16.10.2025 Views

Beton & Staalbouw 04 2025

Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!

Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.

BETON

BOUW

PLATFORM OVER BETON EN STAAL IN DE BOUW

NUMMER 4 2025 | JAARGANG 13

SEPTEMBER - OKTOBER

BETONENSTAALBOUW.NL

RENOVATIE BINNENHOF

RONDETAFELGESPREK

OVER VERDUURZAMING

VAN BRIENENOORDBRUG

THEMA DUURZAAM &

CIRCULAIR


SINCE 1979

KOBOUT, DEALER

VOOR WYLI RINGEN

Kobout biedt een uitgebreid assortiment

bevestigingsmaterialen aan, waaronder

Wyli® Tension Discs. Deze speciale

stelringen zijn ontwikkeld om altijd

strakke, spelingsvrije windverbanden te

realiseren. Dankzij ons ruime assortiment

en voorraad kunnen wij snel leveren,

zowel standaard verpakking, losse stuks

of complete sets of kits.

Belangrijkste voordelen:

- 80% tijdbesparing bij montage ten

opzichte van conventionele oplossingen.

- Spelingsvrije verbindingen voor gevels,

daken, staal- en stellingbouw.

- Betrouwbaarheid en duurzaamheid, door

thermisch verzinkte uitvoering conform

Europese normen.

- Esthetisch onzichtbaar, de ring werkt

effectief zonder afbreuk te doen aan

het uiterlijk.

Met jarenlange ervaring en expertise in

bevestigingsoplossingen staat Kobout

garant voor kwaliteit en innovatie.

Onze expert Leendert Vermeulen is

beschikbaar om u te adviseren over de

juiste toepassing van de Wyli® Tension

Discs in uw project.

Tel: +31(0)6 4692 5932

E-mail: leendert.vermeulen@kobout.nl

Scan voor

meer info:

LinkedIn: Kobout BV E-mail: sales@kobout.nl Tel: +31(0)78 684 66 11

www.kobout.nl


TOWARDS ZERO

CARBON CONCRETE

Bij Penetron streven we naar een duurzamere toekomst binnen de bouwsector.

Onze innovatieve technologie voor betonbescherming verlengt niet alleen de

levensduur van betonconstructies, maar levert ook een actieve bijdrage aan

het verkleinen van de ecologische voetafdruk van de bouw. Dankzij doordachte

oplossingen maken we bouwen niet alleen sterker, maar ook milieubewuster.

Wij geloven bij Penetron dat duurzame bouw begint

bij de juiste keuze van betonadditieven. Penetron

Admix is een in het beton gemengde kristallijne

technologie die het beton actief beschermt. Door een

chemische reactie met het aanwezige vocht en de

cementbestanddelen vormt het product onoplosbare

kristallen die de poriën en haarscheurtjes tot 0,5 mm

permanent afdichten.

Het resultaat? Een waterdicht en zelfherstellend

beton dat bestand is tegen de tand des tijds. Penetron

Admix verlengt de levensduur van betonconstructies

aanzienlijk, vermindert de onderhoudskosten en

draagt bij aan een lagere ecologische voetafdruk.

Dankzij deze duurzame en betrouwbare oplossing

kunnen bouwprofessionals hun projecten niet alleen

beschermen, maar ook klaarstomen voor de toekomst.

Samen kijken we naar het beton van morgen.

PENETRON BENELUX BV

Toekomstlaan 6A,

2200 Herentals, België

Tel: +32 14 39 83 90

info@penetron.be

www.penetron-benelux.be



4

Voorwoord

RONDKIJKEN, VOORUITKIJKEN, HERGEBRUIKEN

De thema’s duurzaamheid en circulariteit lopen als een rode draad door deze editie van Beton & Staalbouw, waarin we uiteraard

ook stilstaan bij bijzondere projecten én het aankomende Beton Event.

In inspirerende interviews met Thijs Huijsmans en Heleen Herbert van Heijmans en met dr. Elma Durmisevic worden actuele vragen

aangesneden rond de centrale thema’s van dit nummer. Hoe kunnen we materialen slimmer inzetten? Welke rol speelt ontwerp in de

levensduur van onze gebouwen? En hoe zorgen we ervoor dat circulariteit niet bij mooie woorden blijft, maar daadwerkelijk wordt

verankerd in beleid en praktijk?

Dat vormde ook de rode draad in ons rondetafelgesprek over verduurzaming, bewustwording en opschaling van duurzaam beton.

Want, hoe groen is beton nu werkelijk? En belangrijker: wat is er nodig om de verduurzaming ervan écht op te schalen? Als we de

huidige koers voortzetten, lopen we volgens de experts aan tafel zelfs tegen een CO 2

-lockdown aan. Als cementfabrieken straks hun

vergunning verliezen vanwege milieuschade, staan we stil. De bouwsector kan opnieuw geraakt worden door milieuregelgeving die

vooruitloopt op de praktijk. Dat benadrukt de urgentie van versnellen.

Verder in dit nummer het vierde deel in onze reeks over de renovatie van het Binnenhof. Een ingrijpend traject dat niet alleen

technisch en organisatorisch een uitdaging vormt, maar ook laat zien hoe innovatie, duurzaamheid en circulaire principes steeds

nadrukkelijker de toon zetten. Blikvanger is de tijdelijke uitkijktoren, gebouwd van circulair staal. Het bouwwerk is niet alleen een

functioneel middel om bezoekers en geïnteresseerden zicht te bieden op de voortgang van de renovatie, maar ook een krachtig

symbool: materialen krijgen een tweede leven en laten zien dat hergebruik en esthetiek hand in hand kunnen gaan.

Vooruitkijken doen we ook in de voorbeschouwing van het Beton Event 2025. Na jaren in de Van Nelle Fabriek in Rotterdam is dit

de eerste keer dat het grootste kennis- en netwerkevenement voor de betonsector in Noord-Brabant neerstrijkt: Congrescentrum

1931 in Den Bosch. De afgelopen drie jaar stond het programma in het teken van het thema ‘en route’ naar duurzaam en circulair

beton. Op 20 november wordt dit thema afgesloten én wordt het startschot gegeven voor een nieuwe reeks die vanaf 2027 verder

vorm krijgt.

Verder besteden we aandacht aan aansprekende praktijkvoorbeelden rondom duurzaamheid en circulariteit, zoals het hergebruik

van staal bij de sporthal De Gouwhal in Waddinxveen en de proeftuin van Rijkswaterstaat op de Zuidpier in IJmuiden. Hier wordt

in een realistische omgeving geëxperimenteerd met golfbrekers van duurzame betonmengsels, met als doel om te beoordelen of

de nieuwe mengsels ook op de lange termijn sterk én duurzaam blijven. Dit en nog veel meer in deze editie van Beton & Staalbouw.

Alvast veel leesplezier!

Roel van Gils

5


BETON

BOUW

PLATFORM OVER BETON EN STAAL IN DE BOUW

COLOFON

Jaargang 13 | nummer 4 | 2025

Verschijnt 5 x per jaar

ISSN 2352-3867

betonenstaalbouw.nl

VERANTWOORDELIJKE UITGEVER

Schatbeurderlaan 6

6002 ED Weert

Postbus 249

6000 AE Weert

+31 495 45 00 95

info@louwersmediagroep.nl

louwersmediagroep.com

VESTIGING BELGIË

Kapellestraat 132/1

Gebouw G

8020 Oostkamp

+32 50 36 81 70

info@louwersmediagroep.be

louwersmediagroep..com

EINDREDACTIE

Lieke Bousema

REDACTIETEAM

Philip Doutreligne, Tjerk van Duinen, Roel van Gils,

Jerry Helmers, Carolien Klees, Nolanda Klunder,

Jean van Pol, Kris Vandekerckhove en Marjolein

de Wit-Blok

PROJECTMANAGER

Mark de Lau

m.delau@louwersmediagroep.nl

SECRETARIAAT

Manuela Depenbrock

Esmee Peeters

Sandra Reijnders

ADVERTENTIES

Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd

via de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink

hebben ontvangen, stuur een email naar

traffic@louwersmediagroep.nl

ABONNEMENTSPRIJS

Nederland: € 90,00 per jaar excl. btw

Buiten Nederland: € 142,00 per jaar excl. btw

ING Bank: IBAN: NL46INGB0000417165

SWIFTADRES: INGBNL2A

BIC ABNANL2A

T.n.v. Louwers Mediagroep

o.v.v. Beton & Staalbouw magazine

Informatie over abonnementen:

+31 495 45 00 95

ADRESWIJZIGINGEN

Schriftelijk ten minste drie weken

voor verhuizing naar:

Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland

OPZEGGINGEN

Indien twee maanden voor het verstrijken van de

abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van

opzegging is ontvangen, wordt het abonnement

automatisch met een jaar verlengd.

DOELGROEP

Directies en management van bouwbedrijven,

projectontwikkelaars, opdrachtgevers, betrokken

ministeries en rijksdiensten, gemeenten, provincies

en andere betrokken overheden, landelijke,

regionale en lokale organisaties, aannemers,

ingenieurs, constructeurs, technologen en

leveranciers actief in de Beton- en Staalindustrie

Blijf gratis en eenvoudig op de hoogte van het

laatste nieuws. Volg ons op social media en meld je

aan voor onze nieuwsbrief!

VORMGEVING/ART DIRECTION

studio@louwersmediagroep.nl

DRUKWERK

Drukkerij Hendrix, Peer

Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd

zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder bronvermelding.

Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten

is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze

instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Zij aanvaarden

dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van

welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen

die gebaseerd zijn op deze informatie.

Uitkijktoren van circulair staal 8

De Pen, Ralph van Roessel: Sociale innovatie 12

Pionier in CO 2

-reductie door data, beton en certifi cering 14

Inspelen op groeiende vraag naar duurzame verbindingen 16

Van Brienenoordbrug: een boeiend samenspel van hout en staal 18

Samen sterk aan de Van Brienenoordbrug 22

Hangsteiger bij brugrenovatie: vakwerk in de praktijk 26

‘Veilig en effi ciënt uitvoeren van deze klus is gezamenlijk doel’ 28

THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

‘Wij zijn makers van de gezonde leefomgeving’ 32

Gaat het ooit lukken… een bouwsector zonder beton- of staalafval? 34

Samen bouwen aan duurzame betonconstructies 36

Golfbrekers van duurzame betonmengsels bij Zuidpier IJmuiden 38

Staal met hout, een duurzame combinatie 40

‘Beschouw ook staal- en betonbescherming als een kunst’ 42

APK voor circulair staal 46

Bouwen aan een schonere toekomst 48

Betonmixers maken de sprong naar emissievrij 50

Lichter, sneller en volledig herbruikbaar bouwen 52

Een circulaire vloer voor de CityHub 54

Tijd voor duurzame actie 56

Lamgatsebrug: circulair geprefabriceerd project met 82% hergebruikt staal 58

Staalsnijspecialist is vaak de reddingsboei voor opdrachtgevers 62

Complexe bouwput voor nieuw gerechtsgebouw Almelo 64

Een tweede leven voor staal in De Gouwehal 66

Hoe groen is beton nu werkelijk? 68

Beton Event 2025: nieuwe locatie, nieuw hoofdstuk 74

Kennis delen en ontwikkelen 76

THEMA PREFAB BETON

Confi guratiesoftware voor prefab 78

Volledige grip op het prefab proces 80

‘Installateur en aannemer ontdekken massaal deze slimme aanpak’ 82

8

16

36

42


Inhoud

54

80

106

66

90

122

Voorloper in oplossingen voor voorgespannen betonelementen 84

De spilfunctie van projectcoördinatie in het succes van breedplaatvloeren 86

Eco-vriendelijke funderingsbalk 88

Bouwen aan de toekomst met prefab beton 90

Belgische producent van betonnen kanaalplaten profi leert zich verder op Nederlandse markt 94

Alles onder één dak geeft prefab specialist unieke positie 96

‘Betrek ons vanaf de schetsfase’ 98

Baanbrekende technologie en gestroomlijnde processen 100

Prefab onder controle, van vloer tot console 104

‘Wij slaan een brug tussen adviespartijen en maakpartijen’ 106

Comfortabel, circulair en toekomstbestendig 108

‘De gehele gevel zit met onze technieken vast aan het gebouw’ 112

De toekomst van water zuiveren in Vlaardingen 114

Champions League staalbouw 116

BETON

BOUW

PLATFORM OVER BETON EN STAAL IN DE BOUW

NUMMER 4 2025 | JAARGANG 13

SEPTEMBER - OKTOBER

BETONENSTAALBOUW.NL

THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE

Samenwerking en innovatie onmisbaar bij de renovatie van duizenden bruggen 120

Meten is weten is kwaliteit 122

De weg naar duurzaam betonherstel 124

PLATFORM OVER BETON EN STAAL IN DE BOUW I BETONENSTAALBOUW.NL

Strak windverband dankzij excentrische stelring 128

Van digitale facturen naar ketengerichte procesoptimalisatie 130

Innovatieve bevestigingsoplossingen maken bouwen effi ciënter 132

Pionier in betonpompen viert 20-jarig jubileum 136

Naadloze integraties voor effi ciënter constructief ontwerpen 138

Beton & staalpartners 144

4

RENOVATIE BINNENHOF

Cover

RONDETAFELGESPREK

OVER VERDUURZAMING

VAN BRIENENOORDBRUG

THEMA DUURZAAM &

CIRCULAIR

Tijdelijke uitkijktoren Binnenhof gebouwd

door Van Ee Staalspecialisten in

opdracht van Heijmans.

(Beeld: Rijksvastgoedbedrijf)


DEN HAAG BINNENHOF

Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | Rijksvastgoedbedrijf, Tjerk van Duinen

Renovatie Binnenhof

Uitkijktoren

van circulair staal

Deze vierde aflevering van de serie over de renovatie van het

Binnenhof gaat niet over een van de gebouwen van het complex,

maar over een manier waarmee het Rijksvastgoedbedrijf iets

wil teruggeven aan de bewoners en bezoekers van Den Haag.

Na lang wikken en wegen werd dat een 28 meter hoge gele

uitkijktoren vlak naast de Stadhouderspoort die Binnenhof

en Buitenhof met elkaar verbindt. De toren, zoveel mogelijk

opgetrokken uit circulair staal, blijkt een succesnummer. Ruim

een jaar na de opening in juli 2024 noteerde de teller van de

tourniquetdeur al de vijfhonderdduizendste bezoeker. Geen

gek resultaat voor wat een alternatief werd voor een eens

voorgestelde loopbrug over het Binnenhof.

Het renoveren van het Binnenhof – een binnenstedelijk

project van 90.000 m 2 – is bepaald

geen sinecure. Dat geldt niet alleen voor de gebruikers

van de gebouwen en alle partijen die

erbij betrokken zijn. Ook de omliggende bedrijven,

omwonenden en bewoners van Den Haag

hebben te maken met jaren van bouwactiviteit.

Om de Haagse binnenstad ook tijdens de renovatie

aantrekkelijk te houden, is al in een vroeg

stadium een samenwerkingsverband opgezet

tussen de gemeente Den Haag, het Rijksvastgoedbedrijf

(RVB), omwonenden en bedrijven.

Doel was om te kijken hoe het gebied rond het

Binnenhof zo aantrekkelijk mogelijk kon blijven.

Vanuit het Atelier van de Rijksbouwmeester is

aan jonge architecten gevraagd ideeën aan te

dragen. Eén van de voorstellen was een lange

loopbrug die liep van de Stadhouderspoort

naar Algemene Zaken (bij het Torentje van de

premier). Voor de bouwers was dat geen optie:

teveel mogelijke verstoringen van het renovatieproces.

Datzelfde gold voor het idee om een

kopie van de voorgevel van de Ridderzaal te

plaatsen voor de poort, met een informatiecentrum.

Ook dit idee verdween op praktische

gronden in de prullenbak.

STANDBEELD

De doorbraak kwam toen de verplaatsing van

het ruiterstandbeeld van Koning Willem II ter

sprake kwam. Beeld en sokkel moesten verhuizen

van hun plek vlak naast de haringkar

bij de Stadhouderspoort naar de tuin van de

Raad van State. Het idee van een uitkijktoren

kreeg daarmee een ideale locatie. Immers, er

ligt al een fundering en er lopen geen leidingen

en kabels onder. Aldus ontwierp Arcadis

voor deze mooie plek een slanke toren van 28

meter hoog, met trappen die rond een stalen

draagconstructie omhoog slingeren. De

engineering is samen met constructeur ABT

en Van Ee Staalspecialisten (TO, UO) uitgewerkt,

met als voorwaarde van het RVB om

deze traptoren zo modullair en circulair mogelijk

uit te voeren. Opdrachtgever van Van Ee is

Heijmans, de bouwer van de toren.

De toren kijkt uit op de daktuin van de bouwkeet.

MODULAIR

Een tijdelijke uitkijktoren bouwen in een binnenstad

vergt veel voorbereiding en overleg.

Gerben van Beek, commercieel directeur bij

Van Ee Staalspecialisten: “De toren is in fasen

ontworpen, zelfs nog met een variant waarin

een lift zat. Dat was kostentechnisch en bouwkundig

echter niet haalbaar. Verder is veel tijd

gestoken om tot een modulair en volledig herbruikbaar

ontwerp te komen, het RVB wil namelijk

de toren een nieuwe bestemming geven

als de renovatie van het Binnenhof klaar is. Verder

moet je zorgen dat vallende objecten, zoals

mobieltjes van selfie-makende bezoekers, geen

gevaar opleveren voor omstanders.”

FUNDERING

Onderzoek naar de bestaande fundering

leerde dat voor de toren vier buispalen bijgeplaatst

moesten worden. “Deze zijn met elek-

8


DEN HAAG BINNENHOF

‘De duurzaamheidseisen bij de bouw

van de toren waren hoog’

trisch materieel in de grond gedrukt en geven

de toren stabiliteit”, legt Van Beek uit. “Hier

overheen zijn twee HEB1000 liggers geplaatst

waar in feite de toren op rust. Een aantal poeren

zorgt voor ondersteuning van hekken en

trappen op het laagste niveau. De verzinkt

stalen draagconstructie bestaat uit een rechthoekige

kern gemaakt van 300 bij 300 kokers

en windverbanden van stripstaal. Hieromheen

zijn trappen en bordessen gemonteerd

en balustrades, zoveel mogelijk in standaardmaten.

Roestvrijstaal gaas rondom tot 2.40

meter hoogte beschermt omstanders voor

vallende materialen. De toren is waar mogelijk

met boutverbindingen in elkaar gezet, een

klein aantal verbindingen bij het bordes is gelast.

We hebben ook getracht zoveel mogelijk

onderdelen voor te monteren in onze fabriek

om transportbewegingen te minimaliseren en

snelle montage te faciliteren.” ❯

Met 28 meter hoog, ruim 6,5 meter breed en 4,7 meter diep is de uitkijktoren een ranke verschijning

die boven de spiegelende bouwkeet uitsteekt.

9


DEN HAAG BINNENHOF

148 TREDEN

Met 28 meter hoog, ruim 6,5 meter breed en

4,7 meter diep is de uitkijktoren een ranke

verschijning. Onderin is aan de ene kant de

ingang met een tourniquet en aan de andere

kant de uitgang, ook met tourniquet. “Zo

wordt bijgehouden hoeveel bezoekers er tegelijk

aanwezig zijn”, vervolgt Van Beek. “Het

maximum aantal bezoekers is vastgesteld op

60 personen, gebaseerd op twee schoolklassen

met docenten. Bij 60 gaat de ingang tijdelijk

dicht, tot bezoekers het uitzichtpunt verlaten

en nieuwe bezoekers naar binnen kunnen..

Bij onweer en vanaf windkracht 8 gaat de toren

dicht, maar meestal is deze attractie open.

Een scherm van gaas beschermt voetgangers tegen vallende objecten. (Beeld: RVB)

‘Roestvrijstaal gaas rondom tot 2.40 meter

hoogte beschermt omstanders voor vallende

materialen’

De uitkijktoren gezien vanaf het Buitenhof.

CIRCULAIR

De duurzaamheidseisen bij de bouw van de toren

waren hoog. Dat begint bij een demontabele

constructie, waardoor het gevaarte weer

een andere bestemming kan krijgen. Daarnaast

is circulair materiaal toegepast. Van Beek: “Van

Ee is door Heijmans geselecteerd als staalbouwer,

mede omdat wij onder de naam EECU-

LAIR circulair staal leveren met een zeer lage

MKI-waarde (momenteel 0,022; red.). Dit staal

is bestaand materiaal, wordt dus direct hergebruikt

zonder tussenkomst van een smeltproces

en heeft dezelfde kwaliteit als normaal

staal. Aangezien wij projecten met regelmaat

blijven keuren, kan de levensduur tot wel 100

jaar oplopen. Het staal is afkomstig uit eigen

voorraad of komt van derden, bijvoorbeeld via

de digitale marktplaats DuSpot. Met meer samenwerking

kunnen we de inzet van circulair

staal in de bouw nog verder opvoeren.”

Trappen, bordessen en balustrades zijn zoveel mogelijk uitgevoerd in standaardmaten. (Beeld: RVB)

10


DEN HAAG BINNENHOF

Bouwschutting aan de Lange Poten.

Via 148 treden kom je op het bovenste bordes

waar je uitzicht hebt over de renovatie en over

een flink stuk van Den Haag. Informatieborden

op de bordessen geven meer informatie over

de historie van het Binnenhof en omgeving.”

Op 28 meter hoogte zijn juist de trappen van

de Ridderzaal te zien. Ook biedt het platform

zicht op het groene duinlandschap op het dak

van de grote bouwkeet van Heijmans, die met

spiegelende gevels in de Hofvijver is gebouwd.

Ook dat was een manier om de renovatie te

‘verzachten’: geen lelijke bouwkeet maar een

object dat de vijver en de stad reflecteert.

Naast de toren leverde Van Ee ook het staal

voor de bouwschuttingen. Langs de Lange Poten

zijn deze voorzien van tot zes meter hoge

historische foto’s en uitleg over het verleden

van de bebouwing en de nieuwe ontwerpen.

Tegen de bouwkeet aan het Plein zijn bouwdoeken

gespannen met daarop afgebeeld de

bomen van het Plein. Aan de schutting zijn vijf

kunstpanelen bevestigd waarop kunstenaars

van The Hague Street Art zich hebben kunnen

uitleven, geïnspireerd door vijf Haagse

musea. Ook dit is een manier om de bewoners

en de bedrijven uit de omgeving bij de

renovatie te betrekken.

KÈKSTÈGÂH

Uiteraard heeft de uitkijktoren naar goed lokaal

gebruik een bijnaam gekregen. In de stijl

van Haagse Harry, een creatie van tekenaar

Marnix Rueb, gaat het gele gevaarte inmiddels

als ‘Kèkstègâh’ door het leven. Over een

aantal jaren – of eerder als de bouwlogistiek

het toestaat – komt het standbeeld terug op

zijn plaats. De toren krijgt vast een volgende

bestemming. Dat kan zijn bij een gebiedsontwikkeling

waar het RVB bij betrokken is of op

een andere plek waar een landmark passend

is. Wie ideeën heeft, kan deze opperen. ■

Bovenop de toren zijn juist de trappen zichtbaar

van de Ridderzaal.

11


DE PEN

‘Verhogen van de arbeidsproductiviteit lukt niet met

enkel technische en procesmatige vernieuwingen’

12


DE PEN

Ralph van Roessel

momenteel sabbatical/voorheen co-CEO bij TAUW

SOCIALE INNOVATIE

Qua product- en procesinnovatie zie ik onze sector grote stappen maken. Zeker verduurzaming, andere contractvormen

en digitalisering staan inmiddels prominent op de agenda en kennen vele praktijkvoorbeelden. Maar waar blijft toch de

zo noodzakelijke sociale innovatie om onze sector in de steeds krapper wordende arbeidsmarkt zowel aantrekkelijker

als effectiever te maken?

Sinds begin dit jaar heb ik een sabbatical. Een bijzondere periode waarin ik, naast ‘andere’ dingen doen, bijleer, mijn

netwerk uitbouw en me oriënteer op een nieuwe baan. Daartoe heb ik inmiddels met tientallen organisaties binnen de

bouw- en infrasector gesprekken gevoerd. De laatste tijd met een focus op de aannemerij. Groot, middel en klein, beursgenoteerd,

private-equity owned en familiebedrijf, regionaal, nationaal en internationaal en zowel specialisten als multidisciplinaire

spelers. Ondanks de enorme, gelukkig nog steeds aanwezige diversiteit hoor ik eigenlijk best uniforme verhalen.

Het is nagenoeg iedereen wel helder dat ons werk de komende jaren slimmer, sneller en met minder milieu-impact

moet. En daartoe wordt er al veel geïnvesteerd in o.a. datagedreven werken, elektrificeren van materieel, robotisering,

nieuwe contractvormen en hergebruik van grondstoffen. De sector is duidelijk op veel fronten in beweging gekomen.

En dat is hard nodig, aangezien de woning-, water-, energie-, vervangings- en renovatie-opgave voor ons land enorm is.

En toch laten we volgens mij nog echt kansen liggen. Want hoewel iedereen benoemt dat de nog krapper wordende arbeidsmarkt

dé uitdaging voor de toekomst is, zie ik nog erg weinig sociale innovatie. Weliswaar zijn er al mooie initiatieven

om de instroom in de sector, zowel van onder als van opzij, te verbeteren, maar waar blijven de andere vormen van samenwerken,

kennis ontwikkelen en besluiten nemen? Als je met dezelfde hoeveelheid mensen meer werk moet gaan verzetten,

moet je omstandigheden creëren waarmee je het maximale uit het beschikbare arbeidspotentieel haalt. Maar verhogen van

de arbeidsproductiviteit lukt niet met enkel technische en procesmatige vernieuwingen. Het vraagt ook om andere manieren

van organiseren, samenwerken, opleiden en leiderschap. Om een andere manier van met mensen omgaan!

Wat nodig is, is de beweging van directief (top down) leiderschap naar meer participatief leiderschap. Zorgen voor meer

diversiteit in besluitvorming en dat ook de stem van jongeren en minderheden wordt meegenomen. Teams die meer

autonomie en verantwoordelijkheid krijgen. Ruimte voor co-creatie. Wat nodig is, zijn leiders en managers die zich niet

meer bemoeien met de inhoud, maar werken aan verbetering van onderlinge relaties en andere vormen van samenwerken.

Die zelf een leven lang leren en anderen aanmoedigen zichzelf te blijven ontwikkelen. Wat nodig is, zijn organisaties

die naast aandacht voor fysieke veiligheid ook echt werk maken van sociale veiligheid. Waar kwetsbaarheid, openheid

en empathie niet meer als zwak worden gezien, maar als essentiële competenties om alle complexe transities van deze

tijd ook echt vorm te geven.

Dit zijn de zaken waarmee we als sector op de arbeidsmarkt aantrekkelijker worden, waarmee het werkplezier en de

arbeidsproductiviteit toenemen en waarmee we de omstandigheden en ruimte creëren voor de vernieuwende ideeën

die nodig zijn om slimmer, sneller en met minder milieu-impact het werk gedaan te krijgen.

In Nederland beschikken we over een bouw- en infrasector met enorm veel vakmanschap en betrokkenheid en mogen

we trots zijn op de stappen die we aan het zetten zijn op het vlak van duurzaamheid, digitalisering en (keten)samenwerking.

Maar als we als sector de komende jaren echt willen leveren wat de BV Nederland nodig heeft, dan zal elke

organisatie ook qua sociale innovatie nog een stevig beentje moeten bijtrekken.

Ik geef De Pen graag door aan Devlin Matagora van Tennet.

13


Tekst & beeld | AALBORG PORTLAND BELGIUM SA

Pionier in CO 2

-reductie

door data, beton en

certificering

Urbastyle, een Belgisch familiebedrijf gespecialiseerd in architectonisch beton, positioneert zich

steeds nadrukkelijker als pionier op het gebied van CO 2

-reductie in de betonbouw. Met een

strategisch traject rond de CO 2

-Prestatieladder toont het bedrijf aan dat reductie niet alleen gaat

over idealisme, maar vooral over onderbouwde keuzes, meetbare data en continue innovatie. Beton

& Staalbouw belicht hoe Urbastyle concrete stappen zet en welke lessen daaruit te trekken zijn.

VAN NOODZAAK

NAAR STRATEGIE

In sectoren als de bouw worden steeds strengere

eisen gesteld op het vlak van duurzaamheid.

Urbastyle koos daarom bewust voor de

CO 2

-Prestatieladder als objectieve meetlat.

Managing Partner Jan Laroy benadrukt dat het

niet genoeg is om ‘te zeggen dat men bezig is

met duurzaamheid’: “Wie zijn CO 2

-impact niet

kan aantonen, loopt het risico om klanten en

overheidsopdrachten te verliezen.”

Met de certifi cering wil Urbastyle niet alleen

voldoen aan externe eisen, maar vooral intern

de verduurzaming van processen daadwerkelijk

onderbouwen met harde cijfers.

“We wilden een datagedreven basis leggen

voor verdere verduurzaming, en vooral: een

certifi cering behalen die niet enkel op papier

bestaat, maar ook écht gedragen wordt binnen

de organisatie.”

DATA, METEN, VERBETEREN

Samen met Mantis Consulting begon Urbastyle

aan een systematisch traject. Allereerst

werd in kaart gebracht welke gegevens

nodig waren. Denk aan energieverbruik,

transport en grondstoffen. Ook werden tussentijdse

deadlines ingesteld voor het verzamelen

van die data. Daarna volgde een audit.

Eerst online en vervolgens ter plaatse. Het

resultaat is niet alleen een offi cieel certifi caat,

maar ook een organisatie die met cijfers weet

wáár de belangrijkste CO 2

-impact zit en waar

verbetering mogelijk is. Laroy: “We kunnen

nu met cijfers aantonen waar onze verbeterpunten

zitten en tegelijk ook realistische verwachtingen

scheppen naar klanten en overheden.”

Intern is het enthousiasme meetbaar:

van kleine ingrepen zoals het overschakelen

op ledverlichting tot grotere veranderingen in

leveranciersbeleid.

14


De herinrichting van de centrumpleinen in Genk.

Urbastyle brengt duurzaamheid en esthetiek samen,

bijvoorbeeld in het project Station Mechelen.

BETON IN DE PRAKTIJK:

STATION MECHELEN

Urbastyle brengt duurzaamheid en esthetiek

samen, bijvoorbeeld in het project Station

Mechelen. Daar leverde het bedrijf geprefabriceerde

architectonische betonelementen,

zoals rechte en gebogen wandpanelen,

zitranden en perronranden. “Voor de buitenzijde

zijn wandpanelen gebruikt, voor de

perronranden een gepolijste afwerking met

een licht opgeruwde bovenzijde voor meer

grip.” Alle zichtbare zijden werden zorgvuldig

afgewerkt en gepolijst. Hierbij koos Urbastyle

bewust voor Aalborg White D-Carb cement;

een innovatieve en CO 2

-gereduceerde variant

van Aalborg White. D-Carb verlaagt de

CO 2

-uitstoot met 15% ten opzichte van Urbastyle’s

traditionele CEM I bindmiddel en

zelfs met meer dan 30% in vergelijking met

andere CEM I witte cementen.

Met deze keuze combineert Urbastyle esthetiek

met een significante klimaatwinst. Bovendien

zorgt de lichte, consistente kleur voor een

uniforme uitstraling en een langere levensduur

dankzij een hogere vlek- en verouderingsbestendigheid.

Dit resulteert in minder onderhoud

en een kleinere ecologische voetafdruk

over de hele levenscyclus van het project.

‘Duurzaamheid is

zowel een noodzaak als

een opportuniteit’

GELEERDE LESSEN EN

VOORUITBLIK

Certificering loont: de CO 2

-Prestatieladder

biedt niet alleen toegang tot opdrachten, maar

geeft ook het kader om systematisch te verbeteren.

Laroy: “Duurzaamheid is voor ons

zowel een noodzaak als een opportuniteit.”

Data is fundamenteel: zonder inzicht in de

grote bronnen van CO 2

-uitstoot, grondstoffen,

transport en energie blijven maatregelen

willekeurig.

Renovatie van de speelplaats van Butcher-Greene Elementary.

Kleine acties tellen mee, mits een bredere

betrokkenheid: vernieuwingen in interne

werking en bewustzijn van medewerkers

zijn minstens even belangrijk als technische

maatregelen.

Ketenverantwoordelijkheid is onontkoombaar:

Urbastyle erkent dat de grootste

CO 2

-impact zit bij de cementproductie

en het transport en dat de leveranciersketen

dus actief moet meebewegen.

CONCLUSIE

Urbastyle bewijst dat CO 2

-reductie in de betonbouw

geen vrijblijvende ambitie is, maar

een strategisch imperatief dat alleen realistisch

is met harde data, goede samenwerking,

transparantie en voortdurende verbetering.

In projecten zoals in Mechelen wordt duidelijk

dat materiaalkeuzes, zoals het gebruik van

Aalborg White cement, bijdragen aan een

langere levensduur en lagere onderhoudsbehoefte

en dus indirect ook aan een lagere

CO 2

-voetafdruk. Voor de sector als geheel is

Urbastyle daarmee een voorbeeld: niet alleen

vanwege haar certificaten, maar vooral

vanwege de manier waarop het bedrijf met

haar processen, producten en partners actief

inzet op een duurzamere toekomst. ■

15


Tekst & beeld | Stafa

INSPELEN OP

GROEIENDE VRAAG

NAAR DUURZAME

VERBINDINGEN

De vraag naar duurzamer geproduceerde bevestigingsmaterialen groeit snel. Stafa speelt hierop in door het assortiment uit te breiden met

merken van Europese bodem, zoals August Friedberg.

In een wereld waarin duurzaamheid steeds belangrijker wordt, laat Stafa Group B.V. uit Maarheeze

zien hoe een modern bedrijf concreet invulling geeft aan maatschappelijk verantwoord

ondernemen. De specialist in bevestigingsmaterialen en logistieke oplossingen neemt op meerdere

fronten maatregelen om haar ecologische voetafdruk te verkleinen. Van slimme aanpassingen in het

eigen pand tot het maken van verantwoorde keuzes in de toeleveringsketen.

KORTERE KETENS,

LAGERE IMPACT

De vraag naar duurzamer geproduceerde bevestigingsmaterialen

groeit snel. Stafa speelt

hierop in door haar assortiment uit te breiden

met merken van Europese bodem, zoals

August Friedberg. “Deze strategische keuze

zorgt niet alleen voor kortere levertijden en

betere beschikbaarheid, maar levert ook een

belangrijke bijdrage aan het verlagen van de

uitstoot door kortere transportlijnen”, zegt

Joep van Gool, fi nancieel en operationeel directeur

bij Stafa. “Minder kilometers betekent

minder CO 2

-uitstoot. Een simpele maar effectieve

manier om de ecologische impact van

de productketen te verkleinen.” Daarnaast

beschikt August Friedberg over een Platinum

Ecovadis-rating van 99%, een erkenning voor

het brede en geïntegreerde duurzaamheidsbeleid

van het bedrijf. “Dankzij deze samenwerking

kunnen wij HV-sets aanbieden die in

Europa worden vervaardigd en voldoen aan

de hoogste Europese normen. Onze SB-sets

voor niet-voorgespannen constructies worden

eveneens binnen de EU geproduceerd.

Bovendien leveren wij HV-pasbouten volgens

EN 14399-8 en maken ook injectiebouten

standaard deel uit van ons assortiment.”

DUURZAMERE VERBINDINGEN

Stafa Group en haar partners zetten in op

duurzame staalconstructies door constructiebouten

(EN 15048 ISO 4017/4014, M12–M24)

te produceren met grondstoffen uit 92,4% gerecycled

materiaal, verwerkt in een elektrische

boogoven bij een Europese staalfabrikant. Deze

aanpak verlaagt de CO 2

-uitstoot aanzienlijk en

voldoet volledig aan de Europese kwaliteitsnormen,

waarmee het bedrijf actief bijdraagt

aan een duurzamere bouwsector. “Ook het

toevoegen van het merk Lubo International

aan ons assortiment benadrukt de duurzame

koers, met bevestigingsproducten voorzien van

een PFAS-vrije coating die vrij is van schadelijke

stoffen. Zo sluit het aanbod naadloos aan bij

strengere milieunormen en ondersteunt het

klanten in een verantwoorde materiaalkeuze

door de hele keten”, aldus Van Gool.

16


CBAM-REGELING

Zoals u wellicht weet, zit de CBAM-regeling

(Carbon Border Adjustment Mechanism) eraan

te komen. “Deze belangrijke Europese

maatregel is bedoeld om de volledige keten

zo duurzaam mogelijk te maken door CO 2

-

uitstoot buiten de EU eerlijk te beprijzen”,

legt Pim van Leeuwen uit, commercieel directeur

bij Stafa. Sinds 1 oktober 2023 geldt een

overgangsfase waarin rapportage verplicht is

en vanaf 1 januari 2026 treedt de regeling volledig

in werking. Bedrijven zullen dan CBAMcertificaten

moeten inleveren op basis van de

ingevoerde CO 2

-uitstoot.

“Bij Stafa volgen we de ontwikkelingen rondom

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism)

nauwlettend”, verzekert Van Leeuwen.

“Omdat wij als importeur verantwoordelijk zijn

voor de afdracht en administratie, nemen wij

het gehele proces op ons. Onze klanten hoeven

hiervoor geen extra stappen te ondernemen.”

Om de kosten die met de CBAM gemoeid

zijn zoveel mogelijk te beperken, selecteert

Stafa doelgericht leveranciers die hun CO 2

-

huishouding aantoonbaar op orde hebben.

“Op die manier minimaliseren we de CBAMheffing

en zorgen we ervoor dat we onze

klanten zo min mogelijk hoeven te belasten.

Tegelijkertijd draagt dit bij aan een eerlijker

speelveld: vervuilendere fabrieken ontvangen

automatisch minder orders, doordat hun producten

duurder worden. Zo bouwen we samen

aan een transparante, verantwoorde en

toekomstbestendige toeleveringsketen.”

INTERNE VERDUURZAMING

Ook binnen de eigen organisatie neemt Stafa

stevige stappen richting verduurzaming. “Een

sprekend voorbeeld hiervan is het opnieuw

isoleren van de daken en het dichtmaken van

lichtkoepels in het warehouse”, zegt Van Gool.

“Waar deze koepels eerder veel zonlicht en

daarmee hitte binnenlieten, bleek dat in de zomermaanden

te zorgen voor een onaangenaam

warme werkomgeving. Door ze te dichten blijft

de temperatuur binnen het magazijn stabieler

en koeler, wat het werkcomfort voor medewerkers

verhoogt én de behoefte aan energieverslindende

koelsystemen vermindert.”

Verder is het dak van het bedrijfspand inmiddels

voorzien van zeshonderd zonnepanelen.

Deze leveren een fors aandeel in de elektriciteitsbehoefte

van het bedrijf en vormen een

belangrijke stap richting energieonafhankelijkheid

en een lagere CO 2

-uitstoot. En ook

de logistiek is aangepakt: alle voertuigen van

Stafa rijden inmiddels op HVO100-brandstof.

Deze hernieuwbare diesel stoot tot wel 90%

minder CO 2

uit dan fossiele diesel en draagt

daardoor direct bij aan het verduurzamen van

het transport.

VOORUITSTREVEND EN

VERANTWOORDELIJK

Met deze concrete maatregelen laat Stafa

Group B.V. zien dat duurzaamheid meer is dan

een trend: het is een strategische pijler. Door te

kiezen voor regionale leveranciers, milieuvriendelijke

producten, energiebesparende aanpassingen

en schoner vervoer, bewijst het bedrijf

dat economische groei en milieubewustzijn prima

samengaan. Stafa bouwt letterlijk en figuurlijk

aan een toekomstbestendige verbinding

voor klanten, medewerkers én de planeet. ■

Alle voertuigen van Stafa rijden inmiddels

op HVO100-biobrandstof.

‘Door te kiezen voor regionale leveranciers, milieuvriendelijke producten,

energiebesparende aanpassingen en schoner vervoer, bewijst het bedrijf

dat economische groei en milieubewustzijn prima samengaan’

Ook binnen de eigen organisatie neemt Stafa stevige stappen richting verduurzaming. Zo leveren de

zeshonderd zonnepanelen op het dak een fors aandeel in de elektriciteitsbehoefte van het bedrijf.

17


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

Tekst | Roel van Gils Beeld | Rijkswaterstaat

395 houten balken en 5.200 bouten vervangen

Van Brienenoordbrug:

een boeiend samenspel

van hout en staal

De Van Brienenoordbrug is meer dan een halve eeuw oud. De drukste brug van Nederland

‘begeleidt’ dagelijks meer dan 230.000 voertuigen over de Nieuwe Maas. En die rijden veelal

nietsvermoedend over een wel heel bijzondere constructie. Het oostval kenmerkt zich namelijk

door een boeiend samenspel van hout en staal. En juist daar wrong de schoen. Door de gescheurde

slijtlaag wist water tot in de houten balken van de klep door te dringen. Dat leidde uiteindelijk

tot een eerste hersteloperatie in juni 2024 die vroegtijdig werd afgebroken, omdat de situatie

ernstiger bleek dan ingeschat. Na een gedegen voorbereiding zijn tijdens de lange weekenden

van Hemelvaart en Pinksteren 395 balken en 5.200 bouten vervangen zodat de brug veilig en

beschikbaar blijft tot aan de grootschalige vernieuwing die vanaf 2029 gepland staat.

18


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

NATTER DAN GEDACHT

Het team Over-Bruggen werpt een kritische

blik op elk kunstwerk om te beoordelen

welke onderdelen aangepakt moeten worden,

zodat de brug tot aan de vervangingsen

renovatie-opgave veilig en beschikbaar

blijft, zegt Menno Kamp, omgevingsmanager

bij Rijkswaterstaat. “Tijdens die inspectie op

de Van Brienenoordbrug werd schade geconstateerd

aan een aantal houten balken in

‘Een slim en creatief

plan was nodig om

het werk zo efficiënt

en met zo min

mogelijk hinder en

risico op uitloop uit te

voeren’

De Van Brienenoordbrug is de drukste brug van Nederland en ‘begeleidt’ dagelijks meer dan 230.000

voertuigen over de Nieuwe Maas.

het oostval als gevolg van scheuren in de slijtlaag.

Zodoende werd een hersteloperatie op

poten gezet. In eerste instantie was het idee

om alleen de 13 balken te vervangen die op

dat moment in slechte staat waren en van

alle balken de bouten te vervangen vanwege

vergaande slijtage. Tijdens de hersteloperatie

in juni 2024 bleek het losmaken van die

balken ook schade aan de aangrenzende balken

te veroorzaken. Ook het uitvijzelen van

de bouten leidde tot schade aan aanliggende

balken. De reden daarvan was dat de balken

veel natter waren dan vooraf ingeschat. ❯

Rijkswaterstaat staat voor een enorme opgave.

