2024 10 10 Het pianoconcert van Tanaka - Philzuid + Ralph van Raat
Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
Do <strong>10</strong> okt <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 uur<br />
Donderdag<br />
avondserie<br />
<strong>Het</strong> <strong>pianoconcert</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>Tanaka</strong><br />
<strong>Philzuid</strong> + <strong>Ralph</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>Raat</strong><br />
<strong>Het</strong> gratis beschikbaar stellen <strong>van</strong> dit digitale<br />
programmaboekje is een extra service<br />
ter voorbereiding op het concert. <strong>Het</strong> is<br />
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie<br />
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele<br />
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de<br />
andere concertbezoekers.<br />
Bij voorbaat dank.
Programma<br />
<strong>Het</strong> <strong>pianoconcert</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>Tanaka</strong><br />
<strong>Philzuid</strong> + <strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong><br />
<strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong> piano<br />
Martijn Dendievel dirigent<br />
Donderdag<br />
avondserie<br />
Do <strong>10</strong> okt <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 – 21.55 uur<br />
ca. 35 minuten voor de pauze<br />
ca. 45 minuten na de pauze<br />
Inleiding<br />
Foyerdeck 1<br />
19.15 – 19.45 uur<br />
Door Frederike Berntsen<br />
Dit concert wordt live<br />
uitgezonden door de NTR<br />
op NPO Klassiek<br />
Staat je mobiele telefoon al uit?<br />
Dank je wel.<br />
2
Programma<br />
Aleksandr Borodin (1833 - 1887)<br />
In de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië (1880)<br />
Karen <strong>Tanaka</strong> (1961)<br />
Techno Etudes IV, voor piano en orkest<br />
(<strong>2024</strong>; wereldpremière)*<br />
· Dark & Furious (♩ = 156)<br />
· Reflections on ‘The Ones Who Walk Away from Omelas’,<br />
Dark and melancholic (♩ = 60)<br />
· Furious (♩ = 156)<br />
Pauze<br />
Pjotr Tsjaikovski (1840 - 1893)<br />
Symfonie nr 1 ‘Winterdromen’ in g op. 13 (1866)<br />
· Allegro tranquillo ‘Dromen <strong>van</strong> een winterse reis’<br />
· Adagio cantabile ‘Land <strong>van</strong> verlatenheid, land <strong>van</strong> mist’<br />
· Scherzo – Allegro scherzando<br />
· Finale – Andante lugubre, Allegro moderato<br />
* In opdracht <strong>van</strong> Muziekgebouw aan ’t IJ en Vancouver<br />
Symphony Orchestra met steun <strong>van</strong> Ammodo<br />
3
Toelichting<br />
Breed stromende Russische romantiek omlijst <strong>van</strong>avond het strak gedreven minimalisme<br />
<strong>van</strong> Karen <strong>Tanaka</strong>’s net zo emotioneel geladen nieuwe <strong>pianoconcert</strong>. Aleksandr Borodin<br />
verbeeldde de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië en Pjotr Tsjaikovski schilderde de Russische<br />
winter in zijn Eerste symfonie.<br />
<strong>Tanaka</strong>’s Techno Etudes IV verklankt in het<br />
voortrazende eerste deel een dreigende<br />
wereld. In het expressieve langzame klinkt<br />
even beeldend stil verdriet. De muzikale taal<br />
is anders dan die <strong>van</strong> de meer dan een eeuw<br />
geleden overleden Russen, maar <strong>Tanaka</strong>’s<br />
muziek heeft eenzelfde romantisch verhalend<br />
gebaar.<br />
Aleksandr Borodin<br />
In de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië<br />
In de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië is typerend<br />
voor de Russisch nationalistische stijl die<br />
halverwege de 19e eeuw bepalend werd voor<br />
het handjevol componisten dat Rusland toen<br />
telde.<br />
De groep componisten uit St. Petersburg,<br />
waartoe ook Borodin behoorde, wilde in<br />
navolging <strong>van</strong> het in heel Europa ook toen<br />
al sterk levende nationalisme nationale<br />
Russische muziek ontwikkelen. Muziek die<br />
niet de abstractie had <strong>van</strong> die <strong>van</strong> de klassiek<br />
westerse componisten – Bach, Mozart,<br />
Beethoven – en minder op de structuur en<br />
de ontwikkeling <strong>van</strong> technisch muzikale<br />
