OOG VOOR AFRIKA -3-2018

7e jaargang l nummer 3 - 2018
hÉt reismagazine over Afrika 7e jaargang l nummer 3 - 2018 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl
eSwatini
Kenia
Madagascar
Oeganda
Zuid-Afrika
Fotowedstrijd
Win een Lumix FZ300 camera
Reistrends 2019
Madagascar en eSwatini
De verborgen wereld
van Karamoja
Het avontuur begint hier
Van Nairobi tot Kaapstad
Ode aan de
olifant
BP

GRATIS LUMIX CAMERA
bij een reis naar Namibië

Namibië is een uiterst fotogeniek land van contrasten
dat ongekende mogelijkheden voor elke fotograaf
biedt: grandioze landschappen, bijzondere culturen,
een zeer gevarieerde planten- en dierenwereld en
opwindende activiteiten.
Verlaten zandduinen in warme roesttinten met hier
en daar een kokerboom, de groene overvloedige
gebieden van de Caprivi Strip, het oeroude landschap
van Damaraland en de spookachtige scheepswrakken
op de kustlijn. En niet te vergeten de Sossusvlei, een
plek op aarde die zijn gelijke niet kent. Zandduinen
in eindeloze reeksen... ze verkleuren van licht naar
donker met de stand van de zon.
Namibië herbergt ook een overvloed aan diersoorten.
Veel van de dieren zijn in de verschillende nationale
parken te vinden, maar ook onderweg is het niet
ongewoon om wilde dieren te zien.
Geïnspireerd? Neem contact op met één van
onze experts en laat u informeren over de vele
mogelijkheden.
BMS-Travellers heeft in samenwerking met
Panasonic, de Namibian Tourist Board en South
African Airways een unieke actie:
Bij boeking van een reis naar Namibië
(ook in combinatie met andere landen)
ontvangt u GRATIS een
DMC-FZ300 camera*.
Op deze manier kunt u
uw Afrikaanse avontuur
perfect vastleggen!
Deze allround camera is uitermate geschikt voor uw
reis naar Namibië. De lichtgewicht behuizing van de
camera is stof- en spatwaterdicht, wat in de winderige
woestijn zeker van pas zal komen.
De DMC-FZ300 beschikt over een hoogwaardige
vaste Leica lens met een groot zoombereik van 25 tot
600 mm.
Deze camera biedt tevens de mogelijkheid om uw
reis op video vast te leggen in Full HD en in 4K
beeldkwaliteit.
*Geldig voor boekingen tot 31 oktober 2019, inclusief internationale vlucht van SAA. 1 camera per reisgezelschap.
Preferred Travel Partner since 1976 | Telefoon +31 (0)85 04 10 400 | www.bms-travellers.nl | info@bms-travellers.nl

4
38
Madagascar
78
Ode aan de olifant
50
Painted Wolves
60
Incwala ceremonie
Landen
Kenia 9
Oeganda 31
Madagascar 37
eSwatini 59
Zuid-Afrika 93
Columns & interviews
Van de redactie 6
Annekim Geerdes uit Zambia 28
Interview Rik Felderhof 54
Willem Bakhuys Roozeboom
uit Botswana 74
Mariëtte de Haan in Kaapstad 94
Mister Goodlife en HoKiSa 102
De smaak van Afrika
Aaldering Wine Estate & Luxury Lodges 98
En ook
Bestel losse nummers 21
Fotowedstrijd 22
Painted Wolves 50
Lezen & kijken 52
Sieraden – dragers en makers 58
Cadeautjes uit Zuid-Afrika 96
Colofon 104
Glamping – luxe kamperen 105
Kaapstad magazine 1 108
Neem een abonnement 115
(Reis)aanbiedingen
Tanzania authentiek en uniek 106
De Kloof Luxury Boutique Hotel 106
Golden Africa in Botswana 106
Kampeersafari Botswana 107
Autoreis Madagascar 107
Oeganda groepsreis 107
OOGVOORAFRIKA

32
Karamoja
Het avontuur
begint hier
5
Van Nairobi naar Kaapstad
10
Bushexpeditie met de Masai
14
De verborgen wereld
van Karamoja
32
Madagascar
38
Incwala ceremonie
60
Thuis in Afrika
66
Kampeersafari Botswana
70
Ode aan de olifant
78
Thuis in Tanzania
66 10
Van Nairobi naar Kaapstad

Magazine_08NOV_B.indd 1 2018/11/08 18:30
6
Hallo Kaapstadmagazine.nl
Huh, een deel van OOG op z’n kop? De wereld op z’n kop?
Ja, we zetten in deze OOG een fijne samenwerking in met
Kaapstadmagazine.nl. Kaapstad, the Mother City, is een van
de grootste trekkers voor toeristen (en locals en half locals
zoals wij) in Afrika. Daarom vind ik het een voorrecht dat dé
Kaapstadkenners bij uitstek, Kaapstadmagazine.nl dus, ons
zo vaak als mogelijk op de hoogte gaat brengen van alles wat
bijzonder en uniek is in de stad der steden en omgeving. Zij
zetten Kaapstad op z’n kop om het nieuwste nieuws en de
beste finds eruit te schudden, dus daarom: op z’n kop.
Hoe het zo gekomen is? Op een zaterdag kwam baas
Kaapstadmagazine.nl Marc Zandhuis met wederzijdse vriendin
Dafne en hond Sara langs in Yzerfontein. We gingen de boel
in het serene kustdorp eens flink op stelten zetten. En we
did it: de enige pub in town, die Stal, kan ons zich nog altijd
herinneren. De bardans van Dafne, hond Sara in Springbok
rugby outfit. We were there! De volgende ochtend zaten we
om halfacht al weer aan het bier en gebakken eieren om in
diezelfde pub (Yzerfontein, the village that never sleeps) naar
een belangrijke rugbywedstrijd te kijken.
Al vanaf toen leefde het plan ‘iets’ samen te gaan doen. Marc
en ik dronken wijn in de Open Wine Bar (nog een tipje) in
Waal Street, ik bewonderde het kantoor en de sprankelende
redactie en nu is het zover: Hallo Kaapstad!
Welkom Kaapstadmagazine.nl. Wil je meer van deze insider
tips, laat het ons weten… info@mw-media.nl
Ok, dit is het eerste deel van deze OOG die in het teken staat
van de ultieme Afrika-experience. Met een interview met
Charles Witlox, avonturier pur sang. Een interview met Theo
Vos die in het onontdekte noordoosten van Oeganda zijn roots
volgt. Met Karin Anema die wandelt met Masai en meer.
Op de trendlijst voor reizen 2019 staan in de top vier eSwatini
(het voormalige Swaziland) en Madagascar. En raad eens: in
dit nummer besteden we daar dus vanzelfsprekend aandacht
aan. Niels Bakker die al sinds jaar en dag verliefd is op het kleine
koninkrijk eSwatini stortte zich in de feestelijkheden en stond
oog in oog met de koning.
Het was een groot genoegen om terug te blikken, samen met
fotograaf Peter, op twintig jaar gedeelde safari-ervaringen. We
zetten daarin de olifant centraal, omdat deze zachtmoedige
gigant het meest indrukwekkend is om te bestuderen. Hun
vreugde, de familiebanden, vriendschappelijke vechtpartijtjes…
Wat een rijkdom, wat een herinneringen.
Peter stuurde mij een selectie van 200 van zijn beste foto’s,
die kunnen we nooit allemaal plaatsen… Helaas, Peter, maar
we hebben de mooiste, meest vertederende of grappige er
uitgelicht.
Het deed het idee opkomen, van harte omarmd door BMS
Travellers, om nu aan het eind van 2018, weer eens een
fotowedstrijd te organiseren. De winnende foto komt op de
omslag van de OOG VOOR AFRIKA 2020 kalender. Twaalf ‘ook
fantastisch mooie inzendingen’ op de maandbladen. Fotografen
onder jullie, leef je uit en deel je mooiste fotomoment met ons.
Voor de winnaar ligt er, namens BMS Travellers, een fantastische
Panasonic LUMIX FZ300 camera klaar.
Het was een feest dit jaar weer drie prachtige nummers OOG
VOOR AFRIKA te mogen maken. Met zijn lange snuit blaast de
olifant dit jaar uit! We zijn er graag weer in 2019!
PS: een bijzonder cadeautje voor de feestdagen? Ga gauw naar
pag. 97. In alle sieraden van de Legacy Collection is een stukje
van het oorspronkelijke hekwerk van Robben Eiland verwerkt.
KAAPSTADMAGAZINE.NL JE BESTE VRIEND UIT ZUID-AFRIKA JAN 2019
JONG EN OUD ONTDEKT
PLASTICSOEP KUNST
TIEN VRAGEN AAN THIRZA SCHAAP
KAAPSTAD:
ONZE UNIEKE VERBORGEN PLEKJES
DE ZUID-AFRIKAANSE
ELFSTEDENTOCHT
IN NEDERLAND
DOE JE MEE?
CAPE ORIGINALS
Marjolein Westerterp

7
Van de redactie
Acceptatie brengt rust
“Of ik mijn column maar ff over mijn olifant-ervaringen wil
schrijven”. En vervolgens stuurt ze me haar met opwinding
geschreven olifanten verhaal (zie pagina 78) ter correctie. En
bedankt Marjolein… waar zal ik het dan eens over hebben?
Over de ontwikkeling die je in twintig jaar meemaakt. Hoe je als
beginneling met een mentaal schriftje in je hoofd de Big Five aan
het wegstrepen bent… Dat zijn de dagen die tellen en niet als
verloren beschouwd worden. Dan ga je met een gidsje op stap om
kruisjes te zetten achter alles wat je die dag ziet.
En tenslotte leer je ook te leven met toegesiste
opdrachten vanaf de achterbank om toch vooral
niet te vergeten foto’s te maken als het erom
gaat. Soms denk ik dat het om een leeglopende
band of een aan boord gegleden cobra gaat,
maar nee, het is het directieve enthousiasme van
Marjolein die zonder stemverheffing de fotoopdrachten
tussen haar tanden sist.
Ik, voorin achter het stuur met de passagiersstoel
vol lenzen en camera’s, heb vele momenten
moeten slikken, in plaats van me om te draaien
en de hele zooi zo in haar schoot te kieperen.
Gelukkig kunnen we er ’s avonds met een mooi
glas rood weer hartelijk om lachen en elkaars
onvolmaaktheden omarmen en accepteren. Anders red je geen
twintig jaar safari samen.
Dan komt de safari rijping en ga je anders op stap. Je ziet je
medesafari freaks koortsig rondcruisen op zoek naar “die grote vijf”,
op zoek, om zonder te smokkelen, dat gidsje vol te kruisen. Je kijkt
ernaar en het raakt je niet meer. Ook wij vertrekken ’s morgens en
‘s avonds om de gouden uren niet te missen, maar blijven soms de
hele dag rondhangen bij waterholes, waar je voelt dat er iets gaat
gebeuren. Dan maar niet het perfecte licht. Het safari-leven bestaat
uit meer dan een SD kaartje vol knallen. Het gewoon ergens kunnen
staan en je in laten sluiten door een langzaam naderende groep
olifanten, zelfs als de zon op zijn hoogst staat, kan alleen als je rust
van binnen hebt en niet aan het nog niet gedane campingafwasje
van gisteravond denkt. Accepteren dat je niet dit moment beleeft
met het perfecte licht, het niet naar je hand kunt zetten, brengt rust
die leidt naar perfectie, met jezelf en de omgeving.
Ik heb moeten leren om niet te wedijveren met andere fotografen
en de groten de groten te laten. Te accepteren dat ze er meer voor
doen dan ik om de shots te krijgen die ze willen. Bezeten zijn,
extreem af kunnen zien, niet kunnen slapen van wat niet was, niet
kunnen leven met nee… Nee, dat heb ik niet… meer. De camera is
mijn vriend, maar ontspannen zitten en laten gebeuren wat komt,
zonder me te bekommeren over kader, sluitertijden en diafragma,
is me heilig. Ik heb geaccepteerd Frans Lanting daar te laten waar
hij hoort, als een van de grootsten in natuurfotografie en mezelf
geaccepteerd als liefhebber en onderdeel van deze magie.
Samen iets beleven is heerlijk. Er lekker over kunnen praten
’s avonds, de dag doornemen. Toch wijkt de individuele belevenis
af van de ander. De gebeurtenis is dezelfde, maar hoe het ervaren
wordt kan subtiel verschillen. Mar schrijft bijvoorbeeld over die
olifant in Savuti toen we nog zo groen als gras waren en zwetend
in dat Drifters tentje zaten te wachten tot die knoerter van een
Jumbo een einde zou maken aan alle toekomstige safari’s. Marjolein
herinnert zich het afbreken van die tak boven ons koepeltentje; ik
het geluid van die zuigende slurf over het tentdoek. Nog steeds
als ik stofzoog werd ik terug gekatapulteerd naar dat moment in
Savuti. Met stofzuigen ben ik gestopt, met Savuti niet.
Peter Boshuijzen

Gemsbok
Reisarchitecten
De mooiste reizen
bouw je samen
Écht maatwerk
wij brengen u naar de meest
bijzondere plekjes
Onbezorgd op reis
we ontzorgen door u alles uit
handen te nemen
Creatieve routes
we gebruiken gebaande én
ongebaande paden
Routeboek op maat
u krijgt van ons gedetailleerde
informatie over de route
Aandacht voor detail
uw reis is tot in de puntjes
geregeld
Iets te vieren
wij zorgen voor een leuke
verrassing onderweg
Mail of bel met
Ellen van Zandwijk of
Saskia Reinders
Gemsbok Reizen Uilecotenweg 47
5324 JT Ammerzoden
073 – 599 7283
info@gemsbok.nl
www.gemsbok.nl
Zuid-Afrika – Namibië – Botswana – Vic Falls – Zambia – Zimbabwe – Malawi – Mozambique – Madagaskar – Mauritius – Tanzania

K enia
Kenia is heel Afrika in één land.
Savannevlaktes, riftvalleien, mosgroene
regenwouden, bergketens en wonderbare
natuurparken als de Masai Mara.
Witte stranden aan de Indische Oceaan.
En de fascinerende cultuur van de Masai.
Kenia heeft het allemaal.

10
Het avontuur begint hier
Van Nairobi naar Kaapstad
Binnen korte tijd maakt Charles Witlox met zijn bedrijf Charlie’s Travels furore. Zijn missie is mensen het echte Afrika laten zien,
te beginnen in Kenia. In oktober startte hij een nieuwe uitdaging: Africa Inside Out, in ongeveer twaalf maanden reist hij door
dertien Afrikaanse landen, op zoek naar nieuwe reizen off the beaten track en verhalen uit de eerste hand.
Het Afrika-avontuur begon voor rechtenstudent Charles Witlox in
2014 met een stage in het totaal niet toeristische Kisumu, in de
mobile money sector. ‘Afrika leek me heel vet. Ik wilde avontuur,
m’n Engels bijspijkeren en ik dacht dat er hier in Kenia meer
mogelijkheden waren om te ondernemen.’
Drie maanden na zijn aankomst organiseerde hij zijn eerste safari,
naar het Kenia dat hij zelf had leren kennen. ‘Ik zat aan Lake
Victoria en daar deed ik dan een kleine ‘rondreis’, eilandjes hoppen,
een home stay, kamperen op het strand, vette landschappen. Dit
waren reizen die niet door anderen werden aangeboden, het pure
Kenia.’ Het smaakte naar meer...
Het begin van een jongensboekavontuur.
‘Dat wordt wel eens gezegd.’
Wat maakt Kenia zo bijzonder?
‘De mensen, het dagelijkse leven en daar onderdeel van zijn.
Ik woonde in een slum met om me heen gezellige mama’s met
baby’s. Nu woon en werk ik in Nairobi, dat is natuurlijk een grotere
stad, in Kisumu was het warmer, langzamer. Ik kwam bij toeval in
Kenia terecht, maar het is geen toeval dat ik hier nu een reisbureau
heb. Kenia heeft voor mij alles. Het toerisme is redelijk ontwikkeld
waardoor er een basis logistiek is, maar het is daarom ook des te
belangrijker om off the beaten track te gaan. Het is echt een goed
land. Mensen spreken Engels, je kunt prachtige safari’s maken,
witte stranden, afwisselende natuur.’
Je bent met jouw reisbureau Charlie’s Travels snel groot
gegroeid.
‘Ja, onze reizen spreken aan. We richten ons nu nog vooral op de
Nederlandse markt, onze tour consultants (sales) en marketing zijn
allemaal Nederlanders. Operations en finance departments worden
ingevuld door Kenianen. Elke reis die Charlie’s Travels aanbiedt heb
ik zelf gemaakt en ervaren. Net zoals mijn collega’s, wij leven ons
werk. De reizen worden continu beter gemaakt, we zijn een beetje
onze eigen cliënt. Ik probeer eigenlijk klanten te vinden bij wat ik
zelf heel mooi vind.’
En nu het loopt ga jij op avontuur. Africa Inside Out, dertien
landen in Afrika in twaalf maanden.
‘Ja, van Nairobi naar Kaapstad. We gaan in een auto, ikzelf, een
filmmaker, editor, schrijver, producer en wellicht nodigen we op
een gegeven moment mensen uit om onderweg aan te haken.
We willen mooie verhalen vertellen en natuurlijk vooral nieuwe
off the beaten track reizen ontwikkelen. We gaan bijvoorbeeld
niet naar de Serengeti, maar zoeken juist nieuwe bestemmingen.
Omdat we al reizend zoveel content maken weten mensen meteen
wat ze kunnen verwachten. De Turkana woestijn is bijvoorbeeld
slecht bereisbaar. We gaan testen hoe het toch kan. Ik wil een hike
ontwikkelen die dicht langs de grens met Oeganda loopt. Er komt
ook een etappe de stranden van Tanzania zonder Zanzibar, we
proberen dan juist eilanden te vinden zoals Temba en Mafia die niet
zo bekend zijn. Zelfs in Kaapstad zullen we plekken vinden die nog
off the beaten track zijn.
De helft van de tijd zijn we ook bezig met verhalen vertellen,
bijvoorbeeld een verhaal over de Swahili cultuur. Het is niet
interessant voor mensen om alleen te kijken naar accommodaties,
het gaat om de algehele experience en het gevoel daarover.’
Wordt het een non-stop reis, of maak je tussenstops?
‘Ik moet af en toe ook m’n vriendin even zien. De kijker zal het
echter ervaren als een avontuur waar geen einde aan komt. De
komende jaren wil ik zes maanden per jaar op reis zijn, dit project
moet doorgaan. Het doel van het bureau is dat wij over vijf jaar in
alle regio’s van Afrika een kantoor hebben van waaruit we nieuwe
reizen ontwikkelen. We zitten nu in Oost-Afrika, en daar moet
Noord, West, Zuid-Afrika bijkomen en Madagascar. Voor mij is het
een enorme ontdekkingstocht, maar ik weet zeker dat het gaat
werken. Afrika wordt gezien als een land, dat is natuurlijk een
totale misconceptie. We willen mensen objectiever naar dit grote
continent laten kijken. Om dat te bereiken moeten we ze de landen
inside out laten leren kennen, en dat doen we door reizen aan te
bieden en verhalen te vertellen.’
Je noemt Charlie’s Travels een werk-lifestyle-community.
‘We wonen en werken met elkaar. Het doel is in Afrika op meerdere
plekken een Charlie’s Travels community te vestigen. Onze eerste
pijlen zijn gericht op Kaapstad. Wij kunnen dan heen en weer
hoppen tussen onze community’s.’
Als je zo intensief het land ingaat, wat zijn dan voor jou de
speerpunten?
‘We zijn heel erg bezig met de duurzaamheid van de reizen. We
hebben sinds een paar maanden een CSR manager (Corporate
Tekst: Marjolein Westerterp Tekst Railway Stories: Roos Haverman Foto’s: Charlie’s Travels

11
Social Responsibility) die projecten ontwikkelt hoe je duurzaam op
reis kan gaan. Inclusief in de prijs van onze reizen zit dat we bomen
planten, of cookstoves geven zodat men effectiever met brandstof
kan omgaan. Onze reizigers moeten een keus maken tussen deze
projecten en worden zich daardoor bewuster van hun keuze. Ze
zien vaak ook het resultaat van hun keuze tijdens hun reis terug.
Daarnaast speelt er nog een ander aspect: je moet met respect
met de cultuur op een bestemming omgaan. We moeten meer
gebieden ontwikkelen om reizen te kunnen aanbieden, je kunt niet
elke nacht een roedel mzungu’s bij een community loslaten.’
Een favoriet land?
‘Ik vond Oeganda een prachtig en verrassend land, bij Kidepo, op
de grens met Zuid-Soedan, stonden we ineens in een gigantisch
veld met zonnebloemen. Het gras stond door de regens zo hoog
dat we alleen nog giraffen konden zien. Het deed me beseffen dat
met je eigen ogen zien je perceptie kan veranderen. Zuid-Soedan,
het land van droogte en oorlogen bleek dus meer dan dat te zijn.’
Vanaf nu volgen wij Charles Witlox en zijn team op hun reizen, we
doen dat via de website, www.oogvoorafrika.nl. Natuurlijk kun
je ook op https://www.charlies-travels.com/aio/ meegenieten
van de reis die Charles en zijn team maken. Dwars door Afrika,
van Nairobi tot Kaapstad (en weer terug). De filmpjes laten je ook
fantastische nieuwe ‘finds’ zien!
In deze editie de eerste serie verhalen, over de spoorweg tussen
Mombasa en Nairobi.
Charlie’s Travels Deel 1 – Part One
Railway Stories
Per trein reist Charles samen met zijn team van content creators
vanuit de relaxte kuststad Mombasa het ruige binnenland van
Kenia in, van vruchtbare groene heuvels naar rauwe uitgestrekte
landschappen vol wildlife, eindigend in het chaotische en altijd
levendige Nairobi. Wat is het verhaal achter deze treinroute en is
het een mooi alternatief voor een binnenlandse vlucht?
DE LUNATIC EXPRESS: EEN KRANKZINNIG TREINSPOOR
DWARS DOOR KENIA
Zo’n 130 jaar geleden deed medicijnman Mogo wa’Kebiro een
mysterieuze voorspelling … Hij voorzag dat de kolonisten een
gigantische ijzeren slang met zich mee zouden brengen, eentje »

12
met net zoveel benen als een duizendpoot. De slang zou vuur
spuwen en niets zou ooit meer hetzelfde zijn. Nog geen tien jaar
later ging gaat deze profetie in vervulling.
EEN TIJD VAN MACHT EN GEVAAR
Tijdens de Scramble for Africa –nee, geen eiergerecht, maar de
koloniale wedloop om Afrika – probeerden veel Europese landen
een zo groot mogelijk deel van het Afrikaanse continent te
beheersen. Zo ook Groot-Brittannië. Om een directe verbinding te
hebben met het vruchtbare land rond het Victoriameer, begonnen
de Britten in 1896 met de aanleg van een spoorlijn tussen kuststad
Mombasa en Kampala. Deze verbinding met Oeganda gaf hen de
mogelijkheid om soldaten en goederen te vervoeren en om hun
macht over Lake Victoria, de bron van de Nijl, te verzekeren. Door
een gebrek aan lokale mankracht in het toen dunbevolkte Kenia
werden 32.000 Indiërs ingezet bij de bouw van dit gigantische
project. Een hele volksverhuizing voor een spoorlijn, crazy much!
Tijdens de bouw kreeg de railway al snel de bijnaam ‘Lunatic
Express’: de arbeiders moesten in Kenia rails leggen over bergen,
door valleien en moerassen, omgeven door levensgevaarlijke
dieren die op de loer lagen. Voeg daar ook nog eens een flinke
dosis tropische ziekten aan toe, en hello narigheid en ellende!
Erg verrassend is het dus ook niet dat tijdens dit sterk staaltje
gekkenwerk – dat vijf jaar duurde – bijna 2500 mensen omkwamen
door ongelukken, ziektes, agressieve Masai krijgers en aanvallen
van wilde dieren.
DE BERUCHTE MENSETENDE LEEUWEN VAN TSAVO
Gedurende negen maanden van de bouw werden
constructiewerkers in de omgeving Tsavo in het binnenland
geteisterd door twee mannelijke leeuwen. Indiase werkers
werden ‘s nachts uit hun tenten gesleurd en met huid en haar
verslonden. Het kamp werd in de volksmond al snel bestempeld
als “the human butcher shop”… Nadat naar zeggen al 135 werkers
op gruwelijke wijze vermoord waren, is het projectleider kolonel
Patterson uiteindelijk gelukt om het moordlustige leeuwenpaar af
te schieten.
Even de schoolbanken in: normaal gesproken behoren mensen
niet tot het dieet van een leeuw. Er zijn dan ook verschillende
theorieën die verklaren waarom deze bloeddorstige wezens de
arbeiders aanvielen. Sommigen geloven dat mensen tot het
lievelingskostje van deze leeuwen behoorden door de nabijgelegen
slavenroute. Hier waren dode, zieke of gewonde slaven al lange
tijd gemakkelijke prooien. Anderen leggen het probleem bij
de ontstoken tand van een van de leeuwen: mensen waren
gemakkelijker te verorberen dan zijn normale prooi …
Dit stukje historie is niet onopgemerkt voorbij gegaan: Hollywood
rook hier een commercieel succes. In de film The Ghost and the
Darkness (1996) neemt Michael Douglas het op tegen dit paar
agressieve horrorleeuwen.
DE GEBOORTE VAN EEN METROPOOL
Nairobi behoort nog niet tot de oudjes. Aan het einde van de
19de eeuw was het namelijk niet veel meer dan een koud en nat
bevoorradingskamp voor arbeiders van de spoorlijn. Nairobi is
hoog gelegen (1700 meter boven zeeniveau) en was oorspronkelijk
een moerassig gebied. De Masai noemden deze plek “enkare
nyarobi” wat “koele wateren” betekent. Toch groeide de plek
uit tot het hoofdkwartier van de railway; in 1907 koos het Britse
protectoraat Nairobi dan ook als hoofdstad. Sindsdien heeft de
stad een onstuimige groei doorgemaakt, wat impact op het hele
land heeft gehad. De commissaris van het protectoraat sloeg de
spijker op zijn kop met de uitspraak: “It is not uncommon for a
country to create a railway, but it is uncommon for a railway to create
a country.”
HOE GAAT HET NU MET DE TREIN IN KENIA?
Na de voltooiing van de spoorlijn keerden de meeste Indiërs
terug naar hun thuisland, maar ongeveer 7000 besloten in Kenia
te blijven. Zij vormden een Indisch-Afrikaanse community. Dit
is terug te zien in de foodscene van het land: denk samosa’s and
chowpati’s!
Na decennialang vervoer van mensen en goederen, werd de
Uganda Railway (zoals de officiële naam luidde) na de Onafhankelijkheid
van Kenia in 1963 verwaarloosd. Ondanks de slechte
rails en de extreem onbetrouwbare reistijden, was de trein in Kenia
echter een populair transportmiddel onder toeristen. Zij vonden
de onzekerheid van de reis wel authentiek, Keniaanse charme!
Passagierstreinen deden in 2016 wel een volledige dag (24 uur is
een nieuwe definitie van ‘op je gemakje!’) over de rit van Nairobi
naar Mombasa, een reis die in de jaren ‘80 ‘slechts’ 12 uur duurde.
In april 2017 eindigde het verhaal van de Lunatic Express voor
treinreizigers. Ondanks haar vrij treurige einde, wordt de railway
nog steeds gezien als een van Kenia’s grootste bouwkundige
prestaties in de afgelopen eeuw. Elke vierkante centimeter is
aangelegd met bloed, zweet en tranen (en behoorlijk wat doden…).
Daarnaast zien Kenianen de spoorlijn als een belangrijk onderdeel
van hun nationale geschiedenis door het ontstaan van hun
hoofdstad Nairobi.
DE VERKEERSJUNGLE TUSSEN MOMBASA EN NAIROBI
Zoals de titel van deze alinea al doet vermoeden, is de autoweg
tussen Mombasa en Nairobi echt een feestje. Kenianen die menen
een Max Verstappen te zijn maken het er niet minder chaotisch
op, en die nachtelijke matatu’s vol toeristen zijn ook niet ideaal …
Helaas kun je de Uganda Railway niet meer nemen, maar je kunt
hem nog wel zien liggen vanaf het spiksplinternieuwe spoor dat
de Chinezen aan het bouwen zijn. Dit moet een snellere en betere
treinverbinding worden, parallel aan het oude Britse spoor. Het
traject tussen Mombasa en Nairobi is al af; de Madaraka Express
reist dwars door afwisselende landschappen en doorkruist het
Tsavo en het Nairobi NP. Mooi even leeuwen spotten onderweg
en hopen dat er niet een achterneefje van de man-eatinglions
op de loer ligt! Het feit dat de spoorlijn dwars door deze
kwetsbare ecosystemen loopt, ja dat heeft wel een hoop gefronste
wenkbrauwen en protesten opgeleverd. Eén ding is zeker: deze
treinreis is een hele vette ervaring en een duurzaam alternatief.
MUST SEE’S ONDERWEG
Mombasa; smerige havenstad, vergane glorie of toch een
verborgen tropisch paradijsje? Geloof ons als we zeggen dat deze
stad een onweerstaanbare charme heeft. Een smeltkroes van
culturele invloeden, funky straatjes en chille coastal vibes, inclusief
tropical sun.

