3-2025 | Eemsdelta Kringen

Eemsdelta kringen
nr. 03 | juni | 2025
ANDRÉ FAAIJ (TNO)
Hoe minder
tijd in de
energietransitie
te verspillen
NOBIAN SNELLER
KLIMAATNEUTRAAL
GRONINGEN SEAPORTS
OMARMT THEMATIEK CSRD
PIONIEREN MET
EEN WARMTENET

Procesverbetering
is als fietsen.
Alles verloopt efficiënter
met de juiste partner.
Energieoptimalisatie is de sleutel tot duurzame productie. Als sterke
partner voor strategisch energiebeheer helpen we je om te gaan met
stijgende energiekosten en strengere milieudoelstellingen. Wij staan
aan uw zijde en ontdekken manieren om te besparen en vindingrijk te
zijn met behoud van veiligheid, kwaliteit, betrouwbaarheid en uptime.
Wil je meer weten?
www.nl.endress.com

juni | 2025 Eemsdelta kringen 3
Colofon
Uitgever
Europoort Producties B.V.
BINK 36, Binckhorstlaan 36 unit C1 14-16
NL-2516 BE Den Haag
E-mail: mail@europoortproducties.nl
Redactie
E-mail: redactie@eemsdeltakringen.nl
Hoofdredacteur
Jiri Hartog
jiri.hartog@eemsdeltakringen.nl
Telefoon: 06 112 15 996
Vaste medewerkers redactie
Kim de Booij, Danny Cornelissen, Pierre
Crom, Mels Dees, Petra Engel, Merle van
der Horst, Lydwine Huizinga, Harry Jasken,
Janny Klei, Joeri van der Kloet, Tim Lambeck,
Heleen van der Maas, Loek Mulder, Hans de
Preter, Erik Stroosma, Jeanette van Swaal,
Emma Veldhuis
Inhoud nr.
13
Hoe minder tijd in
de energietransitie
te verspillen
03 | juni | 2024
Opslagtechnologieën en flexibiliteit in
gebruik gaan nog een belangrijke rol
spelen in de energietransitie, zegt André
Faaij, werkzaam voor TNO en verbonden
aan de RUG en UU. In gesprek met
Eemsdelta Kringen gaat hij in op het belang van biomassa en vertelt hij over de
lessen die vallen te trekken uit de ontwikkeling van een bedrijf als Avantium.
Ontwerp & vormgeving
VormPro, René Peereboom
Klantenservice
E-mail: mail@europoortproducties.nl
Coverfoto Eemsdelta Kringen
Pierre Crom
Drukwerk:
Damen Drukkers
Advertenties
Remco Rooij
Telefoon: 070 221 19 43
Mobiel: 06 53 22 08 22
E-mail: remco.rooij@eemsdeltakringen.nl
Nieuwe abonnementen
50,- euro voor een Combi
Totaal-abonnement, zie
Eemsdeltakringen.nl/
abonneren/
of scan de QR-code.
Abonnementsprijs
50,- euro voor een Combi Totaal-abonnement,
zie Eemsdeltakringen.nl/abonneren/.
Abonnementen worden na afloop van de
abonnementstermijn telkens stilzwijgend
verlengd met een periode van twaalf
maanden tenzij afnemer het abonnement
tenminste drie maanden vóór het einde van
de lopende abonnementstermijn schriftelijk
heeft opgezegd.
Verschijning
Eemsdelta Kringen verschijnt 2 x per jaar
ISSN 1568 - 881X
Copyright © 2025 Europoort Producties B.V.
Niets uit deze uitgave mag op enigerlei wijze
worden overgenomen zonder uitdrukkelijke
toestemming van de uitgever. Dit vakblad
is uitsluitend gericht op vakbeoefenaren
en anderen die op grond van hun professie
belang hebben bij de in dit blad gepubliceerde
vakinformatie. Sinds eind 2011 is er een
gewijzigde abonnementenwet van kracht voor
consumenten. Deze is niet van toepassing
voor abonnementen op vakinformatie, die uit
hoofde van beroep of bedrijf zijn aangegaan.
34
Nobian sneller klimaatneutraal
Nobian is het eerste bedrijf dat bindende maatwerkafspraken heeft
gemaakt met de Nederlandse overheid. In 2030 wil het zout- en
chemiebedrijf in Delfzijl en Hengelo in totaal vier stoomgedreven
kristallisatiefabrieken hebben geëlektrificeerd. Door deze afspraken
zal Nobian in Nederland tien jaar eerder klimaatneutraal zijn dan
gepland. Plant manager Rienk Algra vertelt over de gevolgen die
deze transitie voor de plant in Delfzijl heeft.
96
Groningen Seaports
omarmt thematiek CSRD
CSRD, wat moet je ermee? Op de vorig jaar
ingevoerde Corporate Sustainability Reporting
Directive-richtlijn van de EU kwam veel kritiek.
Dat leidde dit voorjaar tot een voorstel van de
Europese Commissie om de daaraan verbonden
rapportageplicht uit te stellen. Daarnaast zouden de
criteria aangepast moeten worden waardoor veel
minder bedrijven onder die regelgeving vallen. Dat
geldt onder meer voor Groningen Seaports.