gegevens als een thema of dramatische<br />
vorm was gericht. Ze stonden muziek voor<br />
vol Slavische melodieën uit de Russische<br />
volks- en kerkmuziek, die Russische verhalen<br />
vertelde, waarnaar de melodieën en motieven<br />
op een programmatische manier verwezen.<br />
‘In de stilte <strong>van</strong> de steppen <strong>van</strong> Centraal Azië<br />
is een vredig Russisch lied te horen’, schreef<br />
Borodin over zijn stuk. ‘We horen paarden<br />
en kamelen naderbij komen en een vreemde,<br />
melancholieke oosterse melodie. Er trekt<br />
een karavaan voorbij, veilig geëscorteerd<br />
door Russische soldaten. De Russische en<br />
de Aziatische melodie vervlechten zich in<br />
gezamenlijke harmonie, die uitsterft wanneer<br />
de karavaan in de verte verdwijnt.’ Deze<br />
vriendelijke versie <strong>van</strong> de ‘Groot Russische’<br />
gedachte, waarin Russische soldaten<br />
superieur een steppenvolk beschermen – toch<br />
wat anders dan de hedendaagse variant <strong>van</strong><br />
Vladimir Poetin – vertelt de muziek uiterst<br />
effectief.<br />
De Russische melodie en die <strong>van</strong> de karavaan<br />
zijn beide licht exotisch afwijkend <strong>van</strong><br />
westerse toonladders, zonder er compleet<br />
<strong>van</strong> weg te drijven. Beide melodieën hebben<br />
iets melancholieks door de donkere klank<br />
er<strong>van</strong>. Dat komt omdat er zo af en toe een<br />
noot in klinkt die een halve toon lager ligt<br />
dan wanneer de melodie de westerse mineur<br />
toonladder zou volgen. En door de lage ronde<br />
klarinet, die de Russische melodie speelt,<br />
en de altijd melancholieke althobo die de<br />
oosterse melodie speelt. Die melodie heeft<br />
een Arabische kleur door de versieringen<br />
4
Toelichting<br />
(snelle omspelingen <strong>van</strong> een enkele toon).<br />
Ondertussen duikt er ook nog een rake<br />
imitatie <strong>van</strong> paarden- en kamelenhoeven op.<br />
De grote kracht <strong>van</strong> de muziek is niet<br />
de exotica, maar de onmiddellijke, breed<br />
zingende kwaliteit <strong>van</strong> beide melodieën.<br />
Ze slepen mee op een universele manier.<br />
Wanneer ze aan het slot gelijktijdig klinken,<br />
vormen ze even knap als voor iedereen<br />
herkenbaar een optelling <strong>van</strong> twee lijnen<br />
die een nieuw geheel vormen zonder hun<br />
oorsprong te verloochenen.<br />
Karen <strong>Tanaka</strong><br />
Techno Etudes IV, voor piano en orkest<br />
<strong>Het</strong> nieuwe <strong>pianoconcert</strong> <strong>van</strong> Karen <strong>Tanaka</strong><br />
is de vierde aflevering in de reeks Techno<br />
Etudes. De eerste Techno Etudes schreef<br />
<strong>Tanaka</strong> voor de Japans Nederlandse<br />
pianiste Tomoko Mukaiyama en Techno<br />
Etudes II (uit 2021) is een solostuk<br />
geschreven voor <strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong>, die<br />
<strong>van</strong>daag de vierde incarnatie <strong>van</strong> de etudes<br />
in première brengt.<br />
De technomuziek waarnaar in de titel wordt<br />
verwezen, klinkt door in de felle ritmiek in de<br />
snelle delen <strong>van</strong> alle Techno Etudes. Wie dat<br />
wil kan het ook horen in de manier waarop<br />
de muziek is opgebouwd. De structuur is<br />
een opeenvolging <strong>van</strong> herhaalde patronen,<br />
die als in een dj-set verspringen. In dit<br />
<strong>pianoconcert</strong> verdichten ze regelmatig in<br />
gelaagde klankweefsels op een manier waarin<br />
met een beetje goede wil een overeenkomst<br />
is te zien met hoe een dj zijn publiek<br />
opzweept met steeds meer volume en meer<br />
op elkaar gelegde loops op weg naar een<br />
climax met dreunend lage beats. Of <strong>Tanaka</strong><br />
het ook zo bedoeld heeft, is niet zeker, en<br />
haar manier <strong>van</strong> structureren in lagen is veel<br />
gedifferentieerder dan een dj dat zou doen.<br />
Waarschijnlijk hoort geen enkele technofan<br />
enige overeenkomst met zijn favoriete muziek.<br />
In de eerste Techno Etudes was het plan<br />
dat de pianiste met een track met beats<br />
zou samenspelen. Daar werd <strong>van</strong> afgezien<br />
omdat dat niet goed samengaat met de<br />
