2024 12 20 Missa Criolla - Música Temprana

Vr 20 dec 2024
Grote Zaal
20.15 uur
Serie Kerst
Misa Criolla
Música Temprana
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale
programmaboekje is een extra service
ter voorbereiding op het concert. Het is
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de
andere concertbezoekers.
Bij voorbaat dank.

Programma
Misa Criolla
Música Temprana
Adrián Rodríguez Van der Spoel dirigent
Serie Kerst
Vr 20 dec 2024
Grote Zaal
20.15 – 21.45 uur
ca. 90 minuten zonder pauze
Naprogramma
Entreehal
22.00 - 22.20 uur
Door musici van Música
Temprana
Dit programma is mogelijk gemaakt door Amsterdams Fonds voor
de Kunsten, Gravin van Bylandt Stichting en Instituto Cervantes
Staat je mobiele telefoon al uit?
Dank je wel.
2

Programma
Deel 1: Bolivia
Mario Conde (1956)
Apachita
Anoniem
El cielito de Potosí
(uit Antonio Pacheco y Ruiz,
Noticias de … Arequipa, 1818)
La matutina estrella
(uit Melchor María Mercado, Album
de Paisajes, 1841 - 1869)
Tata guasu
(Chiquitos, Bolivia, 18e eeuw)
Señora Doña María
(Chiquitos, Bolivia, 18e eeuw)
Deel 2: Villancicos uit Ecuador
Anoniem
La chacona me piden
Muy hermosa es María
Vamos al lugar amor
Fuentes si nacéis
Ese viril con pan
Deel 3: Misa Criolla en meer
Juan Bautista Comes (1582 - 1643)
Gozos de la virgen
Tres bailecitos:
Alfredo Domínguez Romero (1938 - 1980)
Campanitas
Gabriel Aguilera Valdebenito (1958)
Ciruelita
Traditioneel Boliviaans
Bailecito
Ariel Ramírez (1921 - 2010)
Juana Azurduy (arr. Adrián Rodríguez Van
der Spoel)
Missa Criolla
· Kyrie (Vidala-Baguala)
· Gloria (Carnavalito-Yaraví)
· Credo (Chacarera)
· Sanctus (Carnaval cochabambino)
· Agnus Dei (Estilo pampeano)
Joseph Hortuño (ca. 1660 - 1722)
Vamos todos a ver
3

Toelichting
Met zijn Misa Criolla creëerde de Argentijnse componist Ariel Ramírez een splinternieuw
genre: een volwaardige rooms-katholieke mis op basis van Latijns-Amerikaanse
volksmuziek. Voor de vijf vaste misdelen koos hij dansritmes als basis.
Voor het Kyrie gebruikte hij de vidala en
de baguala van de noordelijke Andes, voor
het Gloria een combinatie van een vrolijke
carnavalitodans en een klaaglijke yaraví van
de mestiezen en voor het Credo de chacarera,
een Argentijnse dans met een opzwepend
ritme. Het Sanctus werd een variant op
de feestelijke Boliviaanse carnavalito,
en het afsluitende Agnus Dei ademt de
melancholieke sfeer van de milonga, het lied
van de Argentijnse pampa’s.
Rol van de nonnen
In 1959 ontmoette Ramírez in Duitsland
twee nonnen die in de oorlog met gevaar
voor eigen leven Joden hadden gered uit
de handen van de nazi’s. Ter ere van hen
besloot hij muziek voor een eenvoudige
gebedsdienst te schrijven. Drie priesters
vertaalden voor hem de Latijnse mis in het
Spaans. De anekdote over die nonnen zou
gemakkelijk onopgemerkt kunnen blijven,
omdat zij in dit geval de muzen zijn, een rol
die in de westerse cultuur vaak aan vrouwen
wordt toegeschreven. Deze rol, die ‘passief’
kan worden genoemd, draagt eraan bij de
artistieke en intellectuele capaciteiten van
vrouwen te verhullen. Het beste voorbeeld
van de stilte die vrouwen in de hoedanigheid
van creatieve wezens omhult, is de stilte van
dichtende nonnen.
Het kloosterleven wordt geassocieerd met
het idee van toewijding en terughoudendheid,
onderdrukking, verveling en traagheid. Er is
echter bekend dat de uitoefening van muziek,
poëzie, dans en theater binnen de muren van
het klooster aan orde van de dag was. In de
Amerikaanse koloniale samenleving werd de
expressie van de vrouw als denkend individu
onderdrukt. De eruditie van vrouwen kwam
alleen binnen het klooster tot uitdrukking. Dit
is een van de redenen waarom veel vrouwen
enig voordeel vonden in die afzondering.
Villancicos uit Ecuador
Vandaag nemen we het voorbeeld van de
kloosters van de stad Quito, een stad die
vanwege haar goed bewaarde koloniale
architectuur door de UNESCO werd
uitgeroepen tot Werelderfgoed. De kerken,
kloosters en barokke paleizen onthullen een
prachtig verleden. Er is echter bijna geen
muziek uit die tijd is bewaard gebleven,
behalve een collectie die werd ontdekt in het
noorden van Ecuador, in Ibarra, en die ten
onrechte Codex Ibarra genoemd wordt. Het is
een losbladige verzameling villancicos in de
Spaanse taal, waarvan de meeste onvolledig
zijn en die bedoeld zijn voor verschillende
stemmen en instrumenten.
In het overgrote deel van de partijen staan
de namen van de nonnen genoteerd,
zelfs in de lage stemmen. Net zoals in het
beroemde Ospedale della Pietà in het Venetië
van Vivaldi, zouden de jonge vrouwen
tenorpartijen in een hoog octaaf hebben
4