Veel bruggen, tunnels, viaducten en wegen

zijn gebouwd in de jaren vijftig en zestig

en komen nu in aanmerking voor een grootschalige

renovatie of zelfs complete vervanging.

Dat kan niet allemaal tegelijk. Om tijd

te winnen, heeft Rijkswaterstaat in Zuid-Holland

het team Over-Bruggen opgezet, met

als doel om het hoogstnoodzakelijk groot

onderhoud aan 20 stalen, beweegbare bruggen

uit te voeren tot aan vervanging of renovatie.

De Van Brienenoordbrug is er daar één

van en bestaat uit twee naast elkaar gelegen

boogbruggen met in het verlengde daarvan

drie basculebruggen. De oostboog stamt uit

1965. De westboog is een stuk jonger en pas

in 1990 aangelegd.

Tijdens een inspectie werd schade geconstateerd aan een aantal houten balken

in het oostval als gevolg van scheuren in de slijtlaag.

19


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

Omdat de slijtlaag op de balken poreus was

geworden, was het water tot diep in het hout

binnengedrongen. Vanwege de schade aan de

aanliggende balken en de tegenvallende toestand

van de balken, is besloten om de uitvoering

af te breken en de slijtlaag met ‘spot repair’

zo goed als mogelijk te herstellen om de

situatie tot stilstand te brengen. Vervolgens is

een plan gesmeed voor een definitief herstel.

Een slim en creatief plan was daarbij nodig om

het werk zo efficiënt en met zo min mogelijk

hinder en risico op uitloop uit te voeren.”

CHROOM VI

Besloten werd om de hersteloperatie uit te

voeren tijdens de lange en aansluitende weekenden

van Hemelvaart en Pinksteren in 2025.

“De scope betrof het vervangen van 395 balken

Azobé van 200 kg per stuk, het vervangen

van 5.200 bouten en het vervangen van het

asfalt onder de boogbrug en op het kelderdak”,

zegt Erwin Kommeren, technisch manager

bij Rijkswaterstaat. “Ter voorbereiding

is eerst een hangsteiger gebouwd onder het

beweegbare deel van het val om de bouten

te kunnen verwijderen. In de voorbereiding

zijn bovendien alle leerpunten uit de herstelactie

van juni 2024 meegenomen. De bouten

bleken enorm verroest. Dat maakte het losmaken

met een knipbijtel tijdrovend en niet

bepaald efficiënt. Zodoende werd het idee

geopperd om ze door te slijpen. De coating

bevatte echter chroom VI. Daarom is besloten

om voorafgaand aan het eerste weekend

alle conservering en corrosie te verwijderen,

onder geconditioneerde omstandigheden.”

BOORSTRATEN

Na het stralen konden de bouten zonder

aanvullende V&G-maatregelen doorgeslepen

worden tijdens de twee geplande weekenden,

kort voor het verwijderen van de oude

balken. “Het slijpen boven schouderhoogte

is echter fysiek zwaar werk en vergroot de

kans op ongelukken en schade aan de bestaande

constructie”, vertelt Kommeren. “Er

zijn daarom speciale ophangbeugels ontwikkeld

die gemonteerd konden worden tussen

de langsliggers waar het hout op bevestigd

is, zodat de slijptol alleen in de bout gedraaid

hoefde te worden. Met die actie lag het kritieke

pad niet meer op het losmaken van de

bouten, maar op het terugplaatsen van de

balken. Ook daarin moest meer tempo gemaakt

worden, want voor het plaatsen van

‘Wat opviel tijdens de

hersteloperatie was dat

het staal nog in een

relatief goede staat

verkeert’

395 nieuwe balken op een traditionele manier

was de tijdsspanne van twee (lange) weekenden

te krap. Bij de Van Brienenoordbrug is elk

boutgat namelijk uniek gepositioneerd op de

balk. De nieuwe balk moet dus eerst op zijn

positie gelegd worden om de boutgaten af te

kunnen tekenen. Vervolgens wordt deze weer

uitgenomen om de 12 stuks gaten erin te boren,

waarna de balk weer teruggeplaatst en

verankerd kan worden. Ook dit is weer fysiek

zwaar werk met vastlopende machines en

hard slijtende boren tot gevolg. Deze handeling

werd geoptimaliseerd door twee trailers

met een boorstraat in te richten, compleet

met een portaalkraan, rollenbanen en boormachines

in een statief. Met de boorstraten

wisten we niet alleen de handelingssnelheid

aanzienlijk te verhogen, maar maakten we het

werk ook arbeidstechnisch stukken vriendelijker.

We hebben hier veel positieve reacties

op gehad van de mensen die het werk hebben

uitgevoerd.”

Met de mobiele boorstraat werd niet alleen de handelingssnelheid aanzienlijk

verhoogd, maar werd het werk ook arbeidstechnisch stukken vriendelijker.

SLIJTLAAG

Om de houten balken te beschermen tegen

indringing van vocht en voldoende stroefheid

te geven, worden ze na aanbrengen voorzien

van een slijtlaag. “De slijtlaag moet in twee

20


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

Om de houten balken te beschermen tegen indringing van vocht en voldoende stroefheid te geven, zijn ze na aanbrengen voorzien van een slijtlaag.

lagen worden opgebouwd en het proces van

aanbrengen is erg gevoelig voor weersinvloeden.

Bovendien moet de eerste laag circa 4

tot 5 uur indrogen voordat de tweede laag

kan worden aangebracht. Niet bepaald bevorderlijk

dus voor de doorlooptijd, die toch

al beperkt was”, zegt Kommeren. “Ook dat

proces werd geoptimaliseerd door de balken

al in de zagerij te voorzien van het eerste

deel van de slijtlaag. Daarmee bespaarden

we een volledige droogcyclus en dat scheelde

veel tijd op de brug. Na het monteren van de

bouten werden de boutgaten afgegoten met

een epoxy waarna het tweede en laatste deel

van de slijtlaag is aangebracht en afgestrooid

met grind. Vervolgens zijn er zaagsneden van

enkele millimeters diep in de slijtlaag aangebracht

om potentiële scheuren in te leiden,

precies op de naad van de balken. En tot slot

is er een nieuwe asfaltlaag aangebracht.”

“Wat opviel tijdens de hersteloperatie was

dat het staal nog in een relatief goede staat

verkeert. Er is geen aanvullend groot onderhoud

nodig tot aan de instandhoudingsopgave”,

zegt Kommeren. Tot de vervangingsen

renovatie-opgave wordt de brug continu

onderhouden zodat hij veilig en beschikbaar

blijft. Het team Over-Bruggen is inmiddels

alweer bezig met het volgende kunstwerk.

“De komende tien jaar gaan we jaarlijks

twee kunstwerken op deze manier aanpakken”,

zegt Kamp. “Momenteel ligt onze focus

alweer op de Algerabrug en Merwedebrug.

Ook bij de Algerabrug gaan we de houten

balken vervangen, maar hier zal ook het onderliggende

staal aangepakt moeten worden.

Dat maakt de doorlooptijd beduidend langer

dan de twee weekenden die we op de Van

Brienenoordbrug nodig hebben gehad.” ■

Na een gedegen voorbereiding zijn tijdens de lange weekenden van Hemelvaart

en Pinksteren 395 balken en 5.200 bouten vervangen.

21


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

Tekst | Roel van Gils Beeld | KnookStaal

Samen sterk aan de

Van Brienenoordbrug

De Van Brienenoordbrug is één van de bekendste en drukst bereden bruggen van Nederland

en staat zelfs bekend als drukste beweegbare brug van Europa. Het belang van de brug voor

het nationale wegennet is groot, en dat maakt het onderhoud ervan cruciaal. Recent werd een

omvangrijke renovatie uitgevoerd aan de oostelijke beweegbare klep van de brug. Het project

was geen standaard onderhoudsklus, maar een operatie waarin planning, samenwerking en een

innovatieve aanpak de sleutel waren tot succes. Onder leiding van KnookStaal, in samenwerking

met Straal- en Schildersbedrijf Feijenoord en diverse andere gespecialiseerde partners, werd

binnen twee lange weekenden het complete houten dek vervangen en de onderliggende

staalconstructie geconserveerd.

Het daadwerkelijke vervangen van het dek vond plaats tijdens twee lange weekenden, met stremmingen van de A16.

22


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

Arnold den Hoedt, projectmanager bij

KnookStaal, legt uit dat het project voortkwam

uit het reguliere onderhoudscontract

‘Vast Onderhoud Beweegbare Objecten’

(VOBO) voor Rijkswaterstaat. Binnen dit contract,

uitgevoerd door de Combinatie STERK

(KnookStaal en Swarco), wordt onderhoud

gepleegd aan twaalf bruggen en vier sluizen

in Zuid-Holland. “Normaal gaat het om periodiek

onderhoud”, vertelt Den Hoedt. “Maar

bij de Van Brienenoordbrug bleek de situatie

omvangrijker. Het houten rijdek op het oostelijke

val was na zestig jaar letterlijk aan het

einde van zijn levensduur. De balken waren

door vocht en slijtage aangetast en moesten

volledig worden vervangen.” Hoewel Rijkswaterstaat

bezig is met een bredere tender voor

groot onderhoud, kon de Van Brienenoordbrug

niet wachten. “Daarom hebben we dit

project als extra opdracht binnen ons onderhoudscontract

uitgevoerd.”

De balken moesten uit Gabon (Midden/West

Afrika) komen.

VAN BOOM TOT BRUG

Een cruciaal onderdeel van de renovatie was

de vervanging van circa vierhonderd Azobébalken.

De levertijd en kwaliteit van het hardhout

vormden een groot risico. “De balken

moesten uit Gabon (Midden/West Afrika,

red.) komen”, zegt Den Hoedt. “We zijn zelf

ter plaatse geweest om de kwaliteit te controleren

en de levertijd te borgen. Door vroegtijdig

in te kopen konden we zeker zijn dat het

materiaal op tijd en in de juiste kwaliteit beschikbaar

was.” Naast het hout speelde ook

de staalconstructie een rol. De onderzijde

van de brug bevatte oude conserveringslagen

met chroom-6, wat de werkzaamheden extra

complex maakte. Boutverbindingen waren na

decennia niet meer los te draaien, waardoor

besloten werd om alles door te slijpen. “Dat

betekende werken in een chroom-6-omgeving,

met alle bijbehorende veiligheidsmaatregelen”,

zegt Michel Schreuders, mede-eigenaar

van Straal- en Schildersbedrijf Feijenoord

en verantwoordelijk voor dit project.

INNOVATIES

Om de balken efficiënt te kunnen verwerken,

werd een compleet nieuwe methode ontwikkeld:

een mobiele boorstraat. In vrachtwagentrailers

werden rollenbanen en boorstations

ingericht, waardoor de balken in een fabriekachtige

lijn bewerkt konden worden. “Normaal

gesproken moet je ter plaatse veel boren, wat

risico’s met zich meebrengt qua veiligheid en

kwaliteit”, zegt Den Hoedt. “Met de boorstraat

konden we razendsnel, veilig en nauwkeurig

werken. Dit soort innovaties zijn nodig

als je in slechts twee weekenden een hele brug

wilt openbreken en weer terugplaatsen.” ❯

Door vroegtijdig in te kopen was KnookStaal er zeker van dat het materiaal op tijd en in de juiste kwaliteit beschikbaar was.

23


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

STRALEN

Onder de brug werkte Feijenoord als voorbereiding

op de weekendafsluitingen aan het

kaalstralen van de staalconstructie. Omdat het

om chroom-6 ging, werd een speciale aanpak

gekozen. Hangsteigers onder de brug werden

volledig ingepakt en opgedeeld in compartimenten.

Met krachtige afzuiginstallaties werd

voorkomen dat gevaarlijke stoffen vrijkwamen

in de omgeving. Schreuders licht toe: “We

werkten 24/7 in ploegendienst. Elk compartiment

werd zorgvuldig behandeld en vervolgens

volledig gereinigd. Straalgrit en stof zijn

opgevangen in speciale containers en volgens

de voorschriften afgevoerd. Intensief werk,

maar cruciaal om de klus binnen de twee lange

weekenden veilig en efficiënt uit te voeren.”

‘Je kunt zo’n project

alleen succesvol

afronden als je elkaar

vertrouwt en informatie

deelt’

WEEKENDOPERATIE

Het daadwerkelijke vervangen van het dek

vond plaats tijdens twee lange weekenden,

met stremmingen van de A16. “Het uitgangspunt

was: als de weg dicht is, moet je er het

maximale uithalen”, zegt Den Hoedt. “We wisten

dat we strak in de tijd zaten. Dankzij alle

voorbereidingen ging het werk sneller dan verwacht.

Daardoor konden we zelfs extra asfalt

vervangen op de boogbrug, een actie die nog

op de lijst stond en door de goede planning

direct meegenomen kon worden.” De conservering

werd aangepast op de verwachte resterende

levensduur van de brug. “In plaats van

het gebruikelijke 3-laagssysteem kozen we in

overleg met Rijkswaterstaat voor een 2-laagssysteem,

passend bij de resterende levensduur

van de brug én cruciaal om de strakke planning

te halen”, zegt Schreuders.

Een cruciaal onderdeel van de renovatie was de vervanging van circa vierhonderd Azobé-balken.

MOE, MAAR VOLDAAN

Tijdens de weekenden werkten zo’n zestig

mensen tegelijk op en rond de brug. Om

dit in goede banen te leiden, organiseerde

KnookStaal vooraf instructiedagen voor alle

monteurs en uitvoerders. Den Hoedt: “We

wilden dat iedereen exact wist wat hem te

wachten stond. Veiligheid, volgorde, materiaal,

alles werd doorgenomen. Dat gaf rust en ver-

24


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

trouwen tijdens het werk.” Na lange shifts van

twaalf uur was de vermoeidheid groot, maar

de voldoening nog groter. “Normaal ben je na

zo’n weekend gesloopt. Nu was iedereen moe,

maar mét een glimlach. Er hing een positieve

sfeer, omdat alles zo gesmeerd liep. Het was

hard werken, maar ook genieten van de samenwerking

en de resultaten.”

SAMENWERKING

De intensieve samenwerking heeft dit project

volgens de heren tot een succes gemaakt. “Niet

alleen tussen hoofdaannemer en onderaannemers,

maar ook met Rijkswaterstaat. Iedereen

stond er hetzelfde in: we doen wat nodig is,

niet meer en niet minder. Er was openheid en

vertrouwen. Alle uitvoerders zaten regelmatig

samen om risico’s door te nemen en oplossingen

te bedenken. Je kunt zo’n project alleen

succesvol afronden als je elkaar vertrouwt

en informatie deelt”, zegt Den Hoedt. Ook

Schreuders deelt die menig en zegt: “Normaal

zie je vaak eilandjes ontstaan. Hier niet.

Wij konden rechtstreeks met Rijkswaterstaat

schakelen, of met een andere onderaannemer.

Dat gaf enorme snelheid en duidelijkheid. Het

project ademde samenwerking.” ■

Straal- en Schildersbedrijf Feijenoord heeft de onderzijde van de brug voorzien van een 2-laagssysteem,

passend bij de resterende levensduur van de brug én cruciaal om de strakke planning te halen.

25


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

Tekst | Roel van Gils Beeld | ESS Scaffolding

Hangsteiger bij

brugrenovatie:

vakwerk in

de praktijk

Voor de renovatie en het onderhoud van bruggen zijn

hangsteigers vaak essentieel. Ze bieden immers op een

veilige en efficiënte manier toegang tot de onderzijde van

het kunstwerk. Bij de recente renovatie van de

Van Brienenoordbrug was dat niet anders. Steigerbouwer

ESS Scaffolding leverde in opdracht van KnookStaal een

waar kunststukje onder de brug: twee hangsteigers van elk

53 meter lang, ook nog eens volledig afgedekt en bekleed

om te voorkomen dat mogelijke afvalresten in het water

zouden belanden.

De hangsteiger is gemonteerd met behulp van een verreiker met

werkbak die stond opgesteld op een ponton onder de brug.

ESS Scaffolding is geen onbekende bij de Van

Brienenoordbrug. “Na eerdere succesvolle

uitvoeringen volgde een nieuwe aanbesteding,

waarbij opnieuw voor ons werd gekozen. Een

bevestiging dat onze aanpak goed beviel”, zegt

Wesley Vergouwen, die samen met zijn broer

Stefan eigenaar is van ESS Scaffolding. “Onze

constructie had als doel om de houten balken

van het oostval veilig bereikbaar te maken voor

de werkzaamheden van KnookStaal en Straalen

Schildersbedrijf Feijenoord. De steigerconstructie

stond aan de buitenzijden gesteund op

de bordessen van de brug, terwijl deze in het

midden hangend werd uitgevoerd.”

53 METER LANG

Op basis van de technische tekeningen van de

onderzijde van de brug maakte het team van ESS

‘Of het nu gaat om vooraf geplande renovaties

of ad-hoc calamiteiten: onze teams staan klaar

om binnen zeer korte tijd steigers te plaatsen,

en indien nodig zelfs nog dezelfde dag’

Scaffolding een conceptontwerp voor de twee

steigers: één aan de buitenzijde van het oostval

en één aan de binnenzijde. Beiden 53 meter

lang en 4 meter hoog, maar respectievelijk 4,5

en 8 meter breed. “De tekeningen zijn vervolgens

voorgelegd aan onze vaste engineeringspartner,

die de berekeningen heeft uitgevoerd

om de draagkracht en veiligheid te garanderen.

Factoren zoals windbelasting, belasting van de

werkvloer en de sluiting van de vloer met platen

en krimpfolie werden hierin meegenomen”, legt

Vergouwen uit. De werkvloer zelf bestond uit

stalen roosters, planken en houten platen die

strak in elkaar werden gelegd. Met brandvertragende

krimpfolie werden de wanden zorgvuldig

afgedicht. Zo ontstond een gesloten en veilige

werkruimte, zodat verf- en slijpresten niet in het

water terecht konden komen.

26


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

COMPLEXE LOGISTIEK

Het grootste praktische vraagstuk is vaak niet

de constructie zelf, maar de logistiek: hoe krijg

je al het materiaal op de juiste plek bij de brug?

Dit vraagt om een nauwkeurige planning, ervaring

en een flinke dosis creativiteit. De kern van

een hangsteiger is immers dat deze niet vanaf

de grond wordt opgebouwd, maar wordt opgehangen

aan de draagconstructie van de brug.

Hierbij is gebruikgemaakt van balkdragers die

aan de dwarsliggers en spanten werden bevestigd.

Vergouwen: “De hangsteiger is gemonteerd

met behulp van een verreiker met werkbak

die stond opgesteld op een ponton onder

de brug. De werkbak werd steeds bevoorraad

met steigermateriaal en ging samen met twee

monteurs naar boven om het hangende gedeelte

te monteren.”

De steigerconstructie van ESS Scaffolding had als

doel om de houten balken van het oostval veilig

bereikbaar te maken voor de werkzaamheden van

KnookStaal en Straal- en Schildersbedrijf Feijenoord.

De grote meerwaarde van ESS Scaffolding bij

dit soort complexe projecten is de combinatie

van diepgaande knowhow, opgebouwd over

generaties, en een flexibele organisatie die

snel kan schakelen. “Bovendien kunnen speciale

onderdelen die niet standaard beschikbaar

zijn in samenwerking met leveranciers op maat

worden vervaardigd. Een voorbeeld hiervan

zijn de unieke lengtematen die we speciaal

voor de IJsselbruggen in Arnhem hebben laten

maken”, zegt Vergouwen. “Of het nu gaat om

vooraf geplande renovaties of ad-hoc calamiteiten:

onze teams staan klaar om binnen zeer

korte tijd steigers te plaatsen en indien nodig

zelfs nog dezelfde dag.” ■

De grote meerwaarde van ESS Scaffolding bij dit soort complexe projecten is de combinatie van diepgaande knowhow, opgebouwd over generaties, en een flexibele

organisatie die snel kan schakelen.

27


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

Tekst | Jean van Pol Beeld | Nobel Waterwerken BV

Rol voor waterbouwspecialist bij balkvervanging

Van Brienenoordbrug

‘Veilig en efficiënt

uitvoeren van deze klus

is gezamenlijk doel’

Nobel Waterwerken BV uit Werkendam leverde dit voorjaar een bijdrage aan de renovatie van

de Van Brienenoordbrug. Het waterbouwbedrijf was in opdracht van KnookStaal betrokken bij de

uitvoering van de balkvervanging op de brug – een ingrijpend project dat in een krap tijdsbestek

van slechts twee weekenden werd uitgevoerd.

Nobel Waterwerken speelde een belangrijke rol bij de balkvervanging

van de Van Brienenoordbrug.

De schepen van Nobel Waterwerken zijn uitgerust

met krachtige hydraulische kranen.

28


ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG

Nobel Waterwerken kijkt tevreden terug op haar bijdrage aan de renovatie.

Het familiebedrijf Nobel Waterwerken BV is

al jarenlang actief in de maritieme sector. De

onderneming beschikt over een vloot kraanschepen

en pontons. De schepen zijn uitgerust

met krachtige hydraulische kranen. Daarmee

kan het bedrijf uiteenlopende taken uitvoeren,

variërend van inspecties en transporten tot

ondersteuning bij specialistisch werk vanaf het

water. Daarnaast levert Nobel scheepvaartbegeleiding

om de veiligheid tijdens de werkzaamheden

te kunnen waarborgen. “We staan

bekend om onze flexibiliteit”, aldus Mirjam

Bosschieter-Nobel namens het familiebedrijf.

“Onze schepen zijn multifunctioneel inzetbaar

en we hebben de kennis in huis om snel in te

spelen op de wensen van opdrachtgevers.”

TIJDSDRUK

In het voorjaar van 2025 kreeg Nobel Waterwerken,

in opdracht van KnookStaal, een rol

in de grootschalige renovatie van de Van Brienenoordbrug.

“Het betrof het assisteren van

de aannemer vanaf het water bij de vervanging

van een groot aantal houten balken op de

brug”, legt Nobel uit. “Een interessante klus,

zeker omdat deze in een strak tijdsvenster van

twee weekenden moest worden uitgevoerd.

Al in de voorbereidende fase hebben we

actief meegedacht over hoe deze werkzaamheden

zo veilig, efficiënt en praktisch mogelijk

uitgevoerd konden worden.”

juiste plek afgemeerd. Om het werk optimaal

te ondersteunen, hebben wij met ons kraanschip

de ponton telkens zorgvuldig gestationeerd

en verplaatst. Zo kon er steeds vanaf het

juiste punt veilig en efficiënt gewerkt worden.”

De tweede ponton werd uitgerust voor de

straler, waarna ook deze ponton naar de Van

Brienenoordbrug werd gemobiliseerd. “Dankzij

deze opstelling konden de straalmaterialen

direct onder de brug blijven staan. Ook dat

maakte veilig en efficiënt werken mogelijk, zonder

onnodige verplaatsingen. Daarnaast hebben

we ons kraanschip ingezet voor het hijsen

van materialen op de pijler van de brug.”

‘Een interessante klus,

zeker omdat deze in

een strak tijdsvenster

van twee weekenden

moest worden

uitgevoerd’

INTENSIEVE SAMENWERKING

Een project van deze omvang en complexiteit

vraagt om intensieve samenwerking,

benadrukt Nobel. “Je hebt te maken met

specialisten in brugbouw, staalbouwers, steigerbouwers

en stralers. Ieder heeft zijn eigen

specialisme, maar je streeft samen naar één

doel: het veilig en efficiënt uitvoeren van een

complexe klus. Onze rol daarin is vaak ondersteunend,

maar juist daardoor van belang.

Dankzij onze jarenlange ervaring herkennen

we snel waar de risico’s liggen en kunnen we

hier direct op inspelen.”

Nobel Waterwerken kijkt tevreden terug op

haar bijdrage aan de renovatie van de Van

Brienenoordbrug. “Het is prachtig dat wij ons

steentje konden bijdragen bij zo’n mooi project.

Samen kom je verder – en dat zie je terug in het

resultaat onder de Van Brienenoordbrug.” ■

INRICHTING TWEE PONTONS

Voor de werkzaamheden onder de Van Brienenoordbrug

richtte Nobel Waterwerken

twee pontons volledig in. “De eerste ponton

was bedoeld voor de steigerbouwer”, legt

Nobel uit. “Daarop hebben we twee verreikers

van 35 meter geplaatst, alsook een schaftkeet,

verlichting en voor de veiligheid barriers

rondom het dek. Na de opbouw werd de

ponton naar de Van Brienenoordbrug gemobiliseerd

en daar met behulp van lieren op de

Voor de werkzaamheden richtte Nobel Waterwerken twee pontons volledig in.

29


Specialist in voorspelbaar onderhoud van stalen constructies

Reinigen, voorbehandelen en schilderen

STRALEN CONSERVEREN ONDERHOUD SPECIALISATIES

Industrieweg 3 | 3161 GK Rhoon | T 010 - 50 19 715 | E info@feijenoord.net | W feijenoord.net

Allround

specialist

in onderhoud,

renovatie en

onderhoud van

bruggen en sluizen.

Samenwerken? info@knookstaal.nl

Solliciteren? werken@knookstaal.nl

Meer zekerheid.

Minder hinder.

Ons waterrijke land telt duizenden bruggen

en sluizen. Door veroudering en intensiever gebruik

worden veel van deze kunstwerken de komende jaren

gerenoveerd of vervangen. Zo houden we Nederland

veilig en bereikbaar.

Met KnookStaal slaat u een brug tussen kwaliteit

en een voorspelbare uitvoering voor het bouwen,

renoveren en onderhouden van bruggen en sluizen.

KnookStaal BV Appelweg 1 | 4782 PX Moerdijk


MAAKT NEDERLAND TOT EEN

COMFORTABEL EN VEILIG FIETSLAND

Easypath Nederland BV ontwikkelt, levert en

realiseert hoogwaardige en duurzame

fiets- en voetpaden. De onderling

gekoppelde elementen zijn voorzien

van een uiterst fijne structuur,

met elk gewenst motief of

kleur, waardoor deze tot de

meest innovatieve en

comfortabele fietsen

voetpaden van

Nederland

behoren.

Voordelen

Easypath®:

• Duurzame

oplossing met lange

levensduur

• Bestand tegen boomwortels

en scheuren

• Snelle realisatie en installatie

• Onderhoudsarm

• Onkruidbestendig

• Eenvoudig te demonteren

• Hoge restwaarde bij hergebruik

• Beschikbaar in verschillende

afmetingen

• Toegang tot kabels en leidingen blijft

mogelijk

• Compleet opgeleverd (turnkey)

• Naadloze overgangen zonder

voelbare voegen

ONZE MERKEN:

thermopath

Het betonnen prefab fietspad

om veilig te fietsen met plezier

Het fietspad met geïntegreerde wateropslag

ten behoeve van klimaatadoptatie

Het verwarmde fietspad,

altijd ijs- en sneeuwvrij

Duurzaam en veilig fietspad

door reflectie

Het duurzame fietspad

dat energie opwekt

Easypath Nederland B.V. | Abe Lenstra Boulevard 38 | 8448 JB Heerenveen | info@easypath.nl | 088 0156 789 | www.easypath.nl


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Jerry Helmers Beeld | Heijmans

Altijd een stap naar voren

‘Wij zijn makers van de

gezonde leefomgeving’

Over (de noodzaak van het streven naar) duurzaamheid wordt

in de samenleving verschillend gedacht. Bij bouwbedrijf Heijmans

wordt dat erkend. Toch is er een heldere bedrijfsmissie. Aan het

woord zijn Heleen Herbert, directeur strategie en Thijs Huijsmans,

programmamanager duurzaamheid. “Wij zijn de makers van

een gezonde leefomgeving”, zegt het tweetal. “Wij willen geen

‘gewone bouwers’ zijn. Wij maken extra meters. We hopen de

keten te inspireren, aan te jagen en dus mee te nemen naar die

gezonde leefomgeving.”

Het strategisch beleid is gebaseerd op vijf pijlers.

“Zo gaat het als eerste om het welzijn voor de

mensen”, zegt Herbert. “Als we bouwen dan

móeten we ons altijd afvragen of we het goed

hebben gedaan voor hen. Ook op het gebied

van duurzaamheid – de tweede pijler – dagen

we onszelf uit: is alles wat we doen (bouwen

dus) goed voor de planeet?” Echter, ten derde,

is ook de HOE-vraag wezenlijk. “Er is grote

schaarste op de arbeidsmarkt”, zegt Huijsmans.

“Het is dus onze taak om verbinding in de keten

te zoeken, om daarbij te ontdekken hoe we beter

of sneller kunnen innoveren. En daarnaast: is

alles maakbaar? Ja, we moeten onze processen

en producten veranderen. Veel moet dus anders.

Omdat technische ontwikkelingen sneller

gaan dan ooit hebben we – tot slot – binnen ons

bedrijf behoefte aan veel nieuwe kennis. Van

ecologen tot psychologen en van sociologen tot

datawetenschappers. We willen de samenleving

begrijpen én de richting daarvan kunnen duiden.

Als we dat niet doen, dan weten we niet wat en

hoe we moeten bouwen. En, waar.”

DUURZAAMHEID

Dat duurzaamheid bij al deze facetten zeer

hoog op de agenda staat, mag duidelijk zijn.

Maar ja… het politieke landschap in Nederland

is grillig en juist op een thema als (de noodzaak

voor) duurzaamheid wordt er verschillend gedacht.

“Ik snap dat mensen hun eigen mening

hebben. Prima!”, zegt Herbert. “Maar waar wij

vooral behoefte aan hebben, is consistentie in

beleid. Je kunt niet elk jaar nieuwe ambities formuleren.

Wij laten ons dan ook horen in Den

Haag. We klagen niet, maar doen wel voorstellen.

En we nodigen beleidsmakers uit om hen

te laten zien hoe wij het doen.”

“In de beton- en staalbouw zijn veel opgaven

maar het is soms lastig om die te vervullen.

Er zijn veel te veel en soms ook tegenstrijdige

regels. Echter, beton en staal zijn wel essentieel

voor onze sector. Daarom hebben we

hoge ambities geformuleerd. Nederland wil in

2050 CO 2

-neutraal zijn. Wij willen dat in 2040

hebben bereikt.”

Heijmans formuleert die ambities op basis van

drie perspectieven:

1. Materiaalgebruik moet omlaag:

dus ontwerpaanpassingen

“We werken veel met co-makers, die ruimte

krijgen om te innoveren. Een goed voorbeeld

daarvan is de ontwikkeling van een heipaal,

waarbij de kern geen beton meer bezit. Daardoor

heb je dus minder beton nodig – dus

minder CO 2

-uitstoot – zonder dat het de

prestatie teniet doet. Ook is daarbij winst te

behalen in de transportketen.”

Heijmans laat graag aan de buitenwereld – en zeker

aan beleidsmakers – zien hoe ze het doet. Bouwen,

bouwen, bouwen!

32


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Thijs Huijsmans.

Heleen Herbert.

2. Samenstelling van het materiaal

veranderen

“Als we kijken naar grind en zand dan kunnen

we dat al volop hoogwaardig recyclen. Een

goede ontwikkeling. Of denk aan onze ervaring

met de toepassing van geopolymeerbeton.

Ook onderzoeken we de mogelijkheden

en kansen van CO 2

-negatief cement: dit doen

we nu vooral bij onze divisie Infra. Dat kost tijd,

maar regeren is wel vooruitzien.”

3. Alternatieve materialen

“Voor wat betreft ons gebruik van staal leggen

we steeds meer de focus op hergebruik: donorstaal.

We moeten veel meer weten waar wat

zit en kijken of we de materiaalstroom kunnen

versnellen. Kortom, elke dag moeten we denken

aan de herbruikbaarheid van materialen.”

EEN BLIK OP DE NABIJE TOEKOMST

Herbert en Huijsmans hebben een advies

voor het nieuwe kabinet dat hopelijk in 2026

kan aantreden. “Durf voor de lange termijn

te denken. Stel heldere doelen en als er dan

onderweg naar dat doel slecht nieuws is, houd

je rug dan recht. Kies voor consistent beleid.

Dat is in het belang van de sector. Maar los

daarvan: wij – van Heijmans – hebben nog

steeds onze eigen route naar alle doelstellingen.

Want ons doel is en blijft: het maken van

een gezonde leefomgeving.” ■

‘Waar wij

vooral behoefte

aan hebben is

consistentie in

beleid. Den Haag

moet niet elk jaar

nieuwe ambities

formuleren’

33


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Jerry Helmers Beeld | Dr. Elma Durmisevic

Interview met Dr. Elma Durmisevic

Gaat het ooit lukken…

een bouwsector zonder

beton- of staalafval?

Ze promoveerde bouwkunde aan de TU in Delft en heeft haar hele leven al een belangrijke missie:

het creëren van een bouwsector zonder afval. We spraken met Dr. Elma Durmisevic.

1. WAT IS UW DEFINITIE VAN

CIRCULAIR BOUWEN?

“Het gaat om het ontwerpen en bouwen

van flexibele monumenten. Dus, gebouwen

neerzetten die aanpasbaar zijn zodat we geen

materialen hoeven te verliezen. Ik noem dat

gebouwen met een hoge transformatiecapaciteit

en een hoog hergebruikpotentiaal van hun

materialen. Dat zit in de ruimtelijke, technische

en materiaalomkeerbaarheid.”

2. HOE ONTWERP JE

CIRCULAIRE GEBOUWEN?

“Als ontwerper moet je een blik op de toekomst

hebben. Je moet visualiseren wat ooit

mogelijk is en nadenken over potentiële transformaties.

In al mijn onderzoekswerk heb ik

daar richtlijnen voor ontwikkeld. Ik zie het bovendien

als mijn taak om opdrachtgevers daarover

te bevragen. Uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid

voor toekomstige scenario’s bij

hen, maar ik wil toch een soort hiërarchie van

technische systemen bereiken die comptabel is

met hun scenario’s. Dus voor elke (bouw)component

zo veel mogelijk van tevoren kunnen

zeggen wat de toekomstige herbestemming is.”

3. IS ULTIEM HERGEBRUIK

MOGELIJK?

“Mijn model streeft naar dat ultieme hergebruik.

Of dat lukt, zal de tijd moeten uitwijzen. Ik vraag

me in de ontwerpfase af hoe hergebruik in de

toekomst kan ontstaan. Is dat door een goede

schoonmaak? Of zijn er toch kleine of grote reparaties

nodig? Maar het gaat ook verder: krijg

je het voor elkaar door herfabricage, reconfiguratie,

recycling of downcycling? Ik weet ook niet

of je van ‘ultiem’ kunt spreken, ik spreek liever

van hergebruik potentiaal op onderdeelniveau.”

4. WELKE STAPPEN ZIJN

NOG NODIG IN WET- EN

REGELGEVING?

“Er moet nog veel gebeuren. Zo moet ten eerste

in de wet- en regelgeving duidelijk worden

wat circulaire bouw feitelijk is. Iedereen moet

ergens naartoe kunnen werken. Denk daarbij

aan financiële aspecten, maar ook aan het ontwikkelen

van de infrastructuur rondom materiaalstromen.

Ja, daar zou meer regelgeving bij

kunnen helpen, maar ik doe tegelijkertijd een

oproep aan de bouwindustrie om hier ook zélf

verantwoordelijkheid voor te nemen en er nog

serieuzer mee aan de slag te gaan.”

5. WANNEER BENT U

TEVREDEN?

“Ik zie gelukkig veel beweging in de industrie.

Leveranciers, producenten hebben er

aandacht voor. Ik heb goede hoop dat écht

circulair bouwen ooit haalbaar is. Ja, hoe mooi

is het als we dan een bouwsector hebben

zonder beton- of staalafval? In de wereld van

morgen is afval een ontwerpfout.”

‘De bouwindustrie

mag ook zélf haar

verantwoordelijkheid

nemen’

Dr. Elma Durmisevic is architect

en expert in circulair bouwen en is

een voorloper in het ontwikkelen

van meetmethoden voor circulair

ontwerp, waaronder het potentieel

voor losmaakbaarheid en hergebruik

van bouwmaterialen. Haar indicatoren

zijn opgenomen in de EU-richtlijnen

voor circulair bouwontwerp en ISO

20887:2020. Ze richtte 4D Architects op.

Daarnaast leidt ze het EU laboratorium

voor circulair bouwen – GTB Lab Green

Transformable Building Lab, waar

ze onderzoek doet naar reversibele

toekomstbestendige bouwsystemen. Haar

werk dient altijd het doel: een bouwsector

zonder afval. Ze pleit voor een

fundamentele omslag in ontwerpdenken.

34


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Elma Durmisevic: “Ik wil voor elke (bouw)component zo veel mogelijk van tevoren kunnen zeggen wat de toekomstige herbestemming is”

35


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | Penetron Benelux

Bouw van grootste CO 2

-neutrale

cementfabriek van Europa

Samen bouwen

aan duurzame

betonconstructies

In Obourg (Bergen) realiseert Holcim de grootste CO 2

-

neutrale cementfabriek van Europa. Het Go4Zero-project

staat symbool voor de toekomst van de bouwsector: een

drastische reductie van de ecologische voetafdruk door

innovatieve productieprocessen, circulaire grondstoffen en slimme

technologieën die de levensduur van beton verlengen.

De technische specialisten van Penetron zorgden

voor begeleiding bij doseringen, kwaliteitscontroles

en detailafwerking.

De modernisering in Obourg betekent de

grootste omslag in de meer dan 110-jarige

geschiedenis van de site. Holcim stapt af van

verouderde, energie-intensieve processen en

kiest voor een hoogtechnologische drooglijn

met kalksteen gewonnen uit verschillende,

ook nieuwe regio’s. Deze stap levert meteen

aanzienlijke CO 2

-besparingen op. In de

volgende fase worden oxy-fuel verbranding

en CO 2

-opslag geïntegreerd, waarmee de

fabriek tegen 2029 naar een vrijwel klimaatneutrale

productie evolueert. Het resultaat:

jaarlijks zo’n 2 miljoen ton cement met een

minimale klimaatimpact.

KRITISCHE INFRASTRUCTUUR

Onderdeel van dit ambitieuze project zijn

omvangrijke ondergrondse constructies: tunnels,

funderingen en technische ruimtes. Deze

staan bloot aan vocht, hoge waterdruk en chemische

invloeden. Om deze cruciale onderdelen

zo duurzaam mogelijk uit te voeren, kozen

Holcim en aannemers Besix en Denys voor de

bewezen technologie van Penetron.

Beton met zelfhelend vermogen: scheurtjes

tot circa 0,5 mm worden voortdurend en

automatisch weer gedicht.

ZELFHERSTELLEND BETON

De keuze viel op Penetron Admix SB, toegevoegd

in de betoncentrale. Tijdens de betonstort

en na het uitharden vormen zich

microscopische kristallen die de poriën en capillairen

permanent afsluiten zodra ze in contact

komen met water. Hierdoor wordt het

beton blijvend waterdicht en is het bestand

tegen hoge druk en chemische belasting.

Uniek is het zelfhelend vermogen: scheurtjes

tot circa 0,5 mm worden voortdurend

en automatisch weer gedicht. Dankzij deze

technologie zijn traditionele membranen of

coatings overbodig, wat niet alleen materiaal,

arbeid en kosten bespaart, maar ook de

CO 2

-uitstoot van de bouwfase verder verlaagt.

Aanvullende producten zoals Penebar

SW zorgen voor een volledig waterdichte

oplossing, zonder gebruik van bijkomend

niet-circulaire materialen.

BEGELEIDING EN

SAMENWERKING

Tijdens de uitvoering stond Penetron Benelux

in nauw contact met Holcim en de aannemers.

De technische specialisten zorgden

voor begeleiding bij doseringen, kwaliteitscontroles

en detailafwerking (zoals voegen

en doorvoeren), zodat de technologie maximaal

rendeert in dit prestigieuze project.

36


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

‘Het Go4Zero-project

bewijst dat duurzaam

bouwen en innovatieve

technologie hand in

hand gaan’

Onderdeel van dit ambitieuze project zijn omvangrijke ondergrondse

constructies: tunnels, funderingen en technische ruimtes.

REFERENTIEPROJECT

VOOR DE TOEKOMST

Het Go4Zero-project bewijst dat duurzaam

bouwen en innovatieve technologie hand in

hand gaan. Managing partner Olivier Suerickx:

“Voor Holcim is het de bouw van een cementfabriek

die klaar is voor de toekomst. Voor Penetron,

werelwijd werkzaam in meer dan honderd

landen, is het een erkenning van de bijdrage die

onze oplossingen leveren aan levensduurverlenging

en circulair bouwen. Dat wij als Penetron

Benelux mogen bijdragen aan deze revolutionaire

fabriek, is een mooie bevestiging dat onze

technologie een sleutelrol speelt in de verduurzaming

van gebouwen en infrastructuur.” ■

Beschermd tegen vocht, hoge waterdruk en

chemische invloeden.

In Oubourg verrijst de grootste CO 2

-neutrale

cementfabriek van Europa.

37


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Roel van Gils Beeld | Rijkswaterstaat

Golfbrekers van

duurzame betonmengsels

bij Zuidpier IJmuiden

Beton is één van de meest gebruikte bouwmaterialen ter wereld, maar de impact ervan op het

milieu is groot. Rijkswaterstaat neemt haar verantwoordelijk en stelt zogenaamde ‘proeftuinen’

beschikbaar om verduurzaming te versnellen. Begin augustus 2025 werd een mijlpaal bereikt in de

verduurzaming van de betonsector: bij de Zuidpier in IJmuiden zijn betonnen golfbrekerelementen

geplaatst die gemaakt zijn met duurzamere betonmengsels.

De proeftuin bij de Zuidpier hangt samen met

de grootschalige versterking en vernieuwing

van de Afsluitdijk. “Op het project van de

Afsluitdijk hebben we een eerste verduurzamingsslag

gemaakt door een klein percentage

van de Levvel-blokken (golfbrekerelementen,

red.) te produceren uit duurzamere betonmengsels”,

vertelt Penny Pipilikaki, senior technisch

adviseur bij Rijkswaterstaat. “De eisen

voor deze blokken waren hoog, omdat ze een

belangrijke rol spelen in de bescherming van

het land tegen overstromingen. Daarom moesten

ook de innovatieve elementen voldoen aan

een Technology Readiness Level (TRL) van 6.

Hierbij werden dezelfde prestaties gevraagd

als van de reguliere mengsels.”

TWAALF INNOVATIEVE MENGSELS

Het stellen van dermate hoge eisen geeft beperkingen

aan het ontwikkelen van nieuwe

betonmengsels voor dit soort toepassingen,

stelt Pipilikaki terecht. “Daarom hebben we

in 2021 besloten om een tweede proeftuin

te initiëren om verschillende betonvarianten

te evalueren in een realistische, maar minder

risicovolle setting. Zo is de proeftuin bij de

Zuidpier in IJmuiden ontstaan. In deze proeftuin

worden betonmengsels getest die mogelijk

niet in aanmerking komen voor de strikte

eisen van de Afsluitdijk, maar wel aan dezelfde

omstandigheden worden blootgesteld. De

blokken in IJmuiden hebben geen waterkerende

functie, maar liggen er puur als proef.”

