij vlagen een<br />

beetje lawaaiig en iets te veel herhalend.<br />

Roeland Hazendonk<br />

7


Biografieën<br />

Componisten<br />

Aleksandr Borodin<br />

Aleksandr Borodin (1833 –<br />

1887) was een Russische<br />

componist en chemicus. Hij<br />

was lid <strong>van</strong> ‘<strong>Het</strong> Machtige<br />

Hoopje’, een groep <strong>van</strong> vijf<br />

Russische componisten die<br />

zich toelegden op specifiek<br />

Russische muziek.<br />

‘<strong>Het</strong> Machtige Hoopje’<br />

hield, geïnspireerd door hun<br />

mentor Michael Glinka, de<br />

Russische muziek in ere en<br />

trachtte de westerse muziek<br />

buiten de deur te houden.<br />

Naast Borodin behoorden<br />

8<br />

Modest Moessorgski,<br />

Cesar Cui, Nicolai Rimski-<br />

Korsakov en Mili Balakirev<br />

tot de groep. Borodin werd<br />

geboren in Sint-Petersburg<br />

als buitenechtelijke zoon<br />

<strong>van</strong> de Georgische edelman<br />

Luka Gede<strong>van</strong>ishvili. Hij<br />

bekwaamde zich in de<br />

geneeskunde en vervolgens<br />

in de chemie. Hij nam in<br />

1862 compositielessen bij<br />

Mili Balakirev, toentertijd<br />

hoogleraar in de chemie.<br />

<strong>Het</strong> jaar daarop huwde hij<br />

de jonge pianiste Ekaterina<br />

Protopopova. Muziek bleef<br />

Borodins tweede roeping,<br />

naast een loopbaan als<br />

chemicus en fysicus. Als<br />

gevolg hier<strong>van</strong> is zijn oeuvre<br />

niet zo groot als dat <strong>van</strong> zijn<br />

tijdgenoten.<br />

Karen <strong>Tanaka</strong><br />

foto: Jeff Gerbec<br />

De Japanse componiste<br />

en muziekpedagoog Karen<br />

<strong>Tanaka</strong> (1961, Tokio) staat<br />

bekend om haar veelzijdige<br />

en expressieve muziekstijl.<br />

Ze begon haar muzikale<br />

opleiding op jonge leeftijd<br />

met pianolessen en<br />

compositie.<br />

<strong>Tanaka</strong> studeerde<br />

compositie aan de Toho<br />

Gakuen School of Music in<br />

Tokyo en vervolgde haar<br />

opleiding in Europa, waar<br />

ze studeerde bij Olivier<br />

Messiaen en Luciano Berio.<br />

<strong>Tanaka</strong>’s muziek wordt


Biografieën<br />

gekenmerkt door een<br />

subtiele mix <strong>van</strong> oosterse en<br />

westerse invloeden, waarbij<br />

ze vaak gebruik maakt <strong>van</strong><br />

elektronische geluiden en<br />

innovatieve klankstructuren.<br />

Haar werken variëren<br />

<strong>van</strong> orkeststukken tot<br />

kamermuziek, elektronische<br />

muziek en muziek voor film<br />

en dans. Bekende werken<br />

zijn onder andere Water<br />

and Stone en Dreamscape.<br />

<strong>Tanaka</strong> heeft verschillende<br />

internationale prijzen<br />

gewonnen en haar muziek<br />

wordt wereldwijd uitgevoerd.<br />

Naast componeren is ze ook<br />

actief als docent aan diverse<br />

conservatoria.<br />

Pjotr Tsjaikovski<br />

De Russische componist<br />

Pjotr Tsjaikovski (1840 -<br />

1893) studeerde aan het<br />

Conservatorium <strong>van</strong><br />

St. Petersburg en werkte<br />

daar vervolgens zelf als<br />

docent.<br />

Vanaf 1877 werd Tsjaikovski<br />

financieel gesteund door<br />

de rijke weduwe Nadezjda<br />

von Meck. Hoewel ze er<br />

een zeer vertrouwelijke<br />

briefwisseling op na hielden,<br />

heeft Tsjaikovski haar nooit<br />

willen ontmoeten. Tsjaikovski<br />

