Brochure_RA_2023

Reumatoïde 

Artritis 

(RA) 

ReumaNet vzw - www.reumanet.be 

In samenwerking met 

RA Liga vzw 

samen 

staan we 

sterk

Inhoud 

Inleiding................................................................................................................3 

Over de ziekte....................................................................................................4 

Wat is reumatoïde artritis (RA)?.............................................................4 

Hoe ontstaat reumatoïde artritis?..........................................................4 

Wat is een gewricht?..................................................................................6 

Hoe verloopt reumatoïde artritis?..........................................................7 

Wat merk je van reumatoïde artritis?....................................................8 

Over de diagnose............................................................................................ 10 

Hoe wordt de diagnose gesteld?.......................................................... 10 

Over de behandeling...................................................................................... 12 

Belang van tijdige en goede behandeling............................................. 12 

Welke medicijnen kunnen je helpen?.................................................. 12 

Verschillende soorten medicijnen........................................................ 13 

Als afbouwen kan..................................................................................... 18 

Praktisch bij medicijngebruik................................................................ 18 

Als de behandeling niet aanslaat........................................................... 19 

Wie is er bij de behandeling betrokken?............................................ 20 

Aanvullende en alternatieve behandelmethoden.............................. 21 

Over het dagelijks leven................................................................................ 22 

Medicatie nemen...................................................................................... 22 

Omgaan met de ziekte........................................................................... 22 

Omgaan met pijn...................................................................................... 24 

Omgaan met vermoeidheid................................................................... 27 

Verantwoord bewegen............................................................................ 30 

Voeding....................................................................................................... 32 

Werk........................................................................................................... 34 

Hulp en aanpassingen.............................................................................. 36 

Seksualiteit................................................................................................. 37 

Vruchtbaarheid en zwangerschap........................................................ 38 

Meer informatie............................................................................................... 40 

Hulpverlening............................................................................................ 40 

Organisaties.............................................................................................. 41 

Relevante adressen en websites........................................................... 42 

Dank!................................................................................................................. 42 

Help mee!......................................................................................................... 43 

Woordenlijst.................................................................................................... 44 

2 ReumaNet vzw | www.reumanet.be | info@reumanet.be | augustus 2023

Inleiding 

Bij reumatoïde artritis (RA) ontstaan gewrichtsontstekingen. 

Het is een auto-immuunziekte: het afweersysteem keert zich 

tegen het eigen lichaam. RA kan sluipend beginnen of plotseling 

ontstaan. Het is een chronische ziekte met een grillig verloop. Zowat 

1% van de bevolking krijgt er in zijn/haar leven mee te maken. 

Deze vorm van artritis kan op iedere leeftijd ontstaan, van jongvolwassen 

tot bejaarde leeftijd. Vrouwen hebben meer kans op 

deze aandoening dan mannen (3 vrouwen tegenover 2 mannen). 

Als je te horen krijgt dat je reumatoïde artritis hebt, wil je natuurlijk 

meer over de ziekte weten. Waaruit bestaat de behandeling? 

Misschien ben je op zoek naar praktische tips en aandachtspunten 

voor in het dagelijks leven. En wil je weten bij welke organisaties 

je terecht kan voor meer informatie? 

Opbouw van de brochure 

Met deze brochure willen we je vragen beantwoorden. Je kan 

lezen wat reumatoïde artritis precies is, hoe de behandeling er 

uit ziet en hoe je in het dagelijks leven met de ziekte kan omgaan. 

Heb je na het lezen van deze brochure nog vragen? Achteraan 

vind je een overzicht van websites en telefoonnummers van alle 

relevante organisaties. 

Wil je nog meer weten over onderwerpen die met RA en/of 

reuma te maken hebben? Kijk dan op www.reumanet.be of op 

www.raliga.be 

augustus 2023 | info@reumanet.be | www.reumanet.be | ReumaNet vzw 3

Over de ziekte 

Wat is reumatoïde artritis (RA)? 

Reumatoïde artritis (RA) betekent letterlijk: reumatische gewrichtsontsteking. 

Het woord ‘reuma’ komt uit het Grieks en betekent ‘stroom’ 

of ‘ziekteverwekkende vloeistof’. En ‘artritis’ is afgeleid van het 

Griekse woord ‘arthron’, dat ’gewricht’ betekent. 

Grillig verloop 

Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte: het afweersysteem 

(immuunsysteem) keert zich tegen het eigen lichaam. Hoe 

dat komt is nog niet duidelijk. RA kan sluipend beginnen of plotseling 

ontstaan. Het is een chronische en dus blijvende aandoening. 

Soms is de ziekte actief en heb je veel klachten, soms is er 

een rustige periode. Het verloop kan dus grillig zijn. RA komt op 

alle leeftijden voor, maar meer bij vrouwen dan bij mannen. 

Hoe ontstaat reumatoïde artritis? 

Ondanks veel onderzoek is nog niet bekend waardoor RA wordt 

veroorzaakt. Men vermoedt dat het afweersysteem ontregeld 

raakt door een combinatie van aanleg (erfelijkheid) en omgevingsfactoren, 

zoals roken. 

Het immuunsysteem slaat op hol, waardoor er bepaalde stoffen 

(ontstekingsfactoren) vrijkomen. Deze stoffen veroorzaken 

ontstekingen in gewrichten, pezen, spieren of organen, en soms 

ook in bloedvaten of rond zenuwen. De ontstekingen zijn meestal 

chronisch. 

De rol van het afweersysteem 

Het lichaam maakt cellen en eiwitten aan die de taak hebben om 

alles wat niet ‘eigen’ is, op te sporen en te bestrijden. Deze cellen 

ruimen bijvoorbeeld bacteriën en virussen op en zorgen er zo 

voor dat we niet ziek worden. Dit hele proces noemen we afweer 

of immuniteit. 

Afweersysteem ontregeld 

Eén van de kenmerken van RA is dat de afweercellen zich vergissen. 

Ze ruimen niet alleen indringers van buiten op, maar gaan ook de 

gewrichten en het gewrichtskapsel van het eigen lichaam te lijf. De 


normale afweer richt zich dus tegen het eigen lichaam. Dit soort 

ziekten wordt ook wel auto-immuunziekten genoemd (auto = zelf, 

immuun = afweer). Dit kan gepaard gaan met ontstekingsverschijnselen 

in gewrichten, pezen, spieren of organen, en soms ook in 

bloedvaten of rond zenuwen. Ook klachten zoals een verhoogde 

lichaamstemperatuur, pijn, zwelling, roodheid en warm worden van 

het gewricht en het niet goed meer bewegen van het gewricht zijn 

typisch. De ontstekingen zijn meestal chronisch. 

Ontstekingseiwitten 

Omdat de oorzaak van reumatoïde artritis nog niet bekend is, 

is de ziekte niet te voorkomen. Wel is steeds meer bekend over 

de manier waarop het afweersysteem ontregeld raakt en over 

de ontstekingseiwitten die daarbij vrijkomen. Er zijn medicijnen 

ontwikkeld die de ontstekingseiwitten goed aanpakken. Je 

afweersysteem wordt met deze medicatie ‘stilgelegd’, waardoor 

de reumatische ontstekingen tot rust komen. Omdat het afweersysteem 

dan minder actief is, wordt je gevoeligheid voor infecties 

iets groter. 

Erfelijkheid 

Reumatoïde artritis is geen erfelijke ziekte. Wel kan er een zekere 

aanleg bestaan, waardoor het in bepaalde families vaker voorkomt. 

Het is in ieder geval nooit een reden om af te zien van het 

krijgen van kinderen. Op dit moment vindt verder onderzoek 

plaats naar de rol van deze erfelijke factoren. 


Omgevingsfactoren 

Naast erfelijke factoren zijn ook omgevingsfactoren van belang 

bij het ontstaan van reumatoïde artritis. Roken is een belangrijke 

risicofactor bij het ontstaan van reumatoïde artritis en zorgt er 

ook voor dat sommige medicijnen minder effectief zijn. 

Wat is een gewricht? 

Reuma is een verzamelnaam voor zo’n 200 aandoeningen. Veel 

van deze aandoeningen veroorzaken problemen aan of rondom 

het gewricht. Hoe ziet een gezond gewricht eruit? En hoe ziet 

een ontstoken gewricht eruit? 

Een gezond gewricht 

Op de linker afbeelding zie je een gezond gewricht. In het gewricht 

komen twee botten bij elkaar. Om ervoor te zorgen dat 

deze botten niet tegen elkaar aan schuren, zitten er op het uiteinde 

van de botten een soort schokdempende kussentjes. Het 

materiaal waarvan deze kussentjes is gemaakt, heet kraakbeen. 

De botten worden bij elkaar gehouden door gewrichtsbanden 

(ligamenten) en een gewrichtskapsel. Aan de binnenkant van het 

kapsel zit een slijmvlieslaagje. 

Dit zogenaamde synovium maakt een beetje vocht aan dat werkt 

als smeermiddel tussen de botten. De spieren zorgen ervoor dat 

het gewricht kan bewegen. Spieren zitten aan de botten vast met 

pezen. Op plaatsen waar veel wrijving tussen botten of pezen en 

huid ontstaat, zitten slijmbeurzen. 

Een ontstoken gewricht 

Op de rechter afbeelding 

zie je een 

ontstoken gewricht 

met gewrichtsschade. 

Als een gewricht 

ontstoken is, 

maakt het slijmvlies 

meer vocht aan dan 

nodig is. Het gewricht 

zwelt daardoor 

op en vormt 

uitstulpingen. Dit 

veroorzaakt pijn in 


het gewricht. Als je al wat langer een reumatoïde artritis hebt, 

kunnen ook het kraakbeen en het bot beschadigd raken. 

Ook de pezen en spieren kunnen in het ziekteproces betrokken 

raken. Net als de gewrichtskapsels zijn ook de tunnels waar 

de pezen doorheen lopen (peesscheden) bekleed met een laagje 

synovium. Als dit ook ontstoken raakt, kan de pees niet meer vrij 

bewegen. 

Gewrichtsbeschadiging voorkomen 

Een ontsteking in een gewricht kan beschadiging veroorzaken. 

Deze beschadigingen kunnen niet meer herstellen. Daarom 

wordt er in de behandeling veel nadruk gelegd op het voorkomen 

van gewrichtsschade. 

Hoe verloopt reumatoïde artritis? 

Verloop van de ziekte 

Reumatoïde artritis verloopt bij iedereen anders wanneer de 

ziekte niet zou behandeld worden. In de beginperiode is niet 

te zeggen hoe de ziekte zich zal ontwikkelen. Soms verloopt de 

ziekte zo mild dat het lijkt alsof die is verdwenen. Meestal zijn er 

ups-and-downs. Perioden van pijn en bewegingsbeperking worden 

dan afgewisseld met rustige perioden. In een klein deel van 

de gevallen verloopt de ziekte agressief en zijn er voortdurend 

klachten die leiden tot beperkingen. In dat geval is de ziekte soms 

moeilijk onder controle te krijgen. 

Met een goede behandeling verloopt het ziekteproces langzamer, 

de pijn wordt draaglijk en er is minder risico op blijvende beschadigingen 

aan de gewrichten. De behandeling heeft tot doel alle 

ontstekingen tot rust te brengen, zodat je zonder veel beperkingen 

kan blijven functioneren. Het is belangrijk de voorgeschreven 

therapie goed te volgen. 

Sommige mensen ervaren meer klachten bij vochtig weer, maar 

dat betekent niet dat de ziekte dan verergert. 

In volgende situaties kan er sprake zijn van een verergering van 

je klachten: 

• Een veranderde werking van lever of nieren, bijvoorbeeld door 

andere ziekten of door medicijnen. Hierdoor zijn de medicijnen 

minder goed in te stellen en kan de ziekte weer opspelen. 


• Veranderingen in de hormoonhuishouding, zoals tijdens de 

menstruatie, zwangerschap en in de menopauze. Of hormoontherapie 

in dat geval helpt, wordt nog onderzocht. 

• Stress 

Veranderingen in de hormoonhuishouding 

Hormonen lijken het klachtenpatroon bij reumatoïde artritis te 

kunnen beïnvloeden. Tijdens de menstruatie en in de menopauze 

zijn de klachten vaak ernstiger. Dit heeft waarschijnlijk te maken 

met een daling van het oestrogeengehalte in het bloed. Het kan 

ook gebeuren dat je menstruatie uitblijft of je cyclus ontregeld 

raakt wanneer je ziekte heel actief is. 

Het hebben van verhoogde klachten tijdens de menstruatie of 

menopauze, wijst niet altijd op een objectief toegenomen ziekte-activiteit. 

Als er wel verhoogde ziekte-activiteit is, dan krijg je 

meer of andere ontstekingsremmers. In het geval dat de ziekteactiviteit 

gelijk is gebleven, kan je die opvangen door warmte of 

oefeningen, door meer of andere pijnstillers te nemen en door je 

planning van je dagelijkse activiteiten aan te passen. 