38


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

De proeftuin in IJmuiden biedt een unieke kans om

innovatieve betonsamenstellingen te testen in een

realistische omgeving.

De golfbrekers met innovatieve betonmengsels

zijn in twee fasen geplaatst. In de zomer van

2023 werden er al blokken geplaatst die deels uit

restanten van de Afsluitdijk zijn geproduceerd,

terwijl afgelopen augustus Levvel-blokken uit

negen innovatieve mengsels zijn geplaatst.

MKI EN LEVENSDUUR

De betonsamenstellingen verschillen onderling

van elkaar in alternatieve bindmiddelen,

cementsoorten en/of toeslagmaterialen. “Traditionele

betonmixen hebben een relatief hoge

Milieu Kosten Indicator (MKI). Het doel is om

de MKI van de mengsels te verlagen, wat kan

door bijvoorbeeld het gebruik van alternatieven

voor traditioneel cement”, zegt Pipilikaki.

“De MKI van regulier beton ligt boven de 20

euro per m 3 , hier in de proeftuin varieert de

MKI van de in totaal twaalf mengsels tussen

de 6 en 17 euro per m 3 . Anderzijds is de levensduur

van belang. Het streven is om de verhouding

tussen de levensduur van het beton

en de MKI-waarde te optimaliseren, want de

blokken moeten ook voldoende duurzaam zijn

om lange tijd de beoogde functie te vervullen.

De golfbrekers met innovatieve betonmengsels zijn in twee fasen geplaatst.

‘We testen hier onder extreme omstandigheden:

zout zeewater, harde wind en golven. Ideaal

om te zien of de nieuwe mengsels op de lange

termijn sterk én duurzaam blijven’

Tot slot willen we natuurlijk ook dat de sector

‘schoon’ blijft. Er mogen geen schadelijke materialen

worden toegepast.”

MONITOREN EN BEPROEVEN

Alle blokken zijn op dezelfde manier gestort in

dezelfde centrale. “Het doel van deze proeftuin

is tweeledig”, zegt Pipilikaki. “Ten eerste

willen we als Rijkswaterstaat innovatie stimuleren

en ten tweede willen we monitoren

hoe de mengsels zich onder gelijke omstandigheden

gedragen. Dat doen we door ze op

dezelfde manier te monitoren en beproeven.

Jaarlijks vindt een visuele inspectie plaats en

om de paar jaar worden uitgebreide laboratoriumtests

gedaan en kernen geboord, waarvan

de sterkte, carbonatie en chloride-indringing

worden gemeten. Ook worden er analyses uitgevoerd

om te bepalen of de microstructuur

van het beton intact blijft onder de zware omgevingsfactoren,

zoals zoutwater en erosie.”

De proeftuin in IJmuiden biedt een unieke

kans om innovatieve betonsamenstellingen

te testen in een realistische omgeving. “We

testen hier onder extreme omstandigheden:

zout zeewater, harde wind en golven. Ideaal

om te zien of de nieuwe mengsels op de lange

termijn sterk én duurzaam blijven. Over tien

jaar moeten we weten: is dit beton bestand

tegen de zee en kunnen we het daarna veilig

in projecten gebruiken?” ■

In deze proeftuin worden betonmengsels getest die mogelijk niet in aanmerking komen voor de strikte eisen

van de Afsluitdijk, maar wel aan dezelfde omstandigheden worden blootgesteld.

De betonsamenstellingen verschillen onderling van elkaar in

alternatieve bindmiddelen, cementsoorten en/of toeslagmaterialen.

39


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst & beeld | Dejo

Een duurzaam duo: stalen roosters met houtinleg

Staal met hout,

een duurzame combinatie

Een tribune van alleen hout is riskant, maar dankzij de combinatie met staal wordt aanlassen mogelijk.

“We zien een duidelijke trend dat architecten en andere klanten op zoek zijn naar duurzame

producten met een duurzame uitstraling”, zegt Johannes Berger, commercieel directeur van Dejo.

Om in deze vraag te voorzien, biedt het bedrijf verzinkte stalen vlonderroosters met houtinleg.

“Hierin gebruiken wij een unieke combinatie van duurzame bouwmaterialen.”

40


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Dejo vlonderrooster (DVR) waarbij de houten

planken eenvoudig vervangbaar zijn, zodat de

bestaande constructie kan blijven bestaan.

“Hout is een duurzaam product, mits het aan

de juiste voorwaarden voldoet qua herkomst.

Wij kunnen dit voor de klant inkopen, of hij

doet dit zelf. Hout heeft wel degelijk een aantal

nadelen, zoals de veerkracht van het materiaal

en het feit dat je er niets aan kunt lassen,

wat het moeilijker maakt om bevestigingen te

maken. Wij gebruiken hout daarom puur als

inlegmateriaal; het heeft nauwelijks een constructieve

functie.”

Tribune van stalen roosters met houtinleg bij het Willem Alexander Sportcentrum in Groningen.

OPTIMUM TUSSEN STERKTE,

STIJFHEID EN DUURZAAMHEID

Door de uitstraling van hout te combineren

met staal verbeteren de eigenschappen van het

totale product. “Een tribune van alleen hout is

riskant, maar dankzij de combinatie met staal

maken we aanlassen mogelijk. Daardoor kunnen

we mooie dingen maken. Een T-profiel maken

is lastig met hout, maar eenvoudig met staal

en enorm sterk.” Op die manier wordt volgens

Dejo een optimum gevonden tussen sterkte,

stijfheid en duurzaamheid. “De kracht van staal

en uitstraling van hout worden in deze roosters

samengebracht. Hout voelt minder koud aan en

neemt warmte op. Dit is gunstig bij een tribune.

Als er na verloop van tijd delen hout vervangen

moeten worden, dan is dat eenvoudig mogelijk

terwijl de constructie blijft staan. Zo wordt de

levensduur van het totaal verlengd.”

Hout alleen kan in de herfstperiode door

aanslag erg glad worden. “Bij staal kunnen we

daarom een karteling aanbrengen. Deze antislipfunctie

wordt nog versterkt door dit in de

dwarsrichting aan brengen. Een andere mogelijkheid

is om de staalconstructie iets te verhogen

om een ribbeltje te krijgen.”

DUURZAAM CRADLE TO CRADLE

Zoals gezegd is duurzaamheid een belangrijk

thema voor Dejo. “Dit uit zich onder meer in

het gebruik van hout met een FSC-keurmerk.

Daarnaast waren wij de eerste roosterfabriek

die in 2010 een Cradle to Cradle certificaat

kreeg voor het stalen persrooster. Dit betekent

dat ons product 100% recyclebaar is. Het

gaat niet alleen over het staal zelf, maar ook

over onze productieprocessen. Zo gebruiken

we geen plastic bijproducten. Binnen ons bedrijf

zijn geen diesel- of benzineauto’s mee toegestaan,

alle leaseauto’s zijn elektrisch.”

De roosters worden gebruikt voor de bouw

van aanlegsteigers, tribunes, buitenvloeren en

vlonders. Zo is aan het IJdock op de Westelijke

Eilanden te Amsterdam een passantenhaven

aangelegd voor de watersport. Hier wordt het

Dejo vlonderrooster (DVR) met inleg van de

‘Wij gebruiken

hout puur als een

inlegmateriaal; het

heeft nauwelijks een

constructieve functie’

Bilinga gebruikt. De bordesvloer is modulair

opgebouwd en wordt met speciale klemmen

vastgezet. Dit biedt een grote vrijheid en flexibiliteit

voor de toekomst. De stalen verzinkte

60-4 dragers met antislip karteling staan garant

voor een hoge belasting waardoor de vloer de

eisen van het Bouwbesluit moeiteloos kan halen.

Voor het Ministerie van Financiën in Den

Haag leverde Dejo ook vlonderroosters met

houten planken van 30 mm hoog. De drager

steekt 2 mm uit waardoor een antislipwerking

wordt gerealiseerd in de dwarsrichting. ■

Hout voelt minder koud aan en neemt warmte op. Dit is gunstig bij een tribune.

Speciale stalen ‘anti-doorkijkroosters’ om ongepast gedrag te voorkomen.

41


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Jo Van Montfort en Philip Doutreligne Beeld | Shutterstock

Maaseik zet eeuwenoude traditie van innovatie verder:

‘Beschouw ook staalen

betonbescherming

als een kunst’

In de vijftiende eeuw zetten twee broers uit Maaseik de kunstwereld op zijn kop. Jan en Hubert van

Eyck perfectioneerden de olieverftechniek en gaven de schilderkunst een nieuwe glans, met 'Het

Lam Gods’ als orgelpunt. Ze innoveerden hiermee op het vlak van esthetiek en duurzaamheid via

flinterdunne verflagen die kleur, licht en bescherming combineerden.

Zes eeuwen later draait het bij Bjond, het

Maaseiker adviesbureau dat dit jaar haar tienjarig

bestaan viert, om hetzelfde principe. “Ook

wij houden ons bezig met dunne lagen die het

verschil maken”, zegt oprichter Jo van Montfort.

“Alleen werken wij niet met schilderijen,

maar met staal en beton. Onze coatings beschermen

andere kunstwerken zoals bruggen,

tanks en stadions tegen corrosie én geven ze

een uitstraling die past bij hun functie.”

DE KUNST VAN METEN

ZONDER TE BESCHADIGEN

Waar kunsthistorici met röntgenstraling en

spectrometers werken, gebruikt Bjond geavanceerde

meetmethoden om coatings in de

bouw en industrie te doorgronden. Het bedrijf

werkt met Elektrochemische Impedantie Spectroscopie

(EIS), een techniek die in Nederland

en België nauwelijks gekend was toen Bjond

ermee begon. “Vergelijk het met een medisch

onderzoek”, legt Van Montfort uit. “Via een

zwak elektrisch signaal in de verflaag meten we

hoe die reageert. Zo krijgen we inzicht in de

42


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Onderhoud coating van de Zeelandbrug.

Infrastructuur en installaties beschermen tegen de tand des tijds.

conditie van de laag, zonder dat we hoeven te

krassen of boren. Het is net als bij de Van Eyckschilderijen:

de echte waarde zit in het behoud,

dus je wilt absoluut geen schade aanrichten.”

VAN ZEELANDBRUG

TOT VOETBALSTADION

Bjond’s projecten illustreren de breedte van

haar expertise. Neem nu de iconische Zeelandbrug:

als langste brug van Nederland staat

deze constant bloot aan zilte lucht en stormen.

Bjond onderzocht er met diverse geavanceerde

technieken de toestand van de beschermende

coating, zonder de brug te beschadigen. In het

Philips Stadion van PSV zorgde ze ervoor dat

de staalconstructies ook op de lange termijn

betrouwbaar blijven, terwijl bij het Nationaal

Militair Museum esthetiek en duurzaamheid

hand in hand moesten gaan in een stedelijke

context. Voor Infrabel inspecteerde Bjond bovendien

de conditie van spoorbruggen – letterlijk

de ruggengraat van vervoer.

Een heel recent project zijn de offshore platforms

van TenneT en stalen windmolen funderingen

van diverse Europese klanten. Bjond

bestudeert samen met haar klanten plannen

om ter plaatse nauwkeurige EIS-metingen uit te

voeren op de complexe coatinglagen die vitale

apparatuur en platformconstructies beschermen

tegen corrosie door zout water, zonintensiteit

én stormtij. “Een offshore omgeving is

ontegensprekelijk de ultieme stresstest”, vertelt

Van Montfort. “Onze data geven de offshore eigenaars

en beheerders zekerheid over hoe lang

de beschermlagen nog intact zullen blijven.”

Ook in industriële installaties is Bjond prominent

aanwezig: van opslagtanks voor olie en chemicaliën

tot biovergisters, waar bijtende gassen het

staal belagen en tanks voor viskweek, met constante

corrosie door water én zuurstof.

Herstelling coatingsysteem op offshore constructie.

PARALLEL MET DE VAN EYCKS

De vergelijking met de Van Eycks is voor Van

Montfort meer dan een aardige anekdote.

“Hun schilderijen zijn nog steeds een wonder

van techniek en schoonheid. Wij proberen

datzelfde te bereiken in onze tijd, met infrastructuur

en industriële installaties. Uiteindelijk

draait het om duurzaamheid: zorgen dat een

kunstwerk – of dat nu een altaarstuk of een

spoorbrug is – de tand des tijds doorstaat.”

VOORUITKIJKEN

Tien jaar Bjond is tevens een vooruitblik. Het

bedrijf werkt aan permanente monitoringsystemen

die realtime data leveren, zodat onderhoud

voorspellend kan worden gepland. “Dat is

de toekomst”, zegt Van Montfort. “Maar de basis

blijft hetzelfde: je moet perfect begrijpen wat

er gebeurt in dat ene dunne laagje materiaal.”

Van de verfijnde olieverf van de Van Eycks tot

de slimme coatings van vandaag: het Maaseiker

verhaal van innovatie en de inbreng van Bjond

laten zien dat duurzaamheid vaak schuilt in vrijwel

onzichtbare details. ■

Philips Stadion van PSV.

‘Je moet perfect

begrijpen wat er

gebeurt in dat

ene dunne laagje

materiaal’

Schilder aan het werk onder een brug.

43


Bjond | 10 jaar

toonaangevende

expertise in corrosiebescherming

Wij maken van coatings

ons vakgebied.

Met diepgaande kennis,

scherpe analyses en

bewezen resultaten.

Vertrouw op 30+ jaar

ervaring in inspectie,

onderzoek en advies.

NL +31 629705179

B +32 0468 346 383

jo.vanmontfort@bjond.be

www.bjond.be

BOUWEN MET EEN

EEN VISIE

HERGEBRUIKEN MET

EEN MISSIE

MET ONZE CIRCULAIRE STAALOPLOSSINGEN

WWW.EECULAIR.NL


Welke vloer of

prefab element

kiest u?

Olbecon is gespecialiseerd in prefab beton voor woning- en utiliteitsbouw.

Wij hebben het proces van advisering, prijsvorming, engineering en

logistiek in eigen hand hierdoor zijn de lijnen kort en is het contact direct.

Ons levergamma

Kanaalplaatvloer | Kanaalplaatvloer geïsoleerd | Ribbenvloer

Combinatievloer | Breedplaatvloer | Sandwich betonwanden

Brandwanden | Cascowanden | Holle wanden

Trappen/bordessen | Balkons/galerijplaten | Poeren

(Funderings) balken en kolommen

Stijgoord 8 Lochem | T. 0573 - 222 30 | info@olbecon.nl | www.olbecon.nl


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | Van Ee Staalspecialisten

Monitoring houdt staalconstructies in topconditie

APK voor circulair staal

Staal is prima te hergebruiken. Door het te smelten kunnen nieuwe elementen gemaakt worden in

bijna elke gewenste vorm. Erg duurzaam is dat niet, het kost immers veel energie. Donorstaal kent

dat nadeel niet. Een balk die in een vorige toepassing niet dynamisch is belast, kan na een inspectie

in een nieuwe toepassing worden verwerkt. Van Ee Staalspecialisten heeft deze circulaire inzet van

staal onder de naam EECULAIR naar een hoger plan getild. Dat doet de onderneming uit Barneveld

met de EECULAIR Monitor, een levensduurverlengende periodieke keuring die de kwaliteit

controleert en documenteert.

Appartementengebouw De Solitair in Utrecht met prominente stalen galerijen.

46


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Balkonconstructies in Amersfoort blijven in goede conditie door jaarlijkse inspectie.

We kennen allemaal de APK voor auto’s. Deze

periodieke keuring werd in 1980 ingevoerd en

is al decennialang de gewoonste zaak van de

wereld. Voor hergebruik van constructiestaal

is sinds 2023 de NTA 8713:2023 van kracht,

waarmee de staalbranche de veilige inzet van

dit materiaal heeft geregeld. Maar dat bevat

geen manier om circulair staal tijdens de verdere

levensduur te volgen. “Wij combineren

‘Monitoring verhoogt

de waarde van het

vastgoed’

de toepassing/inzet van circulair staal tot een

totaalaanpak met een zelf ontwikkelde monitor

om de kwaliteit te bewaken”, verduidelijkt Gerben

van Beek, commercieel directeur bij Van

Ee Staalspecialisten. “Gebouweigenaren moeten

op talloos veel zaken letten bij hun vastgoed.

Wij ontzorgen ze op deze wijze voor het

staalgedeelte. De EECULAIR Monitor voorziet

ze periodiek van volledige documentatie, inclusief

meetverslagen en foto’s. Dat betekent

kwaliteitsborging volgens de NTA 8713, het

beschikbaar maken van een digitaal materialenpaspoort

via BIM en directe koppeling met

onderhoudsplannen. De voordelen voor aannemers,

constructeurs en projectontwikkelaars

ligt vooral in lagere faalkosten, meerwaarde bij

aanbestedingen en risicobeheersing.”

FREQUENTIE

Eind 2023 bracht Van Ee EECULAIR staal op

de markt, een jaar later startte het bedrijf met

de monitoring. “De meeste projecten kunnen

met een jaarlijkse controle gemonitord worden”,

vervolgt Van Beek. “Denk aan trappen

in gebouwen, geluidsschermen of ondersteuningsconstructies

van galerijen. Als de eigenaar

een hogere frequentie nodig acht, kan dat

uiteraard ook. Zo komen we voor het Rijksvastgoedbedrijf

zes keer per jaar langs bij de

uitkijktoren bij het Binnenhof (zie elders in

dit nummer; red.). Veiligheid is daar van het

hoogste belang en met honderdduizenden

bezoekers is de gebruiksintensiteit hoog. Dus

controleren wij tweemaandelijks onder meer

steekproefsgewijs de verbindingen en meten

we de laagdiktes van verf en zink. Alle gegevens

gaan in een zelf ontwikkelde app die uiteindelijk

het volledige rapport genereert.”

LEVENSDUURVERLENGEND

De periodieke controles zorgen ervoor dat

de staalconstructie in topconditie blijft. Van

Beek: “Je bent al duurzaam bezig door circulair

staal te gebruiken. Door de levensduur met

monitoring nog verder te verlengen, tillen we

duurzaamheid naar een nog hoger plan. Dat

Invoer van materiaalgegevens in de fabriek.

Monitoring van de uitkijktoren bij het Binnenhof.

verhoogt de waarde van het vastgoed, net als

een compleet onderhoudsboekje bij een auto

de waarde flink opschroeft. Bovendien voldoet

de gebouweigenaar met een EECULAIR Monitoring

aan de wettelijke verplichting van een

periodieke keuring en bijbehorende registratie

die komt kijken als je in aanmerking wilt komen

voor subsidie. Ik merk aan de wekelijkse aanvragen

van aannemers, projectontwikkelaars

en overheidsinstanties dat er groeiende belangstelling

is voor zowel circulair staal als onze

bijkomende dienstverlening. Dat is begrijpelijk

als je bedenkt dat monitoring zekerheid biedt,

faalkosten verlaagt en meerwaarde geeft bij

circulaire projecten en aanbestedingen.” ■

47


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Carolien Klees Beeld | Mobile Concrete Group

Duurzame aanpak van koploper in mobiele

betonproductie wordt bezegeld met CSC-goud

BOUWEN AAN EEN

SCHONERE TOEKOMST

Mobiele betonmortelcentrale van MCG bij een project in Rozenburg.

Tijdelijk een eigen betoncentrale op de bouwplaats hebben, heeft natuurlijk tal van voordelen,

waaronder tijdswinst en kostenbesparing. De Mobile Concrete Group (MCG) onderscheidde zich

al door één van de weinige partijen in Nederland te zijn met mobiele betoncentrales die niet

exclusief aan één aannemer verbonden zijn. Nu is deze koperloper in mobiele betonproductie

bovendien de eerste die een Concrete Sustainability Council (CSC)-niveau Goud behaalt. “Waar

mogelijk opereren wij op duurzame wijze en dat begint al op onze locatie in Rozenburg, waar wij

de mixertrucks met windenergie opladen”, vertelt Anton Koelma, directeur van MCG enthousiast.

Het is slechts één voorbeeld uit de brede range

van maatregelen die MCG treft om zo duurzaam

mogelijk te werken. “Doordat we onze

mobiele betoncentrales direct op de bouwplaats

zetten, besparen we in de basis sowieso

veel transportbewegingen uit. Ook behalen we

milieuwinst wanneer een bouwproject aan het

water ligt. Wij kunnen namelijk alle materialen

per schip aanvoeren en dat scheelt per project

duizenden vrachtbewegingen en daardoor

veel transportkosten. Bijkomend voordeel is

dat het wegennet beduidend minder belast

wordt.” Deze aanpak van MCG zorgt niet alleen

voor minder CO 2

-uitstoot, maar ook voor

meer snelheid en fl exibiliteit op locatie.

DUURZAME BETONMENGSELS

Ook bij de samenstelling van betonmengsels

kijkt MCG kritisch naar de impact. “We kiezen

cementsoorten met een lage CO 2

-belasting en

MKI-score. Daarnaast kunnen we op verzoek

betongranulaat toevoegen. Deze secundaire

grondstoffen ontstaan uit gebroken, gezeefd

en gewassen betonpuin en verminderen de

behoefte aan primaire grondstoffen, waardoor

het bijdraagt aan een lagere milieubelasting.”

ELEKTRISCH

Een belangrijk onderdeel van de duurzaamheidsaanpak

is elektrifi catie. “Onze machines

en mixertrucks draaien volledig elektrisch. Is er

geen netaansluiting, dan nemen we aggregaten

mee die op waterstof kunnen draaien.”

48


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

“Wij opereren vrij in de markt en kunnen onze betoncentrales binnen 24 uur op elke locatie opbouwen.”

“Onze centrales worden op tal van projecten ingezet,

zowel kortlopende als langdurige. En dat doen

wij zo duurzaam mogelijk en tegen concurrerende

prijzen, uniek voor Nederland.”

GOUD ALS BEWIJS

Naast de eigen initiatieven kijkt MCG ook naar

de keten. Alle grondstofleveranciers zijn CSCgecertificeerd,

wat de duurzaamheid van de

hele productieketen waarborgt. “Onze centrales

in Rozenburg en Schiphol hebben bovendien

het CSC Goud-certificaat behaald”,

zegt Koelma trots. “We waren de eerste in

Nederland die een mobiele betoncentrale op

dit niveau certificeerde.” Dit is het bewijs dat

MCG verder gaat dan mooie woorden en echt

investeert in aantoonbare verduurzaming.

CONCURRERENDE PRIJS

De mobiele betoncentrales van MCG hebben

een capaciteit van maar liefst 100 tot 130 kubieke

meter per uur. “Wij opereren vrij in

de markt en kunnen onze betoncentrales binnen

24 uur op elke locatie opbouwen. Deze

flexibiliteit levert grote voordelen op voor

transport, milieu, kwaliteit en kosten. Onze

centrales worden op tal van projecten ingezet,

zowel kortlopende als langdurige. En dat

doen wij tegen concurrerende prijzen. Een

tijdelijke betoncentrale exclusief op de eigen

bouwplaats hebben, heeft natuurlijk tal van

voordelen, waaronder tijdswinst.”

‘Onze mobiele centrales

draaien volledig

elektrisch of op

waterstof’

PROBLEEMOPLOSSERS

MCG biedt haar klanten diverse samenwerkingsopties,

zoals vaste prijsafspraken per kubieke

meter, al dan niet gebaseerd op open

calculatie of als onderdeel van een bouwteam.

Optioneel kunnen operators worden ingezet.

“Wij fungeren als probleemoplossers”, aldus

Koelma. “Waar andere betoncentrales op afstand

staan, zijn wij altijd op de bouwplaats zelf

aanwezig. Daardoor kunnen we snel schakelen

en blijven kwaliteit en prijs in balans, ongeacht de

specifieke wensen van de opdrachtgever. Wat er

ook gebeurt, wij kunnen het snel oplossen.”

SCHONE TOEKOMST

MCG wordt onder meer ingeschakeld voor

toonaangevende projecten. “We zijn enorm

trots dat we beton mochten leveren voor de

waterstoffabriek van Shell op de Maasvlakte.

Daarnaast leveren we aan de aannemers die

betrokken zijn bij Porthos, het project waarbij

circa 37 miljoen ton CO 2

uit de Rotterdamse

haven wordt opgeslagen in lege gasvelden

onder de Noordzee.” Deze projecten onderstrepen

het innovatieve en toekomstgerichte

karakter van MCG. “Wij willen niet alleen nu

bouwen, maar vooral ook bouwen aan een

schonere toekomst”, besluit Koelma. ■

“Wij maken gebruik van elektrisch aangedreven mixertrucks, waarvan de accu

wordt opgeladen door middel van windenergie. Tevens is het op verzoek van de

opdrachtgever mogelijk om gerecyclede grondstoffen te gebruiken.”

Daar een snelle uitvoering gewenst was, werd MCG gevraagd de

betonmortelleveranties voor een project van Schiphol Aiport voor

haar rekening te nemen.

49


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst & beeld | Mulder Europe B.V.

Van motorloos tot volledig elektrisch:

Betonmixers maken de

sprong naar emissievrij

De betonindustrie staat midden in de transitie naar een emissievrije bouwplaats. Innovaties variëren

van motorloze mixers die brandstof besparen tot volledig elektrische oplossingen die zonder

uitstoot draaien. Recente projecten van Mulder Europe bij Van Velsen, Albeton en BCK, laten zien

dat duurzaamheid in betontransport geen verre toekomst meer is, maar praktijk van vandaag.

Volledig elektrisch, fluisterstil en zonder uitstoot: de EcoDrive 2.0 levert beton

emissievrij af op de bouwplaats.

Een mijlpaal in emissievrij betontransport: Albeton kiest voor de volledig

elektrische betonmixer EcoDrive 2.0

TRADITIONELE MIXERS:

SLIMMER EN ZUINIGER

Hoewel elektrisch steeds meer aandacht

krijgt, is de conventionele betonmixer nog

altijd onmisbaar. Veel bouwplaatsen zijn immers

niet ingericht op zware accu’s of laadinfrastructuur.

Daarom zoekt Mulder Europe

voortdurend naar innovaties om traditionele

mixers efficiënter te maken. Een voorbeeld is

de motorloze betonmixer van Van Velsen, gebouwd

door Mulder Europe. Door gebruik te

maken van de aandrijving van de vrachtwagen

heeft de mixer geen eigen motor meer nodig.

Dat verlaagt brandstofverbruik, onderhoud

en emissies terwijl de betrouwbaarheid behouden

blijft. Het project bij Van Velsen laat

zien dat verduurzaming niet altijd een radicale

stap hoeft te zijn. Slimme innovaties bieden al

directe winst zonder dat een hele vloot vernieuwd

hoeft te worden.

ECODRIVE 2.0: EMISSIEVRIJ

MENGEN BIJ ALBETON

Tegelijkertijd wordt de stap naar volledig

elektrisch wél gemaakt. Een van de eerste

bedrijven die dat durfde, is Albeton, met de

introductie van de EcoDrive 2.0 van Mulder

Europe. Deze mixer combineert de vertrouwde

robuustheid van Mulder Europe met

een volledig elektrische aandrijving. Zo sluit

het product aan bij de ambitie om emissievrije

bouwplaatsen te realiseren. Voor Albeton betekent

dit een concrete stap richting vergroening,

met een lagere CO 2

-uitstoot, minder

geluid en behoud van prestaties.

VOOROP IN INNOVATIE

“We zullen altijd voorop lopen in innovatie”,

zegt Wijnand van Aalst, CEO van de Van

Aalst Group, waar Mulder Europe onderdeel

van is. Al 25 jaar leidt hij het familieconcern

dat ooit begon bij een betoncentrale en staalfabriek

en nu uitmondt in emissievrije mixers,

bulkhandlingsystemen en offshore-toegangstechnologie.

Met de EcoDrive 2.0 zet Mulder

die traditie door: “Accu’s worden lichter, waterstof

lonkt, maar wat nú telt is betaalbare

beschikbaarheid op de bouw.”

50


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

'Circulariteit, CO 2

-reductie en emissievrije

bouwplaatsen zijn geen opties meer,

maar vereisten'

De motorloze mixer bewijst dat binnen bestaande

systemen al veel winst te behalen

valt. De EcoDrive 2.0 en elektrische trailer

tonen dat emissievrij werken geen verre toekomst

meer is, maar een reëel alternatief. De

bouwsector staat voor grote uitdagingen. Circulariteit,

CO 2

-reductie en emissievrije bouwplaatsen

zijn geen opties meer, maar vereisten.

Mulder Europe laat zien dat betonmixers hierin

een sleutelrol kunnen spelen. Door traditionele

oplossingen slimmer te maken én elektrische

innovaties te ontwikkelen, wordt de weg vrijgemaakt

voor een emissievrije bouwplaats.

Of het nu gaat om het verlengen van de levensduur

van de vloot, het reduceren van

brandstofverbruik of het volledig overstappen

op elektrisch: de recente projecten van

Mulder Europe tonen dat de betonmixer

zich snel aanpast aan de eisen van vandaag

én morgen. Van motorloos tot volledig elektrisch:

de sector is onderweg naar een emissievrije

toekomst. ■

Wijnand van Aalst, CEO van de Van Aalst Group,

moederbedrijf van Mulder Europe.

TRAILEROPLOSSING VOOR BCK

Ook Betonmortel Centrale Koudekerk (BCK)

koos onlangs voor een innovatieve oplossing

van Mulder Europe: een elektrische betonmixer

op trailer. Deze toepassing toont dat

elektrifi catie niet beperkt is tot de standaard

truckmixer, maar ook in maatwerk mogelijk is.

BCK benadrukte dit zelf bij de ingebruikname:

‘Daar is hij dan, onze nieuwe 100% elektrische

betonmixer! Nadat de elektrische 6x2 Volvo

FMe trekker in mei is afgeleverd, volgt nu de

mixer. Met deze combinatie zijn wij in staat

om ons beton 100% elektrisch te leveren in

het groene hart van Nederland. Samen bouwen

we aan een duurzamere toekomst!’

Een slimme innovatie van Mulder Europe: aangedreven door de vrachtwagen zelf,

met minder brandstofverbruik en lagere emissies.

VAN VAKMANSCHAP

NAAR TOEKOMSTVISIE

De rode draad in deze projecten is de brug

tussen traditie en vernieuwing. Al bijna een

eeuw lang geldt de betonmixer als onmisbaar

werkpaard in de bouw. De voorbeelden van

Van Velsen, Albeton en BCK laten zien dat dit

icoon niet stilstaat.

Met de nieuwe trailercombinatie levert Betonmortel Centrale Koudekerk beton

volledig elektrisch in het Groene Hart van Nederland.

51


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst & beeld | Reijrink Staalconstructie

Modulair bouwen zonder lassen

Lichter, sneller en volledig

herbruikbaar bouwen

Reijrink Staalconstructie uit Hilvarenbeek heeft in samenwerking met Skellet uit Genk een innovatieve

staalbouwoplossing ontwikkeld die het mogelijk maakt om volledig modulair en circulair te bouwen.

Het hart van het systeem wordt gevormd door een kruisvormig verbindingsstuk, waarop kokerprofi elen

in elke richting kunnen worden bevestigd. Waar traditioneel lassen noodzakelijk is, gebruikt Skellet

zelfcentrerende blindklinknagels die zorgen voor een uiterst maatvaste verbinding. Hierdoor kan de

gehele constructie op termijn eenvoudig gedemonteerd en hergebruikt worden.

Elk profi el wordt gebrandmerkt en digitaal

geregistreerd, waardoor een transparant en

betrouwbaar tweedehandsplatform ontstaat.

Het benodigde gereedschap is minimaal: een

zaagmachine, een pons-nibbelmachine en een

rivettenpistool volstaan om een constructie op

te zetten. Door deze eenvoud en modulariteit

is het systeem bijzonder geschikt voor Design

& Build-projecten, waarbij fl exibiliteit en snelheid

van groot belang zijn.

MINDER STAAL, LAGERE KOSTEN

Dankzij de slimme profi lering van de Skelletprofi

elen en het 25 mm raster kan met aanzienlijk

minder materiaal gewerkt worden. Voor

gelijke overspanningen en draagvermogens kan

tot 60% minder staal worden toegepast. Dit

resulteert in een aanzienlijke kostenbesparing

én een lagere CO 2

-footprint. Minder gewicht

betekent bovendien lagere transportkosten en

eenvoudigere handling op de bouwplaats. Een

bijkomend voordeel is de hoge montagesnelheid:

de bouwtijd kan met wel 50% worden

teruggebracht, waardoor projecten sneller

worden opgeleverd. De combinatie van lagere

materiaalkosten en tijdsbesparing maakt Skellet

een aantrekkelijk alternatief voor zowel

aannemers als opdrachtgevers.

LICHT BOUWEN MET

GROTE PRESTATIES

Ondanks de aanzienlijke materiaalreductie blijven

grote overspanningen en hoge belastingen

mogelijk. De kokerprofi elen met terugliggende

vlakken zorgen voor een sterke, stabiele verbin-

52


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Door de eenvoud en modulariteit is het systeem bijzonder geschikt voor Design & Build-projecten, waarbij

flexibiliteit en snelheid van groot belang zijn.

Het systeem is breed inzetbaar: van

industriehallen, loodsen en mezzaninevloeren

tot tribunes, woningbouw, koel- en vriescellen en

draagconstructies voor zonnepanelen.

ding en verminderen de foutgevoeligheid tijdens

ontwerp en montage. Hierdoor is het systeem

breed inzetbaar: van industriehallen, loodsen en

mezzaninevloeren tot tribunes, woningbouw,

koel- en vriescellen en draagconstructies voor

zonnepanelen. Het modulaire karakter maakt

het eenvoudig om de constructie aan te passen

of uit te breiden bij veranderende behoeften,

zonder dat grote delen opnieuw ontworpen of

geproduceerd hoeven te worden.

TECHNISCH ÉN

ECONOMISCH HERBRUIKBAAR

Het Skellet-systeem onderscheidt zich door

zijn volledige herbruikbaarheid. Bij demontage

blijven alle profielen en verbindingsstukken

intact en direct opnieuw inzetbaar. Alleen

de klinknagels gaan verloren. Dit maakt het

systeem niet alleen technisch, maar ook economisch

herbruikbaar. In een sector waarin

circulariteit steeds belangrijker wordt, biedt

Skellet een praktische oplossing om materiaalstromen

te sluiten en de levensduur van

staalconstructies te verlengen. Daarmee levert

Reijrink een waardevolle bijdrage aan de

transitie naar een duurzamere bouwsector.

WAARDEVASTE EN

TRANSPARANTE

HERGEBRUIKKETEN

Om de waarde van de circulaire profielen te

borgen, introduceert Skellet België de Skellet

SAFE-garantie. Deze unieke waarborg voorziet

in een vergoeding tot 133% van de aankoopwaarde

na vijftien jaar. Elk profiel wordt

gebrandmerkt en digitaal geregistreerd, waardoor

een transparant en betrouwbaar tweedehandsplatform

ontstaat. Hierdoor kunnen

opdrachtgevers hun constructies na gebruik

demonteren en de profielen opnieuw inzetten

of verkopen. Kopers weten dankzij de

registratie exact waar de materialen vandaan

komen en kunnen vertrouwen op de kwaliteit.

Dit stimuleert een bloeiende tweedehandsmarkt

en maakt de stap naar een circulaire

economie concreet en rendabel.

DUURZAAM LEIDERSCHAP

IN DE STAALBOUW

Met Skellet onderstreept Reijrink Staalconstructie

haar reputatie als een van de groenste en

meest innovatieve staalbouwers van Nederland.

Door continu te investeren in duurzaamheid en

digitalisering, blijft Reijrink de ecologische voetafdruk

van haar projecten verkleinen. De samenwerking

met Skellet versnelt de ontwikkeling van

circulaire oplossingen binnen de staalbouwsector

en zet een nieuwe standaard voor toekomstbestendig,

flexibel en verantwoord bouwen. ■

‘Bij demontage blijven alle profielen en

verbindingsstukken intact en direct opnieuw

inzetbaar’

Reijrink Staalconstructie uit Hilvarenbeek heeft in samenwerking met Skellet uit Genk een innovatieve

staalbouwoplossing ontwikkeld die het mogelijk maakt om volledig modulair en circulair te bouwen.

53


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Nolanda Klunder Beeld | Kuster Betonpolish

Duurzame oplossing voor betonvloer

Een circulaire vloer

voor de CityHub

“Aan het beton is niets veranderd, dus dat kan desgewenst opnieuw benut worden.”

Op het circulaire bedrijvenpark Ambachtsezoom in Hendrik-Ido-Ambacht is recent een nieuwe

CityHub van DHL eCommerce gerealiseerd. Bijzonder onderdeel van dit project is de kantoorvloer,

die is uitgevoerd door Kuster Betonpolish. Deze vloer is bewerkt volgens een methode die aansluit

bij de circulaire ambities van het bedrijvenpark.

Kuster Betonpolish past een techniek toe waarbij

betonvloeren mechanisch worden gepolijst

en vervolgens verdicht door ze te impregneren

met een silicaatgebonden verharder. Hierdoor

ontstaat een harde, dichte en vloeistofdichte

vloer zonder stofvorming, die eenvoudig te reinigen

is. “Met onze methode wordt het pure

beton een esthetisch fraaie gebruiksvloer met

extreem lange levensduur – zonder het toevoegen

van afwerklagen”, licht eigenaar Marcel

Kuster toe. “Dat laatste is van belang voor de

circulariteit. Alle andere vloerafwerkingen, zoals

gietvloeren, coatings of bekledingen, slijten

na verloop van tijd en moeten dan vervangen

worden, laten lijm- of kleefl agen achter en bemoeilijken

het hergebruik van het beton.”

TOEGEPAST IN

AMBACHTSEZOOM

Om die redenen werd het bedrijf uit Dordrecht

gevraagd voor de kantoorvloer van de nieuwe

CityHub van DHL eCommerce in Hendrik-

Ido-Ambacht. De CityHub werd gerealiseerd

op bedrijventerrein Ambachtsezoom. Dat

bedrijvenpark is ontwikkeld volgens Cradleto-Cradle-principes

en richt zich op gesloten

kringlopen voor energie, water en materialen.

De circulaire eisen op het park zijn vanuit het

Handboek Circulair van gemeente Hendrik-

Ido-Ambacht opgesteld en worden geborgd

door adviesbureau Rendemint. “Rendemint

begeleidt met name overheden in de transitie

van lineaire naar circulaire economie, met onder

meer trainingen, onderzoek naar producten

en inkoopbegeleiding”, legt René de Klerk

uit. Als adviseur bij Rendemint is hij vanaf het

begin bij de ontwikkeling van Ambachtsezoom

betrokken. Hij vertelt: “Ambachtsezoom is een

bijzonder project. Bedrijven mogen hier alleen

een kavel aanschaffen en bebouwen als ze voldoen

aan vooraf vastgestelde circulaire eisen.

Daarvoor hebben wij samen met de gemeente

Hendrik-Ido-Ambacht een set van acht concrete

eisen opgesteld. Wij begeleiden ondernemers

bij het toepassen ervan en monitoren het

bouwproces vanaf de inkoop tot en met de audits

op locatie en de oplevering van een as-built

materialenpaspoort. Daarmee borgen we dat

daadwerkelijk aan deze eisen wordt voldaan.”

54


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

De betonvloer is bewerkt, niet bekleed.

‘Met deze methode wordt het pure beton een fraaie gebruiksvloer’

CIRCULAIRE VLOER

“Wij hebben de vloer van het kantoor van de

CityHub op dit bedrijventerrein met silicaten

geïmpregneerd”, vertelt Kuster. “De vloer is

verdicht en gepolijst om hem esthetisch blijvend

mooier te maken.” Volgens De Klerk

is deze methode een opvallende oplossing:

“Normaal gesproken voeg je iets toe aan een

betonnen vloer om die geschikt te maken als

gebruiksvloer, zoals tapijt, parket of tegels. Die

materialen slijten en moeten dan verwijderd

worden en eindigen vaak als afval. In natte

ruimtes kiest men er daarbij voor om de materialen

te verlijmen op de ondervloer, wat hergebruik

bemoeilijkt. Het mooie van deze vloer

is nu dat de betonvloer alleen is bewerkt, niet

bekleed. Door polijsten en verdichten ontstaat

een esthetische, slijtvaste vloer zonder extra

materialen. Dat maakt hem feitelijk zeer langdurig

bruikbaar en volledig herbruikbaar. Aan

het beton is immers niets veranderd, dus dat

kan desgewenst opnieuw benut worden.” De

Klerk besluit: “Misschien is dit wel een van de

meest circulaire oplossingen die we op dit bedrijvenpark

zien.” ■

Door polijsten en verdichten ontstaat een esthetische, slijtvaste vloer.

55


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Tekst | Admix BV Beeld | Sjoerd de Jonge

Prefab bouwen staat op een kruispunt

Ruud Out, betontechnoloog bij Voorbij Prefab.

Tijd voor duurzame actie

Prefab beton biedt snelheid, efficiëntie en schaalbaarheid: precies wat nodig is om de bouwsector

te verduurzamen. Toch blijft de sector vasthouden aan conventionele cementsoorten zoals CEM I,

terwijl duurzamere alternatieven al beschikbaar zijn. De technologie is er, de urgentie is er, maar de

daadkracht ontbreekt. De prefabsector staat dan ook op een kruispunt: doorgaan op de oude weg

of kiezen voor een toekomstbestendige aanpak.

De druk komt van meerdere kanten: verscherpte regelgeving, strengere

eisen in aanbestedingen en een groeiend maatschappelijk bewustzijn. Tegelijkertijd

is prefab bij uitstek geschikt om te verduurzamen. Juist nu is

het moment om te versnellen, met bewezen én innovatieve technologie,

minimale moeite en maximale impact.

TECHNIEK IS NIET HET PROBLEEM

“We zijn van onbewust fout naar bewust fout gegaan. Maar dat is nog

geen gedragsverandering”, stelt Niki Loonen, adviseur duurzaam beton

bij TBI en actief binnen het Betonakkoord. “Nu moeten we naar bewust

goed.” Volgens Loonen ligt de uitdaging niet in de techniek, maar in de

organisatie. Prefab biedt veel potentie, maar vraagt om aanpassing van

processen. “Onze productieprocessen zijn ingericht op snel ontkisten: ’s

ochtends storten, ’s middags uit de mal. Duurzamer beton reageert langzamer,

dus dat vraagt om planning en curing.” Hij ziet koudwatervrees

als een belangrijke rem. “Nieuwe ervaringen zijn cruciaal om vertrouwen

op te bouwen in nieuwe mengsels en processen. Elke producent moet

opnieuw ervaren dat beton met een andere samenstelling dezelfde, of

zelfs betere, kwaliteit kan leveren.”