reisde veel en liet zich in<br />

zijn werk ook beïnvloeden<br />

door veel westerse muziek.<br />

Wat hem op het verwijt <strong>van</strong><br />

onder anderen de collega’s<br />

<strong>van</strong> ‘<strong>Het</strong> Machtige Hoopje’<br />

kwam te staan dat hij te<br />

westers zou schrijven.<br />

Ondertussen groeide hij wel<br />

uit tot de meest gespeelde<br />

Russische componist. Zijn<br />

zes symfonieën, symfonische<br />

gedichten, concerten, opera’s<br />

en balletten behoren alle<br />

tot het gekende repertoire.<br />

Ook zijn kamermuziek en<br />

liederen sieren regelmatig<br />

de programma’s. Tsjaikovski<br />

stierf in 1893. Officieel<br />

aan cholera, maar de<br />

geruchten dat hij zelfmoord<br />

heeft gepleegd <strong>van</strong>wege<br />

de problemen die zijn<br />

homoseksuele geaardheid<br />

gaf, zijn nog altijd<br />

hardnekkig.<br />

9


Biografieën<br />

Uitvoerenden<br />

<strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong><br />

Piano<br />

De Nederlandse pianist<br />

<strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong> (1978) is<br />

sinds zijn veertiende jaar<br />

gefascineerd door met<br />

name de klassieke muziek<br />

<strong>van</strong> de 20e en 21e eeuw.<br />

Met een repertoire dat reikt<br />

<strong>van</strong> Bach tot Boulez, stelt hij<br />

zich tot doel om zijn publiek<br />

kennis te laten maken met<br />

de enorme schoonheid <strong>van</strong><br />

muziek <strong>van</strong> dit tijdperk door<br />

het geven <strong>van</strong> solorecitals,<br />

lecture-recitals, het spelen<br />

<strong>van</strong> <strong>pianoconcert</strong>en met<br />

orkest, cd-releases en<br />

speciale projecten. Van <strong>Raat</strong><br />

helpt zijn publiek zich te<br />

kunnen identificeren met<br />

hedendaagse componisten<br />

door zijn klassieke aanpak,<br />

waarin een grote aandacht<br />

voor muzikale structuur<br />

en voor toonvorming naar<br />

zijn mening cruciaal is voor<br />

het overbrengen <strong>van</strong> de<br />

muzikale logica en poëzie. Hij<br />

is meervoudig prijswinnaar<br />

<strong>van</strong> binnen- en buitenlandse<br />

concoursen en stipendia en<br />

veel componisten schreven<br />

werken voor de pianist.<br />

Van <strong>Raat</strong> speelde meer<br />

dan vijftig <strong>pianoconcert</strong>en<br />

wereldwijd, met orkesten als<br />

Los Angeles Philharmonic,<br />

Koninklijk Concertgebouw<br />

Orkest en de BBC Symphony<br />

Orchestra, en nam meer<br />

dan dertig cd’s op. Hij is<br />

een veelgevraagd spreker<br />

en speler voor radio en<br />

televisie en hij doceert in<br />

zijn vrije momenten aan<br />

het Conservatorium <strong>van</strong><br />

Amsterdam. In 2003 is Van<br />

<strong>Raat</strong> benoemd tot Steinway<br />

Artist.<br />

<strong>10</strong>


Biografieën<br />

foto: Heather Pinkham<br />

11


Biografieën<br />

Martijn Dendievel<br />

Dirigent<br />

De Vlaamse dirigent<br />

Martijn Dendievel<br />

(1995) is momenteel<br />

associate conductor bij<br />

Symfonieorkest Vlaanderen<br />

en <strong>van</strong>af januari 2026 chefdirigent.<br />

Vanaf seizoen<br />

<strong>2024</strong>-2025 is hij eveneens<br />

chef-dirigent <strong>van</strong> de Hofer<br />

Symphoniker in het Duitse<br />

Hof.<br />

Dendievel was winnaar<br />

