FB_Brochure_A5_Welkom in het VP_NED_versie 2025

Welkom in
het Vlaams
Parlement

2

Welkom in het Vlaams
Parlement
Vlaanderen is bij uitstek een democratische regio.
Om de vijf jaar verkiezen we in volkomen vrijheid
ons eigen Vlaams Parlement. We kiezen niet alleen
wie ons in dit parlement mag vertegenwoordigen,
maar ook welke partijen de meeste zetels in
handen krijgen. En daar stopt het nog niet. Want
nadat je als Vlaamse burger gekozen hebt wie je
de komende vijf jaar zal vertegenwoordigen, kun
je hen in dit gebouw ook hoogstpersoonlijk komen
controleren: alle debatten in het Vlaams Parlement
kun je live bijwonen vanaf de publiekstribune van
de Koepelzaal en in de commissiezalen.
Het Vlaams Parlement is een open huis.
Daarom is het Vlaamse halfrond overkoepeld door
een plafond van glas: een plafond waar je alles door
kunt zien en dat het daglicht ongehinderd binnenlaat.
Daarom ontvangt het Vlaams Parlement
jaarlijks meer dan 20.000 bezoekers uit heel Vlaanderen,
vaak jongeren. En daarom ook worden alle
plenaire debatten uitgezonden en van commentaar
voorzien. In alle transparantie worden de debatten
rechtstreeks tot bij de mensen gebracht, tot in elke
huiskamer en op elke laptop. Zo kan iedereen ze
volgen.
Maar wat is hier eigenlijk te zien? Wat is zo
belangrijk dat elke Vlaamse burger het moet
kunnen zien? Simpel: in dit huis speelt de Vlaamse
democratie zich af. Hier worden de politieke ideeën
en standpunten van alle Vlamingen vertegenwoordigd,
door 124 volksvertegenwoordigers en
acht partijen. Samen discussiëren en stemmen
ze over alles waarvoor Vlaanderen bevoegd is:
onderwijs, cultuur, sport, zorg, economie, arbeidsmarkt,
inburgering, media, klimaat en natuur ...
Bovendien controleren ze het doen en laten van de
ministers van de Vlaamse Regering, die wekelijks
verantwoording komen afleggen in het Vlaamse
halfrond. Ze worden er stevig aan de tand gevoeld
door de gekozenen van het volk.
Als voorzitter van dit parlement is het mijn taak
om alle partijen en alle gekozenen de kans te geven
in alle vrijheid hun stem te laten horen. Een logisch
gevolg daarvan is dat er soms op het scherpst van
de snee gedebatteerd wordt. En dat is goed. De
meest uiteenlopende meningen komen in dit halfrond
aan bod. Sommige volksvertegenwoordigers
steunen de regering, andere volksvertegenwoordigers
bekampen haar te vuur en te zwaard. Voor
een vurig debat tussen de verschillende kampen en
ideeën wil ik alle ruimte laten. Het meningsverschil
moet voor iedereen zichtbaar gemaakt worden,
net als de — even reële — overeenstemming tussen
de Vlaamse volksvertegenwoordigers. Zo doet het
Vlaams Parlement op kleine schaal wat Vlaanderen
al zo lang doet: stevig en democratisch met
elkaar van mening verschillen om daarna samen
verder te gaan.
Welkom!
Hartelijke groet
Freya Van den Bossche
Voorzitter van het Vlaams Parlement
3

Het Vlaams Parlement,
forum van de democratie
Wat is democratie?
Democratie komt uit het Grieks en
betekent ‘de macht van het volk’.
Dat wil zeggen dat de burgers zelf
beslissen over hoe hun samen leving
werkt. Parlementaire democratie
betekent dat elke meerderjarige
burger vertegenwoordigers aanwijst.
Een aantal jaren lang beslissen zij
over het beleid in een (deel)staat.
Het parlement vertegenwoordigt dus veel
meningen. In een echte democratie is er plaats voor
meningsverschillen, voor kritische geluiden. Het
parlement is de plaats bij uitstek waar het politieke
debat gevoerd wordt.
Na het debat moet het parlement een beslissing
nemen. Daarvoor wordt naar een zo breed
mogelijke steun gezocht, een meerder heid. Een
voorstel wordt pas een wet – in Vlaanderen wordt
dat een decreet genoemd – als een meerderheid het
voorstel goedkeurt.
Geen meerderheid zonder minderheid. Die minderheid heeft het recht, de taak zelfs, om kritiek te uiten. Ze
voert oppo sitie. Pluralisme, meningsverschillen en conflicten horen dus bij een democratie. Maar iedereen
moet zich wel houden aan wat een meerderheid in het parlement heeft goedgekeurd. Zo is de theorie.
Maar hoe vertaalt het Vlaams Parlement dat in de praktijk? Wie is er door de verkiezingen allemaal
vertegenwoordigd op het forum van de democratie van Vlaanderen? Hoe werkt het parlement? Wat zijn
de taken? Wat is de taakverdeling tussen het parlement en de regering?
4

DE SCHEIDING VAN DE MACHTEN
Wat is de scheiding van de
machten?
De moderne democratieën in de wereld zijn nog
jong. Enkele bestaan al een paar honderd jaar, de
meeste nog maar enkele tientallen jaren. Voordien
waren de meeste besturen eenvoudig: de koning
of keizer had alle macht. Hij maakte de wetten,
bestuurde het land, eiste belastingen op, was
opperbevelhebber van het leger en speelde zelfs
voor rechter. De gewone man was geen burger,
maar een onderdaan. Gelukkig beseften mensen
stilaan dat een land niet door één man bestuurd
kan worden. De democratie deed haar intrede. Een
moderne democratie is verdeeld in drie machten
die elkaar in evenwicht houden: de wetgevende,
uitvoerende en rechterlijke macht (trias politica in
het Latijn).
Het parlement = de wetgevende macht
is de vergadering van volksvertegenwoordigers die door de burgers
worden verkozen. Het parlement legt de regels voor iedereen vast.
In het federale parlement noemt men dat wetten, in de deelstaten
decreten en in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest ordonnanties.
Het parlement keurt ook elk jaar de begroting goed en controleert de
regering.
De regering = de uit voerende macht
voert de goed gekeurde wetten uit en bestuurt het land met de hulp
van haar ambtenaren. De regering heeft een grote macht. Toch heeft
die macht grenzen, omdat de regering altijd de goedkeuring van het
parlement nodig heeft.
De hoven en recht banken = de rechter lijke macht
oordelen onafhan kelijk en onpartijdig bij betwistingen en bij
overtredingen van de wet. Zij veroordelen en straffen als dat nodig
is. Door de onafhankelijkheid om te oordelen hebben alle burgers
gelijke rechten.
5

