Transform your PDFs into Flipbooks and boost your revenue!
Leverage SEO-optimized Flipbooks, powerful backlinks, and multimedia content to professionally showcase your products and significantly increase your reach.
BETON
BOUW
PLATFORM OVER BETON EN STAAL IN DE BOUW
NUMMER 4 2025 | JAARGANG 13
SEPTEMBER - OKTOBER
BETONENSTAALBOUW.NL
RENOVATIE BINNENHOF
RONDETAFELGESPREK
OVER VERDUURZAMING
VAN BRIENENOORDBRUG
THEMA DUURZAAM &
CIRCULAIR
SINCE 1979
KOBOUT, DEALER
VOOR WYLI RINGEN
Kobout biedt een uitgebreid assortiment
bevestigingsmaterialen aan, waaronder
Wyli® Tension Discs. Deze speciale
stelringen zijn ontwikkeld om altijd
strakke, spelingsvrije windverbanden te
realiseren. Dankzij ons ruime assortiment
en voorraad kunnen wij snel leveren,
zowel standaard verpakking, losse stuks
of complete sets of kits.
Belangrijkste voordelen:
- 80% tijdbesparing bij montage ten
opzichte van conventionele oplossingen.
- Spelingsvrije verbindingen voor gevels,
daken, staal- en stellingbouw.
- Betrouwbaarheid en duurzaamheid, door
thermisch verzinkte uitvoering conform
Europese normen.
- Esthetisch onzichtbaar, de ring werkt
effectief zonder afbreuk te doen aan
het uiterlijk.
Met jarenlange ervaring en expertise in
bevestigingsoplossingen staat Kobout
garant voor kwaliteit en innovatie.
Onze expert Leendert Vermeulen is
beschikbaar om u te adviseren over de
juiste toepassing van de Wyli® Tension
Discs in uw project.
Tel: +31(0)6 4692 5932
E-mail: leendert.vermeulen@kobout.nl
Scan voor
meer info:
LinkedIn: Kobout BV E-mail: sales@kobout.nl Tel: +31(0)78 684 66 11
www.kobout.nl
TOWARDS ZERO
CARBON CONCRETE
Bij Penetron streven we naar een duurzamere toekomst binnen de bouwsector.
Onze innovatieve technologie voor betonbescherming verlengt niet alleen de
levensduur van betonconstructies, maar levert ook een actieve bijdrage aan
het verkleinen van de ecologische voetafdruk van de bouw. Dankzij doordachte
oplossingen maken we bouwen niet alleen sterker, maar ook milieubewuster.
Wij geloven bij Penetron dat duurzame bouw begint
bij de juiste keuze van betonadditieven. Penetron
Admix is een in het beton gemengde kristallijne
technologie die het beton actief beschermt. Door een
chemische reactie met het aanwezige vocht en de
cementbestanddelen vormt het product onoplosbare
kristallen die de poriën en haarscheurtjes tot 0,5 mm
permanent afdichten.
Het resultaat? Een waterdicht en zelfherstellend
beton dat bestand is tegen de tand des tijds. Penetron
Admix verlengt de levensduur van betonconstructies
aanzienlijk, vermindert de onderhoudskosten en
draagt bij aan een lagere ecologische voetafdruk.
Dankzij deze duurzame en betrouwbare oplossing
kunnen bouwprofessionals hun projecten niet alleen
beschermen, maar ook klaarstomen voor de toekomst.
Samen kijken we naar het beton van morgen.
PENETRON BENELUX BV
Toekomstlaan 6A,
2200 Herentals, België
Tel: +32 14 39 83 90
info@penetron.be
www.penetron-benelux.be
4
Voorwoord
RONDKIJKEN, VOORUITKIJKEN, HERGEBRUIKEN
De thema’s duurzaamheid en circulariteit lopen als een rode draad door deze editie van Beton & Staalbouw, waarin we uiteraard
ook stilstaan bij bijzondere projecten én het aankomende Beton Event.
In inspirerende interviews met Thijs Huijsmans en Heleen Herbert van Heijmans en met dr. Elma Durmisevic worden actuele vragen
aangesneden rond de centrale thema’s van dit nummer. Hoe kunnen we materialen slimmer inzetten? Welke rol speelt ontwerp in de
levensduur van onze gebouwen? En hoe zorgen we ervoor dat circulariteit niet bij mooie woorden blijft, maar daadwerkelijk wordt
verankerd in beleid en praktijk?
Dat vormde ook de rode draad in ons rondetafelgesprek over verduurzaming, bewustwording en opschaling van duurzaam beton.
Want, hoe groen is beton nu werkelijk? En belangrijker: wat is er nodig om de verduurzaming ervan écht op te schalen? Als we de
huidige koers voortzetten, lopen we volgens de experts aan tafel zelfs tegen een CO 2
-lockdown aan. Als cementfabrieken straks hun
vergunning verliezen vanwege milieuschade, staan we stil. De bouwsector kan opnieuw geraakt worden door milieuregelgeving die
vooruitloopt op de praktijk. Dat benadrukt de urgentie van versnellen.
Verder in dit nummer het vierde deel in onze reeks over de renovatie van het Binnenhof. Een ingrijpend traject dat niet alleen
technisch en organisatorisch een uitdaging vormt, maar ook laat zien hoe innovatie, duurzaamheid en circulaire principes steeds
nadrukkelijker de toon zetten. Blikvanger is de tijdelijke uitkijktoren, gebouwd van circulair staal. Het bouwwerk is niet alleen een
functioneel middel om bezoekers en geïnteresseerden zicht te bieden op de voortgang van de renovatie, maar ook een krachtig
symbool: materialen krijgen een tweede leven en laten zien dat hergebruik en esthetiek hand in hand kunnen gaan.
Vooruitkijken doen we ook in de voorbeschouwing van het Beton Event 2025. Na jaren in de Van Nelle Fabriek in Rotterdam is dit
de eerste keer dat het grootste kennis- en netwerkevenement voor de betonsector in Noord-Brabant neerstrijkt: Congrescentrum
1931 in Den Bosch. De afgelopen drie jaar stond het programma in het teken van het thema ‘en route’ naar duurzaam en circulair
beton. Op 20 november wordt dit thema afgesloten én wordt het startschot gegeven voor een nieuwe reeks die vanaf 2027 verder
vorm krijgt.
Verder besteden we aandacht aan aansprekende praktijkvoorbeelden rondom duurzaamheid en circulariteit, zoals het hergebruik
van staal bij de sporthal De Gouwhal in Waddinxveen en de proeftuin van Rijkswaterstaat op de Zuidpier in IJmuiden. Hier wordt
in een realistische omgeving geëxperimenteerd met golfbrekers van duurzame betonmengsels, met als doel om te beoordelen of
de nieuwe mengsels ook op de lange termijn sterk én duurzaam blijven. Dit en nog veel meer in deze editie van Beton & Staalbouw.
Alvast veel leesplezier!
Roel van Gils
5
BETON
BOUW
PLATFORM OVER BETON EN STAAL IN DE BOUW
COLOFON
Jaargang 13 | nummer 4 | 2025
Verschijnt 5 x per jaar
ISSN 2352-3867
betonenstaalbouw.nl
VERANTWOORDELIJKE UITGEVER
Schatbeurderlaan 6
6002 ED Weert
Postbus 249
6000 AE Weert
+31 495 45 00 95
info@louwersmediagroep.nl
louwersmediagroep.com
VESTIGING BELGIË
Kapellestraat 132/1
Gebouw G
8020 Oostkamp
+32 50 36 81 70
info@louwersmediagroep.be
louwersmediagroep..com
EINDREDACTIE
Lieke Bousema
REDACTIETEAM
Philip Doutreligne, Tjerk van Duinen, Roel van Gils,
Jerry Helmers, Carolien Klees, Nolanda Klunder,
Jean van Pol, Kris Vandekerckhove en Marjolein
de Wit-Blok
PROJECTMANAGER
Mark de Lau
m.delau@louwersmediagroep.nl
SECRETARIAAT
Manuela Depenbrock
Esmee Peeters
Sandra Reijnders
ADVERTENTIES
Een hoge resolutie PDF moet worden aangeleverd
via de AdPortal. Mocht u nog geen uploadlink
hebben ontvangen, stuur een email naar
traffic@louwersmediagroep.nl
ABONNEMENTSPRIJS
Nederland: € 90,00 per jaar excl. btw
Buiten Nederland: € 142,00 per jaar excl. btw
ING Bank: IBAN: NL46INGB0000417165
SWIFTADRES: INGBNL2A
BIC ABNANL2A
T.n.v. Louwers Mediagroep
o.v.v. Beton & Staalbouw magazine
Informatie over abonnementen:
+31 495 45 00 95
ADRESWIJZIGINGEN
Schriftelijk ten minste drie weken
voor verhuizing naar:
Postbus 249, 6000 AE Weert, Nederland
OPZEGGINGEN
Indien twee maanden voor het verstrijken van de
abonnementsperiode geen schriftelijk bericht van
opzegging is ontvangen, wordt het abonnement
automatisch met een jaar verlengd.
DOELGROEP
Directies en management van bouwbedrijven,
projectontwikkelaars, opdrachtgevers, betrokken
ministeries en rijksdiensten, gemeenten, provincies
en andere betrokken overheden, landelijke,
regionale en lokale organisaties, aannemers,
ingenieurs, constructeurs, technologen en
leveranciers actief in de Beton- en Staalindustrie
Blijf gratis en eenvoudig op de hoogte van het
laatste nieuws. Volg ons op social media en meld je
aan voor onze nieuwsbrief!
VORMGEVING/ART DIRECTION
studio@louwersmediagroep.nl
DRUKWERK
Drukkerij Hendrix, Peer
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of vermenigvuldigd
zonder uitdrukkelijke toestemming van de uitgever en zonder bronvermelding.
Hoewel dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten
is samengesteld kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze
instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Zij aanvaarden
dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van
welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen
die gebaseerd zijn op deze informatie.
Uitkijktoren van circulair staal 8
De Pen, Ralph van Roessel: Sociale innovatie 12
Pionier in CO 2
-reductie door data, beton en certifi cering 14
Inspelen op groeiende vraag naar duurzame verbindingen 16
Van Brienenoordbrug: een boeiend samenspel van hout en staal 18
Samen sterk aan de Van Brienenoordbrug 22
Hangsteiger bij brugrenovatie: vakwerk in de praktijk 26
‘Veilig en effi ciënt uitvoeren van deze klus is gezamenlijk doel’ 28
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
‘Wij zijn makers van de gezonde leefomgeving’ 32
Gaat het ooit lukken… een bouwsector zonder beton- of staalafval? 34
Samen bouwen aan duurzame betonconstructies 36
Golfbrekers van duurzame betonmengsels bij Zuidpier IJmuiden 38
Staal met hout, een duurzame combinatie 40
‘Beschouw ook staal- en betonbescherming als een kunst’ 42
APK voor circulair staal 46
Bouwen aan een schonere toekomst 48
Betonmixers maken de sprong naar emissievrij 50
Lichter, sneller en volledig herbruikbaar bouwen 52
Een circulaire vloer voor de CityHub 54
Tijd voor duurzame actie 56
Lamgatsebrug: circulair geprefabriceerd project met 82% hergebruikt staal 58
Staalsnijspecialist is vaak de reddingsboei voor opdrachtgevers 62
Complexe bouwput voor nieuw gerechtsgebouw Almelo 64
Een tweede leven voor staal in De Gouwehal 66
Hoe groen is beton nu werkelijk? 68
Beton Event 2025: nieuwe locatie, nieuw hoofdstuk 74
Kennis delen en ontwikkelen 76
THEMA PREFAB BETON
Confi guratiesoftware voor prefab 78
Volledige grip op het prefab proces 80
‘Installateur en aannemer ontdekken massaal deze slimme aanpak’ 82
8
16
36
42
Inhoud
54
80
106
66
90
122
Voorloper in oplossingen voor voorgespannen betonelementen 84
De spilfunctie van projectcoördinatie in het succes van breedplaatvloeren 86
Eco-vriendelijke funderingsbalk 88
Bouwen aan de toekomst met prefab beton 90
Belgische producent van betonnen kanaalplaten profi leert zich verder op Nederlandse markt 94
Alles onder één dak geeft prefab specialist unieke positie 96
‘Betrek ons vanaf de schetsfase’ 98
Baanbrekende technologie en gestroomlijnde processen 100
Prefab onder controle, van vloer tot console 104
‘Wij slaan een brug tussen adviespartijen en maakpartijen’ 106
Comfortabel, circulair en toekomstbestendig 108
‘De gehele gevel zit met onze technieken vast aan het gebouw’ 112
De toekomst van water zuiveren in Vlaardingen 114
Champions League staalbouw 116
BETON
BOUW
PLATFORM OVER BETON EN STAAL IN DE BOUW
NUMMER 4 2025 | JAARGANG 13
SEPTEMBER - OKTOBER
BETONENSTAALBOUW.NL
THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE
Samenwerking en innovatie onmisbaar bij de renovatie van duizenden bruggen 120
Meten is weten is kwaliteit 122
De weg naar duurzaam betonherstel 124
PLATFORM OVER BETON EN STAAL IN DE BOUW I BETONENSTAALBOUW.NL
Strak windverband dankzij excentrische stelring 128
Van digitale facturen naar ketengerichte procesoptimalisatie 130
Innovatieve bevestigingsoplossingen maken bouwen effi ciënter 132
Pionier in betonpompen viert 20-jarig jubileum 136
Naadloze integraties voor effi ciënter constructief ontwerpen 138
Beton & staalpartners 144
4
RENOVATIE BINNENHOF
Cover
RONDETAFELGESPREK
OVER VERDUURZAMING
VAN BRIENENOORDBRUG
THEMA DUURZAAM &
CIRCULAIR
Tijdelijke uitkijktoren Binnenhof gebouwd
door Van Ee Staalspecialisten in
opdracht van Heijmans.
(Beeld: Rijksvastgoedbedrijf)
DEN HAAG BINNENHOF
Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | Rijksvastgoedbedrijf, Tjerk van Duinen
Renovatie Binnenhof
Uitkijktoren
van circulair staal
Deze vierde aflevering van de serie over de renovatie van het
Binnenhof gaat niet over een van de gebouwen van het complex,
maar over een manier waarmee het Rijksvastgoedbedrijf iets
wil teruggeven aan de bewoners en bezoekers van Den Haag.
Na lang wikken en wegen werd dat een 28 meter hoge gele
uitkijktoren vlak naast de Stadhouderspoort die Binnenhof
en Buitenhof met elkaar verbindt. De toren, zoveel mogelijk
opgetrokken uit circulair staal, blijkt een succesnummer. Ruim
een jaar na de opening in juli 2024 noteerde de teller van de
tourniquetdeur al de vijfhonderdduizendste bezoeker. Geen
gek resultaat voor wat een alternatief werd voor een eens
voorgestelde loopbrug over het Binnenhof.
Het renoveren van het Binnenhof – een binnenstedelijk
project van 90.000 m 2 – is bepaald
geen sinecure. Dat geldt niet alleen voor de gebruikers
van de gebouwen en alle partijen die
erbij betrokken zijn. Ook de omliggende bedrijven,
omwonenden en bewoners van Den Haag
hebben te maken met jaren van bouwactiviteit.
Om de Haagse binnenstad ook tijdens de renovatie
aantrekkelijk te houden, is al in een vroeg
stadium een samenwerkingsverband opgezet
tussen de gemeente Den Haag, het Rijksvastgoedbedrijf
(RVB), omwonenden en bedrijven.
Doel was om te kijken hoe het gebied rond het
Binnenhof zo aantrekkelijk mogelijk kon blijven.
Vanuit het Atelier van de Rijksbouwmeester is
aan jonge architecten gevraagd ideeën aan te
dragen. Eén van de voorstellen was een lange
loopbrug die liep van de Stadhouderspoort
naar Algemene Zaken (bij het Torentje van de
premier). Voor de bouwers was dat geen optie:
teveel mogelijke verstoringen van het renovatieproces.
Datzelfde gold voor het idee om een
kopie van de voorgevel van de Ridderzaal te
plaatsen voor de poort, met een informatiecentrum.
Ook dit idee verdween op praktische
gronden in de prullenbak.
STANDBEELD
De doorbraak kwam toen de verplaatsing van
het ruiterstandbeeld van Koning Willem II ter
sprake kwam. Beeld en sokkel moesten verhuizen
van hun plek vlak naast de haringkar
bij de Stadhouderspoort naar de tuin van de
Raad van State. Het idee van een uitkijktoren
kreeg daarmee een ideale locatie. Immers, er
ligt al een fundering en er lopen geen leidingen
en kabels onder. Aldus ontwierp Arcadis
voor deze mooie plek een slanke toren van 28
meter hoog, met trappen die rond een stalen
draagconstructie omhoog slingeren. De
engineering is samen met constructeur ABT
en Van Ee Staalspecialisten (TO, UO) uitgewerkt,
met als voorwaarde van het RVB om
deze traptoren zo modullair en circulair mogelijk
uit te voeren. Opdrachtgever van Van Ee is
Heijmans, de bouwer van de toren.
De toren kijkt uit op de daktuin van de bouwkeet.
MODULAIR
Een tijdelijke uitkijktoren bouwen in een binnenstad
vergt veel voorbereiding en overleg.
Gerben van Beek, commercieel directeur bij
Van Ee Staalspecialisten: “De toren is in fasen
ontworpen, zelfs nog met een variant waarin
een lift zat. Dat was kostentechnisch en bouwkundig
echter niet haalbaar. Verder is veel tijd
gestoken om tot een modulair en volledig herbruikbaar
ontwerp te komen, het RVB wil namelijk
de toren een nieuwe bestemming geven
als de renovatie van het Binnenhof klaar is. Verder
moet je zorgen dat vallende objecten, zoals
mobieltjes van selfie-makende bezoekers, geen
gevaar opleveren voor omstanders.”
FUNDERING
Onderzoek naar de bestaande fundering
leerde dat voor de toren vier buispalen bijgeplaatst
moesten worden. “Deze zijn met elek-
8
DEN HAAG BINNENHOF
‘De duurzaamheidseisen bij de bouw
van de toren waren hoog’
trisch materieel in de grond gedrukt en geven
de toren stabiliteit”, legt Van Beek uit. “Hier
overheen zijn twee HEB1000 liggers geplaatst
waar in feite de toren op rust. Een aantal poeren
zorgt voor ondersteuning van hekken en
trappen op het laagste niveau. De verzinkt
stalen draagconstructie bestaat uit een rechthoekige
kern gemaakt van 300 bij 300 kokers
en windverbanden van stripstaal. Hieromheen
zijn trappen en bordessen gemonteerd
en balustrades, zoveel mogelijk in standaardmaten.
Roestvrijstaal gaas rondom tot 2.40
meter hoogte beschermt omstanders voor
vallende materialen. De toren is waar mogelijk
met boutverbindingen in elkaar gezet, een
klein aantal verbindingen bij het bordes is gelast.
We hebben ook getracht zoveel mogelijk
onderdelen voor te monteren in onze fabriek
om transportbewegingen te minimaliseren en
snelle montage te faciliteren.” ❯
Met 28 meter hoog, ruim 6,5 meter breed en 4,7 meter diep is de uitkijktoren een ranke verschijning
die boven de spiegelende bouwkeet uitsteekt.
9
DEN HAAG BINNENHOF
148 TREDEN
Met 28 meter hoog, ruim 6,5 meter breed en
4,7 meter diep is de uitkijktoren een ranke
verschijning. Onderin is aan de ene kant de
ingang met een tourniquet en aan de andere
kant de uitgang, ook met tourniquet. “Zo
wordt bijgehouden hoeveel bezoekers er tegelijk
aanwezig zijn”, vervolgt Van Beek. “Het
maximum aantal bezoekers is vastgesteld op
60 personen, gebaseerd op twee schoolklassen
met docenten. Bij 60 gaat de ingang tijdelijk
dicht, tot bezoekers het uitzichtpunt verlaten
en nieuwe bezoekers naar binnen kunnen..
Bij onweer en vanaf windkracht 8 gaat de toren
dicht, maar meestal is deze attractie open.
Een scherm van gaas beschermt voetgangers tegen vallende objecten. (Beeld: RVB)
‘Roestvrijstaal gaas rondom tot 2.40 meter
hoogte beschermt omstanders voor vallende
materialen’
De uitkijktoren gezien vanaf het Buitenhof.