<strong>van</strong> de Deutschen<br />

Dirigentenpreis 2021. Zijn<br />

internationale doorbraak<br />

volgde met gastdirecties<br />

bij onder meer het<br />

Tonkünstler-Orchester Wien,<br />

Copenhagen Philharmonic<br />

en Orchestra Sinfonica<br />

di Milano. Dendievel is<br />

regelmatig te gast bij<br />

orkesten als het Orchestra<br />

del Teatro Comunale<br />

Bologna en <strong>Philzuid</strong>. In de<br />

voorbije jaren dirigeerde hij<br />

eveneens gerenommeerde<br />

orkesten zoals het<br />

Concertgebouworkest,<br />

London Symphony<br />

Orchestra, WDR<br />

Sinfonieorchester Köln,<br />

Staatskapelle Weimar, en<br />

het Antwerp Symphony<br />

Orchestra. Dendievel<br />

groeide op in een familie<br />

met musici en zette zijn<br />

eerste muzikale stappen<br />

op de viool. Later wisselde<br />

hij naar cello en leerde ook<br />

slagwerk en klavecimbel aan<br />

het Stedelijk Conservatorium<br />

Brugge. Aan het<br />

Koninklijk Conservatorium<br />

Brussel studeerde hij<br />

muziekschriftuur. In 2022<br />

sloot Martijn zijn master<br />

orkestdirectie af bij Nicolás<br />

Pasquet en Ekhart Wycik<br />

aan de Hochschule für Musik<br />

Franz Liszt in Weimar. Ook<br />

volgde hij masterclasses bij<br />

Bernard Haitink, Iván Fischer<br />

en Paavo Järvi.<br />

12


Biografieën<br />

foto: Wouter Maeckelberghe<br />

13


Biografieën<br />

<strong>Philzuid</strong><br />

<strong>Philzuid</strong> is een orkest <strong>van</strong><br />

en voor iedereen. <strong>Het</strong> orkest<br />

verlegt voortdurend zijn<br />

grenzen door op zoek<br />

te gaan naar nieuwe<br />

uitdagingen waarmee het<br />

mensen <strong>van</strong> alle leeftijden<br />

raakt in hoofd, hart en ziel.<br />

<strong>Philzuid</strong> is hét symfonieorkest<br />

<strong>van</strong> het Zuiden. Vanuit<br />

Eindhoven en Maastricht<br />

is het verbonden met alle<br />

inwoners <strong>van</strong> Noord-Brabant,<br />

Limburg en Zeeland, maar<br />

14<br />

ook daarbuiten, in binnen- en<br />

buitenland. Chef-dirigent<br />

is Duncan Ward. <strong>Philzuid</strong><br />

is continu bezig met<br />

vernieuwen en zoekt naar<br />

nieuwe concertformules op<br />

onverwachte locaties. <strong>Het</strong><br />

is trots op zijn uitgebreide<br />

educatieve programma’s.<br />

Kleine ensembles met<br />

musici uit het orkest reizen<br />

naar basisscholen om<br />

leerlingen heel dichtbij en<br />

betrokken live klassieke<br />

muziek te laten ervaren. In<br />

de theaters of concertzalen<br />

ontmoeten leerlingen het<br />

hele symfonieorkest en doen<br />

foto: Focuss22<br />

ze mee in voorstellingen. Ook<br />

voor het voortgezet onderwijs<br />

maakt het programma’s<br />

waarbij scholieren live<br />

klassieke muziek ervaren<br />

en in contact komen met<br />

de musici. Iedereen die een<br />

concert bezoekt, ervaart<br />

emotievolle momenten. <strong>Het</strong><br />

zijn momenten <strong>van</strong> verbazing<br />

en verwondering, <strong>van</strong><br />

innerlijke rust tot inspiratie<br />

en <strong>van</strong> bezinning tot het<br />

krijgen <strong>van</strong> extra energie.<br />

<strong>Het</strong> doel <strong>van</strong> <strong>Philzuid</strong> is dat<br />

iedereen tijdens de concerten<br />

deze geluksmomenten gaat<br />

voelen.