In het algemeen geldt dat een zwangerschap net zo verloopt als 

bij vrouwen die geen reumatische ziekte hebben. (Zie hoofdstuk 

rond vruchtbaarheid en zwangerschap) 

Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar de invloed van 

hormonen en de anticonceptiepil bij reumatoïde artritis. 

Wat merk je van reumatoïde artritis? 

Bij RA verlopen de gewrichtsontstekingen soms grillig en veroorzaken 

ze pijn. Je kan je grieperig voelen, en ook erg vermoeid. Er 

kunnen complicaties optreden, zoals een gescheurde pees of een 

bloedvatontsteking. 

Grillig verloop 

De ontstekingen kunnen erg grillig verlopen en zijn vaak onvoorspelbaar. 

Soms houden klachten weken aan, dan weer dagen. Of 

je voelt op éénzelfde dag verschil. Zo kan je in de ochtend meer 

klachten hebben dan in de namiddag. De ontstekingen kunnen 

ook van het ene gewricht naar het andere gaan. 


Pijnlijke ontsteking 

Een ontstoken gewricht doet pijn, is warm 

en gezwollen en minder goed te bewegen. 

Vooral ’s ochtends, of als je lange tijd in 

dezelfde houding heb gezeten, kan het gewricht 

stijf en pijnlijk zijn. 

Als de ontsteking pas begonnen is, is de 

zwelling soms nog niet zo duidelijk. Je 

merkt bijvoorbeeld pijn onder de bal van 

je voeten bij het lopen, je hebt last van 

stijve vingers of opgezette handen. 

Pijn kan je nachtrust verstoren. 

warme en gezwollen gewrichten 

Vermoeidheid en grieperig gevoel 

Vermoeidheid is een vaak voorkomende klacht en een overheersend 

symptoom van de ziekte. Dit uit zich door gebrek aan energie. 

Omdat de ontsteking vaak bloedarmoede veroorzaakt, draagt 

dit ook bij aan de moeheid. Ook kan het lijken alsof je grieperig 

bent met koorts, zwakte en een gebrek aan eetlust. 

Een ‘opstoot’ of ‘reuma-aanval’ 

Reumatoïde artritis kent een wisselend verloop. Je kan het idee 

hebben dat je steeds verder achteruitgaat. Maar ook per dag kunnen 

er kleine schommelingen voorkomen. 

Je hebt een opstoot of reuma-aanval wanneer je ziekteactiviteit 

is toegenomen. Dit merk je als je over een periode van meer dan 

twee weken het idee hebt dat: 

• je futlozer bent 

• je stijver bent en in steeds meer gewrichten pijn krijgt 

• je meer behoefte hebt aan pijnstillers 

• een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID) niet meer werkt 

• je dagelijkse bezigheden (nog) moeilijker gaan 

• je meer gezwollen gewrichten hebt 

Je kan in al deze situaties het beste contact opnemen met je huisarts, 

reumatoloog of reumaverpleegkundige. 

Ook pezen, slijmbeurzen en spieren 

Niet alleen je gewrichten, maar ook je pezen, slijmbeurzen en 

spieren kunnen last geven. Ze kunnen stijf worden en verzwakken. 

Hierdoor word je minder beweeglijk en gaat je conditie achteruit. 


Verhoogd risico op hart- en vaatziekten bij RA 

Mensen met reumatoïde artritis hebben een hoger risico op hartof 

vaatziekten dan mensen zonder RA. Gewrichtsontstekingen kunnen 

de vaatwanden namelijk verkalken waardoor deze van kwaliteit 

veranderen. Dit geeft meer risico op het dichtslibben van de vaten, 

wat op zich weer kan leiden tot een hartaanval of een beroerte. 

Het is dus extra belangrijk om andere risicofactoren zoveel mogelijk 

te beperken. Deze zijn onder meer: 

• Roken 

• Verhoogde bloeddruk 

• Te hoog cholesterolgehalte in het bloed 

• Suikerziekte 

• Overgewicht 

Overleg met je arts of je extra risico loopt, en wat je daar samen 

aan kan doen. Zo kan je arts je bijvoorbeeld ondersteuning 

bieden bij het stoppen met roken of je doorverwijzen naar een 

diëtist indien nodig. 

Over de diagnose 

Hoe wordt de diagnose gesteld? 

Je arts stelt de diagnose reumatoïde artritis vooral op grond van 

je verhaal en lichamelijk onderzoek. Daarnaast kan de uitslag van 

bloedonderzoek de diagnose ondersteunen. Op een röntgenfoto 

wordt dan weer zichtbaar of een gewricht beschadigd is. 

Op consultatie 

De reumatoloog zal steeds een uitgebreide ondervraging en een klinisch 

onderzoek uitvoeren om na te gaan welke gewrichten gezwollen 

zijn en of er nog andere afwijkingen zijn. Ter ondersteuning van 

het lichamelijk onderzoek maakt hij/zij gebruik van bloedonderzoek. 

Uitgebreide bevraging 

Je reumatoloog kan de ziekteactiviteit van je RA opvolgen via de 

DAS28-score. Op basis van de resultaten van deze score kan je 

reumatoloog je behandeling aanpassen indien nodig. 

DAS staat voor Disease Activity Score en 28 staat voor het aantal 

gewrichten waarmee rekening gehouden wordt. Je reumatoloog 

brengt in kaart hoeveel gezwollen gewrichten je hebt en het aan- 


tal drukpijnlijke gewrichten. Daarnaast vraagt hij/zij je aan te duiden 

op een pijnschaal van 0 tot 10 hoeveel pijn je ervaart. Ook 

houdt hij rekening met je bloedresultaten en dan voornamelijk 

met de ontstekingsparameter die in je bloed terug te vinden is. 

Ook via andere vragenlijsten gaat de reumatoloog na in welke mate 

je beperkingen ondervindt in je dagelijkse activiteiten. De HAQ-vragenlijst 

(health assessment questionnaire) is hier een voorbeeld van. 

Bloedonderzoek 

Bij een gewrichtsontsteking kunnen de bezinkingssnelheid (of 

ESR) en/of de CRP-waarde (C-reactive protein, een eiwit dat 

wordt aangemaakt bij ontstekingen) in het bloed stijgen. Grofweg 

kan men zeggen: hoe ernstiger de ontsteking (grote gewrichten), 

hoe hoger de ESR- en CRP-waarde. Je arts gebruikt deze waardes 

vooral om het verloop van de reumatische ontstekingen te 

volgen en niet zozeer om de diagnose te stellen. Af en toe zijn 

ESR en CRP namelijk niet of nauwelijks verhoogd, terwijl er toch 

sprake is van reumatoïde artritis. 

Je bloed kan ook worden onderzocht op reumafactoren. 

Reumafactoren zijn eiwitten die met het afweersysteem te maken 

hebben. Van alle mensen met beginnende reumatoïde artritis 

heeft 70% deze reumafactoren en/of anti-CCP (= anti-stoffen) in 

het bloed. Als deze reumafactoren aanwezig zijn, dan verloopt de 

ziekte vaak iets ernstiger. 

Bloedonderzoek wordt dus gebruikt als aanvulling op je verhaal 

en het lichamelijk onderzoek om de diagnose te ondersteunen 

en het verloop van de ziekte te volgen. 

Reumafactor en anti-CCP hebben geen 

echte waarde in de opvolging van de ziekteactiviteit 

en worden dus niet frequent 

gecontroleerd. Zij hebben vooral een 

voorspellende betekenis. 

Röntgenfoto 

Op een röntgenfoto is te zien of een gewricht 

is beschadigd. Meestal is dit pas te 

zien in een later stadium van de ziekte, 

maar bij agressieve vormen van reumatoïde 

artritis ook in het begin. 

RX van handen met vergevorderde RA 


Niet meteen zekerheid 

Omdat met geen enkele test absoluut met zekerheid kan worden 

vastgesteld of er sprake is van chronische gewrichtsreuma, kan het 

een tijd duren voordat je zeker weet of je reumatoïde artritis hebt. 

Over de behandeling 

Belang van tijdige en goede behandeling 

Met een goede behandeling verloopt het ziekteproces aanmerkelijk 

langzamer, de pijn wordt draaglijk en je hebt minder risico op 

blijvende beschadigingen aan je gewrichten. Ook is de behandeling 

erop gericht om je gezondheidstoestand optimaal te houden, 

zodat je zo goed mogelijk je gewone dagelijkse leven kan leiden. 

Omdat de ziekte bij iedereen anders verloopt, krijg je een behandeling 

op maat. 

Je kan zelf ook veel aan de ziekte doen. Het doel is om samen met 

je reumatoloog de aandoening zo goed mogelijk onder controle 

te houden. De behandeling van RA vraagt naast doorzettingsvermogen 

en discipline ook een dosis geduld, want je zal niet altijd 

direct resultaten zien. 

Welke medicijnen kunnen je helpen? 

Het gebruik van medicijnen staat centraal bij de behandeling van 

reumatoïde artritis. Het is belangrijk om de ziekte zo snel mogelijk 

en zo volledig mogelijk onder controle te brengen. Dit om beschadigingen 

van bot en kraakbeen zoveel mogelijk te voorkomen. 

Medicijnen staan centraal 

Medicijnen vormen bij reumatoïde artritis het belangrijkste middel om 

de ontstekingen af te remmen en de pijn te verminderen. Het gaat hier 

niet om een enkele kuur en vaak is er sprake van één of meerdere medicijnen: 

er zijn verschillende soorten medicijnen die allemaal op hun 

eigen manier werken. Vaak wordt er een combinatie voorgeschreven. 

Welke keuze 

De arts kiest voor een welbepaald medicijn op basis van het klinisch 

onderzoek en de ernst van de ziekte. Hierbij houdt hij ook 

rekening met de bijwerkingen die het middel kunnen geven en 

hoe je lichaam hierop reageert. 


Steeds weer maakt je arts de afweging tussen de schade die de ziekte 

aan de gewrichten kan veroorzaken en de mogelijke bijwerkingen 

van een medicijn. Hoe deze balans uitvalt, is bij iedereen anders. 

Heb je last van bijwerkingen, contacteer dan zo snel mogelijk je 

arts: stop niet zomaar je medicatie, overleg eerst vooraleer je 

beslist om met een bepaald medicijn te stoppen. 

Volg de voorschriften 

Het is belangrijk dat je de medicijnen inneemt zoals ze zijn voorgeschreven. 

Alleen dan kunnen jij en je arts vaststellen of de behandeling 

aanslaat. 

Sommige mensen hebben er moeite mee om regelmatig medicijnen 

te nemen. Ze zijn bijvoorbeeld bang voor eventuele bijwerkingen. 

Verberg deze gevoelens niet, maar bespreek ze met je arts. 

Verschillende soorten medicijnen 

Er zijn verschillende soorten geneesmiddelen: 

• Eenvoudige pijnstillers 

• Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAIDs en Cox-2-remmers) 

• Geneesmiddelen die het ziekteverloop beïnvloeden (DMARDs) 

• Geneesmiddelen gemaakt van zogenaamde biologische stoffen 

of eiwitten en hun similairen (biologicals en biosimilars) 

Pijnbestrijding in stappen 

Als je pijn hebt, kan dat er voor zorgen dat je je gewrichten niet 

of minder gebruikt. Daardoor worden ze stijf en nog pijnlijker. 

Pijnbestrijding kan deze cirkel helpen te doorbreken. Soms is de 

pijn gewoon te hevig en kan een pijnstiller verlichting geven. 

EENVOUDIGE PIJNSTILLERS 

Pijnstillers zorgen ervoor dat je de pijn minder voelt en beter 

kan bewegen. Ze beïnvloeden het pijngevoel, maar hebben geen 

ontstekingsremmend effect. Ze beschermen de gewrichten dan 

ook niet tegen schade die kan ontstaan als gevolg van de ontsteking. 

Ze zorgen er wel voor dat, doordat je minder pijn hebt, je 

je gewrichten beter gebruikt. Ze werken snel, maar zijn ook weer 

snel uitgewerkt. 


Voorbeelden van de meest gebruikte pijnstillers zijn paracetamol, 

paracetamol met codeïne en tramadol. 

Paracetamol geeft meestal geen bijwerkingen en is zonder voorschrift 

verkrijgbaar bij de apotheek. Overleg met je arts welke dosering je 

per dag kan aanhouden en hoelang je deze medicatie mag gebruiken. 

NSAIDs 

Wanneer paracetamol onvoldoende werkt of wanneer je een 

ontsteking hebt, kan je arts ontstekingsremmende pijnstillers 

voorschrijven. Deze worden ook wel NSAIDs genoemd (Non- 

Steroidal Anti Inflammatory Drug) genoemd. 

NSAIDs verlichten pijn, stijfheid, koorts en ontstekingen. Je kan 

het middel krijgen op voorschrift. In een lagere dosering zijn ze 

vrij te koop bij de apotheek. Overleg altijd met je arts voor je een 

NSAID gaat gebruiken. 