Toelichting
kunnen zingen. Soms staat er: ‘alle drie de
alten’ of ‘zr. Rosa met de andere zusters’, wat
erop kan duiden dat meer dan één persoon
een regel zong, terwijl andere delen aan
slechts één zangeres werden toevertrouwd.
De nonnen kozen namen van heiligen, veelal
mannelijke, of van goddelijke entiteiten, zoals
zr. Xaverius, zr. H. Rafaël, zr. H. Augustinus, zr.
Maria van Jezus, zr. Serafijnen, zr. Hostie, enz.
Dit is een, deels verplicht opgelegde, manier
om de anonimiteit te bewaren. Regelmatig
zien we uitdrukkingen als ‘Tijd van Maria van
Jezus’ of ‘Tijd van Sint-Catharina’. Mogelijk
wijzen die op de periode van regentschap
van een abdis, hoewel er geleerden zijn die
beweren dat het hier zou gaan om de namen
van de auteurs van de teksten. Het is in ieder
geval zeer waarschijnlijk dat veel van deze
gedichten inderdaad uit de pen van een
non kwamen, zoals in het geval van zuster
Juana Inés de la Cruz, de grote Mexicaanse
dichteres, wier roem zich in die tijd uitstrekte
over het hele continent, onder meer als
auteur van een groot aantal villancicos op
muziek.
met haar voorbeeld, en nog meer als we
denken aan de overvloedige literaire activiteit
in Quito, is het mogelijk dat veel van de
teksten die bewaard zijn gebleven, door
nonnen zijn geschreven. In de verschillende
stempartituren van Ibarra wordt voortdurend
over vrouwen gesproken. Laat onze
erkenning dus uitgaan naar de anonieme
‘vernuftige dames’ van de kloosters, de
nonnen zr. H. Rafael, zr. Serafina, zr. Augustín,
zr. Martín, en zovele anderen.
Adrián Rodríguez Van der Spoel
Anonieme vernuftige dames
De patriarchale samenleving heeft zich
altijd gericht op mannelijke componisten.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat in
E.H. Gombrich’s beroemde naslagwerk
The Story of Art (1950) geen enkele
vrouwelijke kunstenaar voorkomt. Op
enkele uitzonderingen na, zoals het geval
van Sor Juana Inés de la Cruz, is er weinig
bekend over het werk van vrouwen tijdens
de koloniale periode. Rekening houdend
5

Liedteksten
Anoniem
El cielito de Potosí
Tekst: Antonio de Pereyra y Ruiz
Mi madre por paseadora
dice que me ha de poner
un pie de amigo y mejor
será un amigo de pié.
Nananá, nananá,
nananá naná, nananá.
¡Ay, cielo! Cielo que sí,
Cielito de Potosí
Mijn moeder zegt dat ze mij,
om me van de straat te houden,
houvast wil geven,
maar ik heb liever een stevige vriend.
Nananá, nananá
nananá naná, nananá.
Ach, hemel was het maar zo,
hemeltje van Potosi.
La matutina estrella
Tekst: Melchor María Mercado
La matutina estrella
Ya viene precursora
De la luciente aurora
Que abre la puerta
a la luz del sol.
Ya aparece el día
Y ya todo se humilla
Doblando la rodilla
Para dar alabanzas
Al Criador.
Postrados y sumisos
Roguemos al Señor
Nos libre del dolor
Nos salve de los daños
Y del mal.
De Morgenster
komt al als voorloper
van de oplichtende Dageraad
die de deur openzet
voor het licht van de zon.
Dan verschijnt de dag
en eenieder buigt nederig
de knie
om de Schepper
te prijzen.
Laten we geknield en deemoedig
de Heer vragen
dat Hij ons bevrijdt van alle smart,
dat Hij ons vrijwaart van de verdoemenis en
van het kwaad.
6

Liedteksten
Tata guasu
Tata guasu aña retãmengua,
gueko rupi ndereko sandahe ete,
guarau asoseve,
asoseve oiporaráne.
Pe Kyhyje Tupã he gui ha’enia
mba’e pavë moña ypy araka’e mba’e pave
aña retã guasu omoña ypy araka’e
Akói tata jará kuaa nunga
heko rupi etei angaipa
vyja amboarakuaa
amboarakuaa jepi guarãma,
amboarakuaa apyre’ÿmane.
Pe Kyhyje Tupã he gui ha’e nia
mba’e pavë moña ypy araka’e mba’e pavë
aña retã guasu omoña ypy araka’e
In het grote vuur, waar de duivel woont,
zal jouw leven,
waarin wellust overheerst.
ellendig worden.
Vrees de Heer,
want de schepper van alles heeft macht over
degene die het grote vuur deed ontstaan.
Dan zal de meester van het vuur hem
steeds met gefingeerde wijsheid
in de zonde laten vallen.
Hij zal dagelijks ondervraagd
en eindeloos gestraft worden.
Vrees de Heer,
want de schepper van alles heeft macht over
degene die het grote vuur deed ontstaan
7