13
Mombasa was behalve een belangrijke handelsstad helaas ook
een belangrijk centrum voor de slavenhandel. Overblijfselen
hiervan zijn nog terug te vinden in de stad. Zo is er bij Nyali
Bridge een stadsklok te zien; deze klok werd geluid om bewoners
te waarschuwen dat ze zich moesten verbergen, omdat er
slavenhandelaren onderweg waren. Ook kun je nog steeds de
slavencellen bekijken in Fort Jesus. Wanneer je iemand op straat
vraagt wat nu écht Mombasa is, zal je vaak het antwoord krijgen:
“Mombasa raha”. Dit staat synoniem voor rustig aan, pole pole, op
je gemak.
De diepgroene Taita Hills
Bizar genoeg kent bijna niemand dit smaragdgroene pareltje,
terwijl het absoluut de moeite waard is. De natuur bestaat uit
groene heuvels die zich tot in de verre verte uitstrekken en
compleet verschillende ecosystemen op een steenworp afstand.
Vijftig tinten groen in Kenia! Welkom dus in de Taita Hills, het
land van de Bantu tribe. Meer dan honderd miljoen jaar (!)
geleden werden deze heuvels gevormd en waren ze bedekt met
uitgestrekte regenwouden. Na verloop van tijd veranderde het
omliggende landschap in dorre savanne, waardoor er kleine
eilandjes ontstonden van tropische regenwouden. De uitzichten
over het groene landschap worden afgewisseld met de oranje
savannen van Tsavo, het nationale park waar de Taita Hills aan
grenzen. Idyllisch? Dat kun je wel stellen, ja.
BELEEF JE EIGEN LION KING-AVONTUUR IN LUMO
CONSERVANCY
“Naaaaaants ingonyama bagithi Baba…” zo luidt het eerste
liedje in Disney’s wereldbekende Lion King. Letterlijk vertaald
betekent dit “er komt een leeuw aan, vader” en ja, reken maar
dat je deze zult spotten tijdens je bezoek aan Lumo Community
Wildlife Sanctuary, gelegen aan de grens van Tsavo West. Het
werd opgericht in 1997, toen drie ranches in de omgeving besloten
samen een wildlife natuurreservaat te vormen. Met enorm veel
wildlife en een landschap met voornamelijk uitgestrekte savanne
met overdonderende uitzichten over de Taita heuvels en de
legendarische Mount Kilimanjaro. Wanneer de duisternis de
zonovergoten savanne als een deken heeft bedekt, geniet jij van
een koud drankje aan de safari bar van Lion’s Bluff lodge. Een niet
te missen accommodatie, gelegen op een bergrichel midden in de
savanne. Je kijkt omhoog en ziet de melkweg. Mooier wordt het
niet.’ ˙

Bushexpeditie
met de Masai
In het zuidwesten van Kenia, en ten noordoosten van het Masai Mara National Reservaat
bevinden zich de Loita Hills. Het is de meest traditionele hoek van Masai land en een
voorbeeld van hoe een traditionele cultuur perfect kan samenleven met het wild om hen
heen. Karin Anema ging op verzoek van OOG VOOR AFRIKA ‘back to nature’ met de Masai
en leert waar het leven ook om kan gaan.
Hij is chief en medicijnman in zijn Masai-clan: Sankale ole Ntutu.
De komende dagen gidst hij ons, een groepje van vier vrouwen,
door zijn levensdomein. Toen de Nederlandse Manon van
Oldenbarneveld hem voorstelde om een bushexpeditie in het
reisaanbod van hun bedrijf African Touch op te nemen, raakte dat
een snaar bij hem. Sankale: ‘De natuur heeft ons samengebracht.’
Hij is rond de vijftig jaar en hij vindt zijn Masai-cultuur een
voorbeeld voor de westerling, die volgens hem ver van de natuur
af is komen te staan. Tijdens de vierdaagse bushexpeditie, waar we
offline en off grid in de voetsporen treden van de Masai, hoopt hij
dat we gaan beseffen wat we in het westen zijn kwijtgeraakt. Dat
we nieuwe levensinzichten krijgen en leren hoe we kracht uit de
natuur kunnen putten.
Gehuld in zijn traditionele, rood-geruite omslagdoek en behangen
met sieraden, loopt Sankale voorop. Iedere kraal en kleur heeft
een betekenis. Zijn generatie, zijn clan, zijn stam, van alles kun
je eruit afleiden. Ook de andere Masai uit het expeditieteam zijn
traditioneel gekleed. Zij gaan mee als drager, gids en kok, want we
zullen in het wild kamperen. Krijger Oloboni is de jongste.
Tijdens onze tocht zijn de Masai constant alert op pootafdrukken,
uitwerpselen, gebroken takken, platgeslagen gras én geuren van
wilde dieren die zich schuilhouden. Masai dragen altijd een knots
bij zich om wild, zoals olifanten, weg te kunnen jagen. Desondanks
speelt Manon in op de eventuele zorgen van haar klanten door een
ranger met geweer, schoon drinkwater en westers eten mee te
sturen tijdens de expeditie. Het avontuur moet de hoofdrol spelen.
‘Hoofdzaak is dat jullie je aan de natuur leren overgeven.’
Kracht putten uit de natuur
Terwijl we door de bush lopen, vertelt Sankale dat hij de bijna
westerse levensstijl van de groeiende middenklasse in steden
in Kenia verfoeit. Smartphone winkels en fastfood ketens doen
daar uitstekende zaken. Hij maakt zich zorgen over mensen met
overgewicht. Voor hem geen suiker in de thee, geen zes paar
schoenen en geen deodorant uit een spuitbus. Hij zuigt honing
uit bloemen en hij plukt kamferbladeren als opfrisdoekje en wcpapier.
Die spullen hadden we dus niet mee hoeven te nemen ...
Maar, relativeert een andere Masai, ook de levensstijl van veel
verstedelijkte Masai verandert. Sommigen sluiten zich aan bij
een van de vele kerken, zoals de Zevende-dags Adventisten of de
Pentecostal Church, een stroming overgewaaid uit de Verenigde
Staten, die actief zieltjes werven. Of ze drinken westers bier in
plaats van honingbier tijdens ceremonies. Sankale benadrukt
keer op keer, ook in zijn clan, hoe belangrijk het is hun tradities
te behouden. Anders zal de cultuur van de Masai langzaam aan
verdwijnen.
Hij is net terug van een bezoek aan Nederland en vindt dat de
energie van de mensen die hij daar heeft ontmoet, prestatiegericht
is. Hij houdt een bevlogen pleidooi voor een holistische levensvisie.
‘Alles draait om de uitwisseling van energie.’ Het gaat juist om »
Tekst en foto’s: Karin Anema

Krijger Oloboni
Gids en chief Sankale laat zien hoe je kamferbladen kunt gebruiken
gewone bezigheden waar niet per se een prestatie achter zit en
om die met volle aandacht te doen. Dat is voor hem de essentie en
niet het stellen van grote doelen. Zijn levensvisie doet mij denken
aan de Griekse filosoof Epicurus die een rustig en gelukkig leven als
hoogste doel zag, het doorbrengen van tijd met goede vrienden.
Sober. Zonder poeha.
Aan het eind van de dag komen we aan bij een grot, waar de Masaikrijgers
al eerder hebben gebivakkeerd. Wie wil, kan vannacht in de
grot slapen. De andere optie is een tentje.
We kiezen voor het avontuur en dus voor de grot. Daar vertelt
Sankale over de glorietijd van de Masai als krijgers. Over hoe
ze ultieme vrijheid genoten. Hoe ze hun hoofd insmeerden met
rood pigment van een plant om hun haar sneller te laten groeien
en indruk te maken op Masai meisjes. Over de oudere, die hen
de geheimen van de natuur bijbracht. Over hoe ze een leeuw
omcirkelden en met hun speer doodden. Niet om het vlees,
maar om zich met zijn manen en staart te tooien voor de Eunoto
eindceremonie waarna ze als volwassen man verder door het
leven gaan. Nog steeds bouwen vrouwen voor deze ceremonie
een tijdelijk dorp. En nog steeds drinkt iedereen tijdens het zeven
dagen lange feest bloed uit kalebassen, vermengd met melk,
en honingbier tot ze niet meer kunnen. Mannen en vrouwen,
fraai uitgedost, dansen en zingen rondom vuren; ossen worden
geslacht en nóg meer bloed wordt gedronken. Tenslotte wordt het
lange haar van de krijgers afgeschoren. Vanaf dat moment zijn ze
volwassen.
Die nacht slapen we onder het zwart geblakerde afdak van de open
grot in de geur van rook en kamfer. Het is droog en warm. Een paar
uur later hoor ik Sankale opstaan. ‘Voor een natuurgebed, om de
natuur te bedanken voor onder meer de zuurstof, het water en het
voedsel,’ zo legt hij me de volgende morgen uit.
In de ochtendschemer steekt krijger Oloboni in zijn rood geruite
shuka fel af tegen het donkergroen van de bush. Zijn zacht
rinkelende halssieraden heeft hij zojuist over zijn blote bast
gehangen. Met een bundeltje kamferbladeren als pannenlap pakt
hij een hete pan met thee van het vuur. De thee is getrokken van
de schors van sandelhout. ‘Sandelhout scherpt ons reukvermogen,’
zegt hij, terwijl hij zijn lange haar uit zijn ogen schudt. ‘Om
bijvoorbeeld de luipaarden en cheeta’s die hier rondsluipen te
kunnen ruiken.’
De enige mensen die we tijdens onze expeditie tegenkomen zijn
enkele Masai. Onze gidsen blijven slechts even met ze praten, maar
in hun dagelijkse leven wisselen ze tijdens dit soort ontmoetingen
uitvoerig informatie uit. Dan zitten ze op hun hurken of staan met
een voet in een knieholte als een reiger tegenover elkaar. ‘Waar
kom je vandaan? Hoe is de situatie daar? Nog olifanten? Ook
nog cheeta’s en luipaarden gezien? Ja, maar alleen verse sporen.’
Nieuws reist te voet bij de Masai.
Geld in de bush
Ruim voordat het donker wordt, komen we aan bij een manyatta,
een erf met een hut, omheind met takkenbossen om het wild te
weren. Koeien grazen op de weide. Aan de verschillende gekartelde
oormerken en brandmerken op de flanken te zien behoort de
kudde tot verschillende families. Binnen de omheining is de kraal
met geiten, die ’s ochtends vroeg los worden gelaten onder de »

Eén nacht slapen we zoals de Masai: op een matras van kamferbladeren in een halfopen grot.
17

18
‘Wie zwijgend loopt is blijkbaar moe’
hoede van een kind. ‘Mannen,’ zegt Sankale, ‘hebben in een
manyatta niets te doen, het is het werkterrein van de vrouwen.’
Naeku (‘geboren in de vroege morgen’) nodigt ons binnen uit – in
niet meer dan een droog, grijs modderhuisje. Als ik de lemen hut
binnenga, raak ik verblind door de dichte rook. Door een minuscule
spleet in een muur valt enig licht. Als ik weer wat kan zien ontwaar
ik op de grond een open vuur met een ketel erop. Naeku gaat
op de rand van een verhoging zitten, waar ze met drie kinderen
slaapt. Ze vertelt dat de koeien waarmee haar man en oudste
zoon rondtrekken sterk vermagerd zijn, het is het einde van de
migratie, het gras in Tanzania is bijna op, ze moeten snel hierheen
komen, want hier is volop gras. Ineens flikkert het blauwe licht van
Sankale’s smartphone op. Wat doet hij hier met zijn smartphone?
Er is niet eens bereik … Weer buiten zie ik op het dak een zonnecel
waarmee het mobieltje van Naeku wordt opgeladen. Zojuist heeft
Sankale via het al vele jaren bestaande M-Pesa (betaalsysteem
zonder internet) een bedrag aan Naeku overgemaakt omdat wij
die nacht op haar grond ons kampement opslaan. Door dit soort
systemen én door zonnepanelen (iets waar bedrijven handig op
inspelen) zijn smartphones hier al langere tijd gewoon geworden.
Sankale vertelt dat zijn moeder een mobieltje ‘de duivel’ noemt,
omdat het voor continue afleiding zorgt.
Het is inmiddels hard gaan regenen en er staat een stevige wind.
Onder een acaciaboom met een dicht bladerdak maakt de kok een
vuur. Anderen snoeien takken van kamferbomen en roosteren die
in het vuur. De hete stokken buigen ze vervolgens recht, waarna
ze de schors eraf pellen. Nu zijn ze klaar voor de naamgeefceremonie.
Een Masai haalt honingbier in een vijf liter jerrycan.
Samen gelukkig
Die avond staan we met zijn allen rond een hoog oplaaiend vuur.
De kalebas met honingbier gaat rond, terwijl de Masai zingen
en dansen en hun stokken naar de hemel opheffen als teken van
verbondenheid. ‘Een Masai kan alleen niet gelukkig zijn,’ had
Sankale eerder al verteld. ‘Gelukkig ben je samen met anderen,
daar krijgen we energie van.’
Dan geven ze ons Masai namen die ze de komende dagen zullen
blijven gebruiken: Nasiekú (de snelle)! ‘Eeuw!’, antwoord ik
instemmend.
Die nacht slapen we in de meegebrachte tentjes. Maar een aantal
van de Masai-gidsen en dragers kiezen ervoor om bij het vuur te
slapen, zoals ze dat gewend zijn als ze rondtrekken.
In hun shuka, met blote voeten in hun sandalen, kruipen ze dicht
tegen elkaar aan bij het vuur. Die nacht hoor ik ze zachtjes met
elkaar praten. Om de beurt zorgen ze ervoor dat het vuur blijft
branden. Ook als ze door de bush lopen, praten ze. ‘Want,’ zegt
Sankale, ‘dan wissel je energie uit. Wie zwijgend loopt, is blijkbaar
moe.’
Zij geloven in zichzelf en in hun cultuur. Nooit willen ze »

20
afhankelijk van spullen zijn. Nooit zoals westerlingen. Een van mijn
expeditiegenoten zegt: ‘Je voelt je als een indringer in het paradijs.’
Bloed
Ook al bereidt de Masai-kok voor ons westers eten, ik wil graag
het eten en drinken van de Masai leren kennen. Juist voedsel is een
kern van een cultuur. De Masai leven van oudsher op melk, bloed
en vlees (van koe, geit of schaap, nooit van wilde dieren). Op mijn
verzoek krijgen we vanavond de gelegenheid om te participeren
in dit belangrijke onderdeel van hun levensstijl. Oloboni heeft in
een manyatta waar we langskwamen een geit gekocht en aan zijn
shuka meegetrokken. Ik blijk de enige te zijn die het bloeddrinken
ook werkelijk wil ervaren, al zinkt de moed me bijna in de schoenen
op het moment dat twee Masai de geit tegen de grond drukken,
terwijl één zijn handen stevig om de snuit houdt en hem langzaam
verstikt. Ondertussen kijkt een derde Masai de geit in de ogen
waaruit het leven verdwijnt, onder het prevelen van een gebed. Hij
zegt hoe nuttig de geit is, en van vriend tot voedsel wordt en dat de
geit later zal reïncarneren in een mens. ‘We eten alleen het lichaam,
de geest gaat niet verloren en blijft voortbestaan in een ander dier
of mens,’ zegt Sankale. Ook hier gaat het om de verbintenis met de
natuur, iets wat de Masai al als kind leren. Zo spelen ze welk dier ze
willen worden na hun dood. Als iemand overlijdt, blijft zijn geest in
dat zelfgekozen dier voortbestaan en voelbaar aanwezig. Dieren en
mensen zijn gelijkwaardig. Waarom zou je rouwen?
Op zo’n moment voel ik duidelijk hoe anders we in het leven staan.
Tegelijkertijd zet het me aan het denken: de levensstijl van de
Masai geeft ook aan dat de wereld gewoon doordraait en dat alles
wat van waarde is ook van waarde blijft.
Dan snijdt Oloboni de huid bij de hals open, slaat de huidflap naar
weerszijden open en vormt daarmee een kom. Als een kraantje
tappen ze het bloed uit de halsslagader. ‘Nasieku!’ roept Sankale en
ook ik duik nu met mijn hoofd naar beneden. Het is een bijzondere
smaaksensatie: romig en boterzacht. Dat we gezamenlijk bloed
van de geit drinken betekent verbondenheid, zegt Sankale. Als het
bloed op is, villen ze de geit, roosteren het vlees, dat die avond
onze maaltijd vormt.
De volgende morgen drinken de Masai niet zoals gewoonlijk thee
met melk, maar hebben ze zich op de rotsen verschanst om de
laatste wervels en botten af te kluiven. Niks verspillen ze, alles
gaat op, uit respect voor de natuur. Er is geen afval, alles gebruiken
ze. Ook de vacht van de geit dragen ze aan de buitenkant van een
rugzak mee. ‘Nooit,’ benadrukt Sankale, ‘zullen we wilde dieren
eten.’ Door voor de natuur te zorgen, bezitten ze als het ware de
bush, het is hun woning. ˙
Quickfacts
Visum: Verplicht, verkrijgbaar op het vliegveld van Nairobi
(50 USD) of bij de ambassade.
Touroperator: www.african-touch.nl
Kosten bush-expeditie, inclusief overnachtingen en eten:
€ 950,-, exclusief vliegticket Nairobi (oa met KLM of Kenya
Airways).
Voor een voorproefje, kijk op https://youtu.be/5t-FihVUdqQ
Voor de Eunoto ceremonie: https://www.youtube.com/
watch?v=0PpwL9RSXTc

BP
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 2e jaargang l nummer 2 - 2013 l prijs €6.95 l www.oogvoorafrika.nl
01-Cover-3.indd 1 04-09-13 16:17
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 5e jaargang l nummer 1 - 2016 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
BP
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 6e jaargang l nummer 2 - 2017 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
BP
ONDER DE ZON
DE AFRIKAANSE WILDERNIS
MET EEN BUSHCAMPER
VAN AFRIKA EXPERTS
REISMAGAZINE OVER ZUID-AFRIKA
1e jaargang l nummer 1 - 2012 l losse verkoopprijs € 6.95
hÉt reismagazine over afrika 3e jaargang l nummer 1 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl
hÉt reismagazine over afrika 5e jaargang l nummer 2 - 2016 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl
BIjZoNDERE DIERENpoRTRETTEN
DE SMAAK vAN ZUID-AFRIKA
IN ZoELoELAND
10 x goED vooR EEN gLIMLAch
BP
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 7e jaargang l nummer 1 - 2018 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
LEEG LAND VOL ZAND
HET GROENE HART VAN AFRIKA
3 CHEFS UIT PATERNOSTER
HET JAAR VAN DE WILDE HOND
KUNSTENAAR MET EEN VERHAAL
BP
BP
reismagazine over zuid-afrika
2e jaargang l nummer 1 - 2013 l prijs e6.95/ZAR 60
hÉt reismagazine over afrika 3e jaargang l nummer 2 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 6e jaargang l nummer 1 - 2017 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
KIM – HYENAMAN – WOLHUTER
OVER ZIJN TANZANIA
IS ÓNZE VROUW IN ZAMBIA
BP
ZUID-AFRIKA
BP
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 3e jaargang l nummer 3 - 2014 l prijs €6.95 l www.oogvoorafrika.nl
BP
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 4e jaargang l nummer 1 - 2015 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
Tussen zand en steen
Ontdekkingsreis door de
N/a’an ku sê
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 4e jaargang l nummer 2 - 2015 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
OFF THE BEATEN TRACK
SAFARI MET EEN 4X4 CAMPER
VAN A NAAR BETER
MET VOORDEEL
OOG IN OOG MET OLIFANTEN
DOOR AFRIKA
BP
hÉt reismagazine over afrika 4e jaargang l nummer 3 - 2015 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl
BP
Webshop OOG voor AFRIKA
Bestellen eerdere nummers
Ek Sien Jou
De Big Five issue
OOG VOOR ZUID-AFRIKA
1e jaargang l nummer 1 - 2012
2e jaargang l nummer 1 - 2013
Er zijn 2 tijdschriften
OOG VOOR ZUID-AFRIKA verschenen
Januari 2012
Januari 2013
Focus op de Westkust
Kaapstad à gogo!
Hope
BP
• van Big 5 naar Big 4? Het verhaal van hoop & liefde 16 pagina’s
• Het mysterie van de witte leeuwen van Timbavati
extRA
• 20 nederlanders over hun zuid-afrika
• de 10 mooiste Big 5 safari’s
boordevol
• van kaapstad naar Johannesburg in 5 stops voordeel
• de 5 gezichten van de onbekende Wild Coast
van BusH ToT BeaCH
mee op lezersreis? * fotografiereis naar de Wild Coast * unieke
ontmoeting met witte leeuwen * Proef zuid-afrika met Harm Jan
‘de Braaiman’
met oog voor zuid-afrika leer je het echte zuid-afrika kennen
En twaalf digitale edities »
OOG VOOR AFRIKA
2e jaargang l nummer 2 - 2013
Vijftig reistips
Zuid-Afrika
Namibië
Tanzania
Ethiopië
Zimbabwe
• In de voetsporen van Nelson Mandela •
Sossusvlei Vijftig tinten rood • Zanzibar
Eiland van de vergeten tijd • De wow-factor
van Plettenberg Bay • Rik Felderhof: thuis
in Tanzania • Rituelen uit de Omo-vallei
3e jaargang l nummer 1 - 2014
EEn lEvEn lang MandEla
20 pagina’s EErbEtoon aan Madiba
HEt vErlorEn koninkrijk
van MapungubwE
CapE rivièra
dE kaapsE kust
MasHatu
land van gigantEn
parEls van
liMpopo
kaapstad
dEsign
Hoofdstad 2014
zUiD-afrika
special
3e jaargang l nummer 2 - 2014
Zuid-afRika
Zimbabwe
tanZania
Ode aan Zimbabwe
SpOtlight Op painted dOgS
Jane gOOdall
gelOOf, hOOp & liefde
fOtOwedStRiJd
win een veRbliJf in Zuid-afRika
de SchOOnheid van iSimangaliSO
wiJnpROeven peR tRam
tOwnShip tOuRS annO 2014
weReldkindeRen
3e jaargang l nummer 3 - 2014
ZIMBABWE
TANZANIA
MOZAMBIQUE
4e jaargang l nummer 1 - 2015
ZUID-AFRIKA
On a budget
Into the wild BOTSWANA
NOORDKAAP en NAMIBIË
YOU RUN, YOU DIE :)
Twee Hollandse avonturiers in de bush
Droombestemming in NAMIBIË
TRACTORGIRL
Reis naar het einde van de wereld
De utlieme safari in TANZANIA
ZUID-AFRIKA
TANZANIA
BOTSWANA
NAMIBIË
4E JAARGANG l NUMMER 2 - 2015
BOTSWANA
KAAPVERDIË
NAMIBIË
ZUID-AFRIKA
WIJNTOURS
ETOSHA NATIONAL PARK
KAAPVERDIË
10 REIZEN EN TIPS
FOTOGRAFIESAFARI
RIJDEN, FIETSEN EN LOPEN
TIJGERS THUIS IN AFRIKA
4e jaargang l nummer 3 - 2015
collector’s iteM & eXtra dik
de
101
Mooiste
lodGes in
Zuidelijk
afrika
Ghana
Mauritius
Zuid-afrika
naMibië
tanZania
Mauritius: beauty en de beach
Verhalenwedstrijd: win een Verblijf in Zuid-afrika
naMibië de leVende woestijn
24 uur in stone town
5E JAARGANG l NUMMER 1 - 2016
COLLECTOR’S ITEM NUMMER 10
ETHIOPIË
LESOTHO
MADAGASKAR
TANZANIA
ZUID-AFRIKA
11
ACTIEVE EN
AVONTUURLIJKE
REIZEN
IN AFRIKA
• BAOBABS EN LEMUREN IN MADAGASKAR
• IN GALOP DOOR LESOTHO
• NAAR DE TOP VAN DE KILIMANJARO
• SPOTLIGHT OP DE WITTE HAAI
• HIKEN LANGS DE WILD COAST
• EXPEDITIE ETHIOPIË – DE STAMMEN IN DE OMO-VALLEI
5e jaargang l nummer 2 - 2016
BELEEF AFRIKA NUMMER 11
NAMIBIË
SWAZILAND
TANZANIA
ZUID-AFRIKA
24 UUR
IN DAR ES SALAAM
SAy chEESE
NAMIBIË - DE MooISTE LANDSchAppEN
STAATSBEZoEK AAN SWAZILAND
MAAgDENcEREMoNIE
KAApSTAD:
UBUNTU - EEN SpIRITUELE REIS
6E JAARGANG l NUMMER 1 - 2017
DE MOOISTE REIZEN EN HERINNERINGEN
BOTSWANA
TANZANIA
ZIMBABWE
ZUID-AFRIKA
ZIMBABWE – DE EERSTE LIEFDE
FOTOSAFARI OP DE CHOBE
OOG IN OOG MET
RIK FELDERHOF
BOER ZOEKT VROUW ANNEKIM
6 DROOMLODGES EN –HOTELS
DÉ ULTIEME AFRIKA BUCKETLIST
6E JAARGANG l NUMMER 2 - 2017
DE MOOISTE REIZEN EN HERINNERINGEN
BOTSWANA
ZUID-AFRIKA
7E JAARGANG l NUMMER 1 - 2018
DE MOOISTE REIZEN EN HERINNERINGEN
GAMBIA
NAMIBIË
OEGANDA
ZUID-AFRIKA
DROOMHUIS
GORDON ZEGT JA
DE STEMMEN VAN
ROBBEN ISLAND
VLIEGEN IN
PIKANTE WALVISSEN
WILD BOTSWANA
8 ULTIEME REISTIPS
AFRIKA JA, IK WIL
NAMIBIË
FIETSEN IN GAMBIA
OEGANDA
DE SMAAK VAN AFRIKA
2018
ANDRIES BOTHA
72 UUR IN DURBAN
VITAMINE AFRIKA
OOG VOOR AFRIKA simpel in huis »
Ga naar www.oogvoorafrika.nl > Webshop
om losse nummers te bestellen
Volg en like ons ook op www.facebook.com/OOGVOORZA en www.facebook.com/OOGVOORAFRIKA
Een gratis digitale editie ontvangen? Meld je aan op www.oogvoorafrika.nl

22
Fotowedstrijd
OOG VOOR AFRIKA
De mooiste momenten
Een foto zegt meer dan duizend woorden en blijft een herinnering voor altijd.
Peter Boshuijzen daagt je uit jouw mooiste Afrika foto naar ons op te sturen.
Ter inspiratie een kijkje in zijn eigen Zuid-Afrika fotoalbum.

23

24

25
We kiezen 1 winnaar, die krijgt aangeboden door BMS Travellers
een supermooie Panasonic Lumix DMC-FZ300 camera*.
Je dient je foto met begeleidende tekst in te sturen voor
1 februari 2019, naar info@mw-media.nl
Als de deskundige jury de winnaars heeft bepaald, krijg je een
bericht en het verzoek je foto in hoge resolutie in te sturen.
Maar… behalve de winnaar van de
BMS-Panasonic fotowedstrijd kiezen
we nog 12 bijzondere foto’s van
inzenders die samen de
OOG VOOR AFRIKA 2020 kalender
gaan vormen. Blader door je
fotoarchief, kies, geniet en stuur.
LUMIX FZ300 -
De veelzijdige superzoom camera
Deze allround camera is uitermate geschikt voor je reis naar Afrika.
De behuizing van de camera is stof- en spatwaterdicht, wat in
verschillende landschappen zeker van pas zal komen. De camera beschikt
over een hoogwaardige vaste Leica lens met een groot zoombereik
van 25 tot 600 mm. Lenzen wisselen is dus niet nodig, je kunt altijd snel
schakelen en zowel onderwerpen van heel dichtbij of juist op afstand
perfect vastleggen. Dankzij een 5-assige stabilisatie in de body worden
handtrillingen en ruis onderdrukt, waardoor jouw foto’s vrijwel altijd
haarscherp zullen zijn, ook bij weinig licht. Met de 4K Photo functie op
deze camera schiet je burst-opnames in hoge resolutie en kies jij daarna
de mooiste opname uit. Zo mis je echt nooit het perfecte moment!
Naast schitterende beelden biedt deze camera ook de mogelijkheid om
jouw reis op video vast te leggen in Full HD en in 4K beeldkwaliteit.
De LUMIX FZ300 legt je herinneringen aan een fantastische reis naar
Afrika haarscherp vast en zo kun je thuis nog lang nagenieten!
Alles op een rij:
• De winnaar van de OOG VOOR AFRIKA fotowedstrijd wint een
Panasonic Lumix DMC-FZ300 camera
• De prijs wordt aangeboden namens BMS Travellers, de expert in
bijzondere reizen, www.bms-travellers.nl
• Je stuurt maximaal 5 foto’s per persoon in, 72 DPI
• Bij elke foto hoort een verhaaltje van maximaal 450 woorden
• De winnende foto’s vormen samen de OOG VOOR AFRIKA
kalender 2020
• Naast de omslagfoto van de winnaar worden dus nog 12 foto’s
geselecteerd
• De winnaars krijgen persoonlijk bericht en natuurlijk een
prachtige kalender met hun eigen foto
• De foto heeft Afrika (mens, dier, landschap) als onderwerp
* De prijs wordt niet in geld uitgekeerd. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd.
Je stuurt alleen digitale foto’s in.
Volledige typenummer: DMC-FZ300EGK
Kleur:
Zwart
Adviesprijs: € 449,-

26

27

28
column
Annekim Geerdes
Annekim Geerdes is onze vrouw in Zambia. Trouwe OOG-lezers kennen haar als de winnares van onze fotowedstrijd
in 2014. Trouwe Boer Zoekt Vrouw-kijkers kennen haar als de vrouw die het hart van boer Marc veroverde. Ze werkte
als wildlife dierenarts. Dat doet ze niet meer en ook boer Marc is geschiedenis. Annekim is nu marketing manager van
Mukambi Safari Lodge & Camps, op een van de mooiste plekken van Zambia.
Every ending has a beginning
Wanneer mensen horen dat ik afgestudeerd ben als dierenarts
krijg ik vaak de vraag waarom ik manager ben van een bush camp.
Mijn levensmotto is ‘One life, live it!’. Ik ben sterk van mening
dat alles met een reden gebeurt, dat wat er op je pad komt zo
moet zijn. Ik wil het maximale uit dit leven halen en genieten van
iedere nieuwe dag zonder onnodige zorgen of stress te ervaren.
Ik ben bevoorrecht dat ik de studie diergeneeskunde heb mogen
afronden, een waanzinnig leerzame, bijzondere en onvergetelijke
periode in mijn leven die niemand mij meer afneemt. Dieren zijn
mijn passie, wetenschap is ook mijn passie, maar door de jaren
heen ontdekte ik nog veel meer passies! Afrika, natuurbehoud,
de horeca, hotellerie. Dingen organiseren, een team aansturen,
mensen blij maken, en misschien nog wel het meest belangrijk:
leven in de weinige overgebleven ongerepte stukjes natuur op deze
planeet waar ik niet continu geconfronteerd hoef te worden met
de destructieve levenswijzen van de mens. Ik wil geen baan van
8 tot 5, ik wil buiten leven, ruimte hebben, vrijheid krijgen en niet
geleefd worden.
Die vereisten heb ik gevonden in de puurheid van Afrika, omringd
door wilde dieren, 365 dagen per jaar buiten in de frisse lucht, geen
dag hetzelfde en met de vrijheid tot het creëren van de meest
spectaculaire en ongekend mooie momenten met lieve mensen,
iedere dag weer!
Wederom heb ik vier prachtige maanden op de Busanga Plains
mogen doorbrengen. Dit is voor mij het paradijs. Een te gek
seizoen met voldoende uitdagingen, gekke ervaringen, bijzondere
verhalen, lastige gasten, fascinerende mensen, vermoeiende
periodes, keihard werken, maar bovenal fantastische wildlife
momenten die iedere donkere wolk doen verdwijnen.
Ik kan een boek schrijven over het bouwen van nieuwe luxe tenten
en badkamers in een tijdsduur van drie dagen voordat de gasten
op de stoep staan. Terwijl de gasten hun lunch eten, na aankomst
in het kamp, wordt het toilet nog even snel geïnstalleerd. Ik kan je
ook ALLES vertellen over de constructie van een zwembad midden
in de bush en wat te doen als het water de kleur van diarree heeft
en met geen mogelijkheid aantrekkelijk te maken is. De aanhouder
wint! Mocht je ooit de wens hebben om ’s avonds oog in oog met
een nijlpaard komen te staan, dan vertel ik je met alle liefde over
onze huishippo Oreganum die naast tent 2 slaapt en iedere avond
de weg voor mij verspert wanneer ik gasten naar de tenten breng.
Inmiddels kent hij mijn stem en als ik hem vriendelijk toespreek
doet hij op zijn gemakje even een stap opzij zodat ik er langs kan.
Of die keer dat ik gasten na het diner naar hun tent breng en ik
terugkeer naar de keuken om vervolgens door tien man personeel
met open mond en vol verbazing aangestaard te worden. Een van
mijn jongens zegt vervolgens: ‘Madam, you are alive!’. Ik begrijp
even helemaal niet wat er aan de hand is, tot ze mij uitleggen dat
drie leeuwinnen mij op twee meter afstand de hele weg volgden
toen ik met de gasten door het kamp liep. Waarom ze mij niet
hebben gewaarschuwd, vraag je je wellicht af? Tja, ze waren te
bang om de bescherming van de keuken te verlaten en gingen er
waarschijnlijk vanuit dat ik toch niet heelhuids terug zou komen.
Verder zijn mijn jongens heel lief, hoor.
Er is nog zoveel meer om te delen! De dappere reddingspoging van
mijn personeelslid toen een bejaarde gast te water raakte nadat
een plank van de loopbrug het begaf. Hij twijfelde geen moment
en sprong er achteraan om de vrouw te redden, wetende dat er
nijlpaarden en krokodillen in dat water rondzwemmen. Godzijdank
kon iedereen er zeer om lachen en hebben we het moment nog
vele keren mogen herleven rond het kampvuur.
Er is nu weer een einde gekomen aan weer een kort maar krachtig
safariseizoen op de Busanga Plains in Kafue National Park. Met pijn
in mijn hart ga ik hier straks weg. Zodra de eerste regens vallen zal
dit gebied zeven maanden onder water staan en zal geen mens hier
zijn voetafdruk kunnen achterlaten.
En zoals de titel al doet vermoeden, komt er met het einde van
wederom een topseizoen ook een einde aan mijn columnisteavontuur.
Met veel liefde en enthousiasme heb ik mijn belevenissen
op papier gezet. Ik wil jullie als lezers graag bedanken voor jullie

29
interesse in mijn verhalen en voor de enthousiaste reacties die ik
iedere keer weer ontving. Ik zet mijn nomadenbestaan voort en
begin in 2019 aan een nieuw hoofdstuk in de bush. Samen met mijn
vriend ga ik een kamp managen in Lower Zambezi National Park in
het zuiden van Zambia. Ongelooflijk veel zin in!!
Mocht je het leuk vinden om mijn avonturen te volgen, dan ben ik
(soms/redelijk) actief op Instagram als ‘joy4wildlife’. Vergeet niet
je volgende vakantie naar Zambia te boeken, en sla dan zeker niet
Kafue National Park over met een verblijf in de drie kampen van
Mukambi Safaris. Ik garandeer een onvergetelijke tijd!
Als je een droom hebt moet je daarvoor gaan!
Van uitstel komt afstel, doe het nu!
Dromen, durven, doen
PS Wij bedanken Annekim voor het met passie delen van haar
geweldige avonturen in haar columns. We wensen haar alle geluk,
liefde en mooie avonturen in Zambia! OOG VOOR AFRIKA

Oeganda
In het hart van het Afrikaanse continent,
op de evenaar, ligt Oeganda, ook wel de groene parel
genoemd. Je kunt er oog in oog staan met de fameuze
berggorilla’s, luie leeuwen, ondeugende chimpansees,
en stammen zoals de Karamojong.