Er zijn twee groepen van ontstekingsremmende pijnstillers of 

NSAIDs. De ‘klassieke’ NSAIDs en de Cox-2-remmers. 

In eerste instantie zal je arts kiezen voor een ‘klassieke’ NSAID. 

Voorbeelden hiervan zijn: diclofenac, naproxen, piroxicam en ibuprofen, 

die allemaal weer verschijnen onder verschillende merknamen. 

Voorbeelden van Cox-2-remmers zijn: celecoxib en etoricoxib 

– dewelke verschijnen onder verschillende merknamen. Bij deze 

NSAIDs komen minder vaak maagzweren voor. 

NSAIDs remmen pijn en ontstekingen. Maar ze kunnen geen gewrichtsschade 

voorkómen. Je arts zal je waarschijnlijk geen ‘klassieke’ 

NSAID voorschrijven als je: 

• Ernstig hartfalen hebt 

• Ooit een beroerte hebt gehad 

• Een ernstige darm-, maag-, nier- of leveraandoening hebt of 

hebt gehad 

In sommige situaties zal je arts samen met jou een afweging maken 

van de voordelen en risico’s van een NSAID. Denk hierbij aan 

volgende situaties: 

• Je wil zwanger worden: NSAIDs zouden de kans op een zwangerschap 

iets kunnen verkleinen 


• Je bent zwanger: in het algemeen kan het gebruik van een 

NSAID in de eerste zes maanden enige risico’s geven. Tijdens 

de laatste 3 maanden van een zwangerschap is dit risico het 

grootst 

• Je wordt binnenkort geopereerd: bij sommige operaties zal je 

arts wel NSAIDs voorschrijven; bij andere operaties is NSAIDgebruik 

af te raden vanwege het bloedingsrisico. 

• Je gebruikt andere medicijnen (zelf gekocht of voorgeschreven 

door een arts) of je hebt een andere aandoening 

• Je hebt een maagzweer gehad 

• Je arts heeft je eerder een NSAID voorgeschreven maar deze 

veroorzaakt bijwerkingen 

Bij een NSAID krijg je een maagbeschermend of een maagzuurremmend 

middel voorgeschreven. Hiermee wordt de kans op 

maag- en darmklachten zoals oprispingen, maagzweer of bloedingen 

kleiner. In sommige gevallen zal je arts je een COX-2remmer 

voorschrijven. 

Naast maagklachten kunnen de ‘klassieke’ NSAIDs andere bijwerkingen 

geven zoals slaperigheid, duizeligheid, verhoogde bloeddruk, 

verminderde bloedstolling, huiduitslag en/of benauwdheid. 

Beide groepen NSAIDs (‘klassieke’ NSAIDs’ en Cox-2remmers) 

kunnen bijwerkingen geven in combinatie met andere medicijnen. 

Bijvoorbeeld met bloedverdunners, bloeddrukverlagers en lithium. 

Gebruik bij voorkeur geen twee verschillende NSAID’s tegelijkertijd. 

Zo’n combinatie vergroot de kans op bijwerkingen en 

heeft meestal geen positief effect op het verlichten van de pijn. 

Bespreek met je arts of apotheker wanneer je een NSAID wil 

gaan gebruiken. 

Bij langdurig gebruik van NSAIDs is er een verhoogd risico op 

aandoeningen van het hart en de bloedvaten. Alleen bij Naproxen 

lijkt dit risico kleiner te zijn. 

Heb je naast RA nog andere medische aandoeningen? Dan kan 

gebruik van NSAIDs de klachten van deze aandoeningen soms 

verergeren. Overleg met je arts of je vanwege deze risico’s van 

naderbij moet opgevolgd worden.. 


DMARDs 

Geneesmiddelen die het ziekteverloop beïnvloeden worden 

DMARDs (Disease-Modifying Anti Rheumatic Drug) genoemd. 

DMARDs hebben tot doel de chronische ontstekingsreactie af te 

remmen. In het algemeen schrijft een specialist ze voor en niet 

een huisarts. 

Deze groep medicijnen vermindert de activiteit van de ziekte, 

zodat schade aan de gewrichten ingeperkt kan worden. Het kan 

weken of maanden duren voordat je iets merkt van de werking. 

Daarom worden ze over het algemeen gecombineerd met een 

NSAID (dat snel werkt) of tijdelijk glucocorticoïden (= ‘cortisone’). 

Tegenwoordig begint men zo snel mogelijk met één of meer 

DMARDs om latere gewrichtsschade te beperken. Het doel is 

niet alleen meer om reumatoïde artritis te verbeteren maar ook 

om de ontsteking zo volledig mogelijk stil te leggen. 

Bij RA werkt het afweersysteem eigenlijk te goed: het valt ook 

cellen aan van het eigen lichaam. DMARDs remmen de afweer 

en zorgen er dus voor dat de ontsteking minder wordt, maar je 

totale weerstand neemt ook af en je bent dus vatbaarder voor 

andere ziekten. 

DMARDs kunnen leiden tot bijwerkingen als huiduitslag, griepachtige 

verschijnselen, maag- en darmklachten, nier- of leverfunctiestoornissen 

en, een enkele keer, afwijkingen in de bloedaanmaak. 

Als je deze middelen gebruikt, wordt je bloed en/of urine regelmatig 

gecontroleerd om eventuele bijwerkingen vroeg op te 

sporen. In bijna alle gevallen verdwijnen de bijwerkingen weer als 

je met het middel stopt. 

DMARDs die artsen vaak voorschrijven bij RA zijn: methotrexaat, 

azathioprine, cyclosporine, sulfasalazine, hydroxychloroquine, leflunomide. 

Sinds enkele jaren zijn JAK-remmers op de markt. JAK-remmers 

(in het Engels: JAK-inhibitors) vormen een vrij nieuwe klasse 

van geneesmiddelen binnen de DMARDs. Ze hebben een ander 

werkingsmechanisme in het lichaam dan reeds bestaande 

medicatie. Hierdoor kunnen ze een nieuwe optie bieden voor 


mensen bij wie de huidige behandelmogelijkheden niet volstaan. 

In België zijn voor RA volgende JAK-remmers op de markt: baricitinib, 

tofacitinib, filgotinib en upadacitinib (gegevens van aug. ‘23) 

Foliumzuur wordt in combinatie met methotrexaat voorgeschreven. 

Het is een wateroplosbaar vitamine uit het vitamine B complex. 

(De oude benaming van foliumzuur is vitamine B11.) Foliumzuur 

dient om het toxisch effect van methotrexaat te verminderen. 

CORTICOSTEROÏDEN 

Corticosteroïden zijn er al sinds de jaren vijftig. Prednisolone is 

het bekendste middel. 

Corticosteroïden zijn stoffen die afgeleid zijn van het natuurlijke 

hormoon van de bijnierschors. Ze remmen de ontstekingen aan 

de gewrichten. De laatste tijd gaat men er van uit dat ze ook 

schade aan de gewrichten kunnen beperken. 

Lange tijd werden corticosteroïden minder voorgeschreven vanwege 

de bijwerkingen op langere termijn. Recenter worden ze 

vooral gebruikt als brugtherapie vooraleer DMARDs zoals methotrexaat 

werken. 

Bekende bijwerkingen van corticosteroïden zijn gewichtstoename, 

een volle-maansgezicht, dunner worden van de huid, blauwe 

plekken en huidstriemen. Wanneer je langdurig corticosteroïden 

gebruikt, heb je ook een grotere kans op een verhoogde bloeddruk, 

diabetes (suikerziekte), botontkalking en een verminderde 

weerstand. Je bent dan gevoeliger voor infecties. 

Deze bijwerkingen treden niet bij iedereen op. Ze zijn afhankelijk 

van de dagelijkse dosis en van de periode dat je het middel neemt. 

Als je tegelijkertijd corticosteroïden en NSAID’s gebruikt, is een 

maagbeschermer noodzakelijk. Deze combinatie wordt best 

zoveel mogelijk vermeden. In tegenstelling tot NSAIDs kunnen 

corticosteroïden wel gebruikt worden bij mensen met beperkte 

nierfunctie. 

Als je langer dan enkele weken corticosteroïden neemt, mag je 

niet op eigen houtje met de medicatie stoppen! Door het gebruik 

van deze middelen werkt de bijnierschors minder hard. Zou je 

plots geen medicatie meer nemen, dan krijg je een tekort aan 

bijnierschorshormoon. 

Elke behandeling met corticosteroïden die langer dan enkele weken 

duurt, wordt dan ook langzaam afgebouwd om de bijnierschors 

de kans te geven zich te herstellen. 


Corticosteroïden kunnen ook als injecties worden gegeven. Dat 

kan in het gezwollen gewricht zelf zijn of in de bilspier. Dit laatste 

doet de arts vooral als je veel ontstoken gewrichten hebt. 

BIOLOGICALS EN BIOSIMILARS 

Medicijnen gemaakt van zogenaamde biologische stoffen (niet 

chemisch samengesteld) of eiwitten hebben de Engelse naam 

‘biologicals’ gekregen. Ze spelen een rol bij het binnen de perken 

houden van de afweerreactie tegen eigen lichaamsbestanddelen. 

Er bestaan verschillende soorten biologicals: TNF-blokkers, interleukine-blokkers, 

B-celremmers en T-celremmers. 

Er wordt veel onderzoek gedaan naar nieuwe biologicals. Soms 

zijn er mogelijkheden om als patiënt mee te doen aan zo’n onderzoek. 

De reumatoloog kan je op de hoogte houden van de 

laatste ontwikkelingen. 

Sinds het vervallen van de patenten van biologicals, komen er 

steeds meer biosimilars op de markt. Biosimilars of biosimilaire 

geneesmiddelen zijn gelijkaardige (of ‘similaire) versies aan de originele 

biologicals, maar zijn niet helemaal hetzelfde omdat het 

productieproces van biologische geneesmiddelen zeer specifiek 

is. Ze zijn evenwel streng gereglementeed en gecheckt door EMA 

op veiligheid en efficiëntie. 

Een geregistreerde biological en biosimilar mag enkel door een medisch 

specialist worden voorgeschreven en er wordt een tussenkomst/terugbetaling 

voorzien door het RijksInstituut voor Ziekte- en 

InvaliditeitsVerzekering (RIZIV). 

ReumaNet stelde meer dan dertig folders samen over de 

verschillende geneesmiddelen binnen de reumatologie. 

Je vindt ze op www.reumanet.be/publicaties bij de tab 

‘Brochures - Medicatie’. 

Als afbouwen kan 

Als de ziekte voldoende tot rust komt, zal je arts eerst proberen 

de (ontstekingsremmende) pijnstillers af te bouwen en pas na 1 

tot 2 jaar ook de klassieke en/of biologische reumaremmer. 

Het is in je eigen belang dat je de medicijnen volgens voorschrift 

inneemt. Je ziekte komt anders niet tot rust, waardoor (verdere) 

gewrichtsbeschadigingen kunnen ontstaan. 


Praktisch bij medicijngebruik 

Sommige mensen hebben moeite met het 

doorslikken van tabletten. Bespreek dergelijke 

problemen altijd open en eerlijk 

met je arts, zodat je samen naar een alternatief 

kan zoeken. Ook de reumaverpleegkundige 

kan je helpen met bijvoorbeeld 

praktische tips rond het plaatsen van inspuitingen. 

Heb je veel medicijnen, dan kan een weekdoosje een oplossing 

zijn. Dit is een medicijndoosje waar je per dag de medicatie die je 

dagelijks moet innemen, kan verdelen. Zo’n doosje is verkrijgbaar 

bij de apotheek. 

Reis je naar een andere tijdzone? Overleg dan met je arts hoe je 

dan omgaat met het innemen van je medicijnen. Vraag ook tijdig 

na hoe het zit met bv. douane als je naar het buitenland reist 

(spuitjes, een attest van de specialist over de noodzaak van de te 

gebruiken medicatie,…). 

ReumaNet stelde een brochure op met praktische richtlijnen bij 

het gebruik van biologicals en biosimilars. Je kan ze nalezen via de 

website www.reumanet.be of ze opvragen bij je reumatoloog. 

Als de behandeling niet aanslaat 

Als de activiteit van reumatoïde artritis toeneemt en er zelfs 

complicaties optreden, kan je arts de volgende stappen zetten: 

• Verhogen dosering: afhankelijk van je lichaamsgewicht, lever- en 

nierfunctie en of je medicijnen verdraagt. Bij methotrexaat kan 

je van tabletten overgaan op injecties, waardoor het middel 

beter in het lichaam wordt opgenomen. Het effect van zo’n 

verhoging in dosering is pas na enkele weken merkbaar. 