snel verspringende maatsoorten en de<br />
onregelmatige accenten in al die voortrazende<br />
herhaalde patronen <strong>van</strong> <strong>Tanaka</strong>. Haar muziek<br />
ligt veel dichter bij de ritmisch complexe<br />
minimal music <strong>van</strong> Steve Reich of de variant<br />
daarop die György Ligeti in zijn Etudes<br />
bedacht dan bij techno. <strong>Tanaka</strong>’s muziek is<br />
niet uit op de roes, maar bouwt een betoog op,<br />
waar de luisteraar toch wel zijn hoofd moet<br />
bijhouden om alle details in de ingenieuze<br />
constructie te horen. Dat geldt helemaal voor<br />
de pianist en het orkest, dat in sneltreinvaart<br />
een mozaïek <strong>van</strong> verschillende herhaalde<br />
patronen in steeds verschillende volgorden<br />
achter elkaar voor de kiezen krijgt.<br />
Boven het eerste deel <strong>van</strong> de Techno Etudes<br />
IV staat Dark & Furious. Dat duistere en dat<br />
verbetene komt naast de snelheid tot uiting<br />
in de dissonante akkoordbrekingen in de<br />
pianopartij en in de consequent lage ligging.<br />
<strong>Het</strong> orkest plooit zich in de geladen opening<br />
om de pianist heen met stotterende hoorns en<br />
5
Toelichting<br />
ritmische toonherhalingen <strong>van</strong> de altviolen en<br />
de cello’s. De eerste stuiterende pianonoten<br />
zijn zelfs exact dezelfde als die <strong>van</strong> Etude I,<br />
behalve dat ze een halve toon lager worden<br />
gespeeld. Dat de muziek in eindeloos veel<br />
vertakkingen naar duisternis verwijst is<br />
duidelijk, maar al die verspringingen en al die<br />
wisselingen in volume en gelaagdheid tasten<br />
de grote lijn geen moment aan. Melodie is er<br />
niet, maar in grote levendige penseelstreken<br />
ontvouwt zich toch een opwindend direct<br />
rakend verhaal.<br />
Waar de dreiging <strong>van</strong>daan komt blijkt uit de<br />
titel boven het langzame deel: Reflections<br />
on ‘The Ones Who Walk Away from<br />
Omelas’. Omelas is een fictieve stad, die<br />
de Amerikaanse sciencefictionschrijfster<br />
Ursula K. Le Guin bedacht. In Omelas heerst<br />
voorspoed en geluk, maar de prijs daarvoor is<br />
dat een aantal mensen een afschuwelijk leven<br />
leidt. <strong>Tanaka</strong> brengt het in 1973 gepubliceerde<br />
verhaal in verband met de enorme crises in de<br />
wereld <strong>van</strong> <strong>van</strong>daag: crises waar sommigen<br />
beter <strong>van</strong> worden, maar velen onder lijden. Als<br />
je de muziek zonder kennis <strong>van</strong> die gedachte<br />
beluistert, hoor je een sereen verdriet. Met<br />
een paar eenvoudige melodische gestes in<br />
de strijkers en een paar welluidende tot de<br />
essentie <strong>van</strong> twee of hooguit drie stemmen<br />
uitgebeende samenklanken (een terts, een<br />
kwint) die als eeuwenoude muziek klinken,<br />
bouwt <strong>Tanaka</strong> een breekbare sfeer die voor<br />
het eerst uit de lage ligging kruipt. In het<br />
midden zijn er alleen nog maar onbestemde<br />
tremolo’s in de piano, daarna glijdt het weg<br />
zoals het begon. <strong>Het</strong> laatste deel spiegelt<br />
aan het eerste. <strong>Het</strong> is weer heel snel, maar nu<br />
alleen nog maar Furious. <strong>Het</strong> is minder donker<br />
en met nieuwe bliksemsnelle blazersloopjes<br />
klinkt het virtuozer dan het eerste deel.<br />
Pjotr Tsjaikovski<br />
Eerste symfonie<br />
Pjotr Tsjaikovski voelde zich niet<br />
heel verwant met de nationalistische<br />
uitgangspunten <strong>van</strong> zijn tijdgenoten.<br />
Er huisde in hem een onmiskenbaar<br />
dramatisch, op emotioneel geladen gebaren<br />
gerichte muzikaal temperament, dat velen<br />
als ‘typisch Russisch’ bestempelen, maar<br />
zijn muziek is ook doordesemd <strong>van</strong> de<br />
westerse klassiek-romantische traditie.<br />
Al die walsen uit zijn opera’s en balletten<br />
hebben de sfeer <strong>van</strong> de westers georiënteerde<br />
muziek waarop de aristocratie en de rijke<br />
burgers in St. Petersburg de schittering <strong>van</strong><br />
de Weense bals evenaarden. Tsjaikovski<br />
was Rus, wat te horen is aan de door de<br />
Russische kerk- en volksmuziek beïnvloede<br />