CIRCULAIR
De duurzaamheidseisen bij de bouw van de toren
waren hoog. Dat begint bij een demontabele
constructie, waardoor het gevaarte weer
een andere bestemming kan krijgen. Daarnaast
is circulair materiaal toegepast. Van Beek: “Van
Ee is door Heijmans geselecteerd als staalbouwer,
mede omdat wij onder de naam EECU-
LAIR circulair staal leveren met een zeer lage
MKI-waarde (momenteel 0,022; red.). Dit staal
is bestaand materiaal, wordt dus direct hergebruikt
zonder tussenkomst van een smeltproces
en heeft dezelfde kwaliteit als normaal
staal. Aangezien wij projecten met regelmaat
blijven keuren, kan de levensduur tot wel 100
jaar oplopen. Het staal is afkomstig uit eigen
voorraad of komt van derden, bijvoorbeeld via
de digitale marktplaats DuSpot. Met meer samenwerking
kunnen we de inzet van circulair
staal in de bouw nog verder opvoeren.”
Trappen, bordessen en balustrades zijn zoveel mogelijk uitgevoerd in standaardmaten. (Beeld: RVB)
10
DEN HAAG BINNENHOF
Bouwschutting aan de Lange Poten.
Via 148 treden kom je op het bovenste bordes
waar je uitzicht hebt over de renovatie en over
een flink stuk van Den Haag. Informatieborden
op de bordessen geven meer informatie over
de historie van het Binnenhof en omgeving.”
Op 28 meter hoogte zijn juist de trappen van
de Ridderzaal te zien. Ook biedt het platform
zicht op het groene duinlandschap op het dak
van de grote bouwkeet van Heijmans, die met
spiegelende gevels in de Hofvijver is gebouwd.
Ook dat was een manier om de renovatie te
‘verzachten’: geen lelijke bouwkeet maar een
object dat de vijver en de stad reflecteert.
Naast de toren leverde Van Ee ook het staal
voor de bouwschuttingen. Langs de Lange Poten
zijn deze voorzien van tot zes meter hoge
historische foto’s en uitleg over het verleden
van de bebouwing en de nieuwe ontwerpen.
Tegen de bouwkeet aan het Plein zijn bouwdoeken
gespannen met daarop afgebeeld de
bomen van het Plein. Aan de schutting zijn vijf
kunstpanelen bevestigd waarop kunstenaars
van The Hague Street Art zich hebben kunnen
uitleven, geïnspireerd door vijf Haagse
musea. Ook dit is een manier om de bewoners
en de bedrijven uit de omgeving bij de
renovatie te betrekken.
KÈKSTÈGÂH
Uiteraard heeft de uitkijktoren naar goed lokaal
gebruik een bijnaam gekregen. In de stijl
van Haagse Harry, een creatie van tekenaar
Marnix Rueb, gaat het gele gevaarte inmiddels
als ‘Kèkstègâh’ door het leven. Over een
aantal jaren – of eerder als de bouwlogistiek
het toestaat – komt het standbeeld terug op
zijn plaats. De toren krijgt vast een volgende
bestemming. Dat kan zijn bij een gebiedsontwikkeling
waar het RVB bij betrokken is of op
een andere plek waar een landmark passend
is. Wie ideeën heeft, kan deze opperen. ■
Bovenop de toren zijn juist de trappen zichtbaar
van de Ridderzaal.
11
DE PEN
‘Verhogen van de arbeidsproductiviteit lukt niet met
enkel technische en procesmatige vernieuwingen’
12
DE PEN
Ralph van Roessel
momenteel sabbatical/voorheen co-CEO bij TAUW
SOCIALE INNOVATIE
Qua product- en procesinnovatie zie ik onze sector grote stappen maken. Zeker verduurzaming, andere contractvormen
en digitalisering staan inmiddels prominent op de agenda en kennen vele praktijkvoorbeelden. Maar waar blijft toch de
zo noodzakelijke sociale innovatie om onze sector in de steeds krapper wordende arbeidsmarkt zowel aantrekkelijker
als effectiever te maken?
Sinds begin dit jaar heb ik een sabbatical. Een bijzondere periode waarin ik, naast ‘andere’ dingen doen, bijleer, mijn
netwerk uitbouw en me oriënteer op een nieuwe baan. Daartoe heb ik inmiddels met tientallen organisaties binnen de
bouw- en infrasector gesprekken gevoerd. De laatste tijd met een focus op de aannemerij. Groot, middel en klein, beursgenoteerd,
private-equity owned en familiebedrijf, regionaal, nationaal en internationaal en zowel specialisten als multidisciplinaire
spelers. Ondanks de enorme, gelukkig nog steeds aanwezige diversiteit hoor ik eigenlijk best uniforme verhalen.
Het is nagenoeg iedereen wel helder dat ons werk de komende jaren slimmer, sneller en met minder milieu-impact
moet. En daartoe wordt er al veel geïnvesteerd in o.a. datagedreven werken, elektrificeren van materieel, robotisering,
nieuwe contractvormen en hergebruik van grondstoffen. De sector is duidelijk op veel fronten in beweging gekomen.
En dat is hard nodig, aangezien de woning-, water-, energie-, vervangings- en renovatie-opgave voor ons land enorm is.
En toch laten we volgens mij nog echt kansen liggen. Want hoewel iedereen benoemt dat de nog krapper wordende arbeidsmarkt
dé uitdaging voor de toekomst is, zie ik nog erg weinig sociale innovatie. Weliswaar zijn er al mooie initiatieven
om de instroom in de sector, zowel van onder als van opzij, te verbeteren, maar waar blijven de andere vormen van samenwerken,
kennis ontwikkelen en besluiten nemen? Als je met dezelfde hoeveelheid mensen meer werk moet gaan verzetten,
moet je omstandigheden creëren waarmee je het maximale uit het beschikbare arbeidspotentieel haalt. Maar verhogen van
de arbeidsproductiviteit lukt niet met enkel technische en procesmatige vernieuwingen. Het vraagt ook om andere manieren
van organiseren, samenwerken, opleiden en leiderschap. Om een andere manier van met mensen omgaan!
Wat nodig is, is de beweging van directief (top down) leiderschap naar meer participatief leiderschap. Zorgen voor meer
diversiteit in besluitvorming en dat ook de stem van jongeren en minderheden wordt meegenomen. Teams die meer
autonomie en verantwoordelijkheid krijgen. Ruimte voor co-creatie. Wat nodig is, zijn leiders en managers die zich niet
meer bemoeien met de inhoud, maar werken aan verbetering van onderlinge relaties en andere vormen van samenwerken.
Die zelf een leven lang leren en anderen aanmoedigen zichzelf te blijven ontwikkelen. Wat nodig is, zijn organisaties
die naast aandacht voor fysieke veiligheid ook echt werk maken van sociale veiligheid. Waar kwetsbaarheid, openheid
en empathie niet meer als zwak worden gezien, maar als essentiële competenties om alle complexe transities van deze
tijd ook echt vorm te geven.
Dit zijn de zaken waarmee we als sector op de arbeidsmarkt aantrekkelijker worden, waarmee het werkplezier en de
arbeidsproductiviteit toenemen en waarmee we de omstandigheden en ruimte creëren voor de vernieuwende ideeën
die nodig zijn om slimmer, sneller en met minder milieu-impact het werk gedaan te krijgen.
In Nederland beschikken we over een bouw- en infrasector met enorm veel vakmanschap en betrokkenheid en mogen
we trots zijn op de stappen die we aan het zetten zijn op het vlak van duurzaamheid, digitalisering en (keten)samenwerking.
Maar als we als sector de komende jaren echt willen leveren wat de BV Nederland nodig heeft, dan zal elke
organisatie ook qua sociale innovatie nog een stevig beentje moeten bijtrekken.
Ik geef De Pen graag door aan Devlin Matagora van Tennet.
■
13
Tekst & beeld | AALBORG PORTLAND BELGIUM SA
Pionier in CO 2
-reductie
door data, beton en
certificering
Urbastyle, een Belgisch familiebedrijf gespecialiseerd in architectonisch beton, positioneert zich
steeds nadrukkelijker als pionier op het gebied van CO 2
-reductie in de betonbouw. Met een
strategisch traject rond de CO 2
-Prestatieladder toont het bedrijf aan dat reductie niet alleen gaat
over idealisme, maar vooral over onderbouwde keuzes, meetbare data en continue innovatie. Beton
& Staalbouw belicht hoe Urbastyle concrete stappen zet en welke lessen daaruit te trekken zijn.
VAN NOODZAAK
NAAR STRATEGIE
In sectoren als de bouw worden steeds strengere
eisen gesteld op het vlak van duurzaamheid.
Urbastyle koos daarom bewust voor de
CO 2
-Prestatieladder als objectieve meetlat.
Managing Partner Jan Laroy benadrukt dat het
niet genoeg is om ‘te zeggen dat men bezig is
met duurzaamheid’: “Wie zijn CO 2
-impact niet
kan aantonen, loopt het risico om klanten en
overheidsopdrachten te verliezen.”
Met de certifi cering wil Urbastyle niet alleen
voldoen aan externe eisen, maar vooral intern
de verduurzaming van processen daadwerkelijk
onderbouwen met harde cijfers.
“We wilden een datagedreven basis leggen
voor verdere verduurzaming, en vooral: een
certifi cering behalen die niet enkel op papier
bestaat, maar ook écht gedragen wordt binnen
de organisatie.”
DATA, METEN, VERBETEREN
Samen met Mantis Consulting begon Urbastyle
aan een systematisch traject. Allereerst
werd in kaart gebracht welke gegevens
nodig waren. Denk aan energieverbruik,
transport en grondstoffen. Ook werden tussentijdse
deadlines ingesteld voor het verzamelen
van die data. Daarna volgde een audit.
Eerst online en vervolgens ter plaatse. Het
resultaat is niet alleen een offi cieel certifi caat,
maar ook een organisatie die met cijfers weet
wáár de belangrijkste CO 2
-impact zit en waar
verbetering mogelijk is. Laroy: “We kunnen
nu met cijfers aantonen waar onze verbeterpunten
zitten en tegelijk ook realistische verwachtingen
scheppen naar klanten en overheden.”
Intern is het enthousiasme meetbaar:
van kleine ingrepen zoals het overschakelen
op ledverlichting tot grotere veranderingen in
leveranciersbeleid.
14
De herinrichting van de centrumpleinen in Genk.
Urbastyle brengt duurzaamheid en esthetiek samen,
bijvoorbeeld in het project Station Mechelen.
BETON IN DE PRAKTIJK:
STATION MECHELEN
Urbastyle brengt duurzaamheid en esthetiek
samen, bijvoorbeeld in het project Station
Mechelen. Daar leverde het bedrijf geprefabriceerde
architectonische betonelementen,
zoals rechte en gebogen wandpanelen,
zitranden en perronranden. “Voor de buitenzijde
zijn wandpanelen gebruikt, voor de
perronranden een gepolijste afwerking met
een licht opgeruwde bovenzijde voor meer
grip.” Alle zichtbare zijden werden zorgvuldig
afgewerkt en gepolijst. Hierbij koos Urbastyle
bewust voor Aalborg White D-Carb cement;
een innovatieve en CO 2
-gereduceerde variant
van Aalborg White. D-Carb verlaagt de
CO 2
-uitstoot met 15% ten opzichte van Urbastyle’s
traditionele CEM I bindmiddel en
zelfs met meer dan 30% in vergelijking met
andere CEM I witte cementen.
Met deze keuze combineert Urbastyle esthetiek
met een significante klimaatwinst. Bovendien
zorgt de lichte, consistente kleur voor een
uniforme uitstraling en een langere levensduur
dankzij een hogere vlek- en verouderingsbestendigheid.
Dit resulteert in minder onderhoud
en een kleinere ecologische voetafdruk
over de hele levenscyclus van het project.
‘Duurzaamheid is
zowel een noodzaak als
een opportuniteit’
GELEERDE LESSEN EN
VOORUITBLIK
Certificering loont: de CO 2
-Prestatieladder
biedt niet alleen toegang tot opdrachten, maar
geeft ook het kader om systematisch te verbeteren.
Laroy: “Duurzaamheid is voor ons
zowel een noodzaak als een opportuniteit.”
Data is fundamenteel: zonder inzicht in de
grote bronnen van CO 2
-uitstoot, grondstoffen,
transport en energie blijven maatregelen
willekeurig.
Renovatie van de speelplaats van Butcher-Greene Elementary.
Kleine acties tellen mee, mits een bredere
betrokkenheid: vernieuwingen in interne
werking en bewustzijn van medewerkers
zijn minstens even belangrijk als technische
maatregelen.
Ketenverantwoordelijkheid is onontkoombaar:
Urbastyle erkent dat de grootste
CO 2
-impact zit bij de cementproductie
en het transport en dat de leveranciersketen
dus actief moet meebewegen.
CONCLUSIE
Urbastyle bewijst dat CO 2
-reductie in de betonbouw
geen vrijblijvende ambitie is, maar
een strategisch imperatief dat alleen realistisch
is met harde data, goede samenwerking,
transparantie en voortdurende verbetering.
In projecten zoals in Mechelen wordt duidelijk
dat materiaalkeuzes, zoals het gebruik van
Aalborg White cement, bijdragen aan een
langere levensduur en lagere onderhoudsbehoefte
en dus indirect ook aan een lagere
CO 2
-voetafdruk. Voor de sector als geheel is
Urbastyle daarmee een voorbeeld: niet alleen
vanwege haar certificaten, maar vooral
vanwege de manier waarop het bedrijf met
haar processen, producten en partners actief
inzet op een duurzamere toekomst. ■
15
Tekst & beeld | Stafa
INSPELEN OP
GROEIENDE VRAAG
NAAR DUURZAME
VERBINDINGEN
De vraag naar duurzamer geproduceerde bevestigingsmaterialen groeit snel. Stafa speelt hierop in door het assortiment uit te breiden met
merken van Europese bodem, zoals August Friedberg.
In een wereld waarin duurzaamheid steeds belangrijker wordt, laat Stafa Group B.V. uit Maarheeze
zien hoe een modern bedrijf concreet invulling geeft aan maatschappelijk verantwoord
ondernemen. De specialist in bevestigingsmaterialen en logistieke oplossingen neemt op meerdere
fronten maatregelen om haar ecologische voetafdruk te verkleinen. Van slimme aanpassingen in het
eigen pand tot het maken van verantwoorde keuzes in de toeleveringsketen.
KORTERE KETENS,
LAGERE IMPACT
De vraag naar duurzamer geproduceerde bevestigingsmaterialen
groeit snel. Stafa speelt
hierop in door haar assortiment uit te breiden
met merken van Europese bodem, zoals
August Friedberg. “Deze strategische keuze
zorgt niet alleen voor kortere levertijden en
betere beschikbaarheid, maar levert ook een
belangrijke bijdrage aan het verlagen van de
uitstoot door kortere transportlijnen”, zegt
Joep van Gool, fi nancieel en operationeel directeur
bij Stafa. “Minder kilometers betekent
minder CO 2
-uitstoot. Een simpele maar effectieve
manier om de ecologische impact van
de productketen te verkleinen.” Daarnaast
beschikt August Friedberg over een Platinum
Ecovadis-rating van 99%, een erkenning voor
het brede en geïntegreerde duurzaamheidsbeleid
van het bedrijf. “Dankzij deze samenwerking
kunnen wij HV-sets aanbieden die in
Europa worden vervaardigd en voldoen aan
de hoogste Europese normen. Onze SB-sets
voor niet-voorgespannen constructies worden
eveneens binnen de EU geproduceerd.
Bovendien leveren wij HV-pasbouten volgens
EN 14399-8 en maken ook injectiebouten
standaard deel uit van ons assortiment.”
DUURZAMERE VERBINDINGEN
Stafa Group en haar partners zetten in op
duurzame staalconstructies door constructiebouten
(EN 15048 ISO 4017/4014, M12–M24)
te produceren met grondstoffen uit 92,4% gerecycled
materiaal, verwerkt in een elektrische
boogoven bij een Europese staalfabrikant. Deze
aanpak verlaagt de CO 2
-uitstoot aanzienlijk en
voldoet volledig aan de Europese kwaliteitsnormen,
waarmee het bedrijf actief bijdraagt
aan een duurzamere bouwsector. “Ook het
toevoegen van het merk Lubo International
aan ons assortiment benadrukt de duurzame
koers, met bevestigingsproducten voorzien van
een PFAS-vrije coating die vrij is van schadelijke
stoffen. Zo sluit het aanbod naadloos aan bij
strengere milieunormen en ondersteunt het
klanten in een verantwoorde materiaalkeuze
door de hele keten”, aldus Van Gool.
16
CBAM-REGELING
Zoals u wellicht weet, zit de CBAM-regeling
(Carbon Border Adjustment Mechanism) eraan
te komen. “Deze belangrijke Europese
maatregel is bedoeld om de volledige keten
zo duurzaam mogelijk te maken door CO 2
-
uitstoot buiten de EU eerlijk te beprijzen”,
legt Pim van Leeuwen uit, commercieel directeur
bij Stafa. Sinds 1 oktober 2023 geldt een
overgangsfase waarin rapportage verplicht is
en vanaf 1 januari 2026 treedt de regeling volledig
in werking. Bedrijven zullen dan CBAMcertificaten
moeten inleveren op basis van de
ingevoerde CO 2
-uitstoot.
“Bij Stafa volgen we de ontwikkelingen rondom
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism)
nauwlettend”, verzekert Van Leeuwen.
“Omdat wij als importeur verantwoordelijk zijn
voor de afdracht en administratie, nemen wij
het gehele proces op ons. Onze klanten hoeven
hiervoor geen extra stappen te ondernemen.”
Om de kosten die met de CBAM gemoeid
zijn zoveel mogelijk te beperken, selecteert
Stafa doelgericht leveranciers die hun CO 2
-
huishouding aantoonbaar op orde hebben.
“Op die manier minimaliseren we de CBAMheffing
en zorgen we ervoor dat we onze
klanten zo min mogelijk hoeven te belasten.
Tegelijkertijd draagt dit bij aan een eerlijker
speelveld: vervuilendere fabrieken ontvangen
automatisch minder orders, doordat hun producten
duurder worden. Zo bouwen we samen
aan een transparante, verantwoorde en
toekomstbestendige toeleveringsketen.”
INTERNE VERDUURZAMING
Ook binnen de eigen organisatie neemt Stafa
stevige stappen richting verduurzaming. “Een
sprekend voorbeeld hiervan is het opnieuw
isoleren van de daken en het dichtmaken van
lichtkoepels in het warehouse”, zegt Van Gool.
“Waar deze koepels eerder veel zonlicht en
daarmee hitte binnenlieten, bleek dat in de zomermaanden
te zorgen voor een onaangenaam
warme werkomgeving. Door ze te dichten blijft
de temperatuur binnen het magazijn stabieler
en koeler, wat het werkcomfort voor medewerkers
verhoogt én de behoefte aan energieverslindende
koelsystemen vermindert.”
Verder is het dak van het bedrijfspand inmiddels
voorzien van zeshonderd zonnepanelen.
Deze leveren een fors aandeel in de elektriciteitsbehoefte
van het bedrijf en vormen een
belangrijke stap richting energieonafhankelijkheid
en een lagere CO 2
-uitstoot. En ook
de logistiek is aangepakt: alle voertuigen van
Stafa rijden inmiddels op HVO100-brandstof.
Deze hernieuwbare diesel stoot tot wel 90%
minder CO 2
uit dan fossiele diesel en draagt
daardoor direct bij aan het verduurzamen van
het transport.
VOORUITSTREVEND EN
VERANTWOORDELIJK
Met deze concrete maatregelen laat Stafa
Group B.V. zien dat duurzaamheid meer is dan
een trend: het is een strategische pijler. Door te
kiezen voor regionale leveranciers, milieuvriendelijke
producten, energiebesparende aanpassingen
en schoner vervoer, bewijst het bedrijf
dat economische groei en milieubewustzijn prima
samengaan. Stafa bouwt letterlijk en figuurlijk
aan een toekomstbestendige verbinding
voor klanten, medewerkers én de planeet. ■
Alle voertuigen van Stafa rijden inmiddels
op HVO100-biobrandstof.
‘Door te kiezen voor regionale leveranciers, milieuvriendelijke producten,
energiebesparende aanpassingen en schoner vervoer, bewijst het bedrijf
dat economische groei en milieubewustzijn prima samengaan’
Ook binnen de eigen organisatie neemt Stafa stevige stappen richting verduurzaming. Zo leveren de
zeshonderd zonnepanelen op het dak een fors aandeel in de elektriciteitsbehoefte van het bedrijf.
