4-2025 | Europoort Kringen

I N D U S T R I E E L M A N A G E M E N T M A G A Z I N E
THEMA: WATERSTOF, WORLD HYDROGEN SUMMIT & EXHIBITION
nr. 04 - april 2025, 64ste jaargang
DE MAASVLAKTE ALS
KRUISPUNT VOOR
WINDENERGIE VAN ZEE
VEILIGHEID IS GEEN
TOEVAL, MAAR STRATEGIE
ERIC VAN HEREL (AIR PRODUCTS)
‘INCENTIVES
ZIJN ONONTBEERLIJK
ALS JE VER VAN DE
EINDKLANT ZIT’

Duurzame en betrouwbare
mobiele energieoplossingen
Bij Bredenoord zien we de vraag naar duurzame mobiele stroomoplossingen
enorm toenemen. Onze klanten willen uitstoot en
geluidsoverlast voorkomen, maar wel flexibel, wendbaar en rendabel
kunnen werken. Stage V generatoren zijn een goede, betrouwbare
en schaalbare oplossing om NOx emissies te beperken. Maar onze
R&D afdeling werkt ook aan andere duurzamere oplossingen zoals
batterijsystemen en aggregaten op alternatieve brandstoffen.
Denk aan bijvoorbeeld HVO en biogas. Onze experts vertellen u
graag welke oplossing het beste bij uw behoefte past.
Bel of mail voor vrijblijvend advies met ons Rental team.
www.bredenoord.com
+31 (0)55 301 85 01 • rental@bredenoord.com

april - 2025 EUROPOORT KRINGEN 3
I N D U S T R I E E L M A N A G E M E N T M A G A Z I N E
INHOUD
THEMA: WATERSTOF, WORLD HYDROGEN SUMMIT & EXHIBITION 04 - april 2025
‘INCENTIVES ZIJN
ONONTBEERLIJK ALS JE VER VAN
DE EINDKLANT ZIT’
“Voor het behalen van de Europese klimaatdoelen in 2050 is het
noodzakelijk dat CO2-opslag een succes wordt en er wordt gestart
met de productie van groene waterstof uit Noordzeewind en uit
geïmporteerde groene ammoniak.” Dit stelt business manager Eric
van Herel van Air Products. Het bedrijf richt zich op de productie van
industriële gassen en is ‘s werelds grootste leverancier van waterstof.
11
DE MAASVLAKTE ALS KRUISPUNT
VOOR WINDENERGIE VAN ZEE
Het aansluiten van de windparken op zee IJmuiden Ver Beta, IJmuiden
Ver Gamma en Nederwiek 2 op het stroomnet via de Tweede Maasvlakte
is een omvangrijk werk. Projectdirecteur Arjan Dams vertelt over het
2GW-programma van Tennet dat voor dat alle inspanningen de basis
vormt en waarvan het uiteindelijke doel tweeledig is: zorgen voor
duurzaamheid en energie-onafhankelijkheid.
70
PORTLANTIS INSPIREERT
NIEUWE GENERATIES
Vorige maand ging Portlantis op feestelijke wijze open. Het is het nieuwe
interactieve ervaringscentrum op de Tweede Maasvlakte, waar 150.000
bezoekers per jaar, onder wie veel jongeren, de Rotterdamse haven in alle
facetten leren kennen. In Europoort Kringen het verslag van een perstour.
“De chemische industrie is voor jongeren minder tastbaar dan de inhoud
van een container.”
106