PRAKTIJK: HYBRIDE MENGSELS EN WARMTE

“Als je in 2030 nog met puur portlandcement stort, dan val je gewoon

af voor grote projecten”, zegt Ruud Out, betontechnoloog bij Voorbij

Prefab. Zijn organisatie ontwikkelde een hybride mengsel met CEM III/A,

gegranuleerde hoogovenslak en natriumsulfaat. Daarmee wordt tot

44% CO 2

-reductie gehaald bij elementen die na 18 uur worden ontkist,

zonder concessies aan sterkte of kwaliteit. “Warmte is de simpelste en

grootste stap die prefab bedrijven kunnen zetten”, stelt Out. Door verharden

in verwarmde klimaatkamers en het toevoegen van activators of

versnellers kunnen ook trager reagerende cementsoorten snel genoeg

presteren. “We beperken het klinkeraandeel tot circa 25% en halen toch

de gewenste ontkistingssterkte.”

56


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Hij benadrukt dat deze aanpak uitvoerig is getest en gecertifi ceerd. “We

hebben samen met KIWA en Intron de prestaties onderbouwd. Dat is

nodig om vertrouwen te creëren bij opdrachtgevers en afnemers.”

VERDUURZAMING VRAAGT SAMENWERKING

Volgens Loonen is verduurzaming een ketenuitdaging. “Grondstofproducent,

betonproducent, aannemer, opdrachtgever, investeerder, regelgever:

iedereen heeft een rol.” Hij pleit voor meer regie en lef vanuit opdrachtgevers.

“Als je als opdrachtgever geen twee weken extra bouwtijd

accepteert, dan krijg je gewoon CEM I.” Out vult aan: “Er zijn bedrijven

die de kennis niet in huis hebben of niet durven te investeren. Maar dan

moet je die kennis inhuren.” Voorbij Prefab deelt actief kennis en roept

de sector op tot samenwerking. “We zijn vrij open in wat we doen. Alleen

de exacte mengsels delen we niet publiek, maar in onze samenwerking

zijn we transparant.”

Loonen is docent bij de Betonvereniging, voor opleidingen gericht op

CO 2

-reductie en verduurzaming van beton. “Maar ook de overheid

speelt een rol. Er zijn subsidies en WBSO-regelingen beschikbaar voor

duurzaamheidsonderzoek”, zegt Out. “Uiteindelijk draait het om de wil,

capaciteit en lef binnen de bedrijven zelf.”

INNOVATIE:

VAN CEM III NAAR ACT

Naast CEM III/A en CEM III/B zijn er innovatieve technologieën zoals

ACT, ontwikkeld door Ecocem. ACT combineert een extreem laag klinkergehalte

met geavanceerde hulpstoffen en biedt vergelijkbare CO 2

-

reductie met minder slak. Dit vergroot de schaalbaarheid en maakt het

geschikt voor versnelling in de keten. Ecocem speelt hierin een actieve

rol als kennispartner, door technologieën te ontwikkelen die direct toepasbaar

zijn binnen bestaande productieprocessen, een cruciale factor

voor betaalbare verduurzaming. “De sector heeft geen tijd voor complexe

transities. Wat werkt binnen bestaande processen, kan morgen al

worden toegepast”, aldus Loonen.

KJ DEN HAAG BEWIJST DAT HET KAN

Voorbeeldprojecten zoals de KJ Den Haag tonen aan dat CO 2

-reductie

haalbaar is zonder concessies aan kwaliteit of planning. In dit hoogbouwproject

werd met een bewezen recept 40% minder CO 2

uitgestoten bij

20.000 m³ beton, met een voorspelbare productie en stabiele kosten.

“Prefab is bij uitstek geschikt om te verduurzamen”, besluit Out. “De

processen zijn gecontroleerd, herhaalbaar, schaalbaar en betaalbaar. Als

we nú investeren in kennis en samenwerking kunnen we over vijf jaar al

richting net zero gaan.”

OPROEP AAN DE SECTOR:

TIJD OM IN ACTIE TE KOMEN

De prefab sector kent de alternatieven. De overstap naar duurzaam

produceren is technisch haalbaar. Wat er ontbreekt, is bewustwording

en leiderschap. De oproep aan producenten, opdrachtgevers en

beleidsmakers is duidelijk: wacht niet op regelgeving maar neem het

voortouw. “De tijd om te praten, is voorbij. We moeten gaan doen”,

zegt Loonen. “Wat je al kunt doen zonder prijsverhoging, doe dat meteen.”

Out sluit zich daarbij aan: “Begin met warmte, voeg versnellers

toe, pas activators toe en werk samen. De technologie is er, het is nu

aan ons om hem toe te passen.”

Prefab staat op een kruispunt. De keuze is aan de sector: vasthouden

aan het oude en steeds minder produceren, of versnellen naar een

duurzame toekomst. ■

‘De keuze is aan de sector:

vasthouden aan het oude en steeds

minder produceren, of versnellen

naar een duurzame toekomst’

WETGEVING DWINGT IN STAPJES

TOT VERANDERING

Vanaf 2030 worden vanuit de EU strengere duurzaamheidsnormen gesteld

die de cementsector minder gratis emissierechten geeft via het

EU Emission Trading System (ETS). Ook het Betonakkoord heeft recent

de afspraken verscherpt, met duidelijke doelen voor CO 2

-reductie

en circulariteit. De prefab sector kan hier een sleutelrol in spelen, mits

men bereid is om te schakelen. “Zodra producten onbetaalbaar worden

door het ETS, krijgen alternatieven een kans”, zegt Loonen. “De

cementindustrie beweegt helaas in het tempo dat ETS van ze vraagt,

niet in het tempo dat technisch mogelijk is.”

Niki Loonen, adviseur duurzaam beton bij TBI en actief binnen het Betonakkoord.

57


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

‘Uiteindelijk konden we het

staal van ProRail in de volledige

lengte opnieuw gebruiken voor de

nieuwe brug’

Tekst | Construsoft BV Beeld | Meerdink Bruggen

Er werd gebruik gemaakt van slimme verlichting.

LAMGATSEBRUG: circulair

geprefabriceerd project

met 82% hergebruikt staal

De Lamgatsebrug is een belangrijke verbinding tussen de gemeentes Moerdijk en Halderberge.

Door houtrot en haar 40-jarige leeftijd was deze voetgangers- en fietsbrug aan vervanging toe.

Bruggenbouwer Meerdink Bruggen modelleerde en prefabriceerde de nieuwe Lamgatsebrug en

gebruikte hiervoor oude delen van een spoorbrug. De brug werd in 2024 geplaatst.

58


THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR

Bouwinfo

ARCHITECT

Arc2 Architecten - Gert-Jan de Jong

OPDRACHTGEVER

Gemeenten Halderberge - Leo Kaan en

Gemeente Moerdijk - Arjan Deurloo

De Lamgatsebrug is een vervangingsopgave geweest van de gemeentes

Moederdijk en Halderberge. De brug ligt precies op de gemeentegrens.

“In het voorjaar van 2023 kwam de gemeente bij ons met

de vraag of wij mee wilden doen aan de aanbesteding, waarbij het

circulaire component erg belangrijk was”, vertelt Robbert de Metter,

eigenaar van Meerdink Bruggen. “We dachten na over een effi ciënt

ontwerp voor de bestaande brugconstructie. Het nieuwe ontwerp was

92 meter lang met een vrije overspanning van 55 meter. We kozen voor

hetzelfde brugtype: een pyloonbrug.”

CIRCULAIR BOUWEN MET GEBRUIKT STAAL

Als je circulair wilt bouwen, is het beschikbare materiaal het uitgangspunt.

Vanuit de opdrachtgever was er maar één eis voor het vervangende ontwerp:

geen houten brug. De Metter: “Bij een circulair bouwproject heb je

een bepaald materiaal beschikbaar. Bij dit project was dat gebruikt staal.

We hebben twee jaar voor de aanbesteding van de Lamgatsebrug een

fl inke partij staal overgenomen van ProRail. Zij wilde graag dat het materiaal

opnieuw gebruikt zou worden en met de brug vonden we een goede

manier om dit te doen.” Paul Beijers, tekenaar bij Meerdink Bruggen: “Het

werken met hergebruikte materialen zorgde ervoor dat we goed in kaart

moesten brengen wat we tekenden. De nieuwe situatie moest natuurlijk

passen in de oude situatie. Uiteindelijk konden we het staal van ProRail in

de volledige lengte opnieuw gebruiken voor de nieuwe brug.” Met deze

24 meter HEA550 stalenprofi elen op voorraad, startte het tekenproces.

Met behulp van de point cloud kon de brug exact worden ingemeten.

SAMENWERKING MET ONDERAANNEMERS

EN GEMEENTE

Het cloudplatform Trimble Connect speelde een belangrijke rol in de

samenwerking met onderaannemers. Beijers: “Met Trimble Connect

konden we met onze onderaannemers één op één details bespreken en

situaties aanduiden waar iets moest gebeuren. Ook gebruikten we het

programma om het project te visualiseren voor onze opdrachtgever, om

hem zo mee te nemen in het proces.”

SUPERVLOTTE PLAATSING DOOR PREFABRICAGE

Meerdink Bruggen plaatste de geprefabriceerde voetgangers- en fi etsbrug

binnen een paar dagen. Beijers: “We proberen zo veel mogelijk te

prefabriceren om de uren op de bouw zo kort mogelijk te houden. De

Lamgatsebrug bestond uit ongeveer zeven onderdelen. Deze onderdelen

zijn in onze fabriek in elkaar gezet en naar de locatie gebracht. Binnen

één week was de nieuwe brug klaar voor gebruik.”

EEN INSPIREREND VOORBEELD VOOR CIRCULAIRE

BRUGGENBOUW

De vervanging van de Lamgatsebrug is een inspirerend voorbeeld van

hoe circulair bouwen onze infrastructuur kan transformeren. Door oud

materiaal nieuw leven te geven en effi ciënt te werken met innovatieve

technieken, zoals de point cloud en geprefabriceerde onderdelen, heeft

Meerdink Bruggen laten zien dat duurzaamheid en kwaliteit hand in hand

kunnen gaan. Maar circulariteit stopt niet bij dit project. Bij de nieuwe Lamgatsebrug

vind je banken van het oude hout, terwijl andere brugmaterialen

hergebruikt worden als steigers in de haven van Oudenbosch. ■

DATA ACHTERHALEN MET EEN POINT CLOUD

“Allereerst maakten we een point cloud van de oude brug”, vertelt

Beijers. “Hiermee konden we de oude brug exact inmeten met alle

maatvoeringen, zodat de nieuwe brug weer op de plek past en goed

aansluit op de bestaande betonnen fundatie.” De point cloud vormde

de basis voor de nieuwe pyloonbrug. “Met de lijnen zetten we het 3Dmodel

op en startten we met modelleren in Tekla Structures.”

MODELLEREN MET CIRCULAIR MATERIAAL

De brug met twee pylonen bestaat uit twee gelaste spoorbrugdelen.

Beijers: “We tekenden alle onderdelen uit in Tekla Structures, maakten

alle werktekeningen en stuurden de montage aan. Ook modelleerden

we details, zoals slimme diervriendelijke ledverlichting in de brug, voor

extra veiligheid. Als een fi etser de brug verlaat, dimt het licht.”

De brug werd volledig gemodelleerd met Tekla Structures.

59


Uw digitaliseringspartner

in de prefaben

wapeningsindustrie

Softwareoplossingen voor:

˛ Verhoogde efficiëntie bij het ontwerpen

˛ Volledige transparantie bij het plannen

˛ Gegarandeerde kwaliteit tijdens de

productie

Benut het volledige potentieel met

onze branchespecifieke CAD-,

ERP- en MES-oplossingen.

www.progress-psd.com


AL MEER DAN 80 JAAR

IJZERSTERK IN

STAALSNIJWERK

AVEZAAT STAAL ONDERSCHEIDT ZICH DOOR:

◆ Vervaardigen en leveren van PERFECT

AFGEWERKTE STAALSNIJPRODUCTEN

van hoge kwaliteit

◆ ZÉÉR KORTE LEVERTIJDEN;

spoedorders kunnen vaak binnen

24 uur worden uitgevoerd

◆ Een GROTE, GEVARIEERDE MATERIAAL-

VOORRAAD in diktes van 3 tot 600 mm,

waarin naast alle reguliere staalsoorten,

o.a. hoge treksterkte staal, slijtvast staal

en hittevast staal

◆ Producten worden GELEVERD MET

MATERIAALCERTIFICATEN van Lloyd’s,

Bureau Veritas, Det Norske Veritas en

American Bureau of Shipping

SCHIEDAMSEDIJK 70

3134 KK VLAARDINGEN

T 010 435 49 44

INFO@AVEZAATSTAAL.NL

AVEZAATSTAAL.NL


Tekst | Carolien Klees Beeld | Avezaat Staal

STAALSNIJSPECIALIST

is vaak de reddingsboei

voor opdrachtgevers

Wanneer Barend Avezaat vertelt hoe zijn familiebedrijf is ontstaan, is het alsof je naar een

ongeloofwaardige, maar uiterste sappige podcast luistert. Hilarische anekdotes volgen elkaar op

en je kunt niet anders dan met ontzag luisteren naar de enorme werklust van deze familie. Zelf is

Avezaat eigenaar van Avezaat Staal, onderdeel van de Avezaat Groep, wiens reputatie is gebouwd op

vakmanschap, een ongeëvenaard machinepark en het vermogen om klanten volledig te ontzorgen.

Vaak onder enorm hoge tijdsdruk. “Mijn opa was 22 jaar toen hij in 1939 impulsief een loods kocht

om een machinefabriek te starten. Zijn vader vroeg of hij personeel, machines en opdrachten had.

Die had hij niet”, lacht Avezaat. “En dus ging hij buiten op een stoel zitten om hierover na te denken.”

62


“We werken met speciaal snijgas dat het proces

niet alleen sneller, maar ook nauwkeuriger maakt.”

“Toevallig liep Leen Mudde langs en vroeg mijn

opa of hij werk voor hem had. Jazeker, was het

antwoord, als hij eerst wat opdrachten binnenhaalde.

En dat gebeurde!”, grinnikt Avezaat.

“Helaas brak al snel de oorlog uit en werd de

loods platgebombardeerd. Mijn opa overleefde

dat ternauwernood, omdat hij in de toiletruimte

zat, waarvan de muren overeind bleven staan.

Het daaropvolgende Marshallplan pakte erg

goed voor hem uit. De Amerikanen voorzagen

mijn opa van bouwmaterialen, de juiste kennis,

een goedkope financiering en een nieuwe

loods. De opdrachten lagen na de oorlog voor

het oprapen en zo startte een prachtig bedrijf.”

‘Als wij bij

aanbestedingen

mee-offreren, zijn de

concullega’s blij’

GROEP

Hard werken, kansen grijpen, de juiste strategische

beslissingen nemen en een ijzersterk

team (Avezaat kent een personeelsverloop

van gemiddeld dertig jaar!), leidden tot de Avezaat

Groep. Deze bestaat uit vier zelfstandig

opererende bedrijven: Avezaat Staal, Avezaat

Hoogwerkers, Avezaat Cranes en ATS Trading.

SPECIALIST IN STAALSNIJWERK

Avezaat Staal levert dagelijks maatwerk. Van

spoedopdrachten op een brug tot complexe

snijwerken voor grote constructies. Het staalbedrijf

beschikt over een modern machinepark

dat tot de top van Nederland behoort.

Snijden tot zeshonderd millimeter dik vormt

voor Avezaat geen enkel probleem. “Dat kan

verder niemand in Nederland”, vertelt Stefano

Clarijs, die al dertig jaar bij het bedrijf werkt.

“Onze machines zijn de Rolls-Royce onder

de snijtechnologie. We werken met speciaal

snijgas dat het proces niet alleen sneller, maar

ook nauwkeuriger maakt.” Om in de toekomst

technisch voorop te blijven lopen, worden

doorlopend innovaties op het gebied van snijtechnieken

onderzocht.

BLIKSEMSNEL LEVEREN

Avezaat kent een uitzonderlijk korte levertijd.

“Onze opdrachtgevers weten: als het snel

moet, bel dan Avezaat. Soms is er tijdens een

project acuut een onderdeel nodig. Waar anderen

afhaken, stappen wij in. En dan ontzorgen

we eigenlijk vanaf het moment van bestellen tot

en met de levering op de bouwplaats.” Deze

snelheid is mogelijk dankzij de eigen transportmogelijkheden

en een bovengemiddelde

materiaalvoorraad van circa tweeduizend ton

in verschillende kwaliteiten en diktes. Bovendien

is Avezaat bevoegd om markeringen op

basismateriaal met 3.1 of 3.2 certificaat volgens

EN 10204:2004 over te nemen op gesneden

producten. Daarnaast beschikt Avezaat over

het ISO 9001-certificaat en is ze gecertificeerd

conform de EN 1090-1 Executieklasse 4.

Avezaat vult aan: “Als wij bij aanbestedingen

mee-offreren, zijn de concullega’s blij, omdat

ze denken dat we duur zijn. Dat is namelijk ons

imago. Maar als de deadlines en de risico’s in

beeld komen, zijn het toch weer onze vrachtwagens

die de bouwplaats op rijden. Als het

moet, werken wij namelijk gewoon ’s avonds

en in het weekend door. Onze klanten weten

dat we er alles aan doen om hun project te

realiseren. En ze waarderen onze korte lijnen.

Wij hebben geen dertig handtekeningen nodig

om iets in gang te zetten.” ■

In Nederland kan alleen Avezaat snijden tot

zeshonderd millimeter dik.

Avezaat Staal levert dagelijks maatwerk: van spoedopdrachten op een brug tot

complexe snijwerken voor grote constructies.

63


ALMELO RECHTBANK

Tekst | Roel van Gils Beeld | Rijksvastgoedbedrijf

Onderwaterbetonvloer met staalvezels

Complexe bouwput

voor nieuw

gerechtsgebouw Almelo

Onder het maaiveld schuilt één van

de grootste technische uitdagingen

van het project: de bouwkuip.

Met het slaan van de eerste paal op 13 januari 2025 is de bouw van de nieuwe rechtbank in

Almelo offi cieel gestart. Het nieuwe gerechtsgebouw, dat direct naast het station verrijst, belooft

een markant herkenningspunt voor de stad te worden. Maar voor het zover is, moeten diverse

uitdagingen worden beslecht. Afgelopen juni werd een belangrijke mijlpaal behaald in de complexe

bouwput: het storten van de onderwaterbetonvloer gewapend met staalvezels.

Rechtbank Overijssel kent drie locaties, waarvan

Almelo dringend toe was aan vernieuwing.

Het huidige gebouw voldoet niet meer

aan de hedendaagse veiligheidseisen en is niet

duurzaam te exploiteren. “Het oude pand

was achterhaald, maar het was wel essentieel

dat de rechtbank in Almelo bleef”, legt Ronald

Rientjes uit, projectmanager bij het Rijksvastgoedbedrijf

(RVB). In 2018 werd daarom

besloten om een nieuw gerechtsgebouw te

realiseren. De keuze viel op een kavel van de

voormalige textielfabrikant Ten Cate, direct

naast de huidige locatie. Na een zorgvuldig

traject werd in 2023 de aanbesteding afgerond

en kreeg Dura Vermeer Bouw Hengelo

de opdracht. Het nieuwe gebouw wordt zo’n

10.000 m² groot, met ruimte voor circa tweehonderd

werkplekken, tien kleinere zittingszalen

en twee grote zalen met publieke tribunes.

Daarnaast komen een parkeergarage van

2.000 m² en een ondergronds cellencomplex.

Begin 2028 staat de oplevering gepland.

EEN COMPLEXE BOUWPUT

Onder het maaiveld schuilt één van de grootste

technische uitdagingen van het project:

de bouwkuip. “We zitten hier midden in de

stad, omringd door de bestaande rechtbank,

de Belastingdienst en het station”, vertelt Peter

Beijleveld, specialist ondergronds bouwen

bij Dura Vermeer. “De kunst was om een

constructie te bedenken die geen negatieve

invloed heeft op de grondwaterstand en daarmee

geen risico’s oplevert voor de omgeving.”

Daarom is gekozen voor een innovatieve aanpak

met damwanden van elf tot veertien meter

diep en een bijna één meter dikke onderwaterbetonvloer,

gewapend met staalvezels. “Normaal

wordt zo’n vloer voorzien van traditionele

wapening, maar op zes meter diepte is dat

haast ondoenlijk”, legt Beijleveld uit. Dankzij

staalvezels werd de vloer sterker, waterdichter

en dunner: circa negentig in plaats van 120 centimeter.

Dat leverde niet alleen meer bouwgemak

op, maar ook een aanzienlijke reductie in

betonverbruik: zo’n 1.500 m³ minder. De stort

van de vloer was een operatie op zich. Gedurende

bijna 48 uur werd onafgebroken beton

64


ALMELO RECHTBANK

gestort, met behulp van een drijvende ‘dobber’

die het mengsel gelijkmatig verspreidde. “Alles

moest nat-in-nat aansluiten en dat vraagt om

uiterste precisie, zeker bij wisselende weersomstandigheden.

Het was spannend, maar het

resultaat is uitstekend. Geen scheuren, niets.”

SLIMME KEUZES IN ONTWERP EN

UITVOERING

Voor Dura Vermeer Hengelo betekent dit

project werken in de eigen regio, want het

Hengelose bouwbedrijf ligt op slechts twaalf

kilometer afstand. Projectleider Ruud Damhuis

benadrukt de trots: “We bouwen niet het

grootste project uit onze geschiedenis, maar

REMONTABEL

Duurzaamheid speelt een centrale rol in het

ontwerp en de uitvoering. Het gebouw voldoet

bijna aan de Paris Proof-normen en

scoort hoog in de MPG. Er komen een warmtekoudeopslag

(WKO), zonnepanelen en

driedubbele beglazing. Ook in de constructie

is gezocht naar oplossingen die remontabel

zijn: onderdelen zoals staalconstructies en kanaalplaatvloeren

kunnen volgens Damhuis in

de toekomst eenvoudig worden hergebruikt.

“Ook de bouwplaats is zo duurzaam mogelijk

ingericht. Zo werken we met volledig elektrische

kranen en wordt de beperkte stroomcapaciteit

slim benut met accu-opslag. Overdag

wordt stroom geleverd aan de bouwplaats,

terwijl ’s nachts batterijen worden opgeladen

om dieselaggregaten te vermijden.”

NAUWE SAMENWERKING

Het traject van ontwerp tot uitvoering kenmerkt

zich door nauwe samenwerking tussen

het RVB, de rechtbank en Dura Vermeer.

“Door het project in twee sporen te verdelen

– een team voor de bouwkuip en een team

voor het verdere ontwerp – kon tijd worden

gewonnen en werd afstemming met gebruikers

optimaal georganiseerd”, vertelt Damhuis. Voor

Rientjes is het resultaat veelbelovend: “We

‘De kunst was om een constructie te bedenken

die geen negatieve invloed heeft op de

grondwaterstand en daarmee geen risico’s

oplevert voor de omgeving’

hebben eerder grote rechtbanken gerealiseerd,

zoals in Amsterdam, maar deze kleinere schaal

en lokale verankering maken Almelo uniek.

Het wordt een gebouw dat de taal van de stad

spreekt.” Damhuis sluit zich daarbij aan: “Voor

ons is dit een project dicht bij huis, met veel

trots en betrokkenheid. Het is geen standaardopgave,

maar een die vraagt om inventiviteit en

samenwerking. Juist dat maakt het bijzonder.”

Als alles volgens planning verloopt, kan de

nieuwe rechtbank begin 2028 in gebruik worden

genomen. Dan beschikt Almelo over een

modern, duurzaam en representatief gerechtsgebouw

dat de komende decennia mee kan.

Niet alleen de rechtspraak, maar ook de stad

profiteert: het markante gebouw vormt straks

een ankerpunt in de spoorzone en een nieuw

symbool voor een stad die haar verleden eert

en haar toekomst vormgeeft. ■

wel één van de meest bijzondere. De uitdagingen

zitten in de bouwkuip, gevel en afbouw.

En we doen het in nauwe samenwerking met

partners en architect Paul de Ruiter.” Het ontwerp

is zowel gezagwekkend als toegankelijk,

passend bij de lokale sfeer. Daarbij is bewust

gekozen voor verwijzingen naar de textielgeschiedenis

van Almelo. In de zittingszalen

wordt gewerkt met textiele wandbekleding

van eikenhout en gerecycled PET-vilt, wat niet

alleen de akoestiek verbetert maar ook een

culturele link legt met het verleden van de stad.

Ook de gevel wordt een blikvanger: slanke betonelementen,

gecombineerd met aluminium

vliesgevels en duurzaam hout dat verdiept is

aangebracht voor een warme uitstraling. “We

wilden een gebouw dat representatief en

duurzaam is en dat ook op de lange termijn

mooi blijft”, aldus Rientjes.

Het gebruik van staalvezels leverde niet alleen meer

bouwgemak op, maar ook een aanzienlijke reductie

in betonverbruik.

Gedurende bijna 48 uur werd onafgebroken beton

gestort, met behulp van een drijvende ‘dobber’ die

het mengsel gelijkmatig verspreidde.

Afgelopen juni werd een belangrijke mijlpaal behaald in de complexe bouwput: het storten

van de onderwaterbetonvloer gewapend met staalvezels.

65


WADDINXVEEN SPORTHAL DE GOUWEHAL

Tekst | Kris Vandekerckhove Beeld | Dijkstaal

Hergebruikte profielen, biobased primer en integrale

samenwerking zorgen voor toonbeeld van circulair bouwen

Een tweede leven voor

staal in De Gouwehal

Hergebruik van staal en integrale samenwerking stonden centraal.

Wie vandaag de vernieuwde Gouwehal in Waddinxveen bezoekt, ziet meer dan een sportcomplex.

Het project is een voorbeeld van circulair bouwen, waar hergebruik van staal en integrale

samenwerking centraal stonden. Dijkstaal speelde hierin een belangrijke rol. Projectleider Roy van

den Berg blikt terug op een traject dat vakmanschap, geduld en passie vereiste.

Een van de grootste uitdagingen bij dit project

was het gebruik van zogenaamd ‘donorstaal’:

profi elen die vrijkwamen uit gesloopte gebouwen.

“We kregen een hele partij staal binnen

vol modder, bladeren en oude verf. Daar zaten

bruikbare stukken tussen, maar ook profi elen

die blijvend vervormd waren, voorzien waren

van aangelaste platen of hoekstalen of vol gaten

zaten. We hebben daarom eerst een grondige

selectie gemaakt: wat kunnen we inzetten en

wat niet?”, legt Van den Berg uit. Daar kwam nog

een complicatie bij: een deel van het staal bleek

behandeld met chroom-6 en loodhoudende

verf. “Daar mag je niet zomaar aan lassen of slijpen.

Uiteindelijk is ervoor gekozen om alles te

laten stralen en aansluitend te voorzien van een

biobased primer. Vanaf dat moment konden wij

het materiaal verder bewerken. Veel gebeurde

met de hand: zagen, slijpen en platen aanbrengen.

Machines konden we nauwelijks gebruiken

door de reeds aanwezige aangelaste delen. Het

betekende meer productie-uren in de fabriek,

maar wel met een uniek eindresultaat.”

ZICHTBARE CIRCULARITEIT

Het hergebruik is in de hal bewust zichtbaar gehouden.

De tribune, kleedkamers en corridor

naar de nieuwe gymzaal bevatten onderdelen

uit donorstaal, herkenbaar aan QR-codes die

bezoekers kunnen scannen om de herkomst van

de materialen te zien. “Dat maakt het tastbaar:

je ziet waar het staal vandaan komt en hoe het

een tweede leven krijgt”, aldus Van den Berg.

Omdat niet al het beoogde donorstaal beschikbaar

kwam, koos Dijkstaal in overleg

met architect Topos en Aannemersbedrijf

Den Dubbelden voor een creatieve oplossing:

nieuw staal behandelen alsof het hergebruikt

is, zodat de uitstraling uniform bleef. “Zo blijft

het geheel consistent, zonder dat je het verschil

ziet tussen oud en nieuw.”

66


WADDINXVEEN SPORTHAL DE GOUWEHAL

SAMENWERKING EN BIM

De complexiteit van dit circulaire project vroeg

om nauwe samenwerking. Topos fungeerde als

BIM-coördinator, terwijl aannemers, gevelbouwers

en installateurs elk hun 3D-modellen inbrachten.

“Vroeger was BIM een luxe, nu is het

een absolute noodzaak”, zegt Van den Berg.

‘Je ziet waar het staal

vandaan komt en hoe

het een tweede leven

krijgt’

“Zeker als je werkt met herbruikbare materialen

moet je alles exact afstemmen. ” Hoewel er

onderweg de nodige discussies waren, spreekt

hij van een positieve samenwerking. “Zonder

wrijving geen glans. Uiteindelijk kijk je samen

terug op een bijzonder proces dat alleen met

goed teamwork mogelijk is.”

Een van de grootste uitdagingen bij dit project was

het gebruik van zogenaamd ‘donorstaal’: profielen

die vrijkwamen uit gesloopte gebouwen.

Het totaalplaatje: de tribune met zichtbaar oud

staal, de corridor en de QR-codes die de geschiedenis

vertellen.

DUURZAAMHEID

MET MEERWAARDE

Het project illustreert dat circulariteit in de

praktijk niet altijd goedkoper is. Extra uren,

handwerk en behandelingen zorgden voor hogere

kosten. Toch ziet Dijkstaal de meerwaarde.

“Je maakt de transitie zichtbaar. We hebben

eerder, al in 2018, de Nationale Staalprijs

in de categorie Duurzaamheid van Bouwen

met Staal gewonnen met onze bijdrage aan het

eerste echte circulaire bouwproject in Nederland:

de Tijdelijke Rechtbank in Amsterdam.

Dat motiveert om dit soort trajecten opnieuw

op te pakken. Duurzaamheid wordt steeds belangrijker,

en wij willen en moeten voor onze

kinderen en toekomstige generaties daar ons

steentje aan bijdragen.”

De Gouwehal is het ‘levend’ bewijs dat circulair staal niet alleen technisch

mogelijk is, maar ook karakter geeft aan een gebouw.

TROTS OP HET TOTAALPLAATJE

Waar Van den Berg persoonlijk het meest trots

op is? “Als je de hal binnenloopt, zie je het totaalplaatje:

de tribune met zichtbaar oud staal,

de corridor en de QR-codes die de geschiedenis

vertellen. Het is geen standaardproject geweest.

Er zit een jaar lang bloed, zweet en tranen in en

dat maakt het resultaat des te mooier.”

De Gouwehal is meer dan een sporthal. Het is

een ‘levend’ bewijs dat circulair staal niet alleen

technisch mogelijk is, maar ook karakter geeft

aan een gebouw. Dankzij de inzet van partners

en vakmanschap heeft Waddinxveen nu een

sportaccommodatie die duurzaamheid letterlijk

in de constructie verankert. ■

Dankzij de inzet van partners en vakmanschap heeft Waddinxveen nu een

sportaccommodatie die duurzaamheid letterlijk in de constructie verankert.

67


RONDETAFEL

Tekst | Roel van Gils Beeld | Ecocem

Rondetafelgesprek over verduurzaming,

bewustwording en opschaling

Hoe groen is

beton nu werkelijk?

68

Het rondetafelgesprek vond plaats in het historische Zendstation in Lopikerkapel.


RONDETAFEL

Beton is het fundament van onze samenleving. Wegen, bruggen, gebouwen, … ze rusten allemaal

op dit eeuwenoude bouwmateriaal. Maar beton draagt ook fors bij aan de wereldwijde CO 2

-

uitstoot. Tijdens een rondetafelgesprek onder leiding van Paul Roos, algemeen directeur van Ecocem

Benelux, gingen experts uit de sector in gesprek over een urgente vraag: hoe groen is beton nu

werkelijk? En belangrijker: wat is er nodig om de verduurzaming ervan écht op te schalen?

De experts gingen in gesprek over een urgente vraag: hoe groen is beton nu werkelijk? En belangrijker: wat is er nodig om de verduurzaming ervan écht op te schalen?

De experts in willekeurige volgorde: Jack

Amesz (gemeente Den Haag), Brechtje van

den Beuken (Bosch Beton), Niki Loonen (TBI),

Paul Roos (Ecocem), Thijs Huijsmans (Heijmans),

Lukas Arnout (Resourcefull) en Penny

Pipilikaki (Rijkswaterstaat).

‘Stel als professional in de bouwketen jezelf

de vraag: welke bijdrage lever ik aan het

verduurzamen van beton?’

BETON: PRACHTIG

ÉN PROBLEMATISCH

Roos trapte het gesprek af met een duidelijke

visie. Beton is volgens hem ‘het mooiste bouwproduct

dat de mensheid ooit heeft voortgebracht’.

Het heeft ons infrastructuur, vooruitgang

en veiligheid gebracht, maar de toekomst

van beton staat onder druk door de grote CO 2

-

impact van cement, het hoofdbestanddeel van

beton. Bij Ecocem ligt de focus daarom op het

ontwikkelen van technologieën die cement

verduurzamen en schaalbaar, betaalbaar en inzetbaar

maken binnen de bestaande infrastructuur

van de betonindustrie. “We willen dat ook

toekomstige generaties gebruik kunnen blijven

maken van dit product, maar dan wél binnen

de grenzen van onze planeet.”

AFSTAPPEN VAN DE KILOKNALLER

De experts gaan er direct met een gestrekt

been in en constateren: “Als we eerlijk zijn,

dan is het beton dat we nu maken, gewoon

heel slecht. Het kan echt heel veel beter.” Of

wat te denken van: “We moeten afstappen van

de kiloknaller, maar juist bekijken hoe we per

kilo materiaal de meeste toegevoegde waarde

kunnen bieden. Dat vergt een compleet ander

verdienmodel.” Een groot deel van de betonsector,

zelfs de mensen ín de fabrieken, zijn

zich volgens de experts niet bewust van de

milieuschade of van het bestaan van duurzame

alternatieven. “Als het zichtbaar wordt dat er

wél duurzame oplossingen zijn en dat anderen

ze al toepassen, dan ontstaat beweging. Het

gaat om het overwinnen van koudwatervrees.

Zolang opdrachtgevers hier onvoldoende op

sturen, blijft de afname beperkt.”

CO 2

-LOCKDOWN OP KOMST

De bouwsector en eigenlijk de hele maatschappij

heeft volgens de experts geen idee van hoe

groot het probleem met beton daadwerkelijk

is. Een belangrijk punt van zorg zijn dan ook de

mogelijke juridische beperkingen voor betonproductie

op termijn. “We praten weinig over

een CO 2

-lockdown, maar als cementfabrieken

straks hun vergunning verliezen vanwege milieuschade,

staan we stil.” De vergelijking met

de stikstof- en PFAS-crisis werd getrokken. De

bouwsector kan opnieuw geraakt worden door

milieuregelgeving die vooruitloopt op de praktijk.

Dat benadrukt de urgentie van versnellen.

SCHAALVERGROTING BLIJFT UIT

De verduurzaming van beton is weliswaar op

gang gekomen, maar echte schaalvergroting

blijft uit. Publieke opdrachtgevers kunnen volgens

de deelnemers een cruciale rol spelen in

het mobiliseren van de vraag naar duurzamer

beton. Als overheden duurzaam beton actief

voorschrijven of via MKI-scores stimuleren,

dan ontstaan volumes waarmee fabrikanten

kunnen investeren. ❯

69


RONDETAFEL

Een treffende metafoor kwam voorbij: “Er zit

een enorme discrepantie tussen wat er kan in de

markt en wat we doen.” Wat betekent het als de

markt wíl verduurzamen, maar daar onvoldoende

in wordt gefaciliteerd? En wat als er nauwelijks

wordt gecontroleerd of duurzaamheidsbeloften

worden nagekomen? Concrete suggestie?

Neem de afgesproken CO 2

-waarden op als contractvoorwaarde

en verplicht marktpartijen tot

het aanleveren van bewijslast. Controle is namelijk

super belangrijk en marktpartijen willen echt

wel de verantwoordelijkheid nemen.

STEL EEN PLAFONDWAARDE IN

De MKI is ook nog niet helemaal volwassen, er

is te veel ruimte voor interpretatie en verschillende

rekenmethoden. Er is een onvoldoende

‘fair playingfield’, volgens de experts. Wat zou

helpen, is dat de opdrachtgever exact aangeeft

hoe hij het berekend wil zien, zoals ProRail dat

doet. Dan is het tenminste duidelijk voor leveranciers

en word je maximaal gestimuleerd

om te verduurzamen. Stel bovendien een plafondwaarde

in, zo wordt geopperd aan tafel.

“Als alle opdrachtgevers per direct zouden eisen

dat betonproducten niet meer boven een

bepaalde milieukostengrens de markt op mogen,

zou dit direct leiden tot een CO 2

-reductie

van minstens 20 procent. We moeten ervoor

zorgen dat Ecocem uitverkocht raakt. Iedereen

kan vandaag CO 2

-arm beton gebruiken. Het

is onbegrijpelijk dat we het laaghangend fruit

dat van de bomen valt, laten verrotten. En dat

niemand opstaat die zegt ‘we gaan het anders

doen’. Een prefab heipaal uit portlandcement,

daar kunnen we morgen al mee stoppen.”

Paul Roos trapte het gesprek af met een duidelijke visie. Beton is volgens

hem ‘het mooiste bouwproduct dat de mensheid ooit heeft voortgebracht’.

EERLIJKE CONCURRENTIE

Verder wijzen de experts op de noodzaak van

Europese regelgeving, zoals het Carbon Border

Adjustment Mechanism (CBAM). “De groenste

cement en de nieuwste staalovens staan

in China, die met een hele lage MKI worden

geleverd omdat transportafstanden geen onderdeel

zijn van de MKI. Met CBAM wordt dat

gereguleerd en voorkomen we dat beton uit

landen als China of Vietnam de markt overspoelt.

Zonder zo’n correctie wordt duurzaam

Europees beton oneerlijk beconcurreerd.”

Streven naar de laagste MKI kan er volgens de

experts ook toe leiden dat materialen worden

gebruikt die niet goed recyclebaar zijn of een

kortere levensduur hebben. “Je wilt niet iets

bouwen dat over dertig jaar al stuk is of niet

hergebruikt kan worden.” Kijk dus verder dan

alleen de milieudruk van het eerste gebruik en

neem circulariteit structureel mee in de beoordeling.

Een voorstel is dan ook: koppel CO 2

-

impact aan levensduur en beloon circulariteit.

70


RONDETAFEL

De MKI is nog niet helemaal volwassen, er is te veel ruimte voor interpretatie en verschillende rekenmethoden. Er is een onvoldoende ‘fair playingfield’, volgens de experts.

CONCRETE INSTRUMENTEN

En wie moet de kar trekken als het gaat om

innovatie en opschaling van CO 2

-arm beton?

Is dat de overheid of de markt? De conclusie:

beide. Al zijn de experts van mening dat we

het van de Nederlandse overheid alléén niet

moeten hebben, de kaders worden veel meer

op Europees niveau bepaald. CBAM is daar een

voorbeeld van, net als de CSRD op organisatorisch

vlak. De markt heeft vervolgens de opdracht

én verantwoordelijkheid om binnen die

kaders te vernieuwen en leveren. MKI, circulariteit

en EPD’s moeten niet slechts buzzwoorden

zijn in aanbestedingsteksten, maar concrete

instrumenten die daadwerkelijk bijdragen aan

een duurzame, toekomstbestendige bouwsector

die veel meer CO 2

-gedreven moet opereren

dan enkel en alleen eurogedreven.

TIJD VOOR ACTIE

Er is genoeg kennis, technologie en bereidheid,

maar nu moeten we het echt gaan doen. Meer

samenwerking in de keten, duidelijke kaders

vanuit opdrachtgevers, het zichtbaar maken

van succesvolle toepassingen en investeren in

bewustzijn zijn cruciale sleutels. Het pad naar

écht duurzaam beton is bekend. Nu moeten

‘Neem actie en zorg ervoor dat we geen

CO 2

-lockdown krijgen’

Het pad naar écht duurzaam beton is bekend. Nu moeten we het gaan bewandelen.

we het gaan bewandelen. Stel als professional

in de bouwketen jezelf de vraag ‘welke bijdrage

lever ik aan het verduurzamen van beton?’.

Neem actie en zorg ervoor dat we geen CO 2

-

lockdown krijgen. ■

OVER ECOCEM

Ecocem ontwikkelt al sinds 2001

duurzame cementachtige bindmiddelen

voor de productie van hoogwaardig

beton. En nog steeds loopt zij hierin

voorop. Haar oplossingen zorgen

voor een revolutionaire vermindering

van de CO 2

-uitstoot en een fors

lagere ecologische voetafdruk dan

portlandcement. Het ultieme doel

van Ecocem is om de wereldwijde

betonindustrie in staat te stellen hun

CO 2

-emissies met 50% te reduceren

voor 2035.

71


Efficiënte

wapeningoplossingen

• ultieme capaciteit

• lokaal geproduceerd

• robuust en flexibel ontwerp

• effectief in gebruik

• lokaal geproduceerd

www.hrc-europe.nl

Wij geven advies en begeleiden projecten

waar gebruiker en leverancier kennis

en/of tijd te kort komen.

wire-more.eu


BETON EVENT 2025

‘En route’ naar duurzaam en circulair beton

DONDERDAG 20 NOVEMBER

CONGRESCENTRUM 1931 DEN BOSCH

START 09.00 UUR | CONGRESPROGRAMMA VANAF 10.00 UUR

NETWERKLUNCH 12.00 UUR | NETWERKBORREL 16.30 UUR

POWERED BY BETONVERENIGING

KOOP NU JOUW TICKET OP WWW.BETONEVENT.NL


BETON EVENT 2025

Tekst | Roel van Gils Beeld | Betonvereniging

Beton Event 2025:

nieuwe locatie, nieuw hoofdstuk

De belangstelling voor de editie van 2025 is groot. Alle plekken op de beursvloer zijn al vergeven.

Op 20 november 2025 vindt de 66e editie van het Beton Event plaats in Congrescentrum 1931

in Den Bosch. Na jaren in de Van Nelle Fabriek in Rotterdam is dit de eerste keer dat het grootste

kennis- en netwerkevenement voor de betonsector in Noord-Brabant neerstrijkt. De keuze voor

de nieuwe locatie is met veel enthousiasme ontvangen. Congrescentrum 1931 biedt niet alleen de

ruimte en faciliteiten om het evenement soepel te laten verlopen, maar ook een omgeving waarin

lezingen, ontmoetingen en beursvloer elkaar optimaal versterken.