17
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
Tekst | Roel van Gils Beeld | Rijkswaterstaat
395 houten balken en 5.200 bouten vervangen
Van Brienenoordbrug:
een boeiend samenspel
van hout en staal
De Van Brienenoordbrug is meer dan een halve eeuw oud. De drukste brug van Nederland
‘begeleidt’ dagelijks meer dan 230.000 voertuigen over de Nieuwe Maas. En die rijden veelal
nietsvermoedend over een wel heel bijzondere constructie. Het oostval kenmerkt zich namelijk
door een boeiend samenspel van hout en staal. En juist daar wrong de schoen. Door de gescheurde
slijtlaag wist water tot in de houten balken van de klep door te dringen. Dat leidde uiteindelijk
tot een eerste hersteloperatie in juni 2024 die vroegtijdig werd afgebroken, omdat de situatie
ernstiger bleek dan ingeschat. Na een gedegen voorbereiding zijn tijdens de lange weekenden
van Hemelvaart en Pinksteren 395 balken en 5.200 bouten vervangen zodat de brug veilig en
beschikbaar blijft tot aan de grootschalige vernieuwing die vanaf 2029 gepland staat.
18
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
NATTER DAN GEDACHT
Het team Over-Bruggen werpt een kritische
blik op elk kunstwerk om te beoordelen
welke onderdelen aangepakt moeten worden,
zodat de brug tot aan de vervangingsen
renovatie-opgave veilig en beschikbaar
blijft, zegt Menno Kamp, omgevingsmanager
bij Rijkswaterstaat. “Tijdens die inspectie op
de Van Brienenoordbrug werd schade geconstateerd
aan een aantal houten balken in
‘Een slim en creatief
plan was nodig om
het werk zo efficiënt
en met zo min
mogelijk hinder en
risico op uitloop uit te
voeren’
De Van Brienenoordbrug is de drukste brug van Nederland en ‘begeleidt’ dagelijks meer dan 230.000
voertuigen over de Nieuwe Maas.
het oostval als gevolg van scheuren in de slijtlaag.
Zodoende werd een hersteloperatie op
poten gezet. In eerste instantie was het idee
om alleen de 13 balken te vervangen die op
dat moment in slechte staat waren en van
alle balken de bouten te vervangen vanwege
vergaande slijtage. Tijdens de hersteloperatie
in juni 2024 bleek het losmaken van die
balken ook schade aan de aangrenzende balken
te veroorzaken. Ook het uitvijzelen van
de bouten leidde tot schade aan aanliggende
balken. De reden daarvan was dat de balken
veel natter waren dan vooraf ingeschat. ❯
Rijkswaterstaat staat voor een enorme opgave.
Veel bruggen, tunnels, viaducten en wegen
zijn gebouwd in de jaren vijftig en zestig
en komen nu in aanmerking voor een grootschalige
renovatie of zelfs complete vervanging.
Dat kan niet allemaal tegelijk. Om tijd
te winnen, heeft Rijkswaterstaat in Zuid-Holland
het team Over-Bruggen opgezet, met
als doel om het hoogstnoodzakelijk groot
onderhoud aan 20 stalen, beweegbare bruggen
uit te voeren tot aan vervanging of renovatie.
De Van Brienenoordbrug is er daar één
van en bestaat uit twee naast elkaar gelegen
boogbruggen met in het verlengde daarvan
drie basculebruggen. De oostboog stamt uit
1965. De westboog is een stuk jonger en pas
in 1990 aangelegd.
Tijdens een inspectie werd schade geconstateerd aan een aantal houten balken
in het oostval als gevolg van scheuren in de slijtlaag.
19
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
Omdat de slijtlaag op de balken poreus was
geworden, was het water tot diep in het hout
binnengedrongen. Vanwege de schade aan de
aanliggende balken en de tegenvallende toestand
van de balken, is besloten om de uitvoering
af te breken en de slijtlaag met ‘spot repair’
zo goed als mogelijk te herstellen om de
situatie tot stilstand te brengen. Vervolgens is
een plan gesmeed voor een definitief herstel.
Een slim en creatief plan was daarbij nodig om
het werk zo efficiënt en met zo min mogelijk
hinder en risico op uitloop uit te voeren.”
CHROOM VI
Besloten werd om de hersteloperatie uit te
voeren tijdens de lange en aansluitende weekenden
van Hemelvaart en Pinksteren in 2025.
“De scope betrof het vervangen van 395 balken
Azobé van 200 kg per stuk, het vervangen
van 5.200 bouten en het vervangen van het
asfalt onder de boogbrug en op het kelderdak”,
zegt Erwin Kommeren, technisch manager
bij Rijkswaterstaat. “Ter voorbereiding
is eerst een hangsteiger gebouwd onder het
beweegbare deel van het val om de bouten
te kunnen verwijderen. In de voorbereiding
zijn bovendien alle leerpunten uit de herstelactie
van juni 2024 meegenomen. De bouten
bleken enorm verroest. Dat maakte het losmaken
met een knipbijtel tijdrovend en niet
bepaald efficiënt. Zodoende werd het idee
geopperd om ze door te slijpen. De coating
bevatte echter chroom VI. Daarom is besloten
om voorafgaand aan het eerste weekend
alle conservering en corrosie te verwijderen,
onder geconditioneerde omstandigheden.”
BOORSTRATEN
Na het stralen konden de bouten zonder
aanvullende V&G-maatregelen doorgeslepen
worden tijdens de twee geplande weekenden,
kort voor het verwijderen van de oude
balken. “Het slijpen boven schouderhoogte
is echter fysiek zwaar werk en vergroot de
kans op ongelukken en schade aan de bestaande
constructie”, vertelt Kommeren. “Er
zijn daarom speciale ophangbeugels ontwikkeld
die gemonteerd konden worden tussen
de langsliggers waar het hout op bevestigd
is, zodat de slijptol alleen in de bout gedraaid
hoefde te worden. Met die actie lag het kritieke
pad niet meer op het losmaken van de
bouten, maar op het terugplaatsen van de
balken. Ook daarin moest meer tempo gemaakt
worden, want voor het plaatsen van
‘Wat opviel tijdens de
hersteloperatie was dat
het staal nog in een
relatief goede staat
verkeert’
395 nieuwe balken op een traditionele manier
was de tijdsspanne van twee (lange) weekenden
te krap. Bij de Van Brienenoordbrug is elk
boutgat namelijk uniek gepositioneerd op de
balk. De nieuwe balk moet dus eerst op zijn
positie gelegd worden om de boutgaten af te
kunnen tekenen. Vervolgens wordt deze weer
uitgenomen om de 12 stuks gaten erin te boren,
waarna de balk weer teruggeplaatst en
verankerd kan worden. Ook dit is weer fysiek
zwaar werk met vastlopende machines en
hard slijtende boren tot gevolg. Deze handeling
werd geoptimaliseerd door twee trailers
met een boorstraat in te richten, compleet
met een portaalkraan, rollenbanen en boormachines
in een statief. Met de boorstraten
wisten we niet alleen de handelingssnelheid
aanzienlijk te verhogen, maar maakten we het
werk ook arbeidstechnisch stukken vriendelijker.
We hebben hier veel positieve reacties
op gehad van de mensen die het werk hebben
uitgevoerd.”
Met de mobiele boorstraat werd niet alleen de handelingssnelheid aanzienlijk
verhoogd, maar werd het werk ook arbeidstechnisch stukken vriendelijker.
SLIJTLAAG
Om de houten balken te beschermen tegen
indringing van vocht en voldoende stroefheid
te geven, worden ze na aanbrengen voorzien
van een slijtlaag. “De slijtlaag moet in twee
20
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
Om de houten balken te beschermen tegen indringing van vocht en voldoende stroefheid te geven, zijn ze na aanbrengen voorzien van een slijtlaag.
lagen worden opgebouwd en het proces van
aanbrengen is erg gevoelig voor weersinvloeden.
Bovendien moet de eerste laag circa 4
tot 5 uur indrogen voordat de tweede laag
kan worden aangebracht. Niet bepaald bevorderlijk
dus voor de doorlooptijd, die toch
al beperkt was”, zegt Kommeren. “Ook dat
proces werd geoptimaliseerd door de balken
al in de zagerij te voorzien van het eerste
deel van de slijtlaag. Daarmee bespaarden
we een volledige droogcyclus en dat scheelde
veel tijd op de brug. Na het monteren van de
bouten werden de boutgaten afgegoten met
een epoxy waarna het tweede en laatste deel
van de slijtlaag is aangebracht en afgestrooid
met grind. Vervolgens zijn er zaagsneden van
enkele millimeters diep in de slijtlaag aangebracht
om potentiële scheuren in te leiden,
precies op de naad van de balken. En tot slot
is er een nieuwe asfaltlaag aangebracht.”
“Wat opviel tijdens de hersteloperatie was
dat het staal nog in een relatief goede staat
verkeert. Er is geen aanvullend groot onderhoud
nodig tot aan de instandhoudingsopgave”,
zegt Kommeren. Tot de vervangingsen
renovatie-opgave wordt de brug continu
onderhouden zodat hij veilig en beschikbaar
blijft. Het team Over-Bruggen is inmiddels
alweer bezig met het volgende kunstwerk.
“De komende tien jaar gaan we jaarlijks
twee kunstwerken op deze manier aanpakken”,
zegt Kamp. “Momenteel ligt onze focus
alweer op de Algerabrug en Merwedebrug.
Ook bij de Algerabrug gaan we de houten
balken vervangen, maar hier zal ook het onderliggende
staal aangepakt moeten worden.
Dat maakt de doorlooptijd beduidend langer
dan de twee weekenden die we op de Van
Brienenoordbrug nodig hebben gehad.” ■
Na een gedegen voorbereiding zijn tijdens de lange weekenden van Hemelvaart
en Pinksteren 395 balken en 5.200 bouten vervangen.
21
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
Tekst | Roel van Gils Beeld | KnookStaal
Samen sterk aan de
Van Brienenoordbrug
De Van Brienenoordbrug is één van de bekendste en drukst bereden bruggen van Nederland
en staat zelfs bekend als drukste beweegbare brug van Europa. Het belang van de brug voor
het nationale wegennet is groot, en dat maakt het onderhoud ervan cruciaal. Recent werd een
omvangrijke renovatie uitgevoerd aan de oostelijke beweegbare klep van de brug. Het project
was geen standaard onderhoudsklus, maar een operatie waarin planning, samenwerking en een
innovatieve aanpak de sleutel waren tot succes. Onder leiding van KnookStaal, in samenwerking
met Straal- en Schildersbedrijf Feijenoord en diverse andere gespecialiseerde partners, werd
binnen twee lange weekenden het complete houten dek vervangen en de onderliggende
staalconstructie geconserveerd.
Het daadwerkelijke vervangen van het dek vond plaats tijdens twee lange weekenden, met stremmingen van de A16.
22
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
Arnold den Hoedt, projectmanager bij
KnookStaal, legt uit dat het project voortkwam
uit het reguliere onderhoudscontract
‘Vast Onderhoud Beweegbare Objecten’
(VOBO) voor Rijkswaterstaat. Binnen dit contract,
uitgevoerd door de Combinatie STERK
(KnookStaal en Swarco), wordt onderhoud
gepleegd aan twaalf bruggen en vier sluizen
in Zuid-Holland. “Normaal gaat het om periodiek
onderhoud”, vertelt Den Hoedt. “Maar
bij de Van Brienenoordbrug bleek de situatie
omvangrijker. Het houten rijdek op het oostelijke
val was na zestig jaar letterlijk aan het
einde van zijn levensduur. De balken waren
door vocht en slijtage aangetast en moesten
volledig worden vervangen.” Hoewel Rijkswaterstaat
bezig is met een bredere tender voor
groot onderhoud, kon de Van Brienenoordbrug
niet wachten. “Daarom hebben we dit
project als extra opdracht binnen ons onderhoudscontract
uitgevoerd.”
De balken moesten uit Gabon (Midden/West
Afrika) komen.
VAN BOOM TOT BRUG
Een cruciaal onderdeel van de renovatie was
de vervanging van circa vierhonderd Azobébalken.
De levertijd en kwaliteit van het hardhout
vormden een groot risico. “De balken
moesten uit Gabon (Midden/West Afrika,
red.) komen”, zegt Den Hoedt. “We zijn zelf
ter plaatse geweest om de kwaliteit te controleren
en de levertijd te borgen. Door vroegtijdig
in te kopen konden we zeker zijn dat het
materiaal op tijd en in de juiste kwaliteit beschikbaar
was.” Naast het hout speelde ook
de staalconstructie een rol. De onderzijde
van de brug bevatte oude conserveringslagen
met chroom-6, wat de werkzaamheden extra
complex maakte. Boutverbindingen waren na
decennia niet meer los te draaien, waardoor
besloten werd om alles door te slijpen. “Dat
betekende werken in een chroom-6-omgeving,
met alle bijbehorende veiligheidsmaatregelen”,
zegt Michel Schreuders, mede-eigenaar
van Straal- en Schildersbedrijf Feijenoord
en verantwoordelijk voor dit project.
INNOVATIES
Om de balken efficiënt te kunnen verwerken,
werd een compleet nieuwe methode ontwikkeld:
een mobiele boorstraat. In vrachtwagentrailers
werden rollenbanen en boorstations
ingericht, waardoor de balken in een fabriekachtige
lijn bewerkt konden worden. “Normaal
gesproken moet je ter plaatse veel boren, wat
risico’s met zich meebrengt qua veiligheid en
kwaliteit”, zegt Den Hoedt. “Met de boorstraat
konden we razendsnel, veilig en nauwkeurig
werken. Dit soort innovaties zijn nodig
als je in slechts twee weekenden een hele brug
wilt openbreken en weer terugplaatsen.” ❯
Door vroegtijdig in te kopen was KnookStaal er zeker van dat het materiaal op tijd en in de juiste kwaliteit beschikbaar was.
23
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
STRALEN
Onder de brug werkte Feijenoord als voorbereiding
op de weekendafsluitingen aan het
kaalstralen van de staalconstructie. Omdat het
om chroom-6 ging, werd een speciale aanpak
gekozen. Hangsteigers onder de brug werden
volledig ingepakt en opgedeeld in compartimenten.
Met krachtige afzuiginstallaties werd
voorkomen dat gevaarlijke stoffen vrijkwamen
in de omgeving. Schreuders licht toe: “We
werkten 24/7 in ploegendienst. Elk compartiment
werd zorgvuldig behandeld en vervolgens
volledig gereinigd. Straalgrit en stof zijn
opgevangen in speciale containers en volgens
de voorschriften afgevoerd. Intensief werk,
maar cruciaal om de klus binnen de twee lange
weekenden veilig en efficiënt uit te voeren.”
‘Je kunt zo’n project
alleen succesvol
afronden als je elkaar
vertrouwt en informatie
deelt’
WEEKENDOPERATIE
Het daadwerkelijke vervangen van het dek
vond plaats tijdens twee lange weekenden,
met stremmingen van de A16. “Het uitgangspunt
was: als de weg dicht is, moet je er het
maximale uithalen”, zegt Den Hoedt. “We wisten
dat we strak in de tijd zaten. Dankzij alle
voorbereidingen ging het werk sneller dan verwacht.
Daardoor konden we zelfs extra asfalt
vervangen op de boogbrug, een actie die nog
op de lijst stond en door de goede planning
direct meegenomen kon worden.” De conservering
werd aangepast op de verwachte resterende
levensduur van de brug. “In plaats van
het gebruikelijke 3-laagssysteem kozen we in
overleg met Rijkswaterstaat voor een 2-laagssysteem,
passend bij de resterende levensduur
van de brug én cruciaal om de strakke planning
te halen”, zegt Schreuders.
Een cruciaal onderdeel van de renovatie was de vervanging van circa vierhonderd Azobé-balken.
MOE, MAAR VOLDAAN
Tijdens de weekenden werkten zo’n zestig
mensen tegelijk op en rond de brug. Om
dit in goede banen te leiden, organiseerde
KnookStaal vooraf instructiedagen voor alle
monteurs en uitvoerders. Den Hoedt: “We
wilden dat iedereen exact wist wat hem te
wachten stond. Veiligheid, volgorde, materiaal,
alles werd doorgenomen. Dat gaf rust en ver-
24
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
trouwen tijdens het werk.” Na lange shifts van
twaalf uur was de vermoeidheid groot, maar
de voldoening nog groter. “Normaal ben je na
zo’n weekend gesloopt. Nu was iedereen moe,
maar mét een glimlach. Er hing een positieve
sfeer, omdat alles zo gesmeerd liep. Het was
hard werken, maar ook genieten van de samenwerking
en de resultaten.”
SAMENWERKING
De intensieve samenwerking heeft dit project
volgens de heren tot een succes gemaakt. “Niet
alleen tussen hoofdaannemer en onderaannemers,
maar ook met Rijkswaterstaat. Iedereen
stond er hetzelfde in: we doen wat nodig is,
niet meer en niet minder. Er was openheid en
vertrouwen. Alle uitvoerders zaten regelmatig
samen om risico’s door te nemen en oplossingen
te bedenken. Je kunt zo’n project alleen
succesvol afronden als je elkaar vertrouwt
en informatie deelt”, zegt Den Hoedt. Ook
Schreuders deelt die menig en zegt: “Normaal
zie je vaak eilandjes ontstaan. Hier niet.
Wij konden rechtstreeks met Rijkswaterstaat
schakelen, of met een andere onderaannemer.
Dat gaf enorme snelheid en duidelijkheid. Het
project ademde samenwerking.” ■
Straal- en Schildersbedrijf Feijenoord heeft de onderzijde van de brug voorzien van een 2-laagssysteem,
passend bij de resterende levensduur van de brug én cruciaal om de strakke planning te halen.
25
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
Tekst | Roel van Gils Beeld | ESS Scaffolding
Hangsteiger bij
brugrenovatie:
vakwerk in
de praktijk
Voor de renovatie en het onderhoud van bruggen zijn
hangsteigers vaak essentieel. Ze bieden immers op een
veilige en efficiënte manier toegang tot de onderzijde van
het kunstwerk. Bij de recente renovatie van de
Van Brienenoordbrug was dat niet anders. Steigerbouwer
ESS Scaffolding leverde in opdracht van KnookStaal een
waar kunststukje onder de brug: twee hangsteigers van elk
53 meter lang, ook nog eens volledig afgedekt en bekleed
om te voorkomen dat mogelijke afvalresten in het water
zouden belanden.
De hangsteiger is gemonteerd met behulp van een verreiker met
werkbak die stond opgesteld op een ponton onder de brug.
ESS Scaffolding is geen onbekende bij de Van
Brienenoordbrug. “Na eerdere succesvolle
uitvoeringen volgde een nieuwe aanbesteding,
waarbij opnieuw voor ons werd gekozen. Een
bevestiging dat onze aanpak goed beviel”, zegt
Wesley Vergouwen, die samen met zijn broer
Stefan eigenaar is van ESS Scaffolding. “Onze
constructie had als doel om de houten balken
van het oostval veilig bereikbaar te maken voor
de werkzaamheden van KnookStaal en Straalen
Schildersbedrijf Feijenoord. De steigerconstructie
stond aan de buitenzijden gesteund op
de bordessen van de brug, terwijl deze in het
midden hangend werd uitgevoerd.”
53 METER LANG
Op basis van de technische tekeningen van de
onderzijde van de brug maakte het team van ESS
‘Of het nu gaat om vooraf geplande renovaties
of ad-hoc calamiteiten: onze teams staan klaar
om binnen zeer korte tijd steigers te plaatsen,
en indien nodig zelfs nog dezelfde dag’
Scaffolding een conceptontwerp voor de twee
steigers: één aan de buitenzijde van het oostval
en één aan de binnenzijde. Beiden 53 meter
lang en 4 meter hoog, maar respectievelijk 4,5
en 8 meter breed. “De tekeningen zijn vervolgens
voorgelegd aan onze vaste engineeringspartner,
die de berekeningen heeft uitgevoerd
om de draagkracht en veiligheid te garanderen.
Factoren zoals windbelasting, belasting van de
werkvloer en de sluiting van de vloer met platen
en krimpfolie werden hierin meegenomen”, legt
Vergouwen uit. De werkvloer zelf bestond uit
stalen roosters, planken en houten platen die
strak in elkaar werden gelegd. Met brandvertragende
krimpfolie werden de wanden zorgvuldig
afgedicht. Zo ontstond een gesloten en veilige
werkruimte, zodat verf- en slijpresten niet in het
water terecht konden komen.
26
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
COMPLEXE LOGISTIEK
Het grootste praktische vraagstuk is vaak niet
de constructie zelf, maar de logistiek: hoe krijg
je al het materiaal op de juiste plek bij de brug?
Dit vraagt om een nauwkeurige planning, ervaring
en een flinke dosis creativiteit. De kern van
een hangsteiger is immers dat deze niet vanaf
de grond wordt opgebouwd, maar wordt opgehangen
aan de draagconstructie van de brug.
Hierbij is gebruikgemaakt van balkdragers die
aan de dwarsliggers en spanten werden bevestigd.
Vergouwen: “De hangsteiger is gemonteerd
met behulp van een verreiker met werkbak
die stond opgesteld op een ponton onder
de brug. De werkbak werd steeds bevoorraad
met steigermateriaal en ging samen met twee
monteurs naar boven om het hangende gedeelte
te monteren.”