Het bereiken van een duurzame
toekomst is als kajakken.
Met een ervaren partner kunt
u de juiste beslissingen nemen.
Het bereiken van een duurzame toekomst is in veel opzichten veeleisend.
Er moet goed worden geanticipeerd op obstakels en veranderingen
om de juiste beslissingen te kunnen nemen. Wij staan klaar om deze
uitdagingen samen met u aan te gaan! We helpen u om uw processen
te verbeteren om te voldoen aan uw ESG-doelstellingen, operationele
optimalisatie en inspanningen voor duurzame productie. Laten
we samenwerken om te verbeteren!
Wil je meer weten?
www.nl.endress.com

april - 2025 EUROPOORT KRINGEN 5
I N D U S T R I E E L M A N A G E M E N T M A G A Z I N E
INHOUD
colofon
UITGEVER
Europoort Producties B.V.
BINK 36, Binckhorstlaan 36 unit C1 14-16
NL-2516 BE Den Haag
E-mail: mail@europoortproducties.nl
REDACTIE
E-mail: redactie@europoortkringen.nl
HOOFDREDACTEUR
Jiří Hartog
jiri.hartog@europoortkringen.nl
Telefoon: 06 112 15 996
VASTE MEDEWERKERS REDACTIE
Nikki op ten Berg, Kim de Booij, Victor van der Chijs,
Mels Dees, Nico van Dooren, Mai Elmar, Vincent
Krabbendam, Bart Kuipers, Heleen van der Maas, Albert
Mensinga, Rob Nijman, Marjo Peppelaar, Erik Stroosma,
Jeanette van Swaal, Emma Veldhuis, Ellen Weber,
Marianne van de Werken
VASTE FOTOGRAFEN
Danny Cornelissen, Pierre Crom
ONTWERP & VORMGEVING
VormPro, René Peereboom
KLANTENSERVICE
E-mail: mail@europoortproducties.nl
COVERFOTO EUROPOORT KRINGEN
Pierre Crom
DRUKWERK
Damen Drukkers
ADVERTENTIES
Remco Rooij
Telefoon: +31 (0)70 221 19 43
Mobiel: +31 (0)6 53 22 08 22
E-mail: remco.rooij@europoortkringen.nl
NIEUWE ABONNEMENTEN
Ga voor het afsluiten van
een abonnement naar
Europoortkringen.nl/abonneren/
of scan de QR-code:
ABONNEMENTSPRIJS
€ 159 (excl. btw) per jaar voor een Combi Totaalabonnement,
zie Europoortkringen.nl/abonneren/.
Abonnementen worden na afloop van de
abonnements termijn telkens stilzwijgend verlengd
met een periode van twaalf maanden tenzij de
afnemer het abonnement tenminste twee maanden
vóór het einde van de lopende abonnementstermijn
schriftelijk heeft opgezegd.
VERSCHIJNING
Europoort Kringen verschijnt 12 x per jaar.
ISSN 1568 - 881X
Copyright © 2025 Europoort Producties B.V.
Niets uit deze uitgave mag op enigerlei wijze worden
overgenomen zonder uitdrukkelijke toestemming
van de uitgever. Dit vakblad is uitsluitend gericht
op vakbeoefenaren en anderen die op grond van
hun professie belang hebben bij de in dit blad
gepubliceerde vakinformatie. Sinds eind 2011 is er
een gewijzigde abonnementenwet van kracht voor
consumenten. Deze
is niet van toepassing
voor abonnementen op
vakinformatie, die uit
hoofde van beroep of
bedrijf zijn aangegaan.
ADVERTENTIELIJST
Bredenoord2
Endress+Hauser4
Resato International 6
Dura Vermeer Haven &
Industrie8
World Hydrogen
Summit & Exhibition 10
Pilz Nederland 16
Hitard Engineering 18
Air Products 28
Keller Nederland 32
EVAPCO34
Multipomp 46, 48
Comon Invent 52
Duiker Clean
Technologies54
Nexus Energy 62
Altisol66
Van Ginkel Groep 78
Inerc84
Europoort Industrie
Diensten 86, 88
Aerzen Nederland 98
AREPA Maintenance
& Services 108
Gizom110
Hogeschool Utrecht 112
Syndus Group 114
KSB Nederland 116
Easyfairs118
SoluForce120
Howden CPI
Netherlands123
Metaalhandel Ketting 124
Endress+Hauser denkt mee over
waterstofoplossingen 20
Transport en opslag van ammoniak
in havengebieden 22
Gasunie presenteert nieuwe strategie
in Rotterdam 26
Hoe de bal aan het rollen te brengen 30
‘De kracht van de juiste balans in samenwerking’ 36
Doemscenario voltrekt zich 40
Kickstarter neemt de leiding in
ecentraal waterstofnetwerk 42
VoltaChem viert 10 jaar innovatie44
Ultrakrachtige waterstof powerpack 50
Bufferfunctie in turbulente tijden 56
Waterstof binnen handbereik met
innovatieve ammoniakkraker 60
Vooruitblik World Hydrogen Summit & Exhibition 64
‘Veiligheid staat altijd voorop bij
toepassing van waterstof’ 68
Innovatieve fosfaatrecyclingfabriek in Moerdijk 74
‘Onze waterstoftankstations werken’ 80
Afscheidscolumn Peter van Hooft (FLIE) 87
Goud & nikkel, de ideale combi voor
H2-druksensoren90
Veiligheid is geen toeval, maar strategie 92
Drie vakbeurzen in één tijdens de Rotterdam
Processing Week 96
Met een open vizier advies over de
beste koeloplossing 100
De unieke voordelen van kunststof pompen 104
RUBRIEKEN
Productnieuws 79
Webnieuws 85
SmartPort 113
Mensen in Bedrijf 115
Agenda 117
COLUMNS
Column Nico van Dooren -
Noodweer over Rotterdam 19
Column Victor van der Chijs -
Op weg naar een infarct op de weg 55
Mai Elmar & Co 119