Voor alle elektromotoren en aandrijvingen
bel ons, geen chatbots, geen Alexa, geen
Hey Google, geen Siri, niets van dat.
Wij pakken gewoon de telefoon op
+31(0)578 578 578
of mail naar
verkoop@helmke.nl
Onze distributeurs:
HELMKE.NL

juni | 2025 Eemsdelta kringen 5
Inhoud
nr. 03 | juni | 2025
24
Een bijzonder project voor Elzinga Groep
26
Van vergund naar gegund opereren
32
Zekerheid door specialisatie
38
IVM innoveert met digitale veiligheid bij
Twence
40
Groningen geeft het goede voorbeeld
44
‘Hoe complex het transport ook is,
Wagenborg regelt het’
46
12 vragen aan vertrekkend GSPdirecteur
Cas König
50
Meer kansen in energietransitie dan je
denkt
52
Levenswerk van de molenaar
78
CPD Nieuws
84
Energiereus mist steun
91
Havenwerk: Ingrid Uilhoorn
101
NOM Update
106
50 jaar SBE
112
Altijd en overal snelle redding bij
calamiteiten
118
Nieuwe stap naar schonere
zeescheepvaart met grootschalige
walstroom
122
Maatwerk in proactief onderhoud voor
rotating equipment
124
RWE opent grote batterijopslag in
Eemshaven
132
In drie stappen naar 30 miljoen kuub
industriewater voor de Eemsregio
136
Chemport maakt noorden tot
kraamkamer groene chemie in Europa
140
SPIE’s volle LEGO-doos leidt tot best
passende oplossing voor industrie
144
De Kickstarter-leiding helpt de
Groningse waterstofeconomie op gang
152
Overzicht projecten Delfzijl &
Eemshaven
157
Eemshaven.info: Wij verbinden!
56
Naar een duurzame industriesector
Pionieren met een warmtenet, vanaf pagina 60.
60
Pionieren met een warmtenet
66
Samen bouwen aan een CO2-vrije
samenleving
70
Bedrijven die de Eemshaven draaiende
houden
76
De energie van morgen begint bij een
goed plan
Columns
23
Column Nienke Homan - #hetkanwel - maar dan moeten we het ook zo organiseren
65
Column René Schutte - De energietransitie ís ingewikkeld
166
Column Frans Alting - Over haarvaten en vertrouwen
Rubrieken
82 Webnieuws
95 Productnieuws
159 Agenda
161 Mensen in Bedrijf

Duurzame oplossingen voor
Bouwen.
Onderhouden.
Modificeren.
Saneren.
Mutlidisciplinaire ketenpartner
Mourik staat al 90 jaar voor veiligheid, vakmanschap
en innovatie. De basis van ons succes is samenwerking;
met onze klanten, technologiepartners en leveranciers.
Met en voor onze klanten innoveren en bouwen we aan
een slimme, schone en duurzame industrie. Wij leveren
oplossingen die klaar zijn voor de toekomst.
MOURIK MAAKT MORGEN.
Meer weten? Kijk op www.mourik.nl