EEN TRADITIE VAN VERNIEUWING

De Betonvereniging benadrukt dat verandering bijdraagt aan vernieuwing.

Waar de Doelen en later de Van Nelle Fabriek jarenlang een vertrouwd

decor vormden, is de stap naar Den Bosch een bewuste keuze.

“Als landelijke vereniging vinden we het belangrijk om op verschillende

plekken in Nederland zichtbaar te zijn”, zegt Maikel Jagroep, directeur

van de Betonvereniging. “De verhuizing valt samen met een belangrijk inhoudelijk

kantelpunt. De afgelopen drie jaar stond het programma in het

teken van het thema ‘en route’ naar duurzaam en circulair beton. Op 20

november wordt dit thema afgesloten én wordt het startschot gegeven

voor een nieuwe reeks die vanaf 2027 verder vorm krijgt.”

INSPIRATIE

Een van de hoogtepunten van de dag is de keynote van Mark Lammers,

voormalig bondscoach en innovator in de sportwereld. Hij staat

bekend om zijn inspirerende manier van kijken naar verandering, vernieuwing

en samenwerking. “Tijdens zijn bijdrage zal hij een tipje van de

sluier lichten over het thema voor de komende jaren”, verklapt Jagroep.

Beton Event biedt een rijk programma van twaalf lezingen,

verdeeld over vier programmalijnen.

74


BETON EVENT 2025

‘Verbinding staat centraal, niet

alleen tijdens het event zelf maar

ook in de aanloop ernaartoe’

Met een sterke mix van inhoud, inspiratie en ontmoeting belooft Beton Event 2025 een feest van kennis en verbinding te worden.

Daarnaast biedt het congres een rijk programma van twaalf lezingen,

verdeeld over vier programmalijnen:

· Ontwikkeling van nieuwe materialen;

· Adaptief en circulair ontwerpen, uitvragen en leveren;

· Levensduurverlenging en hergebruik van beton;

· Sociaal kapitaal.

“De inhoudelijke lijnen zijn samengesteld door de programmacommissie

onder leiding van Edwin de Kuiper, die opnieuw een aantrekkelijk en

relevant aanbod weet neer te zetten.”

“De belangstelling voor de editie van 2025 is groot. Alle plekken op

de beursvloer zijn al vergeven. Dat bevestigt de waarde die het Beton

Event heeft als ontmoetingsplek en kennisplatform.”

De Betonvereniging kijkt ernaar uit om bezoekers te verwelkomen in

Den Bosch en nodigt iedereen uit de betonwereld uit om aanwezig te

zijn. Met een sterke mix van inhoud, inspiratie en ontmoeting belooft

Beton Event 2025 een feest van kennis en verbinding te worden én het

begin van een nieuw hoofdstuk in de toekomst van beton. ■

PODCAST ALS VOORPROEF

Verbinding staat centraal. Niet alleen tijdens het event zelf, maar ook in

de aanloop ernaartoe. In samenwerking met Harm Edens lanceert de

Betonvereniging een nieuwe podcastserie: In Groen Beton Gegoten.

“Hierin gaan experts uit wetenschap, aannemerij, ingenieurs- en architectenbureaus

en betonbedrijven in gesprek over de toekomst van beton

als bouwmateriaal”, vertelt Jagroep. “Inmiddels is er al een aantal afleveringen

opgenomen, die in aanloop naar het event gepubliceerd worden.

Tijdens het Beton Event wordt de tiende en laatste aflevering opgenomen,

live vanaf het congres waar Edens meerdere gasten zal interviewen.”

BETON EXPERIENCE

Het Beton Event richt zich ook nadrukkelijk op studenten. Met de Beton

Experience opent het evenement een grote ruimte waar bedrijven

zich presenteren en jong talent letterlijk kan voelen, proeven en ruiken

aan beton. “Met dit onderdeel slaan we een belangrijke brug tussen

onderwijs en praktijk, en het trekt elk jaar een groot aantal studenten”,

weet Jagroep. Overigens heeft de vereniging qua animo geen klagen.

Maikel Jagroep (r), directeur van de Betonvereniging.

75


Tekst | Roel van Gils Beeld | Betonvereniging

Ontwikkel jezelf door deelname aan één van

de 40 cursussen van de Betonvereniging

KENNIS DELEN

EN ONTWIKKELEN

Team O&C Betonvereniging.

De Betonvereniging is al decennialang hét kennisinstituut op het gebied van beton in Nederland.

Vanuit die rol wordt actuele en relevante kennis gedeeld met het werkveld. Daarin vormen

de cursussen een belangrijke pijler. Ze zorgen ervoor dat vakmensen, van architect tot

betonconstructeur of -laborant, altijd beschikken over de meest recente inzichten en technieken.

In 2025 werden maar liefst acht nieuwe cursussen gelanceerd en ook voor komend jaar wordt

het opleidingsaanbod weer bijgeschaafd. Een gesprek met Chantal Mülders, programmamanager

Onderwijs en Innovatie bij de Betonvereniging.

76


Geslaagden.

Deelnemers cursus Betonkunde voor architecten.

‘Nieuw is de online instapcursus ‘Begin met beton’. In vijf korte modules

leren deelnemers de basisprincipes van beton, van grondstoffen en

eigenschappen tot toepassingen in de praktijk’

De filosofie achter het cursusaanbod is tweeledig, begint Mülders. “Enerzijds

zorgen we voor het onderhouden en actualiseren van ons bestaande

portfolio. Anderzijds kijken we met een innovatieagenda vooruit: welke

thema’s spelen er in de bouwsector, waar liggen de behoeften, en op welke

onderwerpen kunnen wij nieuwe cursussen ontwikkelen? Deze agenda

stellen we jaarlijks op, vaak met een doorkijk naar de langere termijn. Zo

waarborgen we dat ons aanbod aansluit bij wat de markt vraagt én bijdraagt

aan de verdere professionalisering van de sector.”

NIEUWE CURSUSSEN IN 2025

In 2025 heeft de Betonvereniging meerdere nieuwe cursussen gelanceerd,

waarvan er al enkele succesvol zijn gestart. “Een van de belangrijkste

onderwerpen is de Vernieuwde Eurocode 2, speciaal gericht op constructeurs.

De nieuwe Eurocode 2 is al in 2028 van kracht en zal de wijze

waarop we betonconstructies berekenen wezenlijk veranderen. Onze

ambitie is om tijdig cursussen te ontwikkelen waarmee professionals

zich hierop kunnen voorbereiden. Zij moeten weten welke wijzigingen

straks worden doorgevoerd en hoe die hun dagelijkse werk beïnvloeden”,

zegt Mülders. “Daarnaast zijn er drie nieuwe cursussen rondom betonkunde

gelanceerd, afgestemd op specifieke doelgroepen. Zo verdiepen

constructeurs zich in grondstoffen en materiaalkeuze, terwijl architecten

leren hoe ze met beton duurzaam en innovatief kunnen ontwerpen.

Daarmee brengen we de mogelijkheden van betontechnologie dichter bij

verschillende disciplines.”

DUURZAAMHEID EN CIRCULARITEIT

Ook duurzaamheid speelt een centrale rol in het cursusaanbod van de

Betonvereniging. “We hebben cursussen ontwikkeld voor zowel de infrastructuur

als woning- en utiliteitsbouw, waarin thema’s als de MilieuKostenIndicator

(MKI), plafondwaarden en wet- en regelgeving uitgebreid

aan bod komen. Deelnemers oefenen bovendien met het zelf uitvoeren

van MKI-berekeningen, zodat de theorie direct toepasbaar wordt in de

praktijk”, legt Mülders uit. “Een andere nieuwe cursus, die in september

dit jaar van start is gegaan en direct was volgeboekt, richt zich op het

hergebruik van bestaande constructies. Een actueel onderwerp, waarin

we inzoomen op hoe gebouwen kunnen worden herbestemd, getransformeerd

of uitgebreid, met bijzondere aandacht voor de rol van zowel

de constructeur als betononderhoudskundige. De grote belangstelling

onderstreept hoe relevant dit thema is; een herhaling van de cursus staat

dan ook al op de planning.”

ONLINE EN FYSIEK ONDERWIJS

Nieuw is ook de online instapcursus ‘Begin met beton’. In vijf korte modules

leren deelnemers de basisprincipes van beton, van grondstoffen

en eigenschappen tot toepassingen in de praktijk. Deze cursus is volgens

Mülders ideaal voor starters in de sector of professionals die hun basiskennis

willen opfrissen. “Voor 2026 werken we aan een vervolgcursus,

die heel toepasselijk ‘Verder met beton’ heet en eveneens online en modulair

wordt opgebouwd. We gaan hierbij dieper in op hoe bijvoorbeeld

processen verlopen in een betonmortelcentrale of prefab betonfabriek.

Daarnaast zullen er de komende jaren ook nieuwe, verdiepende cursussen

worden ontwikkeld als aanvulling op de cursus voor de Vernieuwde

Eurocode 2.”

Behalve het ontwikkelen van nieuwe cursussen onderhoudt de Betonverenging

uiteraard ook het bestaande aanbod van circa veertig cursussen.

“Bovendien spelen we flexibel in op signalen uit de markt”, zegt

Mülders. “Wanneer er nieuwe kennisvragen ontstaan, ontwikkelen we

maatwerkoplossingen. Zo blijft de Betonvereniging het centrale kennisplatform

waar de betonsector op kan bouwen.” ■

77


THEMA PREFAB BETON

Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | MBS Groep

Sneller, duurzamer en kostenefficiënter

seriematige woningen realiseren

GeoFrame bevat 14 basismodellen, waarmee 56 configuraties te maken zijn.

Configuratiesoftware

voor prefab

De bouwopgave in Nederland blijft urgent: er moeten honderdduizenden woningen gerealiseerd

worden, en dat in korte tijd. Prefab betoncasco’s worden steeds vaker gezien als de sleutel tot

versnelling. Ze combineren robuustheid en duurzaamheid met een voorspelbaarder bouwproces.

MBS Groep speelt hierop in met GeoFrame, een digitaal platform dat het gehele traject – van

configuratie tot offerte en integratie – ondersteunt.

GeoFrame is een online configuratietool

(SaaS) waarmee aannemers en ontwikkelaars

prefab betoncasco’s kunnen samenstellen op

basis van vooraf gedefinieerde woningtypen.

Het platform bevat veertien basismodellen,

waaronder rijwoningen, hoekwoningen en

tweekappers, die door verschillende beuk- en

dieptematen 56 configuraties opleveren. Per

type zijn opties beschikbaar zoals vloeren, uitbouwen,

isolatie en kozijnen. Binnen enkele

minuten genereert GeoFrame een 3D-weergave,

een deelbare link en een prijsindicatie.

Architecten en aannemers kunnen tevens

eigen toevoegingen doen, variërend van gevelafwerking

en metselwerk tot indelingen

en kopersopties. Zo ontstaat een compleet

model dat direct bruikbaar is voor ontwerp,

vergunning en uitvoering.

STANDAARDISATIE

MET FLEXIBILITEIT

“Een van de grote voordelen is de tijdwinst

die ontwikkelaars en aannemers besparen

in voorbereiding en vergunningstrajecten”,

aldus Victor Woesthuis, marketing manager

van MBS Groep. “Waar een traditionele offerte

soms vier tot zes weken kost, levert

GeoFrame binnen enkele dagen een sluitende

78


THEMA PREFAB BETON

Prefab betoncasco’s zijn een manier om de bouwopgave in de woningsector te versnellen.

MPG- EN MKI-SCORES

Woesthuis ziet de voordelen van GeoFrame

naast die van prefab beton. “We weten dat

prefab beton minder arbeid op de bouwplaats

vereist, een kortere bouwtijd heeft,

een hoge structurele kwaliteit oplevert en

een langere levensduur heeft dan in het werk

gestorte casco’s. Met GeoFrame worden gestandaardiseerde

componenten toegepast

die slimmer zijn ontworpen en waarbij minder

materiaalverspilling optreedt. GeoFrame

draagt ook bij aan de verduurzaming door

het gebruik van gerecyclede isolatie en ingestorte

kozijnen voor een betere luchtdichting.

De MPG- en MKI-scores per casco zijn direct

inzichtelijk in de configurator. Hoe gemakkelijk

wil je het hebben?” ■

berekening. Via het normale proces verloopt

het proces van prefab casco’s vaak versnipperd

en tijdrovend. Kleine ontwerpvarianten

leiden tot extra engineeringwerk, terwijl

aannemers en ontwikkelaars juist behoefte

hebben aan snelheid en voorspelbaarheid.

GeoFrame combineert standaardisatie met

flexibiliteit. Het resultaat: minder fouten,

kortere doorlooptijden en meer grip op kosten.

Bovendien koppelt GeoFrame de configuratie

aan BAG-data, waardoor direct een

visuele plot van de te bouwen woningen ontstaat.

Dit scheelt veel tijd bij het aanvragen

en beoordelen van vergunningen.”

EENVOUD

De configurator bevat veertien vooraf gedefinieerde

woningtypen met verschillende

beuk- en dieptematen. “Daarmee zijn ruim

56 configuraties mogelijk”, stelt Woesthuis.

“Je kiest eenvoudig het type woning,

de maatvoering en opties zoals vloertype,

uitbouwen, isolatie en kozijnen. GeoFrame

genereert vervolgens automatisch een 3Dmodel,

een deelbare link en een prijsindicatie.

We hebben de software sinds 2023 getest

bij verschillende klanten en begin 2025

zijn voor de herintroductie functionaliteiten

toegevoegd. Tijdens pilots bij middelgrote

aannemers bleek dat het systeem tot 20%

tijdwinst in de voorbereidingsfase opleverde.

Ook gaven gebruikers aan dat de voorspelbaarheid

in kosten en planning een doorslaggevend

voordeel was bij aanbestedingen. Zo

zijn bij een seriematig woningbouwproject in

het oosten van Nederland zestig woningen in

recordtempo voorbereid met GeoFrame.”

‘Tijdens pilots bij middelgrote aannemers

bleek dat het systeem tot 20% tijdwinst in

de voorbereidingsfase opleverde’

Kies de breedte- en dieptematen, voeg eventueel een aanbouw, isolatie en kozijnen toe en het casco is klaar.

De productie van prefab casco’s in de fabriek.

79


THEMA PREFAB BETON

Tekst | Rien Krol en Tjerk van Duinen Beeld | Productvlog

Partnerschap in digitalisering prefab productie

Volledige grip op

het prefab proces

Spaansen Bouwsystemen is een innovatief familiebedrijf dat complete casco’s en kant en klare

gevels levert, inclusief montage op de bouwplaats. Het ontwikkelt tegenwoordig prefab gevels

die visueel én technisch niet te onderscheiden zijn van traditioneel metselwerk. Dat is mede

mogelijk door digitaal te innoveren. Samen met partner BIM4Production ® heeft Spaansen het hele

productieproces gedigitaliseerd. Met resultaat.

Overzicht van de fabriek bij Spaansen waar de gevelsystemen worden geproduceerd.

Raimond Lotz, directeur operations bij Spaansen.

Ooit begon Spaansen Bouwsystemen als

transportbedrijf. Via de betonindustrie en

kanaalplatenproductie groeide de onderneming

uit tot een prefab specialist, met een

belangrijke rol voor automatisering. Hoewel

Spaansen al 25 jaar in 3D tekent, gebruikte

het team deze modellen tot acht jaar geleden

vooral intern bij de werkvoorbereiding.

“We zagen kansen om het hele proces slimmer

aan te sturen”, vertelt Raimond Lotz,

directeur operations. “We zochten naar

automatisering, betere planningscontrole en

een slimmere logistiek. Precies daar komt

BIM4Production ® in beeld.”

SAMEN BOUWEN AAN

SLIMME SOFTWARE

Tijdens de oriëntatiefase vergeleek Spaansen

meerdere softwareoplossingen. De keuze viel

op BIM4Production ® vanwege de flexibiliteit

én klik met de mensen erachter. “Vanaf dag

één luisterden Jan Vogelzang en Karel Kamp

naar onze wensen”, zegt Lotz. “We merkten

direct: dit is geen leverancier, maar een partner.”

De samenwerking groeide uit tot een

gedeelde ontwikkeling. “BIM4Production ®

gebruikt onze input om het platform in de

breedte te versterken. Wij profiteren daar

direct van omdat het platform écht aansluit

op onze processen.”

80


THEMA PREFAB BETON

‘Samen versterken we

elkaars businesscase’

KLAAR OM DOOR TE GROEIEN

De winst zit voor Spaansen in het volledige

overzicht. Lotz legt uit: “Wij werken datagestuurd.

We sturen het zaagproces aan met

minimale verspilling en voorkomen overbelading.

Daarna willen we realtime weten waar

elk element zich bevindt, zowel op ons eigen

terrein als op de bouwplaats. Die informatie

moet straks op elk moment beschikbaar zijn

via smartphone of tablet.” Spaansen is klaar om

door te groeien. Lotz: “We gaan nu ook alle

kwaliteitscontroles registreren in BIM4Production

® . Van visuele inspecties met foto’s tot afkeurregistratie.

Zo borgen we de kwaliteit van

prefab wanden volledig digitaal. Alle betrokkenen

hebben altijd toegang tot relevante kwaliteitsinformatie,

inclusief herkomst en status.”

Het BIM4Production ® -platform is inmiddels volledig verweven met het productieproces van Spaansen.

OPTIMALE FLOW

Voor de nieuwe Gevelklaar-fabriek, die in

2020 van start ging, verzorgde BIM4Production

® binnen negen maanden de volledige

data-inrichting. Hierdoor is het platform inmiddels

volledig verweven met het productieproces

van Spaansen. Vanaf de eerste vierkante

meters bij opdrachtstart tot het exacte

gewicht in de vrachtwagen: alle data stroomt

automatisch mee. Zo minimaliseert Spaansen

zaagverlies en voorkomt zij overbelading.

Dat zorgt voor een optimale flow. De capaciteitsplanning

biedt inzicht van globale raming

tot fijnmazige detailplanning. De vrachtvisualisatie

biedt realtime inzicht in tonnages en

transportplanning. Lotz: “We kunnen projecten

nu tot in de puntjes volgen en sturen.

Klanten zien precies hoe hun levering ervoor

staat. Intern besparen we tijd en verkleinen

we de foutmarge.”

ÉÉN PLATFORM, ÉÉN DOEL

De samenwerking met BIM4Production ® voelt

voor Spaansen als co-creatie. “Wat ik het

meest waardeer, is de betrokkenheid van het

hele team”, zegt Lotz. “We denken samen na,

dagen elkaar uit en zetten steeds de volgende

stap. We werken als collega’s aan hetzelfde

doel.” En dat doel is ambitieus. “Onze ambitie

is om processen verder te automatiseren. BIM-

4Production ® helpt ons daarbij met flexibele

ondersteuning en doorontwikkeling. Samen

versterken we elkaars businesscase.” ■

Transport van de kant en klare gevelsystemen.

De aansturing van machines gaat ook via het

platform BIM4Production, dit vraag om goede

samenwerking.

81


THEMA PREFAB BETON

Tekst | Carolien Klees Beeld | Attema

Stekerbaar installeren

‘Installateur en aannemer

ontdekken massaal deze

slimme aanpak’

Attema introduceerde 2,5 jaar geleden haar concept ‘100% Installeren 2.0’: een installatieoplossing

waarmee men in de woningbouw volledig stekerbaar kan installeren. Attema maakt hierbij gebruik

van de installatieruimte in holle wanden en verlaagde plafonds. Daarmee biedt ze de mogelijkheid

om sneller, veiliger en goedkoper te bouwen. Vorig jaar spraken we Attema over de nieuwe vloeren

wanddozen waarmee ze eveneens een snelle installatiemethode voor (prefab) betonnen

wanden en vloeren bood. Benieuwd naar de groeiende impact op de bouwsector, spraken we

projectmanager Richard van de Wiel en zijn collega en technisch adviseur Lowie van Schijndel.

“Sinds de introductie van Installeren 2.0 is de

belangstelling vanuit de markt explosief gestegen.

Het enthousiasme was al groot, maar

wordt door de huidige ontwikkelingen alleen

maar groter”, vertelt Van de Wiel ons. “Steeds

meer installateurs en hun aannemers ontdekken

namelijk de voordelen. Zij realiseren zich

dat je met tijdwinst uiteindelijk de grootste besparing

op een project kunt behalen. De laatste

tijd merken we dat de installateurs de oplossing

actief meenemen richting hun aannemers. Dat

creëert een mooie kettingreactie.” Van Schijndel

vult aan: “Prefab bouwen neemt sterk toe en in

combinatie met ons systeem kun je faalkosten

reduceren en flinke tijdwinst boeken. De installatietijd

neemt met ons concept namelijk met

zestig procent af. De hogere materiaalkosten

worden dan ruimschoots gecompenseerd door

de lagere TCO. Indien gewenst, denken we vanaf

de allereerste fase van het ontwerpstadium

mee met de klant, die ook de opdrachtgever

van de aannemer kan zijn. Daarmee maken we

niet alleen het bouwproces efficiënter, maar nemen

we ook zorgen weg bij onze partners.”

ONDERSCHEIDEND CONCEPT

Een van de zaken die gebruikers erg enthousiast

maakt en waarmee Attema zich onderscheidt,

is de ronde stekker. Van Schijndel: “We

hebben bewust voor dit principe gekozen want

vierkante uitsparingen maken is duur. Onze

stekkers passen door een boorgat van 25 millimeter,

dat is makkelijk te boren of te frezen.”

Daarnaast heeft Attema er bewust voor gekozen

om met kleurcoderingen te werken. “Aan

de buitenzijde van onze voorbedrade opbouwen

centraaldozen corresponderen de kleuren

van de kabels én die van onze tekening. Op de

kabels staan tevens de lengtes weergegeven.

Daardoor is het voor installateurs, prefab bouwers

én betonverwerkers direct duidelijk waar

elke kabel naartoe moet. We werken vaak met

gevulde kits, gemaakt door de groothandel,

met daarin alle producten voor een bepaalde

ruimte. Is de doos leeg, dan weet iedereen dat

de elektra voor die ruimte is afgerond.”

UITBREIDING PRODUCTRANGE

Sinds wij Attema vorig jaar spraken, heeft zij ook

haar productrange voor Installeren 2.0 uitgebreid.

“Er is bijvoorbeeld een koppelhuls bijgekomen

voor de hout- en staalframebouwers. De

kabels worden daarin, op de kop van de wand,

vooraf gefixeerd en afgedopt, zodat er niets uit

de wand steekt en er op locatie snel en waterdicht

aangesloten kan worden. Dat er geen losse

kabels uit de elementen steken, geeft natuurlijk

ook een enorm voordeel tijdens het transport,

omdat je daarmee beschadigingen voorkomt”,

aldus Van de Wiel. “Dit is trouwens een van de

producten die we meenemen naar de PREFABbeurs

in de Brabanthallen begin oktober.”

Installeren 2.0 Click-mate NXT stekerbare groepenkast.

TOEKOMST

Stekerbaar installeren is actueler dan ooit, legt

Van Schijndel ons uit: “Niet alleen omdat de

prefab bouw gigantisch groeit, maar ook omdat

de opleverplanning nog weleens verandert. Dan

is het voor de aannemer een flinke uitdaging om

alles op tijd voor elkaar te krijgen en biedt ons

systeem een prettige flow aan een project.”

82


THEMA PREFAB BETON

‘Ons concept vermindert de installatietijd

met zestig procent waardoor de TCO veel

gunstiger wordt’

GUNSTIGE MPG-SCORE

Van de Wiel: “Stekerbaar installeren zal

steeds vaker de norm worden, zeker gezien

de toenemende focus op circulariteit, CO 2

-

reductie en dus de MPG-score. Onze systemen

zijn opnieuw te gebruiken en recyclebaar.”

Waar het systeem aanvankelijk vooral

in de woningbouw werd toegepast, zien de

heren nu ook een groeiend gebruik in de utiliteitsbouw,

zoals bij kantoorgebouwen en

zorgcomplexen. “We hebben lengtes tot en

met vijftien meter en met name in de repeterende

bouw, denk aan zorgunits of opvanglocaties,

werkt ons systeem dan ideaal.”

Richard van de Wiel: “Installateur en aannemer

ontdekken nu massaal deze slimme aanpak.”

Attema werkt regelmatig samen met ontwikkelaars

zoals Rebuildit Group in Nieuw Amsterdam.

Ook zijn transformatieprojecten aan

de orde van de dag, zoals op voormalig Vliegveld

Valkenburg, waar op dit moment 44 woningen

voor statushouders gerealiseerd worden.

“Door vooraf alles plug-and-play voor te

bereiden, kun je bijzonder snel en effi ciënt zo’n

project afwerken”, besluit Van Schijndel. ■

Installeren 2.0 stekerbare hollewanddozen.

83


THEMA PREFAB BETON

Volledig geautomatiseerde betonverdelers.

Zelfreactieve voorspanbedden met hydraulisch verstelbare randbekistingen

Tekst & beeld | Construx BV

Voorloper in oplossingen

voor voorgespannen

betonelementen

Construx-Weckenmann is al meer dan twintig jaar een vaste waarde in de internationale

prefabindustrie. Het bedrijf ontwerpt en produceert geavanceerde stalen mallen en

zelfreactieve spanbedden die nauw aansluiten op de eisen van moderne prefabproducenten.

Door vanaf de eerste ontwerpfase intensief samen te werken met klanten, worden oplossingen

gerealiseerd die technisch en economisch optimaal presteren en afgestemd zijn op de gewenste

productievolumes.

ZELFREACTIEVE SPANBEDDEN

De zelfreactieve spanbedden van Construx-

Weckenmann hebben de productie van voorgespannen

liggers ingrijpend verbeterd. De

ingebouwde voorspanankers maken externe

spanconstructies overbodig, waardoor ruimte

wordt bespaard en werkstromen efficiënter

verlopen. De systemen garanderen een

nauwkeurige positionering van voorspanlijnen,

wat een consistente productkwaliteit oplevert.

Dankzij hun modulaire opbouw kunnen

producenten eenvoudig schakelen tussen

verschillende liggerafmetingen en -configuraties,

met kortere insteltijden en een hogere

productiecapaciteit als resultaat.

PRECISIE IN MALLEN

Ook de mallen voor voorgespannen liggers getuigen

van hoogstaand vakmanschap. Ze combineren

een robuuste stalen constructie met verstelbare

bekistingen, waardoor uiteenlopende

liggerafmetingen en -vormen mogelijk zijn zonder

productieverlies. Innovatieve ontkistingssystemen

zorgen ervoor dat elementen eenvoudig

en schadevrij uit de mal worden gehaald, terwijl

de hoogwaardige materialen garant staan voor

een lange levensduur en minimaal onderhoud.

WERELDWIJD ACTIEF

Construx-Weckenmann heeft een indrukwekkend

portfolio aan internationale projecten. In

Frankrijk werd een 36 meter lange, zelfreactieve

vierdubbele mal ontwikkeld voor trapeziumvormige

dakspanten en in Hongarije leverde

het bedrijf een modulair prefabproductiesysteem

met negen spanbedden, geschikt voor

diverse liggerprofielen. Belgische producenten

verhoogden hun capaciteit met een combinatie

van zelfreactieve en niet-reactieve bedden en

verstelbare mallen. Ook buiten Europa is de expertise

zichtbaar: Indonesië kreeg een complete

productielijn voor voorgespannen vloerelementen

en in Canada werden zes zelfreactieve

voorspanbedden met hydraulisch verstelbare

randbekistingen geïnstalleerd, aangevuld met

volledig geautomatiseerde machines.

84


THEMA PREFAB BETON

Zelfreactieve enkelvoudige mal.

Zelfreactieve 4-voudige mal met 800 T aan actieve en passieve zijde.

Zelfreactief spanbed voor de productie van 1200 mm brede filigrane vloerelementen.

Zelfreactief spanbed met dead-end en verstelbare balkmal.

‘Innovatieve mallen en spanbedden tillen prefabproductie naar een hoger niveau’

PARTNER IN PRODUCTIE

Construx-Weckenmann ziet zichzelf niet alleen

als machinebouwer, maar als een betrouwbare

partner in het productieproces. Door continu

te investeren in technische innovatie en klantgerichte

engineering levert het bedrijf turnkey oplossingen

die de productiviteit van klanten verhogen

en hen helpen concurrerend te blijven.

TOEKOMSTGERICHT

De missie van Construx-Weckenmann is duidelijk:

de toekomst van prefabproductie mee

vormgeven. Door duurzame partnerschappen

op te bouwen en innovatieve oplossingen

te ontwikkelen, wil het bedrijf bijdragen aan

een nieuwe standaard in efficiëntie, kwaliteit

en betrouwbaarheid. ■

Bedden met spanhoofden.

85


THEMA PREFAB BETON

Tekst & beeld | De Hoop Pekso Productie

De spilfunctie van

projectcoördinatie in het

succes van breedplaatvloeren

Bij De Hoop Pekso, onderdeel van Groep De Hoop, draait alles om verbinding: tussen materialen,

processen én mensen. Het projectteam rondom de productie en levering van breedplaatvloeren

bewijst hoe cruciaal die verbinding is. We spreken met Hoofd Verkoop René Verstraete en Hoofd

Engineering Johan van Geel over de kracht van breedplaatvloeren, het belang van projectcoördinatie

en de voordelen van een langdurige samenwerking met bouwbedrijven.

86

De breedplaatvloer is in vele

projecten de ideale oplossing.


THEMA PREFAB BETON

Een succesvol bouwproject is geen optelsom van losse prestaties,

maar het resultaat van intensieve samenwerking.

Groot voordeel van de breedplaatvloeren van De

Hoop Pekso is de grote flexibiliteit en vormvrijheid.

BREEDPLAATVLOEREN ALS RUGGENGRAAT

VAN DE BOUW

“De breedplaatvloer is in vele projecten de ideale oplossing”, begint

Van Geel. “We produceren een gewapende prefab vloer met een

betonnen schil van 50 tot 70 millimeter dik, voorzien van tralieliggers

en plaatwapening. Na het leggen volgt de installatiefase en vervolgens

de opstort, waarmee we een robuuste vloer creëren die zowel geluidswerend

als constructief sterk is.”

Wat deze oplossing zo krachtig maakt? Volgens Van Geel is het vooral

het maatwerk: “Elke plaat wordt specifiek geëngineerd. Er is dus geen

sprake van standaardoplossingen. Onze eigen engineers voeren alle

berekeningen uit. Zo kunnen we exact inspelen op de projectvereisten

en tegelijk snel schakelen met de klant.”

VAN VOORBEREIDING TOT UITVOERING

De werkelijke sleutel tot succes zit echter niet alleen in de techniek,

maar in de coördinatie. Verstraete licht toe: “Onze projectcoördinatoren

vervullen een centrale rol tussen de klant, commerciële dienst, engineering

en uitvoering. Ze zijn vanaf de eerste fase betrokken, begeleiden de

technische afstemming en zorgen dat informatie tijdig en volledig bij de

juiste mensen terechtkomt. Dat voorkomt fouten en vertraging.”

Die nauwe betrokkenheid werpt zijn vruchten af, zeker bij complexe

projecten in binnenstedelijk gebied. “Denk aan logistieke beperkingen,

beperkte opslagruimte en just-in-time leveringen”, vervolgt Verstraete.

“Onze projectcoördinatoren zorgen dat we daarop anticiperen. We

gaan verder dan leveren; we denken graag actief mee met onze klant.”

SAMENWERKING ALS FUNDAMENT VOOR

KWALITEIT

Een succesvol bouwproject is geen optelsom van losse prestaties, maar

het resultaat van intensieve samenwerking. “We investeren bewust in

langdurige relaties met bouwbedrijven die ook voor kwaliteit en continuïteit

gaan”, stelt Van Geel. “Dan weet je wat je aan elkaar hebt.

Samenwerking gaat dan verder dan alleen technische afstemming. Je

ontwikkelt een gezamenlijk ritme.”

‘De werkelijke sleutel tot succes zit

niet alleen in de techniek, maar in

de coördinatie’

Dat partnerschap wordt na ieder groot project geëvalueerd. “We stellen

onszelf altijd de vraag: wat ging goed, waar kunnen we verbeteren? Die

lerende houding houdt ons scherp”, aldus Verstraete. “Zo zorgen we

dat we ook bij toekomstige projecten weer het verschil kunnen maken.”

TROTS OP HET RESULTAAT

Of het nu gaat om duizenden vierkante meters breedplaatvloer of om

kleinere binnenstedelijke projecten: “Het is bijzonder om te weten dat

vele gezinnen op onze vloeren leven. Dat is meer dan beton, maar een

bijdrage aan wooncomfort en kwaliteit”, sluit Van Geel af.

OVER DE HOOP PEKSO

De Hoop Pekso is producent en leverancier van ruwbouwproducten,

van funderingselementen tot breedplaatvloeren, EPS-oplossingen en

wapeningsstaal. Met sterke engineeringcapaciteiten, een geïntegreerde

werkvoorbereiding en projectcoördinatie biedt het bedrijf bouwpartners

de garantie van betrouwbaarheid, flexibiliteit en vakmanschap. ■

Er is geen sprake van standaardoplossingen.

87


THEMA PREFAB BETON

Tekst | Roel van Gils Beeld | IJB Groep

Een nieuwe stap in duurzaam bouwen

Eco-vriendelijke

funderingsbalk

Na de succesvolle introductie van de holle heipaal, ook wel

bekend als ECO-paal ® , zet de IJB Groep opnieuw een grote

stap richting verduurzaming van de bouwsector. Deze keer

richt de innovatie zich op de funderingsbalk, een cruciaal

onderdeel van de hoofddraagconstructie in de woningbouw.

Met de lancering van de ECO-funderingsbalk ® is een product

ontwikkeld dat niet alleen voldoet aan alle technische eisen,

maar tegelijkertijd een aanzienlijke bijdrage levert aan de

reductie van de CO 2

-uitstoot.

De ECO-funderingsbalk is een prefab betonelement

met een holle kern in het midden van

de balk. “Hierdoor wordt 20% minder beton

gebruikt per element, wat direct leidt tot een

20% lagere CO 2

-uitstoot”, zegt John Engelsman,

algemeen directeur van de IJB Groep. “Dit

maakt de balk niet alleen duurzamer, maar ook

lichter en daardoor gemakkelijker te vervoeren

en te verwerken op de bouwplaats.” De balk is

vooral bedoeld voor toepassing in seriematige

woningbouw. “De bouwsector staat immers

voor de uitdaging om de CO 2

-uitstoot fors te

reduceren. Voor 2030 geldt de doelstelling om

55% minder uitstoot te realiseren. De ECO-funderingsbalk

is een concrete stap in die richting.”

UITGEBREID REKEN-

EN TESTWERK

Door slimmer gebruik te maken van materiaal

en ontwerp wordt niet alleen een aanzienlijke

reductie behaald, maar blijft de constructieve

kwaliteit volledig intact. “Het definitieve ontwerp

van de ECO-funderingsbalk is tot stand

gekomen na uitgebreid reken- en testwerk. In

samenwerking met TNO hebben we de balk

destructief getest. De proefbalken zijn letterlijk

kapot gedrukt om de draagkracht en

veiligheid te garanderen”, benadrukt Engelsman.

“De uitkomsten waren positief: de balken

bleken zelfs sterker dan de berekeningen

voorspelden. Dankzij deze garanties kan het

product betrouwbaar en direct in de praktijk

worden toegepast, zonder concessies te

doen aan kwaliteit.”

PRAKTISCHE VOORDELEN

VOOR AANNEMERS

Grote aannemers reageerden volgens Engelsman

enthousiast op de lancering. “Zij zijn op

zoek naar concrete, direct toepasbare oplossingen

die schaalbaar zijn en niet slechts

op laboratoriumniveau blijven steken. Onze

ECO-funderingsbalk biedt precies dat: een

innovatief product dat past binnen bestaande

bouwprocessen, zonder beperkingen in afmetingen

of toepassingsmogelijkheden. Daarnaast

levert de lichtere constructie praktische

voordelen op in transport en plaatsing.

Kraanbewegingen worden eenvoudiger, en

doordat de balken prefab geproduceerd en

geleverd worden, blijft de kwaliteit constant

en de verwerking efficiënt.”

Algemeen directeur John Engelsman voor het

IJB-hoofdkantoor in Lemmer met een doorsnede van

de ECO-funderingsbalk.

TOEKOMSTLAB

Het concept van de ECO-funderingsbalk

is bedacht in het Toekomstlab van de IJB

Groep, een interne broedplaats voor innovaties.

“De bij het lab betrokken medewerkers

krijgen hier een dag in de week de ruimte

om te experimenteren, te brainstormen en

nieuwe oplossingen uit te werken”, legt Engelsman

uit. “Dit levert niet alleen creatieve

ideeën op, maar ook tastbare resultaten die

snel hun weg vinden naar de praktijk.” De introductie

van de ECO-funderingsbalk is volgens

Engelsman slechts een begin. Er wordt

al gewerkt aan een doorontwikkeling, waarbij

onder andere gekeken wordt naar het toepassen

van alternatieve granulaten in plaats

van grind, het vergroenen van de wapening

88


THEMA PREFAB BETON

‘De innovatieve funderingsbalk is direct toepasbaar binnen

bestaande bouwprocessen, zonder beperkingen in afmetingen of

toepassingsmogelijkheden’

en de losmaakbaarheid van de balken, verklapt

hij. “Dat laatste zou een grote stap betekenen

richting circulair bouwen.”

Met de introductie van de ECO-funderingsbalk

en de eerder gelanceerde ECO-paal (holle

heipaal) laat de IJB Groep zien dat duurzaamheid

en betrouwbaarheid uitstekend hand in

hand kunnen gaan. De combinatie van minder

materiaalgebruik, een lagere CO 2

-uitstoot,

praktische voordelen en bewezen draagkracht

maakt de ECO-funderingsbalk tot een belangrijke

innovatie voor de woningbouw. Tegelijkertijd

vormt het een stevige stap richting de

klimaatdoelen van 2030 en een duurzamere

toekomst voor de bouwsector. ■

Impressie van de nieuwe ECO-funderingsbalk met een 20% lagere CO 2

-uitstoot.

89


THEMA PREFAB BETON

Tekst | Roel van Gils Beeld | LG Beton

Sterke focus op innovatie en totaalservice

Prefab beton staat symbool voor

efficiëntie, duurzaamheid en maatwerk.

Bouwen aan de toekomst

met prefab beton

Prefab beton is vandaag de dag veel meer dan een bouwmateriaal. Het staat symbool voor

efficiëntie, duurzaamheid en maatwerk. Dat weten ze bij LG Beton als geen ander. Al meer dan

zestig jaar levert het bedrijf kwalitatieve betonelementen, maar de ambitie reikt verder dan alleen

productie. LG Beton wil dé totaalpartner zijn voor bouwprojecten, van ontwerp tot oplevering.

ALLES ONDER ÉÉN DAK

Waar bouwheren vroeger bij verschillende leveranciers

aanklopten voor losse elementen,

merken ze bij LG Beton een duidelijke trend.

“Klanten zoeken één aanspreekpunt”, zegt zaakvoerder

Jurgen Vanelderen. LG Beton speelt

hierop in door een breed assortiment aan te

bieden. “We zijn gekend van onze klassieke

producten zoals gevelpanelen in diverse kwalitatieve

afwerkingen, gewapende balken en kolommen

en funderingsbalken, maar breiden ons

assortiment steeds verder uit met onder andere

tribune-elementen, vloerplaten op maat en

niet-dagelijkse betonproducten. Klanten kunnen

hun volledige pakket bij LG Beton neerleggen.”

SERVICE ALS FUNDAMENT

Beton mag dan stevig en robuust zijn, de relatie

met de klant vraagt volgens Vanelderen juist

om flexibiliteit. Daarom zet LG Beton sterk in

op service. “Dat begint bij een duidelijke en

snelle offertebehandeling en loopt door tot

een correcte facturatie”, vertelt hij. “Tijdens

het hele proces is er oog voor een vlotte communicatie,

stipte leveringen en een nauwe betrokkenheid

bij klanten én transporteurs. Onze

interne tekenafdeling heeft hierin ook een belangrijke

rol. Met heldere plannen en een efficiënte

dossierbehandeling bereiden zij de

productie optimaal voor. En ze schromen niet

90


THEMA PREFAB BETON

om waar nodig optimalisaties door te voeren.

Dit zorgt niet alleen voor rendabiliteit, maar

ook voor maatwerk dat perfect aansluit bij de

wensen van de opdrachtgever.”

INNOVATIE EN SAMENWERKING

Stilstand is achteruitgang, zeker in de bouwsector.

LG Beton investeert continu in onderzoek

en ontwikkeling om producten te verbeteren

en nieuwe oplossingen in de markt te

zetten. “We beschikken over een R&D-afdeling

met eigen laboratorium voor uitgebreid

onderzoek”, zegt Vanelderen. “Daarbij werken

we nauw samen met externe partners.

De focus ligt op innovatie in betoncomposities,

CO 2

-reductie, gewichtsoptimalisatie en

nieuwe afwerkingsmogelijkheden.”

ZICHTBETON

Een opvallende trend bij LG Beton is de verschuiving

van puur functionele industriële toepassingen

naar zichtbeton. “Esthetiek en kwaliteit

krijgen steeds meer aandacht”, volgens

Vanelderen. “Hogere wanden, diversifiëring

in oppervlaktes en strengere visuele eisen

zorgen ervoor dat prefab beton vandaag een

veel prominentere rol speelt in de bouw en

architectuur. We maken dan ook steeds vaker

andere elementen dan we tot voor een paar

jaar geleden gewoon waren. En daarvoor investeren

we in nieuwe productietechnieken,

zoals geavanceerde tafels, en werken we met

aangepaste mengsels.”

GRENZEN VERLEGGEN

De kernmarkt van LG Beton strekt zich uit

over een straal van zo’n 200 kilometer rond

thuishaven Bree, met projecten in de Benelux,

Frankrijk en Duitsland. Toch reikt de ambitie

verder. “Dossiers worden ook uitgewerkt

voor projecten in landen als Spanje, Letland,

Polen en Hongarije”, zegt Vanelderen. “Dat

vraagt om creatieve oplossingen rond transport

en verankering van elementen, maar levert

tegelijk waardevolle inzichten op om ook

dichter bij huis efficiënter te werken. Het letterlijk

verleggen van grenzen helpt zo om de

lat ook intern hoger te leggen.”

Jurgen Vanelderen, zaakvoerder bij LG Beton.

EEN FAMILIE VAN GENERATIES

LG Beton vierde vorig jaar haar 60-jarig bestaan.