Biografieën<br />

1e viool<br />

Adelina Hasani, Jan Homa,<br />

Malgorzata Michalik, Violetta<br />

Calin-Carstea, David Ernst,<br />

Francine Gérardy, Daniel Held,<br />

Eva Niziol, Monique Pellens,<br />

Geertje Podevyn, Machiel<br />

Swillens, Tijmen Wehlburg,<br />

Serge Willem, Gideon Nelissen<br />

2e viool<br />

Corinna Baldus, Ana Nedobora<br />

I<strong>van</strong>ova, Christina Büttner,<br />

Chris Chan, Siana Dragneva,<br />

Marleen Matser, Roland <strong>van</strong><br />

Mil, Kaori Oshita, Pascal<br />

Prégardien, Claudia Boumans,<br />

Saskia Frijns, Anna Szafraniec<br />

Altviool<br />

Kris Hellemans, Alès Hrdlicka,<br />

Iris Aarvik, Aurora Cano Soto,<br />

Elizabet Derrac Rus, Annemarie<br />

Hensens, Manfred Kloens,<br />

Erika de Laat, Lorenzo Titolo<br />

Duchini, Jurriaan Klapwijk<br />

Cello<br />

Gabriel Arias Luna, Caroline<br />

Kerpestein, Sanne de Graaf,<br />

Claudia Heimonen, Anneloes<br />

de Hooge, Anton I<strong>van</strong>ov, Marc<br />

Knippenberg, Joep Willems,<br />

Rosalie Seinstra<br />

Contrabas<br />

Dennis Pientak, Lisa Blok,<br />

Stefan Kleinehanding, Floyd<br />

Vermaes, Uli Winz, Alberto<br />

Monge Mansilla<br />

Fluit<br />

José Antonio Cabedo Cervera,<br />

Angela Stone, Adeline Salles<br />

Hobo<br />

Balder Dendievel, Herman<br />

Vincken<br />

Klarinet<br />

Jules Baeten, Roger<br />

Debougnoux<br />

Fagot<br />

Willmer Torres Martínez,<br />

Jolanda Wolters<br />

Hoorn<br />

Christiaan Moolenaars, Steven<br />

Minken, Cleo Simons, Thomas<br />

Baumgärtel<br />

Trompet<br />

Raymond Vievermanns, Ruud<br />

Visser<br />

Trombone<br />

Lode Smeets, Sandor Hendriks,<br />

Mário Faria Machado<br />

Tuba<br />

Ries Schellekens<br />

Pauken<br />

Bas Voorter<br />

Slagwerk<br />

Axel Dewulf, Frank Nelissen<br />

15


Verwacht<br />

Portret Charles Ives<br />

(1874-1954)<br />

Ives Ensemble<br />

Donderdag<br />

avondserie<br />

Do 24 okt <strong>2024</strong><br />

Grote Zaal<br />

20.15 uur<br />

20 oktober <strong>2024</strong> is het honderdvijftig jaar geleden dat<br />

de Amerikaanse componist Charles Ives is geboren.<br />

Reden voor de beste Ives-uitvoerders die er zijn, het<br />

Nederlandse Ives Ensemble, om deze godfather <strong>van</strong> het<br />

muzikale experiment in het zonnetje te zetten met een<br />

portretconcert. <strong>Het</strong> programma omvat een breed scala aan<br />

werken, waaronder een aantal zelden gehoorde juweeltjes,<br />

die samen Ives’ veelzijdigheid laten zien: <strong>van</strong> contemplatief<br />

en lyrisch tot humoristisch en experimenteel – en altijd zijn<br />

tijd ver vooruit.<br />

Studie voor piano nr. 9, uit 1907, is zo’n bevreemdende<br />

tijdscapsule: in totale isolatie verkent Ives hier de atonaliteit.<br />

Zijn Strijkkwartet nr. 1, geschreven als tweedejaars student,<br />

klinkt juist volstrekt traditioneel, al wijst het gebruik <strong>van</strong><br />