BENT U VOORBEREID OP EEN ONGEVAL OP HOOGTE EN/OF DIEPTE?
Tijdens een incident telt elke seconde. Wanneer een incident plaatsvindt op een moeilijk bereikbare
locatie, zoals op hoogte, in diepte of in besloten ruimten, is de redding complex en kunnen de
standaard hulpdiensten het slachtoffer niet altijd bereiken. Lukt dit wel, dan zijn vaak belangrijke
minuten verstreken. Minuten die een groot verschil kunnen maken in het herstelproces van het
slachtoffer - uw werknemer - en soms zelfs levensreddend kunnen zijn.
Ons hoogtereddingsteam is gespecialiseerd in reddingen op hoogte, in diepte
en in besloten ruimten. Zij bereikt het slachtoffer, verleent eerste hulp en
draagt zorg voor een verticaal transport naar de hulpdiensten.
Wij werken PREVENTIEF
Wij werken REACTIEF
Wij komen langs voor een veiligheidsscan.
U ontvangt reddings- en evacuatieplannen.
Wij bieden taakgerichte toolboxen en trainingen.
Wij verkleinen de kans op een incident.
Inzet: 5 dagen per week van
8.00 tot 16.30 uur.
Team bestaande uit een teamleider,
medisch hulpverlener en rigger.
Aanrijdtijd: maximaal 45 minuten.
Eigen rescuebus met reddingsmateriaal.

WORD LID EN ONT-
VANG DIRECTE HULP
BIJ CALAMITEITEN!
info@hrtnoord.nl
+31 (0)50 52 90 857
WWW.HRTNOORD.NL

GPW Turbine Support
Uw partner voor hoogwaardig
compressor en turbineonderhoud
Phase 1 rotor inspecties volgens API687.
Frame 5 Turbine inspectie en refurbishment bestemd voor een relocation.

juni | 2025 Eemsdelta kringen 11
Voorwoord
De titel boven dit voorwoord lijkt vreemd, want het einde van het oude en
het begin van het nieuwe jaar ligt alweer een tijdje achter ons. Ik bedoel
hiermee dan ook de inhoud van deze gloednieuwe en bomvolle Eemsdelta
Kringen, waarin zowel aandacht is voor het oude als het nieuwe.
Jiri Hartog
Hoofdredacteur
Eemsdelta Kringen
jiri.hartog@
eemsdeltakringen.nl
Zo vind je in deze editie een interview met de inmiddels vertrokken ceo Cas König
van Groningen Seaports. Sinds een kleine maand leidt hij een ander havenbedrijf,
namelijk North Sea Port. Hij zegt met weemoed de deur van zijn werkkamer in het
kantoor in Delfzijl te hebben dichtgetrokken en wenst zijn toekomstige opvolger in
het noorden ‘veel slagkracht’ toe. In Eemsdelta Kringen blikt hij terug op de voorbije
7,5 jaar bij Groningen Seaports en kijkt hij vooruit naar zijn nieuwe werkomgeving
OUD EN
NIEUW
in Nederland en Vlaanderen. Een ander voorbeeld van ‘het oude’ is een portret
van Ida Wierenga, beschermvrouw van de historische poldermolen De Goliath
in de Eemshaven. De 19e eeuwse molen staat inmiddels tussen meer dan vijftig
windturbines en heeft, net als Wierenga, de ontwikkeling van de Eemshaven rond
zich heen zien voltrekken.
De vorig jaar geopende fabriek van Avantium in Delfzijl zou je nog als ‘nieuw’ kunnen
beschouwen. Prof. dr. André Faaij, verbonden aan TNO en de RUG, noemt de plant
in ons coverinterview een prachtig voorbeeld waarvan je kunt leren. Het duurde vele
jaren voordat deze tot stand kwam en het traject maakt haarfijn duidelijk waar tijd
verloren is gegaan. Faaij meent dat dit vooral is gebeurd bij ‘het aan elkaar koppelen
van fases’. “Je zou het proces zo moeten inrichten”, zegt hij, “dat als iets loopt,
je het andere kan voorbereiden.” Lees het interview met hem, want het is zeker
interessant. Net als andere artikelen in deze editie over nieuwe ontwikkelingen als
de aanleg van een warmtenet in Groningen, de totstandkoming van een slimme
waterstofleiding, het realiseren van een walstroominstallatie tot en met de bouw van
een megabatterij.