De verborgen wereld van
Karamoja
Negen maanden geleden zette ik voet op de voorouderlijke bodem van
mijn moeder om meer over mijn wortels te leren. Ik wist niet dat deze
reis mijn leven zo zou veranderen.
- 27 augustus 2016, Theo Vos (oprichter, Kara-Tunga Arts & Tours)
De Karamoja regio in het noordoosten van Oeganda is een
zogenoemde verborgen parel in dit bijzondere land. In deze streek
die jarenlang geteisterd is door stammenoorlogen wonen de
Karamojong, een onbekende stam met eeuwenoude tradities.
Theo Vos is de zoon van een Nederlandse vader en een Oegandese
moeder, geboren in deze streek. Drie jaar geleden ging hij op zoek
naar zijn roots. En besloot vervolgens Karamoja, waar zijn wortels
liggen, via duurzaam toerisme onder de aandacht te gaan brengen
van een groter publiek.
Terug naar waar het begon
Theo: ‘Als ik erop terugkijk was het een ongelooflijke reis, mijn
zoektocht naar mijn achtergrond. Het deed me beseffen hoe
belangrijk het is om mijn voorouderlijke cultuur die op het punt
staat te verdwijnen juist te behouden voor toekomstige generaties.
Ik ben opgegroeid in Nederland en was me nauwelijks bewust
van mijn roots in Oeganda. Ik ben geboren in Kenia, mijn vader
komt uit Nederland. Hij is als missionaris in 1960 uitgezonden naar
Oerganda. We emigreerden naar Nederland toen ik vijf jaar oud
was, naar een stadje in het noorden van het land. De overgang
was voor mij vrij gemakkelijk omdat ik nog jong was en me snel
wist aan te passen aan de nieuwe omgeving. Tijdens mijn jeugd in
Nederland had ik niet veel interesse in mijn Karamojong-wortels,
ik leefde zoals elke Nederlandse puber een westers leven met
veel afleidingen en uitdagingen. Maar dit veranderde langzaam
toen ik in de twintig was, begon te reizen en steeds meer mensen
tegenkwam met een dubbele nationaliteit. Vooral de trots en
kennis die ze hadden over hun culturele achtergrond inspireerden
me om meer over mijn eigen wortels te weten te komen. Na
jaren in de Nederlandse en internationale evenementenwereld te
hebben gewerkt gooide ik het roer om, op zoek naar verdieping…’
De reis
‘In december 2015 zette ik voet op de voorouderlijke bodem van
mijn moeder om meer over mijn wortels te weten te komen. Ik had
geen idee hoezeer deze beslissing mijn leven zou veranderen. Ik
was van plan om een paar maanden te blijven om me te verdiepen
in mijn culturele erfgoed – maar toen ik me realiseerde hoe groot
die culturele rijkdom is, hoe bijzonder het landschap, maar ook zag
hoeveel uitdagingen er lagen, besloot ik om vanaf dat moment
zoveel mogelijk tijd in Karamoja door te brengen om te zien hoe ik
mijn mensen – want zo voelde het meteen – zou kunnen helpen.’ »
Tekst: Theo Vos/Marjolein Westerterp Foto’s: Marcus Westberg

Een leven na Idi Amin
Tijdens het achtjarige bewind (1971-1979) van dictator Idi Amin die
als bijnaam de slachter van Afrika had, werden de Karamojong
gedwongen te moderniseren en elke vorm van cultureel erfgoed
werd met geweld neergeslagen. Nadat Amin was afgezet
en de gewapende rooftochten om vee tussen de stammen
waren gestopt, kwam de huidige Oegandese regering met een
programma om de regio te moderniseren volgens de normen van
de rest van het land.
In maart 2009, toen president Yoweri Museveni zijn vrouw Janet
als staatsminister voor Karamoja benoemde, sprak hij over
de noodzaak om “een van de achtergebleven gebieden” van
Oeganda nu eindelijk te ontwikkelen. Ook mevrouw zelf was
niet te spreken over wat ze aantrof. Het kantoor van de premier
dat op dit moment nog steeds inspanningen verricht om de
streek te ontwikkelen, heeft gezegd dat Karamoja “een zeer
onveilige, door vuurwapens gedicteerde, naar honger neigende,
verwaarloosde en zeer achtergebleven regio is.” In een brief aan
een delegatie van de Europese Unie die Oeganda in november
2010 bezocht, benadrukte mevrouw Museveni dat “de nomadische
manier van leven ouderwets is”, en haar bureau heeft gepleit bij
ontwikkelingspartners om het regeringsprogramma te steunen
om “het nomadische leefpatroon te stoppen en mensen aan te
moedigen zich ergens permanent te vestigen, want dat is de focus
van de regering. Voor nu.”’
Cultureel erfgoed
‘De afgelopen paar jaar zijn de regering van Oeganda en haar
partners derhalve druk bezig geweest met het verbeteren van de
infrastructuur, elektriciteit heeft de regio bereikt en er worden
talloze scholen gebouwd. Fantastisch natuurlijk, behalve dat er
totaal geen interesse in het behoud van het rijke culturele erfgoed
is waardoor de culturele toekomst van het volk in gevaar wordt
gebracht. En dat terwijl Oeganda goede voorbeelden heeft van het
economische potentieel van cultureel toerisme, zoals bij de Masai
in Kenia, net over de grens. Ook de gewapende overvallen tussen
de stammen onderling om elkaars vee te roven hebben Karamoja
niet positief op de kaart gezet. Net als vele andere streken in Kenia
en Zuid-Soedan heeft onze regio sterk te lijden onder periodes van
droogte, ontbossing, klimaatveranderingen. De aantallen vee en
daarmee het vermogen van de Karamojong om op een fatsoenlijke
manier te kunnen leven, zijn drastisch teruggelopen. Armoede,
honger en ziektes hebben hun intrede gedaan. Dat was hoe ik het
land van mijn voorouders aantrof.’
Het ontstaan van Kara-Tunga
‘Goed, ik reisde dus maandenlang, in gezelschap van een vaste
groep bevriende Karamojong jeugd. Die net als ik voor het
eerst andere gebieden van de regio bezochten en hun broeders
en zusters ontmoetten van andere, voorheen als vijanden
afgeschilderde clans. Mijn doel was om meer te leren over de
achtergronden en cultuur van ‘mijn mensen’ en de verborgen
schatten te ontdekken. Ik was elke keer weer verbijsterd door wat »

we zagen. De hele regio was zo puur en onaangetast dat ik niet kon
ophouden om er verhalen over te schrijven en ik postte honderden
foto’s op instagram. Op een gegeven moment kreeg een berichtje
van iemand die zei dat ze meewilde op onze ‘expeditie’.
God, I adore your photos, the Uganda ones make my wanderlusting
mind explode haha... I’ll be back in Tororo the 24th of February.
Will you still be around? Would be awesome to meet up as we
apparently share this passion for photography and you seem to be
supersympathetic - pardon me if this is an incorrect prejudice haha
(@Steffi Rettinger)
‘Ze kwam en in maart beklommen we samen met nog wat nieuwe
vrienden Mount Moroto waar we ook kampeerden. Toen wist ik
het zeker: als ik mensen kan enthousiasmeren om naar Karamoja
te komen, zal dat mij de mogelijkheid bieden om een beetje
verlichting in het bestaan van vele mensen hier te brengen en hen
aan te moedigen om hun culturele erfenis te bewaren. Natuurlijk
weet ik dat wat ik doe, wat wij doen, een druppel op een gloeiende
plaat is, maar ik geloof heilig in het principe van klein beginnen,
anderen te inspireren en zo stap voor stap je doel te bereiken.
En zo is Kara-Tunga Arts & Tours begonnen. Kara is afgeleid van
Karamoja, Tunga komt van hoe mensen genoemd worden die
NgaKaramojong spreken, de ‘ngitunga’. Ik wil mijn doel bereiken
op de manier die ik het beste kan begrijpen en ondersteunen: door
gebruik te maken van kunst.
Binnen vijf maanden hadden we al een aantal gasten die
meewilden op onze expedities en hadden we contacten met
communities die hen wilden ontvangen. We hebben nu ‘Village
Saving Groups’ gestart met financiële fondsen afkomstig van
het toerisme en de verkoop van kunst. Ik realiseer me heel goed
dat we er nog lang niet zijn, maar wat ik zie aan potentieel geeft
me de kracht om steeds weer door te gaan. Ik werk nu samen
met een aantal zeer getalenteerde gidsen en specialisten en de
niet aflatende energie komt van mensen die bij ons een reis of
een excursie boeken, en studenten die de geschiedenis van de
Karamojong documenteren.’
Fotoboek
‘Ons eerste grote project is het Discover Karamoja fotoboek
samengesteld uit verhalen en foto’s van mensen die de streek
hebben bezocht. We zijn nog altijd op zoek naar verhalen en foto’s.
Je kunt ze sturen naar info@kara-tunga.com
Want het verhaal van Karamoja en mijn mensen is nog lang niet
verteld.’ ˙
Quickfacts
De magie van Karamoja komt tot leven in het
luxe nog uit te geven boek Discover Karamoja.
#DiscoverKaramoja
Meer informatie vind je op
www.kara-tunga.com/discover-karamoja
www.tourofkaramoja.com (jaarlijks fietsevent)
en natuurlijk www.gooeganda.nl

M adagascar
Het eiland dat ook wel het
achtste continent wordt genoemd roept je!
Steeds meer bezoekers gaan op ontdekkingstocht langs
de indrukwekkende landschappen, ontmoeten de unieke
flora en fauna, ontspannen op de prachtige stranden
en genieten van de vriendelijke bevolking.

Madagascar
Eiland van verborgen schatten
Madagascar, dat klinkt bijzonder. Het roept ook meteen talloze vragen op: Waarom ga
je daarheen? Wat is er te zien? O werkelijk, groter dan Frankrijk? Prachtige kusten en
een interessant binnenland? Waarom gaan er dan niet veel toeristen naartoe?
Mooi weer daar? Waar ligt het dan? Vogelliefhebber Ruud van Kappel liet zich
uitdagen de antwoorden te vinden. Hij bezoekt graag landen met heel bijzondere, nog
onbekende natuur en zoekt diersoorten die je nergens anders ziet.
Tekst en foto’s: Ruud van Kappel

Strand van de lagune bij Manambato

40
Zwemmen in de Canyon van Isalo Onderweg naar Manakara
De roep van de Indri schalt door het regenwoud
Meer dan honderd miljoen jaar geleden is Madagascar losgeraakt
van Afrika en niet, zoals India, richting Azië geschoven maar juist
een ‘stukje’ naar het zuiden. Daar is het blijven liggen op een
afstand die de laatste veertig miljoen jaar te groot bleek voor
de uitwisseling van dier- en plantensoorten met het vaste land.
Zo heeft zich op het eiland een heel eigen flora en fauna kunnen
ontwikkelen. Circa tachtig procent van de planten- en diersoorten
op Madagascar zie je nergens anders! Lemuren bijvoorbeeld
zijn de halfapen die alleen daar voorkomen. De Ringstaartmaki
is de bekendste, de Indri de grootste en de Aye Aye de meest
mysterieuze. Ook de vogelwereld is uniek.
Hoewel het dicht bij het Afrikaanse continent ligt, zal je in
Madagascar geen olifanten of andere Afrikaanse zoogdieren
vinden. Het is geen Afrika, maar ook geen Azië. Het wordt vanwege
de eigen natuur en cultuur ook wel het achtste continent genoemd.
Hoe anders het is en waarom zo onbekend, staat centraal als mijn
vrouw en ik onze reis naar dit bijzondere eiland voorbereiden.
Sporen van de geschiedenis
We lezen over de Tsingy’s, unieke berglandschapen, over tropische
regenwouden, prachtige lagunekusten en halfwoestijnen.
Ook interessant is de mix van culturen. Tot het begin van onze
jaartelling leefden er geen mensen op Madagascar. De eerste
bewoners kwamen uit de omgeving van Maleisië, niemand weet
echter hoe. Vervolgens waren er Afrikaanse, Arabische en Franse
invloeden. De overheersers hebben zich niet altijd netjes gedragen
en waren geen goede rentmeesters. Slavenhandel en massale
houtkap zijn smetten op de geschiedenis. De Fransen hebben er
hun culinaire cultuur gebracht; stokbrood bij het ontbijt en Franse
menukaarten worden door toeristen gewaardeerd. De lokale wijn is
ernstig te vermijden, maar gelukkig is er import. THB, het bier van
Madagascar, is prima.
Stekelbos
We vliegen met KLM/Air France, met een gunstige overstap bij
Parijs en komen ’s avonds aan in de hoofdstad Antananarivo.
Dichtbij het vliegveld zijn goede hotels en de volgende dag vliegen
we door naar Tulear. Een korte transfer brengt ons in Ifaty aan de
kust. Hier liggen fantastische hotels, verwenlocaties met heerlijke
stranden en een interessant achterland. Dat laatste is natuurlijk
waar wij voor komen. Spiny Forest staat hoog op onze verlanglijst
en we lopen door een prachtig gebied waar de natuur zich heeft
aangepast aan de voortdurende droogte. Iedere plant houdt
zoveel mogelijk vocht vast en verdedigt zich met stekels. Ergo de
naam Stekelbos! We genieten van een aantal heerlijke dagen aan
de kust, gaan op zoek naar walvissen en maken een interessante
vogelexcursie in het Spiny Forest.
Dit is de beste plek voor vogelliefhebbers om bijzondere soorten »

Aye Aye - een van de meest geheimzinnige lemuren

42
Unieke vogelwereld
Veel dieren en de meeste vogels hebben geen Nederlandse
naam, op internet en in het vogelboek (Helm Field Guide Birds
of Madagascar, aanbevolen) en in dit artikel vind je ze onder
hun Engelse naam. Niet zo verwonderlijk, want het zijn veelal
soorten waar we hier nooit van hebben gehoord. Zes hele
vogelfamilies komen zelfs alleen op Madagascar voor: Asities,
Mesites, Tetraka’s, Vanga’s, Ground Rollers en Cuckoo Rollers.
Pitta-like Ground Roller
als de Long Tailed Ground Roller en Subdesert Mesite te zien.
Isalo en de bijzondere dieren
Na heerlijke dagen aan de kust beginnen we aan onze reis door
het binnenland, een route per auto terug naar de hoofdstad.
In etappes, met interessante tussenstops door een steeds
veranderend landschap.
Onze eerste stop is Zombitse, een bosreservaat in de halfwoestijn
waar we op zoek gaan naar lemuren (halfapen). Iedereen kent de
ringstaartmaki. In Zombitse zien we andere soorten zoals Sporty
Lemur en Sifaka, kameleons en alweer unieke vogels. Dit is de
enige plek ter wereld om Apperts Tetraka (een zangvogel die op
onze Spotvogel lijkt) te zien.
We overnachten bij Isalo, een berggebied dat sterk doet denken
aan de Grand Canyon. Het riviertje in de diepe kloof zorgt voor
leven zoals de Rotslijster en veel lemuren; de Sifaka die sierlijk
door de bomen danst en nu ook de Ringstaartmaki. We genieten
van de rustige zwemplekjes en sluiten de dag af met een prachtige
zonsondergang achter de bergen.
Het land van ooit
Onze route gaat verder naar Parc Anja. Een fotogeniek bergachtig
landschap waar we lemuren en kameleons zien.
Onderweg maken we veel mee van het leven op Madagascar. De
bevolking is arm, echt arm: ossenwagens, handkarren, fietstaxi’s
en zelfs pousse pousse taxi’s waar iemand voor loopt te rennen,
beheersen het straatbeeld. Mensen lopen op blote voeten en
in oude kleding. Je waant je in een ‘land van ooit’, dat heeft een
zekere charme maar ook een keerzijde. Gelukkig is er weinig
honger. Het land is vruchtbaar en de bergen krijgen voldoende
regen. Er is erosie, maar in de bergketens wordt nog genoeg water
vastgehouden zodat de rivieren blijven stromen en de vruchtbare
valleien het hele jaar kunnen worden benut. Fianarantsoa is een
grote stad vol winkeltjes en markten, we worden overvallen door
de verkeersdrukte. Wij kiezen ervoor om naar Lac Blue, tussen
de theeplantages te gaan. We logeren er in huisjes die op palen
in het blauwe meer staan. Een rustpunt in de reis, tenzij je van
fotograferen houdt, zo mooi …
Een kruispunt van mogelijkheden
Fianarantsoa is ook het beginpunt van de spoorlijn naar de
oostkust, het is meer een museumlijn dan een efficiënte
verbinding. Toch is het een prachtige ervaring om door het steeds
wisselende landschap te boemelen. Het eindpunt Manakara ligt
aan de bijzondere lagunekust. De Indische Oceaan is door de
branding moeilijk bevaarbaar voor kleinere schepen. In de Franse
tijd zijn er verbindingen gegraven tussen de lagunes en zo ontstond
het Canal de Pangalanes. Nu is het een mooie vaarroute voor een »

O’Shaughnessy’s kameleon
De grote Tsingy van Bemaraha

44
Fossa
Boomkikker
dagtocht met een pirogue langs dorpjes, fraaie landschappen en
mooie zwemplekjes. Bij de lokale vissers halen we tonijn, kreeft en
grote garnalen. Onze schipper heeft gezorgd voor barbecuespullen
en zo genieten we middenin de natuur van een overheerlijke lunch.
Vanuit Fianarantsoa is het per auto niet ver naar Ranomafana.
De bergen zijn hier bedekt met tropisch regenwoud. Het
natuurreservaat heeft twee ingangen, Soarano Trail en Vohiparaha.
Op beide plaatsen maken we met een gids mooie wandelingen
en zien de Golden Bamboo Lemur die pas in 1986 is ontdekt, veel
spectaculaire kameleons en bijzondere vogels zoals Pitta-like
Ground Roller en Velvet Asity.
Op zoek naar de fossa
Madagascar kent maar een paar asfaltwegen en die zijn vaak nog
slecht ook. Antsirabé is een drukke en gezellige stad met goede
hotels. Hier begint een goede asfaltweg naar het westen. Een
lange rit door de bergen, langs rivieren en rijstvelden brengt ons
naar Morondava, een stad aan de westkust met mooie stranden.
Na Morondava, naar het noorden, is de weg slecht maar de
natuur prachtig. Eerst komen we langs Baobab Alley, wie er rijdt
of wandelt begrijpt de naam. In Kirindy, dat iets noordelijker
ligt bezoeken we het bosreservaat, de beste plek om de Fossa
te zien. Deze inheemse fretkat is het grootste roofdier van het
eiland. Goede gidsen helpen bij het spotten van dit unieke dier,
vogelliefhebbers worden ook hier verwend, met de White Breasted
Mesite als topper.
We rijden verder naar het noorden, de weg is van slecht, zoals we
inmiddels gewend zijn, overgegaan in heel slecht. Je hebt hier
echt een 4WD nodig. Nadat we twee rivieren hebben doorkruist
bereiken we Tsingy de Bemaraha. Dit karstgebied met scherpe
punten en diepe kloven staat op de Unesco Werelderfgoedlijst en
kan met een gids worden verkend. De moeilijke toegangsroute
heeft één groot voordeel, het is er ongelooflijk rustig. We hebben
het geluk om alleen met onze gids de extreme rotsformaties te
ontdekken. Vanaf hier gaan wij terug naar de hoofdstad. Wij kozen
deze route omdat je zo, in een tijdsbestek van circa drie weken, de
meeste landschapstypen en diersoorten van Madagascar ziet.
Daarom Madagascar
Waarom naar Madagascar? Die vraag is grotendeels beantwoord,
er is zoveel moois te ontdekken in die prachtige natuur. En er is nog
iets. We hebben inderdaad bijzondere inheemse dieren en planten
gezien en aardige mensen ontmoet. Maar we hebben ook ervaren
dat die natuur onder druk staat. Hele bossen vol bijzondere bomen
worden tot houtskool verwerkt, de graslanden worden afgebrand
voor nieuw gras voor het vee. Veel dieren verliezen hun leefgebied.
Het is de bevolking niet kwalijk te nemen; als je arm bent ga je
voor eten en een beetje inkomen. Verantwoord toerisme kan naar »

Crowned Lemur

46
Baobab Avenue
Rijstcultuur
Majestueus landschap met de bergen van Andringitra
onze mening bijdragen aan de verandering van mentaliteit. Eerlijk
toerisme levert banen op voor de bevolking plus het besef dat
die reiziger voor de natuur komt, dat je daarom die natuur moet
behouden. Wat ons betreft gaan we nog vele malen terug naar dit
achtste continent met z’n talloze mogelijkheden. Sterker nog, een
deel van de ‘wensenlijst’ is inmiddels vervuld door een tweede reis.
˙
Quickfacts
Waar? In de Indische Oceaan, circa 500 kilometer ten oosten van
het Afrikaanse continent
Wanneer? Het tropische klimaat wordt wat gematigd door de
invloed van de zee. Van april t/m november is het aantrekkelijk
voor vakanties en natuurreizen.
Voor wie? Madagascar is een perfecte bestemming voor
natuurminnaars, vogelliefhebbers, fotografen, avonturiers,
historici, gezinnen en zij die rustige stranden waarderen.
Hoe? Wij vlogen met KLM/Air France, met een gunstige overstap
in Parijs. Aankomst ’s avonds in de hoofdstad Antananarivo.
Dichtbij het vliegveld zijn goede hotels. Maar ook Kenia Airways
biedt een prima verbinding vanaf Amsterdam.
Verantwoord toerisme: Op de website van de Afrikaanse
organisatie Fair Trade Tourism vind je initiatieven en organisaties
die bijdragen aan verantwoord reizen op het eiland.
www.fairtrade.travel/Madagascar
De wensenlijst
Vanaf hoofdstad Antananarivo zijn er vele andere mogelijkheden.
- Naar het noorden: het bosreservaat
van Ankarafantsika en de stranden
van Majunga, of het natuurgebied
Montagne d’Ambre en de stranden van
Nosy Be. Gezien de afstanden en de
slechte wegen kan het noorden beter
per vliegtuig worden bereikt.
- Naar het oosten van het eiland:
het natuurgebied van Andasibé en
Mantadia heeft tropische regenwouden met wandelroutes en
veel vogels. Hier vind je ook de grootste lemur, de Indri en zijn
indrukwekkende roep die we over kilometers afstand horen.
Heerlijke relaxlocaties zijn de lagune van Ankani’Novy of de
stranden van Île St.Marie. In de kalme zee tussen dit eiland en
Madagascar komen veel walvissen hun jongen baren.
Onze belangrijkste tip: Madagascar is prima te bereizen, maar
vraagt deskundige voorbereiding. Win goed advies in over de
vele mogelijkheden voor een groepsreis of een individueel
programma en reis (h)-eerlijk naar Madagascar.

MADAGASCAR IS CALLING!
Het “Achtste Continent” is geliefd bij avonturiers en
natuurliefhebber. Madagascar biedt u een unieke flora & fauna,
parelwitte stranden, zeer vriendelijke bevolking en ongekende
duikmogelijkheden. Bij ons kunt u kiezen uit een breed scala aan routes en
reizen, die stuk voor stuk, geheel op maat gemaakt kunnen worden. Laat u NU
inspireren en kijk op www.gomadagascar.nl
MADAGASCAR
website: www.gomadagascar.nl
email: info@gomadagascar.nl
telefoon: 020-2382936
facebook.com/gomadagascar/

50
Painted Wolves – A Wild Dog’s Life
Een monument voor de wilde hond
Het mooiste coffee table book van 2018 staat op naam van fotograaf Nicholas Dyer en
auteur Peter Blinston. Painted Wolves – A Wild Dog’s Life weegt 3,5 kilo, heeft het formaat
van een flinke stoeptegel en verdient een opvallende plek in huis. Uitgegeven in het
Chinese jaar van de hond.
Het prachtig uitgegeven boek is een monument in woord en beeld
voor de nog altijd met uitsterven bedreigde wilde honden in Afrika.
In honderd jaar tijd werd het aantal in het wild levende exemplaren
bijna met honderd procent verminderd. Waren het er een eeuw
geleden nog vijfhonderdduizend, nu zijn er nog volgens tellingen
6500 in heel Afrika in het wild te vinden. Sommigen zeggen; eerst
een wilde hond in het wild zien en dan sterven…
De dieren zijn uniek door hun tekening, de ranke bouw en grote
oren, hun sociale familieverbanden en hun succesvolle manier van
jagen. Het alfavrouwtje is de koningin van de roedel, zij is de enige
die nageslacht produceert dat vervolgens liefdevol verzorgd wordt
door alle ooms en tantes in de groep.
Leven met de wilde honden
Het boek bestaat uit drie delen. In het eerste deel maken we in
woord en magistraal beeld kennis met de Painted Wolf, zoals de
wilde hond in zuidelijk Afrika bij voorkeur genoemd wordt om van
het stigma lelijke, nietsontziende rover verlost te worden. We zien
ook waarom de wilde honden inmiddels met uitsterven bedreigd
worden.
In het tweede deel neemt fotograaf en auteur Nicholas Dyer de
lezer mee naar Mana Pools, het wildpark in Zimbabwe waar je
dieren vooral lopend ontmoet. Hij volgt er drie verschillende packs.
In het derde deel neemt Peter Blinston, directeur van het Painted
Dog Conservation project in Zimbabwe het woord. Hij verhaalt
over de onzekere toekomst van de wilde hond en wat er gedaan
kan en moet worden om de dieren te laten bestaan. De klok tikt,
de reis is onzeker, de wereld waarin de wilde hond z’n habitat
heeft en verdedigt daarentegen prachtig. En meedogenloos. We
bevinden ons dan voornamelijk in en rond Hwange National Park
in Zimbabwe waar het PDC verschillende packs monitort, waar
strikken verwijderd worden en anti-poaching teams patrouilleren.
We worden voorgesteld aan verschillende iconische honden.
Ook maken we kennis met de lokale communities en de rol die zij
kunnen spelen in het beschermen en erkennen van de wild dogs.
Hoofdstuk 4 heet niet voor niets Hope for the future.
Waarom ik dit magistrale boek zo aanbeveel? Ik heb zelf mogen
zien wat Peter Blinston en het Painted Dog Conservation Centre in
Hwange voor belangrijk werk doen, ik heb de communities gezien,
mocht mee met tracker Jealous om de honden op te sporen. Ik heb
ze zien jagen en doden. Ik heb tussen een pack gelegen in Mana
Pools. Wilde honden, ze zijn prachtig, evenals dit boek.
Painted Wolves – A Wild Dogs Life is geschreven in het Engels,
312 pagina’s dik en te bestellen via Ron van der A, de bevlogen
voorzitter van Stichting Painted Dog Conservation in Nederland,
Terwindtplein 3, 2807 RP Gouda.
www.painteddogconservation.nl, rgvda@outlook.com
T: +31 182 516627 M: +31 6 14541394
De verkoopprijs is € 75,-.
Alle opbrengsten die voortvloeien uit het boek komen ten goede
aan Painted Wolf Foundation, www.paintedwolf.org
Tekst: Marjolein Westerterp Foto’s: Nicholas Dyer

??