• Veranderen medicijnen: overstappen op een andere klassieke 

ontstekingsremmer en eventueel ook een andere ontstekingsremmende 

pijnstiller. Het effect is vaak pas na 3 maanden 

merkbaar. Daarom kan je arts eventueel kiezen voor een tijdelijke 

behandeling met prednisolone (tabletten of injectie) 

• Combineren medicijnen: Je kan ook 2 of 3 klassieke ontstekingsremmers 

met elkaar combineren, wat een versterkend effect 

kan geven. Ook hier duurt het 3 maanden voordat je effect 

mag verwachten 


• Overgaan op biologicals of biosimilars: als na gebruik van 2 of 

meer klassieke ontstekingsremmers waaronder methotrexate, 

RA erg actief blijft, kan je arts overgaan tot behandeling met een 

biological of biosimilar. Eerst bekijkt de arts of je geen infecties, 

tuberculose of een kwaadaardige ziekte hebt. Deze ziekten kunnen 

namelijk verergeren door de behandeling met biologicals of 

biosimilars en moeten dus eerst worden behandeld. 

Wie is er bij de behandeling betrokken? 

Bij reumatoïde artritis (RA) heb je vaak te maken met 

meerdere hulpverleners. Met wie je te maken krijgt, 

hangt af van je persoonlijke omstandigheden. 

De reumatoloog 

De reumatoloog is een medisch specialist met speciale 

kennis en deskundigheid van de reumatische ziekten. 

De reumatoloog behandelt reumatische ziekten 

waarbij gewrichtsontstekingen optreden, maar waarbij 

ook inwendige organen betrokken kunnen zijn. Een reumatoloog 

heeft een basisopleiding als arts-specialist in de 

inwendige geneeskunde. 

De kinesitherapeut 

Kinesitherapie is er op gericht de conditie van gewrichten, spieren 

en pezen in stand te houden of te verbeteren en je een goede 

houding en een goede manier van bewegen aan te leren. Een kinesitherapeut 

kan je leren welke oefeningen je zelf thuis kan doen en 

geeft je zo nodig advies, bijvoorbeeld over loophulpmiddelen zoals 

een stok. Hij/zij kan door toepassing van warmte of koude de pijn 

en de stijfheid in de aangetaste gewrichten verminderen. 

Bij de diagnose van je aandoening, kan je recht hebben op een 

verhoogde terugbetaling van de sessies kinesitherapie via je ziekenfonds. 

Deze terugbetaling wordt de ‘E-pathologie’ genoemd 

en kan worden aangevraagd bij de adviserende geneesheer van 

je mutualiteit. De aanvraag bij je ziekenfonds bestaat uit een medisch 

attest van je reumatoloog en een functioneel bilan (medisch 

behandelingsplan) van je kinesitherapeut. Meer informatie kan je 

vragen aan je reumatoloog, kinesitherapeut en/of je mutualiteit. 

De reumaverpleegkundige 

De reumatoloog kan je doorverwijzen naar een reumaverpleegkundige. 

Dit is een verpleegkundige die gespecialiseerd is in reu- 


matische ziekten. Reumaverpleegkundigen hebben meer tijd om de 

ziekte met je te bespreken. Ook familie en vrienden kunnen met 

de reumaverpleegkundige praten. De adviezen van een reumaverpleegkundige 

gaan vaak over de behandeling en de medicatie. Je kan 

ook bij hem/haar terecht als je je zorgen maakt over de toekomst 

en over het leven met deze ziekte. Je kan eventueel doorverwezen 

worden naar een maatschappelijk werker of psycholoog. 

De ergotherapeut 

Ergotherapie heeft tot doel een zo zelfstandig mogelijk functioneren 

in het dagelijks leven te behouden en/of te bereiken. Een ergotherapeut 

kan je adviseren over eventuele aanpassingen of hulpmiddelen. 

Hij/zij kan samen met jou bekijken hoe je bepaalde dagelijkse 

handelingen op een minder belastende manier kan uitvoeren. 

Andere specialisten 

Soms is verwijzing naar een andere specialist nodig. Bijvoorbeeld 

naar een podoloog of orthopedisch schoenmaker. Misschien wordt 

je verwezen naar een orthopedisch chirurg voor een chirurgische 

ingreep of een kunstgewricht. De plastische chirurg kan hier ook 

een rol in spelen. Na een gewrichtsvervangende operatie kan het 

voorkomen dat je naar een revalidatiearts wordt verwezen. 

Aanvullende en alternatieve behandelmethodes 

Mensen met reumatische klachten zoeken vaak naar alternatieve 

behandelingen voor hun ziekte. Sommigen merken hiervan effect. 

Maar overleg hierover vooraf altijd met je specialist. 

Wie reuma heeft, wil vaak zelf iets kunnen doen aan zijn ziekte. 

Dan kan het zijn dat je bij een alternatieve behandeling uitkomt. 

Sommigen zoeken hierin een oplossing wanneer ze het gevoel 

hebben dat de gewone artsen niets meer te bieden hebben. Anderen 

hopen juist de ziekte in het begin met een alternatieve of 

complementaire behandeling te bestrijden. 

Effect 

Het effect van de meeste alternatieve en complementaire behandelingen 

is wetenschappelijk niet aangetoond. Toch kan een dergelijke 

behandeling verlichting geven als aanvulling op de reguliere 

geneeskunde en je vermoeidheid en pijn verminderen. Je levert 

zelf een bijdrage. Alleen dát kan al helpen om op een positieve 

manier met je ziekte om te gaan. 


Goed informeren 

Overweeg je een alternatieve of complementaire behandeling? 

Laat je dan altijd eerst goed informeren. Bepaal daarna zelf in 

welke methode je vertrouwen hebt. 

Let op het volgende, als je naar een alternatieve of complementaire 

behandelaar wil gaan: 

• Overleg altijd eerst met je specialist 

• Stop nooit zomaar met de medicijnen die je nu gebruikt 

• Ga bij voorkeur naar een behandelaar die bij een beroepsorganisatie 

is aangesloten 

• Vraag van tevoren wat je kan verwachten van de behandeling, 

de duur, de kosten en dergelijke 

• Informeer of de behandelaar rekening houdt met je reguliere 

behandeling en, zo nodig, overleg pleegt met je arts over de 

ingezette therapie 

• Informeer bij je mutualiteit of de behandeling vergoed wordt, of 

er een tussenkomst voorzien is. 

Over het dagelijks leven 

Medicatie nemen 

Om een chronische ontsteking goed onder controle te krijgen, is 

het van belang om je medicatie consequent, zoals voorgeschreven, 

in te nemen. Doe je dit niet, dan wordt er geen goede concentratie 

van het medicijn in je bloed opgebouwd en komt de 

ziekte niet tot rust waardoor gewrichtsbeschadigingen kunnen 

ontstaan. Alleen bij bijwerkingen kan je stoppen met de medicijnen 

en moet je zo snel mogelijk contact opnemen met je arts. 

Omgaan met de ziekte 

RA brengt vaak met zich mee dat je leven voorgoed verandert. 

Je zal de ziekte dan ook een plaats in je leven moeten geven. 

Zoiets is misschien wat gemakkelijker als de aandoening constant 

blijft, maar bij reumatoïde artritis is dat niet altijd het geval alhoewel 

met de moderne behandelmogelijkheden dit wel vaker 

voorkomt. Goede perioden worden afgewisseld met perioden 

van veel klachten en beperkingen. 

Er verandert waarschijnlijk veel voor jou en de mensen in je 

omgeving nu je RA hebt. De dingen die je vroeger gewoon kon 


doen, zijn nu niet meer zo vanzelfsprekend. Hoe kan je hiermee 

omgaan? 

Op zoek naar een nieuwe balans 

Je hebt tijd nodig om een nieuwe balans in je leven te vinden. Dat 

geldt ook voor je naasten. Het kan nodig zijn om bijvoorbeeld 

het huishouden anders te gaan verdelen of bepaalde dagelijkse 

routines te veranderen. Geef jezelf en de mensen in je omgeving 

de tijd om te wennen aan de nieuwe situatie. 

Probeer zelf de regie over je leven te houden. Dit maakt je minder 

afhankelijk en het is goed voor je zelfvertrouwen. Accepteer 

dat je soms minder kan en misschien meer moet rusten. Luister 

naar je eigen lichaam en probeer een balans te vinden tussen 

inspanning en ontspanning. 

Een ergotherapeut kan je hierover praktische tips geven. 

Erover praten 

Probeer je gevoelens toe te laten: boosheid, machteloosheid, 

wanhoop of verdriet. De ervaring leert dat het toestaan van deze 

gevoelens een belangrijke stap is in het verwerkingsproces. Bij iedereen 

loopt dat weer anders. Het kost tijd om een nieuw evenwicht 

te vinden en het hoort erbij om dan af en toe uit het lood 

geslagen te zijn. Het is belangrijk dat je hierover praat, ook om 

misverstanden te voorkomen. Probeer aan je omgeving te vertellen 

wat je prettig vindt en wat niet. Vertel wat je wel en wat je niet 

(meer) kan en vertel wat je van hen verwacht. 

Vind je het moeilijk om over je gevoelens en je wensen te praten? 

Een psycholoog kan je hierover praktische tips geven. 

Hulp vragen 

In perioden dat je je niet goed voelt, kan het zijn dat je hulp nodig 

hebt. Veel mensen vinden het moeilijk om hulp te vragen, omdat 

zij zich dan afhankelijk voelen. Toch is zelfstandigheid iets anders 

dan alles altijd zelf doen. 

Krijg je hulp, dan is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken: 

afspraken over welke hulp wel en welke niet nodig is, afspraken 

over tijdstippen waarop de hulp wordt gegeven, en afspraken 

over de manier waarop je graag wordt geholpen. 

Vind je het heel moeilijk om hulp te vragen? Of weet je niet goed 

bij wie je terecht kan voor hulp? RA-liga helpt je graag verder. Je 

kan ook terecht in het ReumaHuis voor praktische informatie. 


Reuma en je omgeving 

Je ziekte vormt niet alleen een uitdaging voor jou, maar ook voor 

de mensen in je omgeving. Je partner kan zich machteloos voelen 

en kan daardoor soms anders reageren. Ook kinderen kunnen 

zich anders gaan gedragen. Zij kunnen hun gevoel soms moeilijk 

onder woorden brengen. Ze kunnen opstandig of stil worden, of 

ze worden overdreven zorgzaam en cijferen zichzelf weg. Praat 

met je partner en kinderen wanneer je iets dwarszit. 

Andere praktische tips 

• Geef een compliment als de anderen iets goed doen 

• Wees niet bang om te vertellen dat het beter met je gaat 

• Leg uit dat je ondanks de pijn toch ook vrolijk kan zijn 

• Blijf geïnteresseerd in je omgeving 

• Voorkom dat je steeds het onderwerp van gesprek bent 

• Probeer niet de hele dag te klagen, maar ventileer eventjes 

• Vraag begrip voor het feit dat je je negatieve gevoelens wel 

eens afreageert op anderen 

• Blijf praten. Laat weten wat je problemen, angsten en emoties zijn 

• Maak de pijn niet duidelijk door steunen, kreunen, zuchten of 

door boos te kijken. Dit maakt anderen angstig en onzeker en 

kan schuldgevoelens oproepen. 

Omgaan met pijn 

Pijn is één van de klachten waar mensen met reumatoïde artritis 

het meeste last van hebben. Pijn valt te verlichten met medicijnen. 

Maar je kan zelf ook iets doen om minder last van stijfheid en pijn te 

hebben, zoals rust nemen en verantwoord bewegen. Maar ook hoe 

je pijn beleeft, speelt een grote rol. Hieronder krijg je tips over hoe 

je met pijn kan omgaan. Ontdek zelf wat voor jou het beste werkt. 

Praktische tips 

• Zorg voor afleiding. Sommigen trekken zich terug, luisteren 

naar muziek, kijken televisie of gaan ontspanningsoefeningen 

doen. Anderen leggen zich erbij neer dat ze geen activiteiten 

kunnen ondernemen wanneer ze pijn hebben. Weer anderen 

voelen zich wat beter na een flinke huilbui. Bijna iedereen zegt 

steun te hebben aan de wetenschap dat er na een periode van 

pijn ook altijd weer een betere periode volgt. 

• Zorg voor goede nachtrust. Door slecht slapen word je moe 

en verdraag je minder pijn. Daardoor krijg je meer pijn en slaap 


je weer slechter. Deze cirkel moet worden doorbroken. Zorg 

bijvoorbeeld voor een goed bed, prettig zittende nachtkleding 

en een aangenaam klimaat in de slaapkamer. 

• Pas je slaaprituelen aan. Een wandelingetje ’s avonds of een douche 

voor het slapen gaan kunnen bijvoorbeeld helpen. Neem 

storende geluiden of lichten weg. Breng regelmaat aan in je leven. 

Ga steeds op ongeveer hetzelfde uur naar bed en sta rond 

ongeveer dezelfde tijd op. Gebruik ‘s avonds liever geen koffie, 

cola en alcohol. 

• Ontspan vlak voor je naar bed gaat. Doe geen inspannende 

dingen, maar luister bijvoorbeeld naar rustige muziek of doe 

ontspanningsoefeningen. Yoga en meditatieoefeningen werken 

ontspannend. 