GIZOM: SPECIALIST
IN NON-FERRO
Gizom in Veendam heeft al meer
dan 120 jaar ervaring op het
gebied van non-ferro standaarden
maatwerk producten. We ont -
wik kelden ons van koperslager
tot toonaangevend leverancier
van de meest uit eenlopende
producten in cunifer, koper,
aluminium, brons, messing
en RVS plus toe be horen, zoals
flenzen en fittingen. Onze
producten worden gemaakt
volgens de door u gewenste
specificaties en kunnen desgewenst
geleverd worden met
certificaat. Gizom levert wereldwijd
aan bedrijven in onder
meer de apparatenbouw, de
scheeps- en jachtbouw, de
offshore, constructiewerk,
installatie techniek, (nucleaire)
energie en (petro)chemische
industrie. Daarvoor beschikken
we niet alleen over een zeer uitgebreid
leverings programma,
maar ook over een uit gekiend
logistiek systeem. Veelal kunnen
we direct uit voorraad leveren.
Kijk voor meer informatie op
www.gizom.nl of neem contact
op via (0598) 61 57 38 of
info@gizom.nl.
Transportweg 30
9645 KX Veendam
Telefoon: (0598) 61 57 38
Fax: (0598) 61 23 52
E-mail: info@gizom.nl
www.gizom.nl

juni | 2024 Eemsdelta kringen 13
Coverinterview
André Faaij (TNO/RUG/UU)
Hoe minder tijd in
de energietransitie
te verspillen
Opslagtechnologieën en flexibiliteit in gebruik gaan nog een belangrijke rol
spelen in de energietransitie, zegt André Faaij, werkzaam voor TNO en verbonden
aan de RUG en UU. In gesprek met Eemsdelta Kringen gaat hij in op het belang
van biomassa en vertelt hij over de lessen die vallen te trekken uit de ontwikkeling
van een bedrijf als Avantium.
Foto’s: Pierre Crom