HOE WORD JE VLAAMS VOLKSVERTEGENWOORDIGER?
Als je gaat stemmen, verkies je de mensen die
je zullen vertegenwoordigen in het parlement.
Met je stem kun je niet om het even wie in het
parlement krijgen. De politieke partijen leggen
een lijst met kandidaten voor aan de kiezer.
Jouw stem bepaalt de sterkte van elke partij.
Het Vlaams Parlement wordt dus verkozen voor
een zittingsperiode van vijf jaar en kan tijdens
die zittingsperiode niet ontbonden worden. Er
kunnen met andere woorden geen vervroegde
verkiezingen plaatsvinden. Als het parlement geen
vertrouwen meer heeft in de regering of in een
bepaalde minister, moet het een vervanger kiezen.
Wanneer zijn er
verkiezingen?
ELKE
5 jaar
1. het federale parlement
(de Kamer van volksvertegenwoordigers)
2. de parlementen van de deel staten
(dus ook het Vlaams Parlement)
3. het Europees Parlement
ELKE
6 jaar
1. de gemeenteraden
2. de provincieraden
Wat na de verkiezingen?
Na de verkiezingen worden de plaatsen in het
parlement verdeeld. In ons systeem haalt één partij
bijna nooit de meerderheid bij de ver kiezingen.
Geen enkele partij is daarvoor groot of sterk
genoeg. Partijen moeten dus samenwerken. Ze
vormen een coalitie. Partijen die samen minstens
de helft + 1 verkozene hebben, onderhandelen om
een meerderheid te vormen en samen te regeren.
Meestal neemt de partij met de meeste verkozenen
het initiatief voor die onderhandelingen. Een
meerderheid in het Vlaams Parlement bestaat uit
minstens 63 leden: de helft van de 124 Vlaamse
volksvertegenwoordigers + 1.
6

Wie heeft er zitting
in hetVlaams Parlement?
Het Vlaams Parlement bestaat uit:
De inwoners van het Vlaamse Gewest
118
kiezen 118 leden.
6
+
=
124
De inwoners van het Brusselse
Hoofdstedelijke Gewest kiezen 6 leden.
124 Vlaamse volksvertegenwoordigers.
De zetelverdeling volgens kieskring
21 27
West-Vlaanderen
Oost-Vlaanderen
6
33
Antwerpen
Brussel
21
Vlaams-Brabant
16
Limburg
7

Verdeling politieke partijen
Volksvertegenwoordigers zijn meestal lid van een politieke partij, maar ze kunnen ook als
onafhankelijk lid zitting hebben. In de zittingsperiode 2024-2029 telt het Vlaams Parlement 124
volksvertegenwoordigers die zitting hebben voor acht politieke partijen.
9
PVDA
(Partij van de Arbeid van België)
9
Groen
1
Team Fouad Ahidar
31
N-VA
(Nieuw-Vlaamse Alliantie)
9
Open Vld
(Vlaamse Liberalen en Democraten)
16
cd&v
(Christen-Democratisch en Vlaams)
31
Vlaams Belang
18
Vooruit
8

Fractie
Als een partij minstens drie leden telt, spreken
we van een fractie. Een fractie met minstens
vijf volksvertegenwoordigers krijgt middelen
om een fractiesecretariaat op te richten. De
fractievoorzitter treedt op als woordvoerder van
de fractie.
Elke volksvertegenwoordiger kan een
medewerker aanstellen die hem bijstaat bij zijn
taak. Die medewerker wordt daarvoor betaald
door het Vlaams Parlement.
Zetelverdeling
plenaire vergadering
9

Wie bestuurt het Vlaams Parlement?
Het Vlaams Parlement kiest elk jaar
zijn bestuur: het Bureau. De voorzitter
van het Vlaams Parlement is ook lid van
het Bureau en wordt dus ook elk jaar
verkozen.
De voorzitter leidt de plenaire vergadering
van het Vlaams Parlement en
vertegenwoordigt het parlement. Ze beslist of
een initiatief van de volksvertegenwoordigers
ontvanke lijk is en zit het Bureau en het
Uitgebreid Bureau voor.
Het Bureau is verantwoordelijk
voor het dagelijkse bestuur van het
Vlaams Parlement. De leden zijn
volksvertegenwoordigers van verschillende
fracties.
Het Uitgebreid Bureau (het Bureau, samen
met de fractievoorzitters) regelt politieke
zaken zoals de agenda van de vergaderingen
in het Vlaams Parlement.
Wat doet het Vlaams Parlement?
Het Vlaams Parlement benoemt en
controleert de Vlaamse Regering
Na de verkiezingen zetten de partijen van de
meerderheid hun afspraken op papier in een
regeerakkoord. Daarin staat wat de nieuwe
regering de volgende vijf jaar wil doen. De
partijen van de meerderheid stellen dan ook
hun ministers voor.
De eerste taak van het nieuwe parlement
is de regering benoemen en die regering
het vertrouwen geven, op basis van het
regeerakkoord.
Het Vlaams Parlement werkt aan alle
belangrijke zaken in ons leven. In een
samenleving zijn daar afspraken voor
nodig, wetten dus.
Het Vlaams Parlement
• benoemt en controleert de Vlaamse
Regering
• keurt de begroting van de Vlaamse
deelstaat goed
• bespreekt de voorgestelde Vlaamse wetten
(die decreten worden genoemd) en stemt
erover.
10