Powering zero-emission mobility with
our hydrogen refueling stations
Met meer dan 60 waterstoftankstations in heel Europa is Resato
Hydrogen Technology een betrouwbare partner in het leveren van
hightech H₂-tankstations voor vrachtwagens, bussen, tubetrailers en
auto’s op 350 en 700 bar. Met 30+ jaar ervaring in hogedruktechnologie
garanderen we een snelle en feilloze tankervaring.
Bezoek ons op World Hydrogen Summit 2025
Van 20 t/m 22 mei 2025 staan onze waterstofexperts voor
u klaar in hal 3 - stand A74
www.resato-hydrogen.com

april - 2025 EUROPOORT KRINGEN 7
GEEN SPELLETJE
VOORWOORD
De afgelopen tijd haalden in Rotterdam gevestigde industriële
bedrijven op een andere manier het nieuws dan zij
waarschijnlijk hadden gewenst. Kort na elkaar maakten
Tronox en LyondellBasell bekend dat zij geen andere optie
zagen dan hun plant in de Rotterdamse haven te sluiten. De
redenen zijn bekend: hoge kosten voor energie en het net, hevige
concurrentie uit vooral China en een overheid die vooralsnog
geen zekerheid biedt voor het plegen van investeringen die
decennia bestrijken.
Het nieuws is om verschillende redenen verontrustend. De
laatste jaren uitten LyondellBasell en andere (petro)chemische
bedrijven steeds vaker en heviger hun boodschap richting de
overheid. Als de energieprijzen niet in lijn worden gebracht met
de ons omringende landen en er voor een level playing field wordt
gezorgd, dan zagen deze bedrijven de toekomst somber in.
Naar nu blijkt zijn de omstandigheden in elk geval de fabrieken
van deze twee bedrijven fataal geworden. Nog niet zo lang
geleden had LyondellBasell vele miljoenen geïnvesteerd in het
Circular Steam Project, dat de CO2-uitstoot van de fabriek in
Rotterdam aanzienlijk terugbracht. Ondanks deze investering
zal de fabriek gewoonweg worden gesloopt. Nog even en het is
weg. Die gevolgen kunnen zich verder strekken. Je moet niet te
veel blokjes uit de Jengatoren trekken die de sector in figuurlijke
zin vormt. Op den duur bestaat de kans dat het hele bouwwerk
instort.
Nou is de Nederlandse chemische en raffinagesector
allesbehalve een spelletje, maar het lijkt erop dat de boodschap
bij de Nederlandse en Europese overheid is aangekomen. Bij
het schrijven van dit voorwoord is niet bekend hoe zich dat in de
Voorjaarsnota zal uiten, maar laten wij voorlopig op het beste
hopen. Hoe je het wendt of keert, de uitgangspositie - niet alleen
in Rotterdam, maar ook in Noordwest-Europa - is meer dan
uitstekend. Wij beschikken hier over geweldige infrastructuur,
een dijk van een haven, mooie bedrijven en heel veel kennis.
Laten we de kansen grijpen die ons worden geboden!
JIRI HARTOG
Hoofdredacteur Europoort Kringen
jiri.hartog@europoortkringen.nl