Liedteksten
Señora Doña María
Señora Doña María,
buenas noches tenga usted.
donde está la Viracocha,
el niñito que parió usted.
Ya no llores pues niñito,
buñuerito ten daré,
y si no quieres caya
coquito te ha de comer.
Jugate con ovejita,
con eso no yoraré,
y si no quiere cayá,
burico te haré morder.
Mevrouw Maria,
een hele goede avond!
Waar is de godheid,
het kindje dat u gebaard heeft?
Huil niet meer, kindje,
ik zal je een buñuerito 1 geven
en als je niet stil wil blijven
zal het cocosmonster je opeten.
Speel met een lammetje,
dan zal je niet huilen,
en als je niet stil wilt zijn
zal het ezeltje je bijten.
1 lokale lekkernij: soort beignet
8

Liedteksten
La chacona me piden
Tekst: Manuel Blasco (ca. 1628 - 1696)
A la Navidad
La chacona me piden, ¡Vaya!,
que ha mil años que no se canta
Si aguinaldo nos dan, Señores,
cantaremos con mil primores,
llenos de gracias y flores
un tonillo como de Pascua.
Enmendémonos de cultura
¡Oh, qué celestial y pura
con despojo y hermosura
la verdad se nos declara!
Cuando nace de Azucena
quien a todos nos engaña
dándonos la Nochebuena
nadie venga a la mala.
Este Niño da desvelos
que movido de unos celos
quebrantó los mismos cielos
y sus celos no quebrantan.
Pues el frío le pone quedo
de la nieve decir puedo
que a sus hampos tienen miedo
siendo el miedo de la hampa.
Voor Kerstmis
Ze vragen me om een chaconne! kom nou!
Die wordt al 1000 jaar niet meer gezongen.
Als jullie ons een kerstgeschenk geven, heren,
dan zullen we met duizend kunsten,
vol sier en mooi uitgedost
een liedje zingen, zoals met Pasen.
Laten wij onze kennis verbeteren;
Oh, hoe hemels en puur,
met eenvoud en schoonheid,
toont de waarheid zich aan ons!
Als Hij geboren wordt uit de Lelie,
Hij die ons allen op het verkeerde been zet
door ons Kerstavond te schenken,
dan moet niemand op de verkeerde avond
komen.
Dit jongetje houdt ons wakker
want gedreven door ziele-ijver
verbrak Hij het hemelgewelf
maar zijn ziele-ijver breekt niet.
De kou echter brengt Hem tot bedaren,
en van de sneeuw kan ik zeggen
dat men bang is voor zijn vlokken,
bang voor het pak sneeuw.
9

Liedteksten
Anoniem
Muy hermosa es María
A Nuestra Señora
[Coplas]
Estáis muy enhorabuena,
Señora la de José,
que me dicen que has parido
un muchacho que Dios es.
Ya lo tienes en tus brazos
y el amor me da a entender
que todo el poder de Dios
de ti se vino a valer.
Yo te aseguro María
que Dios es por esta vez
para ti, niño de teta,
con todo aquel su poder.
La prueba de aqueste dicho
juzgo que no es menester
cuenaod en tus pechos la prueba
tan clara se da a entender.
Voor Onze Lieve Vrouwe
[Coupletten]
Oprechte gelukwensen,
vrouw van Josef,
ze zeggen immers dat je een jongetje
gebaard hebt dat God is.
Je houdt hem al in je armen
en de liefde geeft me te verstaan
dat alle macht van God
in jou van kracht werd.
Ik verzeker je, Maria,
dat God, met al Zijn macht,
dit keer voor jou niets meer
dan een zuigeling is.
Ik denk dat het niet nodig is
het bewijs daarvoor te leveren,
het bewijs houd jij aan de borst,
en is duidelijk te begrijpen.
10

Liedteksten
[Estribillo]
Muy hermosa es María. ¡Ay!
Por Dios, sí es.
Ella es toda linda, linda.
Por Dios, sí es.
Y más lindo es él.
Mas no veis, no veis,
como el azucena
hoy parió el clavel
[Refrein]
Maria is heel erg mooi, ja,ja
bij God, dat is ze !
Ze is een en al schoonheid,
bij God, dat is ze!
En Hij is nóg mooier.
Iets mooiers kunnen jullie niet zien,
dan hoe de lelie 2 vandaag
de anjer 3 baarde.
2 lelie is symbool voor Maria
3 anjer is symbool voor Christus; de andere
naam van deze bloem, nagelbloem wijst daar
ook op.
11

Liedteksten
Vamos al lugar amor
Al Santísimo Sacramento
Vamos al lugar
amor comeremos
que viene a la tierra
un pan de los cielos.
De la corte viene
un pan floreado
de un sabor divino
que es gloria gustarlo.
Vamos a comprarlo,
anda y comeremos.
Voor het Allerheiligst Sacrament
Laten we naar die plek gaan,
lief, en daar zullen we eten,
want een brood komt
vanuit de hemel naar de aarde.
Van het (hemelse) hof komt
een heel fijn brood,
van een goddelijke smaak,
dat heerlijk is om te proeven
Laten we het gaan kopen,
kom, dan gaan we het eten
12