52
lezen &
kijken
Boeken, dvd’s en theatervoorstellingen die wij de moeite waard vinden om gezien te worden
In de stille achterkamer
Ze stuit op een tragisch familiegeheim dat haar wereld op z’n kop zet
en haar toekomst dreigt te vergallen. Een typisch Zuid-Afrikaanse
roman, met soms wat archaïsch taalgebruik, maar heerlijk om je in
te wentelen.
Annemari Coetser, Alles begint met Anna | Vertaling Riet de
Jong-Goossens & Bert Aquarius | Uitgeverij Mozaïek, 2018 | ISBN
9789023954415| Paperback, 392 pagina’s, met historische foto’s |
€ 21,99 | Ook als e-book
Brieven uit de gevangenis
In tijden van politiek tumult en persoonlijke onrust rest soms alleen
de stilte. Die stilte vond de gelauwerde Zuid-Afrikaanse schrijfster
Marlene van Niekerk in de stillevens van Adriaen Coorte en Jan
Mankes. Het resultaat zijn knappe bespiegelingen die je moet
veroveren.
Marlene van Niekerk, In de stille achterkamer – gedichten bij
schilderijen van Adriaen Coorte en Jan Mankes | Vertaling
Henda Strydom | Uitgever Em. Querido’s Uitgeverij, 2018 | ISBN
9789021409689 | Paperback, 126 pagina’s met afbeeldingen van
schilderijen | € 18,99
Alles begint met Anna
Een meeslepend verhaal van een moeder en haar dochter die in het
Zuid-Afrika van voor de Tweede Wereldoorlog op zoek gaan naar
hun bestemming.
De historische roman is gebaseerd op de familiegeschiedenis van
de auteur. De jonge vrouw Poppie (Anna) woont met haar zus
op kamers. Als kind is Poppie met haar zus en broertjes in een
kindertehuis geplaatst. Aan haar moeder heeft ze alleen vage
herinneringen. Ze wil op een gegeven moment meer weten over
haar moeder. Haar oudere zus zwijgt en Poppie gaat op onderzoek.
Tijdens zijn 10.052 dagen van opsluiting schreef Mandela honderden
brieven aan onverzettelijke autoriteiten, mede-activisten en stugge
overheidsfunctionarissen. Zijn gevangenschap is een van de grote
verhalen van de 20ste eeuw geworden. De meest memorabele
brieven schreef hij aan zijn dappere vrouw, Winnie, en zijn vijf
kinderen. 255 van zijn brieven – waarvan de meeste nog nooit eerder
zijn gepubliceerd – bieden het meest intieme portret van Mandela
sinds zijn autobiografie De lange weg naar de vrijheid. Of het nu gaat
om zijn genegeerde verzoek om de begrafenis van zijn zoon Thembi
bij te wonen, zijn onwrikbare steun aan Winnie, of zijn ideeën over
mensenrechten die tot op de dag van vandaag nog actueel zijn:
Brieven uit de gevangenis onthult de heldenmoed van een man die
weigerde om zijn morele waarden te verloochenen, ondanks de
buitengewone straf die daar tegenover stond. Boeiend voor wie nog
een keer de Zuid-Afrikaanse geschiedenis in wil duiken en de mens
achter de meest bewonderde politicus ooit beter wil leren kennen.
Een boek dat je moet hebben om er af en toe een brief uit te lezen
en je te realiseren wat er in 27 jaar gevangenschap met je gebeurt.
Nelson Mandela, Brieven uit de gevangenis | Samengesteld door
Sahm Venter en uit het Engels vertaald door Rob de Ridder, met
een voorwoord van kleindochter Zamaswazi Dlamini-Mandela |
Spectrum, 18 juli 2018 | ISBN 9789000360383 | Hardcover,
704 pagina’s | € 39,99
Tekst: Marjolein Westerterp

Blijf bij me
met haar echtgenoot keer op keer door Afrika maakt. Hun avonturen
vormen meteen een gids: where to go, what to see… Verrassend is
ook hun confrontatie met de onverbiddelijke politie in Botswana.
Lieve lezers, houd je aan regels en snelheden, want het regent pula’s
aan bekeuringen… De zebra’s van Namibië als titel is een beetje
bedrieglijk, want als bonus krijg je er een flinke portie Botswana en
Zimbabwe safari bij! Genieten. Met foto’s.
Ada Rosman-Kleinjan, De zebra’s van Namibië | www.adarosman.nl ,
2018 | ISBN 9783746074559 | Paperback, 152 pagina’s |
€ 13,- excl. portokosten | ook als e-book
53
Op de vlucht voor apartheid
Een krachtig, niet weg te leggen, hartverscheurend boek
– The New York Times
Er zijn dingen die zelfs de liefde niet kan. Als de last te zwaar is en te
lang aanhoudt, krijgt zelfs de liefde barsten, scheuren, tot ze bijna
breekt en dat soms ook doet. Maar zelfs als ze in duizend stukjes
aan je voeten ligt, wil dat nog niet zeggen dat het niet langer liefde
is. Het is een fragment dat laat zien hoe groots dit boek van deze
jonge Nigeriaanse schrijfster is. De roman gaat over de liefde tussen
Yejide en Akin en hoe het verlangen naar een kind uiteindelijk alles
kan verwoesten. Het is ook een kijkje in een gesloten cultuur waar
waarden en normen hoger worden aangeslagen dan persoonlijk
geluk. Yejide raakt zwanger, raakt alles kwijt en vindt uiteindelijk
dat wat haar het meest dierbaar is toch terug. Blijf bij me is haar
debuutroman. En dat belooft nog heel veel prachtige literatuur.
Mijn aanrader van 2018!
Ayòbámi Adébáyò, Blijf bij me | Stay with me is vertaald door Elvira
Veenings | Uitgeverij Signatuur, 2018 | ISBN 9789056726058 |
Paperback, 288 pagina’s | € 19,99 | Ook als e-book
De zebra’s van Namibië
Ada Rosman-Kleinjan grossiert in zeer lezenswaardige Wombat
reisboeken. In de nieuwste aanwinst vind je het verslag van een reis
van het echtpaar Rosman door Namibië, waarbij het Etosha park
werd bezocht, maar ook Opuwo, de Himba hoofdstad in Kaokoland.
Ada’s verhalen ademen Afrika. Je begint al met een glimlach bij het
gezegde: Als je met velen bent om de rivier over te steken, zullen de
kaaimannen je niet opeten. De boeken van Ada bevatten haar zeer
persoonlijke en gedetailleerde herinneringen aan de reizen die ze
De roman van de kleinzoon van Nelson Mandela verhaalt over
hoofdpersoon Sandile en zijn familie die tijdens de noodtoestand
van 1985, op het hoogtepunt van de apartheid gedwongen worden
Zuid-Afrika te ontvluchten. Het verhaal gaat over hun emotionele
en spirituele aanpassing aan een vreemd land en over hun poging
om er een nieuw leven op te bouwen. In Zweden vinden Sandile en
zijn familie een Afrikaanse gemeenschap die hen helpt te integreren
in een vreemde cultuur. Op de vlucht voor apartheid is ook een
spirituele reis die hem leert verandering en pijn te accepteren en te
begrijpen hoe hij verbonden is met zijn Afrikaanse wortels.
Na de vrijlating van Nelson Mandela keert Sandile met zijn ouders
en zijn zusje terug naar Afrika. Ze gaan niet meteen terug naar Zuid-
Afrika, maar brengen eerst een bezoek aan Sandiles grootvader in
Ghana en strijken vervolgens neer in Nairobi, waar Sandiles ouders
voor het IMF en de Wereldbank gaan werken. Pas na de verkiezingen
van 1994 durven ze terug te keren naar Zuid-Afrika.
Dumani Mandela is een kleinzoon van Nelson Mandela en
diens eerste vrouw Evelyn Mase. Hij werkte onder meer bij
verzekeringsmaatschappij Skandia in Zweden.
Dumani Mandela, Op de vlucht voor apartheid | Vertaling: Hendrik
Hutter | Schoorl: Conserve, 2018 | ISBN 9789054294894 | Paperback,
176 pagina’s | € 18,99 | Ook als e-book

54
Gabriel e a montanha
Annelies Kok, White man, niet doen! | Uitgeverij Conserve, 2017
| ISBN 9789054294603 | Paperback, 352 pagina’s | € 19,99 | Ook
verkrijgbaar als e-book
Het herlezen waard: Triomf
Gabriel is een mzungu, een witte uit Brazilië die onderzoek doet naar
armoede in Afrika. Uiteindelijk wordt ‘de witte’ gevonden op de berg
Mulanje in Malawi. Wat is er gebeurd met de jongen die schijnbaar
moeiteloos communiceert met een ieder die hij op zijn avontuur
in Afrika ontmoet? Gebaseerd op een waargebeurd verhaal. De
regisseur is een oud-klasgenoot en construeert in Gabriel de laatste
maanden van het leven van de zo argeloos ogende backpacker. Een
eerbetoon en een ode aan het reizen.
Fellipe Barbosa, Gabriel e a montanha | September Film, 2018 |
Nu verkrijgbaar als dvd | € 14,99
White man, niet doen!
Triomf (wat een bedrieglijke naam voor een deplorabele wijk,
oneindig ver weg onder de sterren) is gebouwd op de ruïnes van
het multiculturele Sophiatown, dicht bij Johannesburg dat moest
wijken voor goedkope woonruimte voor arme, blanke Afrikaners.
In dit boek van Marlene van Niekerk uit 1994, volgen we het bizarre
en uitzichtloze leven van de broers Pop en Treppie, hun zus Mol
en haar zoon Lambert, en hun hondje Gerty. Met een grimmig
humoristische pen schildert Van Niekerk een soms ontroerend,
soms naar de keel grijpend portret van een ‘gezin’ dat leeft in de
marges van de samenleving en dat wordt gedomineerd door alcohol,
incest en geweld. Het schetst een bijna treurig tijdbeeld en verwijst
natuurlijk naar de wankelende maar fascinerende Zuid-Afrikaanse
samenleving. Van Niekerk ontving voor dit boek onder meer de
Noma-prijs voor het beste boek van het Afrikaanse continent.
Marlene van Niekerk, Triomf | Querido | ISBN 9789021400839 |
Paperback, 480 pagina’s | € 12,50
Andermans huid
Het verhaal wordt geschreven vanuit twee vrouwen, Judith &
Francesca, die om en om aan bod komen. Langzaamaan leer je ze
steeds beter kennen en begrijpen. De een heeft door het werk van
haar man bij Shell in de jaren ‘80 van de vorige eeuw een tijdje in het
Shell-kamp in Nigeria gewoond. Je leest hoe ze dat heeft ervaren,
hoe ze probeerde om zich aan te passen, maar toch haar eigen
leven te leiden samen met haar gezin, hoe ze haar werk vond. Hoe
ze over bepaalde dingen denkt, zoals bijvoorbeeld je kinderen op
een internaat doen. De ander heeft samen met haar grote liefde in
Nigeria gewoond tot ruim een jaar nadat haar man is overleden. Je
leest hoe haar leven was, hoe ze het in Nigeria vond, hoe het ging
toen haar man kwam te overlijden. De levens van de twee vrouwen
ontmoeten elkaar en dan raakt de roman in een stroomversnelling.
Een knap geschreven en meeslepend debuut.
Voordat ik op het vliegtuig naar Kenia stapte, wist ik niet dat
ik wit was. Ik wist meer dan de meeste mensen over Afrika. Ik
kon zien in de spiegel dat ik wit was, maar toch kende ik niet de
complicaties en de betekenis daarvan. In de afgelopen jaren heb
ik de zeer gedetailleerde dagboeken van mijn vijf maanden in een
dorp in dit prachtige land omgezet in een verhaal. Ik heb, soms met

schaamrood op de kaken, het meest eerlijke verhaal verteld van
mijn tocht. Het boek is opgedragen aan mensen die inmiddels zijn
overleden en van grote betekenis zijn voor de totstandkoming van
dit boek. De mensen die waren zoals ik wil zijn.
Andermans huid – Vriendschap in Afrika is een zeer persoonlijk boek
geworden. Een zoektocht om de complexiteit van ‘het zwarte
continent’ te begrijpen. Op een van de eerste pagina’s citeert de
auteur: Je weet pas wat je denkt als je hoort wat je zegt. Maar,
schrijft ze, maanden na mijn reis dacht ik niets en zei ik niets. Wat ik
schreef durfde ik aan niemand te laten lezen. Dat het een indringend
boek wordt weet je als ze schrijft: Na Afrika was alles hetzelfde en
tegelijkertijd is niets ooit meer zoals het was. De werkelijkheid van
de harde kanten van het bestaan in Afrika raken je tot in de uitersten
van je ziel. Anneke Grummel schreef een door en door eerlijk
verslag van een vijf maanden durende stage in het Afrika dat ze als
23-jarige zich in gedachten als een paradijs had toegeëigend en hoe
de werkelijkheid was. Lees het als jij op het punt staat de stap naar
Afrika te zetten.
55
Anneke Grummel, Andermans huid – vriendschap in Afrika |
www.boekscout.nl | ISBN 978-94-0224-647-6 | Paperback,
188 pagina’s | € 19,99
Soweto Gospel Choir
Het beste gospelkoor uit Zuid-Afrika komt naar Nederland met hun
spiksplinternieuwe voorstelling Freedom. Een speciaal concert ter
ere van de 100ste verjaardag van de ‘vader van de Regenboognatie’,
Nelson Mandela.
Het Soweto Gospel Choir werkte samen met de groten der aarde,
zoals U2, Stevie Wonder en Aretha Franklin, en heeft niet voor
niets meerdere Grammy Awards op de naam staan. Over de hele
wereld treedt het koor op met een verbazingwekkende mix van
Afrikaanse gospel, vrijheidsliederen en internationale klassiekers.
Het grossiert in hoogtepunten en verblijdt en ontroert mensen uit
alle windstreken.
Uitgedost in uitbundig kleurrijke Afrikaanse kostuums zingen én
spelen de zangers en zangeressen live muziek, doordrenkt met de
traditionele ritmes en rijke harmonieën zoals we die van het Soweto
Gospel Choir gewend zijn. Een echte feel good-belevenis en zeker
niet alleen voor liefhebbers van gospel.
Het Soweto Gospel Choir trad regelmatig op tijdens gelegenheden
waarbij Nelson Mandela aanwezig was. Bovendien trad het koor op
tijdens zijn herdenkingsdiensten.
Freedom is daarom een speciaal concert ter ere van hun inspirator,
vol authentieke Zuid-Afrikaanse dans, vrolijkheid en ontroering,
maar vooral vol prachtige songs.
Voor concertkaartjes: www.bostheaterproducties.nl

Zo gelukkig mogelijk
Een kijkje in de ziel van de gastheer van Villa Felderhof
Behalve een passie voor Afrika delen auteur, OOG VOOR AFRIKA columnist en tv-persoonlijkheid
Rik Felderhof en Marjolein Westerterp een liefde voor het woord en voor reizen. In dit geval langs
het mooiste van Italië. We willen het de lezer van OOG niet onthouden dat ze hun krachten gebundeld
hebben in een biografisch reisjournaal. Het is vanaf nu verkrijgbaar.
Een zomer in Italië. Waarom dit boek?
Rik Felderhof: ‘Ik wil graag mooie ervaringen delen en lezers laten
kennismaken met de bijzondere belevenissen van graaf Ravelli, een
onhandige charmeur die ondanks heftige tegenslagen het leven uitbundig
blijft vieren. Dat er nu een route door Italië aan wordt gekoppeld, de Ravelli
Route, is te danken aan het succes van de roman De Vliegenvanger waarin
het verhaal van Ravelli wordt verteld. Naast de cd met de mooiste muziek uit
het boek en de zeefdrukken van zijn meest spraakmakende schilderij, is dit
biografische reisjournaal een rijke aanvulling.’
Een biografisch reisjournaal. Kunt u dat nader verklaren?
Marjolein Westerterp: ‘Het is vooral de stijl van schrijven uit de
Vliegenvanger-trilogie die consequent is doorgevoerd, de romanfragmenten
vloeien over in actuele scènes waarin de schrijver (Rik Felderhof) door mij
wordt gevolgd op het pad van zijn hoofdpersonage, aangevuld met luchtig
proza in de vorm van anekdotes, gekoppeld aan locaties uit de roman. En
voorzien van ludieke illustraties van de hand van Jos Thommassen. Ook
de reistips in het boek, beschrijvingen van glooiende wijngaarden, oude
stadswijken, winkels, bijzondere hotels en antiekmarkten stralen een zekere
klasse uit. Een Hollandse graaf en een reiziger als Rik Felderhof waardig.’
Waarom is er gekozen voor twee verhaallijnen? Enerzijds de
romanfragmenten uit De Vliegenvanger, anderzijds de zwerftocht van
Felderhof langs aansprekende locaties uit de Vliegenvanger-trilogie?
Marjolein Westerterp: ‘De idee is het leven van Rik Felderhof na het
iconische televisieprogramma Villa Felderhof, het tijdschrift Felderhof en de
omschakeling naar het schrijverschap, te belichten. Meer dan vijftien jaar
verbleef Felderhof in Tanzania, waar hij in zijn lodge op de helling van Mount
Meru aan zijn epos werkte. De Vliegenvanger-trilogie zou uitgroeien tot
een ongekend succes. Het cliché ‘van krantenjongen tot miljonair’ gaat in
zekere zin ook op voor het leven van Rik Felderhof. Hij had een krantenwijk
en was ijsverkoper, maar het toeval zette hem op een ander spoor, een spoor
dat zou leiden naar de top van de mediawereld, waarna hij onverwacht en
resoluut een afslag nam naar Afrika, waar hij eerst als avonturier en later ook
als schrijver zijn dagen doorbracht in de natuur. Schrijvend bij het licht van
een olielamp aan een tafeltje voor zijn tent. Een hedendaagse Hemingway,
reizend en schrijvend. Ik wilde graag vooral die onbekende kant van de
publieke figuur belichten.’
Tekst: Marjory Clark Foto’s: privébezit

57
Was het niet moeilijk om zo openhartig te zijn?
Rik Felderhof: ‘Normaliter strooi ik niet royaal met mijn gevoelens. Ik heb
van nature een zekere reserve, ook tijdens deze reis door Italië heb ik die
proberen te beschermen. Dat is slechts gedeeltelijk gelukt, door toedoen
van de charmante doch venijnige manier van interviewen van madame
Westerterp. Met haar dwingende pen achtervolgde ze mij tot in de kleinste
steegjes van Venetië. Mijn redding waren haar hoge hakken waarop ze mij
niet kon bijhouden, zodat ik wanneer ik dat wilde, kon verdwijnen in de
krochten van de stad.’
Marjolein Westerterp: ‘Onze gesprekken kwamen op een steeds hoger plan,
toch moest ik alle zeilen bijzetten om Rik Felderhof bij mijn les te houden.
Vaak had ik het gevoel een pas de deux voor één persoon te dansen. Al
reizend en gravend in de schatkist van de herinneringen ontstond er echter
een Italiaanse wals voor twee heren – de Vliegenvanger en Rik Felderhof
– en één dame ... Dat was ik. Het was echter alleszins een boeiende
ontdekkingsreis langs het mooiste van Italië en een kijkje in de ziel van de
schrijver met een bestseller op zijn naam. Het is uiteindelijk de biografie
geworden die – als het aan Rik Felderhof had gelegen – nooit geschreven zou
zijn.’
Sommige passages in het boek zijn ‘onthullend’ te noemen. Of ziet u dat
anders?
Rik Felderhof: ‘Misschien ervaar ik het anders. Er moet een reden zijn om
jezelf naar de guillotine te vergezellen, want zo voelt het toch wanneer
men een poging waagt, zoals Marjolein deed, je ziel te scalperen. Het
is zaak in de buurt te blijven om erger te voorkomen, daarom neem ik
mezelf in bescherming. Ik ben overigens best bereid iets van mezelf prijs
te geven omdat het in dit geval gekoppeld is aan de thema’s die in mijn
romans worden aangeroerd. Er wordt een bepaald beeld gevormd, een visie
uitgedragen, iemand neemt een standpunt in. Dan ligt het voor de hand dat
de auteur wordt bevraagd over de keuzes die hij zijn personages laat maken
en in hoeverre dat overeenkomt met zijn karakter. Waarin lijkt de auteur op
zijn romanfiguur, wat zijn de overeenkomsten en wat zijn de opmerkelijke
verschillen? Waar zit het geheim? Er moet een zekere spanning voelbaar zijn.
Zonder wrijving geen glans. En wrijving is in dit boek ruimschoots aanwezig.
Humor gelukkig ook!’
Zonder begin geen einde.
Marjolein Westerterp: ‘Het begin was onze samenwerking voor het tijdschrift
Felderhof waarbij we samen door Tanzania reisden. Op mijn verzoek nu het
derde deel van De Vliegenvanger-trilogie was verschenen om een nadere blik
op de zielenroerselen van de auteur te mogen werpen, kwam de uitnodiging:
Kom naar Venetië, breng haring en platte schoenen mee. Ik hou niet van
haring.’
Rik Felderhof: ‘En ze kwam op pumps. De toon was gezet, en die werd toen
het einde van de reis naderde zeker niet gematigder.’ ˙
Een zomer in Italië, Marjolein Westerterp/Rik Felderhof | ANWB | 416 pagina’s,
met foto’s en illustraties | Luxe paperback | € 20,- | ISBN 978-90-18-04436-7
info@tvfbooks.nl

58
SIERADEN - MAKERS & DRAGERS
In het Afrika Museum zijn
bijna duizend sieraden uit
de hele wereld te zien.
Makers, maaktechnieken en
de bijzondere verhalen van
dragers van deze sieraden
geven een bijzondere kijk op
het gebruik van sieraden
wereldwijd. Eeuwenoude
technieken vertellen een
verhaal over cultuur,
geschiedenis en identiteit.
De expositie en nog veel meer
is te zien t/m 2 juni 2019 in
Afrika Museum, Berg en Dal.
www.afrikamuseum.nl

eSwatini
eSwatini is de nieuwe naam voor Swaziland.
Dit bijzondere koninkrijk viert
onder leiding van koning Mswati III in 2018
vijftig jaar onafhankelijkheid.

Incwala
koningsritueel in eSwatini
Eeuwenoude rituelen en ceremonies zijn nog steeds belangrijke gebeurtenissen in het
koninkrijk eSwatini. Het Umhlanga of Reed Dance evenement is het bekendste ritueel waar
duizenden Swati en toeristen op afkomen, maar de meerdaagse Incwala ceremonie is de
belangrijkste jaarlijkse culturele gebeurtenis van het land. OOG VOOR AFRIKA mocht bij
de afsluiting van deze indrukwekkende ceremonie aanwezig zijn.
Tekst en foto’s Niels Bakker

62
Dat de vorst zal komen staat vast, maar hoe laat precies weet niemand.
Voor de meeste Swati is Incwala bijna een vanzelfsprekendheid.
Voor buitenstaanders zijn de rituelen en tradities die bij deze
meerdaagse ceremonie horen echter wat moeilijker te begrijpen.
Er wordt een reeks van rituelen uitgevoerd waarbij de viering van
eSwatini’s koningschap voorop staat. Zonder koning, momenteel
Mswati III, is de Incwala ondenkbaar. Daarnaast wordt tijdens
Incwala ook de eerste oogst gevierd met de First Fruits Ceremony,
en wordt de ceremonie – iets abstracter – gezien als een soort
‘hernieuwingsritueel’.
De gehele Incwala duurt ongeveer een maand en wordt gehouden
gedurende de zomermaanden december en januari, met daarin de
zonnewende. Er wordt begonnen met de Kleine Incwala (Lencane)
die overgaat in de Grote Incwala (Lenkhulu) met allerlei onderdelen
die luisterrijke namen dragen als Lusekwane, Kuhlamahlama en
Umdvutjulwa. Bent u er nog?
Spirituele sfeer
Voor buitenstaanders kunnen de rituelen zo nu en dan wat
onbegrijpelijk overkomen. Maar wie de sfeer goed proeft, begrijpt
in zekere zin onbewust de spirituele en bijna magische kracht van
Incwala. Hier wordt een traditie gevierd die raakt aan de kern van
eSwatini (het voormalige Swaziland), het trotse koninkrijk.
Die sfeer is ook onmiskenbaar aanwezig tijdens de afsluitende
ceremonie, midden januari. Duizenden Swazilanders komen in
traditionele kleding naar een koninklijk terrein in de Ezulwini-vallei
om het eindfeest mee te maken. Voordat de deelnemers naar het
hoofdveld gaan, verzamelen ze zich per regiment om gezamenlijk
aan de eindceremonie deel te nemen. Vervolgens komt de koning
de regimenten in vol ornaat inspecteren en begroeten.
Mswati III
Hij is al vaker ter sprake gekomen, maar dit jaar was er geen
ontkomen aan: Mswati III, de koning van Swaziland was veelvuldig
in het nieuws. eSwatini moeten we tegenwoordig overigens
zeggen, want voor die nieuwe naam voor het koninkrijk Swaziland
is de beste man hoogstpersoonlijk verantwoordelijk. Swaziland
viert in 2018 het hele jaar namelijk vijftig jaar onafhankelijkheid,
waarbij de koning verordonneerde dat het de hoogste tijd was om
de oude koloniale naam Swaziland bij het grof vuil te zetten.
eSwatini zou het land voortaan heten, en dat is voor iedereen (voor
mij in ieder geval wel) nog even wennen.
Mswati zelf werd dit jaar toevallig óók vijftig, en is dus iets jonger
dan onze eigen koning Willem-Alexander. »

Koning Mswati III

64
Krijgstenue
In vol ornaat betekent in dit geval het traditioneel krijgstenue
voor de mannen; een schamele doek om de lendenen met naar
verluidt niets daaronder, meer hebben de heren niet om het lijf.
De vrouwen dragen een kleurrijke klederdracht. Het wachten is
vervolgens op de komst van de koning. Dat de vorst zal komen
staat vast, maar hoe laat precies weet niemand. Alsof het zo
afgesproken is (en dat is het waarschijnlijk ook wel) gaan de
regimenten dan maar alvast ‘warmlopen’. Massaal marcheren
de afzonderlijke groepen krijgers achter elkaar in draf over het
koninklijke veld. Al zingend en zwaaiend met speren en schilden,
draaien duizenden Swazi hun rondjes over het terrein, en dat alleen
al is een indrukwekkend schouwspel. Het kan niet anders of dit
spektakel moet de aandacht trekken van Mswati. En inderdaad
arriveert de koning kort daarop met zijn gevolg. Klaar om zijn volk
te ontmoeten en zijn trouwe regimenten te inspecteren.
Fluiten
De Incwala bereikt nu het hoogtepunt. Begeleid door zijn staf en
kleine kring van intimi maakt Mswati een inspectieronde over het
enorme terrein, waar duizenden krijgers en vrouwelijke regimenten
al op hem staan te wachten. Dat wachten gaat gepaard met het
zingen van traditionele liederen, maar vreemd genoeg ook met
schril gefluit. Het lijkt hierdoor alsof de normaal gesproken zeer
gerespecteerde koning massaal wordt uitgefloten, maar het
tegendeel is het geval. Met het fluitconcert betonen de Incwala
deelnemers juist respect richting hun vorst. Voor veel Swazilanders
is de Incwala ook het moment waarop ze relatief het dichtst
bij hun koning kunnen komen. Mswati loopt op slechts enkele
meters afstand langs zijn volk en is op die manier (bijna) tastbaar
aanwezig.
Het hele spektakel wordt vanuit het middenterrein ook aandachtig
gevolgd door het koninklijke gevolg van de monarch. Daar
zitten dus ook de vijftien vrouwen die de koning inmiddels heeft
vergaard.
No photo
De aanwezigheid van de koninklijke dames leidt overigens ook tot
een verbod, waar je je zeker als argeloze toerist maar beter aan
kunt houden. Het is namelijk streng verboden om foto’s te maken
van de vrouwelijke hofhouding. Wie dit onverhoopt toch doet,
wordt (waarschijnlijk met harde hand) onmiddellijk verwijderd
van het terrein. Na de inspectie dient de koning nog één taak te
verrichten, en dat is het volk toespreken. Daar neemt Mswati ruim
de tijd voor, en dat valt niet bij iedereen in even goede aarde. Het
is namelijk ook traditie dat na afloop van het officiële gedeelte het
feest losbarst. Er is volop eten en drinken voor iedereen, en dat
allemaal op kosten van de koning. Na de toespraak die geduldig
wordt uitgezeten kan Incwala in vrolijke stijl worden afgesloten en
het koningschap uitbundig worden gevierd. ˙

TANZANIA NATIONAL PARKS - Where the beauty begins…
Met een heteluchtballon op safari
in het Ruaha National Park
Ruaha National Park is met een oppervlakte van meer dan tienduizend vierkante kilometer het op twee na
grootste National Park van Tanzania. Ruaha is een prachtige en authentieke bestemming voor avonturiers
en liefhebbers van het overvloedig aanwezige wild.
Sinds juni 2018 biedt Ruaha dagelijks een dageraadtrip
in een heteluchtballon. Het is een magische en
onvergetelijke belevenis om als de zon aarzelend
doorbreekt en de natuur weer tot leven komt in een
ballon over het weidse landschap te zweven. We
durven bijna te zeggen dat dit een van de mooiste
heteluchtballonvluchten ter wereld is en dé ultieme
safari-ervaring.
Hoe gaat het in zijn werk?
• Het avontuur begint rond 5 uur in de ochtend.
• Ruaha Balloon Safari’s haalt je op bij jouw lodge of
camp en brengt je naar de Great Ruaha River waar de
ballon zal opstijgen.
• Je ontmoet de piloot, krijgt een briefing en kunt het
opblazen van jouw ballon (sensationeel!) gadeslaan.
• Zodra de zon opkomt stijg je op en je wordt
meegevoerd waar de ochtendwind je maar brengt.
• De piloot kan exact de hoogte van de ballon bepalen,
soms scheer je over de boomtoppen, soms zelfs iets
lager, maar altijd zo dat je de beste mogelijkheden
krijgt om het wild onder je te fotograferen. Als de
piloot de ballon laat stijgen naar soms wel een hoogte
van 3000 meter of meer ervaar je de enorme leegte en
overzie je het prachtige landschap van Ruaha.
• De vlucht duurt ongeveer een uur, afhankelijk van de
weersomstandigheden en de plek waar geland kan
worden.
• Een dergelijke ervaring wordt in stijl gevierd met
champagne (oké, een bubbly) na de landing. Daarna
word je uitgenodigd voor een full English breakfast
dat geserveerd wordt in een ‘Out of Africa’-setting
middenin de bush.
• Na dit feestelijke ontbijt krijg je je Ruaha Ballon
Certificate en brengt de safari-jeep je terug.
Kies Tanzania en kies de Tanzania National Parks voor de vakantie van je leven
www.tanzaniaparks.go.tz - Volg ons op Facebook/tanzaniaparks – op twitter/tzparks en Instagram.
Email: info@tanzaniaparks.go.tz of dg@tanzaniaparks.go.tz of marketing@tanzaniaparks.go.tz

t h u i s i n afrika
Ze zijn overal op de wereld, Nederlanders die hebben besloten hun leven in een
ander land, op een ander continent, door te brengen. Dit is het verhaal van
Marion Sumari-de Boer en Caracal Tours & Safaris.
In juni 2010 besloot Marion Sumari-de Boer tijdens een prachtige
zonsopgang in Barafu kamp, een basecamp op de Kilimanjaro,
dat het de hoogste tijd werd om een paar jaar in Tanzania te gaan
wonen. Op 5 november 2010 kwam ze aan op Kilimanjaro Airport
met een budget om drie maanden te kunnen overleven. Binnen een
maand had ze een baan als onderzoeker in het ziekenhuis, een huis
en begon er iets te bloeien tussen haar en Ben, een gepassioneerde
safarigids met wie ze meerdere keren op safari was geweest.
In 2014 schreven we in OOG VOOR AFRIKA over hoe Ben’s
droom om een eigen tourbedrijf te starten een gezamenlijke
droom werd in de vorm van Caracal Tours & Safaris Ltd. Marion
en Ben waren tijdens dat interview net twee jaar getrouwd,
hadden een dochtertje, Mia, van een jaar oud en Caracal was
een tweemansbedrijf met één auto. In 2015 werd hun zoon Joel
geboren en inmiddels is Caracal uitgegroeid tot een familiebedrijf
met meer personeel, meerdere gidsen en zicht op een vijfde auto.
Ben en Marion wonen in Moshi op de lagere hellingen van de
Kilimanjaro waar Marion regelmatig een rondje hardloopt tussen
de koffieplantages. Mia en Joel gaan naar Hope International
school, waar ze spelen en leren in een multiculturele groep van
kinderen uit de hele wereld. Daarnaast zit het onderzoekswerk van
Marion flink in de lift nu ze zelf meerdere onderzoeksprojecten
leidt op het gebied van mHealth (mobile health).
Hoe het begon
Marion: ‘Voordat ik naar Tanzania verhuisde, promoveerde ik in het
AMC in Amsterdam op een onderzoek naar therapietrouw op HIVmedicatie
onder Afrikaanse immigranten. Vanaf het moment dat ik
in 2004 Mandela hoorde spreken op het internationale Aidscongres
in Bangkok over HIV in Afrika werd ik nog nieuwsgieriger naar
het donkere continent waar HIV en andere ziekten ongeremd
woedden.’
Maar ze was ook nieuwsgierig naar het Afrika dat ze zo vaak zag
op vakantiefilms van haar opa en oma. Dansende en zingende
Masai, olifanten, leeuwen, prachtige vergezichten en helderblauwe
luchten.
Make your dreams real
Marion: ‘In 2010 zette ik de definitieve stap en ik heb er nooit spijt
van gehad. Het blijft fantastisch dat ik mijn carrière als medisch
onderzoeker in het Kilimanjaro Clinical Research Institute in Moshi
voort heb kunnen zetten. Inmiddels leid ik meerdere onderzoeken
als principal investigator (hoofdonderzoeker). Sinds ik hier woon
weet ik dat niet alleen HIV een medisch probleem is, maar ook
tuberculose, de hoge moeder-kindsterfte, de beschikbaarheid en
kennis van medicijnen en de groeiende resistentie voor antibiotica.
Via sms’jes kunnen mensen voorgelicht worden, maar ook eraan
herinnerd worden hun medicijnen op tijd in te nemen. We noemen
dit mHealth, mobiele gezondheidszorg. Ik doe momenteel vooral
onderzoek naar het effect van mHealth op therapietrouw aan
medicatie en op het gebruik van anticonceptie. Ik heb het zelfs
voor elkaar gekregen om mijn werk als onderzoeker te »
Foto’s: Jeroen Roodnat, www.jeroeninc.com