De steigerconstructie van ESS Scaffolding had als
doel om de houten balken van het oostval veilig
bereikbaar te maken voor de werkzaamheden van
KnookStaal en Straal- en Schildersbedrijf Feijenoord.
De grote meerwaarde van ESS Scaffolding bij
dit soort complexe projecten is de combinatie
van diepgaande knowhow, opgebouwd over
generaties, en een flexibele organisatie die
snel kan schakelen. “Bovendien kunnen speciale
onderdelen die niet standaard beschikbaar
zijn in samenwerking met leveranciers op maat
worden vervaardigd. Een voorbeeld hiervan
zijn de unieke lengtematen die we speciaal
voor de IJsselbruggen in Arnhem hebben laten
maken”, zegt Vergouwen. “Of het nu gaat om
vooraf geplande renovaties of ad-hoc calamiteiten:
onze teams staan klaar om binnen zeer
korte tijd steigers te plaatsen en indien nodig
zelfs nog dezelfde dag.” ■
De grote meerwaarde van ESS Scaffolding bij dit soort complexe projecten is de combinatie van diepgaande knowhow, opgebouwd over generaties, en een flexibele
organisatie die snel kan schakelen.
27
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
Tekst | Jean van Pol Beeld | Nobel Waterwerken BV
Rol voor waterbouwspecialist bij balkvervanging
Van Brienenoordbrug
‘Veilig en efficiënt
uitvoeren van deze klus
is gezamenlijk doel’
Nobel Waterwerken BV uit Werkendam leverde dit voorjaar een bijdrage aan de renovatie van
de Van Brienenoordbrug. Het waterbouwbedrijf was in opdracht van KnookStaal betrokken bij de
uitvoering van de balkvervanging op de brug – een ingrijpend project dat in een krap tijdsbestek
van slechts twee weekenden werd uitgevoerd.
Nobel Waterwerken speelde een belangrijke rol bij de balkvervanging
van de Van Brienenoordbrug.
De schepen van Nobel Waterwerken zijn uitgerust
met krachtige hydraulische kranen.
28
ROTTERDAM VAN BRIENENOORDBRUG
Nobel Waterwerken kijkt tevreden terug op haar bijdrage aan de renovatie.
Het familiebedrijf Nobel Waterwerken BV is
al jarenlang actief in de maritieme sector. De
onderneming beschikt over een vloot kraanschepen
en pontons. De schepen zijn uitgerust
met krachtige hydraulische kranen. Daarmee
kan het bedrijf uiteenlopende taken uitvoeren,
variërend van inspecties en transporten tot
ondersteuning bij specialistisch werk vanaf het
water. Daarnaast levert Nobel scheepvaartbegeleiding
om de veiligheid tijdens de werkzaamheden
te kunnen waarborgen. “We staan
bekend om onze flexibiliteit”, aldus Mirjam
Bosschieter-Nobel namens het familiebedrijf.
“Onze schepen zijn multifunctioneel inzetbaar
en we hebben de kennis in huis om snel in te
spelen op de wensen van opdrachtgevers.”
TIJDSDRUK
In het voorjaar van 2025 kreeg Nobel Waterwerken,
in opdracht van KnookStaal, een rol
in de grootschalige renovatie van de Van Brienenoordbrug.
“Het betrof het assisteren van
de aannemer vanaf het water bij de vervanging
van een groot aantal houten balken op de
brug”, legt Nobel uit. “Een interessante klus,
zeker omdat deze in een strak tijdsvenster van
twee weekenden moest worden uitgevoerd.
Al in de voorbereidende fase hebben we
actief meegedacht over hoe deze werkzaamheden
zo veilig, efficiënt en praktisch mogelijk
uitgevoerd konden worden.”
juiste plek afgemeerd. Om het werk optimaal
te ondersteunen, hebben wij met ons kraanschip
de ponton telkens zorgvuldig gestationeerd
en verplaatst. Zo kon er steeds vanaf het
juiste punt veilig en efficiënt gewerkt worden.”
De tweede ponton werd uitgerust voor de
straler, waarna ook deze ponton naar de Van
Brienenoordbrug werd gemobiliseerd. “Dankzij
deze opstelling konden de straalmaterialen
direct onder de brug blijven staan. Ook dat
maakte veilig en efficiënt werken mogelijk, zonder
onnodige verplaatsingen. Daarnaast hebben
we ons kraanschip ingezet voor het hijsen
van materialen op de pijler van de brug.”
‘Een interessante klus,
zeker omdat deze in
een strak tijdsvenster
van twee weekenden
moest worden
uitgevoerd’
INTENSIEVE SAMENWERKING
Een project van deze omvang en complexiteit
vraagt om intensieve samenwerking,
benadrukt Nobel. “Je hebt te maken met
specialisten in brugbouw, staalbouwers, steigerbouwers
en stralers. Ieder heeft zijn eigen
specialisme, maar je streeft samen naar één
doel: het veilig en efficiënt uitvoeren van een
complexe klus. Onze rol daarin is vaak ondersteunend,
maar juist daardoor van belang.
Dankzij onze jarenlange ervaring herkennen
we snel waar de risico’s liggen en kunnen we
hier direct op inspelen.”
Nobel Waterwerken kijkt tevreden terug op
haar bijdrage aan de renovatie van de Van
Brienenoordbrug. “Het is prachtig dat wij ons
steentje konden bijdragen bij zo’n mooi project.
Samen kom je verder – en dat zie je terug in het
resultaat onder de Van Brienenoordbrug.” ■
INRICHTING TWEE PONTONS
Voor de werkzaamheden onder de Van Brienenoordbrug
richtte Nobel Waterwerken
twee pontons volledig in. “De eerste ponton
was bedoeld voor de steigerbouwer”, legt
Nobel uit. “Daarop hebben we twee verreikers
van 35 meter geplaatst, alsook een schaftkeet,
verlichting en voor de veiligheid barriers
rondom het dek. Na de opbouw werd de
ponton naar de Van Brienenoordbrug gemobiliseerd
en daar met behulp van lieren op de
Voor de werkzaamheden richtte Nobel Waterwerken twee pontons volledig in.
29
Specialist in voorspelbaar onderhoud van stalen constructies
Reinigen, voorbehandelen en schilderen
STRALEN CONSERVEREN ONDERHOUD SPECIALISATIES
Industrieweg 3 | 3161 GK Rhoon | T 010 - 50 19 715 | E info@feijenoord.net | W feijenoord.net
Allround
specialist
in onderhoud,
renovatie en
onderhoud van
bruggen en sluizen.
Samenwerken? info@knookstaal.nl
Solliciteren? werken@knookstaal.nl
Meer zekerheid.
Minder hinder.
Ons waterrijke land telt duizenden bruggen
en sluizen. Door veroudering en intensiever gebruik
worden veel van deze kunstwerken de komende jaren
gerenoveerd of vervangen. Zo houden we Nederland
veilig en bereikbaar.
Met KnookStaal slaat u een brug tussen kwaliteit
en een voorspelbare uitvoering voor het bouwen,
renoveren en onderhouden van bruggen en sluizen.
KnookStaal BV Appelweg 1 | 4782 PX Moerdijk
MAAKT NEDERLAND TOT EEN
COMFORTABEL EN VEILIG FIETSLAND
Easypath Nederland BV ontwikkelt, levert en
realiseert hoogwaardige en duurzame
fiets- en voetpaden. De onderling
gekoppelde elementen zijn voorzien
van een uiterst fijne structuur,
met elk gewenst motief of
kleur, waardoor deze tot de
meest innovatieve en
comfortabele fietsen
voetpaden van
Nederland
behoren.
Voordelen
Easypath®:
• Duurzame
oplossing met lange
levensduur
• Bestand tegen boomwortels
en scheuren
• Snelle realisatie en installatie
• Onderhoudsarm
• Onkruidbestendig
• Eenvoudig te demonteren
• Hoge restwaarde bij hergebruik
• Beschikbaar in verschillende
afmetingen
• Toegang tot kabels en leidingen blijft
mogelijk
• Compleet opgeleverd (turnkey)
• Naadloze overgangen zonder
voelbare voegen
ONZE MERKEN:
thermopath
Het betonnen prefab fietspad
om veilig te fietsen met plezier
Het fietspad met geïntegreerde wateropslag
ten behoeve van klimaatadoptatie
Het verwarmde fietspad,
altijd ijs- en sneeuwvrij
Duurzaam en veilig fietspad
door reflectie
Het duurzame fietspad
dat energie opwekt
Easypath Nederland B.V. | Abe Lenstra Boulevard 38 | 8448 JB Heerenveen | info@easypath.nl | 088 0156 789 | www.easypath.nl
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Jerry Helmers Beeld | Heijmans
Altijd een stap naar voren
‘Wij zijn makers van de
gezonde leefomgeving’
Over (de noodzaak van het streven naar) duurzaamheid wordt
in de samenleving verschillend gedacht. Bij bouwbedrijf Heijmans
wordt dat erkend. Toch is er een heldere bedrijfsmissie. Aan het
woord zijn Heleen Herbert, directeur strategie en Thijs Huijsmans,
programmamanager duurzaamheid. “Wij zijn de makers van
een gezonde leefomgeving”, zegt het tweetal. “Wij willen geen
‘gewone bouwers’ zijn. Wij maken extra meters. We hopen de
keten te inspireren, aan te jagen en dus mee te nemen naar die
gezonde leefomgeving.”
Het strategisch beleid is gebaseerd op vijf pijlers.
“Zo gaat het als eerste om het welzijn voor de
mensen”, zegt Herbert. “Als we bouwen dan
móeten we ons altijd afvragen of we het goed
hebben gedaan voor hen. Ook op het gebied
van duurzaamheid – de tweede pijler – dagen
we onszelf uit: is alles wat we doen (bouwen
dus) goed voor de planeet?” Echter, ten derde,
is ook de HOE-vraag wezenlijk. “Er is grote
schaarste op de arbeidsmarkt”, zegt Huijsmans.
“Het is dus onze taak om verbinding in de keten
te zoeken, om daarbij te ontdekken hoe we beter
of sneller kunnen innoveren. En daarnaast: is
alles maakbaar? Ja, we moeten onze processen
en producten veranderen. Veel moet dus anders.
Omdat technische ontwikkelingen sneller
gaan dan ooit hebben we – tot slot – binnen ons
bedrijf behoefte aan veel nieuwe kennis. Van
ecologen tot psychologen en van sociologen tot
datawetenschappers. We willen de samenleving
begrijpen én de richting daarvan kunnen duiden.
Als we dat niet doen, dan weten we niet wat en
hoe we moeten bouwen. En, waar.”
DUURZAAMHEID
Dat duurzaamheid bij al deze facetten zeer
hoog op de agenda staat, mag duidelijk zijn.
Maar ja… het politieke landschap in Nederland
is grillig en juist op een thema als (de noodzaak
voor) duurzaamheid wordt er verschillend gedacht.
“Ik snap dat mensen hun eigen mening
hebben. Prima!”, zegt Herbert. “Maar waar wij
vooral behoefte aan hebben, is consistentie in
beleid. Je kunt niet elk jaar nieuwe ambities formuleren.
Wij laten ons dan ook horen in Den
Haag. We klagen niet, maar doen wel voorstellen.
En we nodigen beleidsmakers uit om hen
te laten zien hoe wij het doen.”
“In de beton- en staalbouw zijn veel opgaven
maar het is soms lastig om die te vervullen.
Er zijn veel te veel en soms ook tegenstrijdige
regels. Echter, beton en staal zijn wel essentieel
voor onze sector. Daarom hebben we
hoge ambities geformuleerd. Nederland wil in
2050 CO 2
-neutraal zijn. Wij willen dat in 2040
hebben bereikt.”
Heijmans formuleert die ambities op basis van
drie perspectieven:
1. Materiaalgebruik moet omlaag:
dus ontwerpaanpassingen
“We werken veel met co-makers, die ruimte
krijgen om te innoveren. Een goed voorbeeld
daarvan is de ontwikkeling van een heipaal,
waarbij de kern geen beton meer bezit. Daardoor
heb je dus minder beton nodig – dus
minder CO 2
-uitstoot – zonder dat het de
prestatie teniet doet. Ook is daarbij winst te
behalen in de transportketen.”
Heijmans laat graag aan de buitenwereld – en zeker
aan beleidsmakers – zien hoe ze het doet. Bouwen,
bouwen, bouwen!
32
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Thijs Huijsmans.
Heleen Herbert.
2. Samenstelling van het materiaal
veranderen
“Als we kijken naar grind en zand dan kunnen
we dat al volop hoogwaardig recyclen. Een
goede ontwikkeling. Of denk aan onze ervaring
met de toepassing van geopolymeerbeton.
Ook onderzoeken we de mogelijkheden
en kansen van CO 2
-negatief cement: dit doen
we nu vooral bij onze divisie Infra. Dat kost tijd,
maar regeren is wel vooruitzien.”
3. Alternatieve materialen
“Voor wat betreft ons gebruik van staal leggen
we steeds meer de focus op hergebruik: donorstaal.
We moeten veel meer weten waar wat
zit en kijken of we de materiaalstroom kunnen
versnellen. Kortom, elke dag moeten we denken
aan de herbruikbaarheid van materialen.”
EEN BLIK OP DE NABIJE TOEKOMST
Herbert en Huijsmans hebben een advies
voor het nieuwe kabinet dat hopelijk in 2026
kan aantreden. “Durf voor de lange termijn
te denken. Stel heldere doelen en als er dan
onderweg naar dat doel slecht nieuws is, houd
je rug dan recht. Kies voor consistent beleid.
Dat is in het belang van de sector. Maar los
daarvan: wij – van Heijmans – hebben nog
steeds onze eigen route naar alle doelstellingen.
Want ons doel is en blijft: het maken van
een gezonde leefomgeving.” ■
‘Waar wij
vooral behoefte
aan hebben is
consistentie in
beleid. Den Haag
moet niet elk jaar
nieuwe ambities
formuleren’
33
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Jerry Helmers Beeld | Dr. Elma Durmisevic
Interview met Dr. Elma Durmisevic
Gaat het ooit lukken…
een bouwsector zonder
beton- of staalafval?
Ze promoveerde bouwkunde aan de TU in Delft en heeft haar hele leven al een belangrijke missie:
het creëren van een bouwsector zonder afval. We spraken met Dr. Elma Durmisevic.
1. WAT IS UW DEFINITIE VAN
CIRCULAIR BOUWEN?
“Het gaat om het ontwerpen en bouwen
van flexibele monumenten. Dus, gebouwen
neerzetten die aanpasbaar zijn zodat we geen
materialen hoeven te verliezen. Ik noem dat
gebouwen met een hoge transformatiecapaciteit
en een hoog hergebruikpotentiaal van hun
materialen. Dat zit in de ruimtelijke, technische
en materiaalomkeerbaarheid.”
2. HOE ONTWERP JE
CIRCULAIRE GEBOUWEN?
“Als ontwerper moet je een blik op de toekomst
hebben. Je moet visualiseren wat ooit
mogelijk is en nadenken over potentiële transformaties.
In al mijn onderzoekswerk heb ik
daar richtlijnen voor ontwikkeld. Ik zie het bovendien
als mijn taak om opdrachtgevers daarover
te bevragen. Uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid
voor toekomstige scenario’s bij
hen, maar ik wil toch een soort hiërarchie van
technische systemen bereiken die comptabel is
met hun scenario’s. Dus voor elke (bouw)component
zo veel mogelijk van tevoren kunnen
zeggen wat de toekomstige herbestemming is.”
3. IS ULTIEM HERGEBRUIK
MOGELIJK?
“Mijn model streeft naar dat ultieme hergebruik.
Of dat lukt, zal de tijd moeten uitwijzen. Ik vraag
me in de ontwerpfase af hoe hergebruik in de
toekomst kan ontstaan. Is dat door een goede
schoonmaak? Of zijn er toch kleine of grote reparaties
nodig? Maar het gaat ook verder: krijg
je het voor elkaar door herfabricage, reconfiguratie,
recycling of downcycling? Ik weet ook niet
of je van ‘ultiem’ kunt spreken, ik spreek liever
van hergebruik potentiaal op onderdeelniveau.”
4. WELKE STAPPEN ZIJN
NOG NODIG IN WET- EN
REGELGEVING?
“Er moet nog veel gebeuren. Zo moet ten eerste
in de wet- en regelgeving duidelijk worden
wat circulaire bouw feitelijk is. Iedereen moet
ergens naartoe kunnen werken. Denk daarbij
aan financiële aspecten, maar ook aan het ontwikkelen
van de infrastructuur rondom materiaalstromen.
Ja, daar zou meer regelgeving bij
kunnen helpen, maar ik doe tegelijkertijd een
oproep aan de bouwindustrie om hier ook zélf
verantwoordelijkheid voor te nemen en er nog
serieuzer mee aan de slag te gaan.”
5. WANNEER BENT U
TEVREDEN?
“Ik zie gelukkig veel beweging in de industrie.
Leveranciers, producenten hebben er
aandacht voor. Ik heb goede hoop dat écht
circulair bouwen ooit haalbaar is. Ja, hoe mooi
is het als we dan een bouwsector hebben
zonder beton- of staalafval? In de wereld van
morgen is afval een ontwerpfout.”
‘De bouwindustrie
mag ook zélf haar
verantwoordelijkheid
nemen’
Dr. Elma Durmisevic is architect
en expert in circulair bouwen en is
een voorloper in het ontwikkelen
van meetmethoden voor circulair
ontwerp, waaronder het potentieel
voor losmaakbaarheid en hergebruik
van bouwmaterialen. Haar indicatoren
zijn opgenomen in de EU-richtlijnen
voor circulair bouwontwerp en ISO
20887:2020. Ze richtte 4D Architects op.
Daarnaast leidt ze het EU laboratorium
voor circulair bouwen – GTB Lab Green
Transformable Building Lab, waar
ze onderzoek doet naar reversibele
toekomstbestendige bouwsystemen. Haar
werk dient altijd het doel: een bouwsector
zonder afval. Ze pleit voor een
fundamentele omslag in ontwerpdenken.
34
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Elma Durmisevic: “Ik wil voor elke (bouw)component zo veel mogelijk van tevoren kunnen zeggen wat de toekomstige herbestemming is”
35
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | Penetron Benelux
Bouw van grootste CO 2
-neutrale
cementfabriek van Europa
Samen bouwen
aan duurzame
betonconstructies
In Obourg (Bergen) realiseert Holcim de grootste CO 2
-
neutrale cementfabriek van Europa. Het Go4Zero-project
staat symbool voor de toekomst van de bouwsector: een
drastische reductie van de ecologische voetafdruk door
innovatieve productieprocessen, circulaire grondstoffen en slimme
technologieën die de levensduur van beton verlengen.
De technische specialisten van Penetron zorgden
voor begeleiding bij doseringen, kwaliteitscontroles
en detailafwerking.
De modernisering in Obourg betekent de
grootste omslag in de meer dan 110-jarige
geschiedenis van de site. Holcim stapt af van
verouderde, energie-intensieve processen en
kiest voor een hoogtechnologische drooglijn
met kalksteen gewonnen uit verschillende,
ook nieuwe regio’s. Deze stap levert meteen
aanzienlijke CO 2
-besparingen op. In de
volgende fase worden oxy-fuel verbranding
en CO 2
-opslag geïntegreerd, waarmee de
fabriek tegen 2029 naar een vrijwel klimaatneutrale
productie evolueert. Het resultaat:
jaarlijks zo’n 2 miljoen ton cement met een
minimale klimaatimpact.
KRITISCHE INFRASTRUCTUUR
Onderdeel van dit ambitieuze project zijn
omvangrijke ondergrondse constructies: tunnels,
funderingen en technische ruimtes. Deze
staan bloot aan vocht, hoge waterdruk en chemische
invloeden. Om deze cruciale onderdelen
zo duurzaam mogelijk uit te voeren, kozen
Holcim en aannemers Besix en Denys voor de
bewezen technologie van Penetron.
Beton met zelfhelend vermogen: scheurtjes
tot circa 0,5 mm worden voortdurend en
automatisch weer gedicht.
ZELFHERSTELLEND BETON
De keuze viel op Penetron Admix SB, toegevoegd
in de betoncentrale. Tijdens de betonstort
en na het uitharden vormen zich
microscopische kristallen die de poriën en capillairen
permanent afsluiten zodra ze in contact
komen met water. Hierdoor wordt het
beton blijvend waterdicht en is het bestand
tegen hoge druk en chemische belasting.
Uniek is het zelfhelend vermogen: scheurtjes
tot circa 0,5 mm worden voortdurend
en automatisch weer gedicht. Dankzij deze
technologie zijn traditionele membranen of
coatings overbodig, wat niet alleen materiaal,
arbeid en kosten bespaart, maar ook de
CO 2
-uitstoot van de bouwfase verder verlaagt.