• Volg een slaapcursus. Op verschillende plaatsen kan je cursussen 

volgen over hoe je beter kan leren slapen. Helpt dit allemaal 

niet? Overleg dan met je huisarts 

Koude 

Sommige mensen vinden een ijspakking prettig op een ontstoken 

gewricht. Een kinesitherapeut kan zo’n ijspakking geven, maar je 

kan dit ook zelf doen. Hiervoor gelden 2 richtlijnen: 

• Laat de ijspakking ongeveer 20 minuten op het gewricht liggen 

• Leg het ijs niet rechtstreeks op je huid, maar doe de pakking in 

een natte sloop of doek 

Warmte en ontspanning 

Andere mensen krijgen juist minder pijn als ze een warme douche/bad 

nemen of ontspanningsoefeningen doen. Ook een warmtepakking 

kan helpen. Maar leg deze niet langer dan 15 minuten 

op je gewricht. Bovendien is het niet goed om een warmtepakking 

op een ontstoken gewricht te gebruiken. Ook hier geldt dat 

de pakking niet rechtstreeks op de huid mag liggen, maar dat je er 

beter een (hand)doek of washandje tussen legt. 

Crèmes 

Er bestaan ook crèmes met een ontstekingsremmende pijnstiller 

(NSAID) erin. Overleg eerst met je arts voor je zo’n crème gaat 

gebruiken. Lees ook de bijsluiter goed voor dat je de crème gebruikt. 

De crème wordt door de huid opgenomen en werkt op de plek 

waar je hem insmeert. Het nadeel van een crème is dat nooit precies 

bekend is hoeveel je gebruikt en hoeveel van de ontstekingsrem- 


mende pijnstiller (NSAID) je dus dagelijks opneemt. Gebruik het 

daarom niet op veel gewrichten tegelijk en vraag raad aan je arts. 

Meestal is het zo dat smeren ontspannend is en je afleidt van de 

pijn. Maar verwar smeren niet met masseren. Bij smeren wrijf je 

de crème in, totdat deze niet meer zichtbaar is op de huid. Masseren 

is het kneden van de spieren. 

Crèmes die een warmtereactie geven, kan je beter niet inmasseren. 

Leefregels 

Ontstoken gewrichten mag je niet te zwaar belasten. Dit kan je 

bijvoorbeeld zo aanpakken: 

• Verander vaak van houding. Je kan bijvoorbeeld beter niet te 

lang achter elkaar in dezelfde houding zitten. Wissel ook zitten 

af met staan en lopen. 

• Neem af en toe rust, bijvoorbeeld een uurtje tussen de middag. 

De rode draad in het leven van iemand met ontstoken 

gewrichten is de afwisseling van rust en activiteit, en een goede 

afstemming van activiteiten op de mogelijkheden van het moment. 

Toename van pijn bij activiteiten is een signaal dat je het 

gewricht aan het overbelasten bent. 

• Ontzie je gewrichten. Leer houdingen aan die je gewrichten 

zoveel mogelijk ontzien. Voorkom langdurige, zware belasting 

en gebruik? als dat kan, de grote gewrichten in plaats van de 

kleine. Dus bijvoorbeeld liever je onderarm dan je vingers. Een 

ergotherapeut of kinesitherapeut kan je hierover adviseren. 

• Blijf in beweging. De ziekte geneest daarmee niet, maar je hebt 

er minder last van. Probeer een balans te vinden tussen inspanning 

en rust nemen. Wanneer je binnen 24 uur na een bepaalde 

activiteit langer dan twee uur pijn hebt, moet je de intensiteit 

van de inspanning aanpassen. 

• Ken je grenzen. In perioden waarin de ziekte actief is, zal je 

minder kunnen doen dan in rustige perioden. Je moet zelf je 

grenzen leren kennen. Maar door het grillige verloop kunnen je 

grenzen van dag tot dag verschillen. Bewegen is ook belangrijk 

om een goede houding aan te leren en te houden. Leg daarom 

niet langdurig een kussentje onder je benen bij een ontstoken 

knie of heup. Dit verlicht wel de pijn, maar het leidt tot een 

verkeerde stand van je gewrichten. 


Omgaan met vermoeidheid 

Ook vermoeidheid is een belangrijke klacht waarmee mensen met 

reumatoïde artritis worstelen. Deze vermoeidheid kan een grote 

impact hebben op de kwaliteit van leven van mensen met RA. Wat 

is deze vermoeidheid precies en hoe kan je hiermee omgaan? 

Geen gewone vermoeidheid 

De meeste mensen voelen zich moe na een dag hard werken of intensief 

sporten. De reden van die vermoeidheid is bekend en soms 

voelt die vermoeidheid zelfs prettig aan. Zij verdwijnt meestal weer 

na een nacht goed slapen of het even rustiger aan doen. 

Mensen met RA kunnen elke dag vermoeidheid ervaren zonder dat 

ze hard gewerkt of gesport hebben. Dit is een belangrijk verschil 

met ‘gewone’ vermoeidheid. De ernst van de vermoeidheid staat in 

geen enkele verhouding tot de activiteit die is uitgevoerd of de inspanning 

die is geleverd. De vermoeidheid is er ineens en overvalt 

mensen met RA. Vaak ook nog op de meest vreemde momenten, 

bijvoorbeeld vlak na het opstaan, zelfs na een goede nachtrust 

Extreme vermoeidheid 

Mensen met RA gebruiken voor deze vermoeidheid verschillende 

termen zoals: uitgeput, op, afgemat, bekaf, kapot of helemaal leeg. 

Deze extreme vermoeidheid is er gewoon en is net als pijn niet 

altijd zichtbaar voor anderen. Ze verstoort het leven en maakt 

het moeilijk om dagelijkse activiteiten uit te voeren. 

Niet voor iedereen hetzelfde 

Vermoeidheid is niet voor iedereen hetzelfde. Misschien heb je 

er in een bepaalde periode veel last van en dan weer een tijdje 

wat minder. Of je voelt het als een constant gebrek aan energie. 

De vermoeidheid die veel mensen met RA ervaren is anders dan 

gewone vermoeidheid, namelijk: 

• het is er plotseling en meestal niet als gevolg van een inspanning 

• de vermoeidheid wordt vaak als extreem ervaren en is anders 

dan de ‘gewone’ vermoeidheid 

• rusten en/of slapen helpen niet altijd 

• pijn speelt soms een rol bij de vermoeidheid 

Verschillende oorzaken 

Net zoals men nog niet weet wat de oorzaak van RA is, weet men 

ook nog niet wat de oorzaak van de vermoeidheid bij RA is. Wel 


kan je arts je helpen te achterhalen of er lichamelijke oorzaken 

zijn van je vermoeidheid. Er kan namelijk een bepaalde medische 

reden zijn voor je moeheid, bijvoorbeeld ijzertekort, een te hoge 

of te lage bloeddruk of een bijwerking van je medicijnen. 

Daarnaast kan vermoeidheid ook andere oorzaken hebben: 

• Het kan een symptoom zijn van RA: Er is geen duidelijk verband 

tussen de ernst van je lichamelijke klachten, zoals ontstekingen, 

en de mate van je vermoeidheid. Zowel mensen met een lage 

als met een hoge ziekteactiviteit ervaren extreme vermoeidheid. 

• In periodes waarin je veel pijn en zwelling ondervindt, slecht 

slaapt en/of je je lang stijf voelt gaat er veel energie van je lichaam 

verloren en dit vertaalt zich meestal ook in algemene 

vermoeidheid of uitputting. 

• Ook mentale vermoeidheid, depressieve gevoelens, concentratieproblemen, 

het gevoel geen controle meer te hebben op je 

leven of het verwerken van het feit dat je RA hebt kunnen 

ervoor zorgen dat je je moe voelt. 

Gevolgen van vermoeidheid 

Langdurige vermoeidheid kan gevolgen hebben voor het dagelijkse 

functioneren. Alle gebieden van je leven kunnen erdoor beïnvloed 

worden. Zo is het mogelijk dat de vermoeidheid je beperkt in het 

uitvoeren van je dagelijkse bezigheden zoals het uitoefenen van 

je werk, het huishouden of andere taken, gevolgen voor je gezin/ 

directe omgeving en ook van invloed voor levensbeslissingen en 

toekomstplannen. Het is niet gemakkelijk om daar mee om te gaan. 

Het is vaak moeilijk te aanvaarden dat veel van wat je vroeger kon, 

nu niet meer gaat. Sommige mensen worden hierdoor emotioneel, 

geïrriteerd of verdrietig. De angst dat die vermoeidheid niet meer 

zal overgaan, kan ook opstandig of ongelukkig maken. 

Deze gevoelens hebben ook hun weerslag op de mensen in je 

directe omgeving. Bovendien zullen zij mogelijk meer activiteiten 

moeten uitvoeren in het huishouden. Je partner of je gezin zullen 

misschien vaker dingen zonder jou moeten ondernemen, terwijl 

je dat voor die tijd waarschijnlijk samen deed. Je kan je hierover 

misschien schuldig voelen. 

Neem de energie in eigen handen 

Niet iedereen erkent vermoeidheid bij RA als een serieus probleem. 

Mensen met RA vinden het soms moeilijk om dit moe zijn 

met hun arts te bespreken. Ze willen erover praten, maar zijn 

soms bang dat het gezien wordt als ‘zeuren’. Of ze denken dat 


dit gewoon bij RA hoort en dat ze hiervoor toch goed worden 

behandeld. Maar een goede medicamenteuze behandeling van RA 

wil niet zeggen dat je niet vermoeid kan zijn. 

In eerste instantie is het belangrijk dat je als patiënt de regie over 

je eigen leven hebt. Volgende praktische tips kunnen je hierbij misschien 

helpen: 

Praktische tips 

• Leer je vermoeidheid (her)kennen: hou een tijdje een dagboek 

bij om inzicht te krijgen in hoe je je dagen invult, wanneer je 

vermoeid wordt en hoe die vermoeidheid voelt. Mogelijk helpt 

dit je inzicht te krijgen in het verloop en de specifieke momenten 

waarop de vermoeidheid ontstaat. Hierdoor overvalt 

je vermoeidheid je misschien minder. 

• Wat is belangrijk in je leven? Als je erover nadenkt, kan je waarschijnlijk 

benoemen welke dingen belangrijk zijn in je leven. Dit 

zijn meestal zaken die zin, voldoening en vreugde schenken. Probeer 

in de voor jou belangrijke dingen je energie te steken en zet 

dingen die je minder belangrijk vindt op een lager pitje om zo 

genoeg kracht te hebben voor wat je leven zin en plezier geeft. 

• Zorg voor een regelmatig slaap-waakritme. Een regelmatig 

ritme lijkt voor het verminderen van de vermoeidheid belangrijker 

dan het aantal uren dat je slaapt. Het is hierbij belangrijk 

dat je elke dag op hetzelfde tijdstip naar bed gaat en ook op 

hetzelfde tijdstip weer opstaat. Vermijd daarom als het kan ook 

langdurige middagdutjes. Korte dutjes kunnen natuurlijk wel. 

• Verdeel je activiteiten over de dag en over de week. Bouw voldoende 

rustpunten in en verdeel taken in kleine porties. Doe 

elke dag iets in het huishouden en niet alles in één dag en vraag 

anderen om zware taken voor jou te doen. Zoals bijvoorbeeld 

stofzuigen en ramen lappen. 

• Zorg dat je regelmatig beweegt. Een wandeling of een fietstochtje 

doen soms al wonderen. Bewegen geeft energie, ook 

als je moe bent. Bewegen is vaak iets dat juist voorkomt dat 

je alleen maar vermoeider raakt. Ook gaan je spierkracht en 

conditie erop vooruit. Heb je moeite met bewegen? Vraag dan 

advies aan een kinesitherapeut bijvoorbeeld. 

• Sommige mensen zijn geneigd tot ‘pieken’. Dat wil zeggen dat 

ze zich, zodra het goed gaat, uitputten in allerlei activiteiten. 

Net zolang ze niet meer kunnen. Zo’n sterk wisselend patroon 

van bezigheden houdt de vermoeidheid in stand. 

• Mensen uit je directe omgeving zullen vaak meer begrip voor je 

september 2016 | info@reumanet.be | www.reumanet.be | ReumaNet vzw 29

vermoeidheid opbrengen dan mensen die verder van je afstaan. 

Probeer hierdoor niet van slag te raken. 

• Vraag hulp aan anderen waar nodig, maar doe ook nog zelf wat je 

kan. Teveel hulp van anderen kan ook averechts werken, bijvoorbeeld 

als je te veel beschermd wordt en alles voor je gedaan wordt. 

Vraag hulp, vóóraleer het je te veel wordt. 

• Leg niet voortdurend verantwoording af over hoe vermoeid je 

bent. Als blijkt dat mensen niet (willen) luisteren, stop daar dan 

geen energie in. Je hoeft daar geen schuldgevoelens over te hebben. 