t h u i s i n afrika
combineren met mijn passie voor de natuur en cultuur van
Tanzania. Samen met ons onderzoeksteam, eigenaar Chris Pilley
en het Masai personeel van het geweldige Isoitok Camp in de
Grote Slenk (the Rift Valley), hebben we een onderzoeksbeurs
uit Nederland gewonnen om de Masai populatie in dat gebied via
mHealth kennis bij te brengen over anticonceptie. Isoitok Camp
is een pareltje op de hellingen van de Losimingori heuvels met
uitzicht op Lake Manyara met meer dan comfortabele luxe tenten
en een fantastische keuken. Dat alles ingebed in een heuse kraal
waar regelmatig een gnoe, giraffe of koedoe een kijkje over de
haag neemt. Geen verkeerde plek dus om onderzoek te doen.’
Unieke plekken en lodges
Marion: ‘Isoitok Camp heb ik leren kennen doordat we voor Caracal
altijd op zoek zijn naar nieuwe unieke plekken en lodges. Caracal
is inmiddels uitgegroeid tot een familiebedrijf met meerdere
auto’s en gidsen. Maar Ben gaat nog steeds graag zelf op safari
en laat onze gasten genieten van de natuur en cultuur. Naast de
droomontmoetingen met het wildlife hebben wij direct contact
met de lokale bevolking hoog in het vaandel staan. We proberen
daarbij een goede balans te vinden tussen authenticiteit en
ontwikkeling. Je kunt immers niet verwachten dat bijvoorbeeld
de Masai zich niet ontwikkelen. Als je echter een Masai ceremonie
meemaakt, laten zij je wel meegenieten van authentieke rituelen.’
Nieuwe ontdekking van Caracal Tours & Safaris
De Serengeti blijft een hoogtepunt met de migratie van de gnoes.
Zelfs het gebied waar de zogenaamde grote oversteek (de river
crossings van National Geographic) plaatsvindt, is nu toegankelijker
voor meer reizigers omdat betaalbare tented camps hun deuren,
of eigenlijk, luifels hebben geopend. Daarnaast blijft, ondanks de
drukte, de Ngorongoro Krater uniek met zijn grote concentratie
wildlife. Maar ook Arusha NP, Manyara NP en vooral Tarangire NP
moeten niet onderschat worden. Sinds enkele jaren worden meer
en meer gebieden buiten de nationale parken ingesteld als wildlife
management areas. Deze gebieden zijn vaak minder drukbezocht,
maar daarom niet minder mooi. Zeker omdat in deze gebieden
mens en dier samenkomen en in harmonie met elkaar leven.
Marion: ‘Mijn favoriet is Enduimet in West Kilimanjaro. Dit gebied
ligt tussen Mount Kilimanjaro en Mount Meru in en vormt een
natuurlijke corridor voor olifanten die migreren van Amboseli NP
in Kenia naar Arusha NP in Tanzania. Naast olifanten leven er ook
de zeldzamere gerenoeks (girafgazelles), kleine koedoes en tal van
andere grazers. Het uitzicht op beide bergen maakt het plaatje
helemaal af. Het gebied wordt nog weinig bezocht en is daardoor
puur en je mag er off road. ’s Nachts kun je verblijven in unieke
lodges onder de mooiste Afrikaanse sterrenhemel. Ik neem je
graag mee …’
Op safari met het gezin Sumari
Marion: ‘Nog geen uur rijden van Moshi, waar wij wonen, passeren
we Sanya Juu, een klein stadje waar de echte bewoonde wereld
ophoudt. Hierna rijden we langs velden vol zonnebloemen.
De weg verkleurt langzaam van roodbruin naar grijsgeel tot
Mia, onze dochter, ineens roept: ‘Ik zag een olifant’. We kijken
allemaal naar rechts en zien tussen de bomen en struiken vier
grote olifantenstieren. Snel verlaat Ben de weg om dichterbij ze
te komen. Je merkt dat ze hier nog erg schuw zijn, want al snel
verschuilen de vier olifanten zich weer in het droge struikgewas.
We keren terug naar de weg. Rechts van ons schittert de
besneeuwde Kilimanjaro in de zon en links zien we de ruige
contouren van Mount Meru. Al gauw ontmoeten we kuddes gnoes

en zebra’s en staan er hier en daar langs de weg gracieuze giraffen
hun acacia-blaadjes te vermalen.
Na het Masai dorpje Tingatinga zijn we echt in een wildlife gebied;
enorme vlaktes tussen de twee majestueuze bergen, met hier en
daar perfect symmetrisch gevormde heuvels als puisten in het
landschap. Na het passeren van honderden Thomson gazelles,
besluit Ben off road te gaan. Het ruikt naar bloemen en wilde
basilicum en we rijden tussen groepjes zebra’s, gnoes en giraffen
door als Ben in de verte een enorme groep antilopen ziet. We
besluiten ze van dichterbij te bekijken. Het blijken elandantilopen
te zijn, de grootste antilope van Afrika. Het zijn er wel honderd. Ze
zijn erg schuw, maar dat maakt het juist zo echt en natuurlijk. Na
een tijdje hun gedrag bestudeerd te hebben, rijden we richting een
van de ‘puisten’. Er bovenop ligt het unieke Shu’mata Camp. Vanaf
daar heb je een wijds uitzicht op de vlakten waar je de giraffen ziet
lopen. Onderweg zien we ook een paar gerenoeks, de gazelles met
een lange nek. Als ze van de acacia’s snoepen, balanceren ze op
hun achterpoten. We genieten van een overheerlijke vegetarische
lasagne met een perfecte witte wijn uit Zuid-Afrika en dalen
daarna weer af. We willen helemaal naar de grens met Kenia rijden.
Een tocht door het hoge gras totdat we in de buurt komen van
Amboseli NP waar de grond erg droog wordt. Op de gebarsten
droge aarde liggen overal uitgedroogde olifantendrollen en water
is ver te zoeken. Vanaf hier rijden we in de richting van Mount
Meru. We zien enorme kuddes geiten, schapen en koeien gevolgd
door hun Masai herder.
We passeren een aantal glooiende heuvels tot we aankomen bij
ons verblijf voor de nacht, Africa Amini Maasai Lodge. We slapen
in een echte Masai-hut met uitzicht op Mount Kilimanjaro. We
hebben heerlijke bedden, een fantastische douche en een gewone
doortrek-zit-wc, allemaal in onze ‘hut’. Na een indrukwekkende
Masai sunset dance vallen we in slaap met het geluid van
honderden krekels.
De volgende ochtend worden we om zes uur gewekt met verse
koffie, warme chocolademelk en cakejes. De openslaande deuren
worden helemaal opengezet en zo kunnen we vanuit ons bed
genieten van de mooiste zonsopgang ooit met op de voorgrond de
magische Mount Kilimanjaro.’ ˙
Quickfacts
Wil jij dit prachtige gebied ook ontdekken? West-Kilimanjaro/
Enduimet is prima te combineren met al het andere moois
dat Noord-Tanzania te bieden heeft. Vanuit Enduimet is
het een halve dag rijden naar Lake Natron of Lake Manyara
van waaruit je de rest van je safari naar Serengeti, Tarangire
en Ngorongoro kunt doen. Een safari kan vervolgens goed
gecombineerd worden met een luiervakantie op een van de
bountystranden van Zanzibar, Pemba of Mafia. Op pagina 106
vind je een voorstel voor een zestiendaagse Tanzania-safari,
de Caracal way.
Ben en Marion maken graag een reisvoorstel op maat voor je.
Stuur geheel vrijblijvend een mailtje naar
info@caracalsafaris-tz.com en kijk voor meer informatie op
www.caracalsafaris-tz.com
Wil je het interview met Marion en Ben in OOG 2014
teruglezen, ga dan naar www.oogvoorafrika.nl/blog-afrika/

(advertorial)
Een privé kampeersafari in Botswana
De pure en avontuurlijke Botswana-beleving
voor familie of een groep vrienden!
Botswana is een fantastisch safariland waarvan op diverse manieren kan worden genoten.
Het heeft nog steeds de naam een duur safariland te zijn. Is dat altijd terecht?
Nee, zeker niet. Moet u altijd in de duurste lodges zitten voor de beste safaribeleving?
Nee, zeker niet. Is Botswana alleen betaalbaar per self drive? Ook deze vraag kunnen we
inmiddels volmondig met “nee” beantwoorden. Moet je per se met een groepssafari mee
om het betaalbaar te houden? Opnieuw is dan mijn reactie, “nee”.
Met meer dan vijfentwintig bezoeken aan alleen al Botswana heb
ik voor Going Africa Safaris een breed lokaal netwerk opgebouwd.
Ongeveer vier jaar geleden werd ik door een zeer ervaren gids
spreekwoordelijk op mijn schouders getikt. Hij wilde voor zichzelf
beginnen om privé kampeersafari’s in Botswana aan te bieden. Of
ik interesse had?
Nu stoorden de hoge prijzen voor deze safarivorm mij al langer.
Natuurlijk begrijp ik dat langetermijndenken belangrijk is
en dat een goede safari uit kunnen voeren niet goedkoop is.
Maar de bedragen die je ook voor de betere middenklasse plus
accommodaties in de parken moet betalen, gingen er bij mij niet in.
Heb je überhaupt, wanneer je voor deze safarivorm kiest, wel die
hoeveelheid luxe nodig om een goede safaribeleving te hebben?
Niet per definitie.
We hebben dus bij onze reizen alle onnodige luxe weggelaten.
Resultaat is dat we vaak tot ongeveer vijftig procent goedkoper
kunnen zijn (afhankelijk van de groepsgrootte) en de in onze
ogen wel benodigde kwaliteit behouden. Hierdoor wordt deze
steeds populairder wordende safarivorm voor veel meer mensen
bereikbaar.
Tekst: Paul Janssen Foto’s: Paul Janssen en Ellen Janssen

Ik was dus meteen geïnteresseerd, toen hij mij benaderde.
Daarbij kende ik de gids natuurlijk ook al, wat de beslissing voor
mij eenvoudiger maakte. Tijdens de jaarwisseling van 2014/2015
hebben we een succesvolle testsafari gemaakt waarna we gestart
zijn. Inmiddels zijn we vele tevreden reizigers verder en is het
aantal boekingen ruim boven verwachting.
Afgelopen september (2018) ben ik samen met een groep vrienden
opnieuw meegegaan. Tijdens de laatste avond in de bush heb ik de
gids aangegeven dat hij zelf alleen al een absoluut “unique selling
point” is.
Privé kampeersafari Botswana: Voor wie?
Een privé kampeersafari in Botswana is een pure bushervaring
en is vooral geschikt voor een kleine groep (max. 6 personen)
vrienden of familie. U kampeert op zogenaamde HATAB of BOGA
campsites. Het aantal campsites is beperkt en vroeg boeken is
noodzakelijk. De campsites liggen op speciaal aangewezen plekken
in de bush waar alleen u verblijft. Dus geen drukke public campsites
zoals bij de self drives. Meer rust en meer geluiden van de bush die
te horen zijn.
Tijdens onze safari in september (2018) hebben we elf van de
dertien nachten die we in de bush verbleven, steeds volop kunnen
genieten van de geluiden en de bezoekjes van verschillende dieren.
Leeuwen passeren luid brullend of verblijven gedurende de nacht
nabij de campsite. Olifanten breken takken, het onmiskenbare
geluid van een “contact-call” van een luipaard. Jakhalzen die
contact met elkaar zoeken, hyena’s die laten weten waar ze zijn.
Zomaar een paar voorbeelden. De betrokkenheid bij de natuur is
enorm.
Op een ochtend worden we wakker en terwijl we onze tanden
staan te poetsen passeert ons een leeuwin op ongeveer tien
meter afstand. Ze kijkt ons even aan en loopt onverstoorbaar in
een slow-motion tempo door, vier volwassen mannetjes leeuwen
achterlatend die de rest van de dag onder een acaciastruik, vlak
bij ons camp, de warmste uurtjes laten passeren. Twee nachten
genieten we van de vier mannetjes die om de zoveel tijd vocaal
contact zoeken. Puurder kan haast niet.
Bent u avontuurlijk, waarbij u wel wilt dat alles voor u geregeld is,
neemt u graag wat meer tijd voor foto’s of video’s, bent u vogelaar
of heeft u een andere speciale interesse, wilt u gebruikmaken van
de kennis van een Engelstalige professionele gids waardoor u meer
leert over de omgeving en haar bewoners, dan zijn dit allemaal
redenen waarom een privé kampeersafari als deze voor u een juiste
en betaalbare keuze kan zijn.
Privé kampeersafari Botswana: Ook voor vogelaars!
De privé kampeersafari is ook zeer geschikt voor vogelaars.
Vooral in de periode november t/m maart (het groene seizoen)
is Botswana een waar “birders paradise”. Naast de vogels die
permanent in Botswana leven, zijn er dan ook de migranten uit
andere werelddelen die hier komen overwinteren of broeden. De
neiging om een lijst aan vogelsoorten te benoemen, is uitnodigend.
Echter met, in deze periode, meer dan 550 geregistreerde
vogelsoorten, mag duidelijk zijn dat de vogelliefhebber hier echt
aan zijn/haar trekken komt. Elke habitat, van de natte gebieden
van de Delta tot de droge bush van Savuti en Central Kalahari, biedt
spectaculaire mogelijkheden. Onze Engelstalige professionele gids
heeft een zeer goede kennis van vogels.»

Privé kampeersafari Botswana: Zomaar een doorsnee dag
Tijdens de game drives wordt er zeker niet op een uurtje gekeken
en u mag ervan overtuigd zijn dat uw ervaren gids u optimaal laat
genieten van wat Botswana te bieden heeft.
Omstreeks zonsopkomst start de game drive en vaak komt u pas
vlak voor de lunch, omstreeks het middaguur, weer terug op de
campsite. De game drive wordt alleen kort onderbroken voor een
koffiebreak. Na de lunch is het siësta time. Om ongeveer 16:00
uur, wanneer de warmste uurtjes van de dag voorbij zijn, start de
middag game drive tot het donker begint te worden en het niet
toegestaan is om langer te rijden.
Terug op de campsite is er het kampvuur en is de tafel al gedekt.
Even een drankje om het kampvuur met een kleine versnapering.
Dan is er de mededeling “Diner is ready.” Dit alles doorgaans onder
een steeds fraaier wordende sterrenhemel.
Privé kampeersafari Botswana: De faciliteiten
Ondanks dat we de prijs zo aantrekkelijk mogelijk houden,
overnacht u toch in 3 x 3 meter canvas koepeltenten en slaapt u op
stretchers. Uw tent is voorzien van een en-suite chemisch toilet en
(waar mogelijk) een privé douche.
Verder is er een Mess-tent beschikbaar om tijdens de ergste hitte
van de dag schaduw te bieden en om in het regenseizoen droog te
kunnen zitten.
U hoeft niet mee te helpen het camp op te bouwen of af te breken.
Daarvoor gaat er een camp assistent/kok mee.
In de auto zit een fridge voor de inbegrepen drankjes zoals water,
frisdrank, bier en wijn. Ook zijn er voldoende oplaadmogelijkheden
voor uw accu’s en batterijen.
Privé kampeersafari Botswana: Back-up vehicle?
Normaal wordt er gebruikgemaakt van een trailer (aanhanger)
om tijdens het verplaatsen uw bagage en het noodzakelijke
kampeerequipment in op te slaan.
U kunt ervoor kiezen om tijdens deze semi-luxe kampeersafari
door Botswana gebruik te maken van een zogenaamd back- up
vehicle. Bij vijf personen of meer is dat vanwege de hoeveelheid
equipment ook aan te bevelen.
Voordeel van een back-up vehicle is verder dat u op transferdagen
niet hoeft te wachten totdat het camp weer helemaal is afgebroken
en de auto/trailer weer is ingepakt. Samen met de gids heeft u dan
de mogelijkheid om ook deze tijd optimaal te benutten en op game
drive te zijn terwijl de camp-assistent(en) het camp opruimen en
verplaatsen naar de volgende bestemming. U zult begrijpen dat
hier wel extra kosten zoals auto, benzine, personeel, entrance fees,
et cetera aan zijn verbonden.
Privé kampeersafari Botswana: Verslag van een familie
OVERWELDIGEND, dat was onze privé kampeersafari in Botswana!
Samen met onze zoon van 16 en dochter van 14, een kleine drie
weken in de bush kamperen. Het heeft ons niet alleen prachtige
beelden van eindeloos veel wildlife opgeleverd maar ook een
geweldige back to nature ervaring samen met een crew van
geweldige mensen.
Nooit verwacht zoveel wildlife te gaan zien! Enorme hoeveelheden
olifanten, giraffen, nijlpaarden, leeuwen met welpjes, een
ontmoeting tussen een enorme kudde olifanten (meer dan 100)
met een nog grotere kudde buffels bij een waterpoel, cheeta’s, een
luipaard, zebra’s, impala’s, kudu’s, lechwes, hartebeest, gnoe’s,
tsessebe, krokodillen, een water leguaan en heel veel vogels

waaronder de visarend, ooievaars, maraboes, kraanvogels en
ontelbaar veel prachtig gekleurde vogeltjes. Zelfs de zeldzame
caracal, wilde kat en een zwarte mamba kwamen voorbij in deze
voor ons overweldigende reeks wildlife! ‘s Nachts brullende
leeuwen, gillende hyena’s en olifanten horen in de soms wel erg
nabije omgeving en dan ‘s ochtends de luipaard- en hyenasporen
zien naast je tent!!! Een unieke ervaring, dat kamperen in de bush
in Botswana. Je maakt het dan zo mee allemaal! En die prachtige
sterrenhemel ‘s avonds, ook zoiets indrukwekkends.
En wat hebben we het getroffen met de crew, bestaande uit de
gids, een kok en een kamp assistent. Onze gids was zeer ervaren
met een brede algemene kennis. Hij heeft ons de meest prachtige
dieren laten zien en kende alle gebieden op zijn duimpje. Wat een
goede beslissing om deze reis met gids te doen, want zoveel dieren
hadden we zeker niet gezien als we een self drive hadden gedaan.
Dan hadden we niet geweten wat de beste plekken waren om
leeuwen te zien, waar een luipaard zich schuilhield en hoe we ons
hadden moeten opstellen met de auto om de leeuwen ruim baan te
geven om naar de waterpoel te gaan om te drinken en spelen.
Onze vriendelijke, goedlachse kok bereidde heerlijke maaltijden
op open vuur en leerde ons op verzoek een aantal staaltjes “koken
op open vuur”, waaronder brood bakken. Hij sprak zelfs een paar
woordjes Nederlands. De kamp assistent stond al klaar als we
‘s avonds terugkwamen om de lampen aan de accu van de auto
te verbinden zodat we licht hadden bij de al gedekte tafel. Ze zijn
allen een zeer prettig gezelschap om mee op pad te zijn!
Tot slot de verrassing van deze reis: onze twee kinderen die zich in
2,5 week zonder wifi ontpopten tot creatieve geesten die van alles
en nog wat maakten van natuurlijke materialen die voorhanden
waren. Een kunstwerk van een olifantenskelet, Afrikaanse hutjes
met takken en gras, een val en een kuil van 2,5 m diep. Zoveel lol
hadden ze in Nederland al lange tijd niet met elkaar gehad.
Wat genoten we van hun plezier samen en hun vrolijke gelach
‘s avonds in de tent. Soms zelfs te vrolijk want ja, er liepen ook
hyena’s rond die je daar onbedoeld mee naar je kamp lokt ;-).
Kortom, een indrukwekkende reis op velerlei gebied! Een reis om
nooit te vergeten! (Augustus 2018) ˙
Quickfacts
Naast deze avontuurlijke en unieke privé kampeersafari in
Botswana biedt Going Africa Safaris nog veel meer mooie en
interessante safari’s aan in diverse landen, zoals Botswana,
Malawi, Namibië, Tanzania, Zambia, Zimbabwe en
Zuid-Afrika.
Ga voor meer informatie naar www.goingafrica.com

74
column
Willem Bakhuys Roozeboom
Onze man in Botswana – Willem Bakhuys Roozeboom – heeft zo’n 5 jaar geleden zijn huis, baan en sociale leven ingeruild
voor een tent in de Botswaanse bush, waar hij een safarikamp draaiende probeert te houden. Over de confrontaties met
wilde dieren, de staf en de gasten heeft hij een boek geschreven (zie: www.yourunyoudie.nl). In OOG VOOR AFRIKA gaan
de verhalen verder.
Risicomanagement
Ik krijg wel eens de vraag of ik in ons safari-kamp de hele dag met een
geweer rondwandel. Er staan geen hekken omheen en er lopen toch
overal wilde dieren rond? Dat klopt!
Over het algemeen zijn leeuwen, luipaarden en hyena’s niet
geïnteresseerd in ‘dieren’ die op twee benen lopen. Ze kunnen ons
gedrag niet doorgronden noch onze afweermechanismen inschatten.
Wanneer een roofdier gewond raakt en niet meer kan jagen is het
ten dode opgeschreven. Dat is waarom ze zich, in principe, niet
kunnen veroorloven om de confrontatie met iets relatief onbekends
aan te gaan. Toch loop je over het algemeen, in principe, een zeker
risico. En precies dat onvoorspelbare maakt het zo veel spannender,
verrassender en echter dan het leven en de bijbehorende baan die ik
hiervoor in Nederland had.
It’s all in the game
Onze gasten gaan twee keer per dag op game drive, dieren kijken
vanuit een open safariauto. Dat is veilig zolang je blijft zitten en
geen armen of benen naar buiten laat bungelen. Wie wil kan ook
op wandelsafari. Een uur, een dag of een week. Voor het geval je
onverwacht op een gewonde leeuw, een verstoten buffel of een
getraumatiseerde olifant stuit gaat er een gids met wapen mee.
Logisch zou je zeggen, maar ergens voelt dat geweer als vals spelen. Je
trekt het spel – eenzijdig – naar een ander level wanneer je mét geweer
de tuin van de dieren binnen stapt. Daarnaast is de verleiding om te
‘verlaksen’ vele malen groter dan wanneer je ‘zonder’ hun bos binnen
wandelt.
Wanneer je onbeschermd door de wildernis loopt, schakelen je
zintuigen automatisch door naar een volgende versnelling. Het grote
spel van zien-zonder-gezien-te-worden. Je raakt in een hoger niveau
van alertheid, waardoor je je bewuster wordt van je omgeving. Meer
verbonden met de natuur. Meer het gevoel dat je leeft.
Wat dat betreft raad ik iedereen met een veilige kantoorbaan aan eens
door leeuwenland te wandelen. Het maakt je hoofd leeg en vrij van de
dagelijkse beslommeringen terwijl je de sporen, tekens en geluiden van
de omgeving probeert te interpreteren. Hoe beter je je aanpast, hoe
meer je je thuis voelt.
Thrillseeker
Ik heb jarenlang door de bush gelopen. Jarenlang de thrills opgezocht
om zo dicht mogelijk bij olifanten, leeuwen en wilde honden te komen,
zonder gezien te worden. Eerst nog met een geweer, tot die ene
plotselinge aanvaring met een olifant … (red. zie het boek You Run
You Die). Ik had maar één hint van de natuur gemist waardoor het
o zo spannende zoek-de-dieren-spel in een fractie van een seconde
een heel andere wending kreeg. Wij hebben het er beiden heelhuids
afgebracht zonder dat er een schot gelost is, maar het had maar een
haar gescheeld of meneer olifant was niet meer. Alleen maar omdat ik
zo nodig die spanning wilde opzoeken.
Dat het leuk is om dieren te kijken is één. Dat dat de meest ultieme
safari-ervaring is om dat te voet te doen, is een tweede. Wanneer je
een geweer meeneemt moet je je realiseren dat daarmee het risico een
dier te schieten op het moment dat jij een situatie verkeerd inschat,
iets over het hoofd ziet of gewoon minder goed bent in het Afrikaanse
verstoppertje, in één keer verveelvoudigt.
De schijnveiligheid van bush-wandelingen mét geweer gaat er bij mij
niet meer in. Wegrennen wanneer je op een gewonde buffel of leeuwin
met jonkies stuit was al geen optie (red. zie het boek You Run You Die),
dus wat moet je dan? Nijlpaarden, neushoorns en olifanten rennen een
stuk harder dan jij en ik. Om over leeuwen maar te zwijgen. Zou je dan
helemaal niet meer moeten gaan wandelen in het donkere dierenbos?
Better sorry than safe
Nee, ik loop niet de hele dag met een geweer rond door het kamp.
Sterker nog, ik draag inmiddels ook geen geweer meer wanneer ik
buiten het kamp aan de wandel ga. Wel neem ik een lange, stevige stok
mee. Of een paraplu. Het zal je verbazen wat je daar allemaal mee kunt
wegjagen. Het heeft mij nóg voorzichtiger gemaakt en nóg alerter,
waardoor de thrill alleen maar groter is. Het is de kunst om de controle
uit handen te geven en af te gaan op je natuurlijke vermogen om zowel
de verwachte als onverwachte hindernissen te overwinnen. Het heeft
alles te maken met het aanvaarden van de consequenties van je keuzes.
Je gaat of je gaat niet.
Met een optimistisch vertrouwen in het ritme van de bush heb ik hier
geleerd te accepteren en te waarderen dat bepaalde zaken gebeuren
omdat ze gebeuren, zonder dat je daar invloed op hebt. Dat heeft mij
rust gegeven. In de bush en ver daar buiten.
Je kunt willembakhuysroozeboom volgen op Instagram en Facebook.com/yourunyoudie

“We may have thought that by taking away risk
we have created a happier life… But it’s not true.”

Al sinds 1979 dé Afrika specialist
Het organiseren van reizen naar Afrika doen wij al meer
dan 35 jaar met veel passie en motivatie. Afrika is een prachtig
continent, dat voor iedere bezoeker tot nieuwe ontdekkingen leidt.
Al onze bestemmingen bezoeken wij regelmatig. Op deze manier
is onze kennis van de bestemmingen, accommodaties en
mogelijkheden ter plaatse altijd up-to-date.

SAFARI IN AFRIKA?
Ruim 100 uitgekiende reizen vindt u op jambo.nl en in onze brochure of
bel met onze Afrika specialisten op 020-2012740 voor een reis op maat.
De mogelijkheden zijn eindeloos, privé reizen geheel conform uw wensen!

Ode aan de olifant
Er is iets magisch met olifanten. Toen ik de eerste keer op safari ging stond er met
hoofdletters op mijn hoofd geschreven: ik wil leeuwen zien. Leeuwen, leeuwen, leeuwen.
Nooit zal ik echter de eerste oog in oog ervaring met een olifant vergeten.
Nu liggen ze onder vuur, worden ze gestroopt om het ivoor. Vanwege hun moed,
hun intelligentie, hun vreedzame aanwezigheid, hun familiebanden, hun aardse kracht,
eigenlijk om wat ze zijn, verdienen ze van ons een ode.
Fotograaf Peter Boshuijzen verzamelde zijn mooiste olifantenfoto’s van
twintig jaar safari’s. Ik de verhalen die me altijd zijn bijgebleven.
De eerste ontmoeting. Ik logeerde voor een reportage bij
Tongabezi Lodge aan de Zambezi. De verrassing was dat we ook
een nacht op een eilandje in de rivier verbleven. ’s Ochtends – let
wel, dit was mijn eerste safari – zaten de fotograaf en ik nog een
beetje slaperig aan het ontbijt en wilden onze bestelling plaatsen
voor de eieren. Plotseling hoorden we gespetter en geraas.
Olifanten op het eiland! Op het teken van onze gids snelden we
in een soort hurkpas naar de plek waar ze stonden. Wat groot.
Plotseling voelde ik een klopje op mijn rug. Daar stond de kok, een
stralende lach en een witte muts op zijn hoofd. Niet in het minst
gehinderd door de aanwezigheid van de grijze giganten vroeg hij,
zijn opschrijfboekje in de aanslag: ‘how would you prefer your eggs,
ma’am.’ ‘Eh… fried please’, kon ik nog net zeggen, op dat moment
baanden de olifanten zich een weg door onze ontbijtruimte en
verdwenen weer in de rivier.
Leeuwen blijven geweldig, maar olifanten zijn zoveel »
Tekst: Marjolein Westerterp Foto’s: Peter Boshuijzen

interessanter om naar te kijken. Naar hun patronen, hun
schermutselingen, hun totale overgave aan een modderbad
en waterballet. De indringend bruine ogen onder gigantische
wimpers, de slurf die het kleinste sprietje gras kan oprapen. De
zachte verende stap.
Botswana
De gezamenlijke herinnering die Peter en ik nog altijd graag
ophalen, was die tijdens een safari in Botswana. We kampeerden
met Drifters Overland tours in Savuti. Het was volle maan en
wij besloten de tent aan de rand van het camp te zetten. Ik werd
wakker van een geraas. Storm? Beschenen door het licht van de
maan zagen we een grijs gevaarte naderen. Geruisloos. Ik schoot
overeind. ‘Pak je camera,’ siste ik tegen Peter. Die keek terecht wel
lekker uit. Dichter- en dichterbij kwam hij. Stopte voor de tent. Nog
een stap. Ik weet nu hoe het voelt als het koude zweet je uitbreekt.
Ik weet nog dat ik dacht: in al die safarigidsen staat niet wanneer
je mag gaan gillen als je bijna doodgaat. Of je wel mag gillen. Ach,
m’n moeder; haar dochter verpletterd onder een olifantenpoot.
Ik durfde geen adem meer te halen. De poot ging omhoog… De
olifant greep een tak boven onze tent, draaide zich toen rustig
om en verdween in de nacht. ‘Did you see that?’ vroegen we de
volgende ochtend aan gids Devlin. ‘Why didn’t you help us?’ Rustig
vertelde hij dat er wel dertig olifanten door het camp liepen. Wat
had hij moeten doen?
Jaren later kwamen we weer in Savuti. De campplaats kost
inmiddels evenveel als een forse hotelovernachting. We waren in
een auto met tent op het dak van Bushlore. Peter had de tenten
al uitgeklapt en was bezig met de voorbereiding van ons maal. Ik
zat – hèhè, even een momentje voor mezelf – te lezen. Plotseling
hoorde ik hem zeggen: ‘Mar, rechts van je, daar is je vriend.’ Op
nog geen twee meter afstand liep een olifant zonder me een blik
waardig te keuren voorbij, naar onze braaiplek. ‘Je camera,’ siste
ik maar weer eens. Terwijl de olifant de boom op onze campplaats
behandelde, sloop Peter er met camera naartoe. Om vervolgens
verbijsterd terug te komen. Hij zag eruit als een gevlekte hyena.
Jumbo had hem een volle laag zand vermengd met snot gegeven.
Het signaal was duidelijk: jullie hebben wel betaald, maar die
boom, die is voor mij.
Magotho Camp in de Khwai Community is voor mij het paradijs.
We stonden er in de bloedhete eerste week van december 2016.
Niemand in de buurt, alleen wild. We reden hele dagen langs het
riviertje, een van de laatste plekken waar nog water was. Grote
kuddes olifanten kwamen er hun dorst lessen (evenals buffels en
leeuwen, maar dat doet er nu even niet toe). Toen we terugkwamen
in ons camp stond er een groep aan de overkant. ‘O, wat zou het
mooi zijn als ze nu zouden oversteken en door ons camp lopen,’
zuchtte ik. De wens de lucht insturen is de wens vervuld zien.
Daar kwamen ze. ‘Pak je camera,’ siste ik weer. U begrijpt, het is
een gewoonte geworden. Zelf stond ik het meest dichtbij. In een
bevroren houding, want zo dichtbij en vanaf de grond waren ze
toch wel erg groot. Ik had mijn videocamera in de aanslag, dit werd
een filmpje National Geographic waardig. Voorop liep de matriarch.
Ze flapperde met haar oren, haar slurf onderzoekend mijn kant op.
Haar ogen zeiden: ik laat je, maar blijf daar. Jonge olifantjes vonden
die tweebener enger, en deden een verlegen schijnaanval. Dapper
weerstond ik een toch knagend gevoel van paniek. Na vijf minuten
waren ze weg. ‘Heb je het, heb je mij?’ schreeuwde ik tegen Peter.
Hij had het, maar niet mij op de voorgrond. »