11

De ministers moeten elke beslissing verantwoorden
voor het parlement. De volksvertegenwoordigers
kunnen de ministers op verschillende
manieren controleren:
• Tijdens het wekelijkse vragenuurtje
in de plenaire vergadering kunnen de
volksvertegenwoor digers een actuele vraag
stellen. Die vraag moet gaan over een onderwerp
dat recent in de actualiteit gekomen is.
• In de commissies kunnen ze mondeling een
vraag om uitleg stellen aan de bevoegde
minister.
• Ze kunnen de minister een schriftelijke vraag
stellen. De minister moet dan binnen de twintig
dagen antwoorden.
• Een interpellatie is dwingender dan een vraag.
Daarmee kunnen de volksvertegenwoordigers
een minister ter verantwoording roepen. Vaak
gebeurt dat in een commissie. Als de interpellatie
van groot politiek belang is, gaat ze naar de
plenaire vergadering. Is de interpellant niet
tevreden, dan kan hij of zij een motie indienen, of
zelfs een motie van wantrouwen. Daarover moet
de plenaire ver gadering dan stemmen.
Het parlement beïnvloedt het beleid van de
regering en stuurt het bij
Daarvoor doet het aanbevelingen en vraagt het de
regering ook om bepaalde maatregelen te nemen.
Het parlement maakt dan gebruik van middelen
zoals moties en resoluties.
Het Vlaams Parlement keurt de begroting goed
Een begroting is een plan van de regering over
inkomsten en uitgaven van het volgende jaar. Elk
jaar voert het Vlaams Parlement daar in december
een debat over. Het parlement keurt daarna de
begroting goed: zonder die goedkeuring mag de
regering geen geld uitgeven.
Het Vlaams Parlement bespreekt decreten en
keurt ze goed
Wetten en decreten regelen hoe we als burgers
met elkaar omgaan en hoe de overheid met de
burgers omgaat. Wetten gelden voor het hele land,
de decreten van het Vlaams Parlement gelden
alleen voor Vlaan deren en de Vlaamse instellingen
in Brussel. Zowel de Vlaamse volksvertegenwoordigers
en de Vlaamse Regering kunnen
decreten voorstellen. Het Vlaams Parlement
bespreekt voorgestelde decreten, en neemt ze aan
of verwerpt ze.
12

Wat doet de Vlaamse Regering?
De Vlaamse Regering neemt initia tieven om
te besturen, om het geld goed te besteden,
om maatschappe lijke problemen op te
lossen … Elke minister maakt voor zijn of haar
bevoegdheden een vijfjarenplan:
dat is de beleidsnota.
Daarnaast stelt elke minister jaarlijks een
beleidsbrief op. Daarin is een overzicht
opgenomen van wat die minister het voorbije
jaar heeft gerealiseerd en staan plannen voor het
volgende jaar. Ministers kunnen zelf een nieuw
decreet voorstellen: dan maken ze een ontwerp
van decreet.
De voltallige regering moet het ontwerp van
decreet eerst goedkeuren. Pas daarna kan ze
het ontwerp voor goedkeuring aan het Vlaams
Parlement voorleggen.
De Vlaamse Regering stelt een begroting op
Elk jaar stellen de ministers een plan op over de
inkomsten en uitgaven van het volgende jaar. Ze
maken keuzes over hoe ze het geld zullen uitgeven.
Die begroting leggen ze voor aan het Vlaams
Parlement.
personeelsleden telt. In dat aantal zijn de ongeveer
150.000 leerkrachten niet inbegrepen. De diensten
zitten vooral in kantoorgebouwen bij het Brusselse
Noordstation. Voor sommige diensten zijn er
regionale kantoren.
Daarnaast voeren ook gespecialiseerde
agentschappen taken van de overheid
uit. De bekendste agentschappen zijn de
VRT, De Lijn, Kind en Gezin, de Openbare
Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) en de
Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en
Beroeps opleiding (VDAB).
Het Vlaams Parlement, de Vlaamse Regering
en de Vlaamse administratie vormen samen de
Vlaamse overheid. In de media krijgt de regering
de meeste aandacht. De ministers lopen in de
kijker omdat ze verantwoordelijk zijn voor het
dagelijkse bestuur. Maar het parlement keurt de
regels goed, controleert of de regering de regels
correct uitvoert en vraagt verantwoording aan de
ministers.
De Vlaamse administratie
De Vlaamse Regering wordt bijgestaan
door de Vlaamse administratie, die 45.000
13

Van idee tot beslissing
De politiek zoekt voort durend oplossingen
voor problemen in de samen leving. Politici
krijgen vragen van organisaties van burgers en
belangenverenigingen. Omdat de beslissingen
van het Vlaams Parlement zo'n grote impact
hebben op het leven, gaat er een hele
voorbereiding aan vooraf: het is een lange weg
van idee tot beslissing.
Er wordt een voorstel of ontwerp ingediend
Een Vlaamse volksvertegenwoordiger die – alleen
of samen met andere volksver tegenwoordigers
– een decreet wil maken, dient een voorstel
van decreet in. Als het voorstel van de Vlaamse
Regering komt, spreken we van een ontwerp van
decreet.
Een Vlaams volksvertegenwoordiger die wil dat
het parlement alleen een standpunt inneemt over
een maatschappelijke situatie of een probleem,
kan een voorstel van resolutie indienen.
Het voorstel of ontwerp wordt besproken in de
bevoegde commissie
Het ontwerp of voorstel van decreet of het
voorstel van resolutie wordt besproken in een
parlementaire commissie. Een commissie is een
groep van volksvertegenwoordigers die zich
gespecialiseerd hebben in een bepaald onderwerp.
Zo is er een commissie voor Onderwijs, een
commissie voor Welzijn, een commissie voor
Cultuur, een commissie voor Openbare Werken …
Een commissie telt vijftien vaste leden en vijftien
plaatsvervangers, verdeeld volgens de sterkte
van de fracties. Als een vast lid de commissie
niet kan bijwonen, dan kan een plaatsvervanger
hem, met stemrecht, vervangen. Andere
volksvertegenwoordigers mogen mee vergaderen
met de commissie, maar ze hebben geen
stemrecht. Elke commissie heeft een voorzitter, die
de vergaderingen samenroept en leidt.
De commissies vergaderen van dinsdag tot
vrijdag.
Volksvertegenwoordigers
hebben een drukke agenda
• Zij worden verwacht op de plenaire
vergaderingen (op woensdagmiddag) en de
commissievergaderingen. Daarvoor volgen ze
een aantal bepaalde onderwerpen met veel
aandacht. Ze nemen literatuur door, voeren
gesprekken met mensen in het veld, luisteren
naar de behoeften van de burgers en bouwen
een goede dossierkennis op.
• Zij onderhouden het contact met hun
achterban, ze staan open voor vragen van
burgers, nemen deel aan vergaderingen of
evenementen.
• Zij nemen deel aan vergaderingen met hun
partij of partij organen, zoals het partijbureau,
en bereiden het parlementaire werk voor in
fractievergaderingen.
14