mineurkleuren in zijn melodieën, én hij was<br />
een kosmopolitisch componist die door<br />
Europa reisde. Een bewonderaar <strong>van</strong> Mozart,<br />
die aan het conservatorium in de westerse<br />
traditie was opgeleid.<br />
Zijn Eerste symfonie is zowel Russisch als<br />
klassiek-romantisch <strong>van</strong> toon, maar vooral<br />
meteen herkenbaar Tsjaikovski. De symfonie<br />
volgt in het eerste deel keurig de regels <strong>van</strong><br />
de klassieke vorm: twee contrasterende<br />
thema’s in twee verschillende toonsoorten,<br />
6
Toelichting<br />
een dramatisch middenstuk, waarin materiaal<br />
uit de thema’s in steeds verspringende<br />
toonsoorten door elkaar heen gehusseld<br />
wordt, en een herhaling <strong>van</strong> de eerste helft<br />
<strong>van</strong> het stuk, waarin het tweede thema in de<br />
eerst (hoofd)toonsoort blijft en de spanning<br />
in een eenduidig slot wordt opgelost. Die<br />
structuur is met brede dramatisch geladen<br />
Tsjaikovski-melodieën bevolkt en dat wringt<br />
een beetje. Tsjaikovski koos ervoor zijn<br />
fantasie de vrije loop te laten boven een<br />
strak vasthouden aan de academische vorm.<br />
Typisch Tsjaikovski zijn ook de donkere<br />
Russische kleur <strong>van</strong> de emotioneel geladen<br />
melodieën en de geprononceerde ritmiek<br />
waarmee het verhaal in de snellere delen<br />
wordt voortgestuwd.<br />
De eerste twee delen hebben atmosferische<br />
ondertitels (Dromen <strong>van</strong> een winterse reis en<br />
Land <strong>van</strong> verlatenheid, land <strong>van</strong> mist) maar<br />
die verwijzen niet zo expliciet naar Rusland als<br />
Borodin dat deed. Echte programmamuziek<br />
is dit ook niet; je kunt je er gemakkelijk iets<br />
anders dan winter en mist bij voorstellen. <strong>Het</strong><br />
meest direct naar iets herkenbaars verwijzend<br />
is het trio uit het Scherzo. Dat heeft geen titel<br />
meegekregen, maar wie de ogen sluit, ziet<br />
de elegante bourgeoisie <strong>van</strong> St. Petersburg<br />
walsen. <strong>Het</strong> laatste deel heeft behalve al<br />
het goeds <strong>van</strong> Tsjaikovski’s muziek ook dat<br />
kenmerkende minpuntje: het is bij vlagen een<br />
beetje lawaaiig en iets te veel herhalend.<br />
Roeland Hazendonk<br />
7
Biografieën<br />
Componisten<br />
Aleksandr Borodin<br />
Aleksandr Borodin (1833 –<br />
1887) was een Russische<br />
componist en chemicus. Hij<br />
was lid <strong>van</strong> ‘<strong>Het</strong> Machtige<br />
Hoopje’, een groep <strong>van</strong> vijf<br />
Russische componisten die<br />
zich toelegden op specifiek<br />
Russische muziek.<br />
‘<strong>Het</strong> Machtige Hoopje’<br />
hield, geïnspireerd door hun<br />
mentor Michael Glinka, de<br />
Russische muziek in ere en<br />
trachtte de westerse muziek<br />
buiten de deur te houden.<br />
Naast Borodin behoorden<br />
8<br />
Modest Moessorgski,<br />
Cesar Cui, Nicolai Rimski-<br />
Korsakov en Mili Balakirev<br />
tot de groep. Borodin werd<br />
geboren in Sint-Petersburg<br />
als buitenechtelijke zoon<br />
<strong>van</strong> de Georgische edelman<br />
Luka Gede<strong>van</strong>ishvili. Hij<br />
bekwaamde zich in de<br />
geneeskunde en vervolgens<br />
in de chemie. Hij nam in<br />
1862 compositielessen bij<br />
Mili Balakirev, toentertijd<br />
hoogleraar in de chemie.<br />
<strong>Het</strong> jaar daarop huwde hij<br />
de jonge pianiste Ekaterina<br />
Protopopova. Muziek bleef<br />
Borodins tweede roeping,<br />
naast een loopbaan als<br />
chemicus en fysicus. Als<br />
gevolg hier<strong>van</strong> is zijn oeuvre<br />
niet zo groot als dat <strong>van</strong> zijn<br />
tijdgenoten.<br />
Karen <strong>Tanaka</strong><br />
foto: Jeff Gerbec<br />
De Japanse componiste<br />
en muziekpedagoog Karen<br />
<strong>Tanaka</strong> (1961, Tokio) staat<br />
bekend om haar veelzijdige<br />
en expressieve muziekstijl.<br />
Ze begon haar muzikale<br />
opleiding op jonge leeftijd<br />
met pianolessen en<br />
compositie.<br />
<strong>Tanaka</strong> studeerde<br />
compositie aan de Toho<br />
Gakuen School of Music in<br />
Tokyo en vervolgde haar<br />
opleiding in Europa, waar<br />
ze studeerde bij Olivier<br />