Nog groter werd de teleurstelling toen ik hem mijn meesterfilmpje
wilde tonen. Van de zenuwen had ik de camera weer uitgezet.
Ik had precies 3 seconden film. De les: kijk en geniet van zo’n
fortuinlijke buitenkans.
Mashatu
Op de grens tussen Zuid-Afrika en Botswana ligt het Tuli Block.
Mashatu is de lodge die bekend staat om de aanwezigheid van
veel ‘grote katten’. Luipaarden worden op bijna iedere game drive
gespot. Maar ook enorme kuddes olifanten worden hier gezien.
Ze zijn dol op de vruchten van de mashatu boom en doen er alles
voor om die te bemachtigen. Op zeker moment stonden we met
gids Bashi bij zo’n boom. ‘Pak je camera,’ siste hij tegen Peter.
Gelukkig was ik het nu eens niet… Even later verhief de hongerige
olifant zich op z’n achterpoten en greep de vruchten. Dit beeld
hoorde voor mij bij Mana Pools, maar we kregen het hier op een
presenteerblaadje aangeboden. Een ander fenomeen is de hide.
Fotografen (en ik) wachten in een ruimte onder de grond voor
een waterhole wat er komen gaat. Je zit op ooghoogte en heel
dichtbij. De gids had gezegd dat er de laatste tijd weinig te zien
was geweest, dus ik had een boek bij me. Daar heb ik weinig in
gelezen, want wij waren de geluksvogels die een gigantische kudde
olifanten zich zag verdringen om de dorst te lessen.
www.mashatu.com en https://youtu.be/VlIL104yrNQ
Tanzania
Er is volgens de kenners geen mooiere en betere plek in Tanzania
om olifanten te zien dan Tarangire National Park. Het park is
beroemd om de baoboabs en de grote kuddes. Ik ben op safari
met Rik Felderhof en fotograaf Roger Neve. We hobbelen – ik blijf
dat raar vinden – staand in de auto door een prachtig landschap
waar we inderdaad talloze malen olifanten passeren. De fotograaf,
gespecialiseerd in mode, vraagt op enig moment of we bij een
enkele olifant willen stoppen. Hij wil een mooi portret maken. De
olifant is er nauwelijks van gediend, komt op de auto af, maar de
koelbloedige chauffeur blijft staan. Daar had hij niet op gerekend
en mokkend druipt hij af. Dan draait hij zich om en duwt met z’n
volle gewicht tegen een best stevige boom. Het duurt maar even
voor hij hem ontworteld heeft. Zo, daar hebben we niet van terug.
Tevreden sjokt hij naar de volgende waar hij hetzelfde ritueel
herhaalt. Om te voorkomen dat deze boze sloper heel Tarangire
omver duwt, rijden we verder. Hij kijkt ons zelfingenomen en
tevreden na. www.tanzaniaparks.go.tz
Zimbabwe
Soms zie je, zoals wij in Hwange, een auto – meestal is het een
autootje – angstig wachten tot ze voorbij de olifanten kunnen.
Zeker als die met veel zijn, en helemaal als ze dicht langs het pad
lopen. Het maakt je altijd weer even alert. Ze kunnen je zo omver
duwen als het ze even niet zint. We hadden net zo’n angsthaas
achter de rug (en honderden olifanten bij de waterplaatsen)
en reden het smalle bosachtige pad op naar de lodge waar we
verbleven, Sable Sands. Zin in een koel drankje, de game drive was
fantastisch geweest. Midden op het pad een olifant. We stopten en
manoeuvreerden achteruit om hem ruimte te geven. Dat deed hem
niks. Hij kwam naar ons toe. Nog meer achteruit. Hij volgde. ‘Zet
de motor uit, kijken wat hij doet.’ U begrijpt: ik kan best directief
zijn. Vanwege het fotogemak zat Peter achter het stuur, ik op de
achterbank. De ramen open om nog een beetje koele lucht te
krijgen. De olifant kwam dichterbij en begon te grazen. Elke keer »

als hij echter het gras naar zijn mond bracht kwam zijn slurf bijna
de auto in. ‘Pak je camera,’ siste ik nu nodeloos tegen Peter. Ik
denk dat er wel foto’s zijn van mij en die slurf. We zaten doodstil
en ontspanden steeds meer terwijl de olifant rustig doorat, terwijl
hij ons geen seconde uit het oog verloor. ‘Hij is vast een van de
Presidential Herd,’ fluisterde ik. Olifanten die bekend staan om hun
vriendelijke contact met mensen (lees het boek Elephant Dawn
van Sharon Pincott). Na een tijdje liep de kolos naar de voorkant
van de auto, legde zijn slurf op de motorkap en bleef ons peinzend
aanstaren. Om vervolgens het hele ritueel aan de andere kant te
herhalen. We waren drie kwartier samen voor hij wegwandelde.
‘Ik heb me nog nooit zo vredig gevoeld,’ zei ik even later tegen
lodge-eigenaren Brian en Marleen. Zij hebben de grijze giganten
regelmatig te gast in hun lodge en bij het zwembad.
www.sablesands.co.zw
Mana Pools
Nummer 1 op mijn bucketlist. Hier zou ik lopend oog in oog staan
met alles wat wild is. Op mijn bucketlist: leeuwen en wild dogs. Ja,
we struikelden bijna over een leeuwin die onder een struik lag te
slapen, leeuwen liepen door het Mucheni Camp en op de laatste
ochtend lagen we drie kwartier tussen een pack wilde honden.
Terwijl we daar – best kwetsbaar – lagen, hoorden we achter ons
een gigantisch gerommel. ‘Shit, een leeuw,’ fluisterde ik tegen
Peter. We durfden allebei niet om te kijken. Toen de honden
verdwenen waren en we herenigd waren met gids Humphrey
Gumpo vroeg ik wat dat geluid was geweest. ‘Een olifant die achter
jullie langs liep,’ sprak hij monter. ‘Heb je een foto?’, vroeg ik
geestdriftig. ‘Nee, dat niet. Wel met de wilde honden.’ De glimlach
was niet meer van onze gezichten af te slaan. Maar vóór de wilde
honden hadden Humphrey en ik, zitten op een boomstam boven
een droge rivierbedding onze wensen doorgenomen. Ik vond hem
wat aan de voorzichtige kant. Hij wenste ons veilig weer thuis te
krijgen. Toen hij zag hoe we zonder te panikeren olifanten heel
dichtbij lieten komen, begreep hij mijn diepe wens. Hij belde zijn
staff om ons koffie te komen brengen. De twee mannen hadden
de goodies nog niet uitgestald of we werden omringd door grijze
reuzen. Het waren onvergetelijke momenten, die gelukkig wel zijn
vastgelegd. Terug in het camp zagen we twee olifanten drinken.
‘Oh, ik wou maar dat ze gingen zwemmen,’ sprak ik met groot
verlangen in mijn stem. Humphrey riep om de kano en vijf minuten
later staken de olifanten als duikboten de Zambezi over, met ons
peddelend naast zich. Een bizar gezicht, de slurf als een snorkel
boven het wateroppervlak, de buik vol geblazen met lucht.
Vervolgens gingen we naar Kanga Camp, een tented Camp in het
hart van Mana Pools. De bijna permanente waterplaats ervoor
zorgt in de droge tijd voor een ongelooflijke hoeveelheid wild.
‘Last week we had a kudu in the swimming pool,’ zegt de manager
opgetogen. Wij hebben olifanten in het kamp. Bij de tent, als ik op
het deck sta. Hier wordt de term armchair safari uitgevonden. Je
hoeft die jeep niet in, ze komen wel naar jou. Peter heeft een foto
dat ik op het deck sta te filmen, terwijl voor me een olifant staat te
eten. https://africanbushcamps.com/camps/kanga-camp/ en
http://zimparks.org/parks/national-parks/mana-pools/ en
http://www.tailormade-safaris.com
Namibië
Woestijnolifanten, met hun grotere voetzolen en langere
voorpoten. Dieren die zich in leven weten te houden in een
landschap waar water nauwelijks te vinden is. »

We wilden ze zien en kregen de kans toen we logeerden bij
Khowarib Lodge op de rand van Kaokaland en Damaraland.
Waylon, zoon van de eigenaar is een connaisseur en beschouwde
het als een persoonlijke eer de olifanten te vinden, er leven er nog
maar een kleine honderd. Die zoektocht is dus best lastig. We
reden langs een afgelegen (primitieve) campsite met de prachtige
naam Elephant Song de droge Hoanib rivierbedding in. Oh ja,
een van de bewakers van (die campsite) was ooit opgegeten door
leeuwen, vertelde Waylon luchtig. Men had alleen zijn rugzakje
teruggevonden. We rijden door een prachtig landschap van zand,
omring door bosschages en zandduinen. Het duurt niet lang voor
we sporen vinden. Ik leg mijn hand erin. ‘Maak een foto…’ De
voetafdruk is minimaal twintig keer groter. Uiteindelijk vinden
we twee kuddes. De ene wordt aangevoerd door een humeurige
matriarch. ‘We blijven een beetje uit de buurt,’ weet Waylon. De
andere groep kunnen we eindeloos volgen in hun geluidloze tocht.
www.khowarib.com
Babwata NP
De Caprivi-strip, ingeklemd tussen Angola en Botswana is waterrijk
en groen. Hij wordt doorsneden door talloze rivieren en je vindt
hier grote kuddes olifanten als je er op de juiste tijd en het goede
moment bent. Wij logeren bij de Gondwana Namushasha Lodge
aan de Kwando rivier. Op het safarimenu staan twee boottochten
en een gamedrive. De boottocht langs met papyrus begroeide
oevers levert vooral veel vogels op. Prachtige vogels. Maar heel
eerlijk: het kleine wild verveelt me vrij snel. Ik zet een papyrus
pluim op als hoed en de gids weet dat hij mijn aandacht kwijt is. Als
we terugkeren in de lodge vertelt hij dat we er die middag weer op
uitgaan met de boot. Ik twijfel. Hij haalt me over. We varen, weer
langs vogels, maar hij houdt er meer vaart in. Op een gegeven
moment kronkelt de rivier om een bocht en mijn adem stokt. In de
rivier en op de oever voor ons honderden olifanten, vanaf de kant
stromen ze het weldadige water in. Vechten, spelen. Ik kom ogen
tekort. Gebruik mijn mobiel als camera, totdat die na vijf minuten
vol is. ‘Shit, maak jij foto’s?’ gebied ik Peter. Hij antwoordt terecht
niet eens. Als we na een uur terug moeten, wil ik niet. Dit was zo
indrukwekkend. www.gondwana-collection.com
Zuid-Afrika
Misschien wel een jaar was het de bestseller in Zuid-Afrika, het
ontroerende boek The Elephant Whisperer, geschreven door
Lawrence Anthony. Ik las het verhaal van matriarch Nana en haar
familie. Onhandelbare olifanten die bij Thula Thula een thuis
vonden. Ik plengde talloze tranen bij het lezen en besloot dat
we die kudde móesten zien. Lawrence stierf voor ik m’n plan tot
uitvoer kon brengen, maar ik ontmoette zijn vrouw Françoise die
zijn levenswerk voortzet. Maar natuurlijk waren we welkom en na
veel zoeken in het bijna ondoordringbare gebied vonden we Nana
met haar familie. In het boek repte Lawrence al over de humeurige
en onvoorspelbare Mabula. Ook deze keer beschouwde hij onze
aanwezigheid als ongewenst. Hij kwam dreigend op ons af en de
gids wachtte geen seconde, zette de auto in zijn achteruit en gaf
gas. Het viel me op hoe snel een olifant kan lopen. Elke keer als we
dachten dat we hem hadden afgeschud verscheen hij ineens weer
met wijduitstaande oren om de hoek. Lees het boek en ga naar
Thula Thula, echt. Het geeft je een prachtig kijkje in wat een olifant
kan als hij je eenmaal vertrouwt. Je kunt het geloven of niet, maar
nog elk jaar, rond de sterfdag van Lawrence, verzamelen Nana en
haar familie zich in de buurt van het huis, een stil eerbetoon aan »

de man die hen van een wisse dood redde en niet van opgeven
wist. www.thulathula.com
Kruger National Park
De Big Tuskers, er zijn verhalen over geschreven, legendes omheen
geweven. Olifanten met extreem lange en grote slagtanden.
Je vindt ze in het noorden van het Kruger Park, boven Mopani
Lodge richting Pafuri. We hadden een nieuwe gadget op de auto
gemonteerd, de GoPro. Ik moest nu af en toe tegen Peter zeggen:
‘hou eens op met foto’s maken… Geniet gewoon eens.’ Alles werd
nu vastgelegd. Het hobbelen over de zandwegen, de ontmoetingen
met de dieren. Op enig moment stonden we op een loop en zagen
een gigant naderen, met inderdaad gigantische slagtanden.
Peter richtte de GoPro en wachtte af. De olifant kwam dichter en
dichterbij en bleef vervolgens stokstijf staan. Andere olifanten
passeerden zonder ons een blik waardig te keuren. Maar deze niet.
De oren gingen wijd uit, nog een stap dichterbij. ‘Ga nou maar
naar achteren,’ zei ik. Uiteindelijk bleek dat de enige oplossing. Wij
stonden lelijk in de weg meende de reus en pas toen we hadden
plaatsgemaakt wandelde hij langs en verdween tussen de bomen.
www.sanparks.org/parks/kruger en www.krugerpark.co.za
Kariega Private Game Reserve
Het verhaal dat stropers het reservaat in de Oostkaap waren
binnengedrongen haalde de wereldpers. Drie neushoorns waren
afgeslacht. Thandi overleefde het en werd een symbool van hoop.
Plastische chirurgen uit Amerika kwamen overvliegen om door
middel van huidtransplantaties het vreselijke gat in haar kop te
dichten. Wij mochten bij een van die operaties aanwezig zijn.
De woede en het verdriet van iedereen bij Kariega die over de
neushoorns waakte was nog altijd rauw en zichtbaar. De hoop dat
Thandi zou herstellen fragiel. Die middag gingen we in stilte op
gamedrive, de gebeurtenissen moesten nog indalen. Op de plek
waar ze gevonden was zag ik tranen in de ogen van onze ranger.
Even later stopte hij de auto. Bloed op de weg. O nee, bad ik. O
nee. Omzichtig reden we verder, op het pad lag nog meer bloed en
een bloederig iets. Ik deed mijn ogen dicht, maar opgetogen zei
onze ranger: ‘Het is een nageboorte, een van onze olifanten heeft
net een jong gekregen.’ We verrekten onze nekken en vonden de
olifant uiteindelijk verscholen tussen de struiken. Tussen haar poten
het pasgeboren jong. Dood en leven, wat lagen ze die dag dicht bij
elkaar en hoe mooi is het zo’n jong te zien. De oren nog strak tegen
het koppie, het slurfje een onhandig aanhangsel. ‘Heb je het?’
vroeg ik Peter. Hij knikte. We zwegen opgetogen.
www.kariega.co.za
Mhondoro Game Lodge
Een nachtje maar, zouden we blijven in de vernieuwde Mhondoro
Game Lodge. Om dan met mooie foto’s thuis te komen moest je
wel alle geluk van de wereld hebben. Dat hadden wij niet, zo leek
het, want we waren nog niet binnen of het begon te regenen.
Toch maar even kijken in die hide bij de waterplaats waar zo hoog
van werd opgegeven. Net wilden we ons omdraaien en daar
kwamen ze: twee olifanten die het heel druk met elkaar hadden. Ze
dronken, sloegen woest met hun slurf in het water, daagden elkaar
uit. En ik filmde. Peter fotografeerde. Op de achtergrond werd de
hemel in tweeën gespleten door bliksemflitsen. Op het moment
dat we dachten dat ze zouden vertrekken besloot een van de twee
te water te gaan. Hij zwom en dook vlak voor me op. Het leek wel
alsof hij zich toen pas onze aanwezigheid realiseerde. Water werd »

onze kant uit gezwiept, totdat hij besloot ons maar te laten.
Het waren de vijftien mooiste minuten van de avond. Toen ik de
volgende dag naar beneden liep om te zien of er iets aan de hand
was bij de hide, knikte de schoonmaakster: ‘Elephants at the pool.’
Tja, want waarom je dorst lessen in modderig water als je een
heel zwembad tot je beschikking hebt. ‘Er waren gisterenavond
toen jullie waren gaan slapen wel 40 olifanten bij het zwembad,’
vertelt lodgemanager Fritz. Damn, je kunt in de wildernis eigenlijk
nooit meer slapen… www.mhondoro.com en https://youtu.be/
cehkXU1KuxM (ja, deze zou wel naar National Geografic kunnen!)
Sabi Sands
Een fantastisch toeval had ons bij een van de mooiste lodges van
Zuid-Afrika gebracht: Boulders van de legendarische Singita groep.
Waar je, als je sterren zou kunnen uitdelen, er minimaal zeven zou
uitreiken. Onze beschaafde gids Nick had behalve ons een Duits
bankiersechtpaar in de jeep, het safari vehicle. Ze deden iets met
restaureren en doorverkopen van kastelen. Nick parkeerde de
jeep op zeker moment bij een wat mopperige olifant. Hij wilde ons
haarfijn uitleggen wat het betekent als een olifant in ‘musth’ is. Je
herkent het aan een soort traan die naast zijn ogen naar beneden
loopt. Als een olifant dat heeft, kun je rekenen op agressief en
onbetrouwbaar gedrag. De olifant die wij bestuderen heeft het
en staat wat ongedurig te grazen. ‘Ga maar,’ zegt de tracker die
voorop de jeep zit tegen Nick. Hij heeft het nog niet gezegd of de
olifant komt op ons af. En we zitten onbeschermd, hè. Peter en ik
op de achterste rij, want dan kun je goed foto’s maken. Nick ziet
hem komen en start de auto. Die valt stil. Ik meen een kleine aanval
van paniek bij hem te bespeuren, maar richt mijn videocamera
(destijds verzorgde ik de filmpjes) op de olifant. Hortend en stotend
komt de auto weer op gang. De olifant vult nu mijn hele beeld.
Sterker nog, ik zie alleen maar grijs en moet me vastgrijpen omdat
de jeep er met grote snelheid vandoor gaat. Lachend draai ik me
om en mis de passagiers voor me. Het echtpaar ligt tussen de
banken in, op elkaar gestapeld. Dit soort avonturen was toch een
tikkeltje te wild. ‘Heb je het?’ vraag ik aan Peter. Dat is de andere
vraag die ik tijdens elke safari ongeveer tachtig keer stel. Ja, hij had
het. www.singita.com
Deze ode aan de olifant bevat maar een greep uit onze
herinneringen. Zeker is wel dat ik inmiddels geen genoeg meer
van ze kan krijgen. En zo, met zijn lange snuit, blaast hij vanuit
Botswana deze ode uit… ˙

Experience Africa’s wildlife on
foot At Rhino Walking Safaris .
Life changing, soul-moving,
specialist walking safaris in
big five territory.
A natural extension of the bush and
landscape, Rhino Post Safari Lodge
welcomes you to South Africa’s
iconic Kruger National Park.
Chundu Island , a breathtaking
lodge on the mighty Zambezi
River. Ultimate tranquility on a
private island 21km from Victoria Falls.
Adventure & Safari, surrounded
by natural bushland & wildlife.
Masuwe Lodge, Just 7km outside of
Victoria Falls.
Rhino Post Safari Lodge
KRUGER NATIONAL PARK
Rhino Walking Safaris
KRUGER NATIONAL PARK
Chundu Island
VICTORIA FALLS
www.seoloafrica.com | +27 (0) 11 467 1886 | info@seoloafrica.com
Seolo Africa Lodges
Masuwe Lodge
VICTORIA FALLS
our preferred partner

Zu id Afr ika
In Zuid-Afrika zoeken we het kleine, verborgen in het
grootse decor van de alom aanwezige natuur. We zoeken
het unieke, verborgen in de Mother City, Kaapstad.
We ontdekken en genieten en vinden steeds meer.
En genieten steeds meer.

94
column
Mariëtte de Haan
In the spotlight:
Mariëtte de Haan is de bevlogen eigenaresse van de Amsterdamse galerie From Africa with Love. In elke editie van
OOG VOOR AFRIKA stelt zij bijzondere Zuid-Afrikaanse designers en hun ontwerpen aan ons voor. Hebberig geworden?
Ga dan naar www.fromafricawithlove.nl.
Afrographic Cape Town
Met zijn label Afrographic brengt Vincent Urbain een vrolijke
collectie Animal Keyrings op de markt: handgemaakte design
sleutelhangers in de vorm van olifantjes en andere dieren van
het Afrikaanse continent. Vanaf het begin zijn de sleutelhangers,
met name de olifantjes, een ware hit in onze collectie. De kleine
dikhuiden, die onder meer symbool staan voor kracht, geduld,
wijsheid en (huwelijks)trouw bungelen inmiddels vrolijk aan
sleutelbossen over de hele wereld.
De ontwerper: Vincent is trots op zijn atelier en de producten
die hij met duidelijk plezier en vakmanschap ontwerpt voor
Afrographic en project DYAD (voorheen studio Urban Africa, de
ontwerpstudio voor leren tassen en accessoires die hij runt in
samenwerking met collega Jessika). Oorspronkelijk afkomstig
uit België, woont en werkt hij nu alweer vele jaren in het zonnige
Kaapstad. Inspiratie voor zijn ontwerpen vindt hij in de Afrikaanse
natuur die hij vertaalt in heldere lijnen en een strakke vormgeving.
Als aanhanger van de ‘no waste’ filosofie gebruikte Vincent voor
de productie van de sleutelhangers initieel de off-cuts van het leer
van zijn tassenatelier. De studio streeft naar kwaliteit, originaliteit,
duurzaamheid en local empowerment.
... en de makers: De olifantjes en andere dieren worden geheel
met de hand vervaardigd door vrouwen uit Khayelitsha, een van
Zuid-Afrika’s grootste informal settlements vlakbij Kaapstad. Een
groeiende groep vrouwen verdient op deze manier een zelfstandig
inkomen. De samenwerking is een geweldige manier om terug te
kunnen geven aan de gemeenschap en kansen te bieden aan de
vrouwen in de townships.
Maakproces: Elke sleutelhanger is uniek en wordt met de hand
gemaakt van natuurlijk behandeld en plantaardig geverfd leer. Het
maken van een sleutelhanger vergt behoorlijk wat tijd. Eerst wordt
in het atelier de vorm van elk dier met behulp van een speciale
metalen mal handmatig uit het leer gestanst en waar nodig
bijgewerkt, vervolgens nat gemaakt en in de juiste vorm gebogen.
Traditioneel werd deze techniek gebruikt voor het vervaardigen
van paardenzadels, maar nu dus ook voor de kleine sleutelhangers.
Tenslotte worden alle stukjes leer zorgvuldig met de hand aan
elkaar genaaid en krijgt elk dier een sleutelring en het Afrographic
labeltje.
Opvallend ontwerp: De collectie bestaat inmiddels uit zo’n elf
dieren, waaronder leeuwtjes, olifantjes, neushoorns, buffels,
nijlpaarden en girafjes. Hoewel elk dier iets bijzonders heeft,
blijken de olifantjes onweerstaanbaar voor jong en oud. De Classic
(grote) olifantjes zijn er in de kleuren bruin (‘tan’), rood en zwart.
Voor de baby-olifantjes experimenteert Vincent daarnaast met
diverse kleurstoffen op plantaardige basis als turquoise, hardblauw,
donkerpaars, olijfgroen en pioenroze.
Sociaal: De olifantjes en andere dieren worden gemaakt van leer
afkomstig uit Zuid-Afrika’s Oostkaap. Het leer heeft een natuurlijke
behandeling ondergaan, er wordt geen gebruikgemaakt van
chemische stoffen. Zo wordt het leer geverfd met verf op basis van
water, bessen en andere natuurlijke ingrediënten.
De studio: Het atelier van Afrographic/DYAD bevindt zich in de
Woodstock Exchange building, een verzamelgebouw van kleine
labels, ateliers en koffiebarretjes in de wijk Woodstock in Kaapstad.
Leuke weetjes: De leren sleutelhangers vinden hun weg naar
steeds meer design winkels, waaronder de museumshop van
het vorig jaar in Kaapstad geopende Zeitz MOCAA Museum of
Contemporary Art Africa, wildparken en lodges. De collectie is
onlangs uitgebreid met twee nieuwe ontwerpen: de Afrikaanse –
of Jackass – pinguïn, geïnspireerd op de beroemde pinguïns van
Boulders Beach, het strand bij het plaatsje Simon’s Town net buiten
Kaapstad waar je een grote kolonie van deze pinguïns aantreft.
Daarnaast mocht ook de beruchte (witte) haai – ook regelmatig
voor de Kaapse kust te spotten – natuurlijk niet ontbreken.
Meer informatie via:
www.fromafricawithlove.nl, www.projectdyad.com

Mal voor de olifanten
Vincent en Jessika in de studio
Babyolifantje
Neushoorns
De sleutelhangers worden handgemaakt door
vrouwen uit Khayelitsha
Jackass pinguïn
De olifant wordt het uit het leer gestanst
Natuurlijk geverfd leer
Haai
Grote en babyolifantjes
Aanbieding
voor OOG lezers
vermeld OOG 11-2018 bij je bestelling van een olifantje of andere
sleutelhanger via onze website (kijk bij Collection – Home accessories)
en ontvang 50% korting op de tweede sleutelhanger naar keuze.
Alle grote dieren kosten € 15,95, de babyolifantjes € 12,95.
Leuk idee voor de feestdagen! Geldig t/m 31 december 2018.
PS: Met de verkoop van de olifantjes steunt From Africa With Love
tevens olifantenopvang The David Sheldrick Wildlife Trust in Nairobi,
Kenia, www.sheldrickwildlifetrust.org.

96
cadeautjes
uit Zuid-Afrika
cadeautjes
uit Zuid-Afrika
cadeautjes
uit Zuid-Afrika
Lekker! Redespresso is dé smaak van 2019
De 100% pure rooibos teaespresso uit Zuid-Afrika begint al aardig
populair te worden in Nederland en omstreken. Waar de teaespresso
vaak wordt gedronken als espresso, cappuccino of latte, zijn er nog
zoveel andere variaties mogelijk. Wat denk je van een smoothie, iced
tea of een cocktail?
CultiCuli by V&T, importeur van Redespresso voor Nederland/Europa en
net weer terug uit Zuid Afrika, heeft nu ook de superfoodlattes in huis.
Deze zijn er in de smaken Beetroot, Turmeric en Macha. De
superfoodlattes zijn makkelijk en snel te bereiden met heet water
en (opgeklopte) melk naar keuze. Geen cafeïne en alles van puur
natuurlijke ingrediënten en maar heel weinig (riet) suiker toegevoegd.
De superfoodlattes zijn enorm populair en zoals alle producten van
Redespresso geschikt voor vegan, organisch en glutenvrij.
Binnenkort komen er nog meer bijzondere varianten bij. Houd onze
webshop in de gaten en schrijf je in voor de nieuwsbrief.
Redespresso® is verkrijgbaar via www.culticuli.nl
Red Dragon cocktail –
voor elk winters feestje
Benodigdheden
- Redespresso®
- Gember likeur
- IJsblokjes
- Lime juice
- Honing
Instructies
1.Bereid een shot
Redespresso®
zoals je je koffie zou
willen
Het Zuid-Afrikaanse kookboek
2. Doe de volgende
ingrediënten in de
cocktail shaker:
– Redespresso®
– honing naar smaak
– 2 shots gember likeur
– een scheutje vers
geperste lime
– IJsklontjes
3. Shake, en schenk uit
in een martini glas.
Proost en geniet die
Red Dragon!
Het Zuid-Afrikaanse kookboek bespreken was geen moeilijke keuze. Het boek
begint – hoe kan het ook anders – met Nelson Mandela. Hij zag in dat het bereiden
en delen van eten een van de eenvoudigste manieren is om liefde te tonen. De
rest van het kookboek lijkt geheel in het teken van die prachtige omschrijving van
de kracht van koken te staan. De verzamelde foto’s, recepten en verhalen van de
67 koks, bakkers en andere Zuid-Afrikanen stralen een vrolijkheid en positivisme
uit waar ook de beroemdste Zuid-Afrikaan aller tijden om bekend stond.
De variëteit van de gerechten is groot. Er staan hogeschoolrecepten in van onder
meer de Nederlandse topchef Margot Janse (voorheen chef-kok bij The Tasting
Room in Franschhoek) en chef-kok Luke Dale-Roberts, maar ook een recept voor
tortilla’s van een wijnboer uit de Westkaap en een recept voor chocoladekoekjes
van de chef van een safarilodge nabij het Krugerpark. Achter in het boek hebben
tien culinaire talenten, de winnaars van een landelijke kookwedstrijd, de ruimte
gekregen voor hun gerechten. Het ene gerecht is nog mooier opgemaakt dan het
andere. Modern dus, werelds ook, en om trek van te krijgen. Maar het hoogtepunt
is toch de simpele boerderijkip die privékok Xoliswa Ndoyiya altijd voorschotelde
aan Nelson Mandela zelf. Mét jus, want anders vroeg Mandela: ‘Had die vogel
niets gedronken?’ Het is dit kookboek ten voeten uit: een beetje humor, een berg
lekker eten en een hoop liefde.
Veltman Uitgevers | Hardcover, 372 pagina’s | ISBN 9789048315550 | € 30

cadeautjes
uit Zuid-Afrika
cadeautjes
uit Zuid-Afrika
cadeautjes
uit Zuid-Afrika
97
Legacy Collection
Sieraden met een erfenis
Charmaine Taylor ontwerpt sieraden (hangers, oorbellen, armbanden, manchetknopen en
ringen) gemaakt van het oude hekwerk van Robben Eiland. Sieraden die de vrijheid van
Zuid-Afrika symboliseren, een goed doel ondersteunen en daarmee een prachtig cadeau
zijn voor de feestdagen.
Charmaine werd in september uitgenodigd in Oslo, om haar
boodschap te vertellen. Als statement voor Nelson Mandela’s
honderdste geboortedag bouwde ze van een deel van de oude
hekken van Robben Eiland, die ook gebruikt worden voor de
sieraden, de cel na waar Mandela achttien jaar verbleef. Op ware
grootte. Ze zegt zelf: ‘Pas toen kon je eigenlijk goed zien dat een
lange man als Mandela er nauwelijks languit in kon liggen.’
En toch verliet hij het eiland zonder bitterheid en zonder haat. Die
liet hij achter op het moment dat hij de vrijheid tegemoet trad en
vader werd van zijn volk op weg naar democratie.
Je eigen sieraad bestellen?
De sieraden van de Legacy Collection zijn te zien en te bestellen via
www.legacycollection.org. Tien procent van de winst gaat naar de
Nelson Mandela Foundation en naar Harvest of Hope. Een stichting
die inwoners van de townships van Kaapstad ondersteunt. Bestel je
sieraad nu, met 10% korting met de couponcode 1938, en je cadeau
(met echtheidscertificaat) wordt bij je thuis bezorgd.
Om te zien hoe de sieraden gemaakt worden,
kijk op https://youtu.be/Yzgh1hNRh7A
Tekst: Marjolein Westerterp Foto’s: Courtesy of the Legacy Collection

Aaldering Vineyards & Wines – Luxury Lodges
Een vijfsterren lodge
om je thuis te voelen
De witte luxe lodges, gebouwd in de traditionele Kaap-Hollandse stijl, schitteren in de zon
boven de strakke, modern gebouwde zwarte wijnkelder, omringd door wijnranken. We zijn
op een steenworp afstand van wijnhoofdstad Stellenbosch, maar ervaren de ultieme rust
van het platteland. Aaldering Luxury Lodges ademen grandeur en tegelijkertijd huiselijke
gezelligheid. En luxe. Van het infinity-zwembad tot de riant ingerichte suites.
Tekst: Marjolein Westerterp Foto’s: Aaldering Vineyards & Wines – Luxury Lodges