De volksvertegenwoordigers van de bevoegde
commissie bespreken ook eventuele aanpassingen
aan de voorgestelde tekst. Die aanpassingen
heten amendementen. Ook verzoekschriften van
burgers komen er aan bod (zie p. 28).
Na de bespreking volgt er een voorlopige
stemming. Pas als een meerderheid van de
commissieleden voor het voorstel stemt, gaat de
tekst naar de plenaire vergadering.
Het voorstel wordt besproken in plenaire
vergadering
Plenair vergaderen betekent vergaderen met de
voltallige groep. Elke woensdag vindt de plenaire
vergadering plaats in de Koepelzaal van het
Vlaams Parlement, dus met alle 124 volksvertegenwoor
digers. De volksvertegenwoordigers
lezen dan eerst het verslag van de commissiebesprekingen
over de goedgekeurde voorstellen.
Daarna kunnen ze die voorstellen opnieuw
bespreken met de hele groep. Ze dienen eventueel
amen de menten in en houden de eind stemming
over het voorstel.
Een stemming is maar geldig als meer dan de
helft van de volksvertegenwoordigers op de zitting
aanwezig is.
Als het parlement een voorstel van resolutie
goedkeurt, moet de Vlaamse Regering die resolutie
uitvoeren. Voor decreten volgt nog een extra stap.
Het ontwerp of voorstel wordt bekrachtigd
door de Vlaamse Regering
Als een decreet in de plenaire vergadering is
goedgekeurd, wordt het ondertekend door de
Vlaamse minister-president en de bevoegde
Vlaamse minister, en verschijnt het in het Belgisch
Staatsblad.
Nu moet de Vlaamse Regering ervoor zorgen dat
het decreet ook wordt toegepast.
15

16

17

Het Vlaams Parlement
vertegenwoordigt Vlaanderen
Het Vlaams Parlement beslist over zaken die
dicht bij de mensen staan. Het Vlaams
Parlement heeft dus een grote invloed op
het leven van elke Vlaming (milieu, scholen,
welzijn …).
Het Vlaams Parlement is verantwoordelijk voor
de manier waarop aan Vlaanderen vorm wordt
gegeven en het doet dat in de grootst mogelijke
openbaarheid.
Je belastinggeld moet goed worden besteed.
Daarom beslist het Vlaams Parlement elk jaar over
de begroting van Vlaanderen.
18

Waarover beslist het Vlaams
Parlement?
Dit zijn de bevoegdheden van de Vlaamse
overheid sinds de zesde staatshervorming van
2013-2014.
Gezondheidszorg
• ziekenhuisbeleid
• preventieve gezondheidszorg
• thuiszorg
• ouderenbeleid en woonzorgcentra
• geestelijke gezondheidszorg
• hulp aan personen met een handicap
Bijstand aan personen
• jeugdbescherming
• jeugdbeleid
• gezinsbeleid (Kind en Gezin)
• groeipakket, geboortepremies en
adoptiepremies
• kinderopvang
• bejaardenbeleid en gehandicaptenbeleid
• gelijkekansenbeleid
• integratie van migranten
• justitiehuizen
Wetenschappelijk onderzoek over de
bevoegdheden van Vlaanderen
19

Cultuur
• kunsten
• cultureel erfgoed
• musea
• bibliotheken
• media (VRT)
• sport en toerisme
Taalwetgeving
• taalgebruik door de overheden
• taalgebruik in het bedrijfsleven
Leefmilieu en waterbeleid
Onderwijs
• alle aspecten van het onderwijsbeleid
• behalve een klein aantal zaken, zoals
de leerplicht en de pensioenen van de
leraren, die een federale bevoegdheid
zijn
• bescherming van het leefmilieu
• afvalstoffenbeleid (OVAM)
• drinkwater
• zuivering van afvalwater
• riolering
20