• Doe wat goed is voor jezelf en niet in eerste instantie dat wat 

goed is voor anderen 

• Maak keuzes en durf ‘nee’ te zeggen. Jij bent degene die ‘aan 

het stuur zit’ 

• Pak problemen aan of praat erover 

• Probeer regelmatig te ontspannen als je stress hebt of verminder 

de bron van de stress 

• Stel niet te hoge eisen aan jezelf en doe, waar dat kan, dingen 

die je leuk vindt 

• Meer zelfvertrouwen en ondersteuning van je omgeving zorgen 

voor minder vermoeidheid 

• Sta stil bij je gedachten en gevoelens: gevoelens van machteloosheid 

of frustraties kosten veel energie. Kijk naar je mogelijkheden; 

wat je nog wel kan en probeer je gedachten over je 

vermoeidheid niet negatief te maken. 

• Overleg met je arts over hulp bij het omgaan met vermoeidheid 

en slaapproblemen 

• Praat met een ervaringsdeskundige; iemand die zelf weet wat 

vermoeidheid is. Neem bijvoorbeeld contact op met de RA- 

Liga of ReumaNet. 

Verantwoord bewegen 

Het is erg belangrijk dat je blijft bewegen. Blijf wel binnen je grenzen 

en kies een sport die bij je past. Als je in groep oefent, kan je 

het vaak beter volhouden. 

In beweging blijven 

Bij de behandeling van reumatoïde artritis ligt de nadruk op 

verantwoord blijven bewegen, zelfs wanneer de ziekte actief is. 

Tegenwoordig zijn er goede medicijnen om de ziekte onder controle 

te houden, zodat bewegen weer mogelijk wordt. 

30 ReumaNet vzw | www.reumanet.be | info@reumanet.be | september 2016

Door te bewegen gaat de ziekte niet genezen, maar hou je je gewrichten 

soepeler en kan je bepaalde handelingen langer en beter 

uitvoeren. Bewegen is ook van belang om een goede houding aan 

te leren en te behouden. 

Voor mensen bij wie RA nog weinig gewrichtsschade heeft aangericht, 

is intensieve conditietraining mogelijk, zonder dat de bestaande 

gewrichtsschade verergert of dat er extra schade ontstaat. 

Blijf binnen je grenzen 

Het is verstandig niet over je grenzen te gaan. Ook hier is het zoeken 

en vinden van de juiste balans tussen inspanning en rust heel belangrijk. 

Heb je binnen 24 uur na een bepaalde activiteit langer dan 

2 uur pijn, pas dan de intensiteit van de inspanning aan. In perioden 

waarin de ziekte actief is, zal je minder kunnen doen dan in rustige 

perioden. Je moet zelf je grenzen leren kennen, maar door het grillige 

verloop van de ziekte kunnen deze van dag tot dag verschillen. 

Een kinesitherapeut die bekend is met reumatische klachten kan 

je adviseren over geschikte oefeningen en oefenvormen, individueel 

en/of in groep. 

Sporten 

Welke sport je aankan, is helemaal afhankelijk van je persoonlijke 

situatie. Meestal vermijd je beter contactsporten en sporten met 

grote lichamelijke inspanning of piekbelastingen. Geschikter zijn 

sporten als fitness, zwemmen, fietsen en wandelen. Er zijn natuurlijk 

nog meer sporten en activiteiten te bedenken waarmee je je 

conditie kan verbeteren. Belangrijk 

is dat je iets kiest dat bij je past en 

waar je plezier aan beleeft. Je kan 

advies vragen aan je kinesitherapeut 

of arts. 

Bij zwemmen, fietsen en wandelen 

beweeg je gelijkmatig en hoeven je 

gewrichten geen grote schokken op 

te vangen. Zwemmen en oefenen 

in verwarmd water is een goede 

manier van bewegen. In het water 

worden je gewrichten door het water 

ondersteund waardoor ze niet 

zwaar belast worden belast. 

Bij fietsen kan je je gewrichten beschermen 

door in een lichte ver- 


snelling te fietsen en rechtop te zitten. Een terugtraprem kan 

prettiger zijn dan handremmen. Heb je veel last van je handen? 

Dan kan je zachte, naar de hand gevormde handvatten kopen.. 

Samen oefenen 

Je kan ook bewegen in groepsverband. Veel reumapatiëntenverenigingen 

organiseren naast zogenaamde ‘droge’ oefengroepen 

ook hydrotherapie-groepen waarbij je in warm water oefent onder 

begeleiding van een kinesitherapeut. Vaak wordt het oefenen 

in het water gecombineerd met oefeningen op het droge. De 

ervaring leert dat leden van een oefengroep gemakkelijker de 

discipline van regelmatig bewegen opbrengen. 

Voeding 

Er is nog weinig bekend over het effect van voeding op reumatoïde 

artritis. Bij sommige mensen met RA lijken de klachten toe te nemen 

bij bepaalde voedingsmiddelen. Zij kunnen er baat bij hebben 

rekening met deze stoffen te houden. Toch moet je uitkijken. Het 

lichaam heeft dagelijks een aantal voedingsstoffen nodig om goed 

te kunnen functioneren. Als je zomaar een van die voedingsstoffen 

weglaat, kan een tekort ontstaan. RA vraagt veel energie van het 

lichaam en deze energie moet via de voeding worden aangevuld. 

Maar liefst een kwart van de mensen met reumatoïde artritis bouwt 

voedingstekorten op. Aangeraden wordt gezond en gevarieerd te eten. 

Wat is gezond en gevarieerd eten? 

• Er is niet één voedingsmiddel dat alle voedingsstoffen in voldoende 

mate bevat. Wie gevarieerd eet, krijgt alle stoffen binnen 

die hij/zij nodig heeft. Bovendien wordt het risico op eventueel 

aanwezige ongezonde stoffen gespreid. 

• Beperk het gebruik van verzadigd vet. Dit beperkt de kans op 

hart- en vaatziekten. Vet is wel nodig als bron van onverzadigde 

vetzuren, vitamine A, D en E en energie. 

• Zorg voor voldoende opname van vitamine D en omega 3 vet- 


zuren. Vitamine D haal je uit zonlicht, maar vind je – net las 

omega 3 vetzuren - bijvoorbeeld in verse vette vis (makreel, 

zalm, poon, haring, sardientjes,…) 

• Kies voor volkoren-, bruin- en roggebrood, aardappelen, rijst, 

pasta (macaroni, spaghetti) en peulvruchten (bruine en witte 

bonen, kapucijners,…) 

• Eet volop groente en fruit. Als stelregel geldt: elke dag twee 

porties groente en twee stukken fruit. 

• Hou je lichaamsgewicht op peil. Eet verstandig en zorg voor 

lichaamsbeweging: in elk geval een halfuur per dag. 

• Wees zuinig met zout. Breng het eten liever op smaak met 

kruiden en specerijen. 

• Drink dagelijks ten minste anderhalve liter vocht. Het lichaam 

heeft volop water nodig. Drink voldoende (mineraal)water, koffie 

en thee zonder melk en suiker. In combinatie met medicatie 

is het advies van geen alcohol te gebruiken. 

• Neem voldoende calcium in. RA verhoogt de kans op osteoporose. 

• Stop met roken, eventueel met ondersteuning van je huisarts 

en/of rookstopbegeleiding. 

Voeding en reumaklachten 

Bij sommige vormen van reuma komen slik- of darmklachten 

voor. Je medicijnen kunnen van invloed zijn op de voedselopname. 

En andersom kan voedsel effect hebben op de werking van je medicijnen. 

Wil je vanwege klachten iets in je voeding aanpassen? Of 

twijfel je of je wel gezond genoeg eet? Een diëtiste kan je helpen. 

Voedingssupplementen 

Sommige mensen kiezen naast hun dagelijkse voeding voor een 

extra aanvulling in de vorm van voedingssupplementen. Zij ervaren 

bijvoorbeeld positieve effecten van het gebruik van bepaalde 

kruiden, vitaminen en mineralen. Overleg altijd met je (huis-)arts 

voor je hiermee begint. 

Diëten 

Sommige diëten zouden iets tegen je klachten kunnen doen. Maar 

van geen enkel dieet is wetenschappelijk bewezen dat het tegen 

reuma helpt. Overleg met je (huis)arts wanneer je toch een bepaald 

dieet wilt proberen. En let erop dat je geen belangrijke voedingsmiddelen 

weglaat. Meer informatie over voeding en reumatische 

aandoeningen kan je ook krijgen van je (huis-)arts of een diëtist. 


Werk 

De klachten bij reumatoïde artritis hebben een wisselend patroon 

met een verschil tussen ochtend en middag, maar ook met 

verschillen over dagen of weken. Dit kan belangrijke gevolgen 

hebben voor de werksituatie. 

Hoeveel problemen RA geeft, is afhankelijk van het soort werk 

dat je doet en de ernst van je klachten. In perioden dat de ontstekingen 

opflakkeren zal je mogelijks niet kunnen gaan werken. 

Als de klachten ernstiger zijn, kan het zelfs zijn dat je je werk niet 

meer kan doen zoals je gewoon was. Toch betekent de diagnose 

RA niet meteen dat je moet stoppen met werken. Integendeel. De 

kans is groot dat je nog heel lang kan blijven werken, zeker met 

een tijdige en adequate behandeling. Dit is erg belangrijk, want 

werk betekent afleiding van de pijn en de beperkingen. Werk vervult, 

naast het verdienen van inkomen, ook behoeften op sociaalemotioneel 

gebied. Zoals het hebben van een dagritme, sociale 

contacten en zelfontplooiing. 

Hoe kan je omgaan met bepaalde zaken waar je tegenaan loopt? 

Op het werk 

De aard van het werk en de reacties van de omgeving zijn voor 

iedereen weer anders en bepalen of iemand blijft werken of niet. 

Je eigen inzet is ook belangrijk. Kijk vooral naar wat je nog wel 

kan, maar blijf reëel en objectief. Breng je beperkingen zo goed 

mogelijk in beeld en probeer te bekijken of er in je werk of de 

organisatie daarvan aanpassingen mogelijk zijn. 

Voorbeelden van aanpassingen op je werkvloer: 

• Wisselen zwaar en licht fysiek werk zoveel mogelijk af 

• Geef je grenzen goed aan 

• Neem vaker een korte pauze en pas je werktempo aan – zo 

verdeel je je energie beter 

• Pas je werkrooster beter aan aan je mogelijkheden 

• Zorg voor een voldoende afwisselende houding (staan/zitten/ 

rondstappen) 

• Vermijd repetitieve bewegingen 

• Voorkom dat je werkdruk te hoog wordt. Dit kan door bijvoorbeeld 

met, in overleg met anderen, je werkzaamheden zo 

te plannen dat je geen last hebt van achterstand. 


Je hoeft je eventuele beperkingen niet in je eentje op te vangen. 

Blijf vooral praten met je collega’s en leidinggevende. Hoe beter 

je omgeving geïnformeerd is, hoe meer begrip je kan verwachten. 

Wees open en eerlijk over je ziekte. Probeer begrip te wekken in 

plaats van medelijden en blijf jezelf. Hou contact met je collega’s, 

ook in de periode dat je niet kan werken. Als de band met de 

mensen op het werk eenmaal verbroken is, wordt het moeilijk die 

weer te herstellen. En/of ga naar de arbeidsgeneeskundige dienst 

waar de arbeidsgeneesheer en/of ergonoom je kan adviseren 

over bijvoorbeeld de aanschaf van hulpmiddelen of hoe je andere 

taken of werktijden kan krijgen. Sommige werkvloeren hebben 

een sociale dienst of personeelsdienst/dienst human resources 

waar je met specifieke vragen terecht kan. 

Ook externe diensten kunnen je helpen op de werkvloer. Zo kan 

je terecht bij gespecialiseerde loopbaancentra voor advies in het 

kader van je loopbaan. Voor de aanvraag van bijzondere tewerkstellingsondersteunende 

maatregelen kan je dan weer terecht bij 

de VDAB. Meer informatie kan je vinden op de website van ReumaNet, 

via volgende link: www.reumanet.be/werken-en-reuma 

Als werken niet (meer) gaat 

Wanneer je je huidig werk omwille van je aandoening niet meer kan 

uitvoeren, kan je terecht bij verschillende diensten die jou kunnen 

begeleiden in je zoektocht naar aangepast werk. Er zijn diensten die 

samen met jou en je werkgever kunnen zoeken naar een aangepaste 

functie binnen het bedrijf of aangepaste arbeidsomgeving. In de wet 

is vastgelegd dat je werkgever de plicht heeft je weer aan het werk 

te helpen of te houden, eventueel in een andere, meer aangepaste 

functie. Hij mag je niet zomaar ontslagen wegens medische redenen. 

Neem contact op met je vakbond om na te gaan welke rechten en 

plichten je hebt en wat je in jouw situatie kan ondernemen. 