Aanvullende producten zoals Penebar
SW zorgen voor een volledig waterdichte
oplossing, zonder gebruik van bijkomend
niet-circulaire materialen.
BEGELEIDING EN
SAMENWERKING
Tijdens de uitvoering stond Penetron Benelux
in nauw contact met Holcim en de aannemers.
De technische specialisten zorgden
voor begeleiding bij doseringen, kwaliteitscontroles
en detailafwerking (zoals voegen
en doorvoeren), zodat de technologie maximaal
rendeert in dit prestigieuze project.
36
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
‘Het Go4Zero-project
bewijst dat duurzaam
bouwen en innovatieve
technologie hand in
hand gaan’
Onderdeel van dit ambitieuze project zijn omvangrijke ondergrondse
constructies: tunnels, funderingen en technische ruimtes.
REFERENTIEPROJECT
VOOR DE TOEKOMST
Het Go4Zero-project bewijst dat duurzaam
bouwen en innovatieve technologie hand in
hand gaan. Managing partner Olivier Suerickx:
“Voor Holcim is het de bouw van een cementfabriek
die klaar is voor de toekomst. Voor Penetron,
werelwijd werkzaam in meer dan honderd
landen, is het een erkenning van de bijdrage die
onze oplossingen leveren aan levensduurverlenging
en circulair bouwen. Dat wij als Penetron
Benelux mogen bijdragen aan deze revolutionaire
fabriek, is een mooie bevestiging dat onze
technologie een sleutelrol speelt in de verduurzaming
van gebouwen en infrastructuur.” ■
Beschermd tegen vocht, hoge waterdruk en
chemische invloeden.
In Oubourg verrijst de grootste CO 2
-neutrale
cementfabriek van Europa.
37
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Roel van Gils Beeld | Rijkswaterstaat
Golfbrekers van
duurzame betonmengsels
bij Zuidpier IJmuiden
Beton is één van de meest gebruikte bouwmaterialen ter wereld, maar de impact ervan op het
milieu is groot. Rijkswaterstaat neemt haar verantwoordelijk en stelt zogenaamde ‘proeftuinen’
beschikbaar om verduurzaming te versnellen. Begin augustus 2025 werd een mijlpaal bereikt in de
verduurzaming van de betonsector: bij de Zuidpier in IJmuiden zijn betonnen golfbrekerelementen
geplaatst die gemaakt zijn met duurzamere betonmengsels.
De proeftuin bij de Zuidpier hangt samen met
de grootschalige versterking en vernieuwing
van de Afsluitdijk. “Op het project van de
Afsluitdijk hebben we een eerste verduurzamingsslag
gemaakt door een klein percentage
van de Levvel-blokken (golfbrekerelementen,
red.) te produceren uit duurzamere betonmengsels”,
vertelt Penny Pipilikaki, senior technisch
adviseur bij Rijkswaterstaat. “De eisen
voor deze blokken waren hoog, omdat ze een
belangrijke rol spelen in de bescherming van
het land tegen overstromingen. Daarom moesten
ook de innovatieve elementen voldoen aan
een Technology Readiness Level (TRL) van 6.
Hierbij werden dezelfde prestaties gevraagd
als van de reguliere mengsels.”
TWAALF INNOVATIEVE MENGSELS
Het stellen van dermate hoge eisen geeft beperkingen
aan het ontwikkelen van nieuwe
betonmengsels voor dit soort toepassingen,
stelt Pipilikaki terecht. “Daarom hebben we
in 2021 besloten om een tweede proeftuin
te initiëren om verschillende betonvarianten
te evalueren in een realistische, maar minder
risicovolle setting. Zo is de proeftuin bij de
Zuidpier in IJmuiden ontstaan. In deze proeftuin
worden betonmengsels getest die mogelijk
niet in aanmerking komen voor de strikte
eisen van de Afsluitdijk, maar wel aan dezelfde
omstandigheden worden blootgesteld. De
blokken in IJmuiden hebben geen waterkerende
functie, maar liggen er puur als proef.”
38
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
De proeftuin in IJmuiden biedt een unieke kans om
innovatieve betonsamenstellingen te testen in een
realistische omgeving.
De golfbrekers met innovatieve betonmengsels
zijn in twee fasen geplaatst. In de zomer van
2023 werden er al blokken geplaatst die deels uit
restanten van de Afsluitdijk zijn geproduceerd,
terwijl afgelopen augustus Levvel-blokken uit
negen innovatieve mengsels zijn geplaatst.
MKI EN LEVENSDUUR
De betonsamenstellingen verschillen onderling
van elkaar in alternatieve bindmiddelen,
cementsoorten en/of toeslagmaterialen. “Traditionele
betonmixen hebben een relatief hoge
Milieu Kosten Indicator (MKI). Het doel is om
de MKI van de mengsels te verlagen, wat kan
door bijvoorbeeld het gebruik van alternatieven
voor traditioneel cement”, zegt Pipilikaki.
“De MKI van regulier beton ligt boven de 20
euro per m 3 , hier in de proeftuin varieert de
MKI van de in totaal twaalf mengsels tussen
de 6 en 17 euro per m 3 . Anderzijds is de levensduur
van belang. Het streven is om de verhouding
tussen de levensduur van het beton
en de MKI-waarde te optimaliseren, want de
blokken moeten ook voldoende duurzaam zijn
om lange tijd de beoogde functie te vervullen.
De golfbrekers met innovatieve betonmengsels zijn in twee fasen geplaatst.
‘We testen hier onder extreme omstandigheden:
zout zeewater, harde wind en golven. Ideaal
om te zien of de nieuwe mengsels op de lange
termijn sterk én duurzaam blijven’
Tot slot willen we natuurlijk ook dat de sector
‘schoon’ blijft. Er mogen geen schadelijke materialen
worden toegepast.”
MONITOREN EN BEPROEVEN
Alle blokken zijn op dezelfde manier gestort in
dezelfde centrale. “Het doel van deze proeftuin
is tweeledig”, zegt Pipilikaki. “Ten eerste
willen we als Rijkswaterstaat innovatie stimuleren
en ten tweede willen we monitoren
hoe de mengsels zich onder gelijke omstandigheden
gedragen. Dat doen we door ze op
dezelfde manier te monitoren en beproeven.
Jaarlijks vindt een visuele inspectie plaats en
om de paar jaar worden uitgebreide laboratoriumtests
gedaan en kernen geboord, waarvan
de sterkte, carbonatie en chloride-indringing
worden gemeten. Ook worden er analyses uitgevoerd
om te bepalen of de microstructuur
van het beton intact blijft onder de zware omgevingsfactoren,
zoals zoutwater en erosie.”
De proeftuin in IJmuiden biedt een unieke
kans om innovatieve betonsamenstellingen
te testen in een realistische omgeving. “We
testen hier onder extreme omstandigheden:
zout zeewater, harde wind en golven. Ideaal
om te zien of de nieuwe mengsels op de lange
termijn sterk én duurzaam blijven. Over tien
jaar moeten we weten: is dit beton bestand
tegen de zee en kunnen we het daarna veilig
in projecten gebruiken?” ■
In deze proeftuin worden betonmengsels getest die mogelijk niet in aanmerking komen voor de strikte eisen
van de Afsluitdijk, maar wel aan dezelfde omstandigheden worden blootgesteld.
De betonsamenstellingen verschillen onderling van elkaar in
alternatieve bindmiddelen, cementsoorten en/of toeslagmaterialen.
39
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst & beeld | Dejo
Een duurzaam duo: stalen roosters met houtinleg
Staal met hout,
een duurzame combinatie
Een tribune van alleen hout is riskant, maar dankzij de combinatie met staal wordt aanlassen mogelijk.
“We zien een duidelijke trend dat architecten en andere klanten op zoek zijn naar duurzame
producten met een duurzame uitstraling”, zegt Johannes Berger, commercieel directeur van Dejo.
Om in deze vraag te voorzien, biedt het bedrijf verzinkte stalen vlonderroosters met houtinleg.
“Hierin gebruiken wij een unieke combinatie van duurzame bouwmaterialen.”
40
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Dejo vlonderrooster (DVR) waarbij de houten
planken eenvoudig vervangbaar zijn, zodat de
bestaande constructie kan blijven bestaan.
“Hout is een duurzaam product, mits het aan
de juiste voorwaarden voldoet qua herkomst.
Wij kunnen dit voor de klant inkopen, of hij
doet dit zelf. Hout heeft wel degelijk een aantal
nadelen, zoals de veerkracht van het materiaal
en het feit dat je er niets aan kunt lassen,
wat het moeilijker maakt om bevestigingen te
maken. Wij gebruiken hout daarom puur als
inlegmateriaal; het heeft nauwelijks een constructieve
functie.”
Tribune van stalen roosters met houtinleg bij het Willem Alexander Sportcentrum in Groningen.
OPTIMUM TUSSEN STERKTE,
STIJFHEID EN DUURZAAMHEID
Door de uitstraling van hout te combineren
met staal verbeteren de eigenschappen van het
totale product. “Een tribune van alleen hout is
riskant, maar dankzij de combinatie met staal
maken we aanlassen mogelijk. Daardoor kunnen
we mooie dingen maken. Een T-profiel maken
is lastig met hout, maar eenvoudig met staal
en enorm sterk.” Op die manier wordt volgens
Dejo een optimum gevonden tussen sterkte,
stijfheid en duurzaamheid. “De kracht van staal
en uitstraling van hout worden in deze roosters
samengebracht. Hout voelt minder koud aan en
neemt warmte op. Dit is gunstig bij een tribune.
Als er na verloop van tijd delen hout vervangen
moeten worden, dan is dat eenvoudig mogelijk
terwijl de constructie blijft staan. Zo wordt de
levensduur van het totaal verlengd.”
Hout alleen kan in de herfstperiode door
aanslag erg glad worden. “Bij staal kunnen we
daarom een karteling aanbrengen. Deze antislipfunctie
wordt nog versterkt door dit in de
dwarsrichting aan brengen. Een andere mogelijkheid
is om de staalconstructie iets te verhogen
om een ribbeltje te krijgen.”
DUURZAAM CRADLE TO CRADLE
Zoals gezegd is duurzaamheid een belangrijk
thema voor Dejo. “Dit uit zich onder meer in
het gebruik van hout met een FSC-keurmerk.
Daarnaast waren wij de eerste roosterfabriek
die in 2010 een Cradle to Cradle certificaat
kreeg voor het stalen persrooster. Dit betekent
dat ons product 100% recyclebaar is. Het
gaat niet alleen over het staal zelf, maar ook
over onze productieprocessen. Zo gebruiken
we geen plastic bijproducten. Binnen ons bedrijf
zijn geen diesel- of benzineauto’s mee toegestaan,
alle leaseauto’s zijn elektrisch.”
De roosters worden gebruikt voor de bouw
van aanlegsteigers, tribunes, buitenvloeren en
vlonders. Zo is aan het IJdock op de Westelijke
Eilanden te Amsterdam een passantenhaven
aangelegd voor de watersport. Hier wordt het
Dejo vlonderrooster (DVR) met inleg van de
‘Wij gebruiken
hout puur als een
inlegmateriaal; het
heeft nauwelijks een
constructieve functie’
Bilinga gebruikt. De bordesvloer is modulair
opgebouwd en wordt met speciale klemmen
vastgezet. Dit biedt een grote vrijheid en flexibiliteit
voor de toekomst. De stalen verzinkte
60-4 dragers met antislip karteling staan garant
voor een hoge belasting waardoor de vloer de
eisen van het Bouwbesluit moeiteloos kan halen.
Voor het Ministerie van Financiën in Den
Haag leverde Dejo ook vlonderroosters met
houten planken van 30 mm hoog. De drager
steekt 2 mm uit waardoor een antislipwerking
wordt gerealiseerd in de dwarsrichting. ■
Hout voelt minder koud aan en neemt warmte op. Dit is gunstig bij een tribune.
Speciale stalen ‘anti-doorkijkroosters’ om ongepast gedrag te voorkomen.
41
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Jo Van Montfort en Philip Doutreligne Beeld | Shutterstock
Maaseik zet eeuwenoude traditie van innovatie verder:
‘Beschouw ook staalen
betonbescherming
als een kunst’
In de vijftiende eeuw zetten twee broers uit Maaseik de kunstwereld op zijn kop. Jan en Hubert van
Eyck perfectioneerden de olieverftechniek en gaven de schilderkunst een nieuwe glans, met 'Het
Lam Gods’ als orgelpunt. Ze innoveerden hiermee op het vlak van esthetiek en duurzaamheid via
flinterdunne verflagen die kleur, licht en bescherming combineerden.
Zes eeuwen later draait het bij Bjond, het
Maaseiker adviesbureau dat dit jaar haar tienjarig
bestaan viert, om hetzelfde principe. “Ook
wij houden ons bezig met dunne lagen die het
verschil maken”, zegt oprichter Jo van Montfort.
“Alleen werken wij niet met schilderijen,
maar met staal en beton. Onze coatings beschermen
andere kunstwerken zoals bruggen,
tanks en stadions tegen corrosie én geven ze
een uitstraling die past bij hun functie.”
DE KUNST VAN METEN
ZONDER TE BESCHADIGEN
Waar kunsthistorici met röntgenstraling en
spectrometers werken, gebruikt Bjond geavanceerde
meetmethoden om coatings in de
bouw en industrie te doorgronden. Het bedrijf
werkt met Elektrochemische Impedantie Spectroscopie
(EIS), een techniek die in Nederland
en België nauwelijks gekend was toen Bjond
ermee begon. “Vergelijk het met een medisch
onderzoek”, legt Van Montfort uit. “Via een
zwak elektrisch signaal in de verflaag meten we
hoe die reageert. Zo krijgen we inzicht in de
42
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Onderhoud coating van de Zeelandbrug.
Infrastructuur en installaties beschermen tegen de tand des tijds.
conditie van de laag, zonder dat we hoeven te
krassen of boren. Het is net als bij de Van Eyckschilderijen:
de echte waarde zit in het behoud,
dus je wilt absoluut geen schade aanrichten.”
VAN ZEELANDBRUG
TOT VOETBALSTADION
Bjond’s projecten illustreren de breedte van
haar expertise. Neem nu de iconische Zeelandbrug:
als langste brug van Nederland staat
deze constant bloot aan zilte lucht en stormen.
Bjond onderzocht er met diverse geavanceerde
technieken de toestand van de beschermende
coating, zonder de brug te beschadigen. In het
Philips Stadion van PSV zorgde ze ervoor dat
de staalconstructies ook op de lange termijn
betrouwbaar blijven, terwijl bij het Nationaal
Militair Museum esthetiek en duurzaamheid
hand in hand moesten gaan in een stedelijke
context. Voor Infrabel inspecteerde Bjond bovendien
de conditie van spoorbruggen – letterlijk
de ruggengraat van vervoer.
Een heel recent project zijn de offshore platforms
van TenneT en stalen windmolen funderingen
van diverse Europese klanten. Bjond
bestudeert samen met haar klanten plannen
om ter plaatse nauwkeurige EIS-metingen uit te
voeren op de complexe coatinglagen die vitale
apparatuur en platformconstructies beschermen
tegen corrosie door zout water, zonintensiteit
én stormtij. “Een offshore omgeving is
ontegensprekelijk de ultieme stresstest”, vertelt
Van Montfort. “Onze data geven de offshore eigenaars
en beheerders zekerheid over hoe lang
de beschermlagen nog intact zullen blijven.”
Ook in industriële installaties is Bjond prominent
aanwezig: van opslagtanks voor olie en chemicaliën
tot biovergisters, waar bijtende gassen het
staal belagen en tanks voor viskweek, met constante
corrosie door water én zuurstof.
Herstelling coatingsysteem op offshore constructie.
PARALLEL MET DE VAN EYCKS
De vergelijking met de Van Eycks is voor Van
Montfort meer dan een aardige anekdote.
“Hun schilderijen zijn nog steeds een wonder
van techniek en schoonheid. Wij proberen
datzelfde te bereiken in onze tijd, met infrastructuur
en industriële installaties. Uiteindelijk
draait het om duurzaamheid: zorgen dat een
kunstwerk – of dat nu een altaarstuk of een
spoorbrug is – de tand des tijds doorstaat.”
VOORUITKIJKEN
Tien jaar Bjond is tevens een vooruitblik. Het
bedrijf werkt aan permanente monitoringsystemen
die realtime data leveren, zodat onderhoud
voorspellend kan worden gepland. “Dat is
de toekomst”, zegt Van Montfort. “Maar de basis
blijft hetzelfde: je moet perfect begrijpen wat
er gebeurt in dat ene dunne laagje materiaal.”
Van de verfijnde olieverf van de Van Eycks tot
de slimme coatings van vandaag: het Maaseiker
verhaal van innovatie en de inbreng van Bjond
laten zien dat duurzaamheid vaak schuilt in vrijwel
onzichtbare details. ■
Philips Stadion van PSV.
‘Je moet perfect
begrijpen wat er
gebeurt in dat
ene dunne laagje
materiaal’
Schilder aan het werk onder een brug.
43
Bjond | 10 jaar
toonaangevende
expertise in corrosiebescherming
Wij maken van coatings
ons vakgebied.
Met diepgaande kennis,
scherpe analyses en
bewezen resultaten.
Vertrouw op 30+ jaar
ervaring in inspectie,
onderzoek en advies.
NL +31 629705179
B +32 0468 346 383
jo.vanmontfort@bjond.be
www.bjond.be
BOUWEN MET EEN
EEN VISIE
HERGEBRUIKEN MET
EEN MISSIE
MET ONZE CIRCULAIRE STAALOPLOSSINGEN
WWW.EECULAIR.NL
Welke vloer of
prefab element
kiest u?
Olbecon is gespecialiseerd in prefab beton voor woning- en utiliteitsbouw.
Wij hebben het proces van advisering, prijsvorming, engineering en
logistiek in eigen hand hierdoor zijn de lijnen kort en is het contact direct.
Ons levergamma
Kanaalplaatvloer | Kanaalplaatvloer geïsoleerd | Ribbenvloer
Combinatievloer | Breedplaatvloer | Sandwich betonwanden
Brandwanden | Cascowanden | Holle wanden
Trappen/bordessen | Balkons/galerijplaten | Poeren
(Funderings) balken en kolommen
Stijgoord 8 Lochem | T. 0573 - 222 30 | info@olbecon.nl | www.olbecon.nl
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | Van Ee Staalspecialisten
Monitoring houdt staalconstructies in topconditie
APK voor circulair staal
Staal is prima te hergebruiken. Door het te smelten kunnen nieuwe elementen gemaakt worden in
bijna elke gewenste vorm. Erg duurzaam is dat niet, het kost immers veel energie. Donorstaal kent
dat nadeel niet. Een balk die in een vorige toepassing niet dynamisch is belast, kan na een inspectie
in een nieuwe toepassing worden verwerkt. Van Ee Staalspecialisten heeft deze circulaire inzet van
staal onder de naam EECULAIR naar een hoger plan getild. Dat doet de onderneming uit Barneveld
met de EECULAIR Monitor, een levensduurverlengende periodieke keuring die de kwaliteit
controleert en documenteert.
Appartementengebouw De Solitair in Utrecht met prominente stalen galerijen.
46
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Balkonconstructies in Amersfoort blijven in goede conditie door jaarlijkse inspectie.
We kennen allemaal de APK voor auto’s. Deze
periodieke keuring werd in 1980 ingevoerd en
is al decennialang de gewoonste zaak van de
wereld. Voor hergebruik van constructiestaal
is sinds 2023 de NTA 8713:2023 van kracht,
waarmee de staalbranche de veilige inzet van
dit materiaal heeft geregeld. Maar dat bevat
geen manier om circulair staal tijdens de verdere
levensduur te volgen. “Wij combineren
‘Monitoring verhoogt
de waarde van het
vastgoed’
de toepassing/inzet van circulair staal tot een
totaalaanpak met een zelf ontwikkelde monitor
om de kwaliteit te bewaken”, verduidelijkt Gerben
van Beek, commercieel directeur bij Van
Ee Staalspecialisten. “Gebouweigenaren moeten
op talloos veel zaken letten bij hun vastgoed.
Wij ontzorgen ze op deze wijze voor het
staalgedeelte. De EECULAIR Monitor voorziet
ze periodiek van volledige documentatie, inclusief
meetverslagen en foto’s. Dat betekent
kwaliteitsborging volgens de NTA 8713, het
beschikbaar maken van een digitaal materialenpaspoort
via BIM en directe koppeling met
onderhoudsplannen. De voordelen voor aannemers,
constructeurs en projectontwikkelaars
ligt vooral in lagere faalkosten, meerwaarde bij
aanbestedingen en risicobeheersing.”