christelijke hymnen naar Ives’ levenslange belangstelling<br />

voor populaire tradities. De Three Quarter-tone Pieces<br />

voor twee piano’s zijn dan weer radicale verkenningen <strong>van</strong><br />

microtonaliteit. <strong>Het</strong> Trio voor viool, cello en piano is het<br />

om<strong>van</strong>grijkste werk op het programma en op-en-top Ives:<br />

geestig, vervoerend en volstrekt origineel.<br />

Charles Ives<br />

foto: W. Eugene Smith, (ca. 1947)<br />

Courtesy of the Irving S. Gilmore<br />

Music Library at Yale University<br />

Programma: Charles Ives Largo / Vioolsonate nr. 4 ‘Children’s<br />

Day at the Camp Meeting’ / Studie voor piano nr. 9 ‘The<br />

Anti-Abolitionist Riots’ / Strijkkwartet nr. 1 ‘From the Salvation<br />

Army’ / Three Quarter-tone Pieces / Studie voor piano nr. 21<br />

‘Some Southpaw Pitching’ / Trio<br />

16


Verwacht<br />

Koninklijk<br />

Concertgebouworkest<br />

Nicolas Altstaedt +<br />

Alisa Weilerstein<br />

Donderdag<br />

avondserie<br />

Cello Biënnale<br />

Amsterdam<br />

<strong>2024</strong><br />

Do 7 nov 2022<br />

Grote Zaal<br />

20.15 uur<br />

Matthias Pintscher leidt het Koninklijk Concertgebouworkest<br />

in zijn eigen donkere en lyrische celloconcert<br />

Un Despertar (Een ontwaken), dat hij in 2017 componeerde<br />

voor Alisa Weilerstein.<br />

Liza Lim creëert een nieuw concert voor Nicolas Altstaedt<br />

in opdracht <strong>van</strong> onder andere de Cello Biënnale. <strong>Het</strong> tweede<br />

deel <strong>van</strong> de compositie <strong>van</strong> Dutilleux is één grote solo voor<br />