Liedteksten
Fuentes si nacéis
A la Navidad
[Estribillo]
Fuentes, si nacéis
lisonjas de cristal,
¿porqué corréis?
Nieves, si los montes
de plata bordáis
¿porqué paráis?
Riscos, no os turbéis
que si lajas de plata tenéis,
Laberinto de amor hallaréis.
[Coplas]
Laberinto soberano
en cuya dificultad
todos los tiempos son menos
con un instante nomás.
Sagrado argumento
donde la humana capacidad
para poder entender
está obligada a callar.
Misterioso silogismo
remedio tan singular
que te has preciado de duda
siendo infalible verdad.
¿Quién te podrá responder
cuando concluyendo está
que eres concepto de gracias
en justicia original?
Voor Kerstmis
[Refrein]
Bronnen, als jullie als prachtig
hard kristal geboren worden,
waarom stromen jullie dan?
Sneeuwvlokken, als jullie de bergen
met zilver borduren,
waarom houden jullie daar dan mee op?
Rotsen, raak niet in de war
want als jullie lagen met zilver hebben
zullen jullie het labyrint van de liefde vinden.
[Coupletten]
Subliem raadsel,
waarin de moeilijkheid is dat
alle tijd minder is
dan één enkel ogenblik.
Heilige getuigenis
waarbij het menselijk verstand
om te kunnen begrijpen
wel moét zwijgen.
Geheimzinnig syllogisme;
een zo ongewoon middel,
gekenmerkt als twijfel
terwijl het de onfeilbare waarheid is.
Wie zal jou kunnen antwoorden
nu vaststaat
dat jij de genade zelve bent
in de gerechtigheid van vóór de zondeval?
13

Liedteksten
Ese viril con pan
Al Santísimo
[Estribillo]
Ese viril con pan
tiene a Dios en manjar.
A picar, picar, picar
si del pan queréis gustar.
Hecho manjar de Cordero
se ha salido a convidar
buscad a que este manjar
y se os dará todo entero
pues véis que es Dios verdadero
el que en pan se os quiere dar.
No os escuséis al comer
de este soberano pan
que muchos al cielo van
por comer y gustar de él
y si lo queréis saber
podéis llegar a comer.
Voor het Allerheiligste
[Refrein]
Deze monstrans met hostie
bevat God in de gedaante van voedsel.
Eet maar, eet maar, eet maar
als je van dit brood wilt proeven.
Het lam tot spijs gemaakt
nodigt je uit om hem te nuttigen;
zoek deze spijs en die zal je gegeven worden
en dan zal blijken dat het de waarachtige
God is,
die zich in de gedaante van brood aan jou wil
geven.
Eet gerust
van dit voortreffelijke brood,
want velen gaan naar de hemel
doordat ze ervan gegeten en geproefd
hebben
en als je dat ook wilt ervaren,
kun je beginnen te eten.
14

Liedteksten
Es comida que da vida
al alma que está mortal
es un divino panal
de dulzura apetecida
y a la que está percudida
muy bien las ha de limpiar.
Pues se os convida alma mia
bien os podéis regalar
pero advertir que al tragar
no ha de ser con demasía
y si queréis a porfía
al gusto el paladar.
Het is voedsel dat leven schenkt
aan de ziel die sterfelijk is;
het is een goddelijke honingraat
heerlijk zoet,
en de bevlekte ziel zal hierdoor
weer rein gemaakt worden.
En aangezien je uitgenodigd wordt, mijn ziel,
kunt je je tegoed doen,
maar wees gewaarschuwd, bij het
doorslikken
moet je niet te gulzig zijn
als je de smaak voor altijd
op de tong wilt bewaren.
15

Liedteksten
Joseph Hortuño
Vamos todos a ver
Vamos, vamos, vamos todos a ver
a Éste que nace, vamos a ver haciéndose
chiquito, siendo tan grande
Vamos a verle todos, que se viene a
buscarnos
vamos, no hay que esperarle
vamos a verle todos, a prisa
porque nos ame, yendo a buscarle
vamos a prisa, vamos a verle
Coplas
Al Niño que ha nacido cantan divinas señales
que cuando miran sus gracias dicen que sale
de Madre vamos todos a verle
Vamos, vamos, vamos todos a ver...
Kom, kom laten we allen gaan kijken
naar Hij die geboren is, laten we gaan kijken
hoe hij die zó groot is, zich klein gemaakt
heeft. Laten we allen gaan kijken, kom mee,
laten we gaan, we moeten hem niet laten
wachten, laten we hem allemaal gaan zien,
vlug, want hij heeft ons lief, we gaan hem
zoeken, laten we snel gaan, laten we hem
gaan zien.
Coplas
Het Kind dat geboren is, zingen ze goddelijke
liederen toe en wanneer ze zijn lieflijkheid
zien, zeggen ze dat hij uit een Moeder
geboren is, laten we hem allen gaan
aanschouwen. Kom, kom, laten we hem allen
gaan bekijken.
16

Liedteksten
Juan Bautista Comes
Gozos a Nuestra Señora de la Antigua
El cielo y tierra os bendiga
O Virgen pura y sagrada
Pues que sois nuestra abogada
Madre de Dios de la Antigua.
Cuando Dios criar propuso
En tiempo las criaturas,
En el orden de las puras
Primero el eterno os puso.
De aquí el devoto averigua
Que de culpa preservada
Sois Virgen Pura y sagrada
Madre de Dios de la Antigua.
El cielo y tierra os ...
Mogen hemel en aarde u zegenen
O zuivere en heilige maagd
omdat u onze voorspraak bent,
Moeder Gods van La Antigua
Toen God schepping had bedacht
maakte de Eeuwige, toen Hij aan de
schepselen toe was, u als eerste, in de
categorie van de zuivere wezens.
De vrome weet hierdoor
dat u, vrij van zonde,
de zuivere en heilige Maagd bent,
Moeder Gods van La Antigua
Mogen hemel en aarde ...
17

