TSC Contact 1 - 2025

Verslag
verschillende behoeftes niet in balans is, dan ben je niet
de beste versie van jezelf. Dat heeft invloed op je algehele
functioneren en je gedrag. Dat geldt voor iedereen, maar
bij iemand met een ernstige verstandelijke beperking kan
dit leiden tot moeilijk verstaanbaar gedrag, omdat het
vermogen ontbreekt om uit te leggen hoe hij of zij zich voelt
en waarom het gedrag er is. Iemand met een beperking
kan agressief worden. Iemand zonder beperking zal eerder
depressief worden, minder goed functioneren of een
relatie kan onder druk komen te staan. Het onderliggende
mechanisme is echter precies hetzelfde.
Een probleem los je het meest effectief op door de oorzaak
aan te pakken, maar dan moet je die eerst achterhalen. Als
je die weet, dan is de oplossing natuurlijk nog niet altijd
eenvoudig. Want als kiespijn de oorzaak is, dan is naar de
tandarts gaan of de pijn wegnemen zeker niet altijd simpel,
maar je weet dan wel waar je aan moet werken. Anders
blijft het toch dweilen met de kraan open.
De eerste pijler van deze ‘Cirkel van Invloed’ bestaat uit
de fysieke behoeften. Daarbij moet gedacht worden aan
zaken als genoeg eten, drinken en slapen. Ook hygiëne en
algemeen welbevinden (denk bijvoorbeeld aan het niet
hebben van pijn) horen daar bij. Maar ook bijvoorbeeld
seksuele behoeften die er wel zijn, maar niet vervuld
(kunnen) worden. Iemand die honger heeft, gaat iets eten,
omdat hij anders misschien niet goed meer functioneert of
zelfs chagrijnig of boos wordt. Iemand met een beperking
kan moeilijker de link tussen honger en functioneren
leggen, maar mogelijk ook niet aangeven dat hij honger
heeft. De emotie die dit oproept zal er echter wel zijn,
mogelijk zelfs versterkt, omdat ‘normale’ manieren om dat
te uiten, zoals er zelf wat aan doen of er over praten, niet
mogelijk zijn.
Om hier inzicht in te krijgen kun je vragen stellen zoals:
kun je het gedrag plaatsen op bepaalde momenten op de
dag? Beweegt iemand genoeg? Is het slaapritme goed?
Zit er een steentje in de schoen? (Dat laatste is geen grap
want zoiets simpels kan een hele dag ellende en moeilijk
gedrag verklaren...).
‘Ik ben heel blij met deze
training want het geeft mij
concrete handvatten om te
kijken wat anders kan.’
Cirkel van Invloed
Wat kan helpen in de zoektocht naar de oorzaak is de
‘Cirkel van Invloed’. Deze is opgebouwd uit vier kwadranten
die de verschillende behoeften weergeven die iedereen
heeft, verstandelijk beperkt of niet. Als de invulling van die
De volgende pijler bestaat uit de emotionele behoeften.
Mensen hebben behoefte aan vertrouwen in anderen,
veiligheid, liefde, begrip en nabijheid. Echte liefde kun je
van een professional natuurlijk niet vragen. Sterker nog,
dat zou ook niet goed zijn. Maar van een begeleider mag
je wel vragen dat hij of zij een échte relatie aangaat met
zijn cliënt, in de zin van het aangaan van een band tussen
twee mensen, waarin je als begeleider de ander (h)erkent
en diens behoeften kent en waar mogelijk invult. Dus niet
alleen taakgericht handelen, maar ook de mens achter de
cliënt zien. Je moet op elkaar kunnen vertrouwen. Heeft
de cliënt het gevoel dat jij er bent als hij of zij het even
moeilijk heeft? Of snijd je vooral het brood en help je bij
het aankleden? Daarmee vervul je zeker een lichamelijke
behoefte, maar niet de emotionele behoefte.
lente 2025 | TSC Contact
9