Messiaen en Luciano Berio.<br />
<strong>Tanaka</strong>’s muziek wordt
Biografieën<br />
gekenmerkt door een<br />
subtiele mix <strong>van</strong> oosterse en<br />
westerse invloeden, waarbij<br />
ze vaak gebruik maakt <strong>van</strong><br />
elektronische geluiden en<br />
innovatieve klankstructuren.<br />
Haar werken variëren<br />
<strong>van</strong> orkeststukken tot<br />
kamermuziek, elektronische<br />
muziek en muziek voor film<br />
en dans. Bekende werken<br />
zijn onder andere Water<br />
and Stone en Dreamscape.<br />
<strong>Tanaka</strong> heeft verschillende<br />
internationale prijzen<br />
gewonnen en haar muziek<br />
wordt wereldwijd uitgevoerd.<br />
Naast componeren is ze ook<br />
actief als docent aan diverse<br />
conservatoria.<br />
Pjotr Tsjaikovski<br />
De Russische componist<br />
Pjotr Tsjaikovski (1840 -<br />
1893) studeerde aan het<br />
Conservatorium <strong>van</strong><br />
St. Petersburg en werkte<br />
daar vervolgens zelf als<br />
docent.<br />
Vanaf 1877 werd Tsjaikovski<br />
financieel gesteund door<br />
de rijke weduwe Nadezjda<br />
von Meck. Hoewel ze er<br />
een zeer vertrouwelijke<br />
briefwisseling op na hielden,<br />
heeft Tsjaikovski haar nooit<br />
willen ontmoeten. Tsjaikovski<br />
reisde veel en liet zich in<br />
zijn werk ook beïnvloeden<br />
door veel westerse muziek.<br />
Wat hem op het verwijt <strong>van</strong><br />
onder anderen de collega’s<br />
<strong>van</strong> ‘<strong>Het</strong> Machtige Hoopje’<br />
kwam te staan dat hij te<br />
westers zou schrijven.<br />
Ondertussen groeide hij wel<br />
uit tot de meest gespeelde<br />
Russische componist. Zijn<br />
zes symfonieën, symfonische<br />
gedichten, concerten, opera’s<br />
en balletten behoren alle<br />
tot het gekende repertoire.<br />
Ook zijn kamermuziek en<br />
liederen sieren regelmatig<br />
de programma’s. Tsjaikovski<br />
stierf in 1893. Officieel<br />
aan cholera, maar de<br />
geruchten dat hij zelfmoord<br />
heeft gepleegd <strong>van</strong>wege<br />
de problemen die zijn<br />
homoseksuele geaardheid<br />
gaf, zijn nog altijd<br />
hardnekkig.<br />
9
Biografieën<br />
Uitvoerenden<br />
<strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong><br />
Piano<br />
De Nederlandse pianist<br />
<strong>Ralph</strong> <strong>van</strong> <strong>Raat</strong> (1978) is<br />
sinds zijn veertiende jaar<br />
gefascineerd door met<br />
name de klassieke muziek<br />
<strong>van</strong> de 20e en 21e eeuw.<br />
Met een repertoire dat reikt<br />
<strong>van</strong> Bach tot Boulez, stelt hij<br />
zich tot doel om zijn publiek<br />
kennis te laten maken met<br />
de enorme schoonheid <strong>van</strong><br />
muziek <strong>van</strong> dit tijdperk door<br />
het geven <strong>van</strong> solorecitals,<br />
lecture-recitals, het spelen<br />
<strong>van</strong> <strong>pianoconcert</strong>en met<br />
orkest, cd-releases en<br />
speciale projecten. Van <strong>Raat</strong><br />
helpt zijn publiek zich te<br />
kunnen identificeren met<br />
hedendaagse componisten<br />
door zijn klassieke aanpak,<br />
waarin een grote aandacht<br />
voor muzikale structuur<br />
en voor toonvorming naar<br />
zijn mening cruciaal is voor<br />
het overbrengen <strong>van</strong> de<br />
muzikale logica en poëzie. Hij<br />
is meervoudig prijswinnaar<br />
<strong>van</strong> binnen- en buitenlandse<br />
concoursen en stipendia en<br />
veel componisten schreven<br />
werken voor de pianist.<br />
Van <strong>Raat</strong> speelde meer<br />
dan vijftig <strong>pianoconcert</strong>en<br />
wereldwijd, met orkesten als<br />
Los Angeles Philharmonic,<br />
Koninklijk Concertgebouw<br />
Orkest en de BBC Symphony<br />
Orchestra, en nam meer<br />
dan dertig cd’s op. Hij is<br />
een veelgevraagd spreker<br />
en speler voor radio en<br />
televisie en hij doceert in<br />
zijn vrije momenten aan<br />
het Conservatorium <strong>van</strong><br />
Amsterdam. In 2003 is Van<br />
<strong>Raat</strong> benoemd tot Steinway<br />
Artist.<br />
<strong>10</strong>
Biografieën<br />
foto: Heather Pinkham<br />
11
Biografieën<br />
Martijn Dendievel<br />
Dirigent<br />
De Vlaamse dirigent<br />
Martijn Dendievel<br />
(1995) is momenteel<br />