Liedteksten
Ariel Ramírez
Juana Azurduy
Tekst: Felix Luna (1925-2009)
Juana Azurduy
Flor del Alto Perú,
No hay otro capitán
Más valiente que tú
Oigo tu voz
Más allá de Jujuy
Y tu galope audaz
Doña Juana Azurduy.
Me enamora la patria en agraz
Desvelada recorro su faz
El español no pasará
Con mujeres tendrá que pelear
Juana Azurduy
Flor del Alto Perú
No hay otro capitán
Más valiente que tú
Truena el cañón
Prestame tu fusil
Que la revolución
Viene oliendo a jazmín
Tierra del Sol
En el Alto Perú
El eco nombra aún
A Tupac Amaru
Juana Azurduy,
bloem van Opper-Peru
er bestaat geen aanvoerder
die dapperder is dan jij.
Ik hoor je stem
nog voorbij Jujuy
en je gedurfde galop,
Mevrouw Juana Azurduy
Het vaderland maakt me nu al verliefd
wakker trek ik over zijn aangezicht,
De Spanjaard zal er niet langs komen,
hij zal met vrouwen moeten strijden.
Juana Azurduy,
bloem van Opper-Peru
er bestaat geen aanvoerder
die dapperder is dan jij.
Laat het kanon bulderen,
leen me je geweer.
want de revolutie komt
in een geur van jasmijn.
Land van de zon,
in Opper-Peru
noemt de echo zelfs nog
de naam Tupac Amaru.
18

Liedteksten
Tierra en armas que se hace mujer
Amazona de la libertad
Quiero formar en tu escuadrón
Y al clarín de tu voz atacar
Juana Azurduy
Flor del Alto Perú
No hay otro capitán
Más valiente que tú
Land vol wapens die een vrouw voor zichzelf
maakt, Amazone van de vrijheid,
ik wil me opstellen in jouw eskadron
en aanvallen bij de klaroen van jouw stem.
Juana Azurduy,
bloem van Opper-Peru
er bestaat geen aanvoerder
die dapperder is dan jij.
19

Liedteksten
Misa Criolla
Kyrie
Señor ten piedad de nosotros. (bis)
Cristo ten piedad de nosotros. (bis)
Señor ten piedad de nosotros. (bis)
Gloria
Gloria a Dios, en las alturas y en la tierra paz
a los hombres que ama el Señor.
Te alabamos. Te bendecimos.
Te adoramos, glorificamos.
Te damos gracias por tu inmensa gloria.
Señor Dios, Rey celestial, Dios,
Padre Todopoderoso,
Señor, Hijo único Jesucristo,
Señor Dios, Cordero de Dios, Hijo del Padre,
Tú que quitas los pecados del mundo,
Ten piedad de nosotros.
Tú que quitas los pecados del mundo,
Atiende nuestras suplicas.
Tú que reinas con el Padre,
Ten piedad de nosotros.
Gloria a Dios en las alturas y en la tierra paz a
los hombres que ama el Señor.
Porque Tú solo eres Santo,
solo Tú Señor Tú solo, Tu solo altísimo
Jesucristo, con el Espíritu Santo,
En la gloria de Dios Padre. Amen.
Credo
Padre todopoderoso,
Creador de cielo y tierra.
Creo en Dios, Y en Jesucristo creo,
Su único Hijo nuestro Señor:
fue concebido por obra
y gracia del Espsrítu Santo,
nació de Santa Maria Virgen,
Heer, ontferm U over ons. (bis)
Christus, ontferm U over ons. (bis)
Heer, ontferm U over ons. (bis)
Eer aan God in de hemel en op aarde
aan de mensen die God liefhebben.
Wij loven U. Wij prijzen U.
Wij aanbidden U. Wij verheerlijken U.
En zeggen U dank voor Uw grote eerlijkheid.
Heer God, hemelse Koning,
God almachtige Vader;
Heer, eniggeboren Zoon, Jezus Christus;
Heer God, Lam Gods, Zoon van de Vader;
Gij, die wegneemt de zonden der wereld,
ontferm U over ons.
Gij, die wegneemt de zonden der wereld,
aanvaard ons gebed;
Gij, die heerst met de Vader,
ontferm U over ons.
Eer aan God in de hemel en op aarde aan de
mensen die God liefhebben.
Want Gij alleen zijt de Heilige.
Gij alleen de Heer. Gij alleen de Allerhoogste:
Jezus Christus, met de Heilige Geest in de
heerlijkheid van God de Vader. Amen.
Almachtige Vader,
Schepper van hemel en aarde.
Ik geloof in God, en in Jezus Christus geloof ik,
Zijn enige zoon, onze Heer,
werd verwekt door het werk
en de genade van de Heilige Geest.
Hij werd geboren uit de Heilige Maagd Maria,
20