“Sommige werknemers behoren tot de

derde generatie binnen dezelfde familie. Dat is

toch iets om trots op te zijn”, stelt Vanelderen

terecht. “Onze medewerkers, samen met onze

jarenlange, vaste klanten vormen de basis voor

de dynamiek die door ons hele bedrijf waarneembaar

is.” Het bewijst niet alleen de stabiliteit,

maar ook de toewijding waarmee LG Beton

gebouwd is en verder groeit. “De toekomst

van ons prefab beton ligt in perfect maatwerk,

duurzaamheid en totaalservice. Daarin willen

wij – samen met ons ganse team op de twee

prefab sites – een voortrekker zijn.” Met een

sterke focus op innovatie, klantgerichtheid en

samenwerking blijft prefab beton niet enkel

een bouwsteen, maar een stevige basis voor

een gefundeerde toekomst. ■

‘De toekomst van ons

prefab beton ligt in

perfect maatwerk,

duurzaamheid en

totaalservice’

Hogere wanden, diversifiëring in oppervlaktes en

strengere visuele eisen zorgen ervoor dat prefab

beton vandaag een veel prominentere rol speelt in

de bouw en architectuur.

Een opvallende trend bij LG Beton is de verschuiving van puur functionele

industriële toepassingen naar zichtbeton.

LG Beton breidt diens assortiment steeds verder uit

met onder andere tribune-elementen, vloerplaten op

maat en niet-dagelijkse betonproducten.

91


VOOR ELK PROJECT

DE JUISTE VLOER

Airdeck ®

Unieke gewichtsbesparende verdiepingsvloer

Breedplaatvloer

Ideale vloer voor leidingwerk

Terneuzen

Duitslandweg 2

4538 BK Terneuzen

Oosterhout

Visserijweg 9

4906 CJ Oosterhout

0115 68 09 11 info@dehoop-pekso.nl

dehoop-pekso.nl

Machines voor

kanaalplatvloeren

˛ Volledige turn-key leverancier voor uw

voorgespannen productie

˛ Eigen engineering en

software-oplossingen

˛ Geautomatiseerde machines

Echo Precast Engineering ontwerpt en produceert

installaties en machines voor de productie van

voorgespannen kanaalplatvloeren - en meer.

www.echoprecast.com



THEMA PREFAB BETON

Tekst | Philip Doutreligne Beeld | Fingo / i-Theses

Resultaat van verregaande automatisering en digitalisering:

Belgische producent van

betonnen kanaalplaten profileert

zich verder op Nederlandse markt

Fingo, met vier vestigingen in België en verkoopkantoren in Nederland en Duitsland, is in haar bijna

tachtigjarig bestaan uitgegroeid tot een toonaangevende speler in de productie van voorgespannen

en gewapende welfsels. Ruim 25 jaar geleden ging het bedrijf een nauwe samenwerking aan met

i-Theses voor de digitale optimalisering van haar productieprocessen. Een verdere profilering op de

Nederlandse markt is intussen volop aan de gang.

Impressie van de nieuwe fabriek in Hardenberg.

VAN AD-HOC- NAAR

CONTINUE SAMENWERKING

Gert Van Cauwenbergh, gedelegeerd bestuurder

bij Fingo: “De samenwerking met i-Theses

startte met de implementatie van een tekenprogramma

voor het opmaken van legplannen.

Nadien werd de automatisering stapsgewijs

uitgebreid tot vrijwel alle productiegerelateerde

processen, met uitzondering van aankoop

en boekhouding. Elke uitbreiding kwam tot

stand op basis van een concrete vraag vanuit

ons bedrijf. Bij administratieve knelpunten in

het productieproces ontwikkelde i-Theses telkens

een passende softwareoplossing. Deze

pragmatische ad-hocaanpak evolueerde tot

een dagdagelijkse samenwerking met een duidelijk

concurrentievoordeel en laat Fingo momenteel

toe om met nog meer slagkracht de

Nederlandse markt aan te pakken.”

SOFTWAREMATIG

ZENUWSTELSEL

Bij Fingo zijn alle productiefasen softwarematig

met elkaar verbonden, als een allesomvattend

zenuwstelsel. Hierdoor hoeven gegevens

slechts één keer ingevoerd te worden, verkort

de doorlooptijd aanzienlijk en krijgt het

concept van een volledig papierloos kantoor

steeds meer vorm. Tegelijk wordt het risico op

fouten en productieverlies sterk gereduceerd.

Rony Verlee, zaakvoerder bij i-Theses: “Fingo

maakt gebruik van zowel AutoFloor- als

PlanDesk-modules, die samen een vlotte en

beheersbare productieflow mogelijk maken.

Concreet gaat het om PreCastOffice

94


THEMA PREFAB BETON

met ProjectManager voor projectbeheer en

-opvolging, CapacityPlanner voor reservaties,

productieplanning en kwaliteitscontrole

en een logistieke module voor bevrachting,

levering en stockbeheer. Deze combinatie

zorgt voor een volledige automatisering van

beheer, ontwerp en productie en garandeert

een naadloze uitwisseling van cruciale data

met de productiemachines.”

Daarnaast zijn heel wat PlanDesk-applicaties

al web-gebaseerd, waardoor op elk toestel,

elke locatie en elk moment gewerkt kan

worden. “De samenwerking met Fingo verloopt

continu en is gebaseerd op regelmatige

feedback, zodat snel kan worden ingespeeld

op nieuwe noden. Voor de boekhouding gebruikt

Fingo een apart systeem dat automatisch

gevoed wordt met exportbestanden uit

onze software. Enige tijd geleden werd ook

de module ‘Yardplanner’ toegevoegd. Deze

stuurt digitaal het stockbeheer mét locatie,

wat vroeger nog op papier gebeurde.”

Opmerkelijk is ook de recente robotisering

met volledige terugkoppeling, wat onder

andere automatisch zagen op de juiste afmetingen

toelaat. “En ook tal van nabewerkingen

worden intussen robotgestuurd. De

terugkoppeling laat het eveneens toe om

fout geproduceerde elementen automatisch

opnieuw te laten aanmaken met minimaal

tijdverlies. Alles vindt plaats binnen een constante

dialoog tussen Fingo, machinebouwer

Nordimpianti en i-Theses.”

DUURZAME AANPAK

Fingo vond in i-Theses een ervaren en betrouwbare

partner voor de digitale optimalisering

van haar processen. i-Theses ontwikkelt

al meer dan 25 jaar PreCastOffi ce,

de toonaangevende software voor het ontwerp

van prefab elementen in gewapend en

voorgespannen beton en de automatisering

van bijhorende bedrijfsprocessen. De BIM-,

CAD- en planningsoplossingen van i-Theses

worden vandaag in meer dan twintig landen

toegepast door toonaangevende producenten

van prefab beton.

Naast digitalisering investeert Fingo ook sterk

in duurzaamheid. Zo beschikt het bedrijf over

een eigen windturbine en behaalde zij onder

meer het Silver CSC-certifi caat voor duurzame

en verantwoorde betonproductie, het statuut

van nul-lozer, een BREEAM-erkenning en de

ISO 14001-certifi catie. Dankzij deze focus en

werkmethodiek werd gedelegeerd bestuurder

Gert Van Cauwenbergh in 2021 uitgeroepen

tot Antwerpse Jonge Ondernemer van het Jaar.

Gecoördineerd 3D model via IFC export vanuit AutoFloor.

PlanDesk Production Feedback – instant informatie over productie en status van

de verschillende elementen op de verschillende banen.

‘Deze combinatie zorgt voor een volledige

automatisering van beheer, ontwerp en productie

en garandeert een naadloze uitwisseling van

cruciale data met de productiemachines’

VERDERE UITBREIDING

IN NEDERLAND

Om de Nederlandse markt nog beter te kunnen

bedienen, staat er een productievestiging

met capaciteit van 900.000 vierkante meter in

de steigers. De nieuwe fabriek wordt gebouwd

in Hardenberg en houdt de transportlijnen

met Nederlandse klanten straks zo kort mogelijk.

Een betere landelijke spreiding leidt tot

minder gereden kilometers, dus ook minder

kosten en minder CO 2

-uitstoot. ■

PlanDesk Project Manager – Vrachtverdeling.

95


THEMA PREFAB BETON

Tekst | Carolien Klees Beeld | Preco

Prefab betonelementen

Alles onder één dak

geeft prefab specialist

unieke positie

Wie regelmatig het haven- en industriegebied Moerdijk bezoekt, kan de aanwezigheid van

Preco niet ontgaan. Als specialist in prefab betonelementen is het bedrijf hier een veelgevraagde

leverancier voor de bouw van distributiecentra en warehouses. Zo leverde Preco eerder de

betonelementen voor het prestigieuze project van DSV (het grootste distributiecentrum van de

Benelux). Nu verzorgt zij, in opdracht van bouwbedrijf Van de Heijden, de betonelementen voor

een omvangrijk warehouse en expeditiecentrum op het naastgelegen perceel.

De nieuwe gevel neemt vorm aan: een strakke, eigentijdse uitstraling met hoogwaardige prefab betonelementen die het gebouw zijn robuuste karakter geven.

Stefan Jongewaard, hoofd projectleiding bij

Preco, vertelt dat dit project een aanzienlijke

productie vraagt. “We leveren 5.500 vierkante

meter uitgewassen isolatiewanden voor de gevel,

een volledige brandwand van ruim 6.700

vierkante meter, dakplaten van vier lichtkernen

en 114 sets laaddocks. Daarnaast leveren we

9.000 vierkante meter mezzanine kanaalplatenvloer

en nog eens 4.000 vierkante meter

kanaalplaten voor de kantoren. In totaal gaat

het om tienduizenden vierkante meters prefab

beton. Voor ons is dit echter dagelijkse kost,

want we leveren door heel Nederland aan

projecten van soortgelijke omvang, van hoogbouw

tot distributiecentra.”

UNIEKE POSITIE

Preco onderscheidt zich in de markt door alle

facetten van prefab betonproductie in eigen

huis te hebben. Het bedrijf beschikt over een

eigen fabriek, een betoncentrale en een wapeningscentrale.

Daarmee is ze de enige betonproducent

in Nederland die volledig onafhankelijk

kan produceren.

BREED PRODUCTAANBOD

Het productportfolio van Preco is breed en

omvat onder andere prefab wanden, kolommen,

balken en docksystemen. “Wij maken

twee typen docksystemen, beide ontwikkeld

om de logistieke doorstroming te optimaliseren

en te voldoen aan de hoge eisen die

gelden in moderne warehouses.” Daarnaast

96


THEMA PREFAB BETON

levert Preco ook architectonisch beton. Een

waardevolle toevoeging om de uitstraling van

een gebouw te verhogen. “Vorig jaar maart

hebben we voor het eerst gepolijst beton toegepast

bij The Bridge in Amsterdam”, vertelt

Jongewaard. “Het resultaat is een spiegelglad

oppervlak dat nauwelijks van natuursteen te

onderscheiden valt. Voor ons een mooie stap

in het leveren van beton met niet alleen functionele,

maar ook esthetische waarde.”

DUURZAAMHEID

Duurzaamheid staat bij Preco hoog op de

agenda. Het bedrijf werkt voortdurend aan

het verminderen van de CO 2

-uitstoot en aan

efficiëntere productiemethoden. In de betoncentrale

wordt bijvoorbeeld restbeton

hergebruikt, water gerecirculeerd en zijn de

productieprocessen dermate ingericht dat materiaalverlies

tot een minimum wordt beperkt.

Ook wordt gewerkt met alternatieve bindmiddelen,

zoals cementvervangers, om de milieuimpact

van beton verder terug te dringen.

Een kijkje bij de toekomstige laaddocks, waar precisie en degelijkheid

samenkomen in de uitvoering van de betonnen elementen.

‘We kijken continu

naar innovaties

die ons helpen de

levensduur van

gebouwen te verlengen

en tegelijkertijd de

footprint te verkleinen’

“Wij willen bijdragen aan een bouwsector die

niet alleen vooruitgang boekt in efficiëntie en

kwaliteit, maar ook in duurzaamheid”, benadrukt

Jongewaard. “Daarom kijken we continu

naar innovaties die ons helpen de levensduur

van gebouwen te verlengen en tegelijkertijd

de footprint te verkleinen. Zo wekken onze

3.300 zonnepanelen genoeg energie op om

tweehonderd huishoudens in Apeldoorn van

stroom te voorzien.”

ONTZORGING

Met een team van 180 enthousiaste vakmensen

staat het bedrijf bekend om haar no-nonsense

aanpak: luisteren, meedenken en meteen de

handen uit de mouwen steken. Preco neemt

klanten letterlijk alle zorgen uit handen door

de engineering, productie, levering en montage

naadloos op elkaar af te stemmen. ■

De indrukwekkende lengte van de gevelwand onderstreept de schaal van het project

en de kracht van prefab beton in grootschalige logistieke bouw.

97


THEMA PREFAB BETON

Met twee bedrijfshallen en twee modelwoningen toont Olbecon de vele

mogelijkheden én nieuwste technieken van prefab bouw.

“Door standaardmaten slim toe te passen, wordt prefab bouwen

aanzienlijk doelmatiger en meer betaalbaar.”

Tekst | Carolien Klees Beeld | Olbecon

De voordelen van prefab beton optimaal benutten?

‘BETREK ONS VANAF

DE SCHETSFASE’

Met eigen ogen zien welke mogelijkheden prefab beton biedt voor zowel de woning- als

utiliteitsbouw? Dan is een bezoekje aan het Gelderse Lochem nabij de A1 een absolute must. Hier

heeft Johan Oltvoort, directeur van Olbecon, iets unieks gebouwd: met twee bedrijfshallen en twee

modelwoningen toont hij de vele mogelijkheden én nieuwste technieken van prefab bouw. “En in

één adem kan men dan gelijk een bezoek brengen aan ons duurzame kantoor, dat we zelf gebouwd

hebben en dat energielabel A met 5 sterren heeft.” Bijzonder aan de bedrijfshallen is dat er tijdens

de bouw veel foto’s zijn gemaakt, waardoor men binnenkort op diverse plekken in de hallen

middels een QR-code kan zien wat zich qua constructie achter de wand en vloer afspeelt.

Olbecon is gespecialiseerd in het leveren van

prefab betonelementen zoals systeemvloeren,

wanden, balken, kolommen, trappen en balkons.

Het bedrijf werkt samen met zorgvuldig

geselecteerde producenten in Nederland, België

en Duitsland. Hierdoor kan zij klanten volledig

ontzorgen: van advies en engineering tot

logistiek en levering.

TIJD- EN KOSTENBESPARING

Oltvoort legt uit: “Onze kracht zit in het bundelen

van alle disciplines. Bij bouwprojecten

worden vaak uiteenlopende prefab betonelementen

door verschillende leveranciers

aangeleverd. Dat vraagt veel tijd en aandacht.

Olbecon neemt dat uit handen, zodat alle

betrokkenen optimaal profiteren van alle mogelijkheden

en voordelen van prefab beton.

We bieden één aanspreekpunt voor advies,

prijsvorming, engineering en logistiek. De aannemer

hoeft dus niet zelf alle zaken met de

verschillende leveranciers te coördineren en

de producenten zijn minder tijd kwijt aan verkoop

en engineering.”

VROEGTIJDIG INSCHAKELEN

“Veel partijen denken pas aan prefab beton

als het ontwerp al vaststaat, terwijl je juist in

het voortraject enorme winst kunt behalen”,

zegt Oltvoort, die met zijn team al sinds 1986

werkt aan innovatie prefab betonoplossingen.

“Wil je iets met prefab beton gaan doen,

neem dan vroegtijdig contact met ons op, al

is het nog slechts een schetsontwerp. Dan

kunnen we meedenken over hoe het zo snel,

efficiënt en betaalbaar mogelijk gerealiseerd

kan worden.”

98


THEMA PREFAB BETON

“Veel partijen denken pas aan prefab beton als het ontwerp al

vaststaat, terwijl je juist in het voortraject enorme winst kunt behalen.”

“We bieden één aanspreekpunt voor advies, prijsvorming,

engineering en logistiek.”

‘In onze

inspiratiehallen en

modelwoningen

kan men de vele

mogelijkheden zien

van prefab beton’

gelaten en bevat voedingsstoffen voor mos.

Dankzij een gel met sporenelementen en een

slim irrigatiesysteem groeit hier binnen enkele

weken een prachtige groene mosgevel.

“Een moswand van zeventien vierkante meter

neemt net zoveel CO 2

op als een gemiddelde

boom. Daarnaast zorgt het voor de opname

van fijnstof en draagt het bij aan geluidsdemping

en het groene imago van een bedrijf.”

MVO

Door de Voedselbank de gelegenheid te

geven één van deze inspiratiehallen te gebruiken,

sluit dit project naadloos aan bij de

missie van Olbecon. “Maatschappelijk verantwoord

ondernemen, circulariteit, duurzaamheid,

het milieu en de efficiency vanuit

prefab bouw komen hier mooi samen”, besluit

Oltvoort. ■

SLIMME TOEPASSINGEN

Een belangrijk speerpunt bij Olbecon is standaardisatie.

“Als je elke trap of vloer opnieuw

ontwerpt, moeten er telkens nieuwe mallen

gemaakt worden. Dat kost tijd én geld. Door

standaardmaten slim toe te passen, zoals verdiepingsvloeren

in vaste breedtes en trappen

met herbruikbare mallen, wordt prefab bouwen

aanzienlijk doelmatiger en meer betaalbaar.”

INSPIRATIEHALLEN

Deze aanpak werd bijvoorbeeld toegepast bij

de eerdergenoemde bedrijfshallen in Lochem.

Hier is een prefab fundatie toegepast met geïsoleerde

kanaalplaatvloeren. De druklaag is gescheiden

met een folie. Dit maakt het mogelijk

om de platen later te demonteren en opnieuw

te gebruiken, een stap richting circulair bouwen.

DUURZAME MOSWAND

Een andere unieke eigenschap vormt de moswand

die Olbecon bouwde. De buitenste laag

van de prefab betonwand is hierbij poreus

De moswanden vier weken na het aanbrengen van de gel.

99


THEMA PREFAB BETON

Tekst & beeld | Progress Software Development

Revolutie in prefab betonproductie:

Baanbrekende technologie

en gestroomlijnde processen

In het snel evoluerende landschap van bouwtechnologie stelt Byggelement, een cruciaal onderdeel

van de Zweedse Peab Group, nieuwe normen door geavanceerde softwareoplossingen en machineautomatisering

van Progress Group te integreren. Deze strategische samenwerking herdefinieert

de prefab betonindustrie door een naadloze combinatie van baanbrekende technologie en

gestroomlijnde processen.

De geautomatiseerde fabrieken in Ucklum en Hallstahammar zijn volledig geautomatiseerd en gedigitaliseerd.

INTEGRATIE VAN GEAVANCEERDE

MACHINES EN SOFTWARE

Progress Group, bekend om haar complete

prefabtechnologie, heeft Byggelement uitgerust

met twee nieuwe carrouselinstallaties. Bij

de Hallstahammar locatie produceert de installatie

tot drie pallets per uur, gericht op massieve

en sandwichwanden, mogelijk gemaakt

door machine-automatiseringssystemen zoals

de Form Master-shutteringsrobot en eCon

Drive-betonstortmachine. Ondertussen richt

Byggelement zich in Ucklum op halve platen tot

drie meter breed, en houdt zo de precisie met

behulp van hooggeautomatiseerde processen.

Volledig geïntegreerd is ook de M-System-nettenlasinstallatie,

die efficiënt vlak netten produceert

maar ook complexe korven van 6 tot 16

mm, wat de arbeidskosten aanzienlijk verlaagt

en de operationele efficiëntie verhoogt.

GEOPTIMALISEERDE

PRODUCTIVITEIT

Een sleutelelement van Byggelements vooruitgang

is de inzet van softwareoplossingen

ontwikkeld door Progress Software Development,

een bedrijf van de Progress Group.

Het ebos-softwareplatform biedt uitgebreide

controle-, bewakings- en analysemogelijkheden.

Het stelt Byggelement in staat om haar

volledige productieproces efficiënt te bewaken,

knelpunten te identificeren en de productiviteit

te verhogen via een gedetailleerd

digitaal workflow-overzicht. Daarnaast versterkt

het ERPbos-systeem de operaties van

Byggelement op diverse functies, van verkoop

en productieplanning tot logistiek en facturering.

ERPbos wordt gezien als het meest

robuuste ERP-systeem dat beschikbaar is en

ondersteunt CSRD door inzichten te bieden

in de milieu-impact van betonelementen,

met gedetailleerde CO 2

-berekeningen en Milieuproductverklaringen

(EPD's) voor diverse

elementen en betonmengsels.

BELANGRIJKSTE VOORDELEN

Byggelement heeft na de implementatie van

ebos verschillende voordelen vastgesteld:

• Gebruiksgemak & leercurve: het ebosplatform

is gebruiksvriendelijk en stelt nieuwe

gebruikers snel in staat zonder uitgebreide

training. Deze gemakkelijke overgang is gunstig

voor wie bekend is met vergelijkbare systemen.

• Integratie & ondersteuning: de naadloze

integratie van machines en software zorgt

voor efficiënte operaties en de hoge mate

van ondersteuning van Progress Group

bevordert continue verbeteringen en een

sterke communicatie.

100


THEMA PREFAB BETON

Volledige transparantie in 3D met GPA (Graphical Performance Analyzer) in ebosyc. Het identifi ceert knelpunten in één oogopslag, maakt optimale tafeltoewijzing

mogelijk en levert realtime gegevens.

• Maatwerk & rapportage: ebos maakt aanpasbare

rapportage mogelijk om aan specifi eke

gebruikersbehoeften te voldoen, inclusief cruciale

meeteenheden zoals het totale gewicht

per element, waardoor weloverwogen besluitvorming

mogelijk is.

• Stabiliteit & betrouwbaarheid: de software

biedt een hoge stabiliteit, met slechts

geringe prestatievertragingen die gemakkelijk

beheersbaar zijn.

• Toekomstige uitbreiding: aangemoedigd

door de succesvolle implementatie van ebos

plant Byggelement het systeem uit te breiden

naar meer locaties en om oudere systemen gefaseerd

uit te faseren.

STRATEGISCHE INVESTERING EN

SAMENWERKING IN INNOVATIE

De strategische beslissing van Byggelement

om een turnkey-plantoplossing met Progress

Group te implementeren, is zowel operationeel

als fi nancieel succesvol gebleken. Deze

samenwerking kenmerkt zich door een uitstekende

service en sterke interpersoonlijke

‘Sterke relaties

zijn cruciaal voor

het oplossen van

onvermijdelijke

uitdagingen in unieke

projecten’

relaties, waardoor effectieve grensoverschrijdende

communicatie mogelijk is. Byggelement

heeft deze innovaties uitgerold naar bestaande

en nieuwe faciliteiten, wat zorgt voor uniforme

operationele vooruitgang. Byggelement

benadrukt dat sterke relaties cruciaal zijn voor

het oplossen van onvermijdelijke uitdagingen

in unieke projecten. De attente aanpak van

Progress Group wordt hoog gewaardeerd.

LEIDEN IN DE TOEKOMST

VAN PREFAB BETON

Als onderdeel van de Peab Group behoort

Byggelement tot de toonaangevende leveranciers

van geprefabriceerde betonelementen

in Zweden, die bouwbedrijven bedienen die

gericht zijn op residentiële projecten van 80

tot 120 appartementen. Door vooruitstrevende

technologische investeringen en robuuste

partnerschappen zoals die met Progress

Group beweegt Byggelement zich aan

de voorhoede van de prefab betonindustrie.

Ze vormt een model van naadloze integratie,

geavanceerde technologie en visionair leiderschap

en zet nieuwe normen voor effi ciëntie

en innovatie in de bouw. ■

De opslagbeheersoplossing zorgt voor transparantie door de hele toeleveringsketen,

verhoogt de effi ciëntie en optimaliseert het opslagbeheer met behulp van een mobiele applicatie.

101


tttttttt.....bbbbbb.....vvvvvvvv..... kkkkkkkaaaaaaaabbbbbbeeeeeeeellllllllooooooooff

Affzzzzeeeeeeeettttttttmmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss

hhhaaaaaaaaaaaaaaaakkkkkkkaaaaaaaarrrrrrrrmmmmmmm-ssssssss\sssssssstttttttteeeeeeeeeeeeeeeemmmmmmm

11166

Baaaaaaaannnnnnnhhooooooooeeeeeeeekkwwwwwweeeeeeeeg

LA Doooooooorrrrrrrrdddddddrrrrrrrreeeeeeeecccchhttt

333333331113333

iinnnnnnnfffoooooooo@mmmmuuuulllldddddddeeeeeeeerrrrrrrreeeeeeeeuuuurrrrrrrrooooooooppeeeeeeee...ccccoooooooommmm

wwwwwwwwwwwwwwwwww...mmmmuuuulllldddddddeeeeeeeerrrrrrrreeeeeeeeuuuurrrrrrrrooooooooppeeeeeeee...ccccoooooooommmm

Affzzzzeeeeeeeettttttttmmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrr

sssssssstttttttteeeeeeeeuuunnnnnnnnppppppooooooootttttttteeeeeeeennnnnnnn

mmmmmmmeeeeeeeetttttttt

ggggggggeeeeeeeemmmmmmmoooooooonnnnnnnntttttttteeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrdddddddd

Miiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss

eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnn oooooooopppppplllllllleeeeeeeeggggggggggggggggeeeeeeeerrrrrrrr

oooooooopppppp

mmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss

Sttttttttaaaaaaaattttttttiiiiiiiioooooooonnnnnnnnaaaaaaaaiiiiiiiirrrrrrrreeeeeeee

oooooooopppppp bbbbbboooooooouuuwwwwwwwtttttttteeeeeeeerrrrrrrrrrrrrrrreeeeeeeeiiiiiiiinnnnnnnneeeeeeeennnnnnnn

vvvvvvvvoooooooooooooooorrrrrrrr

Euurrrooooppppeeeeeeee ddeeeeeeee

Muulllddeeeeeeeerrr

ssssppppeeeeeeeeciiiiaaaaallliiiisssstttt

beeeeeeeettttoooonnnmmmiiiixeeeeeeeerrr

wwwwwweeeeeeeettteeeeeeeennnnnnn? Sccccaaaannnnnnn dddddddeeeeeeee QR-Coooooooodddddddeeeeeeee oooooooofff bbeeeeeeeezzooooooooeeeeeeeekk oooooooonnnnnnnzzeeeeeeee wwwwwweeeeeeeebbsiittteeeeeeee

Meeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrr

wwwwwwwwwwwwwwwwww...mmmmuuuulllldddddddeeeeeeeerrrrrrrreeeeeeeeuuuurrrrrrrrooooooooppeeeeeeee...ccccoooooooommmm

VERNIEUWEN, VERBETEREN EN VERDUURZAMEN

SCHUREN, POLIJSTEN EN IMPREGNEREN VAN BETONVLOEREN

Aventurijn 802 3316 LB Dordrecht | 078-61 84 765 | info@betonpolish.nl | www.betonpolish.nl

00053273002 - KUSTER BETONPOLISH.indd 1 09-04-2025 11:33

Beeeeeeeettooonnnnmmiixxeeeeeeeerrrrrrss

Euurrrrrrooopeeeeeeee

MMuulldddeeeeeeeerrrrrr Vaannnn

Miiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss ggggggggeeeeeeeemmmmmmmoooooooonnnnnnnntttttttteeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrdddddddd oooooooopppppp eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnn vvvvvvvvrrrrrrrraaaaaaaacccchhhttttttttwwwwwwwaaaaaaaaggggggggeeeeeeeennnnnnnn

Opppp mmmaaaaaaaaaatttt ggeeeeeeeemmmaaaaaaaaaaktttteeeeeeee ooooppppllloooossssssssiiiinnnggeeeeeeeennn

Muuullllllllddddddddeeeeeeeerrrrrrrr (uuurrrrrrrrooooooooppppppeeeeeeee pppppprrrrrrrroooooooodddddddduuucccceeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrtttttttt eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnn bbbbbbrrrrrrrreeeeeeeeeeeeeeeedddddddd

vvvvvvvvoooooooooooooooorrrrrrrr iiiiiiiinnnnnnnn ffaaaaaaaabbbbbbrrrrrrrriiiiiiiieeeeeeeekkkkkkksssssssshhhaaaaaaaalllllllllllllllleeeeeeeennnnnnnn

ssssssssccccaaaaaaaallllllllaaaaaaaa aaaaaaaaaaaaaaaannnnnnnn bbbbbbeeeeeeeettttttttoooooooonnnnnnnnmmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss vvvvvvvvoooooooooooooooorrrrrrrr ddddddddeeeeeeee

bbbbbbeeeeeeeettttttttoooooooonnnnnnnnvvvvvvvveeeeeeeerrrrrrrrwwwwwwweeeeeeeerrrrrrrrkkkkkkkiiiiiiiinnnnnnnnggggggggssssssssmmmmmmmaaaaaaaarrrrrrrrkkkkkkktttttttt..... Vaaaaaaaannnnnnnn mmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss

ggggggggeeeeeeeemmmmmmmoooooooonnnnnnnntttttttteeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrdddddddd oooooooopppppp eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnn

vvvvvvvvrrrrrrrraaaaaaaacccchhhttttttttwwwwwwwaaaaaaaaggggggggeeeeeeeennnnnnnncccchhhaaaaaaaassssssssssssssssiiiiiiiissssssss ttttttttooooooootttttttt oooooooopppppp mmmmmmmaaaaaaaaaaaaaaaatttttttt

MMeeeeeeeeeeeeeeeerrrrrr dddaannnn 10000.000000000000

ggggggggeeeeeeeemmmmmmmaaaaaaaaaaaaaaaakkkkkkktttttttteeeeeeee oooooooopppppplllllllloooooooossssssssssssssssiiiiiiiinnnnnnnnggggggggeeeeeeeennnnnnnn Muuullllllllddddddddeeeeeeeerrrrrrrr iiiiiiiissssssss eeeeeeeerrrrrrrr

beeeeeeeettooonnnnmmiixxeeeeeeeerrrrrrss geeeeeeeelleeeeeeeeveeeeeeeerrrrrrddd

ttttttttrrrrrrrroooooooottttttttssssssss oooooooopppppp lllllllleeeeeeeevvvvvvvveeeeeeeerrrrrrrraaaaaaaannnnnnnncccciiiiiiiieeeeeeeerrrrrrrr tttttttteeeeeeee zzzziiiiiiiijjjjnnnnnnnn vvvvvvvvaaaaaaaannnnnnnn eeeeeeeennnnnnnnkkkkkkkeeeeeeeelllllllleeeeeeee

vvvvvvvvaaaaaaaannnnnnnn ddddddddeeeeeeee ggggggggrrrrrrrroooooooooooooooottttttttsssssssstttttttteeeeeeee bbbbbbeeeeeeeettttttttoooooooonnnnnnnnpppppprrrrrrrroooooooodddddddduuucccceeeeeeeennnnnnnntttttttteeeeeeeennnnnnnn iiiiiiiinnnnnnnn

Neeeeeeeeddddddddeeeeeeeerrrrrrrrllllllllaaaaaaaannnnnnnndddddddd..... Daaaaaaaannnnnnnnkkkkkkkzzzziiiiiiiijjjj oooooooonnnnnnnnzzzzeeeeeeee jjjjaaaaaaaarrrrrrrreeeeeeeennnnnnnnllllllllaaaaaaaannnnnnnnggggggggeeeeeeee

eeeeeeeerrrrrrrrvvvvvvvvaaaaaaaarrrrrrrriiiiiiiinnnnnnnngggggggg bbbbbbiiiiiiiieeeeeeeeddddddddeeeeeeeennnnnnnn wwwwwwwiiiiiiiijjjj hhhooooooooooooooooggggggggwwwwwwwaaaaaaaaaaaaaaaarrrrrrrrddddddddiiiiiiiiggggggggeeeeeeee

mmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss ddddddddiiiiiiiieeeeeeee ooooooooooooooookkkkkkk nnnnnnnnoooooooogggggggg eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnnssssssss aaaaaaaaaaaaaaaannnnnnnn uuuwwwwwww

wwwwwwweeeeeeeennnnnnnnsssssssseeeeeeeennnnnnnn kkkkkkkuuunnnnnnnnnnnnnnnneeeeeeeennnnnnnn wwwwwwwoooooooorrrrrrrrddddddddeeeeeeeennnnnnnn aaaaaaaaaaaaaaaannnnnnnnggggggggeeeeeeeeppppppaaaaaaaasssssssstttttttt!

Sppppppeeeeeeeecccciiiiiiiiaaaaaaaaaaaaaaaallllllll Boooooooouuuwwwwwww

Neeeeeeeedddddddeeeeeeeerrrrrrrrllllaaaannnnnnnddddddd

Teeeeeeeelllleeeeeeeefffoooooooooooooooonnnnnnn: 00078 662222 1113333000000


RESIWALL STRUCT

wandelementen in vol beton

RESIWALL THERM

geïsoleerde wandelementen

RESISTRUCT

kolommen en balken

in gewapend beton

RESIWALL DECO

PRINT LAVÉ STONE

BRIK

RESIWALL DECO STRIP

RESIWALL DECO COLOR

Uw betrouwbare partner voor prefab betonnen wanden, kolommen en balken

Weg op Bree 125, 3670 Oudsbergen | Kanaalkaai 2, 3960 Bree | T +32 (0)11 79 02 02 | www.lgbeton.eu | info@lg-beton.be


THEMA PREFAB BETON

Tekst & beeld | IDEA StatiCa

PREFAB ONDER

CONTROLE, VAN

VLOER TOT CONSOLE

Prefab betonelementen zijn populair, van liggers en kolommen tot vloer- en wandelementen.

En dat is niet zonder reden. Ze versnellen de bouw en verbeteren de kwaliteit, maar stellen de

constructeur ook voor nieuwe uitdagingen. Prefab betonelementen moeten zowel in gebruik als

tijdens transport en montage voldoen aan de normregels voor stabiliteit en sterkte. Elk onderdeel

van de prefabconstructie brengt zijn eigen specifi eke aandachtspunten met zich mee.

DE KRACHT BEGINT IN DE VLOER

Meer dan 80% van alle vloeren worden in prefab

beton uitgevoerd, waarbij kanaalplaatvloeren

het meest gestandaardiseerd zijn. IDEA

StatiCa Beam en RCS maken het mogelijk om

dergelijke doorsneden eenvoudig te modelleren

en analyseren, inclusief eventuele stortlaag

en toetsing van afschuiving in het aansluitvlak.

De verschillende bouwfases van productie tot

einde levensduur kunnen gecontroleerd worden,

inclusief voorspanning en de lange termijn

effecten van kruip en krimp.

‘De console draagt

de ligger en de

constructeur de

verantwoordelijkheid’

De krachten uit de kanaalplaten worden doorgaans

afgedragen via een wand of ligger. Een typisch

voorbeeld is een dragend binnenspouwblad

met kozijnopeningen en een oplegnok

voor de vloerplaten. De wapening rondom de

sparingen vormt hierbij een kritisch aandachtspunt.

Zeker wanneer het betonelement als

wandligger moet functioneren, is een nietlineaire

FEM-analyse noodzakelijk. Met IDEA

StatiCa Detail kunnen wandliggers nauwkeurig

worden ontworpen en berekend, inclusief wapening

en de controle op scheurwijdtes.

WIE MAG VOOR?

Prefab liggers zijn effi ciënt, tot je ruimte moet

besparen. Dan verschijnen er grote sparingen

voor installaties en beland je als constructeur in

een D-gebied waar de klassieke Bernoulli-hypothese

niet meer werkt. Modelleer een prefab

ligger met tandopleggingen en openingen

eenvoudig in de IDEA StatiCa Detail-applicatie.

Het programma berekent de spanningsvelden

en toont waar scheuren ontstaan, zodat jij de

wapening hierop kunt afstemmen.

De kracht uit de balk gaat langs de opening, via

de console, de kolom in. Een goed ontwerp

van de wapening is essentieel om scheurvorming

in de oplegging te beperken. De console

draagt de balk, de wapening de console, en jij

de verantwoordelijkheid.

HIJSEN ZONDER HOOFDPIJN

Constructieve elementen moeten niet alleen

voldoen in de gebruiksfase, maar ook tijdens

de bouw in situaties zoals transport en hijswerk

op de werf. Dat wisten de oude Egyptenaren

al. Bij prefab is dit cruciaal, omdat de elementen

in de fabriek geproduceerd en vervolgens

als geheel vervoerd en gemonteerd worden.

Door voorspanning en prefab te combineren,

kunnen grotere overspanningen

worden bereikt met slankere doorsnedes.

Echter vraagt dit om extra zweet van de

constructeur, omdat slanke liggers gevoelig

zijn voor instabiliteit tijdens hun reis naar de

beloofde plek. Wat in de eindtoestand stabiel

is, kan tijdens transport plots kwetsbaar

zijn voor kip (lateral torsional buckling). Met

IDEA StatiCa Beam breng je hier meer

zekerheid in. De tijdafhankelijke analyse

(TDA) houdt rekening met kruip, krimp en

veroudering van het beton. Daarnaast kun

je de stabiliteit toetsen tijdens de hijsfase of

op transport.

EEN VOLLE GEREEDSCHAPSKIST

Prefab is effi ciënt bouwen, maar vraagt om

zorgvuldige engineering. IDEA StatiCa biedt

hiervoor een complete gereedschapskist.

Van eenvoudige doorsnedes tot complexe

D-gebieden: elk prefab element kan betrouwbaar

worden doorgerekend. Dankzij

modules als RCS, Beam, Detail en Member

beschikt de constructeur over alle tools om

het gedrag van prefab onderdelen integraal

te beoordelen. Daarnaast genereert de

software rapportages en stuklijsten die direct

bruikbaar zijn voor controle, documentatie

of productie. Dit versnelt de workfl ow

en verhoogt de betrouwbaarheid van het

gehele ontwerpproces. ■

104


THEMA PREFAB BETON

Kanaalplaatvloer met stortlaag en toetsing van afschuiving in het aansluitvlak in IDEA StatiCa RCS.

Prefab ligger met tandopleggingen en openingen. Rechts een kolom met console berekend in IDEA StatiCa Detail.

Slanke voorgespannen prefab ligger. Toetsing van stabiliteit en sterkte tijdens transport in IDEA StatiCa Beam.

Prefab wand met openingen en oplegnok. Links de spanningen in de wapening in IDEA StatiCa Detail.

105


THEMA PREFAB BETON

Tekst | Carolien Klees Beeld | Stabiel Management

Prefab cascospecialist ontzorgt aannemer bij

prefab bouw en neemt risico’s voor haar rekening

‘WIJ SLAAN EEN BRUG

TUSSEN ADVIESPARTIJEN

EN MAAKPARTIJEN’

Stabiel Management verzorgde de

engineering, het projectmanagement en

de realisatie van het prefab casco van

Hotel ibis Styles Ahoy.

Aannemers die huiverig zijn voor prefab bouw, hikken vaak aan tegen hogere kosten en een gebrek

aan fl exibiliteit tijdens de ontwerp- en constructiefase. “Onterecht en onnodig”, stelt Silvester

Snijders hen gerust. “Zo lang je met een partij werkt die verstand van zaken heeft, biedt prefab

bouwen vooral veel voordelen. Zo is de bouwtijd aanzienlijk korter, ligt de kwaliteit van het beton

een stuk hoger en zijn de faalkosten beduidend lager.” Als mededirecteur van Stabiel Management

heeft hij veel ervaring met de realisatie van slimme constructies en prefab casco’s voor woontorens,

scholen, hotels, kantoren en zorgcentra.

Als prefab cascospecialist neemt Stabiel Management

een unieke plaats in. Waar veel partijen

alleen adviseren, neemt zij als een van de

weinigen óók het gehele prefab casco voor een

vaste prijs aan. De benodigde constructiekennis

heeft zij namelijk volledig in eigen huis. “Wij adviseren

al vroeg in de ontwerpfase en ontwerpen

de prefab constructie zodanig, dat deze slim

en tegen minimale kosten te realiseren is. Vervolgens

nemen we de complete verantwoordelijkheid

voor de projectleiding, werkvoorbereiding,

ontwikkeling, engineering, productie

en montage. De aannemer wordt dus volledig

ontzorgd en de risico’s en eventuele faalkosten

liggen bij ons. De besparing in bouwplaatskosten

en voorbereiding is voor de aannemer.”

INTEGRAAL ONTWIKKELEN

Bij prefab bouw is een goede planning cruciaal.

“De installateur zal bijvoorbeeld eerder dan bij

traditionele bouw met de benodigde instortvoorzieningen

moeten komen”, aldus Snijders.

“Kennis is echt een belangrijk ingrediënt van

een succesvolle prefab constructie. Wanneer

er tijdens de adviesfase voldoende prefab

constructiekennis aanwezig is, kun je direct inzichtelijk

maken wat de impact van bepaalde

ontwerpkeuzes op de kosten en planning zijn.

Prefab bouwen is anders dan in het werk storten

en de constructieve beperkingen en moge-

106


THEMA PREFAB BETON

Silvester Snijders, mededirecteur

van Stabiel Management.

lijkheden moet je wel kennen. Vaak zien we dat

adviespartijen te weinig kennis hebben, waardoor

de maakpartijen die in een later stadium

betrokken worden en wél de kennis bezitten,

geen invloed meer op het ontwerp hebben. Dat

zijn gemiste kansen.”

Stabiel Management verzorgde het prefab casco van het kantoorgebouw Herman Sr. in Zwijndrecht.

‘Veel aannemers vrezen onterecht dat de

kosten van prefab hoger zijn’

ADVIES ÉN MAAKPARTNER

De combinatie van gedegen constructiekennis

van prefab bouw en de ervaring in de realisatie

is ideaal voor aannemers die prefab willen bouwen

maar daar zelf niet veel kennis van hebben.

Maar ook voor projecten die voor een aannemer

te groot en/of te complex zijn. “Wij slaan

een brug tussen adviespartijen en maakpartijen,

door beide te doen.”

INDRUKWEKKEND PORTFOLIO

Deze succesformule komt tot uiting in een indrukwekkend

portfolio. Onlangs verzorgde

Stabiel Management in opdracht van Jongekrijg

Maasbouw het complete prefab casco (inclusief

engineering, levering en montage) voor het

nieuwe Cultuur-, Onderwijs- en Mediagebouw

in Ridderkerk. Het casco bestaat uit prefab

betonnen wanden met houtmotief, stalen kolommen,

stalen liggers, houten kolommen en

houten liggers. Een mooie mix van materialen

en disciplines, wat het tot een prachtig hybride

casco maakt. Snijders: “Als vaste partner van

VORM2050 hadden we bovendien de verantwoordelijkheid

voor de engineering, het projectmanagement

en de realisatie van het prefab

casco van High Five in Utrecht. Dit betrof de

bouw van twee woontorens van elk 21 verdiepingen

en is een mooi voorbeeld van de snelheid

waarmee wij kunnen werken. Zo hadden

wij maar vier dagen per bouwlaag nodig, inclusief

het opperen van de prefab badkamers en

alle afbouwpakketten.”