de cellosectie <strong>van</strong> het orkest.<br />

Programma: Henri Dutilleux Timbres, Espace, Mouvement<br />

ou ‘La Nuit étoile’ / Liza Lim A Sutured World – Celloconcert<br />

(Nederlandse première) / Matthias Pintscher Un Despertar<br />

György Ligeti San Francisco Polyphony<br />

Alisa Weilerstein<br />

foto: Andy Doornhein<br />

17


Verwacht<br />

Oktober<br />

vr 11 okt / 20.15 uur<br />

Ahmet Aslan<br />

za 12 okt / 20.15 uur<br />

Doppelgänger 4<br />

Danish String Quartet +<br />

Johannes Rostamo<br />

zo 13 okt / 14.00 uur<br />

Matinée Marocaine<br />

Ghassan El Hakim +<br />

Farid Ghannam<br />

di 15 okt / 20.15 uur<br />

<strong>Het</strong> berouw <strong>van</strong> Petrus<br />

Voces Suaves<br />

wo 16 / do 17 okt / 20.15 uur<br />

Pärt über Bach<br />

Amsterdam Sinfonietta +<br />

Simone Lamsma<br />

wo 23 okt / 20.15 uur<br />

Glass, Kulenty en Kilar<br />

Sinfonietta Cracovia<br />

do 24 okt / 12.30 uur<br />

Lunchconcert<br />

i.s.m. Nationaal<br />

Muziekinstrumenten Fonds<br />

do 24 okt / 20.15 uur<br />

Portret Charles Ives<br />

(1874-1954)<br />

Ives Ensemble<br />

vr 25 okt / 20.30 uur<br />

The Qawwali voice<br />

Faiz Ali Faiz<br />

za 26 okt / 20.15 uur<br />

De essentie <strong>van</strong> het pianotrio<br />

Van Baerle Trio<br />

Kijk Muziek<br />

zo 27 okt<br />

13.30 uur<br />

Babar en het ontstaan <strong>van</strong><br />

de wereld (6+)<br />

Ensemble SeaSession<br />

13.30 +15.30 uur /<br />

Kleine Zaal<br />

Eurovision Vogelfestival (2+)<br />

Zvov<br />

zo 27 okt / 20.15 uur<br />

Allerzielen<br />

Nederlandse Bachvereniging<br />

di 29 okt / 20.15 uur<br />

Lubimov 80!<br />

Lubimov, Melnikov, Pashchenko,<br />

Shelepov + Poprugin<br />

Cello Biënnale<br />

Amsterdam <strong>2024</strong><br />

do 31 okt t/m zo <strong>10</strong> nov<br />

SoundLAB Workshop<br />

Maak je eigen muziek met de<br />

wonderlijkste instrumenten.<br />

Voor kinderen (7+) met<br />

volwassenen in de Atriumzaal<br />

om 13.00 uur op verschillende<br />

zondagen. Kaartjes via<br />

muziekgebouw.nl/soundlab<br />

WannaSwing<br />

Op de kade voor het<br />

Muziekgebouw staat de<br />

interactieve muziekinstallatie<br />

WannaSwing <strong>van</strong> theatermaakster<br />

Caecilia Thunissen<br />

en scenograaf Jan Boiten. Acht<br />

schommels sturen composities<br />

aan <strong>van</strong> hedendaagse<br />

componisten als Joey Roukens,<br />

Mayke Nas en Rob Zuidam.<br />

Zie voor meer informatie<br />

muziekgebouw.nl/wannaswing<br />

Huil <strong>van</strong> de Wolff<br />

Elke 22e <strong>van</strong> de maand<br />

klinkt om 20.00 uur het<br />

geluidsmonument Huil <strong>van</strong><br />

de Wolff <strong>van</strong> Martijn Padding<br />

ter herinnering aan oprichter<br />

<strong>van</strong> het Muziekgebouw<br />

Jan Wolff (1941 - 2012).<br />

muziekgebouw. nl/<br />

huil<strong>van</strong>dewolff<br />

Geheimtips<br />

Bijzondere concerten<br />

die je niet mag missen.<br />

muziekgebouw.nl/geheimtips<br />

18


Foto: Erik <strong>van</strong> Gurp<br />

Op de hoogte blijven?<br />

Mis geen enkel concert en schrijf je<br />

in voor onze nieuwsbrief! Scan de<br />

QR-code of ga naar muziekgebouw.<br />

nl/nieuwsbrief. Of volg ons via<br />

Facebook, LinkedIn of Instagram.<br />

Dudok aan ‘t IJ<br />

Kom voor of na het concert eten<br />

in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:<br />

020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.<br />

Rondom het concert<br />

- Na aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> het concert heb je<br />

geen toegang meer tot de zaal.<br />

- Zet je mobiele telefoon uit voor<br />

aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> het concert.<br />

- <strong>Het</strong> maken <strong>van</strong> beeld- of<br />

geluidsopnamen in de zaal alleen<br />

met schriftelijke toestemming.<br />

- Algemene Bezoekersvoorwaarden<br />

zijn na te lezen op muziekgebouw.nl<br />

Bij de prijs inbegrepen<br />

Reserveringskosten zijn bij de<br />

kaartprijs inbegrepen.<br />

Ook een drankje, tenzij anders<br />

vermeld op je concertkaartje.<br />

Word Vriend<br />

Inkomsten uit kaartverkoop dekken<br />

ten dele onze kosten.<br />

Word vriend: met jouw steun<br />

kunnen we concerten op het<br />

hoogste niveau blijven organiseren.<br />

Meer informatie:<br />

muziekgebouw.nl/wordvriend<br />

Dank!<br />

Wij kunnen niet zonder de steun <strong>van</strong><br />

onze vaste subsidiënten en Vrienden<br />

<strong>van</strong> het Muziekgebouw. Wij zijn hen<br />

daarvoor zeer erkentelijk.<br />

Druk binnenwerk<br />

druk & printservice<br />

19

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!