De autonome instellingen
Het Vlaams Parlement heeft een aantal
auto nome instellingen opgericht die onder
andere de taak hebben om advies te geven
Het Kinderrechten commissariaat behartigt de
belangen van kinderen en geeft advies aan het
Vlaams Parlement. Het ziet onafhankelijk toe
op de naleving van het Internationaal Verdrag
inzake de Rechten van het Kind. Met het advies
van het Kinderrechtencommis sariaat kan het
Vlaams Parlement een kind vriendelijk beleid
uit bouwen. Het Kinder rechten commissa riaat is
opgericht bij decreet van 15 juli 1997.
De Vlaamse Ombudsdienst onderzoekt
klachten over de Vlaamse overheid, maakt
voorstellen en geeft adviezen. Daarnaast meldt
de dienst over tredingen van de deon tologische
code van de Vlaamse volksvertegenwoordigers
aan de voorzitter van het Vlaams Parlement.
De Vlaamse Ombudsdienst werd opgericht bij
decreet van 7 juli 1998.
Het Vlaams Vredesinstituut doet
wetenschappelijk onderzoek, verzamelt
informatie en informeert en adviseert het
Vlaams Parlement en het publiek over
vredesvraagstukken. Het Vredesinstituut wil
een vredescultuur helpen ontwikkelen in
Vlaan deren, Europa en de wereld. Het Vlaams
Vredesinstituut is opgericht bij decreet van 7
mei 2004.
De Vlaamse Nutsregulator is een autonome
dienst met rechtspersoonlijkheid onder toezicht
van het Vlaams Parlement. Het parlement
regelt de werking en organisatie van de
Vlaamse Nutsregulator in het Energiedecreet,
houdt hoorzittingen over het ontwerp van
ondernemingsplan en keurt de begroting goed.
Volksvertegenwoordigers kunnen vragen aan
de Vlaamse Nutsregulator stellen.
Het Vlaams Mensenrechteninstituut (VMRI) is
een autonome dienst met rechtspersoonlijkheid
onder toezicht van het Vlaams Parlement. Het
VMRI werd opgericht bij decreet van 26 oktober
2022 dat de werking en de organisatie ervan
bepaalt. Het VMRI publiceert jaarlijks een
rapport waarin het verantwoording aflegt aan
het Vlaams Parlement over zijn werking.
Huisvesting
• sociale woningbouw
• financiële ondersteuning van wonen
• handelshuur en woningenhuur, pacht,
onteigeningen
Ruimtelijke ordening
• ruimtelijke plannen
• bouwvergunningen
• stadsvernieuwing
• monumenten en landschappen

Werkgelegenheid
• arbeidsmarktbeleid en arbeidsbemiddeling
(VDAB)
• werkgelegenheidsprogramma’s
Gemeenten en provincies
• financiële middelen
• administratief toezicht
Economie
• steun aan bedrijven
• vergunningen voor handels vestigingen
• buitenlandse handel
• statistisch onderzoek
Openbare werken, mobiliteit
en verkeersveiligheid
• wegen
• waterwegen en binnen scheepvaart
• zeehavens
• regionale luchthavens
• streekvervoer (De Lijn)
• BIVV en technische keuring
• rijopleiding, rijscholen en
examencentra
22

Energie
• distributie van elektriciteit
en aardgas
• bevordering van rationeel
energiegebruik
Landinrichting en natuurbehoud
• ruilverkaveling
• parken
• bossen
• jacht
• visvangst
• dierenwelzijn
Landbouw en zeevisserij
• steun aan landbouwbedrijven
en tuinbouwbedrijven
• promotie van voeding (VLAM)
Buitenlandse aangelegenheden
• internationale verdragen over de
bevoegdheden van Vlaanderen
• buitenlandse handel
23

Wie beslist waarover in België?
Als burger heb je in ons land met zes
verschillende over heden te maken: van ‘klein’
naar ‘groot’ zijn dat de gemeente, de provincie,
de gewesten, de gemeenschappen, de federale
overheid en de Europese overheid. Maar wie
beslist precies waarover?
Enkele voorbeelden:
De gemeente
In je gemeente kun je terecht voor een nieuwe
identiteitskaart of een reispas, voor een boek uit
de bib of voor een bouw vergunning. De gemeente
haalt het huis vuil op, houdt de straten schoon
en legt gemeentewegen aan. Het gemeentelijke
OCMW kent het leefloon toe aan burgers met een
te laag inkomen.
De provincie
De provincie levert bijvoorbeeld milieuvergun
ningen af en coördineert de drugspreventie.
Ook de restauratie van beschermde
monumenten en het onderhoud van onbevaarbare
waterlopen behoren tot haar taken. De provincie
geeft subsidies aan vereni gingen en leidt
gemeenteambtenaren op.
Vlaanderen
De Vlaamse Gemeenschap is bevoegd voor het
taalgebruik, de cultuur, het onderwijs en de
zorg voor mensen die hulp nodig hebben. Het
Vlaamse Gewest is onder meer verantwoordelijk
voor economie, werkgelegenheid, huisvesting,
openbare werken, energie, vervoer, milieu en
ruimtelijke ordening in Vlaanderen.
België
De federale overheid kan troepen naar
oorlogsgebieden sturen (defensie) en beheert
de gevangenissen (justitie). Ze betaalt ook de
pensioenen (sociale zekerheid), verdedigt ons
land tegen terrorisme (openbare orde) en levert
nummer platen af (verkeer). Daarnaast bestuurt
ze overheidsbedrijven als de NMBS, beheert ze
de staatsschuld (financiën) en vertegenwoordigt
ze ons land bij de Verenigde Naties (buitenlands
beleid).
Europese Unie
De Europese Unie heeft op veel manieren invloed
op ons leven. In negentien lidstaten van de Unie
kun je al met de euro betalen. Europa bepaalt
hoeveel vis er gevangen mag worden per lidstaat.
Andere Europese regels gaan over de etiketten op
voedingswaren of over gsm-tarieven.
Wat bij conflicten tussen de verschillende
overheden?
Wat als het Vlaams Parlement een decreet zou
goedkeuren over een federale bevoegdheid,
bijvoorbeeld de legerdienst? Of als het Waals
Parlement zich op Vlaams terrein zou begeven
door bij decreet zeeduinen in Oostduinkerke te
beschermen?
Dan kan de overheid die zich benadeeld voelt, of
elke burger, een klacht indienen bij het Grondwet
telijk Hof. Dat Hof kan een decreet of een wet
vernietigen.
24