Vijfsterren verblijf op een werkende winefarm
Het is een droom van velen, sinds Aaldering Vineyards & Wines in
2013 de deuren opende van de supercomfortabele Luxury Lodges
die binnen de kortste keren in de hoogste regionen van Tripadvisor
en Booking.com schitterden. Op dit moment staan de Luxury
Lodges zelfs op 1 bij Tripadvisor’s Speciality Lodging Stellenbosch
en gasten die verbleven via Booking.com waardeerden de
gastvrijheid en het comfort met een 9,7.
Sinds 2017 is er een superieure infinity pool met bubbelbad aan
de toch al sublieme lodges toegevoegd. De oh’s en ah’s zijn bij
de aanblik van het helderblauwe water, de riante ligstoelen en
parasols niet van de lucht. Het paradijs gevonden.
De ultieme Aaldering experience
Wat maakt je verblijf zo bijzonder? In de eerste plaats het feit dat
je tijdens je verblijf deel uitmaakt van een boutique winefarm in vol
bedrijf. In de decoratieve tasting room kun je of bij een knisperende
openhaard of op het door majestueuze eiken overschaduwde
deck kennismaken met de bijzondere Aaldering wijnen. Van de
crispy Sauvignon Blanc, de inmiddels iconische Pinotage Blanc
of de elegante Chardonnay. Voor de liefhebbers van rosé is er de
Pinotage Rosé. Op een warme dag kan de pure Lady M, genoemd
naar de eigenaresse Marianne Aaldering iedere liefhebber van rode
wijn bekoren. Aaldering heeft daarnaast een robuuste Shiraz en
twee vlaggenschip wijnen waar het moeilijk tussen kiezen is: de
Aaldering Pinotage en de Cabernet Sauvignon-Merlot. De wijnen
staan uitgestald, de glazen glanzen in de zon, de gouden medailles
bevestigen de topkwaliteit van de wijnen.
Achter de tasting room bevindt zich de showroom waar een
bijzondere collectie magnums staat uitgestald en de wijnkelder, het
domein van P.J. Geyer, Aaldering’s wijnmaker.
Voor de gasten die overnachten op de estate wordt ’s morgens
in de tasting room een vorstelijk ontbijt geserveerd. Een heerlijk
begin van de dag die je vervolgens al luierend aan het zwembad
kunt doorbrengen of in het op een steenworp afstand gelegen
Stellenbosch, de wijnhoofdstad van Zuid-Afrika. Of je kiest voor
een dagje Kaapstad dat evenals Franschhoek slechts een halfuur
rijden is van de lodge.
Dit was de mooiste plek waar we tijdens onze huwelijksreis in Zuid-
Afrika verbleven. Het is zo vredig en zo ontspannen. Management
en staff deden alles om ons een geweldig verblijf te bezorgen. Elke
minuut was fantastisch. Komen zonder meer terug. Don, Ierland

Warm welkom
Het warme welkom komt van Jacqueline Aaldering, de dochter
van eigenaren Marianne en Fons Aaldering. Gastvrijheid is haar
absolute passie. ‘Ik doe er honderd procent mijn best voor dat het
verblijf perfect is. Als het even kan perfecter dan perfect. Het gaat
daarbij om oog voor details en de aandacht die je geeft. Omdat wij
kleinschalig zijn, is onze benadering persoonlijk. We heten onze
gasten welkom, laten hen de lodge zien die bestaat uit een riant
terras, een woonkamer met kitchenette, een stijlvolle moderne
badkamer met bad en douche en een riante slaapkamer. Bij een
verblijf op een wijn-estate hoort naar onze mening ook een lekker
glas wijn als je geniet van de ondergaande zon. In elke lodge staan
daarom drie flessen van onze beste wijnen waar de gasten tijdens
hun verblijf van kunnen genieten.’
De in klassieke Kaap-Hollandse stijl gebouwde lodges vormen
een intrigerend contrast met de moderne zwarte wijnkelder. Ook
binnen vormen klassiek en modern een geheel. De inrichting van
zowel de woon- als slaapkamer wordt gedomineerd door antieke
meubels, in combinatie met eigentijdse gadgets, als een iPad, een
plasma tv, een Nespresso-machine en een modern geluidssysteem.
De volledig witte badkamers met een prachtig eivormig ligbad en
regendouche voldoen aan de eisen van de meest doorgewinterde
reizigers. Er is een ‘pillow-menu’, de gast kan een keuze maken uit
verschillende soorten kussens. Kortom, aan alles is gedacht, alles
is – evenals de wijnen – van een absolute topkwaliteit.
Als je ooit in de Aaldering Luxury Lodges hebt verbleven, wil je nooit
meer wat anders dan Aaldering, zegt een gast uit Zwitserland.
‘We hebben onlangs gasten gehad die drie weken bleven, ze
hebben weer geboekt voor 2019, nu voor 25 dagen. Ze worden
bijna onderdeel van de Aaldering familie’, zegt Jacqueline trots. ˙
Quickfacts
Aaldering Vineyards & Wines – Luxury Lodges ligt in de
schilderachtige Devon Valley, net buiten het centrum van
Stellenbosch. De afstand tot het internationale vliegveld
van Kaapstad is slechts 20 minuten. Alles over de lodges,
de wijnen en het onlangs verschenen nieuwe magazine The
South African Dream vind je op www.aaldering.co.za
We zien je graag in Zuid-Afrika!

102
column
Mister Goodlife
In elke editie van OOG VOOR AFRIKA neemt Jos van Krimpen de lezer in zijn column mee naar The Good Life in Zuidelijk
Afrika. Bespiegelingen over mensen, plekken, activiteiten, natuur en cultuur door de man die door zijn gasten werd
omgedoopt tot Mister Goodlife, www.mistergoodlife.nl.
Homes for Kids in South Africa
Mister Goodlife begaf zich onlangs – ergens in de buurt van het
Amsterdamse Scheepvaart museum – naar een bijeenkomst van
sympathisanten van het door hem en zijn naar Zuidelijk Afrika
reizende gasten gesteunde HoKiSa. Een stichting, opgericht in
2002, die in twee huizen in de township Masiphumelele (ten zuiden
van Kaapstad) onderdak, (medische) verzorging en ondersteuning
biedt aan zo’n twintig hiv-positieve kinderen tussen de 1 en 20 jaar.
Hij belde aan op het adres van een van de bestuursleden van de
stichting ‘Vrienden van HoKiSa in Nederland’ en dacht terug aan de
eerste keer, inmiddels meer dan dertien jaar geleden, dat hij een
bezoek bracht aan het toen nog jonge HoKiSa huis.
Hij werd er samen met enkele van zijn gasten welkom geheten
door Perry, een bevlogen Nederlander die samen met zijn partner
Lutz en medeoprichter Karin aan de wieg stond van HoKiSa.
Al snel werd het Mister Goodlife duidelijk dat het hier ging om
een initiatief dat werkelijk deugt. In de kleinschalige setting
van het HoKiSa huis (House of Joy) vielen de betrokkenheid op,
de menselijkheid, de ambitie en dadendrang, en vooral liefde
die er vanaf spatte en hij raakte diep onder de indruk van de
succesverhalen die werden verteld door toegewijde vrijwilligers,
kinderen, ouders en HoKiSa stafleden.
Duidelijk werd dat een strenge medische insteek (medicijnenregime,
hygiëne) in het HoKiSa huis wordt gekoppeld aan het
creëren van een zo normaal mogelijk gezinsleven in een veilige
omgeving. Overdag zijn de baby’s thuis, gaan de peuters naar de
peuterspeelzaal en de oudere kinderen naar school. De oudere
kinderen hebben ook kleine huishoudelijke taken en helpen bij
het verzorgen van de kleintjes. Er wordt van alles georganiseerd:
bibliotheekbezoeken, weekend uitjes naar strand, park of
bioscoop. Plaatselijke ondernemers sponsoren evenementen
zoals het jaarlijkse buurtfeest of doneren etenswaren. Vrijwilligers
komen naar de huizen om activiteiten te verzorgen, zoals dansles
en yoga. De familieleden van de kinderen worden aangemoedigd
contact met de kinderen te blijven onderhouden en soms worden
de kinderen weer opgenomen in hun gezin als ze – meestal rond
hun twintigste – het HoKiSa huis (House of Succes) verlaten.
De levende droom
In Amsterdam, tijdens de vergadering, bedacht Mister Goodlife
zich dat de bijdrage die HoKiSa al zestien jaar levert aan het
corrigeren van het heersende idee dat een hiv-positief kind per
definitie ten dode is opgeschreven, enorm is geweest. De impact
van de energie en liefde van Perry, Lutz en inmiddels vele andere
(vooral locale) medewerkers heeft zich niet alleen geopenbaard
in medische successen, maar ook in successen op het gebied van
social upliftment en voorlichting.
Mister Goodlife verheugde zich op de enthousiaste verhalen die
zouden volgen. Hoe groot was de vreugde toen bleek dat Lutz
deze voor een groot gedeelte overliet aan een jonge locale HoKiSa
medewerker die vol passie en levensvreugde verhaalde over zijn
eigen ontwikkeling in en rond de HoKiSa huizen en daarmee de de
HoKiSa droom in levende lijve vertegenwoordigde.
Ademloos luisterde Mister Goodlife naar zijn verhalen, keek
om zich heen en zag The Good Life op een maandagavond in
Amsterdam.
De stichting Vrienden van HoKiSa in Nederland staat jaarlijks met een
stand op Koningsdag in de Amsterdamse Watergraafsmeer.
www.hokisa.co.za en www.hokisa.nl

Zandspruit
Bush & Aero Estate
Hoedspruit • • Limpopo • • Zuid-Afrika
UW UW EIGEN EIGEN
VAKANTIEHUIS
IN DE IN DE AFRIKAANSE
WILDERNIS
• Estate • Estate grootte grootte ca. 1000 ca. hectare 1000 hectare
• Kavelgrootte • Kavelgrootte ca. 4000 ca. tot 4000 15000 tot 15000 m2, m2,
100% 100% privacy privacy
The The African dream personified • Safari • Safari Lodge Lodge inclusief inclusief eigen eigen grond grond en en
zwembad zwembad v.a. € v.a. 245.000,- € 245.000,- v.o.n. v.o.n.
Zandspruit Zandspruit Estate, Estate, een een onbedorven onbedorven stuk stuk De esthetiek De esthetiek van de van huizen de huizen is gewaarborgd is gewaarborgd door door de de • Begeleiding • Begeleiding bij het bij koop- het koop- / bouwproces / bouwproces volledig volledig
Afrika, Afrika, blauwe blauwe lucht, lucht, witte witte wolken, wolken, eindeloze eindeloze geldende geldende architectuurrichtlijnen. Daarbinnen Daarbinnen is er alle is er alle in het in Nederlands het Nederlands
vergezichten, drinkplaatsen, open open vlaktes vlaktes ruimte ruimte voor voor individuele individuele ontwerpen. ontwerpen. Drie bouwstijlen Drie bouwstijlen • Circa • Circa 4,5 uur 4,5 rijden uur rijden vanaf vanaf Johannesburg
en onbetreden en onbetreden paden paden die die uitnodigen uitnodigen tot tot zijn toegestaan. zijn toegestaan. De typisch De typisch Afrikaanse Afrikaanse met riet met gedekte riet gedekte • Dagelijks • Dagelijks vluchten vluchten van van Johannesburg naar naar
ontdekking ontdekking en avontuur. en avontuur. De serene De serene stilte stilte wordt wordt bush bush lodge lodge stijl, de stijl, nostalgische de nostalgische farmhouse farmhouse stijl en stijl en
alleen alleen verbroken verbroken door door visarend visarend jakhals. en jakhals. de eigentijdse de eigentijdse pavilion pavilion stijl met stijl een met combinatie een combinatie van van
Hoedspruit; Hoedspruit; zesmaal zesmaal per week per week van Kaapstad van Kaapstad
naar Hoedspruit naar Hoedspruit
Overweldigende natuur natuur waar waar je volledig je volledig in kunt in kunt moderne moderne elementen, elementen, natuurlijke natuurlijke bouwmaterialen en en • Dichtbij • Dichtbij alle alle voorzieningen van Hoedspruit: van Hoedspruit:
opgaan. opgaan. Speurtochten naar naar
glas. glas.
dokter, dokter, tandarts, tandarts, apotheek, apotheek, winkels, winkels, scholen scholen en
zebra’s, zebra’s, giraffen giraffen gnoes en gnoes worden worden
Voor Voor de realisatie de realisatie van de van bouw de bouw restaurants restaurants
‘s avonds ‘s avonds rond rond het het kampvuur kampvuur “ Life “ Life does does not not bieden bieden wij een wij een totaalconcept met een met een • Luxe • Bush Luxe Camp Bush Camp met met slaapgelegenheid voor 4 voor 4
omgesmolten tot tot onvergetelijke
keuze keuze uit zestien uit zestien standaard standaard designs. designs. personen, personen, hoofdgebouw met bar met en bar zwembad en zwembad
avonturen avonturen en herinneringen. get get better Daarnaast Daarnaast kan in kan volledige in volledige vrijheid vrijheid in in beschikbaar beschikbaar voor huiseigenaren
voor huiseigenaren
samenwerking met onze met architect onze architect een een • Manege • Manege op de op Estate de Estate van waaruit van waaruit buitenritten buitenritten
Zandspruit Zandspruit Bush Bush & Aero & Aero Estate Estate than than this” this” ontwerp ontwerp tot stand tot stand worden worden gebracht. gebracht. kunnen kunnen worden worden ondernomen ondernomen in wilderness in wilderness
beslaat beslaat ongeveer ongeveer 1000 1000 hectare hectare
Het project Het project wordt wordt daarna daarna compleet compleet area area
ongerepte ongerepte Afrikaanse Afrikaanse ‘bush ‘bush veld’ waarvan veld’ waarvan 350 hectare 350 hectare door door ons ons gerealiseerd, gerealiseerd, desgewenst desgewenst inclusief inclusief de de • Hotel • Hotel / Safari / Safari Resort Resort met 110 met kamers, 110 kamers, groot groot
wordt wordt ontwikkeld. ontwikkeld. Bouwkavels Bouwkavels bieden bieden spectaculaire spectaculaire inrichting, inrichting, zonder zonder dat de dat koper de koper zich over zich over opdrachtgever zwembad, zwembad, restaurants restaurants en wellness en wellness centre centre
uitzichten uitzichten op de op de Drakensbergen de en de rivierbedding. - architect - architect - aannemer - aannemer relaties relaties zorgen zorgen behoeft behoeft te maken. te maken. • Vrij rondlopend • Vrij rondlopend wild op wild de op Estate, de Estate, zowel zowel in in
De begeleiding De begeleiding en en communicatie vinden vinden plaats plaats in het in het
De Aero De Aero Estate Estate zal tot zal de tot verbeelding de verbeelding spreken spreken van van Nederlands Nederlands onder onder eindverantwoordelijkheid van de van de
het ontwikkelde het ontwikkelde gedeelte gedeelte als in het als in ongerepte het ongerepte
natuurgebied, de natuurlijke de natuurlijke ‘bush’ ‘bush’ is uw tuin is uw tuin
enthousiaste enthousiaste sportvliegers: sportvliegers: ieder ieder huis heeft huis heeft een eigen een eigen Nederlandse Nederlandse partner partner van Zandspruit van Zandspruit Estate. Estate. Als laatste Als laatste • Volledig • Volledig huis management huis management (lodge (lodge en valet en valet
hangar hangar en staat en staat direct direct aan de aan 1 de km 1 lange km lange verharde verharde mogelijkheid mogelijkheid kunnen kunnen kopers kopers van de van kavels de kavels zelf zorgen zelf zorgen service) service) is aanwezig is aanwezig
landingsbaan.
voor architect voor architect en bouw. en bouw.
• Geen • Geen belasting belasting Nederland in Nederland over over
Zuid Afrikaans Zuid Afrikaans vermogen vermogen (box 3) (box 3)
• Vrijstelling • Vrijstelling van erfbelasting van erfbelasting Nederland in Nederland
MOVE TO TO A A BETTER PLACE
Een project Een project van: van:
M M 0654 0654 22 6762 22 6762
T T 0183 0183 58 2884 58 2884
E E
info@zandspruit.nl
I I
www.zandspruit.nl

104
Colofon
OOG VOOR AFRIKA
is een uitgave van MW media en TekstBeeld/haarlem
Uitgever en hoofdredactie
Marjolein Westerterp
M. info@mw-media.nl
T. +31 (0)6 404 161 88
I. www.oogvoorafrika.nl
Fotografie
Peter Boshuijzen
TekstBeeld/haarlem
M. tekstbeeld@upcmail.nl
T. +31 (0)6 408 760 06
I. www.oogvoorafrika.nl
Acquisitie en advertentiemarketing
Marjolein Westerterp
M. marjoleinwesterterp@gmail.com
T. +31 (0)6 404 161 88
Medewerkers, met dank aan
Karin Anema, Willem Bakhuys Roozeboom, Niels
Bakker, Nicholas Dyer, Rik Felderhof, Annekim
Geerdes, Mariëtte de Haan, Suzan Hageman, Paul
en Ellen Janssen, Ruud van Kappel, Jos van Krimpen,
Tim Pott, Jeroen Roodnat, Shutterstock – www.
shutterstock.com, Marion Sumari, Jan Willem
Tankink, Charmaine Taylor, Theo Vos, Marcus
Westberg, Charles Witlox, ZealOntwerp
Coverfoto
Peter Boshuijzen
Nieuws- en persberichten
info@mw-media.nl
Drukkerij
Senefelder Misset
Doetinchem
T. 0314 355500
I. www.senefelder.nl
Distributie losse verkoop
Betapress BV
Burgemeester Krollaan 14
5126 PT Gilze
www.betapress.nl
Abonnementenservice
3 edities voor € 15,- (een voordeel van € 5,85),
kan per nummer ingaan.
Digitaal abonnement 3 nummers voor € 10,-.
Prijswijzigingen voorbehouden.
Opgave en vragen over abonnementen:
Abonnementenland
Postbus 20
1910 AA Uitgeest
NL: +31 (0)251 257 924
(tijdens werkdagen van 9.00 - 17.00 uur)
What’s app: 06 46 55 80 54
Site: www.bladenbox.nl voor abonneren of
www.aboland voor adreswijzigingen en
opzeggingen. Abonnementenland is ook bereikbaar
via Twitter. Stuur uw tweet naar: @Aboland_klanten
Opgave en vragen over abonnementen BE:
Abonnementenland
Ambachtenlaan 21 Unit 2A
3001 Heverlee
Tel. +32 (0)28 08 55 23
Fax +32 (0)28 08 70 05
Site: www.bladenbox.be voor abonneren of
www.aboland.be voor adreswijzigingen en
opzeggingen.
Kijk ook voor alle informatie en contact over uw
abonnement op
https://www.oogvoorafrika.nl/abonnee-service/
Beëindigen abonnement:
Opzeggingen dienen 4 weken voor afloop van de
abonnementsperiode in ons bezit te zijn. Na drie
edities gaat uw kennismakingsabonnement over in
een vast abonnement. U betaalt dan € 17,95 voor
drie edities. Opzeggen doet u schriftelijk, minimaal
4 weken voor beëindiging van de termijn bij
Abonnementenland. U kunt ook gebruikmaken van
de Abonneeservice op onze website
www.oogvoorafrika.nl
Social media
Volg ons op Facebook.com/OOGVOORAFRIKA,
Twitter@OOGVOORAFRIKA en
www.oogvoorafrika.nl
Adverteerders
Aaldering Vineyards & Wines – Luxury Lodges –
www.aaldering.co.za
BMS-Travellers – www.bms-travellers.nl
Bos Theaterproducties –
www.bostheaterproducties.nl
Caracal Tours & Safaris -
www.caracalsafaris-tz.com/nl/
De Kloof Luxury Lodge – www.dekloof.co.za
Gemsbok Reisarchitecten – www.gemsbok.nl
Going Africa Safaris – www.goingafrica.com
GoMadagascar – www.gomadagascar.nl
GoOeganda – www.gooeganda.nl
Jambo Safari Club – www.jambo.nl
Seolo Africa Lodges – www.seoloafrica.com
Tanzania National Parks, TaNaPa –
www.tanzaniaparks.go.tz
Zandspruit Bush & Aero Estate – www.zandspruit.nl
© 2018
Copyright Notice & Auteursrecht voorbehoud
© 2018 – MW media, Nederland. Niets uit deze uitgave mag
geheel of gedeeltelijk worden verveelvoudigd, opgeslagen in
een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar worden
gemaakt, op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever.
Prijswijzigingen voorbehouden.

105
Glamping
de luxe van
kamperen
Een elektrische deken, aircon, een houtkachel, magnetron, hot tub, een luie bank en riante
dekchairs. Waar ben ik? Aan het kamperen in Plettenberg Ingwe, bij een van de AfriCamps.
Kamperen, noem je dat kamperen?, krijg ik als reactie als ik een
paar foto’s de wereld in stuur. Nee, kamperen is het niet, het is
glamping, glamourous camping. Het enige wat je meebrengt is een
koffer(tje).
De tenten zijn luxe boutique camping tenten met twee (!!!)
slaapkamers, met luxe beddengoed, een eigen badkamer met
douche en toilet. De keuken is van alle gemakken voorzien, op
het deck luie stoelen om van het weergaloze uitzicht te genieten.
Naast de tent pronkt behalve een braaifaciliteit een soort rode
Creuset-pan met een stapel hout ernaast. ‘De hot tub,’ prijst de
gastheer aan, nadat hij ons heeft aangemoedigd de couch potato
wandeling over het prachtige bosrijke terrein te maken.
Hot tub, onder de sterren, glaasje wijn erbij, wie wil het niet? Die
avond echter besluiten de weergoden de sluizen open te zetten en
steken we de houtkachel binnen aan. Met een boek op de bank en
glaasje wijn erbij.
Als de volgende ochtend de lucht weer blauw is en de zon schijnt,
besluiten we van de hot tub een ochtend ritueel te maken. Het
rijkgevulde ontbijtmandje is een mooie opmaat, de bubbly denken
we erbij. Het is heerlijk, in het warme water een beetje om je heen
te kijken. We hebben een grote fout gemaakt, begrijpen we nu.
Glampen doe je niet voor één nacht, glampen doe je minimaal drie
dagen. Dit is het goede leven, besluit ik in het warme water. Nooit
meer kamperen en altijd glampen. ˙
www.africamps.com
Tekst: Marjolein Westerterp Foto’s: Peter Boshuijzen

106
&Tips Travel die ertoe doen
Tanzania: authentiek en uniek
Ervaar de mooiste natuur en originele cultuur
van Tanzania tijdens deze fantastische rondreis
door Noord Tanzania. Bezoek bekende
wildgebieden zoals de machtige Serengeti
en de unieke Ngorongoro krater, maar ook
minder bekende plekken zoals Lake Eyasi,
Lake Natron en Enduimet. De ‘big five’ ga je
zien, maar ook tal van andere dieren zoals
giraffes, zebra’s en natuurlijk de grote migratie.
Ontmoet de Masai, Hadzabe (Bosjesmannen)
en Wachagga. Overnacht in unieke lodges,
zoals Onsea House en Maasai Lodge en tented
camps zoals Shu’mata and Isoitok, waar je
geniet van hoogstaand culinaire diners en
Afrikaanse geluiden van de nacht. Start je reis aan de voet
van de Kilimanjaro, van waaruit je op safari gaat via Arusha
NP, Tarangire NP, Manyara NP, Lake Natron, Ngorongoro,
Serengeti en Enduimet. Tijdens deze privétrip reis je in een
open-roof Land Cruiser met privé gids die je alles kan vertellen
over de natuur en cultuur. Zo krijg je in zestien dagen op
authentieke en unieke wijze het beste mee van Noord Tanzania.
Makkelijk te combineren met een strandvakantie op Zanzibar,
Pemba of Mafia of een beklimming van de Kilimanjaro.
Zestiendaagse privésafari vanaf € 4935,- p.p. op basis
van beschikbaarheid en bij reizen met 4 personen.
http://www.caracalsafaris-tz.com/
en info@caracalsafaris-tz.com
De Kloof Luxury Boutique Hotel & Villa
Met extra’s overnachten in suite
In het pittoreske stadje
Swellendam aan de
fameuze Garden Route
ligt De Kloof Luxury Estate
& Villa. Een vijfsterren,
romantische hide-away
waar in een landgoed uit
1801 koloniale historie moderne luxe ontmoet.
Druivenranken en eeuwenoude bomen zorgen voor een
aangename schaduw over de terrassen van de acht kamers en
suites, geurende rozen omzomen het zwembad in de uitgestrekte
tuin.
Nieuw: De Kloof opende onlangs hun spiksplinternieuwe Spa
Sans Souci. En fantastisch eten doet u ’s avonds bij hun inhouse
restaurant 18 Zero One.
Voorwaarde:
Prijs per nacht:
Hoe te boeken?
Boekingen op basis van beschikbaarheid.
Vermeld bij boeking dat u gebruik wilt maken
van de aanbieding uit OOG VOOR AFRIKA 03-
2018.
Vanaf ZAR1295 p.p. (excl. diner)
Ga naar www.dekloof.co.za en stuur als u
geboekt heeft een mail naar info@dekloof.
co.za om een afspraak voor uw diner en
wijnproeverij te maken.
Aanbieding: Bij 2 nachten krijgt u een
vijfgangenfusion tasting diner voor 2 personen en een
wijnproeverij GRATIS.
Golden Africa:
Exclusief mobiel tentenkamp in Botswana
Wilt u de natuur écht ervaren?
Dan is een safari met Golden Africa
Mobile Camp de uitgelezen keuze.
U gaat op safari in de mooiste en
meest gevarieerde landschappen
van Afrika, met een overvloed aan
flora en fauna, van de weelderige
Okavango Delta en Chobe National Park tot de Kalahari woestijn
en de maanachtige Makgadikgadi zoutpannen.
Golden Africa is een exclusief mobiel luxe tentenkamp met gemeubileerde
tenten, een eigen chef-kok, kamppersoneel, voertuigen voor uw eigen
gebruik en natuurlijk uw eigen privé gids. Tot de activiteiten behoren
onder meer game drives, boottochten, nachtelijke tochten en begeleide
wandelingen.
Alle tenten hebben comfortabele bedden en een en-suite badkamer
met een toilet en een douche (‘bucket shower’). Voor de avonden is LED
verlichting beschikbaar.
De lunch in de mess tent en het diner onder de Afrikaanse sterrenhemel
(3 gangen) worden geserveerd door ervaren en vriendelijk kamppersoneel.
Gedurende de hele dag zijn in de volledig ingerichte bar koude drankjes,
thee, koffie en drinkwater beschikbaar.
Golden Africa Mobile Camp kan privé geboekt worden vanaf
4 personen.
Kijk voor meer informatie over Golden Africa en
Botswana op www.bms-travellers.nl of neem contact
op met een van de experts van BMS-Travellers en laat
geheel vrijblijvend een reisvoorstel maken:
info@bms-travellers.nl of 085-04 10 400

107
Avontuurlijke en unieke
19-daagse kampeersafari Botswana
Deze avontuurlijke, speciale kampeersafari in Botswana kent jaarlijks
maar één vertrekdatum (september) en heeft zich vanaf 2002 bewezen.
Veel reizigers komen tot wel een vierde of vijfde keer terug om opnieuw
en optimaal van de bush van Botswana te genieten.
U overnacht maar 3 nachten buiten de bush en de rest is een pure
bushbeleving in optima forma. Op veel plekken verblijft u meerdere
nachten waardoor u ter plekke veel meer gaat zien aan wildife en
bijzondere momenten.
4 nachten Central Kalahari, 2 nachten Okavango Delta, 5 nachten
Moremi, 2 nachten Savuti en 2 nachten Chobe staan op het programma
en u overnacht met maximaal 12 reizigers op speciale plekken in de
bush.
Samen met een goede en professionele gids en in de beste safariauto
voor dit soort safari’s,
gaat u tijdens lange game
drives op zoek naar mooie
momenten die u zich nog
lang zult herinneren.
Als u optimaal in de bush
wilt genieten en bijna
drie weken tussen de
wilde dieren wilt leven,
dan is deze avontuurlijke
kampeersafari in Botswana beslist iets voor u! Na deze ervaring is de
kans groot dat u nog een keer terug wilt. Net als veel anderen.
Meer informatie: Going Africa Safaris |
www.goingafrica.com | paul@goingafrica.com |
Tel: +31 (0)572-367950
Madagascar: autoreis 19 dagen met gids
vanaf € 1925,- p.p.
Afwisselende en fotogenieke reis in rustig
tempo, met tropisch regenwoud, bergen,
spectaculaire landschappen, fraaie kust en
semiwoestijn.
Hoogtepunten:
* Ambositra - de stad van de kunst en
cultuur
* Manakara - boottocht Canal de
Pangalanes, BBQ
* Ranomafana - twaalf soorten lemuren,
kameleons, vogels
* Isalo - verbluffend landschap, bizarre
rotsformaties
* Ifaty - authentiek vissersdorp, prachtig
strand
* Antananarivo (Tana) - excursie naar
oude centrum
* Andasibé en Mantadia - nachtexcursie,
de Indri, tropisch regenwoud
Inclusief:
*Binnenlandse vlucht: Tulear – Tana
* Vervoer in 4WD met Engelstalige gids/
chauffeur
* Goedverzorgde accommodatie met
ontbijt
* Boottocht, BBQ en 4 picknick lunches
en excursies
* Entreekosten Nationale Parken en extra
lokale gids
Exclusief:
*Intercontinentale vlucht, bijvoorbeeld Air
France vanaf € 640,- p.p. (laagseizoen)
*Toeslag half pension € 150,-
*Toeslag volpension € 375,-
*Toevoegingen aan uw maatwerk reis
zoals meer strand, meer wandelingen,
meer vogels
Op onze website vindt u alles over onze werkwijze, de bezienswaardigheden,
vluchten, klimaat, beste reistijd, gezondheid, plus het grootste
assortiment aan reizen naar Madagascar! website: www.gomadagascar.nl
mail: info@gomadagascar.nl bel: 020 - 2382936
Het mooiste van Oeganda
groepsreis 6+ pers.,
14 dagen € 1795,- p.p.
vertrek 14 juli 2019
Met een klein gezelschap reist u in een
minivan met Engelstalige gids langs de
mooiste nationale parken van Oeganda.
Hoogtepunten:
* Murchison Falls National Park – 4 safari
ritten, wandeling met gids, boottocht
naar Falls
* Kibale Forest National Park – Chimp
Habituation +/- 6 uur met de chimpansees
* Queen Elizabeth National Park – 4
safariritten, boottocht Kazinga Channel
* Ishasha - boomklimmende leeuwen
* Bezoek aan Katwe zoutwinning - culturele
wandeling
* Bwindi Impenetrable Forest National Park
– Gorilla Tracking
* Batwa Cultural Trail in Mgahinga National
Park - culturele tour naar het Batwa
Pygmee volk
* Lake Bunyonyi en Kampala
Inclusief:
* 13 nachten in goedverzorgde budgetaccommodatie
met ontbijt o.b.v. 2 pers.
kamer
* 11 x (picknick) lunch, 11 x diner,
onbeperkt water voor onderweg
* vervoer tijdens de reis in 4WD minivan
met safaridak
* alle toegangsgelden voor de nationale
parken
* oversteek Nijl met de veerboot
* natuurwandeling naar de top van de
watervallen en Devil’s Cauldron
* transfers van/naar Entebbe luchthaven
* NIEUW: WIFI in de minivan
Exclusief:
* KLM vluchten Entebbe vanaf € 935,- p.p.,
aankomst 14 juli en vertrek 27 juli ‘19 (28
juli aankomst)
* Gorilla tracking permit US$ 600,- p.p.
* Chimpanzee habituation programma +/-
6 uur US$ 200,- p.p.
* visum Oeganda US$ 50,-
* fooien, wasservice en andere
persoonlijke uitgaven
Boek in 2019 met code #GO2019 en ontvang de
344 pagina’s tellende Wildlife of Madagascar
reisgids, plus de beste landkaart van Madagascar
t.w.v. € 40,-.
De volledige reisbeschrijving vindt u op
www.gooeganda.nl/groepsreizen-oeganda
Vragen? mail: info@gooeganda.nl
bel: 020 – 2382932

CAPE ORIGINALS | PAGINA 9
WOORDSOEKTOG
zoals ze in het
afrikaans zeggen
Vind de antwoorden van de achttien 'raaisels'
op bladzijde hiernaast in de woordzoeker.
De letters die overblijven vormen een vraag.
Weet jij het antwoord? Deel ‘m met ons via
info@kaapstadmagazine.nl en wie weet win jij
een leuke prijs!
HET ANTWOORD OP DE VRAAG IS: . . . . . . .
COLOFON
DIT MAGAZINE IS EEN IDEE VAN: MARCUS ZANDHUIS EN JOONJI MDYOGOLO
REDACTIE EN BEELDREDACTIE: LOTTE VAN DER STAR EN MARISSA BLOM
EINDREDACTIE: MARJOLEIN WESTERTERP DESIGN: YOLANDIE BREYTENBACH
MET DANK AAN OOG VOOR AFRIKA, DE FOTOGRAFEN EN ALLE GEÏNTERVIEWDEN.
VIND KAAPSTADMAGAZINE.NL OP:

KAAPSTADMAGAZINE.NL | EDITIE O1 | JAN 2019
CAPE
ORIGINALS
Raaisels
01
FOTO: WIANELLE BRIERS 02
03
1. Kruis de Hermitage-druif (Cinsaut)
en de Pinot Noir-druif en je krijgt deze
unieke druivensoort. Lanzerac maakte
er als eerste (commercieel) wijn van.
2. Het is het grootste museum ter
wereld dat zich volledig focust op
hedendaagse Afrikaanse kunst.
04
05
06
3. Een dier met strepen dat een kruising
lijkt tussen een zebra en een paard.
Geen uniek species maar een unieke
zebrasoort en nu weer te zien in het echt.
4. De kleurrijkste wijk van Kaapstad
uit de 18e eeuw. In het verleden ook wel
de Malay Quarter genoemd.
5. Het kleinste familielid en de grootste
verrassing in de stamboom van de
olifant. Te spotten op de Tafelberg.
07
08
FOTO: MARISSA BLOM 09
6. Je hebt het in Fynbos en Rooibos. Voor
een lekker drankje mix je het met tonic.
7. Hoe is het? In het Engels. Kaapse
spreektaal pur sang. Verschillende
uitspraken mogelijk. Oefenen maar.
Hoe gaat het?
8. Thuis van Pierneef Restaurant;
bijzondere kunst en geroemde
traditionele Cape Winelands Cuisine.
9. De iconische gekleurde strandhuisjes
zijn wereldberoemd. Wij leerden
er surfen.
10
11
FOTO: MARISSA BLOM 12
10. Voormalige lepra-kolonie waar
Nelson Mandela achttien jaar gevangen
heeft gezeten.
11. Dé plek voor de beste sushi van
Kaapstad. Ze verkopen ook verse
vis. Nooit gedacht dat eten in een
winkelcentrum leuk kon zijn.
12. 's Werelds mooiste vier strandjes
letterlijk midden in de Moederstad.
13. 24 September. De dag waarop
iedereen in Zuid-Afrika hun afkomst en
gewoonten viert.
13
FOTO: MARISSA BLOM 14
15
14. Typisch Kaapse sandwich die
gemaakt is om te delen. Er zijn
verschillende variaties maar altijd
inclusief slap chips.
15. Voor de kust van Kaapstad met
een bootje peddelend op zee waarbij
je vrijwel altijd de inheemse Haviside
dolfijnen spot.
16. De huidige naam van de berg die
vroeger King James Mountain en
Leeuwen Kop heette.
16
17
18
17. Loop bij Boulders Beach iets
verder naar links om deze kolonie
gratis te bewonderen.
18. Een van de zeven nieuwe
wereldwonderen. Het enige aardse
fenomeen waar een sterrenbeeld
(Mensa) naar vernoemd is.