DURA VERMEER HAVEN & INDUSTRIE
UW SAMENWERKINGSPARTNER VOOR
INNOVATIE EN
DUURZAME
INDUSTRIËLE
PROJECTEN
> DURAVERMEER.NL
Dura Vermeer Haven en Industrie is de samenwerkingspartner voor complexe civiele en infrastructurele projecten binnen de havenen
industriesector. Als een van de meest succesvolle familiebedrijven van Nederland combineren wij vakmanschap met innovatie en
duurzaamheid. Met een rijke geschiedenis die ruim twee eeuwen teruggaat, beschikken wij over diepgaande kennis en ervaring in de
infra, bouw- en industriële sector.
Dankzij onze specialisatie realiseren wij industriële projecten die bijdragen aan de efficiëntie, veiligheid en duurzaamheid
van de sector. Onze werkwijze is toekomstbestendig en gericht op het optimaliseren van operationele processen
en infrastructuur.

april - 2025 EUROPOORT KRINGEN 11
Eric van Herel (Air Products)
‘INCENTIVES ZIJN
ONONT BEERLIJK ALS JE VER
VAN DE EINDKLANT ZIT’
WATERSTOF
“Voor het behalen van de Europese klimaatdoelen in 2050 is het noodzakelijk dat CO2-
opslag een succes wordt en er wordt gestart met de productie van groene waterstof uit
Noordzeewind en uit geïmporteerde groene ammoniak.” Dit stelt business manager Eric van
Herel van Air Products. Het bedrijf richt zich op de productie van industriële gassen en is
‘s werelds grootste leverancier van waterstof.
Foto’s: Pierre Crom

12
EUROPOORT KRINGEN april - 2025

april - 2025 EUROPOORT KRINGEN 13
Je bent business manager bij Air Products in Rotterdam.
Wat houdt je werk in?
“Ik richt mij op de energietransitie. Air Products levert industriële
gassen, zoals zuurstof, stikstof, argon en waterstof. In Rotterdam
beschikken wij over fabrieken om onze klanten van deze
producten te voorzien. Onze verantwoordelijkheid is het langjarig
betrouwbaar leveren aan onze industriële klanten in Rotterdam.
De productie van zuurstof en stikstof is relatief eenvoudig. Dan
heb ik het niet over de stikstofverbindingen als NOx waarover
je in het nieuws leest, maar over de pure, ongebonden stikstof:
N2, het complete molecuul. Dit wordt bijvoorbeeld gebruikt
voor het conserveren van een zak chips, maar ook voor het veilig
opslaan van producten in opslagtanks hier in de haven. Wij zuigen
Rotterdamse lucht naar binnen, waarna wij dit gaan scheiden. Wij
koelen het af, comprimeren het en bij ongeveer -200 °C 'koken'
we het. Op een gegeven moment kunnen wij gasvormige, pure
zuurstof aftappen, waarna wij ook de stikstof en argon scheiden.
Dat is een energie-intensief proces, waarvoor wij veel elektriciteit
en stoom gebruiken. Stoom wekken wij op met behulp van
aardgas. Het meeste aardgas gebruiken we echter voor de
productie van waterstof. Al deze processen - en producten -
willen wij verder verduurzamen, wat wij samen langjarig met onze
klanten willen doen.”
Wat is jullie kracht?
“In Rotterdam leveren we al sinds de jaren zeventig industriële
gassen aan de industrie. Onze pijpleidingen liggen door de hele
haven. Met name onze expertise - van over de hele wereld -
brengen we naar Rotterdam, bijvoorbeeld op het gebied van
veiligheid. Er zijn partijen die een eigen stikstofgenerator in
gebruik nemen, maar de schaalgrootte waarop wij opereren,
maakt het gemakkelijker om te diversificeren. Onze fabrieken zijn
uiterst betrouwbaar en energie-efficiënt, waarmee wij een goede
partner voor de industrie vormen.”
Hoe verduurzamen jullie?
“Zoals ik net zei: bij de productie van stikstof en zuurstof halen
onze fabrieken lucht naar binnen. Het comprimeren ervan kun
je doen met stoom of met elektriciteit. Onze meeste fabrieken
draaien op elektriciteit, maar we hebben er nog een aantal die
“ONZE PIJPLEIDINGEN LIGGEN
DOOR DE HELE HAVEN”
stoom nodig hebben. Die zijn we aan het elektrificeren, wat ons
aardgasverbruik zal doen verminderen.
De grootste CO2-besparing realiseert Air Products met de
deelname aan Porthos. Wij gaan de CO2 afvangen die vrijkomt
bij de productie van waterstof. Bij deze fabrieken kan dat goed
en kostenefficiënt. Daarom zie je de eerste CCS-projecten bij
waterstof gebeuren.“