Gemeenschappen en gewesten
We kunnen de Vlaamse beslissingen verdelen
in twee grote bevoegd heidsgroepen: de
gemeenschapsmateries (die met mensen te
maken hebben) en de gewestmateries (die met
het grondgebied te maken hebben).
• hulp aan personen
• gezondheidszorg
• cultuur
• taalwetgeving
• onderwijs
België is verdeeld in een Vlaamse, een Franse en
een Duitstalige Gemeenschap.
• De Vlaamse Gemeenschap omvat alle inwoners
van Vlaanderen en de Brusselse Vlamingen.
Brusselse Vlamingen zijn de bewoners van
het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad die
Nederlands spreken.
• De Franse Gemeenschap omvat alle inwoners
van Wallonië en de Franstalige Brusselaars.
• De Duitstalige Gemeenschap omvat alle
inwoners van de negen Duitstalige gemeenten
in het oosten van België.
• leefmilieu en waterbeleid
• gemeenten en provincies
• openbare werken en vervoer
• werkgelegenheid
• economie
• energie
• landbouw en zeevisserij
• huisvesting
• ruimtelijke ordening
• landinrichting en natuurbehoud
België is daarnaast verdeeld in drie gewesten:
het Vlaamse, het Waalse en het Brusselse
Hoofdstedelijke Gewest.
• Het Vlaamse Gewest strekt zich uit over het
grondgebied van de vijf Vlaamse
provincies.
• Het Waalse Gewest strekt zich uit over het
grondgebied van de vijf Waalse provincies.
Daarin liggen ook de negen Duitstalige
gemeenten. Die vormen dus geen eigen gewest.
• Het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest strekt
zich uit over het grondgebied van de negentien
gemeenten van Brussel.
26

Hoeveel tel jij er?
DE GEMEENSCHAPPEN
Elke gemeenschap en elk gewest
heeft een eigen parlement en een
eigen regering. Tel je alles op? Dan
zou België zeven parlementen en
zeven regeringen moeten tellen:
3 gemeenschappen + 3 gewesten
+ 1 federale overheid = 7 parlementen
en regeringen.
VLAAMSE GEMEENSCHAP
FRANSE GEMEENSCHAP
DUITSTALIGE GEMEENSCHAP
In werkelijkheid
DE GEWESTEN
Toch hebben we ‘maar’ zes
parlementen en zes regeringen:
het Vlaams Parlement en de
Vlaamse Regering besturen zowel
de Vlaamse Gemeenschap als het
Vlaamse Gewest.
VLAANDEREN
WALLONIË
BRUSSEL
DE VLAAMSE DEELSTAAT
ÉÉN PARLEMENT, ÉÉN REGERING
VLAANDEREN
BRUSSEL
27

28

Onze staatsstructuur
een hele evolutie sinds 1830
Van een unitaire staat ...
In 1830 werd de Belgische Staat opgericht. België
had toen één parlement en één regering. Het land
was wel verdeeld in gemeenten en provincies,
maar de wetten van het nationale parlement
golden voor alle Belgen. De ministers bestuurden
het hele Belgische grondgebied.
In die tijd was het Frans de enige offi ciële taal
voor het parlement, de administratie, het leger en
het hoger onderwijs. Dat zorgde voor spanningen
tussen Vlamingen en Walen. Vanaf de tweede
helft van de negentiende eeuw ijverde de Vlaamse
Beweging voor de erkenning van het Nederlands
als volwaardige taal naast het Frans. Die erkenning
kwam er met de taalwetten van 1873 en later.
… naar een federatie
Na de Tweede Wereldoorlog namen de
spanningen tussen Vlaanderen en Wallonië
nog toe. Het inzicht groeide dat Vlamingen
en Walen over bepaalde zaken beter zelf
beslissingen kunnen nemen. Daarom keurde
het Belgische parlement tussen 1970 en 2014 zes
staatshervormingen goed, die de Belgische Staat
geleidelijk omvormden van een unitaire tot een
federale staat. Vlaanderen en Wallonië kregen op
die manier meer zelfbestuur.
staatsstructuur ingewikkeld. Die opdeling in
gewesten en gemeenschappen kwam er omdat
Vlamingen en Walen elk om andere redenen
eigen bevoegdheden wilden hebben.
• De Vlamingen streefden vooral naar culturele
autonomie voor alle Nederlandstaligen, ook
de Brusselse Vlamingen. Daarom werden
drie gemeenschappen gevormd: de Vlaamse
Gemeenschap, de Franse Gemeenschap
en de Duitstalige Gemeenschap. Het
woord ‘gemeenschap’ verwijst naar de
bevolkingsgroep, die eigen beslissingen moet
kunnen nemen.
• De Walen wilden vooral een eigen sociaaleconomisch
beleid kunnen voeren. Om die
reden werden drie gewesten gevormd: het
Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het
Brusselse Hoofdstedelijke Gewest.
Het woord ‘gewest’ verwijst naar
het grondgebied.
Waarom is de Belgische staats structuur zo
ingewikkeld?
• België heeft twee soorten deelstaten: gewesten
en gemeenschappen. Dat maakt onze
29

Het budget
van Vlaanderen
Vlaanderen kreeg er tussen 1970 en 2014 veel
bevoegdheden bij. Om al die taken goed uit te
voeren, heeft Vlaanderen geld nodig, veel geld.
Denk maar aan de kosten voor onderwijs, de
begeleiding van mensen met een handicap of
de bouw van cultuurcentra en sportzalen.
De Vlaamse uitgavenbegroting bedraagt 66,32
miljard euro. De begroting voor 2025 heeft een
verdeling van inkomsten en uitgaven zoals je kunt
zien in de afbeeldingen op de volgende pagina.
Zowel de inkomsten als de uitgaven zijn ramingen.
Het grootste deel van dat geld krijgt Vlaanderen
via de Federale Staat. Vlaanderen kan ook zelf
gewestbelastingen heffen, bijvoorbeeld de
onroerende voorheffing, registratierechten en
erfenisrechten.
30