Hij sluit af met de uitnodiging aan aannemers om

hun ontwerp te laten checken: “Dat doen we

graag en binnen een dag kunnen we al aangeven

of het ontwerp geschikt is voor prefab!” ■

Stabiel Management had de verantwoordelijkheid voor de engineering, het projectmanagement

en de realisatie van het prefab casco van High Five.

Stabiel Management verzorgde het complete prefab casco voor het nieuwe

Cultuur-, Onderwijs- en Mediagebouw in Ridderkerk.

107


THEMA PREFAB BETON

Prefab modulaire fietspaden bieden een bewezen systeem: snel aan te leggen,

onderhoudsarm en voorbereid op de toekomst.

Easypath is leverbaar in verschillende afmetingen en kan eenvoudig worden

aangepast aan elk tracé, ook in glooiend of kwetsbaar terrein.

Tekst & beeld | Easypath Nederland

Modulaire fietspaden in prefab beton:

Comfortabel, circulair

en toekomstbestendig

De fiets speelt een steeds grotere rol in de Nederlandse mobiliteit. Niet alleen recreanten en

scholieren, maar ook forenzen, e-bikers en bakfietsers kiezen massaal voor de tweewieler. Dat

betekent drukker gebruikte paden, meer variatie in snelheid en een zwaardere belasting van de

infrastructuur. De verwachtingen rondom veiligheid, comfort en duurzaamheid zijn daardoor hoger

dan ooit.

Prefab modulaire fietspaden bieden hiervoor een bewezen systeem:

snel aan te leggen, onderhoudsarm en voorbereid op de toekomst. Ze

combineren de robuustheid van beton met de flexibiliteit van een modulair

ontwerp. Voor opdrachtgevers en eindgebruikers betekent dat:

veiliger, comfortabeler en duurzamer fietsen, met een infrastructuur

die generaties mee kan.

EEN BEWEZEN SYSTEEM

Sinds 2006 ontwikkelt Easypath Nederland BV prefab betonelementen

die gekoppeld worden via een wigverbinding tot één strak, vlak fietspad.

Wat begon als een innovatief idee, is inmiddels uitgegroeid tot een

uitgekristalliseerd systeem dat breed wordt toegepast in Nederland en

België, van stedelijke woonwijken tot duingebieden. Voor opdrachtgevers

als gemeenten, provincies, waterschappen en recreatieschappen

betekent dit: voorspelbare kwaliteit, een kortere aanleg van trajecten

en een fietspad dat generaties mee kan.

COMFORT EN KWALITEIT ALS UITGANGSPUNT

De kracht van het systeem ligt in de combinatie van precisie en eenvoud.

De elementen worden onder kwaliteitsborging geproduceerd

en worden vervolgens bij de aanleg naadloos aan elkaar gekoppeld.

Het resultaat is een vlak wegdek zonder voelbare voegen. Dat levert

direct merkbaar fietscomfort op, terwijl scheurvorming en wortelopdruk

tot een verleden behoren. Dankzij de hoge kwaliteit gewapend

108


‘Het mooiste moment? Als we een

traject opleveren waar de klant blij

van wordt en waar de fi etser elke

dag het verschil voelt’

THEMA PREFAB BETON

Het resultaat is een vlak wegdek zonder voelbare voegen.

beton kan het voorbereidende grondwerk voor het cunet of de ondergrond

tot een minimum worden beperkt. Dankzij deze eigenschappen

zijn Easypath-fi etspaden onderhoudsarm, onkruidbestendig, met een

verwachte levensduur van meer dan zestig jaar. Voor beheerders betekent

dit minder ingrepen en voorspelbare kosten, terwijl gebruikers

dagelijks profi teren van een veilig en comfortabel traject.

FLEXIBILITEIT EN TOEKOMSTBESTENDIGHEID

Prefab modulariteit maakt het systeem bijzonder fl exibel. Easypath is leverbaar

in verschillende afmetingen en kan eenvoudig worden aangepast

aan elk tracé, ook in glooiend of kwetsbaar terrein. Omdat de elementen

demontabel zijn, blijven kabels en leidingen altijd bereikbaar. Dat vereenvoudigt

toekomstig onderhoud of herinrichting aanzienlijk en draagt bij

aan de hoge restwaarde en hergebruik van de materialen.

Het turnkey karakter is een ander belangrijk voordeel. Easypath levert

niet alleen de elementen, maar desgewenst ook de complete engineering

en realisatie. Zo weet de opdrachtgever dat ontwerp, aanleg en

afwerking naadloos op elkaar aansluiten.

De fi ets speelt een steeds grotere rol in de Nederlandse mobiliteit.

DUURZAME INNOVATIES

Easypath blijft haar product ontwikkelen met oplossingen die inspelen

op actuele maatschappelijke opgaven. Thermopath ® houdt paden ijsen

sneeuwvrij zonder strooizout, Refl expath ® vergroot de zichtbaarheid

met een refl ecterende, slijtvaste toplaag, Climatepath ® combineert

fi etspad en waterberging en Solarpath ® zet het pad zelfs in als

energiebron. Ook kunnen prefab betonelementen worden voorzien

van gasdoorlatende openingen. Deze subtiele gaatjes laten vrijkomend

gas natuurlijk ontsnappen, waardoor ophoping wordt voorkomen en

gaslekken sneller traceerbaar en meetbaar zijn. Met deze innovaties

groeit het fi etspad uit tot meer dan een infrastructuur: een multifunctionele

drager van veiligheid, klimaatadaptatie en energietransitie.

SAMENWERKEN AAN WAARDE

Wat opdrachtgevers vooral waarderen, is de integrale manier van werken.

Easypath denkt mee vanaf de ontwerpfase, stemt details af en borgt

dat de aanleg effi ciënt en hinderarm verloopt. Dat maakt het systeem

niet alleen technisch sterk, maar ook organisatorisch en fi nancieel aantrekkelijk.

Directeur Jim Brouwer verwoordt het treffend: “Het mooiste

moment? Als we een traject opleveren waar de klant blij van wordt en

waar de fi etser elke dag het verschil voelt.”

Prefab, modulair bouwen in beton is geen experiment meer, maar een

bewezen aanpak die comfort en duurzaamheid samenbrengt. Easypath

laat zien dat fi etspaden toekomstbestendig kunnen zijn: robuust in gebruik,

fl exibel in toepassing en voorbereid op de maatschappelijke opgaven van

morgen. Voor opdrachtgevers betekent dit grip op kwaliteit, kosten en levensduur;

voor gebruikers betekent het simpelweg meer fi etsplezier. ■

KERNCIJFERS & SPECIFICATIES (INDICATIEF)

• Systeem: gekoppelde prefab betonelementen;

KOMO-gecertifi ceerde productie.

• Levensduur: 60+ jaar (ontwerp en productie op voorspelbare

kwaliteit).

• Beheer: demontabel, kabels/leidingen bereikbaar, lage

rolweerstand (comfort/veiligheid).

• Boomwortelopdruk: constructie stimuleert wortelgroei in de

diepte; geen opdrukschade.

• Zero-emissie aanleg: lage stikstofdepositie mogelijk; elektrisch

materieel toepasbaar.

• Varianten: Thermopath ® (verwarmd), Refl expath ® (refl ecterend),

Climatepath ® (waterberging), Solarpath ® (energieopwekkend).

109


WITH A PROVEN TRACK

RECORD IN OVER 110

COUNTRIES, CONSTRUX SETS

THE STANDARD AS THE GLOBAL

ONE-STOP PARTNER FOR

FULLY INTEGRATED PRECAST

AND ON-SITE CONSTRUCTION

SOLUTIONS. BRINGING

TOGETHER ENGINEERING

EXPERTISE, CUSTOM

MANUFACTURING, AND

PROJECT KNOW-HOW, ALL

FROM ONE TRUSTED SOURCE.

Precast Moulds | Tunnel Segments Moulds | Machinery | Circulation Plants

Stationary Plants | Formwork for Civil Engineering | Shuttering and Scaffolding

Magnets and Side-Forms | Lifting, Tilting and Turning Equipment

Part of the Construx Group

Let’s talk!

construx.eu

Ik maak geen compromissen als het

gaat om tijd en nauwkeurigheid

Voor snelle en nauwkeurige berekeningen is

IDEA StatiCa de standaard voor al mijn

verankeringsontwerpen.

Probeer het hier

zelf gratis uit:

Software voor het ontwerpen van

staal- en betonconstructies


UW PARTNER IN SLIMME

VERANKERINGEN

Van instortvoorzieningen

tot montage

Wij denken mee, leveren snel en

bieden duurzame oplossingen.


ROTTERDAM THE BAANTOWER

Tekst | Jean van Pol Beeld | Hilti Nederland

Leverancier van bevestigingsmaterialen is volwaardig

lid van bouwteam The BaanTower

‘De gehele gevel zit met

onze technieken vast

aan het gebouw’

Momenteel is de bouw van één van de meest in het oog springende hoogbouwprojecten

van Rotterdam in volle gang: The BaanTower. Ook de geveltechniek met toepassing van

duizenden undercut ankers is bijzonder. Vanaf het begin van de realisatie van de gevel is Hilti

niet alleen leverancier van bevestigingsmaterialen geweest, maar heeft het bedrijf ook een rol als

sparringpartner in het bouwteam gespeeld en zo haar meerwaarde kunnen bewijzen.

De volledige gevel van The BaanTower is verankerd

met bevestigingsmaterialen van Hilti.

Hilti werd gevraagd om mee te denken over de verankering

van de natuursteen gevelpanelen.

Hilti focuste zich binnen project The BaanTower op twee hoofddisciplines:

geveltechniek en installatietechniek. Thomas Goedegebuure zelf,

business developer facade bij Hilti Nederland, was primair betrokken

bij de gevels. “Het eerste contact over de gevelbekleding voor The

BaanTower werd gelegd in het najaar van 2022”, zegt hij over de 159

meter hoge woontoren waarvan de oplevering in 2026 gepland staat.

“Hilti werd gevraagd om mee te denken over de verankering van de

natuursteen gevelpanelen en de montage van de grote kozijnen van

gevelbouwer Blitta.”

VOLWAARDIG LID BOUWTEAM

Wat dit project volgens Goedegebuure voor Hilti zo bijzonder maakt,

is de rol in het bouwteam. “We zijn geen externe leverancier die alleen

levert wat gevraagd wordt, maar een volwaardige sparringpartner.

Er werden regelmatig overleggen gevoerd met de hoofdconstructeur,

detailconstructeur, Blitta, natuursteenleverancier, hoofdaannemer RED

Bouw en ontwikkelaar. Dat maakte het verschil. Juist die samenwerking

tussen alle partijen heeft ervoor gezorgd dat we de gevelconstructie

met elkaar betrouwbaar en efficiënt konden realiseren.”

SLIMME VERANKERING

Een belangrijk onderdeel van de geveltechniek was de toepassing van Hilti’s

HSU-R undercut ankers. “Dit zijn kleine ankers die in de achterkant van

de natuursteenpanelen worden geplaatst. Per paneel zijn er slechts vier

nodig om het volledige paneel veilig te bevestigen”, aldus Goedegebuure.

“Voorafgaand aan de uitvoering zijn er uitgebreide testen en protocollen

doorlopen en is er een mock-up van de aluminium achterconstructie gemaakt.

Deze proefopstelling is op de bouwplaats te bezichtigen.”

112


ROTTERDAM THE BAANTOWER

VERNIEUWENDE MONTAGEWIJZE

Ook de montagewijze was vernieuwend. In plaats van op de bouwplaats

te boren, werd de verankering al tijdens het betonstorten meegenomen.

Daarvoor leverde Hilti de ankerrails. Uniek is dat dezelfde rails zowel de

bevestiging van de natuursteen als die van de gigantische kozijnen van

Blitta moesten opnemen. “In eerste instantie werd gedacht dat hiervoor

vijf tot tien verschillende types ankerrails nodig zouden zijn”, vervolgt

Goedegebuure. “Dat zou de montage extreem complex maken. Tijdens

de engineeringfase hebben wij dit samen met de partners teruggebracht

naar twee types. Dat vereenvoudigde het proces enorm en verkleinde

de foutmarge. Juist hier zie je de meerwaarde van onze rol als sparringpartner.

Dit soort oplossingen kun je alleen ontwikkelen als je samen met

alle partijen in één team zit en de belangen naast elkaar legt.”

STEVIG FUNDAMENT

Het eindresultaat is dat de complete gevel met Hilti-materialen is verankerd:

bijna 16.000 ankerrails en 60.000 undercut ankers werden toegepast.

“Daardoor kunnen we nu met recht zeggen: de hele gevel zit met

Hilti vast aan het gebouw”, aldus een trotse Goedegebuure.

‘Dit project laat zien wat er mogelijk

is als een leverancier optreedt als

sparringpartner in het bouwteam’

Voor Hilti is The BaanTower dan ook méér dan een indrukwekkende

referentie. Het project laat volgens Goedegebuure zien wat er mogelijk

is als een leverancier optreedt als sparringpartner in het bouwteam:

“We hebben wensen geïnventariseerd, oplossingen bedacht, vereenvoudigd

en faalkansen verkleind.” Hilti bewijst met The BaanTower

dat samenwerking in het bouwteam leidt tot efficiëntere processen

en maximale veiligheid in de uitvoering. Daarmee wordt niet alleen de

productiviteit verhoogd, maar ook de duurzaamheid van het gebouw

voor de lange termijn gegarandeerd. ■

In de gevel van The BaanTower werden bijna 16.000 ankerrails verwerkt.

Mock-up gevelfragment uitgevoerd met undercut ankers, aluminium

draagprofiel en ankerrails, allemaal van Hilti.

Ook de montagewijze met de ankerrails was vernieuwend.

In de achterkant van de natuursteenpanelen werden kleine ankers geplaatst.

113


VLAARDINGEN WATERZUIVERING

Tekst | Roel van Gils Beeld | Hoogheemraadschap van Delfland

De toekomst van water

zuiveren in Vlaardingen

Om voorbereid te zijn op de toekomst gaat het Hoogheemraadschap van Delfl and een nieuwe waterzuivering bouwen in Vlaardingen.

Het Hoogheemraadschap van Delfl and werkt onder andere aan het zuiveren van afvalwater. Om

voorbereid te zijn op de toekomst gaat het waterschap een nieuwe waterzuivering bouwen in

Vlaardingen. Het aantal inwoners en bedrijven in de regio Vlaardingen, Schiedam, Maassluis, Midden-

Delfl and en De Lier blijft groeien. Het afvalwater uit deze regio wordt nu gezuiverd op installatie

‘De Groote Lucht’ in Vlaardingen. Deze zuivering is verouderd en niet klaar voor de toekomst.

Na uitvoerig onderzoek is gekozen voor nieuwbouw in plaats van renovatie én voor een, voor

Nederlandse begrippen, bijzondere zuiveringstechniek. Remco Verschoor, projectdirecteur van de

nieuwe waterzuivering Vergulde Hand vertelt over het belang van deze nieuwe zuivering en de

unieke techniek die hiervoor is gekozen.

DE UITDAGINGEN

Net als veel andere waterschappen staat ook

het Hoogheemraadschap van Delfl and voor een

aantal uitdagingen de komende jaren. “Zo gaat

de Europese richtlijn voor stedelijk afvalwater

veranderen en stelt de Europese Kaderichtlijn

Water eisen aan de kwaliteit van het oppervlaktewater

waar Delfl and op loost”, aldus Verschoor.

“Ook neemt de bevolkingsgroei in de

regio sterk toe, waardoor de capaciteit van de

huidige waterzuivering niet meer voldoende is.

Al met al een complexe puzzel om op een goede

manier invulling te geven aan die toekomstige

uitdagingen, zeker als je bedenkt dat we ook nog

in een redelijk dichtbevolkt gebied leven en keuzes

moeten maken over de beperkte ruimte.”

DE LOCATIE

Waterzuivering De Groote Lucht bereikt het

einde van haar technische levensduur in 2030.

“In de verkenningsfase hebben we uitgebreid

onderzoek gedaan naar nieuwbouw of renoveren,

rekening houdend met alle genoemde

uitdagen”, legt Verschoor uit. “In Vlaardingen

hebben we het geluk dat de oude zuivering is

gelegen tegenover bedrijventerrein Vergulde

Hand West, met ruimte voor de bouw van

een nieuwe zuivering vlakbij het bestaande

leidingstelsel. Na alle risico’s en voor- en nadelen

afgewogen te hebben, heeft Delfl and

besloten om voor nieuwbouw te gaan. Inmiddels

hebben we het terrein van ruim 13 hectare

aangekocht van de gemeente Vlaardingen.

De afspraak is dat we vanaf begin 2027

het terrein bouwrijp opgeleverd krijgen om te

kunnen starten met de bouw.”

114


VLAARDINGEN WATERZUIVERING

‘Op InfraTech, het kennisplatform voor de

gehele infrasector, hebben we allerlei bedrijven

alvast actief proberen te enthousiasmeren om

weer de waterschapswereld in te stappen’

Remco Verschoor, projectdirecteur van de nieuwe

waterzuivering Vergulde Hand.

SLIBSCHEIDING DOOR

MEMBRANEN

2027 lijkt nog ver weg, maar volgens Verschoor

moet er voor die tijd nog veel gebeuren. “We

gaan een zuivering bouwen voor 450.000 vervuilingseenheden

met 16.000 m 3 aan hydraulische

capaciteit. In de planfase hebben we in goede

samenwerking met de ingenieurscombinatie

Witteveen+Bos/Haskoning vier kansrijke alternatieven

onderzocht en beoordeeld op basis

van doelmatigheid, duurzaamheid, bedrijfsvoering

en de impact op milieu en omgeving. Uiteindelijk

is gekozen voor de Modified University of

Cape Town (mUCT) technologie met slibscheiding

door membranen. Bij deze techniek wordt

in plaats van nabezinktanks een membraan gebruikt

om het slib van het gezuiverde water te

scheiden. Het is een nieuw concept in de waterschapswereld

in Nederland, maar wel op basis

van bewezen technologie. Zo wordt het op

grote schaal toegepast in de drinkwatersector

en zijn er onder meer vergelijkbare afvalwaterzuiveringen

in Stockholm en Versailles.”

wordt aangescherpt. Verder scoorde de techniek

het best op levenscycluskosten en op het

hergebruik van effluent. Dit is gezuiverd rioolwater

dat na de behandeling uit een afvalwaterzuiveringsinstallatie

wordt geloosd.”

SAMENWERKING MET DE MARKT

Voordat de bouw start, zoekt het Hoogheemraadschap

van Delfland nadrukkelijk de

samenwerking op met de markt. “Waterschappen

staan voor een immense opgave.

Dat kunnen we niet alleen. Deze markt is klein

en eerder is een aantal partijen in Nederland

uit de markt gestapt. Dit vanwege de manier

waarop waterschappen aanbesteden en de risicoverdeling

organiseren. Dat gaan we nu anders

doen. Onder meer door met een goede

marktconsultatie het gesprek aan te gaan. Op

InfraTech, het kennisplatform voor de gehele

infrasector, hebben we allerlei bedrijven alvast

actief proberen te enthousiasmeren om weer

de waterschapswereld in te stappen. Daar zetten

we op in. We doen er alles aan om tot een

aanbestedingsvorm te komen die voor zoveel

mogelijk partijen interessant is en voor ons oplevert

wat wij nodig hebben.”

KENNIS EN EXPERTISE

Een belangrijk punt in de marktbenadering van

Delfland is het opbouwen van kennis en expertise.

“Met dit grote project doet Delfland veel

kennis en ervaring op, die we actief delen met

andere waterschappen en de markt. Daarnaast

nemen we ook ervaringen mee van andere waterschappen.

Zo hebben we bijvoorbeeld de

voorkeursalternatieven laten challengen door

procestechnologen van waterschapcollega’s,

zelfs uit het buitenland. We streven ernaar om

de nieuwe waterzuivering Vergulde Hand in

2030 op te leveren”, sluit Verschoor af. ■

FLEXIBILITEIT VOOR

DE TOEKOMST

Uitgangspunt van het Hoogheemraadschap

van Delfland is om met de nieuwe zuivering

ook een zekere mate van flexibiliteit richting de

toekomst te bewerkstelligen. Verschoor: “De

mUCT-technologie levert het meest schone

water van de vier alternatieven. Deze techniek

vraagt de minste oppervlakte, zodat er in de

toekomst nog ruimte is voor uitbreidingen of

aanpassingen voor als de regelgeving verder

Situatie van de bestaande installatie De Groote Lucht en nieuw te bouwen zuivering Vergulde Hand.

115


VUGHT VUGHT VERDIEPT

Tekst | Roel van Gils Beeld | Civiele technieken deBoer

Een brug op een brug:

Champions

League

staalbouw

In Vught start binnenkort één van de meest complexe spoorprojecten van Nederland: Vught Verdiept.

Daarbij wordt het spoortracé onder het maaiveld gebracht. Om dat ongehinderd te kunnen

uitvoeren, moet het bestaande spoor worden omgelegd via een tijdelijke bypass. En die kruist op

enig moment de N65. Precies op dit punt spelen zusterbedrijven Rijnstaal Nieuwegein en Civiele

technieken deBoer een cruciale rol. Ze bouwden letterlijk een brug op een brug. Twee keer zelfs.

Sinds 2024 werkt BAM aan het omleggen

van het spoortraject door Vught, met een

nieuw spoortracé, een tijdelijk station en een

traverse (voetgangersbrug) over het spoor.

Pas wanneer dit gereed is, volgens planning

eind 2025, kan het bestaande spoor vrijkomen

voor de aanleg van de verdiepte ligging:

een tunnelbak waarin de treinen onder Vught

door gaan rijden. Alles wat met staal te maken

heeft binnen dit project was in handen

van zusterbedrijven Rijnstaal Nieuwegein en

Civiele technieken deBoer. Hun opdracht

omvatte de engineering, productie en montage

van de traverse, spoorbrug en fi etsbrug.

Allemaal tijdelijk van aard. Die laatste twee

kunstwerken liggen parallel aan elkaar en

kruisen de N65.

CIRCULAIR STAAL

“We zijn begonnen met het engineeren en produceren

van de fi etsbrug, die grotendeels is opgebouwd

uit circulaire materialen”, zegt Bjarne

Snel, werkvoorbereider bij Rijnstaal Nieuwegein.

“De liggers zijn samengesteld uit stalen

profi elen van 1,40 meter hoog die bij eerdere

projecten dienstdeden als ondersteuningsconstructies.

Ze lagen op ons terrein te wachten

op een volgende klus. Met deze circulaire inzet

scoorde BAM belangrijke punten in de tender.”

De fi etsbrug bestaat uit vier liggers die in lengte

per twee zijn gekoppeld. De liggers aan weerszijden

zijn met een in het werk gestort betondek

aan elkaar verbonden. “Dat is ook de enige

verbinding, en die combinatie tussen beton en

staal maakte het constructief uitdagend.”

De verbindingen zijn uitgevoerd met M36- en

M42-voorspanbouten, die met elektronische

momentsleutels zijn nagespannen.

116


VUGHT VUGHT VERDIEPT

‘Door de complexe faseringen met afl aten

en omschuiven van technisch ingewikkelde

constructies kwam de synergie tussen onze

bedrijven optimaal tot zijn recht’

Dankzij de boutverbindingen kunnen grote delen in de toekomst opnieuw gebruikt worden.

het hele dek van de onderdoorgang vrij om de

tijdelijke spoorbrug te kunnen bouwen.”

UITDAGENDE CONSTRUCTIE

Jawel, ook de spoorbrug is gebouwd op de onderdoorgang

en blijft daar ook liggen. “Na het

bouwen van onze hulpconstructies zijn op het

dek van de onderdoorgang C-liggers aangevoerd

van 16 ton per stuk. Die zijn door de specialisten

van Rijnstaal Nieuwegein in het werk volledig

doorgelast tot twee constructies van elk 51 meter

lengte”, legt Gorter uit. “Vervolgens hebben

we de vijzels gepositioneerd en hesen twee zware

kranen de constructie in positie, waarna de

vakwerkdelen en boogconstructies werden toegevoegd.

De verbindingen zijn uitgevoerd met

M36- en M42-voorspanbouten, die met elektronische

momentsleutels zijn nagespannen. Elke

las is bovendien niet-destructief onderzocht om

absolute veiligheid te garanderen. Het was met

recht Champions League staalbouw met allemaal

montageverbanden voor tijdelijke stabiliteit.”

Eenmaal afgemonteerd is de spoorbrug 120

centimeter opgevijzeld door Civiele technieken

deBoer. “Op die manier kon BAM de bekisting

maken voor het storten van het betondek”, legt

Gorter uit. “Voor en achter de onderdoorgang

zijn nieuwe landhoofden gemaakt, waarop uiteindelijk

de hele constructie 180 centimeter is

afgevijzeld, en waarbij ook de defi nitieve opleggingen

zijn aangebracht.” Hoewel de kunstwerken

tijdelijk van aard zijn, voldoen ze volgens

Gorter aan alle eisen van nieuwbouw. “Dankzij

de boutverbindingen kunnen grote delen in de

toekomst opnieuw gebruikt worden. Al met al

een bijzondere referentie voor ons als zusterbedrijven.

Door de complexe faseringen met aflaten

en omschuiven van technisch ingewikkelde

constructies kwam de synergie tussen onze bedrijven

optimaal tot zijn recht.” ■

Het was met recht Champions League

staalbouw met allemaal montageverbanden

voor tijdelijke stabiliteit.

SCHUIFBANEN

De fi etsbrug is voorgebouwd op het brugdek

van de onderdoorgang in de N65. Er werd

dus letterlijk een brug op een brug gebouwd.

“Voorafgaand aan de bouw hebben we schuifbanen

op het brugdek geplaatst en zijn er vijzels

op de wand van de onderdoorgang geplaatst”,

legt Anton Gorter uit, projectleider bij Civiele

technieken deBoer. “Nadat het beton van de

fi etsbrug was uitgehard, is het kunstwerk met

vijzels afgelaten op de schuifbaan. Vervolgens is

de fi etsbrug één lengte opgeschoven en is er

een crashdeck aan vastgebouwd als montagedek

voor de latere fase. Daarna is de fi etsbrug

doorgeschoven naar zijn eindpositie. Deze

hangt nu boven de N65. Dankzij het crashdeck

hoefden we de N65 niet af te sluiten en was

Rijnstaal Nieuwegein en Civiele technieken deBoer

stonden in voor de engineering, productie en

montage van de traverse, spoorbrug en fi etsbrug.

117


Dauwpuntsensor-ad-1:2-omgezet.indd 1 15-09-2025 20:41

Nobel

Waterwerken

Uw assistent op het water

Met onze kraanschepen zijn wij multifunctioneel op het gebied van waterwerken.

www.nobelwaterwerken.nl

Bruningsstraat 5 Tel. 0183-504334

4251 LA Werkendam

admin@nobelwaterwerken.nl


Werken bij

Werken bij Gebr. Van Kessel Speciale Technieken en Producten

Meest bijzondere, uitdagende en uiteenlopende (renovatie)projecten binnen de

branche. Van parkeergarages tot infra kunstwerken;

Uitstekende voorwaarden;

Samenwerken met een team van specialisten door heel Nederland.

Neem contact op met

onze recruiter

Thomas Voogt

+31625761287

tvoogt@kessel.nl

kessel.nl/werkenbij


THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE

Tekst | Carolien Klees Beeld | Gebr. Van Kessel

Slim en duurzaam brugonderhoud

Samenwerking en innovatie

onmisbaar bij de renovatie

van duizenden bruggen

Lamellenwapening versterkt bestaande constructies zonder langdurige afsluiting.

Duurzaam onderhoud zoals onze houtrenovatie techniek verlengt

de levensduur van kunstwerken aanzienlijk.

De komende jaren staat Nederland voor een van de grootste infrastructurele uitdagingen ooit.

Duizenden bruggen, tunnels, sluizen en viaducten naderen het einde van hun levensduur en vragen

om grootschalige vervanging of renovatie. Gebr. Van Kessel, onderdeel van VolkerWessels, laat zien

hoe technische kennis, innovatie en samenwerking de sleutel vormen om deze V&R-opgave tot een

goed einde te brengen. “Voor kunstwerken zoals bruggen en tunnels is het simpelweg afsluiten vaak

geen haalbare optie”, legt Johnny Blommers uit. “Ze vormen essentiële schakels in het dagelijkse

verkeer en worden intensief gebruikt. Juist daarom is volledige vervanging vaak niet realistisch en

richten we ons op het verlengen van de levensduur door slim en duurzaam onderhoud.”

Een extra uitdaging daarbij is de invloed van

trillingen door passerend verkeer op bijvoorbeeld

het uithardingsproces van beton. “Dat

vraagt om maatwerk. We denken actief met

de opdrachtgever mee over wat technisch mogelijk

is. Door specifieke toevoegingen aan het

beton kunnen we de gevoeligheid voor trillingen

verminderen. Ook kunnen we aanvullende

constructies toepassen die de impact van trillingen

op het brugdek beperken.”

VERSTERKING VAN BRUGGEN

“Ook bij het versterken van bruggen is een

grondige analyse essentieel om de juiste aanpak

te bepalen. Per kunstwerk onderzoeken

we welk onderdeel versterkt of verstevigd

moet worden en welke techniek daarvoor het

meest geschikt is. Soms adviseren we het toepassen

van lijmwapening, terwijl het in andere

gevallen beter is om een specifiek betondeel

gecontroleerd te slopen, zodat we daar extra

wapening kunnen aanbrengen. Zo zorgen we

voor een duurzame en veilige versterking, afgestemd

op de situatie ter plaatse.”

DUURZAAM VERLENGEN

“Vrijwel al onze technieken zijn gericht op het

verlengen van de levensduur van kunstwerken.

Daarvoor gaan we actief in gesprek met

leveranciers en ontwikkelen we samen innovatieve

oplossingen. Een goed voorbeeld is onze

120


THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE

​Met verschillende technieken kan Gebr. Van Kessel ervoor zorgen dat de trillingen van het verkeer geen invloed hebben op de kwaliteit van de renovatiewerkzaamheden.

specialisatie in houtrenovatie, waarvoor we

BRL-gecertificeerd zijn. In plaats van het volledig

vervangen van een meerpaal kunnen we

het aangetaste deel verwijderen en opvullen

met epoxy, zodat de constructie nog jarenlang

mee kan. Ook op het gebied van betonwapening

zetten we stappen. Om roestvorming

van wapeningsstaal tegen te gaan, passen we

kathodische bescherming toe. Dat levert een

aanzienlijke verlenging van de levensduur op.

Daarnaast onderzoeken we alternatieve materialen

zoals cementloos beton en zetten we in

op emissievrije uitvoering met elektrisch aangedreven

machines en voertuigen.”

VEILIGHEID

Bij elk project krijgt de verkeersveiligheid veel

aandacht. Tijdens inspecties en werkzaamheden

denkt het bedrijf mee over mogelijke risico’s

en schakelt ze waar nodig gespecialiseerde

partners in. “Het gaat natuurlijk niet alleen om

de veiligheid van onze medewerkers, maar ook

om die van de weggebruikers.”

SAMENWERKING CRUCIAAL

Wat is volgens Blommers nodig om de V&Ropgave

effectief aan te pakken? “Een goede samenwerking,

want gezamenlijk hebben we alle

kennis in huis. En het is belangrijk dat alle betrokken

partijen, waaronder de ingenieursbureaus

en opdrachtgevers, hun vragen en wensen goed

communiceren. Te vaak zien we dat een bestek

prachtig is uitgewerkt, maar praktisch niet uitvoerbaar

is. Dan is er kostbare tijd en geld verloren

gegaan. Door in een vroeg stadium samen

te werken, voorkom je frustratie en vertraging.”

De kracht van Gebr. Van Kessel ligt juist in

die samenwerking. Als onderdeel van VolkerWessels

kan het bedrijf rekenen op de

expertise van zusterbedrijven als KWS, Vialis

en Van Hattum en Blankevoort. “Zo hebben

we alle facetten in huis, van inspectie tot renovatie

en vervanging. Juist die combinatie

maakt ons uniek.” Een actueel voorbeeld is

het groot onderhoud aan de Schelde-Rijnverbinding

dat binnenkort start. Vier bruggen

krijgen daarbij een flinke opknapbeurt en

Rijkswaterstaat heeft de klus aan KWS Infra

en Gebr. Van Kessel gegund. ■

‘Gezamenlijk hebben

we alle kennis in huis’

Betonrenovatie conform BRL 3201

en CUR 118 uitgevoerd.

Gebr. Van Kessel kan elektrisch aangedreven machines en voertuigen inzetten

waaronder een elektrische knijperwagen met haakarm.

121


THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE

Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | Dauwpuntsensor.nl

Voor schildersbedrijven betekent het kwaliteitswerk op basis van volledige data.

Duidelijkheid bij schilderwerk met dauwpuntsensor

METEN IS WETEN

IS KWALITEIT

Het balletje kan raar rollen, weet Anthony van den Hondel van Cathodic Protection Supplies.

Al decennia houdt hij zich bezig met het beschermen van betonconstructies met kathodische

bescherming. Deze techniek neutraliseert met elektrische stroom of opofferingsanodes het

corrosieproces en is een beproefde methode om de levensduur van gebouwen, infrastructuur

en stalen objecten aanzienlijk te verlengen. Daar komt monitoring bij kijken om prestatie in

de tijd te verzekeren, door digitalisering en toepassing van IoT. Niet alleen bespaart dat veel

tijd, het levert ook veel interessante en nuttige data op. Kan dat niet ook bij schilderwerk,

vroeg een grote klant? Jazeker. En zo werden na een jaar testen in september de eerste vijftig

dauwpuntsensoren uitgeleverd.

122


THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE

‘Exacte data waaronder het schilderwerk

is aangebracht, is en blijft altijd

beschikbaar’

De dauwpuntsensor is eenvoudig op te

nemen in de werkroutine.

“Bij schilderwerk kan veel misgaan en een

van de belangrijkste aspecten is onvoldoende

hechting”, begint Van den Hondel. “Dat ligt

niet aan de vaklui, het materiaal of de gebruikte

producten, maar aan de weersomstandigheden

tijdens de applicatie. Als het regent, kun

je niet verven, dat snapt iedereen. Maar het is

minder duidelijk als het net iets te koud is. De

geldende norm NEN EN ISO 8502-4 schrijft

een oppervlaktetemperatuur van minimaal

3°C boven het dauwpunt voor, tenzij anders afgesproken.

Als de temperatuur te laag is, vormt

zich condens op het materiaal, of het nu hout,

beton of metaal is.”

FOUTEN

Om de condities waaronder geschilderd wordt

goed in de gaten te houden, kun je handmatig

metingen doen. Maar daarbij kan van alles

fout gaan. Van den Hondel: “Omstandigheden

veranderen soms snel. Zo kan een meting in

de ochtend een uur later al achterhaald zijn.

Of een meetinstrument wordt direct vanuit

een verwarmde keet gebruikt: niet goed, want

de sensor moet tijd krijgen om de ondergrond

over te nemen. Ook zie je onvolledige controles

met bijvoorbeeld alleen luchttemperatuur

en relatieve vochtigheid, terwijl de oppervlaktetemperatuur

en het dauwpunt essentieel

zijn. Meten en registreren is handwerk en daar

treden ook fouten op. Als het fout gaat met

dauwvorming, krijg je kwalitatief ondermaats

schilderwerk en daar zit de klant bepaald niet

op te wachten.”

EXACTE DATA

Voor grote afnemers van schilderwerk, zoals

woningcorporaties, het Rijksvastgoedbedrijf of

Rijkswaterstaat, telt alleen voorspelbare kwaliteit.

“Een relatie van mij, een groot bedrijf waar

ik veel kathodische bescherming mee doe, levert

graag die voorspelbare kwaliteit voor haar

klanten”, vervolgt Van den Hondel. “Daar werden

alle metingen van de mensen in het veld

handmatig ingevoerd in spreadsheets. Dat kost

veel tijd en de kans op fouten is groot. Mijn

klant zei toen: kunnen we dat net als bij KB niet

slimmer aanpakken? We zijn toen meteen een

goede sensor gaan ontwikkelen en na een jaar

testen is de eerste serie net uitgeleverd. Die

gaan zich snel terugbetalen. Waar een sensor

hangt, wordt werk uit handen genomen en

hoeft geen manuur meer aan handmatig meten

te worden besteed. De voorman wordt actief

geïnformeerd en kan inloggen voor realtime

data. De exacte data waaronder het schilderwerk

is aangebracht, is en blijft zo altijd beschikbaar.

Dus ook discussies met verzekeraars

zijn verleden tijd. Voor schildersbedrijven betekent

het kwaliteitswerk op basis van volledige

data, precies weten wanneer je moet stoppen

of het werk kunt hervatten, dus minder verloren

uren en geen fouten bij het registreren.

En het is eenvoudig op te nemen in de werkroutine:

bouwkeet neerzetten, dixie ernaast

en dan een dauwpuntsensor ophangen.” ■

123


THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE

Tekst & beeld Fereb Belgium

De weg naar duurzaam

betonherstel

Aanbrengen van de spuitmortel.

Fereb is de Belgische Federatie van specialisten in betonherstelling, betonversteviging en

betonbescherming. Samen met haar leden, aannemers, fabrikanten en dienstverleners ijvert zij voor

een duurzame betonherstelling.

124


THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE

Manueel aanbrengen van de reparatiemortel.

BETONSCHADE

Betonschade kan verschillende oorzaken hebben.

Bij gewapend beton wordt de schade vaak

veroorzaakt door het roesten van de wapening.

De wapening zet uit en de betondekking

begint te scheuren en barsten. In de meeste

gevallen ligt carbonatatie aan de basis van betonschade.

Het is een natuurlijk proces waarbij

CO 2

in het beton dringt. Zodra het carbonatatiefront

de wapening bereikt, begint deze te

roesten met barsten en scheuren tot gevolg.

Deze vorm van betonschade komt meestal

voor bij oudere betonconstructies.

Een ander veel voorkomend probleem zijn

chloriden. Vooral door dooizouten en in een

omgeving waar veel zout aanwezig is, zoals aan

de kust, komt dit vaak voor. De chloriden dringen

door in het beton met roestvorming van de

wapening tot gevolg. Vroeger mengde men ook

wel eens chloriden in de betonspecie om sneller

te kunnen werken bij koude temperaturen.

DIAGNOSE OF

VOORONDERZOEK

De basis van elk duurzaam betonherstel is de

diagnose of het vooronderzoek. Deze diagnose

gaat altijd vooraf aan de herstelling en moet uitgevoerd

worden door een gespecialiseerde architect

of studiebureau. Zij beschikken over de

nodige apparatuur om metingen te doen en zo

de oorzaak en omvang van de schade te bepalen.

In sommige gevallen zijn een diepgaand onderzoek,

verkregen door het uitvoeren van een

kernboring, en een analyse door een gespecialiseerd

laboratorium noodzakelijk. Op basis

van het vooronderzoek kunnen vervolgens een

bestektekst en prijsraming worden opgemaakt.

‘Eén van de

belangrijkste elementen

bij het uitvoeren van de

betonherstelling is de

controle’

KEUZE VAN EEN

ERVAREN AANNEMER

De keuze van de aannemer is erg belangrijk.

Kies voor een ervaren aannemer, lid van Fereb,

die over de nodige expertise beschikt en bij

voorkeur een beroep doet op Benor gecertificeerde

arbeiders.

Aanbrengen van opofferanode voor kathodische bescherming.

KEUZE VAN DE

AANGEPASTE PRODUCTEN

Ook de keuze van de producten moet zorgvuldig

gebeuren. Er zijn immers verschillende

herstelmortels: mortels voor handmatige verwerking,

spuitmortels en mortels voor het herstellen

van structurele of esthetische schade.

De herstelmortels moeten verplicht het CElabel

dragen en bij voorkeur ook Benor gecertificeerd

zijn. In sommige gevallen kunnen

nieuwe producten en technieken betonschade

herstellen of voorkomen.

CONTROLE TIJDENS

EN NA UITVOERING

Eén van de belangrijkste elementen bij het uitvoeren

van de betonherstelling is de controle.

Tijdens de uitvoering van de werken zal de

aannemer zelf een aantal controles uitvoeren.

Zo noteert hij zorgvuldig alle badgenummers

van het product en de omstandigheden waarin

het werd aangebracht. Er worden ook op regelmatige

basis hechtproeven uitgevoerd. Bij

Benor gecertificeerde aannemers kan er tijdens

en na de werken een controle worden

uitgevoerd door BCCA.

BESCHERMING VAN

BETONCONSTRUCTIES VOOR

EEN LANGERE LEVENSDUUR

Om de levensduur van betonconstructies te

verlengen, kan men het best de betonconstructies

beschermen na uitvoering van de

herstelling. Hiervoor gebruikt men naar gelang

de situatie waterdichtingsproducten, carbonatatieremmende

coatings, chemisch resistente

coatings of kathodische bescherming. ■

Andere oorzaken van betonschade zijn onder

andere waterinsijpeling, scheurvorming door

mechanische invloeden, zoals trillingen door

zwaar verkeer, maar ook chemische invloeden

in de industrie. Ook concept- en uitvoeringsfouten

kunnen leiden tot vroegtijdige schade.

Ten slotte is er nog ASR (Alcali Sillica Reactie),

wat leidt tot het uitlogen van het beton zelf.

Als het gaat om betonschade, kan onderscheid

gemaakt worden tussen esthetische schade en

structurele schade. Voor een duurzaam betonherstel

heeft Fereb samen met haar leden een

stappenplan ontwikkeld.

Opgelijmde wapening.

125


Staalplaat-betonvloeren

Onderdeel van uitkragingen

De nieuwe

ComFlor ® 210+

Ontwerpprogramma op onze website

www.dutchengineering.nl

T +31 (0)71-5418923 E info@dutchengineering.nl W dutchengineering.nl


LICHTGEWICHT MET

EXTREEM DRAAGVERMOGEN

Circulair bouwen

tot in het kleinste detail.

Skellet is het stalen circulair constructiesysteem

met eindeloze mogelijkheden, elke keer opnieuw.

Skellet is demonteerbaar tot en met het kleinste

onderdeel. Zowel de profielen als de verbindingsstukken

zijn 100% herbruikbaar in elk denkbaar

project. Met Skellet is het mogelijk licht en effi cient

te bouwen zonder in te leveren op structurele

draagkracht, waardoor het voor grote overspanningen

en hoge belastingen uitermate geschikt is.

EN1090 Gecertificeerd. Uitvoeringsklasse EXC3

Reijrink Skellet BV. opereert vanuit een nieuwe

vestiging in Tilburg. Een intensieve samenwerking

met Skellet Benelux (BE), bedenker en ontwikkelaar

van dit circulaire staalbouwsysteem.

WWW.REIJRINK.COM

REIJRINK SKELLET BV Kalundborg 10, Tilburg

WE STEEL THE FUTURE!