14
EUROPOORT KRINGEN april - 2025
Jullie hebben al vele jaren ervaring in de productie van
waterstof.
“Ja, dat is juist. Al meer dan zestig jaar geleden is Air Products
begonnen met de productie van waterstof. Aanvankelijk gebeurde
dit in opdracht van partijen als de US Air Force en later de NASA
om de Apollo-raketten te lanceren. Waterstof is een belangrijk
industrieel gas, een fantastisch molecuul dat je breed kan
“DE GROOTSTE CO2-BESPARING
REALISEERT AIR PRODUCTS MET DE
DEELNAME AAN PORTHOS”
inzetten. Wij hebben onze expertise op dat gebied vergroot. In
de jaren tachtig kreeg de productie van waterstof een boost.
Bij het maken van benzine en diesel kwam er bij raffinaderijen
zwaveldioxide vrij, wat voor zure regen zorgde. Waterstof maakt
het mogelijk de productieprocessen te ontzwavelen. Air Products
bouwde in die jaren veel waterstoffabrieken en ontwikkelde zich
tot een partner voor de industrie om dit probleem op te lossen.
Bij de productie kraken wij aardgas met water - stoom - naar
waterstof. De ‘C’ bindt zich aan de ‘O’ van water, waardoor
zich ook in grote hoeveelheden CO2 vormt. Die kun je vrij puur
afvangen, wat wij met Porthos doen. Zo kunnen wij de CO2-
emissies van de fabriek significant verlagen.”
Van bestaande waterstoffabrieken?
“Ja, in de VS doen wij dit al een tijdje. Met de infrastructuur
waarover wij in Rotterdam beschikken, is dat ook hier goed
mogelijk. Dat doen wij door bij de HyCo-fabriek [waar Air
Products waterstof produceert, red.] in Rotterdam een
gigantische afvanginstallatie bij te bouwen. Deze zuivert en
comprimeert de CO2, waarna die via het pijpleidingennet
van Porthos naar een leeg gasveld in de Noordzee wordt
getransporteerd. Dankzij deze maatregelen kunnen wij blauwe
waterstof gaan produceren. Daarnaast is er groene waterstof,
die je kunt maken door water of groene ammoniak te splitsen.
Dit groenewaterstofmolecuul is volledig CO2-neutraal wanneer
duurzame elektriciteit wordt gebruikt. Het is duur, maar wel de
richting die wij als maatschappij op moeten.”
In Saoedi-Arabië gaan jullie dit produceren in een
2 GW-groenewaterstoffabriek, het NGHC-project.
“Wij zijn thuis in waterstof. Wij ‘zitten erop’, zou je kunnen
zeggen. Om zo kostenefficiënt mogelijk groene waterstof te
kunnen produceren, heb je schaal, veel wind en nog meer zon
nodig. In Saudi-Arabië, richting het Suezkanaal, is de plek waar
dat allemaal voorhanden is. Een project als dit vergt enorme
investeringen. Om die terug te verdienen, moet de installatie
nagenoeg altijd z’n werk kunnen doen. Net als bij een vliegtuig
wil je niet dat deze onnodig stil staat. Door continu zon en wind te
oogsten, kan de installatie altijd draaien. Dat lukt niet met enkel
Noordzeewind. Wij werken hiervoor in een consortium met drie
partijen samen. Air Products bouwt de installaties voor de groene
waterstof en de omzetting naar groene ammoniak. De groene
ammoniak wordt verkocht en kan direct worden toegepast of