34,08 miljard euro
Federale middelen (56,5%)
7,61 miljard euro
Andere (12,6%)
INKOMSTEN
€ 60,31 miljard
2025
10,81 miljard euro
Vlaamse opcentiemen
op de personenbelasting (17,9%)
7,80 miljard euro
Gewestelijke belastingen (12,9%)
6,13 miljard euro
Kanselarij, Bestuur, Buitenlandse
zaken en Justitie (9,2%)
17,55 miljard euro
Welzijn, Volksgezondheid en
Gezin (26,5%)
19,84 miljard euro
Onderwijs en Vorming (29,9%)
4,81 miljard euro
Financiën en Begroting (7,3%)
UITGAVEN
€ 66,32 miljard
2025
19,8 miljard euro
Omgeving (5,8%)
6,14 miljard euro
Mobiliteit en
Openbare Werken (9,3%)
1,71 miljard euro
Cultuur, Jeugd, Sport en
Media (5,9%)
6,11 miljard euro
Werk, Economie, Wetenschap,
Innovatie, Landbouw en
Sociale Economie (9,2%)
0,16 miljard euro
Hogere Entiteiten (0,2%)
Het verschil tussen inkomsten en uitgaven bedraagt 6,01 miljard euro. De Vlaamse Regering gaat er ook van uit
dat 1,81 miljard euro niet zal worden besteed. Het vorderingensaldo bedraagt daardoor -4,2 miljard euro. Volgens
de begrotingsdoelstelling van de Vlaamse Regering is het tekort 3,13 miljard euro waarbij de impact van het
Oosterweelproject en het Vlaamse Veerkrachtplan (in totaal 1,21 miljard euro) niet wordt meegerekend.
31

Het Vlaams Parlement machtigt de Vlaamse
Regering om inkomsten te innen en bepaalt
hoeveel de uitgaven mogen bedragen. De regering
mag die uitgavenplafonds alleen overstijgen met
goedkeuring van het parlement.
Het budget voor Welzijn, Volksgezondheid en
Gezin en dat voor Onderwijs en Vorming zijn de
belangrijkste begrotingsposten.
Hoe wordt een begroting opgesteld?
Een begroting opstellen is keuzes maken. Kiezen is
waar het in de politiek om gaat.
Elk jaar stelt de Vlaamse Regering een
begroting op voor een volledig jaar. Ze giet die in
begrotingsdecreten. Daarin staan de geschatte
inkomsten (gewestbelastingen, federale middelen,
opcentiemen op de personenbelasting, andere)
en de toegestane uitgaven voor alle taken van de
overheid.
Het Vlaams Parlement bespreekt die
begrotingsdecreten grondig en stemt er nadien
over, eerst in de commissies, daarna in de plenaire
vergadering.
In het voorjaar gaat de regering na of de begroting
nog klopt via een begrotingscontrole. De regering
brengt daarbij de nodige wijzigingen aan en
legt die ter stemming voor aan het Vlaams
Parlement. Dat gebeurt via decreten, die samen de
begrotingsaanpassing vormen.
32

33

Het Vlaams Parlement,
een open huis!
Als je iemand naar het parlement afvaardigt,
wil je weten wat die daar allemaal doet en of
die verkozene er goed werk levert. De koepel in
ons gebouw is het symbool voor de openheid
van het Vlaams Parlement.
Een koepel is niet alleen een element dat verbindt
– iedereen voelt zich onder die koepel thuis – maar
is ook transparant. Wil je weten wat de Vlaamse
volksvertegenwoordigers doen? Je vindt daarover
informatie via verschillende kanalen.
34

Website van het Vlaams Parlement
Op vlaamsparlement.be vind je alle informatie
over het werk van het Vlaams Parlement:
agenda’s en verslagen van de vergaderingen,
persberichten, parlementaire documenten …
Je vindt er ook gegevens over de Vlaamse
volksvertegenwoordigers, over de werking en het
reglement van het Vlaams Parlement, en over
de twee gebouwen. Via de website kun je live de
plenaire vergaderingen en de meeste commissievergaderingen
volgen of ze herbekijken.
Vergaderingen bijwonen
Vergaderingen in het Vlaams Parlement zijn
openbaar: dat geldt zowel voor vergaderingen van
de commissies als voor plenaire vergaderingen.
Je kunt ze volgen vanaf de publiekstribune. Het
publiek mag de debatten niet storen. Meld je op
vergaderdagen aan bij de bezoekersingang, aan de
Leuvenseweg 86 (zie plattegrond, achteraan in de
brochure).
Actieve en mondige burgers
Je kunt als burger een verzoekschrift in dienen,
alleen of als groep. Je hebt dus een petitierecht.
Als ten minste 15.000 mensen het verzoekschrift
hebben ondertekend, moet een commissie
die vraag grondig behandelen. De eerste
ondertekenaar van de petitie mag de vraag komen
uitleggen in de commissie. Ook andere mensen
komen aan het woord in het Vlaams Parlement.
Het parlement nodigt regelmatig zelf specialisten
of ervarings deskundigen uit om uitleg te geven
over een bepaald onderwerp. Dat noemen we
hoorzittingen.
Contact opnemen met een
volksvertegenwoordiger
Je kunt volksvertegenwoordigers op de hoogte
brengen van jouw mening of bedenkingen. De
contactgegevens van de volksvertegenwoordigers
vind je op de website van het Vlaams Parlement.
Informatie via de media
Journalisten informeren burgers over wat er in het
parlement gebeurt. Ze kijken met een kritische blik
naar de politiek en het werk in het parlement. De
plenaire ver gaderingen worden uitgezonden via de
parlementaire tv-omroep Vlaams Parlement TV en
in het programma Villa Politica van de VRT.
Kom naar het parlement
Naast het bijwonen van een parlementaire
vergadering valt er nog heel wat te beleven. Het
Vlaams Parlement is een open en gastvrij huis.
Van maandag tot en met vrijdag ben je welkom.
Reserveer met je groep een gratis rondleiding en
laat je door een ervaren gids meenemen achter de
schermen. Een vrij bezoek aan de tentoonstelling
in het Bezoekerscentrum kan ook altijd. Als
individu ben je steeds welkom. Kom je met een
groep, dan reserveer je een tijdsslot. Er is een
uitgebreid educatief aanbod voor scholen. Het
hele jaar door zijn er boeiende activiteiten en
evenementen.
Bezoekerscentrum
Wie een rondleiding volgt of deelneemt aan
een evenement wordt ontvangen in Het
Bezoekerscentrum. Wat eens de monumentale
Lokettenzaal was, is nu een levendige
publieksplek. Je kan er de tentoonstelling
bezoeken en genieten van een drankje in de
Eetba(a)r. Wie weet ben je wel getuige van een
opname van Vlaams Parlement TV.
Tentoonstelling over democratie
Kom langs en laat je verrassen door de digitale
tentoonstelling. Je komt er te weten hoe het
Vlaams Parlement werkt, wat de belangrijkste
taken zijn en wie er zetelt. Zelf eens debatteren en
stemmen kan in het kleine halfrond. Heb je meer
interesse in het verleden? Duik dan zeker in de
geschiedenis van het Vlaams Parlement. Kom je in
groep? Vergeet dan niet te reserveren.
Sociale media
Het Vlaams Parlement informeert je ook
via sociale media. Volg ons via Facebook, X,
Instagram, LinkedIn en YouTube.
Rondleidingen
Je kan het Vlaams Parlement bezoeken met
een enthousiaste gids. Die toont je de plekken
waar het allemaal gebeurt. Onderweg kom
35