FREQUENTIE
Eind 2023 bracht Van Ee EECULAIR staal op
de markt, een jaar later startte het bedrijf met
de monitoring. “De meeste projecten kunnen
met een jaarlijkse controle gemonitord worden”,
vervolgt Van Beek. “Denk aan trappen
in gebouwen, geluidsschermen of ondersteuningsconstructies
van galerijen. Als de eigenaar
een hogere frequentie nodig acht, kan dat
uiteraard ook. Zo komen we voor het Rijksvastgoedbedrijf
zes keer per jaar langs bij de
uitkijktoren bij het Binnenhof (zie elders in
dit nummer; red.). Veiligheid is daar van het
hoogste belang en met honderdduizenden
bezoekers is de gebruiksintensiteit hoog. Dus
controleren wij tweemaandelijks onder meer
steekproefsgewijs de verbindingen en meten
we de laagdiktes van verf en zink. Alle gegevens
gaan in een zelf ontwikkelde app die uiteindelijk
het volledige rapport genereert.”
LEVENSDUURVERLENGEND
De periodieke controles zorgen ervoor dat
de staalconstructie in topconditie blijft. Van
Beek: “Je bent al duurzaam bezig door circulair
staal te gebruiken. Door de levensduur met
monitoring nog verder te verlengen, tillen we
duurzaamheid naar een nog hoger plan. Dat
Invoer van materiaalgegevens in de fabriek.
Monitoring van de uitkijktoren bij het Binnenhof.
verhoogt de waarde van het vastgoed, net als
een compleet onderhoudsboekje bij een auto
de waarde flink opschroeft. Bovendien voldoet
de gebouweigenaar met een EECULAIR Monitoring
aan de wettelijke verplichting van een
periodieke keuring en bijbehorende registratie
die komt kijken als je in aanmerking wilt komen
voor subsidie. Ik merk aan de wekelijkse aanvragen
van aannemers, projectontwikkelaars
en overheidsinstanties dat er groeiende belangstelling
is voor zowel circulair staal als onze
bijkomende dienstverlening. Dat is begrijpelijk
als je bedenkt dat monitoring zekerheid biedt,
faalkosten verlaagt en meerwaarde geeft bij
circulaire projecten en aanbestedingen.” ■
47
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Carolien Klees Beeld | Mobile Concrete Group
Duurzame aanpak van koploper in mobiele
betonproductie wordt bezegeld met CSC-goud
BOUWEN AAN EEN
SCHONERE TOEKOMST
Mobiele betonmortelcentrale van MCG bij een project in Rozenburg.
Tijdelijk een eigen betoncentrale op de bouwplaats hebben, heeft natuurlijk tal van voordelen,
waaronder tijdswinst en kostenbesparing. De Mobile Concrete Group (MCG) onderscheidde zich
al door één van de weinige partijen in Nederland te zijn met mobiele betoncentrales die niet
exclusief aan één aannemer verbonden zijn. Nu is deze koperloper in mobiele betonproductie
bovendien de eerste die een Concrete Sustainability Council (CSC)-niveau Goud behaalt. “Waar
mogelijk opereren wij op duurzame wijze en dat begint al op onze locatie in Rozenburg, waar wij
de mixertrucks met windenergie opladen”, vertelt Anton Koelma, directeur van MCG enthousiast.
Het is slechts één voorbeeld uit de brede range
van maatregelen die MCG treft om zo duurzaam
mogelijk te werken. “Doordat we onze
mobiele betoncentrales direct op de bouwplaats
zetten, besparen we in de basis sowieso
veel transportbewegingen uit. Ook behalen we
milieuwinst wanneer een bouwproject aan het
water ligt. Wij kunnen namelijk alle materialen
per schip aanvoeren en dat scheelt per project
duizenden vrachtbewegingen en daardoor
veel transportkosten. Bijkomend voordeel is
dat het wegennet beduidend minder belast
wordt.” Deze aanpak van MCG zorgt niet alleen
voor minder CO 2
-uitstoot, maar ook voor
meer snelheid en fl exibiliteit op locatie.
DUURZAME BETONMENGSELS
Ook bij de samenstelling van betonmengsels
kijkt MCG kritisch naar de impact. “We kiezen
cementsoorten met een lage CO 2
-belasting en
MKI-score. Daarnaast kunnen we op verzoek
betongranulaat toevoegen. Deze secundaire
grondstoffen ontstaan uit gebroken, gezeefd
en gewassen betonpuin en verminderen de
behoefte aan primaire grondstoffen, waardoor
het bijdraagt aan een lagere milieubelasting.”
ELEKTRISCH
Een belangrijk onderdeel van de duurzaamheidsaanpak
is elektrifi catie. “Onze machines
en mixertrucks draaien volledig elektrisch. Is er
geen netaansluiting, dan nemen we aggregaten
mee die op waterstof kunnen draaien.”
48
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
“Wij opereren vrij in de markt en kunnen onze betoncentrales binnen 24 uur op elke locatie opbouwen.”
“Onze centrales worden op tal van projecten ingezet,
zowel kortlopende als langdurige. En dat doen
wij zo duurzaam mogelijk en tegen concurrerende
prijzen, uniek voor Nederland.”
GOUD ALS BEWIJS
Naast de eigen initiatieven kijkt MCG ook naar
de keten. Alle grondstofleveranciers zijn CSCgecertificeerd,
wat de duurzaamheid van de
hele productieketen waarborgt. “Onze centrales
in Rozenburg en Schiphol hebben bovendien
het CSC Goud-certificaat behaald”,
zegt Koelma trots. “We waren de eerste in
Nederland die een mobiele betoncentrale op
dit niveau certificeerde.” Dit is het bewijs dat
MCG verder gaat dan mooie woorden en echt
investeert in aantoonbare verduurzaming.
CONCURRERENDE PRIJS
De mobiele betoncentrales van MCG hebben
een capaciteit van maar liefst 100 tot 130 kubieke
meter per uur. “Wij opereren vrij in
de markt en kunnen onze betoncentrales binnen
24 uur op elke locatie opbouwen. Deze
flexibiliteit levert grote voordelen op voor
transport, milieu, kwaliteit en kosten. Onze
centrales worden op tal van projecten ingezet,
zowel kortlopende als langdurige. En dat
doen wij tegen concurrerende prijzen. Een
tijdelijke betoncentrale exclusief op de eigen
bouwplaats hebben, heeft natuurlijk tal van
voordelen, waaronder tijdswinst.”
‘Onze mobiele centrales
draaien volledig
elektrisch of op
waterstof’
PROBLEEMOPLOSSERS
MCG biedt haar klanten diverse samenwerkingsopties,
zoals vaste prijsafspraken per kubieke
meter, al dan niet gebaseerd op open
calculatie of als onderdeel van een bouwteam.
Optioneel kunnen operators worden ingezet.
“Wij fungeren als probleemoplossers”, aldus
Koelma. “Waar andere betoncentrales op afstand
staan, zijn wij altijd op de bouwplaats zelf
aanwezig. Daardoor kunnen we snel schakelen
en blijven kwaliteit en prijs in balans, ongeacht de
specifieke wensen van de opdrachtgever. Wat er
ook gebeurt, wij kunnen het snel oplossen.”
SCHONE TOEKOMST
MCG wordt onder meer ingeschakeld voor
toonaangevende projecten. “We zijn enorm
trots dat we beton mochten leveren voor de
waterstoffabriek van Shell op de Maasvlakte.
Daarnaast leveren we aan de aannemers die
betrokken zijn bij Porthos, het project waarbij
circa 37 miljoen ton CO 2
uit de Rotterdamse
haven wordt opgeslagen in lege gasvelden
onder de Noordzee.” Deze projecten onderstrepen
het innovatieve en toekomstgerichte
karakter van MCG. “Wij willen niet alleen nu
bouwen, maar vooral ook bouwen aan een
schonere toekomst”, besluit Koelma. ■
“Wij maken gebruik van elektrisch aangedreven mixertrucks, waarvan de accu
wordt opgeladen door middel van windenergie. Tevens is het op verzoek van de
opdrachtgever mogelijk om gerecyclede grondstoffen te gebruiken.”
Daar een snelle uitvoering gewenst was, werd MCG gevraagd de
betonmortelleveranties voor een project van Schiphol Aiport voor
haar rekening te nemen.
49
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst & beeld | Mulder Europe B.V.
Van motorloos tot volledig elektrisch:
Betonmixers maken de
sprong naar emissievrij
De betonindustrie staat midden in de transitie naar een emissievrije bouwplaats. Innovaties variëren
van motorloze mixers die brandstof besparen tot volledig elektrische oplossingen die zonder
uitstoot draaien. Recente projecten van Mulder Europe bij Van Velsen, Albeton en BCK, laten zien
dat duurzaamheid in betontransport geen verre toekomst meer is, maar praktijk van vandaag.
Volledig elektrisch, fluisterstil en zonder uitstoot: de EcoDrive 2.0 levert beton
emissievrij af op de bouwplaats.
Een mijlpaal in emissievrij betontransport: Albeton kiest voor de volledig
elektrische betonmixer EcoDrive 2.0
TRADITIONELE MIXERS:
SLIMMER EN ZUINIGER
Hoewel elektrisch steeds meer aandacht
krijgt, is de conventionele betonmixer nog
altijd onmisbaar. Veel bouwplaatsen zijn immers
niet ingericht op zware accu’s of laadinfrastructuur.
Daarom zoekt Mulder Europe
voortdurend naar innovaties om traditionele
mixers efficiënter te maken. Een voorbeeld is
de motorloze betonmixer van Van Velsen, gebouwd
door Mulder Europe. Door gebruik te
maken van de aandrijving van de vrachtwagen
heeft de mixer geen eigen motor meer nodig.
Dat verlaagt brandstofverbruik, onderhoud
en emissies terwijl de betrouwbaarheid behouden
blijft. Het project bij Van Velsen laat
zien dat verduurzaming niet altijd een radicale
stap hoeft te zijn. Slimme innovaties bieden al
directe winst zonder dat een hele vloot vernieuwd
hoeft te worden.
ECODRIVE 2.0: EMISSIEVRIJ
MENGEN BIJ ALBETON
Tegelijkertijd wordt de stap naar volledig
elektrisch wél gemaakt. Een van de eerste
bedrijven die dat durfde, is Albeton, met de
introductie van de EcoDrive 2.0 van Mulder
Europe. Deze mixer combineert de vertrouwde
robuustheid van Mulder Europe met
een volledig elektrische aandrijving. Zo sluit
het product aan bij de ambitie om emissievrije
bouwplaatsen te realiseren. Voor Albeton betekent
dit een concrete stap richting vergroening,
met een lagere CO 2
-uitstoot, minder
geluid en behoud van prestaties.
VOOROP IN INNOVATIE
“We zullen altijd voorop lopen in innovatie”,
zegt Wijnand van Aalst, CEO van de Van
Aalst Group, waar Mulder Europe onderdeel
van is. Al 25 jaar leidt hij het familieconcern
dat ooit begon bij een betoncentrale en staalfabriek
en nu uitmondt in emissievrije mixers,
bulkhandlingsystemen en offshore-toegangstechnologie.
Met de EcoDrive 2.0 zet Mulder
die traditie door: “Accu’s worden lichter, waterstof
lonkt, maar wat nú telt is betaalbare
beschikbaarheid op de bouw.”
50
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
'Circulariteit, CO 2
-reductie en emissievrije
bouwplaatsen zijn geen opties meer,
maar vereisten'
De motorloze mixer bewijst dat binnen bestaande
systemen al veel winst te behalen
valt. De EcoDrive 2.0 en elektrische trailer
tonen dat emissievrij werken geen verre toekomst
meer is, maar een reëel alternatief. De
bouwsector staat voor grote uitdagingen. Circulariteit,
CO 2
-reductie en emissievrije bouwplaatsen
zijn geen opties meer, maar vereisten.
Mulder Europe laat zien dat betonmixers hierin
een sleutelrol kunnen spelen. Door traditionele
oplossingen slimmer te maken én elektrische
innovaties te ontwikkelen, wordt de weg vrijgemaakt
voor een emissievrije bouwplaats.
Of het nu gaat om het verlengen van de levensduur
van de vloot, het reduceren van
brandstofverbruik of het volledig overstappen
op elektrisch: de recente projecten van
Mulder Europe tonen dat de betonmixer
zich snel aanpast aan de eisen van vandaag
én morgen. Van motorloos tot volledig elektrisch:
de sector is onderweg naar een emissievrije
toekomst. ■
Wijnand van Aalst, CEO van de Van Aalst Group,
moederbedrijf van Mulder Europe.
TRAILEROPLOSSING VOOR BCK
Ook Betonmortel Centrale Koudekerk (BCK)
koos onlangs voor een innovatieve oplossing
van Mulder Europe: een elektrische betonmixer
op trailer. Deze toepassing toont dat
elektrifi catie niet beperkt is tot de standaard
truckmixer, maar ook in maatwerk mogelijk is.
BCK benadrukte dit zelf bij de ingebruikname:
‘Daar is hij dan, onze nieuwe 100% elektrische
betonmixer! Nadat de elektrische 6x2 Volvo
FMe trekker in mei is afgeleverd, volgt nu de
mixer. Met deze combinatie zijn wij in staat
om ons beton 100% elektrisch te leveren in
het groene hart van Nederland. Samen bouwen
we aan een duurzamere toekomst!’
Een slimme innovatie van Mulder Europe: aangedreven door de vrachtwagen zelf,
met minder brandstofverbruik en lagere emissies.
VAN VAKMANSCHAP
NAAR TOEKOMSTVISIE
De rode draad in deze projecten is de brug
tussen traditie en vernieuwing. Al bijna een
eeuw lang geldt de betonmixer als onmisbaar
werkpaard in de bouw. De voorbeelden van
Van Velsen, Albeton en BCK laten zien dat dit
icoon niet stilstaat.
Met de nieuwe trailercombinatie levert Betonmortel Centrale Koudekerk beton
volledig elektrisch in het Groene Hart van Nederland.
51
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst & beeld | Reijrink Staalconstructie
Modulair bouwen zonder lassen
Lichter, sneller en volledig
herbruikbaar bouwen
Reijrink Staalconstructie uit Hilvarenbeek heeft in samenwerking met Skellet uit Genk een innovatieve
staalbouwoplossing ontwikkeld die het mogelijk maakt om volledig modulair en circulair te bouwen.
Het hart van het systeem wordt gevormd door een kruisvormig verbindingsstuk, waarop kokerprofi elen
in elke richting kunnen worden bevestigd. Waar traditioneel lassen noodzakelijk is, gebruikt Skellet
zelfcentrerende blindklinknagels die zorgen voor een uiterst maatvaste verbinding. Hierdoor kan de
gehele constructie op termijn eenvoudig gedemonteerd en hergebruikt worden.
Elk profi el wordt gebrandmerkt en digitaal
geregistreerd, waardoor een transparant en
betrouwbaar tweedehandsplatform ontstaat.
Het benodigde gereedschap is minimaal: een
zaagmachine, een pons-nibbelmachine en een
rivettenpistool volstaan om een constructie op
te zetten. Door deze eenvoud en modulariteit
is het systeem bijzonder geschikt voor Design
& Build-projecten, waarbij fl exibiliteit en snelheid
van groot belang zijn.
MINDER STAAL, LAGERE KOSTEN
Dankzij de slimme profi lering van de Skelletprofi
elen en het 25 mm raster kan met aanzienlijk
minder materiaal gewerkt worden. Voor
gelijke overspanningen en draagvermogens kan
tot 60% minder staal worden toegepast. Dit
resulteert in een aanzienlijke kostenbesparing
én een lagere CO 2
-footprint. Minder gewicht
betekent bovendien lagere transportkosten en
eenvoudigere handling op de bouwplaats. Een
bijkomend voordeel is de hoge montagesnelheid:
de bouwtijd kan met wel 50% worden
teruggebracht, waardoor projecten sneller
worden opgeleverd. De combinatie van lagere
materiaalkosten en tijdsbesparing maakt Skellet
een aantrekkelijk alternatief voor zowel
aannemers als opdrachtgevers.
LICHT BOUWEN MET
GROTE PRESTATIES
Ondanks de aanzienlijke materiaalreductie blijven
grote overspanningen en hoge belastingen
mogelijk. De kokerprofi elen met terugliggende
vlakken zorgen voor een sterke, stabiele verbin-
52
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Door de eenvoud en modulariteit is het systeem bijzonder geschikt voor Design & Build-projecten, waarbij
flexibiliteit en snelheid van groot belang zijn.
Het systeem is breed inzetbaar: van
industriehallen, loodsen en mezzaninevloeren
tot tribunes, woningbouw, koel- en vriescellen en
draagconstructies voor zonnepanelen.
ding en verminderen de foutgevoeligheid tijdens
ontwerp en montage. Hierdoor is het systeem
breed inzetbaar: van industriehallen, loodsen en
mezzaninevloeren tot tribunes, woningbouw,
koel- en vriescellen en draagconstructies voor
zonnepanelen. Het modulaire karakter maakt
het eenvoudig om de constructie aan te passen
of uit te breiden bij veranderende behoeften,
zonder dat grote delen opnieuw ontworpen of
geproduceerd hoeven te worden.
TECHNISCH ÉN
ECONOMISCH HERBRUIKBAAR
Het Skellet-systeem onderscheidt zich door
zijn volledige herbruikbaarheid. Bij demontage
blijven alle profielen en verbindingsstukken
intact en direct opnieuw inzetbaar. Alleen
de klinknagels gaan verloren. Dit maakt het
systeem niet alleen technisch, maar ook economisch
herbruikbaar. In een sector waarin
circulariteit steeds belangrijker wordt, biedt
Skellet een praktische oplossing om materiaalstromen
te sluiten en de levensduur van
staalconstructies te verlengen. Daarmee levert
Reijrink een waardevolle bijdrage aan de
transitie naar een duurzamere bouwsector.
WAARDEVASTE EN
TRANSPARANTE
HERGEBRUIKKETEN
Om de waarde van de circulaire profielen te
borgen, introduceert Skellet België de Skellet
SAFE-garantie. Deze unieke waarborg voorziet
in een vergoeding tot 133% van de aankoopwaarde
na vijftien jaar. Elk profiel wordt
gebrandmerkt en digitaal geregistreerd, waardoor
een transparant en betrouwbaar tweedehandsplatform
ontstaat. Hierdoor kunnen
opdrachtgevers hun constructies na gebruik
demonteren en de profielen opnieuw inzetten
of verkopen. Kopers weten dankzij de
registratie exact waar de materialen vandaan
komen en kunnen vertrouwen op de kwaliteit.
Dit stimuleert een bloeiende tweedehandsmarkt
en maakt de stap naar een circulaire
economie concreet en rendabel.
DUURZAAM LEIDERSCHAP
IN DE STAALBOUW
Met Skellet onderstreept Reijrink Staalconstructie
haar reputatie als een van de groenste en
meest innovatieve staalbouwers van Nederland.
Door continu te investeren in duurzaamheid en
digitalisering, blijft Reijrink de ecologische voetafdruk
van haar projecten verkleinen. De samenwerking
met Skellet versnelt de ontwikkeling van
circulaire oplossingen binnen de staalbouwsector
en zet een nieuwe standaard voor toekomstbestendig,
flexibel en verantwoord bouwen. ■
‘Bij demontage blijven alle profielen en
verbindingsstukken intact en direct opnieuw
inzetbaar’
Reijrink Staalconstructie uit Hilvarenbeek heeft in samenwerking met Skellet uit Genk een innovatieve
staalbouwoplossing ontwikkeld die het mogelijk maakt om volledig modulair en circulair te bouwen.
53
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Nolanda Klunder Beeld | Kuster Betonpolish
Duurzame oplossing voor betonvloer
Een circulaire vloer
voor de CityHub
“Aan het beton is niets veranderd, dus dat kan desgewenst opnieuw benut worden.”
Op het circulaire bedrijvenpark Ambachtsezoom in Hendrik-Ido-Ambacht is recent een nieuwe
CityHub van DHL eCommerce gerealiseerd. Bijzonder onderdeel van dit project is de kantoorvloer,
die is uitgevoerd door Kuster Betonpolish. Deze vloer is bewerkt volgens een methode die aansluit
bij de circulaire ambities van het bedrijvenpark.
Kuster Betonpolish past een techniek toe waarbij
betonvloeren mechanisch worden gepolijst
en vervolgens verdicht door ze te impregneren
met een silicaatgebonden verharder. Hierdoor
ontstaat een harde, dichte en vloeistofdichte
vloer zonder stofvorming, die eenvoudig te reinigen
is. “Met onze methode wordt het pure
beton een esthetisch fraaie gebruiksvloer met
extreem lange levensduur – zonder het toevoegen
van afwerklagen”, licht eigenaar Marcel
Kuster toe. “Dat laatste is van belang voor de
circulariteit. Alle andere vloerafwerkingen, zoals
gietvloeren, coatings of bekledingen, slijten
na verloop van tijd en moeten dan vervangen
worden, laten lijm- of kleefl agen achter en bemoeilijken
het hergebruik van het beton.”