Liedteksten
padeció bajo el poder de Poncio Pilato,
fue crucificado, muerto y sepultado.
Descendió a los infiernos.
Al tercer dia resucitó de entre los muertos,
Subió a los cielos.
Está sentado a la diestra de Dios,
Padre todopoderoso.
Desde allí ha de venir a juzgar
vivos y muertos.
Creo en el Espírítu Santo, Santa Iglesia
católica, la comunión de los santos
y el perdón de los pecados,
resurrección de la carne,
y la vida perdurable. Amén.
Sanctus
Santo, santo, santo,
Señor Dios del Universo.
Llenos están los cielos y la tierra de tu Gloria.
Hosanna en las alturas!
Bendito el que viene en el nombre del Señor.
Hosanna en las alturas!
Agnus Dei
Cordero de Dios que quitas los pecados del
mundo, ten compasión de nosotros. (bis)
Cordero de Dios que quitas los pecados del
mundo, danos la paz.
Hij heeft geleden toen Pontius Pilatus aan de
macht was,
Hij werd gekruisigd, gedood en begraven.
Hij daalde af naar de hel.
Op de derde dag stond hij op uit de doden.
Hij steeg op ten hemel.
Hij zit aan de rechterhand van God,
de Almachtige Vader.
Vandaar zal Hij komen oordelen
de levenden en de doden.
Ik geloof in de Heilige Geest, de Heilige
Katholieke Kerk, de Gemeenschap van
Heiligen en de vergeving van de zonden, de
verrijzenis van het lichaam
en het eeuwige leven. Amen.
Heilig, heilig, heilig,
de Heer, de God van het universum.
Vol zijn hemel en aarde van Uw heerlijkheid.
Hosanna in den hoge.
Gezegend Hij die komt in de naam des
Heren.
Hosanna in den hoge.
Lam Gods, dat wegneemt de zonden der
wereld, ontferm U over ons. (bis)
Lam Gods, dat wegneemt de zonden der
wereld, geef ons vrede.
Vertalingen:
Barbara Grimm & Marianne Lambregts
21

Biografieën
Componisten
Mario Conde (1956) richtte
in 1974 samen met zijn
broer Miguel de Bolviaanse
folkgroep Awatiñas op. Hun
muziek is diepgeworteld
in de oorsprong van de
Boliviaanse muziek en hun
missie is de traditie door
te geven aan nieuwere
generaties. Na hun succes
op het Boliviaanse festival
Lauro de la Canción
Boliviana reisden ze rond
door Europa en andere
landen van de wereld.
Joseph Hortuño (ca. 1660 –
1722) was een Spaanse
componist die actief was in
de late 17e en vroege 18e
eeuw. Hij wordt voornamelijk
geassocieerd met religieuze
muziek, een belangrijk genre
in de barokperiode. Hortuño
werkte vermoedelijk in
kathedralen of kerkelijke
instellingen, zoals veel
componisten van zijn
tijd, en zijn muziek was
bedoeld voor liturgische
en ceremoniële doeleinden.
Er is relatief weinig
gedetailleerde informatie
over zijn leven en werk
bewaard gebleven.
22
Juan Bautista Comes
(1582 –1643) was een
belangrijke Spaanse
componist uit de late
renaissance en vroege
barokperiode. Hij werd
geboren in Valencia, Spanje,
en staat bekend om zijn
werk als kapelmeester en
componist van religieuze
muziek.Hij begon zijn
muzikale carrière als
koorzanger en kreeg zijn
opleiding waarschijnlijk
in de kathedraal van
Valencia. Later werd hij
benoemd tot kapelmeester
in verschillende kerken en
kathedralen, waaronder die
van Valencia en Segorbe.
Zijn muziek omvat een
breed scala aan stijlen,
waaronder polyfone
motetten, liturgische muziek,
en villancicos (Spaanse
religieuze liederen).
Alfredo Domínguez
Romero (1938 - 1980) was
een Boliviaanse gitarist,
singer-songwriter en
schilder. Op zijn vijftiende
won hij de eerste prijs
(een transistorradio)
in een wedstrijd voor
amateurgitaristen in
Argentinië. Dankzij een
studiebeurs kon hij in Genève
studeren. Met de groep Los
Jairas speelde hij Boliviaanse
muziek in Latijns-Amerika
en Europa. In 1967 behaalde
hij als solist succes op het
Festival de Foklore de Salta,
waar ook zijn schilderijen
werden tentoongesteld.
Meerdere tentoonstellingen
volgden in Europa en
tegelijkertijd bracht hij cd’s
uit. In 1980 stierf hij als
gevolg van een hartaanval in
Genève tijdens het voetballen
op 42-jarige leeftijd.
Gabriel Aguilera
Valdebenito (1958)
is muzikant en
instrumentenbouwer. Hij is
geboren in Chili en woont
sinds 1978 in Nederland. Hij
nam deel aan verschillende
muzikale projecten met
musici van verschillende
nationaliteiten. Met de
harpist Lincoln Almada
vormde hij een duo en met
multi-instrumentalist Patricio
Wang en zangeres Winanda
van Vliet vormde hij de groep
La banda del Sur. Sinds
1990 maakt hij verschillende
soorten instrumenten
voor Zuid-Amerikaanse
populaire muziek, waarbij
hij bouwtechnieken uit
de barokperiode toepast.