Er zijn ook diensten die je kunnen begeleiden naar een andere 

job bij een nieuwe werkgever. Ook heroriëntering en omscholing 

hoort tot de mogelijkheden. Je arbeidsgeneesheer en/of adviserende 

geneesheer van de mutualiteit kunnen je hier meer over 

vertellen. Meer informatie vind je ook op www.reumanet.be/ 

werken-en-reuma 

Terug aan het werk 

Er bestaan verschillende manieren om je talenten weer te gebruiken. 

Sommige mensen met reuma gaan onbetaald werk doen. Anderen 

starten een eigen bedrijf. Als je gaat solliciteren kan de VDAB 


je daarbij helpen. VDAB werkt samen met gespecialiseerde diensten 

zoals GTB. GTB begeleidt mensen met een arbeidsbeperking 

naar de arbeidsmarkt. Zij helpen je ook met de aanvraag van bijzondere 

tewerkstellingsondersteunende maatregelen bijvoorbeeld. 

Op de website van ReumaNet vind je heel veel informatie over 

dit onderwerp, opgedeeld volgens een aantal specifieke situaties: 

www.reumanet.be/werken-en-reuma 

Ondersteuning en begeleiding op vlak van werk nodig? 

ReumaNet heeft een ReumaCoach in dienst, dewelke jou kan ondersteunen 

en bijstaan in je zoektocht naar mogelijkheden op 

de werkvloer. Vanuit haar vorige loopbaanervaring bij GTB en de 

opleiding Disability Management/Return to Work Coördinator (RI- 

ZIV/NIDMAR) geeft ze onafhankelijk advies en ondersteuning, op 

jouw maat. 

Anja Marchal: 

• info@reumanet.be 

• 0470/329 457 (dinsdag en donderdag tussen 11u en 13u) 

• ReumaHuis, Imperiastraat 16 te 1930 Zaventem (op afspraak) 

Hulp en aanpassingen 

Het kan zijn dat je moeite krijgt met de dingen die je in je dagelijks 

leven doet: jezelf verzorgen, gaan werken of hobby’s uitoefenen. 

Hulpmiddelen en andere toepassingen kunnen het leven gemakkelijker 

maken. 

Soorten hulpmiddelen 

Hulpmiddelen kunnen variëren van een 

wandelstok tot een sta-op-stoel. Ze helpen 

je zelfstandig te blijven functioneren. 

Wanneer je hulpmiddelen gebruikt, spaar 

je je gewrichten. Zo kan je voorkomen dat 

je klachten verergeren. 

Recht op hulp 

Als je last hebt van krachtverlies in je handen, 

kan het openmaken van een blik groenten al lastig zijn. In zulke 

gevallen kan een eenvoudig stuk gereedschap je helpen. Zo’n 

stuk gereedschap is ook een hulpmiddel. Daar heb je recht op. 


Wie kan je helpen? 

Voor meer informatie en uitleg over aanpassingen en/of hulpmiddelen, 

kan je terecht bij de volgende hulpverleners: 

• ergotherapeut - voor aanpassingen en hulpmiddelen in en om 

het huis en het hiermee leren omgaan 

• arbeidsgeneeskundige dienst (van je werkgever) of de dienst 

arbeidsbeperking van de VDAB (DABP) - voor aanpassingen 

op het werk 

• kinesitherapeut – voor de juiste manier van bewegen met 

loophulpmiddelen en aanpassingen 

• orthopedisch schoenmaker of podoloog - voor aanpassingen 

van schoeisel en (schoen)zolen 

Wie betaalt dat? 

Je neemt het best contact op met (de sociale dienst van) je mutualiteit 

om te zien welke hulpmiddelen terugbetaald worden. Als het 

gaat om hulpmiddelen voor op de werkvloer, dan kan je terecht bij 

de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding) 

voor meer info. Bij het VAPH (Vlaams Agentschap voor 

Personen met een Handicap) kan je terecht voor een aanvraag tot 

tussenkomst voor bepaalde hulpmiddelen in je thuissituatie. 

Seksualiteit 

Seksualiteit kan op verschillende manieren beleefd worden. Alleen 

of met een partner; met de nadruk op lichamelijke aspecten 

of met het accent op het ervaren van intimiteit en geborgenheid. 

Iedereen vult zijn eigen seksualiteit in. 

Door klachten eigen aan reumatoïde artritis (pijn, vermoeidheid, 

stijfheid) is het mogelijk dat je seksleven verandert. 

Minder zin in seks 

Misschien ben je boos of verdrietig nu je een vorm van reuma 

hebt. Misschien vind je je lichaam minder aantrekkelijk. Het kan 

zijn dat je te moe bent voor seks, of dat je pijn hebt. Ook kunnen 

bepaalde medicijnen ervoor zorgen dat je minder zin hebt om 

te vrijen. 

Veranderingen in de relatie 

Jij en je partner kunnen het beste samen aftasten wat je aandoening 

precies met je doet. Wanneer heb je zin in seks? Waarin heb 


je zin? Wat is lichamelijk mogelijk en wat niet? Blijf samen praten 

over je wensen en mogelijkheden. 

Omgaan met de veranderingen 

Alleen als je eerlijk bent over wat je wil, kan je samen werken aan 

een bevredigend seksleven. Probeer van seks te blijven genieten 

door er anders mee om te gaan. Kies bijvoorbeeld andere momenten 

om seks te hebben, of ga in een andere houding zitten 

of liggen. Masseren en strelen kunnen ook heel bevredigend zijn. 

Voor het vrijen kan je een extra pijnstiller nemen en/of je kan 

eventueel een hulpmiddel gebruiken tijdens het vrijen. 

Hulp nodig? 

Geef jezelf de tijd om aan de nieuwe situatie te wennen. Kom je 

er niet uit? Dan kan je advies vragen aan een seksuoloog. Ook als 

je geen partner hebt kan je bij hen terecht voor adviezen voor 

een beter seksleven. Je kan eventueel ook praten met je huisarts, 

reumatoloog of reumaverpleegkundige. 

Vruchtbaarheid en zwangerschap 

Mensen met reumatoïde artritis zijn vaak even vruchtbaar als 

mannen en vrouwen zonder deze aandoening. Ook een zwangerschap 

verloopt meestal hetzelfde als bij vrouwen zonder RA. 

Je klachten kunnen tijdens de zwangerschap verminderen, maar 

keren na de bevalling doorgaans weer terug. Hulp kan nodig zijn 

tijdens de kraamperiode en wanneer je kind 

opgroeit. 

Medicatie 

Heb je een kinderwens, dan is het van groot 

belang dit met je reumatoloog te bespreken. 

Sommige medicatie mag je helemaal niet of 

maar voor een bepaalde periode innemen 

voor en tijdens de zwangerschap. Andere 

medicatie kan en mag je weer wel nemen, 

bijvoorbeeld wanneer je een opstoot krijgt. Je 

reumatoloog is hiervan het beste op de hoogte. 

Je vindt ook meer informatie in de medicatiebrochures 

van ReumaNet op www.reumanet.be/publicaties. 


Zeg ook aan je gynaecoloog dat je reumatoïde artritis hebt. Zo 

kan deze arts tijdig overleggen met je reumatoloog in functie van 

je kinderwens, zwangerschap en bevalling. 

Net als bij alle vrouwen 

Net zoals vrouwen zonder reumatoïde artritis, kan je klachten 

krijgen die door de zwangerschap komen, zoals vermoeidheid of 

hoge bloeddruk. Problemen die je voor je zwangerschap al had 

– bijvoorbeeld met je heupen of rug - kunnen door een zwangerschap 

toenemen omdat je lichaam zwaarder wordt belast. 

Vaak minder klachten bij rustige reumatoïde artritis 

Van de vrouwen met een rustige vorm van reumatoïde artritis 

heeft de helft tijdens de zwangerschap minder last van de ziekte. 

Zij kunnen in de zwangerschap vaak minder of zelfs geen medicijnen 

nemen. Pijn en stijfheid nemen af. En allerlei dagelijkse 

activiteiten, zoals traplopen, fietsen en de kraan opendraaien gaan 

veel gemakkelijker. Deze verbetering treedt vooral op in de eerste 

3 maanden van de zwangerschap en komt waarschijnlijk door 

veranderingen in de hormoonhuishouding. 

Verbetering niet blijvend 

De verbetering is echter niet blijvend. Gemiddeld 6 weken na de 

bevalling wordt de ziekte weer actief bij 40% van de vrouwen. 

Het is niet te voorspellen wie wel en wie geen terugval krijgt. 

Meestal keert de ziekteactiviteit terug naar het niveau van voor 

de zwangerschap. En omdat het tijdens de zwangerschap vaak zo 

goed ging, lijkt het alsof de reuma veel erger is geworden. 

Reumatoïde artritis heeft geen invloed op de gezondheid van uw kind. 

Meer informatie over vruchtbaarheid en zwangerschap vind je 

op de website van ReumaNet: www.reumanet.be/relaties-seksualiteit-gezin 

en in de ReumaNet-brochure ‘Seksualiteit, vruchtbaarheid 

en zwangerschap’. 

Hulp na de bevalling 

Na de bevalling kunnen problemen ontstaan bij de verzorging van 

je kind. Je moet lichamelijk herstellen van de zwangerschap en de 

bevalling. Ook moeten jij en je partner wennen aan de nieuwe 

verantwoordelijkheid. Reumatoïde artritis kan hierbij een extra 

handicap zijn, zeker in perioden waarin de ziekte actief is. Vraag 

tijdig kraamhulp aan! Dit kan bijvoorbeeld via je mutualiteit of via 


thuiszorg. Ook je huisarts kan je hierin verder raad geven. 

Ervaren ouders geven aan hoe belangrijk het is om bij moeilijke periodes 

hulp te regelen van familie, vrienden, buren of de thuiszorg! 

Hulp bij opgroeiend kind 

Ook als je kind groter is, kan RA ervoor zorgen dat je hulp nodig 

hebt. Zo kan het aankleden van je tegenstribbelende peuter met 

pijnlijke vingers extra moeilijk zijn of is het moeilijk om mee te 

doen in de speeltuin met pijnlijke polsen. Je kind naar het klasje 

op de tweede verdieping brengen is ook zo’n situatie waarbij je 

extra last kan ondervinden. 

Meer praktische tips over hoe je je kind kan verzorgen, vind je in 

de ReumaNet- brochure ‘Praktische tips bij de verzorging van je 

kind. Voor ouders met een reumatische aandoening’ of via de website 

van ReumaNet: www.reumanet.be/relaties-seksualiteit-gezin 

Meer informatie 

Hulpverlening 

Heb je medische klachten en ben je op zoek naar een diagnose 

of behandeling? Dan kan je terecht bij je huisarts, reumatoloog of 

reumaverpleegkundige. Vragen over je gezondheid, je aandoening 

en de behandeling ervan kan je altijd aan je arts stellen. 

Wat doen de huisarts en de reumatoloog? 

Je huisarts is de eerste bij wie je terecht kan voor een diagnose 

of een behandeling. Hij/zij zal jou doorverwijzen naar een reumatoloog 

voor een uitgebreidere diagnosestelling en/of afstemming 

van de behandeling. 

Vragen over je gezondheid, de behandeling en over de diagnosestelling 

kan je het beste altijd aan je arts stellen. Maak eventueel 

een lijstje met vragen zodat je niets vergeet. Duurt het nog een 

tijd voordat je een afspraak hebt? Je kan de reumatoloog ook 

alvast vragen om een telefonisch consult. 

Wanneer naar de reumaverpleegkundige? 

Een reumaverpleegkundige of reumaconsulent is een verpleegkundige, 

gespecialiseerd in reumatische aandoeningen. Je kan bij 


hem/haar terecht met medische vragen, maar ook met praktische 

vragen rond hoe leren leven met reumatoïde artritis. Ook de 

sociale en emotionele kant van de ziekte kan je met de reumaverpleegkundige 

opnemen. 

Een reumaverpleegkundige of reumaconsulent vind je in het ziekenhuis 

of medisch centrum. Meer informatie over reumaverpleegkundigen 

vind je via de website van NVKVV: www.nvkvv.be 

Organisaties 

ReumaNet vzw 

ReumaNet vzw verenigt Vlaamse patiëntenverenigingen die 

reumatische aandoeningen onder de aandacht brengen. 

ReumaNet ijvert voor regelgevingen die: 

• het leven voor de duizenden patiënten vergemakkelijken 

• een betaalbare en adequate zorg garanderen 

• patiënten actief houden op de arbeidsmarkt en in het onderwijs 

• vrijetijdsbesteding voor reumapatiënten mogelijk maken 

Kortom, ReumaNet vzw ijvert voor een betere levenskwaliteit 

voor mensen met een reumatische aandoening. 

Meer informatie vind je op: www.reumanet.be 

RA-Liga vzw 

De Reumatoïde Artritis Liga, opgericht in 2007, is een patiëntenvereniging 

met als doel samen met zorgverleners, wetenschappers 

en ervaringsdeskundigen informatie en ervaringen te 

delen over zowel de medische aspecten van reumatoïde artritis 

(RA) als de sociale impact voor de patiënt en zijn omgeving. 