TOEGEPAST IN
AMBACHTSEZOOM
Om die redenen werd het bedrijf uit Dordrecht
gevraagd voor de kantoorvloer van de nieuwe
CityHub van DHL eCommerce in Hendrik-
Ido-Ambacht. De CityHub werd gerealiseerd
op bedrijventerrein Ambachtsezoom. Dat
bedrijvenpark is ontwikkeld volgens Cradleto-Cradle-principes
en richt zich op gesloten
kringlopen voor energie, water en materialen.
De circulaire eisen op het park zijn vanuit het
Handboek Circulair van gemeente Hendrik-
Ido-Ambacht opgesteld en worden geborgd
door adviesbureau Rendemint. “Rendemint
begeleidt met name overheden in de transitie
van lineaire naar circulaire economie, met onder
meer trainingen, onderzoek naar producten
en inkoopbegeleiding”, legt René de Klerk
uit. Als adviseur bij Rendemint is hij vanaf het
begin bij de ontwikkeling van Ambachtsezoom
betrokken. Hij vertelt: “Ambachtsezoom is een
bijzonder project. Bedrijven mogen hier alleen
een kavel aanschaffen en bebouwen als ze voldoen
aan vooraf vastgestelde circulaire eisen.
Daarvoor hebben wij samen met de gemeente
Hendrik-Ido-Ambacht een set van acht concrete
eisen opgesteld. Wij begeleiden ondernemers
bij het toepassen ervan en monitoren het
bouwproces vanaf de inkoop tot en met de audits
op locatie en de oplevering van een as-built
materialenpaspoort. Daarmee borgen we dat
daadwerkelijk aan deze eisen wordt voldaan.”
54
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
De betonvloer is bewerkt, niet bekleed.
‘Met deze methode wordt het pure beton een fraaie gebruiksvloer’
CIRCULAIRE VLOER
“Wij hebben de vloer van het kantoor van de
CityHub op dit bedrijventerrein met silicaten
geïmpregneerd”, vertelt Kuster. “De vloer is
verdicht en gepolijst om hem esthetisch blijvend
mooier te maken.” Volgens De Klerk
is deze methode een opvallende oplossing:
“Normaal gesproken voeg je iets toe aan een
betonnen vloer om die geschikt te maken als
gebruiksvloer, zoals tapijt, parket of tegels. Die
materialen slijten en moeten dan verwijderd
worden en eindigen vaak als afval. In natte
ruimtes kiest men er daarbij voor om de materialen
te verlijmen op de ondervloer, wat hergebruik
bemoeilijkt. Het mooie van deze vloer
is nu dat de betonvloer alleen is bewerkt, niet
bekleed. Door polijsten en verdichten ontstaat
een esthetische, slijtvaste vloer zonder extra
materialen. Dat maakt hem feitelijk zeer langdurig
bruikbaar en volledig herbruikbaar. Aan
het beton is immers niets veranderd, dus dat
kan desgewenst opnieuw benut worden.” De
Klerk besluit: “Misschien is dit wel een van de
meest circulaire oplossingen die we op dit bedrijvenpark
zien.” ■
Door polijsten en verdichten ontstaat een esthetische, slijtvaste vloer.
55
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Tekst | Admix BV Beeld | Sjoerd de Jonge
Prefab bouwen staat op een kruispunt
Ruud Out, betontechnoloog bij Voorbij Prefab.
Tijd voor duurzame actie
Prefab beton biedt snelheid, efficiëntie en schaalbaarheid: precies wat nodig is om de bouwsector
te verduurzamen. Toch blijft de sector vasthouden aan conventionele cementsoorten zoals CEM I,
terwijl duurzamere alternatieven al beschikbaar zijn. De technologie is er, de urgentie is er, maar de
daadkracht ontbreekt. De prefabsector staat dan ook op een kruispunt: doorgaan op de oude weg
of kiezen voor een toekomstbestendige aanpak.
De druk komt van meerdere kanten: verscherpte regelgeving, strengere
eisen in aanbestedingen en een groeiend maatschappelijk bewustzijn. Tegelijkertijd
is prefab bij uitstek geschikt om te verduurzamen. Juist nu is
het moment om te versnellen, met bewezen én innovatieve technologie,
minimale moeite en maximale impact.
TECHNIEK IS NIET HET PROBLEEM
“We zijn van onbewust fout naar bewust fout gegaan. Maar dat is nog
geen gedragsverandering”, stelt Niki Loonen, adviseur duurzaam beton
bij TBI en actief binnen het Betonakkoord. “Nu moeten we naar bewust
goed.” Volgens Loonen ligt de uitdaging niet in de techniek, maar in de
organisatie. Prefab biedt veel potentie, maar vraagt om aanpassing van
processen. “Onze productieprocessen zijn ingericht op snel ontkisten: ’s
ochtends storten, ’s middags uit de mal. Duurzamer beton reageert langzamer,
dus dat vraagt om planning en curing.” Hij ziet koudwatervrees
als een belangrijke rem. “Nieuwe ervaringen zijn cruciaal om vertrouwen
op te bouwen in nieuwe mengsels en processen. Elke producent moet
opnieuw ervaren dat beton met een andere samenstelling dezelfde, of
zelfs betere, kwaliteit kan leveren.”
PRAKTIJK: HYBRIDE MENGSELS EN WARMTE
“Als je in 2030 nog met puur portlandcement stort, dan val je gewoon
af voor grote projecten”, zegt Ruud Out, betontechnoloog bij Voorbij
Prefab. Zijn organisatie ontwikkelde een hybride mengsel met CEM III/A,
gegranuleerde hoogovenslak en natriumsulfaat. Daarmee wordt tot
44% CO 2
-reductie gehaald bij elementen die na 18 uur worden ontkist,
zonder concessies aan sterkte of kwaliteit. “Warmte is de simpelste en
grootste stap die prefab bedrijven kunnen zetten”, stelt Out. Door verharden
in verwarmde klimaatkamers en het toevoegen van activators of
versnellers kunnen ook trager reagerende cementsoorten snel genoeg
presteren. “We beperken het klinkeraandeel tot circa 25% en halen toch
de gewenste ontkistingssterkte.”
56
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Hij benadrukt dat deze aanpak uitvoerig is getest en gecertifi ceerd. “We
hebben samen met KIWA en Intron de prestaties onderbouwd. Dat is
nodig om vertrouwen te creëren bij opdrachtgevers en afnemers.”
VERDUURZAMING VRAAGT SAMENWERKING
Volgens Loonen is verduurzaming een ketenuitdaging. “Grondstofproducent,
betonproducent, aannemer, opdrachtgever, investeerder, regelgever:
iedereen heeft een rol.” Hij pleit voor meer regie en lef vanuit opdrachtgevers.
“Als je als opdrachtgever geen twee weken extra bouwtijd
accepteert, dan krijg je gewoon CEM I.” Out vult aan: “Er zijn bedrijven
die de kennis niet in huis hebben of niet durven te investeren. Maar dan
moet je die kennis inhuren.” Voorbij Prefab deelt actief kennis en roept
de sector op tot samenwerking. “We zijn vrij open in wat we doen. Alleen
de exacte mengsels delen we niet publiek, maar in onze samenwerking
zijn we transparant.”
Loonen is docent bij de Betonvereniging, voor opleidingen gericht op
CO 2
-reductie en verduurzaming van beton. “Maar ook de overheid
speelt een rol. Er zijn subsidies en WBSO-regelingen beschikbaar voor
duurzaamheidsonderzoek”, zegt Out. “Uiteindelijk draait het om de wil,
capaciteit en lef binnen de bedrijven zelf.”
INNOVATIE:
VAN CEM III NAAR ACT
Naast CEM III/A en CEM III/B zijn er innovatieve technologieën zoals
ACT, ontwikkeld door Ecocem. ACT combineert een extreem laag klinkergehalte
met geavanceerde hulpstoffen en biedt vergelijkbare CO 2
-
reductie met minder slak. Dit vergroot de schaalbaarheid en maakt het
geschikt voor versnelling in de keten. Ecocem speelt hierin een actieve
rol als kennispartner, door technologieën te ontwikkelen die direct toepasbaar
zijn binnen bestaande productieprocessen, een cruciale factor
voor betaalbare verduurzaming. “De sector heeft geen tijd voor complexe
transities. Wat werkt binnen bestaande processen, kan morgen al
worden toegepast”, aldus Loonen.
KJ DEN HAAG BEWIJST DAT HET KAN
Voorbeeldprojecten zoals de KJ Den Haag tonen aan dat CO 2
-reductie
haalbaar is zonder concessies aan kwaliteit of planning. In dit hoogbouwproject
werd met een bewezen recept 40% minder CO 2
uitgestoten bij
20.000 m³ beton, met een voorspelbare productie en stabiele kosten.
“Prefab is bij uitstek geschikt om te verduurzamen”, besluit Out. “De
processen zijn gecontroleerd, herhaalbaar, schaalbaar en betaalbaar. Als
we nú investeren in kennis en samenwerking kunnen we over vijf jaar al
richting net zero gaan.”
OPROEP AAN DE SECTOR:
TIJD OM IN ACTIE TE KOMEN
De prefab sector kent de alternatieven. De overstap naar duurzaam
produceren is technisch haalbaar. Wat er ontbreekt, is bewustwording
en leiderschap. De oproep aan producenten, opdrachtgevers en
beleidsmakers is duidelijk: wacht niet op regelgeving maar neem het
voortouw. “De tijd om te praten, is voorbij. We moeten gaan doen”,
zegt Loonen. “Wat je al kunt doen zonder prijsverhoging, doe dat meteen.”
Out sluit zich daarbij aan: “Begin met warmte, voeg versnellers
toe, pas activators toe en werk samen. De technologie is er, het is nu
aan ons om hem toe te passen.”
Prefab staat op een kruispunt. De keuze is aan de sector: vasthouden
aan het oude en steeds minder produceren, of versnellen naar een
duurzame toekomst. ■
‘De keuze is aan de sector:
vasthouden aan het oude en steeds
minder produceren, of versnellen
naar een duurzame toekomst’
WETGEVING DWINGT IN STAPJES
TOT VERANDERING
Vanaf 2030 worden vanuit de EU strengere duurzaamheidsnormen gesteld
die de cementsector minder gratis emissierechten geeft via het
EU Emission Trading System (ETS). Ook het Betonakkoord heeft recent
de afspraken verscherpt, met duidelijke doelen voor CO 2
-reductie
en circulariteit. De prefab sector kan hier een sleutelrol in spelen, mits
men bereid is om te schakelen. “Zodra producten onbetaalbaar worden
door het ETS, krijgen alternatieven een kans”, zegt Loonen. “De
cementindustrie beweegt helaas in het tempo dat ETS van ze vraagt,
niet in het tempo dat technisch mogelijk is.”
Niki Loonen, adviseur duurzaam beton bij TBI en actief binnen het Betonakkoord.
57
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
‘Uiteindelijk konden we het
staal van ProRail in de volledige
lengte opnieuw gebruiken voor de
nieuwe brug’
Tekst | Construsoft BV Beeld | Meerdink Bruggen
Er werd gebruik gemaakt van slimme verlichting.
LAMGATSEBRUG: circulair
geprefabriceerd project
met 82% hergebruikt staal
De Lamgatsebrug is een belangrijke verbinding tussen de gemeentes Moerdijk en Halderberge.
Door houtrot en haar 40-jarige leeftijd was deze voetgangers- en fietsbrug aan vervanging toe.
Bruggenbouwer Meerdink Bruggen modelleerde en prefabriceerde de nieuwe Lamgatsebrug en
gebruikte hiervoor oude delen van een spoorbrug. De brug werd in 2024 geplaatst.
58
THEMA DUURZAAM & CIRCULAIR
Bouwinfo
ARCHITECT
Arc2 Architecten - Gert-Jan de Jong
OPDRACHTGEVER
Gemeenten Halderberge - Leo Kaan en
Gemeente Moerdijk - Arjan Deurloo
De Lamgatsebrug is een vervangingsopgave geweest van de gemeentes
Moederdijk en Halderberge. De brug ligt precies op de gemeentegrens.
“In het voorjaar van 2023 kwam de gemeente bij ons met
de vraag of wij mee wilden doen aan de aanbesteding, waarbij het
circulaire component erg belangrijk was”, vertelt Robbert de Metter,
eigenaar van Meerdink Bruggen. “We dachten na over een effi ciënt
ontwerp voor de bestaande brugconstructie. Het nieuwe ontwerp was
92 meter lang met een vrije overspanning van 55 meter. We kozen voor
hetzelfde brugtype: een pyloonbrug.”
CIRCULAIR BOUWEN MET GEBRUIKT STAAL
Als je circulair wilt bouwen, is het beschikbare materiaal het uitgangspunt.
Vanuit de opdrachtgever was er maar één eis voor het vervangende ontwerp:
geen houten brug. De Metter: “Bij een circulair bouwproject heb je
een bepaald materiaal beschikbaar. Bij dit project was dat gebruikt staal.
We hebben twee jaar voor de aanbesteding van de Lamgatsebrug een
fl inke partij staal overgenomen van ProRail. Zij wilde graag dat het materiaal
opnieuw gebruikt zou worden en met de brug vonden we een goede
manier om dit te doen.” Paul Beijers, tekenaar bij Meerdink Bruggen: “Het
werken met hergebruikte materialen zorgde ervoor dat we goed in kaart
moesten brengen wat we tekenden. De nieuwe situatie moest natuurlijk
passen in de oude situatie. Uiteindelijk konden we het staal van ProRail in
de volledige lengte opnieuw gebruiken voor de nieuwe brug.” Met deze
24 meter HEA550 stalenprofi elen op voorraad, startte het tekenproces.
Met behulp van de point cloud kon de brug exact worden ingemeten.
SAMENWERKING MET ONDERAANNEMERS
EN GEMEENTE
Het cloudplatform Trimble Connect speelde een belangrijke rol in de
samenwerking met onderaannemers. Beijers: “Met Trimble Connect
konden we met onze onderaannemers één op één details bespreken en
situaties aanduiden waar iets moest gebeuren. Ook gebruikten we het
programma om het project te visualiseren voor onze opdrachtgever, om
hem zo mee te nemen in het proces.”
SUPERVLOTTE PLAATSING DOOR PREFABRICAGE
Meerdink Bruggen plaatste de geprefabriceerde voetgangers- en fi etsbrug
binnen een paar dagen. Beijers: “We proberen zo veel mogelijk te
prefabriceren om de uren op de bouw zo kort mogelijk te houden. De
Lamgatsebrug bestond uit ongeveer zeven onderdelen. Deze onderdelen
zijn in onze fabriek in elkaar gezet en naar de locatie gebracht. Binnen
één week was de nieuwe brug klaar voor gebruik.”
EEN INSPIREREND VOORBEELD VOOR CIRCULAIRE
BRUGGENBOUW
De vervanging van de Lamgatsebrug is een inspirerend voorbeeld van
hoe circulair bouwen onze infrastructuur kan transformeren. Door oud
materiaal nieuw leven te geven en effi ciënt te werken met innovatieve
technieken, zoals de point cloud en geprefabriceerde onderdelen, heeft
Meerdink Bruggen laten zien dat duurzaamheid en kwaliteit hand in hand
kunnen gaan. Maar circulariteit stopt niet bij dit project. Bij de nieuwe Lamgatsebrug
vind je banken van het oude hout, terwijl andere brugmaterialen
hergebruikt worden als steigers in de haven van Oudenbosch. ■
DATA ACHTERHALEN MET EEN POINT CLOUD
“Allereerst maakten we een point cloud van de oude brug”, vertelt
Beijers. “Hiermee konden we de oude brug exact inmeten met alle
maatvoeringen, zodat de nieuwe brug weer op de plek past en goed
aansluit op de bestaande betonnen fundatie.” De point cloud vormde
de basis voor de nieuwe pyloonbrug. “Met de lijnen zetten we het 3Dmodel
op en startten we met modelleren in Tekla Structures.”
MODELLEREN MET CIRCULAIR MATERIAAL
De brug met twee pylonen bestaat uit twee gelaste spoorbrugdelen.
Beijers: “We tekenden alle onderdelen uit in Tekla Structures, maakten
alle werktekeningen en stuurden de montage aan. Ook modelleerden
we details, zoals slimme diervriendelijke ledverlichting in de brug, voor
extra veiligheid. Als een fi etser de brug verlaat, dimt het licht.”
De brug werd volledig gemodelleerd met Tekla Structures.
59
Uw digitaliseringspartner
in de prefaben
wapeningsindustrie
Softwareoplossingen voor:
˛ Verhoogde efficiëntie bij het ontwerpen
˛ Volledige transparantie bij het plannen
˛ Gegarandeerde kwaliteit tijdens de
productie
Benut het volledige potentieel met
onze branchespecifieke CAD-,
ERP- en MES-oplossingen.
www.progress-psd.com
AL MEER DAN 80 JAAR
IJZERSTERK IN
STAALSNIJWERK
AVEZAAT STAAL ONDERSCHEIDT ZICH DOOR:
◆ Vervaardigen en leveren van PERFECT
AFGEWERKTE STAALSNIJPRODUCTEN
van hoge kwaliteit
◆ ZÉÉR KORTE LEVERTIJDEN;
spoedorders kunnen vaak binnen
24 uur worden uitgevoerd
◆ Een GROTE, GEVARIEERDE MATERIAAL-
VOORRAAD in diktes van 3 tot 600 mm,
waarin naast alle reguliere staalsoorten,
o.a. hoge treksterkte staal, slijtvast staal
en hittevast staal
◆ Producten worden GELEVERD MET
MATERIAALCERTIFICATEN van Lloyd’s,
Bureau Veritas, Det Norske Veritas en
American Bureau of Shipping
SCHIEDAMSEDIJK 70
3134 KK VLAARDINGEN
T 010 435 49 44
INFO@AVEZAATSTAAL.NL
AVEZAATSTAAL.NL
Tekst | Carolien Klees Beeld | Avezaat Staal
STAALSNIJSPECIALIST
is vaak de reddingsboei
voor opdrachtgevers
Wanneer Barend Avezaat vertelt hoe zijn familiebedrijf is ontstaan, is het alsof je naar een
ongeloofwaardige, maar uiterste sappige podcast luistert. Hilarische anekdotes volgen elkaar op
en je kunt niet anders dan met ontzag luisteren naar de enorme werklust van deze familie. Zelf is
Avezaat eigenaar van Avezaat Staal, onderdeel van de Avezaat Groep, wiens reputatie is gebouwd op
vakmanschap, een ongeëvenaard machinepark en het vermogen om klanten volledig te ontzorgen.
Vaak onder enorm hoge tijdsdruk. “Mijn opa was 22 jaar toen hij in 1939 impulsief een loods kocht
om een machinefabriek te starten. Zijn vader vroeg of hij personeel, machines en opdrachten had.
Die had hij niet”, lacht Avezaat. “En dus ging hij buiten op een stoel zitten om hierover na te denken.”
62
“We werken met speciaal snijgas dat het proces
niet alleen sneller, maar ook nauwkeuriger maakt.”
“Toevallig liep Leen Mudde langs en vroeg mijn
opa of hij werk voor hem had. Jazeker, was het
antwoord, als hij eerst wat opdrachten binnenhaalde.
En dat gebeurde!”, grinnikt Avezaat.
“Helaas brak al snel de oorlog uit en werd de
loods platgebombardeerd. Mijn opa overleefde
dat ternauwernood, omdat hij in de toiletruimte
zat, waarvan de muren overeind bleven staan.
Het daaropvolgende Marshallplan pakte erg
goed voor hem uit. De Amerikanen voorzagen
mijn opa van bouwmaterialen, de juiste kennis,
een goedkope financiering en een nieuwe
loods. De opdrachten lagen na de oorlog voor
het oprapen en zo startte een prachtig bedrijf.”
‘Als wij bij
aanbestedingen
mee-offreren, zijn de
concullega’s blij’
GROEP
Hard werken, kansen grijpen, de juiste strategische
beslissingen nemen en een ijzersterk
team (Avezaat kent een personeelsverloop
van gemiddeld dertig jaar!), leidden tot de Avezaat
Groep. Deze bestaat uit vier zelfstandig
opererende bedrijven: Avezaat Staal, Avezaat
Hoogwerkers, Avezaat Cranes en ATS Trading.
SPECIALIST IN STAALSNIJWERK
Avezaat Staal levert dagelijks maatwerk. Van
spoedopdrachten op een brug tot complexe
snijwerken voor grote constructies. Het staalbedrijf
beschikt over een modern machinepark
dat tot de top van Nederland behoort.