EEN ZUID-
AFRIKAANSE
ELFSTEDENTOCHT
IN NEDERLAND
Elf steden & elf typisch
Zuid-Afrikaanse ervaringen
in Nederland
ZUID-AFRIKAANSE ELFSTEDENTOCHT IN NEDERLAND | PAGINA 7
Lees meer leuke details en
adresgegevens voor deze
elfstedentocht op:
kaapstadmagazine.nl/elf
1. UTRECHT | BRAAIEN
Nederlanders barbecueën op kolen en
Zuid-Afrikanen op hout. Bij ROOST aan
de Singel worden de gerechten op een
authentieke Zuid-Afrikaanse braai voor
je klaargemaakt.
2. AMERSFOORT | HMM, SMULLEN
Mis je biltong, Savannah of Mrs
Balls chutney? Bij supermarkt Die
Spens hebben ze meer dan 350
Zuid-Afrikaanse producten in het
assortiment. Lekker!
3. AMSTERDAM | CULTUUR SNUIVEN
Het Zuid-Afrika Huis is een klein kennisen
cultuurcentrum met een studiezaal
en een theater. Het wordt gebruikt
voor allerlei culturele evenementen die
gericht zijn op Zuid-Afrika.
4. ALPHEN | LOKALE KEUKEN
Hier vind je het Zuid-Afrikaanse
restaurant AAP. Proef bobotie,
potjiekos, melktert en nog veel meer
typische Zuid-Afrikaanse gerechten.
Smakelijk eten.
5. OOSTERZEE | AFRIKAANS DESIGN
Afrikaans design in huis halen? Bij
design- en interieurboerderij Nuweland
in Friesland is dat mogelijk. Zodra je
daar binnenloopt zie, voel en ruik je
Zuid-Afrika.
FOTO: TAAHIR MATTHEWS
6. KATWIJK AAN ZEE | PROOST
Wijn van de Kaap is een webshop
met veel Zuid-Afrikaanse wijnen in
het assortiment onder andere: Spier,
Simonsig, Delaire Graff, Warwick en
Haute Cabrière.
7. BERG EN DAL | AFRIKA MUSEUM
Het Afrika Museum in Nijmegen
is een plek waar je veel kunt leren
over de gebruiken en gewoonten uit
verschillende Afrikaanse landen.
Met prachtige kunst.
8. GRONINGEN | JEREMY LOOPS
De hitsensatie van Zuid-Afrika komt
naar Nederland. Jeremy Loops start in
januari 2019 met zijn Europese tour en
speelt in maar liefst vijf verschillende
steden ons land.
9. LEIDEN | AFRIKAANSE TAAL LEREN
Akkedis? Tandenknerser? Kersie? Wil jy
Afrikaans leer (wil jij Afrikaans leren)?
Dan moet je bij de universiteit van
Leiden zijn. Baie dankie.
10. BRUMMEN | WIJNKELDER
De Zuid-Afrikaanse wijnkelder bij Kasteel
Engelenburg brengt je terug naar
Kaapstad. De wijnen worden uitgebreid
toegelicht door vinologen.
11. RANDSTAD | KOOKWORKSHOP
Sizwe, oud-beveiliger van Mandela kookt
met zijn bedrijf Ubuntu Khoi Cooking bij
jou thuis. Hij leert je alle kneepjes van de
Zuid-Afrikaanse keuken.

PAGINA 6 | ONZE UNIEKE VERBORGEN PLEKJES
6X
DE MEEST UNIEKE PLEKJES DIE ZELFS
CAPETONIANS NOG NIET KENNEN
CHICHA!
Een wijnbar die lijkt op een mix van de
jaren ‘70 Motown en een ruimteschip.
Ze hebben hier tientallen wijnen die per
glas te bestellen zijn en zeer goede tapas.
kaapstadmagazine.nl/chi
SCOOTOURS
Ontdek het fantastische uitzicht van
Stellenbosch, Franschhoek of Signal Hill
op een unieke manier: een combinatie
van een scooter en een step.
kaapstadmagazine.nl/scootours-kaapstad
SALSIFY
Wereldberoemde chef Luke Dale-
Roberts - met Ryan Cole - toverde een
oude jachtlodge, The Roundhouse, om
tot een restaurant ‘Salsify’.
kaapstadmagazine.nl/salsify-restaurant
FOTO: MARISSA BLOM
TUBES ON BLOEM
Een muziekinstrument gemaakt van
buizen op Bloem Street. Als er een
stok of pen langs beweegt, hoor je het
legendarische Mannenberg.
kaapstadmagazine.nl/tubes
6X
FOTO: HENK BRAND
KNIFE’S EDGE
Een hike met als hoogtepunt een steile
afgrond onderweg naar de top van Devil’s
Peak. Het lijkt enger dan het is en je hebt
gegarandeerd mooie foto’s.
kaapstadmagazine.nl/knifesedge
FOTO: @MARIE.MIA.MOJA
DE BEKENDSTE PLEKJES HERONTDEKKEN
OP EEN MANIER DIE JE MISSCHIEN NIET KENT
MILLER’S POINT TIDAL POOL
Een getijdenzwembad in een prachtige
omgeving, waar je vanaf een glijbaan het
heerlijke (niet zo koude) zeewater in kan
glijden. Genieten!
kaapstadmagazine.nl/tidal-pools-kaapstad
SNORKELEN MET ZEEHONDEN
Tegenover het Twelve Apostles Hotel
vind je rotsen waar je deze snelle,
nieuwsgierige beestjes kan bewonderen en
met ze kan snorkelen.
kaapstadmagazine.nl/snorkelen
VLIEGEND PICKNICKEN
Trakteer jezelf: vlieg per helikopter naar
Cape Point en stop op de terugweg
voor een picknick bij de Misty Cliffs met
fenomenaal uitzicht.
kaapstadmagazine.nl/unieke-vluchten
DUIKEN MET KROKODILLEN
Wil je eens iets anders dan zwemmen
met haaien? Bij Le Bonheur Croc Farm
in Paarl kan je met krokodillen het water
in, wel in een kooi natuurlijk.
kaapstadmagazine.nl/lebonheur
FOTO: MARISSA BLOM
LONG STREET: CAFÉ TOUBA
Voor R10 koop je bij Khadim’s Coffee
Shop, Senegal’s beroemde Cafe Touba.
Deze koffie is gemaakt met kruidnagel
en Guinea peper.
kaapstadmagazine.nl/koffietentjes
TRUTH: MAAR NIET VOOR KOFFIE!
Truth staat bekend om
wereldberoemde koffie. Sinds kort is
het na zes uur ook een dessertbar.
De patissier heeft Michelinster ervaring.
kaapstadmagazine.nl/truth-after-dark
FRANSCHHOEK: THE LAB
TheLAB Lifestyle is een luxe verblijf
van de toekomst. De kamer luistert
naar je stem en praat terug, maakt
koffie en zet de douche aan.
kaapstadmagazine.nl/unieke-accomodaties

WAT ZIJN DE REACTIES
3. VAN MENSEN OP JOUW
KUNST? HEB JE HET IDEE DAT
HET ZE BEWUSTER MAAKT?
‘Jazeker! In eerste instantie worden
mensen aangetrokken door de kleuren
en composities, later volgt er een gevoel
van realisatie. Ze vinden de beelden vaak
krachtig en willen onderdeel zijn van de
beweging. Ik verkoop de foto's via mijn
website en het geld gebruik ik om acties
te organiseren.’
WELKE MATERIALEN KOM
4. JE HET MEEST TEGEN
OP HET STRAND?
‘Het meeste plastic dat ik vind zijn
rietjes en wattenstaafjes. Ze zijn
moeilijk te zien want ze steken vaak
maar een stukje boven het zand uit. Ik
zie ook veel plastic tasjes, die hangen
vaak aan grote stukken zeewier vast.
Vooral na een stormachtige dag, ligt
heel het strand bezaaid met stukjes
plastic confetti.’
WAT IS HET GROOTSTE
5. VERSCHIL TUSSEN NU EN
TOEN JE BEGON MET
DIT PROJECT?
‘Het is vooral de persoonlijke
ontwikkeling die ik heb doorgemaakt.
Ik ben mij steeds bewuster van het
plasticgebruik. Ik ontmoet veel
gelijkgestemden die willen bijdragen
aan de vermindering van plastic. Door
de vele aandacht voor het project is
het een fulltime baan geworden. Samen
met een Nederlandse stagiaire zet ik
het project voort.’
WAT ZIJN JE
6. TOEKOMSTPLANNEN?
‘Ik ben in gesprek met Greenpeace
Africa. We onderzoeken of er een
campagne kan komen over The Single
Use of Plastic (wergwerpplastic zoals
rietjes en wattenstaafjes). Ik blijf
doorgaan met mijn fotografie en hoop
dat het steeds beter gaat met mijn
project zodat ik meer opruimacties kan
organiseren. Daar heb ik wel sponsors
voor nodig, misschien iemand die dit
leest? Alle hulp is welkom!’
ZIE JE EEN VERSCHIL
7. IN HET PLASTICGEBRUIK
TUSSEN NEDERLAND EN
ZUID-AFRIKA?
‘Ik zie dat Nederlanders bewuster zijn
in het gebruik, maar vaak denken ze
dat het plastic wordt gerecycled. Dat
is niet zo, want uit onderzoek blijkt dat
maar vijftig procent van het plastic in
Nederland wordt hergebruikt. In Afrika
zie ik veel Single Use Plastic: tasjes in de
winkels, lunchbakjes van piepschuim en
plasticflessen. Dat zwerft hier allemaal
rond. Het zou geweldig zijn als ook hier de
statiegeldfles wordt ingevoerd.’
WELKE INITIATIEVEN IN
8. ZUID-AFRIKA ZIJN EEN
VOORBEELD VOOR JOU?
‘Ik vind de initiatieven van Shop Zero
en Nude Foods in Kaapstad fantastisch.
Dit zijn plasticvrije-winkels, waar je alles
zelf kan opscheppen en meenemen in
papier of glazen potten. Echt top.’
TOONT KAAPSTAD
9. GENOEG INITIATIEF OM
HET PLASTICPROBLEEM AAN
TE PAKKEN?
‘Veel te weinig. De stranden worden voor
het oog opgeruimd, maar er is veel meer
mankracht nodig om het echt schoon te
maken. Vooral de kleine stukjes plastic
worden over het hoofd gezien. Misschien
kan Kaapstad een actie starten: voor
iedere kilo zwerfafval dat je vindt krijg je
een vergoeding.'
HEB JE TIPS VOOR
10. MENSEN OM HUN
PLASTICVERBRUIK TE
VERMINDEREN?
‘Probeer geen nieuwe plastic spullen
te kopen maar kijk op je het kan
hergebruiken of repareren. Wil je toch
iets kopen? Denk goed na voor je iets
aanschaft; heb je het echt nodig? Kijk
goed waar producten van gemaakt zijn.
Kleding is vaak van plastic gemaakt
en via het wassen komen er kleine
microplastics in het milieu terecht.
Gebruik geen Single Use Plastics, ga
naar een markt om je groente en fruit
zonder verpakking te kopen en neem je
eigen bakjes of potten mee.’
TIEN VRAGEN AAN: THIRZA SCHAAP | PAGINA 5
MEER INSPIRERENDE VERHALEN LEZEN:
KaapstadMagazine.nl interviewt elke maand Zuid-Afrikanen en Nederlanders die
bijzondere dingen doen. Ontdek meer: kaapstadmagazine.nl/interviews

KAAPSTADMAGAZINE.NL | EDITIE O1 | JAN 2019
TIEN VRAGEN AAN: THIRZA SCHAAP
PLASTIC
SOEP
ONZE STRANDEN ZIJN BEDEKT MET PLASTIC CONFETTI
MAAR ER VALT ECHT NIKS TE VIEREN”
De Amsterdamse fotograaf
Thirza Schaap (46) woont
sinds 2012 in Kaapstad. Vanaf
dat moment maakt ze veel
strandwandelingen en schrikt
ze van de hoeveelheid plastic
op het strand. Dit bracht haar
op het idee om het project
Plastic Ocean te starten.
Het plastic dat ze vindt
verandert ze in kunst. Hiermee
vraagt ze aandacht voor het
wereldwijde plasticprobleem.
WAAROM IS HET
1. PROJECT BELANGRIJK?
‘We gebruiken met zijn allen te veel
plastic en veel daarvan hebben we
helemaal niet nodig. Het is een actueel
onderwerp: er wordt afval gescheiden, je
betaalt voor plastic tassen en in sommige
restaurants geven ze geen plastic rietjes
meer. Toch moeten mensen zich nog
bewuster worden van het probleem. Dat
hoop ik te doen door het te veranderen in
kunst. Ik probeer van iets verschrikkelijks
iets moois te maken.’
HOE GA JE TE WERK EN
2. WAT IS JE DOEL?
‘Na elke strandwandeling loop ik met
een goedgevulde IKEA-tas vol plastic
huiswaarts, waar ik het vervolgens was,
droog en sorteer. Daarna leg ik het
op een pastelkleurige achtergrond en
fotografeer ik het op een creatieve en
ethische manier. Ik hoop dat mensen
de foto’s in hun huis ophangen, zodat
ze dagelijks herinnerd worden aan de
hoeveelheid plastic die we gebruiken.’

KAAPSTADMAGAZINE.NL | EDITIE O1 | JAN 2019
HOWZIT?!
Marcus Zandhuis woont er al
eindeloos lang en Jet Gravekamp
wat korter. Kaapstad is hun thuis,
KaapstadMagazine.nl hun werkplek.
OOG VOOR AFRIKA nodigde ze uit
om een printeditie van hun online
magazine te maken. Ze stellen zich
graag aan je voor.
JONG EN OUD ONTDEKT | PAGINA 3
6. MIJN MEEST FAVORIETE PLEK IN KAAPSTAD…
M: Knife’s Edge: een hike tussen twee toppen van Devil’s
Peak, waar zich aan de linkerzijde een heel steile afgrond
bevindt. Kijk op Instagram met #oogknifeedge voor
twee video's.
J: Op de top van Lion’s Head. Om na de verfrissende,
niet al te lange en vooral leuke hike te genieten van het
prachtige 360 graden uitzicht over de stad.
7. MIJN FAVORIETE AFRIKAANSE BOEK,
FILM OF MUZIEK…
M: Boek: When Things Fall Apart. Film: Sew the Winter to
My Skin. Muziek: Mlindo The Vocalist.
J: Ik ben met een vriendin naar het Jazz Fest in Kaapstad
geweest en heb zo van Masego zijn muziek genoten. Muziek
brengt voor mij het beste het Zuid-Afrikaanse gevoel over
en het is fijn dat je er overal ter wereld naar kan luisteren.
8. HET LEUKSTE AAN HET LEVEN IN KAAPSTAD…
M: In dit werk altijd weer ‘moeten’ (her)ontdekken. Dat
maakt ‘t leven leuker en je wordt er (meer) bescheiden van.
J: Het buiten zijn, de natuur, de bergen en de
actieve levensstijl.
MARCUS ZANDHUIS, 46
OPRICHTER CAPETOWNMAGAZINE.COM
1. NEDERLANDSE DINGEN DIE IK WELEENS MIS…
M: Ha! Goede tijdschriften en Calvé pindakaas.
J: Fietsen. Ik miste het zo erg dat ik inmiddels een fiets heb
aangeschaft om naar mijn werk te fietsen. Dat geeft echt
een gevoel van vrijheid.
2. HET GROOTSTE VERSCHIL MET NEDERLAND…
M: Elke dag breekt je hart wel een keer en elke dag is er
iets wat een oprecht genot is.
J: De bergen, natuur en het zichtbare, grote verschil tussen
arm en rijk.
3. IK MOEST HET MEEST WENNEN AAN…
M: Het kortzichtige van een deel van de lokale blanke
bevolking: "wij weten het wel, dus wij luisteren niet."
Trumps Amerika doet me eraan denken.
J: De tijd voor mijzelf. Ik ben alleen gekomen en had
geen verplichtingen. De tijd voor en met mezelf was even
wennen. Het is een leerzame tijd met veel up’s en down’s.
4. HET MOEILIJKSTE AAN HET LEVEN IN KAAPSTAD…
M: Weten dat anderen het echt, echt, echt heel zwaar
hebben en je niet iedereen kan helpen.
J: Het missen van mijn familie en vrienden in Nederland.
5. IETS WAT IK IN ZUID-AFRIKA HEB GELEERD…
M: Tevreden met mijzelf zijn. Er is niets mis met mij en ik
kan mijn beste persoonlijkheid hier tot uiting brengen, voor
mijzelf en mijn omgeving.
J: Je moet geduld hebben en niet veel vooruit plannen en
je weet nooit hoe lang iets uurt. Ik heb geleerd mij aan te
passen en open te staan voor andere culturen.
9. BESTE ZIN OM TE LEREN BIJ EEN BEZOEK AAN
ZUID-AFRIKA…
M: Kaapstad opent zich pas echt als je een paar
(Afrikaanse) woorden spreekt. Molo is hallo tegen één
persoon (in isiXhosa), Molweni is hallo tegen meedere
personen. Unjani? (hoe gaat het?) Enkosi (dank).
J: Howzit!?
10. MIJN BESTE HERINNERING AAN KAAPSTAD…
M: De illustere Tahrs (exotische geit) zien op de Tafelberg.
En in 2010 op de grond van mijn appartement zitten met
mijn schoonmaakster Lizzy en Zuid-Afrika uit de envelop
zien komen voor het WK, daarna dansten we samen.
J: Een tijdelijk leven opbouwen in een mooie omgeving
met nieuwe mensen en routines. Denk: sporten in
het Greenpoint Park, op zaterdag naar de markt,
bergen beklimmen, weekendjes weg en reizen door dit
veelzijdige land.
11. DIT WIL IK NOG HEEL GRAAG DOEN IN KAAPSTAD…
M: Samen met vrienden uniek ontworpen 'cabins' bouwen
op mooie plekken in Zuid-Afrika.
J: Leren kitesurfen.
JET GRAVEKAMP, 23
EINDREDACTEUR
KAAPSTADMAGAZINE.NL

BP
REISMAGAZINE OVER ZUID-AFRIKA
1e jaargang l nummer 1 - 2012 l losse verkoopprijs € 6.95
BP
BP
01-Cover-3.indd 1 04-09-13 16:17
BP
On a budget
Tussen zand en steen
Ontdekkingsreis door de
Twee Hollandse avonturiers in de bush
N/a’an ku sê
Reis naar het einde van de wereld
BP
BP
BP
BP
BP
BP
BP
BP
-Cover.indd 1 26-10-17 12:43
OOG VOOR AFRIKA
niet meer missen?
OOG VOOR AFRIKA is door KaapstadMagazine.nl
uitgeroepen tot het beste tijdschrift over Afrika!
Neem een
abonnement!
Voor € 15,- ontvang je
3 nummers (een korting van € 5,85!!!)
+ Bij ieder nummer ook de digitale editie. Zo heb je OOG VOOR AFRIKA altiijd bij de hand
+gratis de digitale Nelson Mandela-special: Een leven lang Mandela
www.oogvoorafrika.nl > abonnement of
bel Abonnementenland, 0251 257 924
Ek Sien Jou
De Big Five issue
1e jaargang l nummer 1 - 2012
hÉt reismagazine over afrika 3e jaargang l nummer 1 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 5e jaargang l nummer 1 - 2016 l prijs 6.95 l
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 2e jaargang l nummer 2 - 2013 l prijs €6.95 l www.oogvoorafrika.nl
hÉt reismagazine over afrika 3e jaargang l nummer 2 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 4e jaargang hÉt reismagazine l nummer 2 - 2015 over l prijs afrika 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
4e jaargang l nummer 3 - 2015 l prijs e6.95 l hÉt www.oogvoorafrika.nl
reismagazine over afrika
www.oogvoorafrika.nl
HÉT 5e jaargang REISMAGAZINE l nummer 2 - OVER 2016 l prijs AFRIKA e6.95 6e HÉT l jaargang www.oogvoorafrika.nl
REISMAGAZINE l nummer 1 - 2017 OVER l prijs AFRIKA 6.95 l 6e HÉT
www.oogvoorafrika.nl
jaargang REISMAGAZINE l nummer 2 - 2017 OVER l prijs AFRIKA 6.95 l 7e www.oogvoorafrika.nl
jaargang l nummer 1 - 2018 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 3e jaargang HÉT REISMAGAZINE l nummer 3 - 2014 OVER l prijs €6.95 AFRIKA l www.oogvoorafrika.nl
4e jaargang l nummer 1 - 2015 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl
reismagazine over zuid-afrika
2e jaargang l nummer 1 - 2013 l prijs e6.95/ZAR 60
collector’s iteM & eXtra dik COLLECTOR’S ITEM NUMMER 10 BELEEF AFRIKA NUMMER 11 DE MOOISTE REIZEN EN HERINNERINGEN DE MOOISTE REIZEN EN HERINNERINGEN DE MOOISTE REIZEN EN HERINNERINGEN
HEt vErlorEn koninkrijk
van MapungubwE
CapE rivièra
dE kaapsE kust
Ode aan Zimbabwe
MasHatu
SpOtlight Op painted dOgS
land van gigantEn
Jane gOOdall
parEls van
gelOOf, hOOp & liefde
liMpopo
fOtOwedStRiJd
kaapstad
win een veRbliJf in Zuid-afRika
dEsign
Hoofdstad 2014
de SchOOnheid van iSimangaliSO
• van Big 5 naar Big 4? Het verhaal van hoop & liefde 16 pagina’s
• Het mysterie van de witte leeuwen van Timbavati
extRA
wiJnpROeven peR tRam
• 20 nederlanders over hun zuid-afrika
• de 10 mooiste Big 5 safari’s
boordevol
tOwnShip tOuRS annO 2014
• van kaapstad naar Johannesburg in 5 stops voordeel
• de 5 gezichten van de onbekende Wild Coast
Focus op de Westkust
weReldkindeRen
Kaapstad à gogo!
van BusH ToT BeaCH • In de voetsporen van Nelson Mandela •
mee op lezersreis? * fotografiereis Hope naar Sossusvlei de Wild Coast Vijftig * unieke tinten rood • Zanzibar
ontmoeting met witte leeuwen * Proef Eiland zuid-afrika van met de Harm vergeten Jan tijd • De wow-factor
‘de Braaiman’
van Plettenberg Bay • Rik Felderhof: thuis
in Tanzania • Rituelen uit de Omo-vallei
met oog voor zuid-afrika leer je het echte zuid-afrika kennen
2e jaargang l nummer 1 - 2013
2e jaargang l nummer 2 - 2013
Vijftig reistips
Zuid-Afrika
Namibië
Tanzania
Ethiopië
Zimbabwe
3e jaargang l nummer 1 - 2014
EEn lEvEn lang MandEla
20 pagina’s EErbEtoon aan Madiba
zUiD-afrika
special
3e jaargang l nummer 2 - 2014
Zuid-afRika
Zimbabwe
tanZania
3e jaargang l nummer 3 - 2014
ZUID-AFRIKA
ZIMBABWE
TANZANIA
MOZAMBIQUE
4e jaargang l nummer 1 - 2015
ZUID-AFRIKA
Into the wild BOTSWANA
NOORDKAAP en NAMIBIË
YOU RUN, YOU DIE :)
Droombestemming in NAMIBIË
TRACTORGIRL
De utlieme safari in TANZANIA
4E JAARGANG l NUMMER 2 - 2015
BOTSWANA
KAAPVERDIË
NAMIBIË
ZUID-AFRIKA
WIJNTOURS
OFF THE BEATEN TRACK
ETOSHA NATIONAL PARK
SAFARI MET EEN 4X4 CAMPER
KAAPVERDIË
VAN A NAAR BETER
10 REIZEN EN TIPS
MET VOORDEEL
FOTOGRAFIESAFARI
OOG IN OOG MET OLIFANTEN
RIJDEN, FIETSEN EN LOPEN
DOOR AFRIKA
TIJGERS THUIS IN AFRIKA
4e jaargang l nummer 3 - 2015
de
101
Mooiste
lodGes in
Zuidelijk
afrika
Ghana
Mauritius
Zuid-afrika
naMibië
tanZania
ZUID-AFRIKA
TANZANIA
BOTSWANA
NAMIBIË
5E JAARGANG l NUMMER 1 - 2016
ETHIOPIË
LESOTHO
MADAGASKAR
TANZANIA
ZUID-AFRIKA
11
ACTIEVE EN
AVONTUURLIJKE
REIZEN
IN AFRIKA
5e jaargang l nummer 2 - 2016
NAMIBIË
SWAZILAND
TANZANIA
ZUID-AFRIKA
24 UUR
IN DAR ES SALAAM
BOTSWANA
TANZANIA
ZIMBABWE
ZUID-AFRIKA
ZIMBABWE – DE EERSTE LIEFDE
FOTOSAFARI OP DE CHOBE
OOG IN OOG MET
KIM – HYENAMAN – WOLHUTER
RIK FELDERHOF
OVER ZIJN TANZANIA
BOER ZOEKT VROUW ANNEKIM
SAy chEESE
IS ÓNZE VROUW IN ZAMBIA
BIjZoNDERE DIERENpoRTRETTEN 6 DROOMLODGES EN –HOTELS
NAMIBIË - DE MooISTE LANDSchAppEN
STAATSBEZoEK AAN SWAZILAND
DE SMAAK vAN ZUID-AFRIKA
• BAOBABS EN LEMUREN IN MADAGASKAR
• IN GALOP DOOR LESOTHO MAAgDENcEREMoNIE
IN ZoELoELAND
• NAAR DE TOP VAN DE KILIMANJARO
KAApSTAD:
• SPOTLIGHT OP DE WITTE HAAI 10 x goED vooR EEN gLIMLAch
• HIKEN LANGS DE WILD COAST
UBUNTU - EEN SpIRITUELE REIS
• EXPEDITIE ETHIOPIË – DE STAMMEN IN DE OMO-VALLEI
Mauritius: beauty en de beach
Verhalenwedstrijd: win een Verblijf in Zuid-afrika
naMibië de leVende woestijn
24 uur in stone town
6E JAARGANG l NUMMER 1 - 2017
6E JAARGANG l NUMMER 2 - 2017
BOTSWANA
ZUID-AFRIKA
DROOMHUIS
ONDER DE ZON
GORDON ZEGT JA
DE STEMMEN VAN
ROBBEN ISLAND
VLIEGEN IN
DE AFRIKAANSE WILDERNIS
PIKANTE WALVISSEN
WILD BOTSWANA
MET EEN BUSHCAMPER
8 ULTIEME REISTIPS
VAN AFRIKA EXPERTS
GAMBIA
NAMIBIË
OEGANDA
ZUID-AFRIKA
NAMIBIË
LEEG LAND VOL ZAND
FIETSEN IN GAMBIA
OEGANDA
HET GROENE HART VAN AFRIKA
DE SMAAK VAN AFRIKA
3 CHEFS UIT PATERNOSTER
2018
HET JAAR VAN DE WILDE HOND
ANDRIES BOTHA
KUNSTENAAR MET EEN VERHAAL
DÉ ULTIEME AFRIKA BUCKETLIST
7E JAARGANG l NUMMER 1 - 2018
72 UUR IN DURBAN
AFRIKA JA, IK WIL
VITAMINE AFRIKA
De mooiste foto’s, onverwachte bestemmingen,
reistips en verhalen vind je in OOG VOOR AFRIKA
De inspiratie- en reisgids voor Zuid-Afrika,
Botswana, Gambia, Zimbabwe, Namibië, Kenia,
Mozambique, Zambia, Rwanda, Tanzania,
Oeganda en de eilanden in de Indische Oceaan.
Bezoek onze website www.oogvoorafrika.nl

KAAPSTADMAGAZINE.NL JE BESTE VRIEND UIT ZUID-AFRIKA JAN 2019
EDITIE O1
JONG EN OUD ONTDEKT
PLASTICSOEP KUNST
TIEN VRAGEN AAN THIRZA SCHAAP
KAAPSTAD:
ONZE UNIEKE VERBORGEN PLEKJES
DE ZUID-AFRIKAANSE
ELFSTEDENTOCHT
IN NEDERLAND
DOE JE MEE?
CAPE ORIGINALS