Biografieën
Momenteel speelt hij bij
Música Temprana en de
muziekgroep Pizzicanto.
Ariel Ramírez (1921 -
2010) was een Argentijnse
componist met een grote
voorliefde voor de eigen
Argentijnse muziek. In 1952
vertrok Ramírez, zonder geld
of duidelijk plan, naar Europa
om muzikale lezingen te
geven en zelf verder kennis
te maken met de Europese
muziek. In 1954 keerde hij
weer terug. Toen in de jaren
zestig het verbod op een
mis in de volkstaal werd
opgeheven, componeerde
Ramírez de Misa Criolla.
De première was op 20
december 1965 in Argentinië
en in 1967 volgde een
Europese tournee. De tour
eindigde in het Vaticaan met
een privéauditie voor paus
Paulus VI. Van de opname
zijn enkele miljoenen
exemplaren verkocht.
Uitvoerenden
Adrián Rodríguez
Van der Spoel
Dirigent
foto: Dirk Schelpmeier
Adrián Rodriguez Van der
Spoel is dirigent, uitvoerend
musicus en onderzoeker van
Argentijns-Nederlandse
afkomst. Hij werd geboren in
Rosario, Argentinië en
studeerde koordirectie en
compositie aan het
conservatorium van
Amsterdam.
Dankzij zijn muzikale
veelzijdigheid vervult
hij de rol van dirigent,
zanger, gitarist, slagwerker,
componist en onderzoeker.
Zijn voornaamste interesse
gaat uit naar het bestuderen
en uitvoeren van het
Spaans-Amerikaanse
repertoire uit de tijd van de
Spaanse onderkoningen.
Hij schreef het boek Bailes
Tonadas & Cachuas over
muziek uit de achttiendeeeuwse
Peruaanse Trujillo
Codex. Tevens heeft hij
zich gespecialiseerd in de
polyfonie van de renaissance
en in mensuraalnotatie
van diezelfde periode. Met
het door hem opgerichte
ensemble Música Temprana
heeft hij opgetreden op
belangrijke festivals en in
zalen in New York, Chicago,
Buenos Aires, Lima, Utrecht,
Stockholm, Parijs, Antwerpen
en Amsterdam.
Música Temprana
Música Temprana verkent
repertoire uit de renaissance
en de barok op basis van
bronnen van het toenmalige
Spaanse wereldrijk, met
een accent op Latijns-
Amerika. Het ensemble
wil de muziekontwikkeling
van Latijns-Amerika in
kaart brengen vanaf het
23

Biografieën
moment dat de eerste
conquistadores voet aan
wal zetten in de Nieuwe
Wereld tot en met de
volwassenwording van
de eigen barokmuziek op
Latijns-Amerikaanse bodem.
Het repertoire van het
ensemble is veelal het
resultaat van onderzoek door
dirigent en oprichter Adrián
Rodríguez Van der Spoel.
Sinds het eerste concert in
2001 heeft het ensemble
zeven cd’s uitgebracht
en heeft het optredens
verzorgd op belangrijke
festivals, zoals het Festival
Oude Muziek Utrecht,
Musica Sacra Maastricht, de
Trigonale in Oostenrijk, Laus
Polyphoniae in België en het
Mozart Festival in Rovereto
(Italië). Verder heeft Música
24
foto: Foppe Schut
Temprana tournees gemaakt
door Latijns-Amerika, met
name in Bolivia, Costa Rica,
Argentinië en Ecuador. Ook
maakte het ensemble enkele
jaren terug zijn succesvolle
debuut in de Verenigde
Staten met concerten in
Chicago en New York. Het
ensemble onderscheidde zich
middels belangrijke projecten
als de integrale opname van
de Codex Trujillo del Perú, de
reconstructie van barokviolen
uit de Chiquitos in Bolivia, de
geënsceneerde versie van de
Ensaladas van Mateo Flecha
en het ontsluiten van het
oeuvre van José de Orejón y
Aparicio (Peru) en de Codex
Ibarra (Ecuador). Daarnaast
legt het ensemble zich in
toenemende mate toe op de
polyfonie uit de (Spaanse)
renaissance.
Solisten:
Alvaro Pinto tenor solist,
basgitaar
Adrián Rodríguez Van
der Spoel tenorsolist,
barokgitaar
Vocaal ensemble:
Olalla Alemán, Lina López,
Mariana Pimenta sopraan
Luciana Cueto, Sophia
Patsi, Sophia Faltas alt
Jan Van Elsacker, Camilo
Delgado Díaz tenor
Andreas Goetze, João
Veloso Paixão bas
Traditioneel Latijns-
Amerikaanse ensemble:
Gabriel Aguilera
Valdebenito gitaar,
charango
Rodrigo Cortes Juantok
gitaar
Renato Freyggan percussie
Fred Abbingh piano,
accordeon
Barokensemble:
Edoardo Valorz orgel,
klavecimbel
Robert Smith viola da gamba
Wouter Verschuren dulciaan
Johanna Seitz harp