Naast informatie geven is het onder de aandacht brengen 

van RA ook een belangrijke opdracht voor ons. Dit doen we 

via de oRAnje knoop, want een simpele knoop vastmaken kan 

voor mensen met reumatoïde artritis een hele opgave zijn. 

Al onze informatie delen we via website, webinars, infomomenten, 

ledenblad RAAM, de nieuwsbrief en onze sociale media-kanalen. 

Samen maken we RA bespreekbaar! 


Relevante adressen en websites 

ReumaNet vzw 

www.reumanet.be 

ReumaHuis 

Imperiastraat 16, 1930 Zaventem 

RA-Liga vzw 

www.raliga.be 

www.facebook.com/RALigavzw 

Nederlandse websites: 

ReumaNederland: www.reumanederland.nl/ 

Jong en Reuma Nederland: www.jong-en-reuma.nl 

Stichting onzichtbaar ziek: www.onzichtbaarziek.nl/ 

Internationale websites 

www.eular.org 

https://nras.org.uk/ 

Dank! 

Deze brochure is gebaseerd op de tekst van de brochure ‘Reumatoïde 

Artritis’ van het Nederlandse Reumafonds en aangevuld 

met informatie uit de RA-brochure, opgemaakt door de Werkgroep 

Reumaverpleegkundigen NVKVV. Voor het hoofdstuk ‘omgaan 

met vermoeidheid’ baseerden we ons voornamelijk op de 

brochure ‘Heeft u Reumatoïde Artritis en bent u regelmatig moe?’ 

van de afdeling Reumatische Ziekten van het UMC St Radboud te 

Nijmegen, de afdeling Psychologie, Gezondheid & Technologie van 

de Universiteit Twente en het Reumacentrum Twente. Daarnaast 

vonden we ook in de brochure ‘Een klare kijk op reuma’ van Prof 

Filip De Keyser en Heidi Van de Keere en op de website van RA- 

Liga interessante informatie ter aanvulling. 

We willen de auteurs danken voor de mogelijkheid hun teksten 

te gebruiken. Bedankt ook aan iedereen die heeft meegewerkt 

aan deze brochure! 


Je kan deze brochure ook lezen op of downloaden van onze website: 

www.reumanet.be, onder de rubriek ‘publicaties’. 

Help mee! 

ReumaNet is er voor mensen met een reumatische aandoening. 

Wij vinden het belangrijk om correcte informatie te geven. We 

werken echter met een beperkt budget. 

Daarom een warme oproep: we kunnen uw financiële steun goed 

gebruiken! Alle giften, groot en klein, zijn welkom! 

Je ondersteunt daarmee de vele reumapatiënten in Vlaanderen. 

Giften kunnen overgemaakt worden aan het Fonds Vrienden van 

ReumaNet van de Koning Boudewijnstichting, op volgend rekeningnummer: 

IBAN: BE10 0000 0000 0404 op naam van Koning Boudewijnstichting 

met verplichte vermelding: 014/0530/00086 

Giften vanaf 40 euro en MET DE JUISTE VERMELDING zijn fiscaal 

aftrekbaar! 

Wil je graag rechtstreeks bijdragen aan wetenschappelijk 

reumaonderzoek? Dat kan via het Fonds voor Wetenschappelijk 

ReumaOnderzoek (FWRO) dat onderzoeksprojecten financiert. 

Deze onderzoeken hebben tot doel de levenskwaliteit 

van patiënten die lijden aan chronische reumatische aandoeningen 

te verbeteren. 

Giften kunnen overgemaakt worden aan het FWRO via 

de Koning Boudewijnstichting op rekeningnummer BE 

10 0000 0000 0404 met mededeling ***182/0590/00007*** 

Giften vanaf 40 euro en MET DE JUISTE VERMELDING zijn fiscaal 

aftrekbaar! 


Woordenlijst 

• Afweersysteem: geheel van cellen en weefsels in het lichaam 

die het lichaam beschermen tegen binnengedrongen virussen, 

bacteriën en lichaamsvreemde stoffen. 

• Alternatieve of complementaire behandeling: behandeling die 

niet tot de reguliere geneeskunde behoort; bij de complementaire 

behandeling streeft de behandelaar samenwerking na met 

de reguliere behandelaar. 

• Angina pectoris: pijn op de borst, veroorzaakt door zuurstoftekort 

in het hart. 

• Anti-CCP: afkorting van anti-Cyclisch geCitrullineerde Proteïnen. 

Deze antistoffen komen vaak voor bij reumatoïde artritis. 

De antistoffen zijn vaak al aantoonbaar voordat er klachten zijn. 

• Auto-immuunziekte: ziekte waarbij het immuunsysteem lichaamseigen 

cellen en stoffen als lichaamsvreemd aanziet. Het 

lichaam gaat dan antistoffen tegen de eigen weefsels vormen. 

• Bacterie: eencellig organisme. Sommige bacteriën kunnen ziekten 

veroorzaken. Voorbeelden van bacteriën zijn staphylococcen, 

streptococcen, hemophilus, mycobacterium tuberculosis (TBC). 

• Banden: houden de botten op hun plek en maken het gewricht 

stabiel. 

• Bijnierschors: de buitenlaag van een kleine klier, die boven de 

nier ligt. 

• Biologicals: biologisch medicijn voor de behandeling van onder 

andere een aantal vormen van ontstekingsreuma, waaronder 

reumatoïde artritis. Een biological remt de afweerreactie tegen 

eigen lichaamsbestanddelen. Omdat een biological volledig is opgebouwd 

uit bouwstenen die ook in het menselijk- of muizenlichaam 

voorkomen, wordt het een ‘biologische stof’ genoemd. 

• Biosimilar: Biosimilars of biosimilaire geneesmiddelen zijn gelijkaardige 

(of ‘similaire’) versies van de originele biologicals 

• Bloedarmoede: verminderd aantal rode bloedcellen in het bloed. 

Rode bloedcellen transporteren zuurstof naar de verschillende 

delen van het lichaam. Minder rode bloedcellen betekent minder 

vervoer van zuurstof. Hierdoor word je sneller moe. 

• Bloedbezinking: een meting van de snelheid van bezinking van 

rode bloedlichaampjes. Het is gebleken dat de rode bloedcellen 

van mensen met een ontsteking sneller zakken dan die van 

gezonde mensen. 


• Botontkalking: een ziekte waarbij het bot steeds poreuzer 

wordt. Botontkalking wordt ook wel osteoporose genoemd. 

• BSE: BezinkingsSnelheid van Erytrocyten. Afkorting voor bezinkingssnelheid 

van de rode bloedlichaampjes. Rode bloedcellen 

van mensen met een ontsteking zakken sneller dan die van 

gezonde mensen. 

• Calcium: een mineraal dat nodig is voor de opbouw van botten. 

Het komt vooral voor in zuivelproducten, groenten en noten. 

• Chronisch: houdt langdurig aan. 

• Codeïne: een stof die lijkt op morfine. Codeïne vermindert 

kriebelhoest. Verder werkt het pijnstillend. 

• Corticosteroïden: deze medicijnen zijn afgeleid van het hormoon 

cortisol, dat afkomstig is uit de bijnierschors (schors = 

cortex). Ook wel corticoïden genoemd. 

• Complicatie: een nieuw probleem bij een bestaande ziekte. 

• CRP: afkorting van C-reactief proteïne. Deze stof kan bij een actieve 

ontsteking in verhoogde mate in het bloed gevonden worden. 

• Diagnose: de vaststelling van de aandoening bij de patiënt 

• DMARD: afkorting voor Disease-Modifying Anti Rheumatic 

Drug. Medicatie die de activiteit van de gewrichtsontstekingen 

vermindert. 

• Eiwit: één van de drie belangrijkste bouwstoffen van het lichaam. 

De andere twee zijn koolhydraten en vetten. 

• Ergotherapeut: ergotherapie heeft tot doel een zo zelfstandig 

mogelijk functioneren in het dagelijkse leven te behouden dan 

wel te bereiken. De therapeut onderzoekt en adviseert welke 

oefeningen en hulpmiddelen je hiervoor in het dagelijkse leven 

kan gebruiken. 

• Gewrichtskapsel: bindweefsel dat de botuiteinden van een gewricht 

omhult. 

• Gewrichtsontsteking: ontsteking van de binnenbekleding van 

het gewrichtskapsel. 

• Hartfalen: het hart kan het bloed minder goed door het lichaam 

pompen, doordat de pompfunctie minder goed is. 

• Hormoon: chemische stof, die in het lichaam wordt gevormd. Zij 

zet bepaalde organen en weefsels aan tot acties via de bloedstroom. 

Hormonen worden gemaakt door verschillende organen, 

bijvoorbeeld de schildklier, geslachtsorganen en bijnieren. 

• Hydrotherapie: oefentherapie in verwarmd water. 

• Immuniteit: afweer van het lichaam tegen indringers van buiten. 

• Infectie: besmetting door bepaalde ziekteverwekkers die het 


lichaam binnendringen en zich vermenigvuldigen. Voorbeelden 

zijn bacteriën en virussen. 

• Kraakbeen: veerkrachtig weefsel dat goed bestand is tegen 

druk. Kraakbeen komt niet alleen voor in gewrichten, maar ook 

in oorschelpen, neus en luchtpijp. 

• Menopauze: dit is de overgangsperiode bij vrouwen waarin de 

eierstokken geen vrouwelijke hormonen meer gaan produceren. 

• NSAID: afkorting van Non Steroidal Anti-Inflammatory Drug. 

Dit zijn medicijnen die de verschijnselen van een ontsteking 

verlichten en pijn en stijfheid verminderen. 

• Oefen- of fysiotherapie: therapie die erop is gericht de conditie 

van gewrichten, pezen en spieren in stand te houden of te 

verbeteren en je een goede houding en manier van bewegen 

aan te leren. 

• Oestrogeen: vrouwelijk geslachtshormoon. 

• Orthopedisch chirurg: specialist die afwijkingen van het steunen 

bewegingsapparaat (botten, spieren, pezen en gewrichten) 

behandelt. 

• Pees: vezelig weefsel waarmee de spier aan het bot is bevestigd. 

• Peesschede: de tunnel waar de pezen doorheen lopen. 

• Piekbelasting: punt van maximale belasting. 

• Podoloog: iemand die mensen met voetklachten helpt, bijvoorbeeld 

met een aangepaste zool. 

• Reguliere geneeskunde: de geneeskunde die zich zoveel mogelijk 

baseert op wetenschappelijk bewezen onderzoek 

• Reumafactor: een afweerstof in het bloed die vaak voorkomt 

bij mensen met chronische ontstekingsreuma. Reumafactoren 

komen voor bij 70% van de mensen met reumatoïde artritis. 

Daarnaast komen ze voor bij enkele andere reumatische ziekten, 

maar in veel mindere mate. Ook bij ongeveer 5% van de 

gezonde mensen is de reumafactor aantoonbaar. 

• Reumatische aandoening: onder reumatische aandoeningen vallen 

een groot aantal ziekten, die gepaard gaan met klachten 

en afwijkingen van het bewegingsapparaat. Ook kunnen andere 

(inwendige) organen bij deze ziekten betrokken raken. Zij zijn 

niet veroorzaakt door letsel van buitenaf. 

• Reumatoloog: een medisch specialist met speciale kennis van 

de reumatische ziekten. Hij/ zij is bij uitstek de deskundige om 

reumatische ziekten te behandelen waarbij ontsteking in gewrichten 

optreedt, maar waarbij ook inwendige organen be- 


trokken kunnen zijn. 

• Reumaverpleegkundige: of reumaconsulent is een verpleegkundige, 

gespecialiseerd in reumatische aandoeningen. Hij/zij geeft 

praktisch en medisch advies rond hoe leren leven met een reumatische 

aandoening. 

• Röntgenfoto (RX): een foto die gemaakt wordt met röntgenstralen 

en waarop compacter weefsel zoals botweefsel goed 

kan worden bekeken. 

• Slijmbeurs: een soort platte ballon waar vocht in zit om wrijving 

te verminderen. Bijvoorbeeld bij de elleboog, knie en schouder. 

• Symptoom: ziekteverschijnsel, uiting van een ziekte. 

• Synovium: het slijmvlieslaagje aan de binnenkant van het gewrichtskapsel 

dat gewrichtsvocht produceert en het gewricht 

smeert. 

• Virus: zeer kleine ziekteverwekker, kleiner dan een bacterie. 

Een virus is niet te bestrijden met antibiotica. 


ReumaNet verenigt: 

ReumaNet vzw 

www.reumanet.be - info@reumanet.be 

ReumaHuis, Imperiastraat 16, 1930 Zaventem, 

tel: 0470/329.457

Brochure_RA_2023

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Delete template?

Save as template ?