associate conductor bij<br />
Symfonieorkest Vlaanderen<br />
en <strong>van</strong>af januari 2026 chefdirigent.<br />
Vanaf seizoen<br />
<strong>2024</strong>-2025 is hij eveneens<br />
chef-dirigent <strong>van</strong> de Hofer<br />
Symphoniker in het Duitse<br />
Hof.<br />
Dendievel was winnaar<br />
<strong>van</strong> de Deutschen<br />
Dirigentenpreis 2021. Zijn<br />
internationale doorbraak<br />
volgde met gastdirecties<br />
bij onder meer het<br />
Tonkünstler-Orchester Wien,<br />
Copenhagen Philharmonic<br />
en Orchestra Sinfonica<br />
di Milano. Dendievel is<br />
regelmatig te gast bij<br />
orkesten als het Orchestra<br />
del Teatro Comunale<br />
Bologna en <strong>Philzuid</strong>. In de<br />
voorbije jaren dirigeerde hij<br />
eveneens gerenommeerde<br />
orkesten zoals het<br />
Concertgebouworkest,<br />
London Symphony<br />
Orchestra, WDR<br />
Sinfonieorchester Köln,<br />
Staatskapelle Weimar, en<br />
het Antwerp Symphony<br />
Orchestra. Dendievel<br />
groeide op in een familie<br />
met musici en zette zijn<br />
eerste muzikale stappen<br />
op de viool. Later wisselde<br />
hij naar cello en leerde ook<br />
slagwerk en klavecimbel aan<br />
het Stedelijk Conservatorium<br />
Brugge. Aan het<br />
Koninklijk Conservatorium<br />
Brussel studeerde hij<br />
muziekschriftuur. In 2022<br />
sloot Martijn zijn master<br />
orkestdirectie af bij Nicolás<br />
Pasquet en Ekhart Wycik<br />
aan de Hochschule für Musik<br />
Franz Liszt in Weimar. Ook<br />
volgde hij masterclasses bij<br />
Bernard Haitink, Iván Fischer<br />
en Paavo Järvi.<br />
12
Biografieën<br />
foto: Wouter Maeckelberghe<br />
13
Biografieën<br />
<strong>Philzuid</strong><br />
<strong>Philzuid</strong> is een orkest <strong>van</strong><br />
en voor iedereen. <strong>Het</strong> orkest<br />
verlegt voortdurend zijn<br />
grenzen door op zoek<br />
te gaan naar nieuwe<br />
uitdagingen waarmee het<br />
mensen <strong>van</strong> alle leeftijden<br />
raakt in hoofd, hart en ziel.<br />
<strong>Philzuid</strong> is hét symfonieorkest<br />
<strong>van</strong> het Zuiden. Vanuit<br />
Eindhoven en Maastricht<br />
is het verbonden met alle<br />
inwoners <strong>van</strong> Noord-Brabant,<br />
Limburg en Zeeland, maar<br />
14<br />
ook daarbuiten, in binnen- en<br />
buitenland. Chef-dirigent<br />
is Duncan Ward. <strong>Philzuid</strong><br />
is continu bezig met<br />
vernieuwen en zoekt naar<br />
nieuwe concertformules op<br />
onverwachte locaties. <strong>Het</strong><br />
is trots op zijn uitgebreide<br />
educatieve programma’s.<br />
Kleine ensembles met<br />
musici uit het orkest reizen<br />
naar basisscholen om<br />
leerlingen heel dichtbij en<br />
betrokken live klassieke<br />
muziek te laten ervaren. In<br />
de theaters of concertzalen<br />
ontmoeten leerlingen het<br />
hele symfonieorkest en doen<br />
foto: Focuss22<br />
ze mee in voorstellingen. Ook<br />
voor het voortgezet onderwijs<br />
maakt het programma’s<br />
waarbij scholieren live<br />
klassieke muziek ervaren<br />
en in contact komen met<br />
de musici. Iedereen die een<br />
concert bezoekt, ervaart<br />
emotievolle momenten. <strong>Het</strong><br />
zijn momenten <strong>van</strong> verbazing<br />
en verwondering, <strong>van</strong><br />
innerlijke rust tot inspiratie<br />
en <strong>van</strong> bezinning tot het<br />
krijgen <strong>van</strong> extra energie.<br />
<strong>Het</strong> doel <strong>van</strong> <strong>Philzuid</strong> is dat<br />
iedereen tijdens de concerten<br />
deze geluksmomenten gaat<br />
voelen.
Biografieën<br />
1e viool<br />
Adelina Hasani, Jan Homa,<br />
Malgorzata Michalik, Violetta<br />
Calin-Carstea, David Ernst,<br />
Francine Gérardy, Daniel Held,<br />
Eva Niziol, Monique Pellens,<br />
Geertje Podevyn, Machiel<br />
Swillens, Tijmen Wehlburg,<br />
Serge Willem, Gideon Nelissen<br />
2e viool<br />
Corinna Baldus, Ana Nedobora<br />
I<strong>van</strong>ova, Christina Büttner,<br />
Chris Chan, Siana Dragneva,<br />
Marleen Matser, Roland <strong>van</strong><br />
Mil, Kaori Oshita, Pascal<br />
Prégardien, Claudia Boumans,<br />
Saskia Frijns, Anna Szafraniec<br />
Altviool<br />
Kris Hellemans, Alès Hrdlicka,<br />