36

je te weten hoe de democratie werkt, wat de
volksvertegenwoordigers precies doen en waarom
ook jouw stem telt. Het hoogtepunt is het moment
dat je plaats mag nemen in de Koepelzaal. Hou je
meer van kunst en architectuur? Ook dan heeft
het Vlaams Parlement heel wat te bieden. De
kunstcollectie is bijzonder veelzijdig. Interesse?
Reserveer dan ruim op tijd.
Bezoekerscentrum Vlaams Parlement
IJzerenkruisstraat 99, 1000 Brussel
+32 2 552 46 11
bezoekerscentrum@vlaamsparlement.be
Voor scholen
Een bezoek aan het Vlaams Parlement doet je
nadenken over de spelregels van de democratie
en over de manier waarop je er zelf invloed op
kan uitoefenen. Het is de ideale uitstap voor
klassen. Naast rondleidingen biedt het Vlaams
Parlement ook simulatiespelen aan. Onder
deskundige begeleiding nemen jongeren plaats
in een commissiezaal. Daar begint het echte
werk. Net zoals echte politici buigen ze zich over
voorstellen om de samenleving beter te maken,
nemen ze standpunten in en gaan ze met elkaar
in debat. Al doende leren ze ontzettend veel over
de democratie. De dienst educatie organiseert ook
vormingen en nascholing voor – toekomstige –
leerkrachten.
Les- en spelmateriaal
De dienst Educatie ontwikkelt les- en
spelmateriaal. Brochures met heldere informatie,
klasposters of een online centenspel, je vindt het
allemaal op de website. Het educatieve aanbod
informeert over de werking van de parlementaire
democratie. Daarnaast draagt het bij aan het
verhogen van burgerzin.
Het Vlaams Parlement als locatie
Op zoek naar een locatie voor een studiedag,
lezing, boekpresentatie, ledendag of andere
activiteit? Het Vlaams Parlement stelt zijn zalen
ter beschikking voor evenementen. Er zijn
wel enkele voorwaarden. Je evenement moet
aansluiten bij de Vlaamse bevoegdheden én het
moet maatschappelijk waardevol zijn. Meer weten
over het Vlaams Parlement als open huis? Neem
een kijkje op www.vlaamsparlement.be, Kom op
bezoek.
37

Adres en plan van het Vlaams Parlement
Het Vlaams Parlement vind je in de Hertogstraat
in het hart van Brussel. De contactgegevens van
de Vlaamse volksvertegenwoordigers, de politieke
fracties, de diensten van het Algemeen Secretariaat
enzovoort vind je op www.vlaamsparlement.be.
Volg ons via Facebook (/VlaamsParlement), X (@
vlaparl), Instagram (@vlaparl) en Linkedin.
Post
Vlaams Parlement, 1011 Brussel
Bezoekers
Leuvenseweg 86, 1000 Brussel
Bezoekerscentrum Vlaams Parlement
IJzerenkruisstraat 99, 1000 Brussel
bezoekerscentrum@vlaamsparlement.be
bezoekerscentrum.vlaamsparlement.be
+ 32 2 552 46 11
Kinderrechtencommissariaat
Leuvenseweg 86, 1000 Brussel
+ 32 2 552 98 00
fax: + 32 2 552 98 01
kinderrechten@vlaamsparlement.be
kinderrechtencommissariaat.be
Vlaamse Ombudsdienst
Leuvenseweg 86, 1000 Brussel
+ 32 2 552 98 98
fax: + 32 2 552 98 50
info@vlaamseombudsdienst.be of
klachten@vlaamseombudsdienst.be
vlaamseombudsdienst.be
Vlaams Vredesinstituut
Leuvenseweg 86, 1000 Brussel
+ 32 2 552 45 91
fax + 32 2 552 44 08
vredesinstituut@vlaamsparlement.be
vlaamsvredesinstituut.eu
Colofon
Coördinatie: Directie Communicatie, Externe Relaties en Informatie, Vlaams Parlement
Grafische vormgeving: Wim De Ridder, Vlaams Parlement
Druk: Artoos Group, Kampenhout
Verantwoordelijke uitgever: Martine Goossens, secretaris-generaal, Vlaams Parlement
Alle rechten van reproductie zijn uitdrukkelijk voorbehouden voor alle landen.
Depotnummer D/2025/03933/01

Koningsstraat
Hertogstraat
Regentlaan
(Kleine ring)
Kunstlaan
Koningsstraat
Plan
Een uitvoerige route beschrijving vind je op de website van het Vlaams Parlement:
vlaamsparlement.be
1
Bezoekerscentrum Vlaams Parlement
IJzerenkruisstraat 99
M Madou
2
Bezoekers Vlaams Parlement
Kinderrechtencommissariaat
Vlaamse Ombudsdienst
Vlaams Vredesinstituut
Leuvenseweg 86
Congresstraat
Drukpersstraat
Noordstraat
1
Madouplein
3
Vlaams Parlement
Hertogstraat 6
IJzerenkruisstraat
2
3
Hertogstraat
Leuvenseplein
Leuvenseweg
Koloniënstraat
Wetstraat
Warandepark
M
Kunst-Wet
Centraal
Station
M
Centraal
Station
Kantersteen
Kunstberg
Ravensteinstraat

Vlaams Parlement
Leuvenseweg 86, 1000 Brussel
vlaamsparlement.be