omgezet naar groene waterstof voor onze klanten.”
Wordt NGHC de grootste groenewaterstoffabriek
ter wereld?
“Ja, en ook de eerste die op deze schaal wereldwijd wordt
gerealiseerd. Het mooie van dit project is ook dat veel technologie
die erin wordt toegepast uit Europa afkomstig is. De electrolysers
zijn Duits, de compressoren zijn Italiaans en de ammoniaktrein
is Deens. Ook wordt dit project vanuit ons kantoor in Den Haag
ontwikkeld. Daarmee krijgt het nog een extra Europees tintje.”
Jullie gaan de waterstof in de vorm van ammoniak naar
Rotterdam verschepen.
“Ons onderzoek toont aan dat het omzetten naar ammoniak op
dit moment de best bewezen technologie is voor het transport
van waterstof. Ammoniak wordt al op grote schaal over de hele
wereld verscheept, met name voor de kunstmestindustrie.
Rotterdam is een van de locaties waar het naartoe kan worden
vervoerd. Waar ter wereld we ook zijn gevestigd, we bedienen er
de lokale industrie.”
In hoeverre hebben jullie een steuntje in de rug van de
overheid nodig?
“Je ziet dat Europese wet- en regelgeving stimulerend werkt
voor de ontwikkeling van de vraag naar groene waterstof. Bij
bijvoorbeeld de opkomst van wind op zee zag je dat de opgewekte
elektriciteit eerst direct of dichtbij de eindklant terechtkwam.
Groen is daar beter te verwaarden. Maar bij groene waterstof
vind je veel van de afnemers in de basisindustrie, ver weg van de
eindconsument. Dan heb je een pakket van verplichtingen en
subsidies nodig om de keten op gang te helpen. Air Products vindt
het belangrijk dat die mandaten voor de hele keten er komen.
Vanuit de EU is die hulp echt nodig. Verduurzamen is de enige weg,
maar dat kan niet tegen dezelfde kosten en heeft dus een prijs.”
Wordt die hulp nu in voldoende mate geboden?
“Er wordt hard aan gewerkt, maar er moet nog meer gedaan
worden om bedrijven enige zekerheid te bieden bij het nemen van
definitieve investeringsbeslissingen.”
Is alles in Rotterdam bij jullie al in gereedheid voor de
aanvoer van groene ammoniak?
“Om aan de vraag vanuit de industrie en mobiliteit te voldoen,
zijn er grote hoeveelheden groene waterstof nodig. Er zal zowel
lokale productie als import nodig zijn. Dat wordt aangemoedigd in
beleid, maar er zijn nog niet genoeg incentives om investeringen
“WIJ ZIJN THUIS IN WATERSTOF;
WIJ ‘ZITTEN EROP’, ZOU JE KUNNEN
ZEGGEN”
te doen landen. Wel wordt erkend dat groene waterstof
duurder is. De SDE++ subsidie en andere regelingen bieden
steun voor lokale productie. Ook voor de import van groene
waterstof zal er nog wat nodig zijn om het prijsgat te dichten;
die stimuleringsmaatregelen zijn er nog niet. Rotterdam heeft
alles om zich te ontwikkelen tot hub voor de energietransitie.
Wij hebben hier CCS-infrastructuur, fabrieken kunnen relatief
makkelijk decarboniseren, er landt offshore wind en er is de

Neem nu een abonnement
en krijg toegang tot
het volledige magazine