Iris Aarvik, Aurora Cano Soto,<br />
Elizabet Derrac Rus, Annemarie<br />
Hensens, Manfred Kloens,<br />
Erika de Laat, Lorenzo Titolo<br />
Duchini, Jurriaan Klapwijk<br />
Cello<br />
Gabriel Arias Luna, Caroline<br />
Kerpestein, Sanne de Graaf,<br />
Claudia Heimonen, Anneloes<br />
de Hooge, Anton I<strong>van</strong>ov, Marc<br />
Knippenberg, Joep Willems,<br />
Rosalie Seinstra<br />
Contrabas<br />
Dennis Pientak, Lisa Blok,<br />
Stefan Kleinehanding, Floyd<br />
Vermaes, Uli Winz, Alberto<br />
Monge Mansilla<br />
Fluit<br />
José Antonio Cabedo Cervera,<br />
Angela Stone, Adeline Salles<br />
Hobo<br />
Balder Dendievel, Herman<br />
Vincken<br />
Klarinet<br />
Jules Baeten, Roger<br />
Debougnoux<br />
Fagot<br />
Willmer Torres Martínez,<br />
Jolanda Wolters<br />
Hoorn<br />
Christiaan Moolenaars, Steven<br />
Minken, Cleo Simons, Thomas<br />
Baumgärtel<br />
Trompet<br />
Raymond Vievermanns, Ruud<br />
Visser<br />
Trombone<br />
Lode Smeets, Sandor Hendriks,<br />
Mário Faria Machado<br />
Tuba<br />
Ries Schellekens<br />
Pauken<br />
Bas Voorter<br />
Slagwerk<br />
Axel Dewulf, Frank Nelissen<br />
15
Verwacht<br />
Portret Charles Ives<br />
(1874-1954)<br />
Ives Ensemble<br />
Donderdag<br />
avondserie<br />
Do 24 okt <strong>2024</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 uur<br />
20 oktober <strong>2024</strong> is het honderdvijftig jaar geleden dat<br />
de Amerikaanse componist Charles Ives is geboren.<br />
Reden voor de beste Ives-uitvoerders die er zijn, het<br />
Nederlandse Ives Ensemble, om deze godfather <strong>van</strong> het<br />
muzikale experiment in het zonnetje te zetten met een<br />
portretconcert. <strong>Het</strong> programma omvat een breed scala aan<br />
werken, waaronder een aantal zelden gehoorde juweeltjes,<br />
die samen Ives’ veelzijdigheid laten zien: <strong>van</strong> contemplatief<br />
en lyrisch tot humoristisch en experimenteel – en altijd zijn<br />
tijd ver vooruit.<br />
Studie voor piano nr. 9, uit 1907, is zo’n bevreemdende<br />
tijdscapsule: in totale isolatie verkent Ives hier de atonaliteit.<br />
Zijn Strijkkwartet nr. 1, geschreven als tweedejaars student,<br />
klinkt juist volstrekt traditioneel, al wijst het gebruik <strong>van</strong><br />
christelijke hymnen naar Ives’ levenslange belangstelling<br />
voor populaire tradities. De Three Quarter-tone Pieces<br />
voor twee piano’s zijn dan weer radicale verkenningen <strong>van</strong><br />
microtonaliteit. <strong>Het</strong> Trio voor viool, cello en piano is het<br />
om<strong>van</strong>grijkste werk op het programma en op-en-top Ives:<br />
geestig, vervoerend en volstrekt origineel.<br />
Charles Ives<br />
foto: W. Eugene Smith, (ca. 1947)<br />
Courtesy of the Irving S. Gilmore<br />
Music Library at Yale University<br />
Programma: Charles Ives Largo / Vioolsonate nr. 4 ‘Children’s<br />
Day at the Camp Meeting’ / Studie voor piano nr. 9 ‘The<br />
Anti-Abolitionist Riots’ / Strijkkwartet nr. 1 ‘From the Salvation<br />
Army’ / Three Quarter-tone Pieces / Studie voor piano nr. 21<br />
‘Some Southpaw Pitching’ / Trio<br />
16
Verwacht<br />
Koninklijk<br />
Concertgebouworkest<br />
Nicolas Altstaedt +<br />
Alisa Weilerstein<br />
Donderdag<br />
avondserie<br />
Cello Biënnale<br />
Amsterdam<br />
<strong>2024</strong><br />
Do 7 nov 2022<br />
Grote Zaal<br />
20.15 uur<br />
Matthias Pintscher leidt het Koninklijk Concertgebouworkest<br />
in zijn eigen donkere en lyrische celloconcert<br />
Un Despertar (Een ontwaken), dat hij in 2017 componeerde<br />
voor Alisa Weilerstein.<br />
Liza Lim creëert een nieuw concert voor Nicolas Altstaedt<br />
in opdracht <strong>van</strong> onder andere de Cello Biënnale. <strong>Het</strong> tweede<br />
deel <strong>van</strong> de compositie <strong>van</strong> Dutilleux is één grote solo voor<br />
de cellosectie <strong>van</strong> het orkest.<br />
Programma: Henri Dutilleux Timbres, Espace, Mouvement<br />
ou ‘La Nuit étoile’ / Liza Lim A Sutured World – Celloconcert<br />
(Nederlandse première) / Matthias Pintscher Un Despertar<br />
György Ligeti San Francisco Polyphony<br />
Alisa Weilerstein<br />
foto: Andy Doornhein<br />
17
Verwacht<br />
Oktober<br />
vr 11 okt / 20.15 uur<br />