Tekst | Marjolein de Wit-Blok Beeld | Wyli en Kobout

Samenwerking levert win-winsituatie op

Strak windverband dankzij

excentrische stelring

Toepassingen van de Wyli zijn te vinden in het spelingvrij monteren van windverbanden.

De excentrische stelring Wyli Tension Disc is meer dan tien jaar geleden ontwikkeld door Erik

Gerssen om strakke windverbanden te monteren. Door de sterk groeiende vraag is het bedrijf een

samenwerking aangegaan met Kobout. Deze specialist in bevestigingsmiddelen heeft alle kennis en

capaciteit in huis voor een geoliede handling van losse onderdelen. De voorbereidingen zijn in volle

gang om de levering via Kobout vanaf half september te kunnen starten.

De Wyli is snel en eenvoudig te monteren en

bovendien vrijwel onzichtbaar.

De thermisch verzinkte ring voldoet aan de Europese eisen, is vrijwel

onzichtbaar en levert daarnaast 80% tijdbesparing op bij de montage.

128


Kobout is al meer dan 40 jaar partner voor bevestigingsmaterialen

in West-Europa. Op basis

van kennis, een (zeer) breed assortiment en een

team van meer dan 140 medewerkers, bedient

het bedrijf jaarlijks duizenden klanten in de handel,

industrie, bouw en export. ‘Snel en goed’

staan hoog in het vaandel. Dit betekent dat alle

processen en logistieke systemen zodanig zijn

ingericht, dat de kans op fouten vrijwel nihil is.

Kwaliteit is daarnaast niet alleen gegarandeerd

bij de producten zelf, maar ook terug te vinden

in de verpakkingen en vele mogelijkheden om

leveringen optimaal af te stemmen op de omstandigheden

en wensen van de klant.

NIEUW: DE WYLI TENSION DISC

Regelmatig worden er afspraken gemaakt

met producenten van uiteenlopende soorten

bevestigingsmateriaal om een zo compleet

mogelijk assortiment te kunnen bieden. Een

serieus ‘pareltje’ is de nieuwe samenwerking

met Wyli, waar onder andere de bijzondere

oplossing is ontwikkeld voor het realiseren

van spelingsvrije en strakke windverbanden.

Eigenaar Erik Gerssen: “Een strak windverband

is niet altijd vanzelfsprekend, ondanks

de hoge maatvastheid van staalconstructies

tegenwoordig. Een windverband staat al gauw

bol waardoor hij feitelijk niet functioneel is en

het staat zeker niet fraai. De Wyli is hiervoor

een oplossing die zich inmiddels meer dan bewezen

heeft. Zeker gezien de sterke groei.”

De thermisch verzinkte ring voldoet aan de

Europese eisen, is vrijwel onzichtbaar en levert

daarnaast 80% tijdbesparing op bij de montage

in vergelijking met andere oplossingen. Gerssen:

“Inmiddels worden ze toegepast voor het spelingvrij

monteren van windverbanden in gevels

en daken maar ook om speling in de staal-, stelling-,

glastuin- en machinebouw te verhelpen.”

VOORRAAD IN

KOBOUT MAGAZIJN

Gerssen was al een tijdje op zoek naar een

goede partner voor de logistiek en het vergroten

van de omzet. En vooral naar een

partner die de klappen van de zweep kent in

de beton- en staalbouwwereld. Hij kwam in

contact met groothandel in bevestigingsmaterialen

Kobout. Directeur Joost Kunst: “Er was

direct een klik en dat is belangrijk om tot een

goede samenwerking te komen. Het was ook

duidelijk een win-winsituatie: wij kunnen ons

assortiment verder completeren met een bijzonder

product terwijl Wyli mee kan liften op

onze logistiek en ons verkoopteam.”

Inmiddels is afgesproken dat de Wyli’s op

voorraad komen te liggen in praktisch alle

beschikbare uitvoeringen en afmetingen. Ze

kunnen vanuit deze voorraad los worden geleverd,

maar ook als onderdeel van een totaalbestelling.

Inclusief producten van derden

indien gewenst. Kunst: “Onze salesmensen

hebben een training gekregen zodat ze over

de benodigde kennis beschikken om onze

klanten het juiste advies te geven. Ook dáár

zit een stukje kwaliteit van Kobout.” ■

‘Een strak windverband is niet altijd

vanzelfsprekend, ondanks de hoge

maatvastheid van staalconstructies

tegenwoordig’

Een windverband staat al gauw bol waardoor hij feitelijk niet functioneel is en

het staat zeker niet fraai. De Wyli is hiervoor een oplossing.

De innovatieve oplossing is ook geschikt om speling in de staal-,

stelling-, glastuin- en machinebouw te verhelpen.

Er was direct een klik en dat is belangrijk om tot een goede

samenwerking te komen. Links: Erik Gerssen, rechts: Joost Kunst.

129


Tekst & beeld | Liemar

Steeds strengere regels, steeds hogere druk

Van digitale facturen

naar ketengerichte

procesoptimalisatie

De administratieve druk in de bouw- en staalbouwsector neemt toe. Overheden stellen steeds

strengere eisen, marges staan onder druk en tegelijkertijd groeit de behoefte aan betere grip op

projecten en processen. In die context is Peppol geen toekomstthema meer, maar een directe

realiteit. Sinds 2024 zijn Belgische bedrijven verplicht hun facturen aan overheden (B2G) via het

Peppol-netwerk te versturen. Vanaf 1 januari 2026 wordt deze verplichting uitgebreid naar alle

zakelijke facturatie tussen bedrijven (B2B). Ook in Nederland staat een vergelijkbare regeling

gepland, met een deadline op 2030.

Illustratie werking Peppol.

Toch draait het bij Peppol om meer dan alleen

voldoen aan regelgeving. Volgens Jan van Hapert

van Liemar ligt hier een bredere kans. “Peppol

is geen IT-project”, zegt hij. “Het is de opstap

naar een administratieve structuur die net zo

voorspelbaar en betrouwbaar moet worden als

je productieproces.” Ook Maarten Van Goethem

van Nymus ziet de wettelijke verplichting

vooral als een aanleiding om structureel slimmer

te gaan werken. “Het mooie aan Peppol is dat

het je dwingt om processen te herijken. Bedrijven

investeren vaak in software voor productie,

maar niet in hun administratie terwijl daar

enorme winst te behalen valt: minder fouten,

snellere doorlooptijden en realtime inzicht.”

ACCESS POINTS

Het idee achter Peppol is eenvoudig: bedrijven

versturen en ontvangen facturen

via een beveiligd netwerk van erkende Access

Points, in een uniform formaat (UBL).

Maar de échte waarde ontstaat wanneer

het systeem goed geïntegreerd wordt in de

bestaande bedrijfsprocessen. “Onze klanten

willen weten of hun specifieke situatie

werkt”, vertelt Van Hapert. “Met vorderingsstaten,

goedkeuringsflows, afwijkende

btw – al die uitzonderingen zijn binnen Peppol

goed te ondersteunen, mits je het slim

inricht. Dat is precies waarom wij met Nymus

samenwerken.”

Van Goethem vult aan dat standaardoplossingen

in de praktijk vaak tekortschieten, zeker

in de staalbouw. “De staalbouw is geen standaardsector”,

zegt hij. “Facturen zijn vaak omvangrijk,

gekoppeld aan meerdere projecten of

faseringen. Generieke access points missen die

nuance. Daarom richten wij onze infrastructuur

specifiek in voor partners als Liemar, met

aandacht voor het hele traject: van UBL-opbouw

tot correcte ontvangst en verwerking.”

SAMENWERKING

ALS FUNDAMENT

Die samenwerking is bewust opgebouwd. Liemar

zorgt voor de juiste datalevering vanuit het

130


ALLES AUTOMATISCH

OP Z’N PLEK

Bijlagen zoals bestelbonnen of certificaten kunnen

gewoon worden meegestuurd, en ook bij

inkomende facturen worden bijlagen automatisch

ingelezen. Daarbij worden gegevens zoals

artikelregels, kostensoorten en bestelinfo automatisch

ingevuld, mits aanwezig in de UBL.

Ook bij foutmeldingen blijft het proces eenvoudig:

een factuur kan direct vanuit Liemar of

via het portaal van Nymus opnieuw worden

aangeboden. Klanten behouden altijd controle

over het goedkeuringsproces; weigeren, corrigeren

en crediteren zijn volledig ondersteund.

Jan van Hapert van Liemar.

VERDER DAN FACTURATIE

Peppol is bovendien nog maar het begin. In

2028 start in België de volgende stap: e-reporting,

oftewel automatische btw-rapportage

via hetzelfde netwerk. Nymus is actief

betrokken bij Europese pilots zoals het VIDAprogramma

en deelt inzichten uit die trajecten

met partners als Liemar. “We willen niet pas

aanhaken als iets verplicht wordt, maar willen

dat vóór zijn”, zegt Van Goethem. “Omdat we

‘Wie nu investeert in een goed ingerichte, sectorgerichte oplossing, bouwt

aan overzicht, veiligheid en proceszekerheid, met minder handmatig

werken en meer controle over de cijfers’

ERP-systeem, terwijl Nymus de verzending,

validatie en koppeling naar boekhouding en

administratie verzorgt. Van Hapert: “Onze filosofie

is dat je administratie net zo gestroomlijnd

moet zijn als je fabriek. En dat begint bij

samenwerking. Geen losse tools, maar ketens

die met elkaar praten.”

Die keten begint bij een goede implementatie,

legt Van Hapert uit. “Maar dan wel eentje die

zó logisch in elkaar zit, dat je er als gebruiker

nauwelijks naar hoeft om te kijken.” Volgens

hem is de kracht juist dat Peppol in Liemar volledig

meeloopt in de bestaande processen. “Je

activeert het één keer en vanaf dat moment

sluit alles automatisch op elkaar aan. Btw-codes

worden op de achtergrond gekoppeld aan

de juiste standaarden en je verstuurt je verkoopfacturen

gewoon zoals je altijd al deed –

alleen nu met één klik via Peppol. Inkomende

facturen worden vanzelf opgehaald en gekoppeld

aan de juiste leverancier, inclusief alle bijlagen

en data. Het komt direct op de juiste plek

in je administratie terecht, zonder extra werk

of handmatige stappen.”

De voordelen worden pas echt voelbaar als ze

doorwerken in de praktijk. Volgens Van Goethem

is dat precies wat bij klanten gebeurt.

“We horen van klanten dat hun verwerkingstijd

drastisch daalt. Geen zoekgeraakte facturen

meer en geen fouten bij het overtypen.

Alles komt gegarandeerd aan én is direct beschikbaar.

Dat creëert rust op de werkvloer.”

Van Hapert ziet die verandering ook. “Juist dat

verschil proberen we zichtbaar te maken. We

nemen de complexiteit weg, zodat onze klanten

zich kunnen focussen op hun kerntaken.”

geloven dat digitalisering geen losse ingrepen

zijn, maar een doorlopende ketenontwikkeling.”

Peppol is dus geen eindpunt, maar een

fundament. Wie nu investeert in een goed ingerichte,

sectorgerichte oplossing, bouwt aan

overzicht, veiligheid en proceszekerheid, met

minder handmatig werken en meer controle

over de cijfers.

Dit artikel is gebaseerd op inzichten uit het

webinar ‘Peppol in de praktijk’, én het tweede

webinar over technische implementatie, georganiseerd

door Liemar, Nymus en InfoSteel. ■

Maarten Van Goethem van Nymus.

131


Tekst & beeld | pgb-Europe

Innovatieve

bevestigingsoplossingen

maken bouwen efficiënter

Bij het bevestigen van staalconstructies is betrouwbaarheid cruciaal.

pgb-Europe onderscheidt zich als toonaangevende leverancier van hoogwaardige

bevestigingsmaterialen die voldoen aan de strengste Europese normen.

Het assortiment is zorgvuldig samengesteld om structurele verbindingen niet

alleen sterker, maar ook veiliger en efficiënter te maken. Met onder andere

HV- en SB-constructiebouten en de innovatieve Lindapter-klemsystemen

worden oplossingen geboden die tijd, kosten én risico’s beperken.

LINDAPTER-KLEMSYSTEMEN: SNELLER, VEILIGER,

SLIMMER

Traditioneel worden staalconstructies vaak verbonden door lassen of

boren op de werf. Dat is arbeidsintensief, tijdrovend en brengt bijkomende

veiligheidsrisico’s met zich mee. Lindapter-klemsystemen bieden

hiervoor een slim alternatief. Ze maken lassen of boren overbodig, waardoor

er geen vergunningen voor heet werk nodig zijn en de veiligheid

op de werf aanzienlijk verbetert. Bovendien kan montage eenvoudig van

bovenaf gebeuren, zodat er minder steigers of hoogwerkers nodig zijn.

Het resultaat? Een snellere installatie, lagere kosten en meer veiligheid.

Deze klemsystemen zijn bijzonder geschikt voor toepassingen zoals

vloerconstructies, ophangsystemen voor HVAC, leidingen en verlaagde

plafonds. Dankzij de schuifbare verstelling van de profielen kan de positie

exact worden aangepast vóór het definitief aandraaien. Dat garandeert

een perfect afgewerkte en duurzame verbinding.

VOORSPANBOUTEN: MAXIMALE

BETROUWBAARHEID

Voor veeleisende verbindingen in staalbouw biedt pgb-Europe een

compleet gamma voorspanbouten conform EN 14399 in 10.9 staal.

Deze bouten garanderen de noodzakelijke klemkracht dankzij een voorgeschreven

aandraaimoment. Het aanbod omvat:

• Type HV (EN 14399-4): diameters M12 t/m M36

• Type HR (EN 14399-3): diameters M12 t/m M30

De thermisch verzinkte voorspanbouten zijn onmisbaar bij staalconstructies

die worden blootgesteld aan zware omstandigheden. Ze voldoen

aan de strikte eisen van EN 1090-2, de Europese richtlijn voor

staalbouw. Daarmee bieden ze de zekerheid dat uw verbindingen niet

alleen sterk, maar ook duurzaam en conform de regelgeving zijn. De

bouten worden geleverd als complete set, dus bouten, moeren en

rondellen in dezelfde verpakking.

SB-BOUTEN: VEELZIJDIG EN NORMCONFORM

Naast voorspanbouten levert pgb-Europe ook SB-bouten volgens EN

15048. Deze bouten in kwaliteit 8.8 zijn beschikbaar in uitvoeringen conform

EN ISO 4014 en 4017. Het gamma omvat verzinkte bouten (M10 t/m

M24) en thermisch verzinkte versies (M12 t/m M36). Voor grotere maten

is maatwerk op aanvraag mogelijk, zodat u altijd de juiste oplossing vindt.

Een belangrijk voordeel van de thermisch verzinkte SB-bouten en moeren

is dat ze allemaal ISOPASSEND zijn. Dat betekent dat ze probleemloos

passen op moeren met tolerantieklasse 6H. Dankzij de markering

8.8U herkent u deze eigenschap direct.

INSTORTANKERS

Het gamma van pgb-Europe wordt voortdurend uitgebreid met innovatieve

producten. Nieuw zijn de verzinkte en thermisch verzinkte instortankers,

beschikbaar in maten M16 t/m M24 en in verschillende lengtes.

Speciaal ontworpen afdekkapjes beschermen de draad tijdens het betonstorten

en kunnen nadien eenvoudig verwijderd worden. Dat maakt

het installatieproces vlot en betrouwbaar, zonder kwaliteitsverlies.

132


‘Het resultaat? Een snellere installatie,

lagere kosten en meer veiligheid’

CONCLUSIE

Bij pgb-Europe wordt innovatie gecombineerd met betrouwbaarheid.

Het brede productassortiment – van klemsystemen en voorspanbouten

tot SB-bouten en instortankers – is ontwikkeld om uw projecten

veiliger, sneller en efficiënter te realiseren. Of het nu gaat om standaardtoepassingen

of complexe staalconstructies: met pgb-Europe

kiest u voor zekerheid, kwaliteit en gebruiksgemak. Laat u overtuigen

op 9 oktober 2025 op de Staalbouwdag, stand 38. ■

Lindapter-klemsystemen maken lassen of boren overbodig.

133


Het complete prefab casco bij één partij:

Vanaf ontwerp tot en met montage

Prefab casco’s Ontwikkeling Engineering Productie Levering Montage

• Prefab bouwen: wel de voordelen, niet de risico’s

• Vrijblijvend constructief advies in de ontwerpfase

• Meer en sneller bouwen met minder mensen

Beton I Staal I Hout I Woontorens | Hotels | Kantoren | Scholen | Zorgcentra

TERWA Uw partner voor de

ruw- en prefabbeton bouw

Terwa ontwikkelt en produceert diverse

prefabbetonsystemen voor de beton- en

prefabindustrie. Met onze systemen bieden wij

altijd een innovatieve oplossing voor ieder detail.

Onze producten combineren een hoge mate van

betrouwbaarheid met een eenvoudige montage.

Waar nodig zijn ze voorzien van KOMO-certificering,

ETA en/of CE-markering. Voor elke uitdaging de

perfecte verbinding!

Terwa beheerst het volledige proces: van concept

en ontwerp tot productie en aftersales. Zo kunnen

wij ons flexibel aanpassen aan de eisen en wensen

van onze klanten. Onze eigen engineeringafdeling

richt zich op het ontwikkelen van nieuwe producten

en het continu optimaliseren van bestaande

oplossingen. Door gebruik te maken van de

nieuwste innovatieve technieken spelen wij in op de

actuele behoeften en technische uitdagingen binnen

de bouw- en prefabsector.

Prefab Beton Systemen

Terwa B.V. (HQ)

Kamerlingh Onneslaan 1-3

3401 MZ IJselstein

+31 (0)30 699 1329

www.terwa.com

info@terwa.com

Terwa Prefab

Connector

Doorkoppelsysteem

Hijssystemen

Sandwichelement

Verankeringssysteem

Bevestigingssystemen


IJsseldijk 31

info@preco.nl

7325 WZ Apeldoorn verkoop@preco.nl

085 11 22 360 www.preco.nl

UW TOTAALLEVERANCIER VAN

HOOGWAARDIGE PREFAB

BETONELEMENTEN

Wanden

Kanaalplaatvloeren

Kolommen & Balken

Trappen & Bordesplaten

Balkon- & Galerijplaten

T-Docks

Specials

Gepolijst beton


Tekst | Roel van Gils Beeld | RvR Betonpomp Verhuur

Krachtig in elke kubieke meter

Pionier in betonpompen

viert 20-jarig jubileum

Hans de Bruin (l) en René van Rijs (r) van RvR Betonpomp Verhuur.

RvR Betonpomp Verhuur bestaat twintig jaar! Het avontuur begon twintig jaar geleden met een

klein betonpompje en een flinke dosis lef. Waar anderen zich lieten beperken door moeilijk

bereikbare locaties, zag dit familiebedrijf juist kansen. Inmiddels staat er een modern wagenpark met

betonpompen en -mixers in verschillende formaten, schuimbetonoplossingen en zelfs de eerste

accubetonpompen van Nederland.

136


De kracht van RvR Betonpomp Verhuur zit ‘m

in innovatie en een scherpe blik op wat beter

kan. Oprichter en praktijkman pur sang René

van Rijs zag dat er in de bouw niets bestond

tussen een kruiwagen en een grote betonpomp.

“Het storten van naden tussen kanaalplaten

gebeurde handmatig via een kubel aan

een hijskraan, een tijdrovend en zwaar karwei.”

Hij besloot te experimenteren met een kleine

pomp en een 50 mm slang, waarmee kanaalplaten

snel en efficiënt gevuld konden worden.

Het bleek een schot in de roos: eenvoudiger,

sneller en goedkoper. Daarmee was de eerste

kleine betonpomp in Nederland geboren.

KLEINE ACCUBETONMIXER

In de jaren die volgden, breidde het machinepark

zich gestaag uit en ook een compagnon

diende zich aan in de persoon van Hans

de Bruin. RvR Betonpomp Verhuur bracht

een kleine revolutie teweeg in de sector. “De

nieuwste stap is volledig emissievrij werken”,

zegt Van Rijs enthousiast. Inmiddels draaien

er drie accubetonpompen en in oktober 2025

is de laatste primeur onthuld: de allereerste

kleine betonmixer op accu van Nederland.

“Compact genoeg om achter een auto te hangen

en ideaal voor binnenstedelijke projecten

of op locaties waar werkmaterieel zwaarder

dan 3.500 kg niet kan komen.”

‘Waar concullega’s

ons concept kopiëren,

blijven wij continu

vernieuwen’

TOTAALONTZORGING

Naast innovatie is veelzijdigheid een pijler van

RvR Betonpomp Verhuur. Het bedrijf biedt opdrachtgevers

de mogelijkheid om het complete

traject uit handen te geven: beton leveren, verpompen,

storten én afwerken met complete

stort- en afwerkploegen. Daarnaast heeft

schuimbeton een vaste plek gekregen binnen

de werkzaamheden. Het lichte materiaal

wordt toegepast voor het isoleren en ophogen

van vloeren en is daarmee een veelgebruikte

oplossing bij renovatie- en verduurzamingsprojecten.

Vanuit die expertise is RvR Totaalvloer

ontwikkeld: een compleet vloerconcept waarbij

schuimbeton wordt gecombineerd met

vloerverwarming en een deklaag. “Het voordeel

van RvR Totaalvloer is dat wij het hele traject

verzorgen”, legt Van Rijs uit. “Van advies

op locatie tot snelle uitvoering, vaak al binnen

Ook in de hoogbouw voelt RvR Betonpomp Verhuur zich thuis, zoals hier

aan de Coolsingel in Rotterdam op de 22e verdieping.

dezelfde week. Met één aanspreekpunt en een

compleet servicepakket nemen we de klant al

het regelwerk uit handen.”

HOOGTEPUNTEN

Hoogtepunten zijn er dan ook genoeg. Van Rijs

somt er enkele op: “Het emissievrij storten op

het Binnenhof, de indrukwekkende klussen aan

de Botlekbrug of de renovatie van de historische

kademuren in Amsterdam en Utrecht.”

Ook in de hoogbouw voelt het bedrijf zich

thuis: zo werd aan de Coolsingel in Rotterdam

in een multi-tenant kantoortoren op meerdere

verdiepingen beton gestort, zelfs tot op de 22e

verdieping. “Geen locatie is ons te gek”, zegt

Van Rijs. “Van smalle stegen en binnenstedelijke

bouw tot projecten op en over het water:

we bedenken altijd een oplossing.”

GROTE AFSTANDEN

OVERBRUGGEN

Die creatieve aanpak levert unieke machines

op. “Zo hebben wij er in samenwerking met

Putzmeister (fabrikant van betonpompen, red.)

voor gezorgd dat we de druk van onze 36 meter

giekpomp elektrisch kunnen variëren tussen

de 85 en 130 bar. Dit is handig bij hoogbouw

waar je meer druk nodig hebt of bij paden in

kassen waar grote afstanden moeten worden

Het wagenpark met betonpompen en -mixers in verschillende formaten,

schuimbetonoplossingen en zelfs de eerste accubetonpompen van Nederland.

overbrugd”, zegt Van Rijs. Ook beschikt het

bedrijf over een mobiele betonmast op rupsbanden.

“Een vondst uit Italië, waar de machine

oorspronkelijk werd gebruikt in tunnelprojecten.

Wij hebben het onderstel voorzien van

een dieselmotor, zodat we grote projecten aanzienlijk

efficiënter kunnen uitvoeren.”

FAMILIEBEDRIJF

Wat RvR Betonpomp Verhuur volgens Van

Rijs echt bijzonder maakt, is dat het ondanks

de groei (naar inmiddels 70 collega’s, red.) een

echt familiebedrijf is gebleven. “Ons hele gezin

is inmiddels actief in het bedrijf. De lijnen zijn

kort en er is een sterke verbondenheid onderling.

De sfeer is no-nonsense: gewoon doen,

samen aanpakken en altijd zoeken naar een

oplossing.” Die aanpak levert tussen de zestig

en zeventig klussen per dag op, van grote landelijke

aannemers tot kleine lokale opdrachten.

De ambitie voor de toekomst is helder voor

Van Rijs. “Nóg specialistischer worden en

voorop blijven lopen in innovatie en veiligheid.

Waar concullega’s ons concept kopiëren, blijven

wij continu vernieuwen.” En dat is precies

de reden dat grote spelers in de bouwsector

hun weg blijven vinden naar dit innovatieve

familiebedrijf. ■

137


Tekst & beeld | Matrix Software

Ontgrendel volledige interoperabiliteit

met geavanceerde API

Naadloze integraties

voor efficiënter

constructief ontwerpen

Matrix Software begrijpt dat efficiëntie en samenwerking cruciaal zijn in de wereld van constructief

ontwerp. “Daarom hebben we een krachtige API ontwikkeld voor MatrixFrame/MatrixTools en FEM-

Design, waarmee we een robuuste integratie mogelijk maken tussen onze software en veelgebruikte

platformen zoals Revit, Tekla, Excel, Grasshopper, Rhino en Dynamo”, vertelt accountmanager

Shahram Omary. “Deze interoperabiliteit stelt ingenieurs en ontwerpers in staat om hun workflows te

stroomlijnen, de productiviteit te verhogen en de betrouwbaarheid van hun processen te verbeteren.”

138


‘Deze interoperabiliteit stelt ingenieurs

en ontwerpers in staat om hun workflows

te stroomlijnen, de productiviteit te

verhogen en de betrouwbaarheid van

hun processen te verbeteren’

Eenvoudig gegevens uitwisselen

en realtime samenwerken.

VOLLEDIGE

GEGEVENSUITWISSELING

“Onze API maakt het mogelijk om gegevens en

modellen eenvoudig uit te wisselen tussen MatrixFrame/MatrixTools

en andere softwaretoepassingen”,

aldus Omary. “Dit vermindert de

kans op fouten aanzienlijk en versnelt de projectcyclus.

Of je nu werkt met BIM-platforms

zoals Revit, gegevens verwerkt in Excel of ontwerpen

maakt met Grasshopper en Dynamo:

onze API zorgt ervoor dat de verschillende

systemen soepel met elkaar communiceren.”

Met bijvoorbeeld de MatrixFrame-Revit integratie

kun je eenvoudig de gegevens van een

Revit-model exporteren naar MatrixFrame

voor constructieve analyses. “Dit gebeurt door

het gebruik van de Revit-API en een volledig

geautomatiseerde koppeling, die ervoor zorgt

dat modelinformatie zoals geometrie, belasting

en materiaalparameters op een betrouwbare

en efficiënte manier wordt overgedragen naar

MatrixFrame. Onze oplossing ondersteunt

verschillende soorten gegevens zoals wapeningsdetails,

materialen, belastingen en zelfs

ontwerpparameters, zodat je geen handmatige

invoer nodig hebt, wat de kans op fouten minimaliseert.

Daarnaast biedt onze API de mogelijkheid

om te werken met YAML of JSONbestanden,

die beide eenvoudiger, compacter

en leesbaarder zijn dan XML. Dit zorgt voor

nog efficiëntere gegevensuitwisseling en configuratiebeheer.

Het gebruik van JSON of YAML

maakt de integratie met andere systemen

eenvoudiger, aangezien deze formaten breed

worden ondersteund door verschillende tools

en platformen zoals Dynamo en Grasshopper.

Via onze Matrix en FEM-Design API kunnen

ontwerpers en ingenieurs dus eenvoudig gegevens

manipuleren, configureren en uitwisselen

tussen diverse applicaties.”

GEAVANCEERDE INTEGRATIE

Naast de gestandaardiseerde gegevensuitwisseling

via API's en bestandsformaten biedt de

Matrix Software API ook ondersteuning voor

Command Line Interface (CLI) en C#. Dit

maakt het mogelijk om geavanceerde workflows

te automatiseren en volledig te integreren

met andere applicaties en systemen. “Met

de CLI-functionaliteit kun je MatrixFrame/MatrixTools

integreren in je bestaande systemen

zonder de gebruikersinterface te openen”,

vertelt Omary. “Het is ideaal voor het automatiseren

van herhalende taken en het uitvoeren

van batchprocessen. Via de CLI kun je

bijvoorbeeld modelanalyses, berekeningen en

rapportgeneratie volledig automatiseren. Dit

bespaart tijd en verhoogt de efficiëntie door

menselijke handelingen te minimaliseren. De

MatrixFrame Command Line maakt het mogelijk

om het systeem via geautomatiseerde

scripts te bedienen, wat bijdraagt aan een gestroomlijnde

en efficiënte workflow.”

De C#-API biedt uitgebreide mogelijkheden

voor maatwerk en integratie van MatrixFrame/

MatrixTools in andere softwaretoepassingen.

“Met C# kun je volledig geautomatiseerde

workflows creëren en complexe taken in je

ontwerpproces automatiseren. Door gebruik te

maken van C# kunnen ontwikkelaars de kracht

van MatrixFrame in hun eigen applicaties benutten,

met toegang tot alle functies zoals het inleiden

van gegevens, het uitvoeren van berekeningen

en het genereren van rapporten, zonder de

MatrixFrame-interface te openen. De C#-ondersteuning

maakt het mogelijk om workflows

naadloos aan te passen en te optimaliseren voor

specifieke projectbehoeften. Meer informatie

hierover is beschikbaar op onze kennisbank op

de Matrix Software website.”

Waarom kiezen voor de Matrix Software API?

Verhoogde productiviteit: automatiseer de

gegevensinvoer en analyseprocessen tussen

verschillende platformen, zodat je meer tijd

hebt om te concentreren op de creatieve en

technische aspecten van je ontwerp. Dankzij de

integratie met Revit, Excel, Grasshopper, Rhino

en Dynamo kunnen teams eenvoudig gegevens

uitwisselen en realtime samenwerken.

Verbeterde nauwkeurigheid: door handmatige

gegevensinvoer te elimineren, minimaliseer

je het risico op fouten en zorg je ervoor dat

je ontwerpen altijd nauwkeurig zijn. Met opdrachtregel

en C#-ondersteuning kun je geavanceerde

workflows instellen, wat het risico

op menselijke fouten verder verkleint. ❯

139


BASIS

MatrixProject basis helpt jou door al jouw projecten

overzichtelijk te houden. Zo heb jij al je benodigde

informatie in één programma. Nooit meer losse

urenbriefjes, offertes, facturen of losse excel

bestanden.

Relatiebeheer

Aanvragen

Offertes

Opdrachten

Urenregistratie

Inkoopfacturen

Verkoopfacturen

Materiaalverbruik

Nacalculatie

PROFFESIONAL

BASIS

Termijnfacturering

en - sjablonen

Inkooporders

Export EDI

Proffesional is een pakket dat

speciaal is samengesteld

voor de staalbouwers die

graag zoveel mogelijk wil

automatiseren.

PAKKET

Globale planning

Export boekhouding

CE markering

Automatische

tijdregistratie

Toegang via web

Enterprise is een pakket

voor de staalbouwer die

ten alle tijden inzicht willen

houden en hun effiëncy

willen maximaliseren.

ENTERPRISE

PROFFESIONAL

PAKKET

Automatische

verzending

Verkoopfacturen

Voorraadbeheer

Inkomstenregistratie

Fase-, productie-, in-

koop- en verkoopanalyse

Voor een vrijblijvend

adviesgesprek neem

je contact op met onze

verkoopadviseur

Brian Hendriks

Business developer

Tel:

06 3900 3400

e-mail:

b.hendriks@matrix-software.com


‘Zo kun jij je volledig richten op het ontwerpen

van de constructies van de toekomst!’

Betere samenwerking: de integratie van MatrixFrame/MatrixTools

met platformen zoals

Revit, Rhino en Excel stelt teams in staat om

effi ciënter samen te werken, gegevens realtime

te delen en ontwerpbeslissingen sneller

te nemen. De tweezijdige synchronisatie tussen

Revit en MatrixFrame/MatrixTools houdt

je modellen altijd up-to-date.

Geoptimaliseerde workflows: of je nu werkt

met BIM-software zoals Revit, parametrisch

ontwerp in Rhino/Grasshopper of computationeel

ontwerp met Dynamo, de Matrix Software

API zorgt ervoor dat al je tools soepel

samenwerken, zodat je meer tijd hebt voor innovatie

en verfi jning van je ontwerpen. Je kunt

dynamische modellen in Rhino creëren en direct

naar MatrixFrame/MatrixTools sturen voor

constructieve analyse met realtime feedback.

Flexibiliteit in gegevensbeheer: dankzij de

mogelijkheid om met YAML en JSON-bestanden

te werken, krijg je extra fl exibiliteit bij het beheren

van gegevens, zodat je je processen verder

kunt afstemmen op de behoeften van je project.

Dit biedt gestandaardiseerde, fl exibele gegevensuitwisseling

en maakt het eenvoudiger om confi

guraties aan te passen en gegevens te beheren.

START VANDAAG NOG!

Met de Matrix Software API beschik je over

de benodigde tools om je constructieve ontwerpprocessen

naar een hoger niveau te tillen.

“Of je nu werkt met Revit, Excel, Rhino,

Grasshopper, Dynamo of YAML- of JSONbestanden,

onze API biedt uitgebreide interoperabiliteit”,

besluit Omary. “Zo kun jij

je volledig richten op het ontwerpen van de

constructies van de toekomst!” ■

141


Dejo ontwerpt en produceert custom made roosters voor speciale

projecten en bedenkt totaaloplossingen voor elke branche.

medewerkers

met passie voor

roostertechnologie

dat is dejo

Ambachtsstraat 3 Wolvega | 0561 691 691 | info@dejo.nl

www.dejo.nl

00041915001 - DEJO METAALINDUSTRIE.indd 1 09-09-2024 12:06


Bouw slimmer, sneller

en foutloos

Tot in detail, van ontwerp

tot realisatie.

Genereer werktekeningen,

stuklijsten en productiedata

vanuit het 3D-model.

Open BIM en geavanceerde

IFC-ondersteuning.

Ontwerp en beheer nauwkeurige, datarijke 3D-modellen

voor elk type constructie. Optimaliseer samenwerking,

verhoog de efficiëntie en minimaliseer faalkosten en

verspilling met de krachtige tools van Tekla Structures.

Ontdek de nieuwste AI features en

de nieuwe STEP- en IGES-exports

voor staalfabricage

construsoft.nl

info@construsoft.com

(+31) 316-200 000


BETON & STAAL PARTNERS

Voor uitgebreide informatie over

de Beton & Staal partners,

scan deze QR code met uw smartphone

www.betonenstaalbouw.nl/bedrijf

BJOND INNOVATION

CONSTRUX

AALBORG PORTLAND BELGIUM

Evergemsesteenweg 195

B-9030 GENT

T +32 471 955 129

E yves.terneu@aalborgportland.com

W www.aalborgportland.be

Eerste straat 11

B-3680 MAASEIK

T +32 89 56 53 15

E jvm@bjond.be

W www.bjond.be

Hazebeekstraat 11

B-8531 HULSTE

T +32 56 72 47 93

E info@construx.eu

W www.construx.eu

ENVO-FIX

Willem de Zwijgerstraat 18

2411 VV BODEGRAVEN

T +32 172 61 22 88

E info@envo-fix.nl

W www.envo-fix.nl

NV BEKAERT SA

Bekaertstraat 2

B-8550 ZWEVEGEM

T +32 56 76 61 11

E veerle.tack@bekaert.com

W www.bekaert.com

BUITING STAALBOUW

Van Dongenstraat 42

8107 AG BROEKLAND

T +31 570 53 10 10

E info@buitingstaalbouw.nl

W www.buitingstaalbouw.nl

CT DE BOER

Marconibaan 44

3439 MS NIEUWEGEIN

T +31 30 600 91 51

E info@ctdeboer.nl

W www.ctdeboer.nl

Belgische Vereniging van specialisten in de

herstelling, bescherming en versteviging van beton

FEREB VZW

Grootveldlaan 148

B-1050 BRUSSEL

T +32 15 41 31 24

E info@fereb.be

W www.fereb.be

BETONHUIS

Zaagmolenlaan 20

3447 GS WOERDEN

Postbus 194

3440 AD WOERDEN

T +31 348 48 44 74

E info@betonhuis.nl

W www.betonhuis.nl

CATHODIC PROTECTION SUPPLIES BV

Dalkruidbaan 142

2908 KC CAPELLE AAN DEN IJSSEL

T +31 10 820 87 04

E info@cp-supplies.nl

W www.cp-supplies.nl

DUTCH ENGINEERING

Energieweg 46

2382 NL ZOETERWOUDE

T +31 71 541 89 23

E info@dutchengineering.nl

W www.dutchengineering.nl

HRC Europe NL B.V.

Mortelstraat 7

8211 AD Lelystad

T +31 320 72 70 30

E info@hrc-europe.com

W www.hrc-europe.com

CONSTRUSOFT

ECHO PRECAST ENGINEERING NV

BETONVERENIGING

Tielweg 3

2803 PK GOUDA

T +31 182 53 92 33

E info@betonvereniging.nl

Hengelder 16

6902 PA ZEVENAAR

T +31 6 20 00 00

E info@construsoft.com

W www.construsoft.com

Industrieterrein Centrum Zuid 1533

B-3530 HOUTHALEN

T +32 11 600 800

E info@echoprecast.com

W www.echoprecast.com/nl

INPIEQ

Liberatorstraat 3

4651 SC STEENBERGEN

T +31 850 81 20 00

E info@inpieq.nl

W www.betonvereniging.nl

W www.inpieq.nl

BIM4PRODUCTION

Plaagslagen 5

7463 PJ RIJSSEN

T +31 548 539 329

CONSTRUX MAARSBERGEN

Haarbos 13

3953 HA MAARSBERGEN

T +31 343 71 154

ECOCEM BENELUX

Plaza 22

4782 SK MOERDIJK

T +31 168 382 324

INTERBOOR MIDSLAND

Postbus 40392

3504 AD UTRECHT

T +31 30 241 19 19

E hello@bim4production.nl

E info@construx.eu

E ecocembenelux@ecocemglobal.com

E info@interboor-midsland.nl

W www.bim4production.nl

W www.construx.eu

W www.ecocemglobal.com

W www.interboor-midsland.nl

144


BETON & STAAL PARTNERS

Voor uitgebreide informatie over

de Beton & Staal partners,

scan deze QR code met uw smartphone

www.betonenstaalbouw.nl/bedrijf

I-THESES BVBA

Moortelstraat 27

B-9160 LOKEREN

T +32 9 33 88 252

E info@i-theses.com

W www.i-theses.com

MBS GROEP

Energieweg 2

3762 ET SOEST

Postbus 115

63760 AC SOEST

T +31 35 588 18 88

E info@mbsgroep.nl

PENETRON BENELUX

Toekomstlaan 6

B-2200 HERENTALS

T +32 14 39 83 90

E info@penetron.be

W www.penetron-benelux.be

SCHROEDER-ANKERS BV

Radonstraat 10

7031 GT WEHL

T +31 315 65 1706

E info@schroeder-ankers.nl

W www.mbsgroep.nl

W www.schroeder-ankers.nl

Our part in every solution

JG STAALPLAATBETONVLOEREN BV

Burg. Daalderopstraat 3

6916 CC TOLKAMER

Postbus 57

6916 ZG TOLKAMER

T +31 316 54 27 17

E info@jg-cladding.nl

MECO METAL N.V.

Weg op Bree 125

B-3670 OUDSBERGEN

T +32 11 27 86 27

E info@mecometal.be

W www.mecometal.be

PERI BENELUX B.V.

Van Leeuwenhoekweg 23

5482 TK SCHIJNDEL

T +31 73 5 47 91 00

E info@peri.nl

W www.peri.nl

STAFA

Den Engelsman 18

6026 RB MAARHEEZE

T +31 495 599 888

E info@stafa.nl

W www.stafa.nl

W www.jg-cladding.nl

KOBOUT B.V.

Nijverheidsweg 43

3341 LJ HENDRIK-IDO-AMBACHT

T +31 78 684 66 11

E info@kobout.nl

W www.kobout.nl

MISA NEDERLAND B.V.

Stuttgartstraat 18

3047 AS ROTTERDAM

T +31 85 013 74 91

E info@misaplatform.nl

W www.misaplatform.nl

PRECO BV

IJsseldijk 31

7325 WZ APELDOORN

T +31 85 11 22 360

E info@preco.nl

W www.preco.nl

TERWA B.V.

Kamerlingh Onneslaan 1-3

3401 MZ IJSSELSTEIN

T +31 30 669 1329

E info@terwa.com

W www.terwa.com

ERP STAALCONSTRUCTIE-SOFTWARE

LIEMAR SOFTWARE BV

Ekkersrijt 4502 a

5692 DM SON

T +31 40 248 40 41

E info@liemar.nl

W www.liemar.nl

MOUW HOEDLIGGERS BV

Boylestraat 22

6718 XM EDE

T +31 318 63 32 26

E info@mouwhoedliggers.nl

W www.mouwhoedliggers.nl

®

PROGRESS SOFTWARE DEVELOPMENT

Julius-Durst-Strasse 100

I-39042 BRIXEN (BZ)

T +39 0472 979 159

E info@progress-psd.com

W www.progress-psd.com

WILLEMS BOVEN-LEEUWEN

Waterstraat 24

6657 CP BOVEN-LEEUWEN

T +31 487 74 56 00

E info@willems.nl

W www.willemsconstructiegroep.nl

DE BETONBEKISTING

NOE-BEKISTINGSTECHNIEK BV

MATRIX SOFTWARE

Kerkenbos 1065-H

6546 BB NIJMEGEN

T +31 88 567 80 00

E info@matrix-software.nl

Vlietskade 1009

4241 WD ARKEL

Postbus 25

4240 CA ARKEL

T +31 183 56 98 99

E info@noe.nl

SAINT-GOBAIN WEBER BEAMIX B.V.

Hastelweg 161

5662 CJ EINDHOVEN

T +31 40 259 79 11

E info@saint-gobain.com

WÜRTH NEDERLAND BV

Het Sterrenbeeld 35

5215 MK 's-HERTOGENBOSCH

T +31 73 629 19 11

E info@wurth.nl

W www.matrix-software.nl

W www.noe.nl

W www.weber-beamix.nl

W www.wurth.nl

145


Maatwerk in prefab beton casco’s

www.mbsgroep.nl

info@mbsgroep.nl

035-588 18 88


Industrieweg 3, Lemmer

ijbgroep.nl


Ons Zinculair ® zink is Cradle to Cradle

Certified ® op niveau Silver. De Cradle to Cradle

Certified ® productenstandaard is een streng

en uitgebreid certificerings-programma dat

producten en materialen beoordeelt op veiligheid,

recyclebaarheid en verantwoorde productie.

SAMEN DUURZAAM,

BETROUWBAAR EN FLEXIBEL

ROTOCOAT IS

ZINCULAIR ®

E verkoop@rotocoat.nl T 085 044 27 27 www.rotocoat.nl

ROTO Family member

Hooray! Your file is uploaded and ready to be published.

Saved successfully!

Ooh no, something went wrong!