14
Eemsdelta kringen juni | 2024
Je bent al ruim elf jaar
verbonden aan de
Rijksuniversiteit Groningen (RUG), zag
ik op jouw LinkedIn-profiel.
“Mijn hoofdbaan is bij TNO,
als directeur wetenschap en
technologie voor de unit Energie- &
Materiaaltransitie. Ik houd mij bezig
met nieuwe onderzoeksinitiatieven,
waarvoor ik veel met universiteiten
samenwerk. Vanuit TNO wordt
gewerkt met een groeiend aantal
leerstoelen bij universitaire
partners. Ik ben zelf in deeltijd
hoogleraar systeemanalyse aan de
Rijksuniversiteit Groningen (RUG)
en de Universiteit Utrecht (UU). Het
werkveld is interdisciplinair van aard
en bestaat onder meer uit onderzoek
naar hoe de energietransitie zo
optimaal mogelijk kan verlopen.”
Wat vind je het leukst aan dit werk?
“Ik ken weinig andere werkvelden
waar de urgentie en dynamiek zo groot
zijn. Er wordt veel geïnnoveerd en de
behoefte aan onderzoek is groot. Veel
kennisgebieden komen bij elkaar. Ook
is het werk van groot maatschappelijk
belang; het is duidelijk dat we de
energietransitie moeten versnellen.
De relevantie en het belang ervan
is fantastisch. Maar in mijn totale
portfolio vind ik het begeleiden
van promovendi telkens weer een
hoogtepunt. Het zijn slimme, jonge
mensen, waar je jarenlang de diepte
mee kunt induiken. In de regel gaan ze
na hun promotieonderzoek geweldig
werk elders doen.”
Is dat voor jou zelf ook inspirerend?
“Absoluut. Ik heb zo’n zestig
promotieonderzoeken begeleid en
er lopen er nu ongeveer twintig. De
combinatie van wetenschap doen en
mensen opleiden, is heel mooi.”
Valt naar jouw idee de noordelijke
industrie te verduurzamen?
“Het simpele antwoord is ‘ja’. Als je
kijkt naar de verduurzamingsopties die
er zijn, zoals groene stroom, biomassa,
CO2-afvang, -opslag en -gebruik,
circulariteit, zijn er genoeg legostenen
om de chemische industrie te
verduurzamen. In Delfzijl bevindt zich
een belangrijk chemisch cluster. In
Europees opzicht is het ARRRA-cluster
in Nederland, België en Duitsland
nog steeds het grootste chemische
complex ter wereld. Het is een enorme
legpuzzel, maar we hebben de potentie
en technische mogelijkheden om dat
te verduurzamen. We kunnen die
“Het stenen
tijdperk eindigde
niet vanwege een
gebrek aan stenen
maar omdat er
betere alternatieven
waren”
letterlijk naar nul emissies brengen
en meer circulair produceren. En niet
onbelangrijk: met slimme innovatie
en implementatie kan het een
interessante business case zijn.”
Dus als je de legpuzzel weet te leggen,
zijn er wel degelijk mogelijkheden?
“Klopt, nu is het alle hens aan dek
vanwege de moeilijke economische
omstandigheden in de zware
industrie. Energieprijzen zijn hier veel
te hoog vergeleken met de VS en het
Midden-Oosten. Daarbij komt dat de
Europese Unie ruim negentig procent
van haar olie en gas importeert,
wat betekent dat er een extreme
afhankelijkheid is. De prijzen van LNG
zijn zeer hoog als je die afzet tegen de
gebieden waar gas en olie voorradig
zijn. We moeten ons realiseren dat dat
niet meer gaat veranderen. De weg
vooruit ligt in het vergroenen van
de industrie, zodat die op duurzame
energie en grondstoffen draait. Dat
ziet er goed uit als je bij elkaar optelt
wat Europa aan wind-, zonne- en
bio-energie kan leveren. Daarnaast
heeft circulariteit als voordeel
dat je afhankelijkheid van virgingrondstoffen
vermindert. Vervolgens
komen de kosten in beeld. De
elektriciteitsproductie uit wind en zon
bevindt zich nu al op een aantrekkelijk
niveau. Het issue is dat die stroom in
aanbod fluctueert, wat van invloed
is op de prijs en dat stelt eisen aan
infrastructuur en gebruik. Daar is nog
werk aan de winkel. Flexibele vraag en
opslag vormen het antwoord hierop.
Ook zijn er belangrijke biobased
opties. Land- en bosbouw en biomassa
van marginale en gedegradeerde
gronden kunnen een veel grotere
bron van biomassa worden.
We hebben allerlei technologie
ontwikkeld om biomassa in chemische
bouwstenen om te zetten. Dat zijn
routes die vaak efficiënter zijn dan
de hogetemperatuurprocessen in
de petrochemie. Als je biobased
chemische productie opschaalt,
kan dat efficiënter en daarmee
ook goedkoper worden. Dat is een
wenkend perspectief. Er komt een
combinatie in beeld van het halen van
de klimaatdoelen, meer circulariteit
en het vergroten van onze strategische
autonomie. Cruciaal is dat Europa
de kar blijft trekken om ons tot een
koploper in de toekomstige mondiale
markt te maken. Je ziet de wereld
wegtrekken van fossiel. Het stenen
tijdperk eindigde niet vanwege een
gebrek aan stenen maar omdat er
betere alternatieven waren.”
Hoe plaats je dan het bericht van Eneco
dat deelname aan toekomstige offshore
windparken zo duur is geworden?
“Ik maak een onderscheid tussen
de hectiek van dit moment en
het langetermijnperspectief. Als
academicus kan ik juist ook kijken naar
hoe implementatie beter kan verlopen
en hoe een ideaal eindplaatje eruit kan
zien.”
Maar hoe verstorend is die ontwikkeling
dan voor dat verre toekomstperspectief?
“Het is ronduit akelig dat er
kortetermijnproblemen zijn die
de voortgang afremmen. Het is
belangrijk dat je die fases in de
energietransitie vooruit plant, zodat je
op tijd bent met de juiste maatregelen
en investeringen. Er is nu te weinig
netcapaciteit om het fluctuerende,
toenemende aanbod van duurzame
elektriciteit te faciliteren. Dat terwijl
het aan beide kanten, vraag en aanbod,
best goed gaat. Nederland is op het
gebied van duurzame stroomproductie
gegroeid conform de doelstellingen

juni | 2024 Eemsdelta kringen 15
“De combinatie
van wetenschap
doen en mensen
opleiden, is heel
mooi”

Neem nu een abonnement
en krijg toegang tot
het volledige magazine