Verwacht
Ode on the death of
Mr. Henry Purcell
PRJCT Amsterdam, Maarten
Engeltjes + Alexander Chance
Serie Oude
Muziek
Za 1 feb 2025
Grote Zaal
20.15 uur
Hoe verdriet soms toch tot iets heel moois kan leiden.
Toen in 1695 de Britse componist Henry Purcell overleed,
componeerde zijn leerling John Blow een fenomenale
herdenkingsode voor hem. Ode on the death of Mr. Henry
Purcell is een bijna intieme lofzang op de componist
die eerbiedig de ‘Orpheus Britannicus’ werd genoemd.
Twee grote countertenoren en barokensemble PRJCT
Amsterdam vertolken deze ode plus andere aria’s van
Purcell en tijdgenoten.
Uitmuntende jonge barokmusici met een gezamenlijke
muzikale visie vormen de vaste kern van PRJCT Amsterdam.
Of zoals Bachtrack het formuleerde: ‘Het 12-koppige orkest
klinkt vol en volgt loyaal het esthetisch initiatief van zijn
charismatische leider.’ Dat boegbeeld is de succesvolle
Nederlandse countertenor Maarten Engeltjes. Hij treft
nu countertenor Alexander Chance naast zich, die in de
voetsporen van zijn wereldberoemde vader Michael Chance
treedt.
Alexander Chance
Programma: Henry Purcell Come ye sons of art / Hark how
the songsters (duet) / One charming night / In vain the
am’rous flute (duet) / Sing, sing ye druids (duet) / O, Solitude /
Sweetness of nature (duet) / The fatal hour comes on Apace /
Chaconne uit de semi-opera Dioclesian / Here let my life /
John Blow A Ground in D / Ode on the death of Mr. Henry
Purcell (duet) / William Byrd Ye sacred muses Johann Jakob
Froberger Deel 1 uit Suite in a
25

Verwacht
December 2024
za 21 dec / 20.15 uur
Op weg naar Kerstmis
Stile Antico
zo 22 dec / 15.00 uur /
Atriumzaal
SoundLAB
Workshop voor volwassenen
ma 23 dec / 15.00 + 19.30 uur
di 24 dec / 10.30 + 13.30 uur
Kerstspel
Nieuw Vocaal Amsterdam +
Holland Baroque
30 dec / 16.00 + 20.15 uur /
Kleine Zaal
Maar wat er ook gebeurt er
klinkt muziek
Olga Zuiderhoek +
Gerard Bouwhuis
Januari 2025
Kijk Muziek!
zo 5 jan
13.30 uur
Dauw (4+)
Oorkaan + Amsterdams
Andalusisch Orkest
13.30 + 15.30 uur /
Kleine Zaal
Piccolino in de stad (2+)
Canti Vaganti
wo 8 jan / 20.15 uur
Visioenen voor
twee piano’s
Pavel Kolesnikov +
Samson Tsoy
vr 10 jan / 20.30 uur
FIBER x The Rest is Noise
2025
Double bill: Animistic Beliefs
+ Jeisson Drenth en Aïsha
Devi + Emmanuel Biard
za 11 jan / 20.15 uur
Gregoriaanse traditie
The Tallis Scholars
zo 12 jan / 11.00 uur /
Kleine Zaal
Birds
Philipp Gerschlauer +
Georg Vogel
zo 12 jan / 20.15 uur
Die Abenteuer des Prinzen
Achmed (1926)
Steven Kamperman, Eric
Vloeimans, Esat Ekincioğlu +
Hamid Reza Behzadian
do 16 jan / 19.00 + 21.00 uur
Inner Life
HERMESensemble +
Muziektheater Transparant
SoundLAB Workshop
Maak je eigen muziek met de
wonderlijkste instrumenten.
Voor kinderen (7+) met
volwassenen in de Atriumzaal
om 13.00 uur op verschillende
zondagen. Kaartjes via
muziekgebouw.nl/soundlab
WannaSwing
Op de kade voor het
Muziekgebouw staat de
interactieve muziekinstallatie
WannaSwing van theatermaakster
Caecilia Thunissen
en scenograaf Jan Boiten. Acht
schommels sturen composities
aan van hedendaagse
componisten als Joey Roukens,
Mayke Nas en Rob Zuidam.
Zie voor meer informatie
muziekgebouw.nl/wannaswing
Huil van de Wolff
Elke 22e van de maand
klinkt om 20.00 uur het
geluidsmonument Huil van
de Wolff van Martijn Padding
ter herinnering aan oprichter
van het Muziekgebouw
Jan Wolff (1941 - 2012).
muziekgebouw. nl/
huilvandewolff
Geheimtips
Bijzondere concerten
die je niet mag missen.
muziekgebouw.nl/geheimtips
26

Foto: Erik van Gurp
Op de hoogte blijven?
Mis geen enkel concert en schrijf je
in voor onze nieuwsbrief! Scan de
QR-code of ga naar muziekgebouw.
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via
Facebook, LinkedIn of Instagram.
Dudok aan ‘t IJ
Kom voor of na het concert eten
in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:
020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.
Rondom het concert
- Na aanvang van het concert heb je
geen toegang meer tot de zaal.
- Zet je mobiele telefoon uit voor
aanvang van het concert.
- Het maken van beeld- of
geluidsopnamen in de zaal alleen
met schriftelijke toestemming.
- Algemene Bezoekersvoorwaarden
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl
Bij de prijs inbegrepen
Reserveringskosten zijn bij de
kaartprijs inbegrepen.
Ook een drankje, tenzij anders
vermeld op je concertkaartje.
Word Vriend
Inkomsten uit kaartverkoop dekken
ten dele onze kosten.
Word vriend: met jouw steun
kunnen we concerten op het
hoogste niveau blijven organiseren.
Meer informatie:
muziekgebouw.nl/wordvriend
Dank!
Wij kunnen niet zonder de steun van
onze vaste subsidiënten en Vrienden
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen
daarvoor zeer erkentelijk.
Druk binnenwerk
druk & printservice
27