Ahmet Aslan<br />
za 12 okt / 20.15 uur<br />
Doppelgänger 4<br />
Danish String Quartet +<br />
Johannes Rostamo<br />
zo 13 okt / 14.00 uur<br />
Matinée Marocaine<br />
Ghassan El Hakim +<br />
Farid Ghannam<br />
di 15 okt / 20.15 uur<br />
<strong>Het</strong> berouw <strong>van</strong> Petrus<br />
Voces Suaves<br />
wo 16 / do 17 okt / 20.15 uur<br />
Pärt über Bach<br />
Amsterdam Sinfonietta +<br />
Simone Lamsma<br />
wo 23 okt / 20.15 uur<br />
Glass, Kulenty en Kilar<br />
Sinfonietta Cracovia<br />
do 24 okt / 12.30 uur<br />
Lunchconcert<br />
i.s.m. Nationaal<br />
Muziekinstrumenten Fonds<br />
do 24 okt / 20.15 uur<br />
Portret Charles Ives<br />
(1874-1954)<br />
Ives Ensemble<br />
vr 25 okt / 20.30 uur<br />
The Qawwali voice<br />
Faiz Ali Faiz<br />
za 26 okt / 20.15 uur<br />
De essentie <strong>van</strong> het pianotrio<br />
Van Baerle Trio<br />
Kijk Muziek<br />
zo 27 okt<br />
13.30 uur<br />
Babar en het ontstaan <strong>van</strong><br />
de wereld (6+)<br />
Ensemble SeaSession<br />
13.30 +15.30 uur /<br />
Kleine Zaal<br />
Eurovision Vogelfestival (2+)<br />
Zvov<br />
zo 27 okt / 20.15 uur<br />
Allerzielen<br />
Nederlandse Bachvereniging<br />
di 29 okt / 20.15 uur<br />
Lubimov 80!<br />
Lubimov, Melnikov, Pashchenko,<br />
Shelepov + Poprugin<br />
Cello Biënnale<br />
Amsterdam <strong>2024</strong><br />
do 31 okt t/m zo <strong>10</strong> nov<br />
SoundLAB Workshop<br />
Maak je eigen muziek met de<br />
wonderlijkste instrumenten.<br />
Voor kinderen (7+) met<br />
volwassenen in de Atriumzaal<br />
om 13.00 uur op verschillende<br />
zondagen. Kaartjes via<br />
muziekgebouw.nl/soundlab<br />
WannaSwing<br />
Op de kade voor het<br />
Muziekgebouw staat de<br />
interactieve muziekinstallatie<br />
WannaSwing <strong>van</strong> theatermaakster<br />
Caecilia Thunissen<br />
en scenograaf Jan Boiten. Acht<br />
schommels sturen composities<br />
aan <strong>van</strong> hedendaagse<br />
componisten als Joey Roukens,<br />
Mayke Nas en Rob Zuidam.<br />
Zie voor meer informatie<br />
muziekgebouw.nl/wannaswing<br />
Huil <strong>van</strong> de Wolff<br />
Elke 22e <strong>van</strong> de maand<br />
klinkt om 20.00 uur het<br />
geluidsmonument Huil <strong>van</strong><br />
de Wolff <strong>van</strong> Martijn Padding<br />
ter herinnering aan oprichter<br />
<strong>van</strong> het Muziekgebouw<br />
Jan Wolff (1941 - 2012).<br />
muziekgebouw. nl/<br />
huil<strong>van</strong>dewolff<br />
Geheimtips<br />
Bijzondere concerten<br />
die je niet mag missen.<br />
muziekgebouw.nl/geheimtips<br />
18
Foto: Erik <strong>van</strong> Gurp<br />
Op de hoogte blijven?<br />
Mis geen enkel concert en schrijf je<br />
in voor onze nieuwsbrief! Scan de<br />
QR-code of ga naar muziekgebouw.<br />
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via<br />
Facebook, LinkedIn of Instagram.<br />
Dudok aan ‘t IJ<br />
Kom voor of na het concert eten<br />
in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:<br />
020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.<br />
Rondom het concert<br />
- Na aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> het concert heb je<br />
geen toegang meer tot de zaal.<br />
- Zet je mobiele telefoon uit voor<br />
aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> het concert.<br />
- <strong>Het</strong> maken <strong>van</strong> beeld- of<br />
geluidsopnamen in de zaal alleen<br />
met schriftelijke toestemming.<br />
- Algemene Bezoekersvoorwaarden<br />
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl<br />
Bij de prijs inbegrepen<br />
Reserveringskosten zijn bij de<br />
kaartprijs inbegrepen.<br />
Ook een drankje, tenzij anders<br />
vermeld op je concertkaartje.<br />
Word Vriend<br />
Inkomsten uit kaartverkoop dekken<br />
ten dele onze kosten.<br />
Word vriend: met jouw steun<br />
kunnen we concerten op het<br />
hoogste niveau blijven organiseren.<br />
Meer informatie:<br />
muziekgebouw.nl/wordvriend<br />
Dank!<br />
Wij kunnen niet zonder de steun <strong>van</strong><br />
onze vaste subsidiënten en Vrienden<br />
<strong>van</strong> het Muziekgebouw. Wij zijn hen<br />
daarvoor zeer erkentelijk.<br />
Druk binnenwerk<br />
druk & printservice<br />
19