Snijden tot zeshonderd millimeter dik vormt
voor Avezaat geen enkel probleem. “Dat kan
verder niemand in Nederland”, vertelt Stefano
Clarijs, die al dertig jaar bij het bedrijf werkt.
“Onze machines zijn de Rolls-Royce onder
de snijtechnologie. We werken met speciaal
snijgas dat het proces niet alleen sneller, maar
ook nauwkeuriger maakt.” Om in de toekomst
technisch voorop te blijven lopen, worden
doorlopend innovaties op het gebied van snijtechnieken
onderzocht.
BLIKSEMSNEL LEVEREN
Avezaat kent een uitzonderlijk korte levertijd.
“Onze opdrachtgevers weten: als het snel
moet, bel dan Avezaat. Soms is er tijdens een
project acuut een onderdeel nodig. Waar anderen
afhaken, stappen wij in. En dan ontzorgen
we eigenlijk vanaf het moment van bestellen tot
en met de levering op de bouwplaats.” Deze
snelheid is mogelijk dankzij de eigen transportmogelijkheden
en een bovengemiddelde
materiaalvoorraad van circa tweeduizend ton
in verschillende kwaliteiten en diktes. Bovendien
is Avezaat bevoegd om markeringen op
basismateriaal met 3.1 of 3.2 certificaat volgens
EN 10204:2004 over te nemen op gesneden
producten. Daarnaast beschikt Avezaat over
het ISO 9001-certificaat en is ze gecertificeerd
conform de EN 1090-1 Executieklasse 4.
Avezaat vult aan: “Als wij bij aanbestedingen
mee-offreren, zijn de concullega’s blij, omdat
ze denken dat we duur zijn. Dat is namelijk ons
imago. Maar als de deadlines en de risico’s in
beeld komen, zijn het toch weer onze vrachtwagens
die de bouwplaats op rijden. Als het
moet, werken wij namelijk gewoon ’s avonds
en in het weekend door. Onze klanten weten
dat we er alles aan doen om hun project te
realiseren. En ze waarderen onze korte lijnen.
Wij hebben geen dertig handtekeningen nodig
om iets in gang te zetten.” ■
In Nederland kan alleen Avezaat snijden tot
zeshonderd millimeter dik.
Avezaat Staal levert dagelijks maatwerk: van spoedopdrachten op een brug tot
complexe snijwerken voor grote constructies.
63
ALMELO RECHTBANK
Tekst | Roel van Gils Beeld | Rijksvastgoedbedrijf
Onderwaterbetonvloer met staalvezels
Complexe bouwput
voor nieuw
gerechtsgebouw Almelo
Onder het maaiveld schuilt één van
de grootste technische uitdagingen
van het project: de bouwkuip.
Met het slaan van de eerste paal op 13 januari 2025 is de bouw van de nieuwe rechtbank in
Almelo offi cieel gestart. Het nieuwe gerechtsgebouw, dat direct naast het station verrijst, belooft
een markant herkenningspunt voor de stad te worden. Maar voor het zover is, moeten diverse
uitdagingen worden beslecht. Afgelopen juni werd een belangrijke mijlpaal behaald in de complexe
bouwput: het storten van de onderwaterbetonvloer gewapend met staalvezels.
Rechtbank Overijssel kent drie locaties, waarvan
Almelo dringend toe was aan vernieuwing.
Het huidige gebouw voldoet niet meer
aan de hedendaagse veiligheidseisen en is niet
duurzaam te exploiteren. “Het oude pand
was achterhaald, maar het was wel essentieel
dat de rechtbank in Almelo bleef”, legt Ronald
Rientjes uit, projectmanager bij het Rijksvastgoedbedrijf
(RVB). In 2018 werd daarom
besloten om een nieuw gerechtsgebouw te
realiseren. De keuze viel op een kavel van de
voormalige textielfabrikant Ten Cate, direct
naast de huidige locatie. Na een zorgvuldig
traject werd in 2023 de aanbesteding afgerond
en kreeg Dura Vermeer Bouw Hengelo
de opdracht. Het nieuwe gebouw wordt zo’n
10.000 m² groot, met ruimte voor circa tweehonderd
werkplekken, tien kleinere zittingszalen
en twee grote zalen met publieke tribunes.
Daarnaast komen een parkeergarage van
2.000 m² en een ondergronds cellencomplex.
Begin 2028 staat de oplevering gepland.
EEN COMPLEXE BOUWPUT
Onder het maaiveld schuilt één van de grootste
technische uitdagingen van het project:
de bouwkuip. “We zitten hier midden in de
stad, omringd door de bestaande rechtbank,
de Belastingdienst en het station”, vertelt Peter
Beijleveld, specialist ondergronds bouwen
bij Dura Vermeer. “De kunst was om een
constructie te bedenken die geen negatieve
invloed heeft op de grondwaterstand en daarmee
geen risico’s oplevert voor de omgeving.”
Daarom is gekozen voor een innovatieve aanpak
met damwanden van elf tot veertien meter
diep en een bijna één meter dikke onderwaterbetonvloer,
gewapend met staalvezels. “Normaal
wordt zo’n vloer voorzien van traditionele
wapening, maar op zes meter diepte is dat
haast ondoenlijk”, legt Beijleveld uit. Dankzij
staalvezels werd de vloer sterker, waterdichter
en dunner: circa negentig in plaats van 120 centimeter.
Dat leverde niet alleen meer bouwgemak
op, maar ook een aanzienlijke reductie in
betonverbruik: zo’n 1.500 m³ minder. De stort
van de vloer was een operatie op zich. Gedurende
bijna 48 uur werd onafgebroken beton
64
ALMELO RECHTBANK
gestort, met behulp van een drijvende ‘dobber’
die het mengsel gelijkmatig verspreidde. “Alles
moest nat-in-nat aansluiten en dat vraagt om
uiterste precisie, zeker bij wisselende weersomstandigheden.
Het was spannend, maar het
resultaat is uitstekend. Geen scheuren, niets.”
SLIMME KEUZES IN ONTWERP EN
UITVOERING
Voor Dura Vermeer Hengelo betekent dit
project werken in de eigen regio, want het
Hengelose bouwbedrijf ligt op slechts twaalf
kilometer afstand. Projectleider Ruud Damhuis
benadrukt de trots: “We bouwen niet het
grootste project uit onze geschiedenis, maar
REMONTABEL
Duurzaamheid speelt een centrale rol in het
ontwerp en de uitvoering. Het gebouw voldoet
bijna aan de Paris Proof-normen en
scoort hoog in de MPG. Er komen een warmtekoudeopslag
(WKO), zonnepanelen en
driedubbele beglazing. Ook in de constructie
is gezocht naar oplossingen die remontabel
zijn: onderdelen zoals staalconstructies en kanaalplaatvloeren
kunnen volgens Damhuis in
de toekomst eenvoudig worden hergebruikt.
“Ook de bouwplaats is zo duurzaam mogelijk
ingericht. Zo werken we met volledig elektrische
kranen en wordt de beperkte stroomcapaciteit
slim benut met accu-opslag. Overdag
wordt stroom geleverd aan de bouwplaats,
terwijl ’s nachts batterijen worden opgeladen
om dieselaggregaten te vermijden.”
NAUWE SAMENWERKING
Het traject van ontwerp tot uitvoering kenmerkt
zich door nauwe samenwerking tussen
het RVB, de rechtbank en Dura Vermeer.
“Door het project in twee sporen te verdelen
– een team voor de bouwkuip en een team
voor het verdere ontwerp – kon tijd worden
gewonnen en werd afstemming met gebruikers
optimaal georganiseerd”, vertelt Damhuis. Voor
Rientjes is het resultaat veelbelovend: “We
‘De kunst was om een constructie te bedenken
die geen negatieve invloed heeft op de
grondwaterstand en daarmee geen risico’s
oplevert voor de omgeving’
hebben eerder grote rechtbanken gerealiseerd,
zoals in Amsterdam, maar deze kleinere schaal
en lokale verankering maken Almelo uniek.
Het wordt een gebouw dat de taal van de stad
spreekt.” Damhuis sluit zich daarbij aan: “Voor
ons is dit een project dicht bij huis, met veel
trots en betrokkenheid. Het is geen standaardopgave,
maar een die vraagt om inventiviteit en
samenwerking. Juist dat maakt het bijzonder.”
Als alles volgens planning verloopt, kan de
nieuwe rechtbank begin 2028 in gebruik worden
genomen. Dan beschikt Almelo over een
modern, duurzaam en representatief gerechtsgebouw
dat de komende decennia mee kan.
Niet alleen de rechtspraak, maar ook de stad
profiteert: het markante gebouw vormt straks
een ankerpunt in de spoorzone en een nieuw
symbool voor een stad die haar verleden eert
en haar toekomst vormgeeft. ■
wel één van de meest bijzondere. De uitdagingen
zitten in de bouwkuip, gevel en afbouw.
En we doen het in nauwe samenwerking met
partners en architect Paul de Ruiter.” Het ontwerp
is zowel gezagwekkend als toegankelijk,
passend bij de lokale sfeer. Daarbij is bewust
gekozen voor verwijzingen naar de textielgeschiedenis
van Almelo. In de zittingszalen
wordt gewerkt met textiele wandbekleding
van eikenhout en gerecycled PET-vilt, wat niet
alleen de akoestiek verbetert maar ook een
culturele link legt met het verleden van de stad.
Ook de gevel wordt een blikvanger: slanke betonelementen,
gecombineerd met aluminium
vliesgevels en duurzaam hout dat verdiept is
aangebracht voor een warme uitstraling. “We
wilden een gebouw dat representatief en
duurzaam is en dat ook op de lange termijn
mooi blijft”, aldus Rientjes.
Het gebruik van staalvezels leverde niet alleen meer
bouwgemak op, maar ook een aanzienlijke reductie
in betonverbruik.
Gedurende bijna 48 uur werd onafgebroken beton
gestort, met behulp van een drijvende ‘dobber’ die
het mengsel gelijkmatig verspreidde.
Afgelopen juni werd een belangrijke mijlpaal behaald in de complexe bouwput: het storten
van de onderwaterbetonvloer gewapend met staalvezels.
65
WADDINXVEEN SPORTHAL DE GOUWEHAL
Tekst | Kris Vandekerckhove Beeld | Dijkstaal
Hergebruikte profielen, biobased primer en integrale
samenwerking zorgen voor toonbeeld van circulair bouwen
Een tweede leven voor
staal in De Gouwehal
Hergebruik van staal en integrale samenwerking stonden centraal.
Wie vandaag de vernieuwde Gouwehal in Waddinxveen bezoekt, ziet meer dan een sportcomplex.
Het project is een voorbeeld van circulair bouwen, waar hergebruik van staal en integrale
samenwerking centraal stonden. Dijkstaal speelde hierin een belangrijke rol. Projectleider Roy van
den Berg blikt terug op een traject dat vakmanschap, geduld en passie vereiste.
Een van de grootste uitdagingen bij dit project
was het gebruik van zogenaamd ‘donorstaal’:
profi elen die vrijkwamen uit gesloopte gebouwen.
“We kregen een hele partij staal binnen
vol modder, bladeren en oude verf. Daar zaten
bruikbare stukken tussen, maar ook profi elen
die blijvend vervormd waren, voorzien waren
van aangelaste platen of hoekstalen of vol gaten
zaten. We hebben daarom eerst een grondige
selectie gemaakt: wat kunnen we inzetten en
wat niet?”, legt Van den Berg uit. Daar kwam nog
een complicatie bij: een deel van het staal bleek
behandeld met chroom-6 en loodhoudende
verf. “Daar mag je niet zomaar aan lassen of slijpen.
Uiteindelijk is ervoor gekozen om alles te
laten stralen en aansluitend te voorzien van een
biobased primer. Vanaf dat moment konden wij
het materiaal verder bewerken. Veel gebeurde
met de hand: zagen, slijpen en platen aanbrengen.
Machines konden we nauwelijks gebruiken
door de reeds aanwezige aangelaste delen. Het
betekende meer productie-uren in de fabriek,
maar wel met een uniek eindresultaat.”
ZICHTBARE CIRCULARITEIT
Het hergebruik is in de hal bewust zichtbaar gehouden.
De tribune, kleedkamers en corridor
naar de nieuwe gymzaal bevatten onderdelen
uit donorstaal, herkenbaar aan QR-codes die
bezoekers kunnen scannen om de herkomst van
de materialen te zien. “Dat maakt het tastbaar:
je ziet waar het staal vandaan komt en hoe het
een tweede leven krijgt”, aldus Van den Berg.
Omdat niet al het beoogde donorstaal beschikbaar
kwam, koos Dijkstaal in overleg
met architect Topos en Aannemersbedrijf
Den Dubbelden voor een creatieve oplossing:
nieuw staal behandelen alsof het hergebruikt
is, zodat de uitstraling uniform bleef. “Zo blijft
het geheel consistent, zonder dat je het verschil
ziet tussen oud en nieuw.”
66
WADDINXVEEN SPORTHAL DE GOUWEHAL
SAMENWERKING EN BIM
De complexiteit van dit circulaire project vroeg
om nauwe samenwerking. Topos fungeerde als
BIM-coördinator, terwijl aannemers, gevelbouwers
en installateurs elk hun 3D-modellen inbrachten.
“Vroeger was BIM een luxe, nu is het
een absolute noodzaak”, zegt Van den Berg.
‘Je ziet waar het staal
vandaan komt en hoe
het een tweede leven
krijgt’
“Zeker als je werkt met herbruikbare materialen
moet je alles exact afstemmen. ” Hoewel er
onderweg de nodige discussies waren, spreekt
hij van een positieve samenwerking. “Zonder
wrijving geen glans. Uiteindelijk kijk je samen
terug op een bijzonder proces dat alleen met
goed teamwork mogelijk is.”
Een van de grootste uitdagingen bij dit project was
het gebruik van zogenaamd ‘donorstaal’: profielen
die vrijkwamen uit gesloopte gebouwen.
Het totaalplaatje: de tribune met zichtbaar oud
staal, de corridor en de QR-codes die de geschiedenis
vertellen.
DUURZAAMHEID
MET MEERWAARDE
Het project illustreert dat circulariteit in de
praktijk niet altijd goedkoper is. Extra uren,
handwerk en behandelingen zorgden voor hogere
kosten. Toch ziet Dijkstaal de meerwaarde.
“Je maakt de transitie zichtbaar. We hebben
eerder, al in 2018, de Nationale Staalprijs
in de categorie Duurzaamheid van Bouwen
met Staal gewonnen met onze bijdrage aan het
eerste echte circulaire bouwproject in Nederland:
de Tijdelijke Rechtbank in Amsterdam.
Dat motiveert om dit soort trajecten opnieuw
op te pakken. Duurzaamheid wordt steeds belangrijker,
en wij willen en moeten voor onze
kinderen en toekomstige generaties daar ons
steentje aan bijdragen.”
De Gouwehal is het ‘levend’ bewijs dat circulair staal niet alleen technisch
mogelijk is, maar ook karakter geeft aan een gebouw.
TROTS OP HET TOTAALPLAATJE
Waar Van den Berg persoonlijk het meest trots
op is? “Als je de hal binnenloopt, zie je het totaalplaatje:
de tribune met zichtbaar oud staal,
de corridor en de QR-codes die de geschiedenis
vertellen. Het is geen standaardproject geweest.
Er zit een jaar lang bloed, zweet en tranen in en
dat maakt het resultaat des te mooier.”
De Gouwehal is meer dan een sporthal. Het is
een ‘levend’ bewijs dat circulair staal niet alleen
technisch mogelijk is, maar ook karakter geeft
aan een gebouw. Dankzij de inzet van partners
en vakmanschap heeft Waddinxveen nu een
sportaccommodatie die duurzaamheid letterlijk
in de constructie verankert. ■
Dankzij de inzet van partners en vakmanschap heeft Waddinxveen nu een
sportaccommodatie die duurzaamheid letterlijk in de constructie verankert.
67
RONDETAFEL
Tekst | Roel van Gils Beeld | Ecocem
Rondetafelgesprek over verduurzaming,
bewustwording en opschaling
Hoe groen is
beton nu werkelijk?
68
Het rondetafelgesprek vond plaats in het historische Zendstation in Lopikerkapel.
RONDETAFEL
Beton is het fundament van onze samenleving. Wegen, bruggen, gebouwen, … ze rusten allemaal
op dit eeuwenoude bouwmateriaal. Maar beton draagt ook fors bij aan de wereldwijde CO 2
-
uitstoot. Tijdens een rondetafelgesprek onder leiding van Paul Roos, algemeen directeur van Ecocem
Benelux, gingen experts uit de sector in gesprek over een urgente vraag: hoe groen is beton nu
werkelijk? En belangrijker: wat is er nodig om de verduurzaming ervan écht op te schalen?
De experts gingen in gesprek over een urgente vraag: hoe groen is beton nu werkelijk? En belangrijker: wat is er nodig om de verduurzaming ervan écht op te schalen?
De experts in willekeurige volgorde: Jack
Amesz (gemeente Den Haag), Brechtje van
den Beuken (Bosch Beton), Niki Loonen (TBI),
Paul Roos (Ecocem), Thijs Huijsmans (Heijmans),
Lukas Arnout (Resourcefull) en Penny
Pipilikaki (Rijkswaterstaat).
‘Stel als professional in de bouwketen jezelf
de vraag: welke bijdrage lever ik aan het
verduurzamen van beton?’
BETON: PRACHTIG
ÉN PROBLEMATISCH
Roos trapte het gesprek af met een duidelijke
visie. Beton is volgens hem ‘het mooiste bouwproduct
dat de mensheid ooit heeft voortgebracht’.
Het heeft ons infrastructuur, vooruitgang
en veiligheid gebracht, maar de toekomst
van beton staat onder druk door de grote CO 2
-
impact van cement, het hoofdbestanddeel van
beton. Bij Ecocem ligt de focus daarom op het
ontwikkelen van technologieën die cement
verduurzamen en schaalbaar, betaalbaar en inzetbaar
maken binnen de bestaande infrastructuur
van de betonindustrie. “We willen dat ook
toekomstige generaties gebruik kunnen blijven
maken van dit product, maar dan wél binnen
de grenzen van onze planeet.”
AFSTAPPEN VAN DE KILOKNALLER
De experts gaan er direct met een gestrekt
been in en constateren: “Als we eerlijk zijn,
dan is het beton dat we nu maken, gewoon
heel slecht. Het kan echt heel veel beter.” Of
wat te denken van: “We moeten afstappen van
de kiloknaller, maar juist bekijken hoe we per
kilo materiaal de meeste toegevoegde waarde
kunnen bieden. Dat vergt een compleet ander
verdienmodel.” Een groot deel van de betonsector,
zelfs de mensen ín de fabrieken, zijn
zich volgens de experts niet bewust van de
milieuschade of van het bestaan van duurzame
alternatieven. “Als het zichtbaar wordt dat er
wél duurzame oplossingen zijn en dat anderen
ze al toepassen, dan ontstaat beweging. Het
gaat om het overwinnen van koudwatervrees.
Zolang opdrachtgevers hier onvoldoende op
sturen, blijft de afname beperkt.”
CO 2
-LOCKDOWN OP KOMST
De bouwsector en eigenlijk de hele maatschappij
heeft volgens de experts geen idee van hoe
groot het probleem met beton daadwerkelijk
is. Een belangrijk punt van zorg zijn dan ook de
mogelijke juridische beperkingen voor betonproductie
op termijn. “We praten weinig over
een CO 2
-lockdown, maar als cementfabrieken
straks hun vergunning verliezen vanwege milieuschade,
staan we stil.” De vergelijking met
de stikstof- en PFAS-crisis werd getrokken. De
bouwsector kan opnieuw geraakt worden door
milieuregelgeving die vooruitloopt op de praktijk.
Dat benadrukt de urgentie van versnellen.
SCHAALVERGROTING BLIJFT UIT
De verduurzaming van beton is weliswaar op
gang gekomen, maar echte schaalvergroting
blijft uit. Publieke opdrachtgevers kunnen volgens
de deelnemers een cruciale rol spelen in
het mobiliseren van de vraag naar duurzamer
beton. Als overheden duurzaam beton actief
voorschrijven of via MKI-scores stimuleren,
dan ontstaan volumes waarmee fabrikanten
kunnen investeren. ❯
69
RONDETAFEL
Een treffende metafoor kwam voorbij: “Er zit
een enorme discrepantie tussen wat er kan in de
markt en wat we doen.” Wat betekent het als de
markt wíl verduurzamen, maar daar onvoldoende
in wordt gefaciliteerd? En wat als er nauwelijks
wordt gecontroleerd of duurzaamheidsbeloften
worden nagekomen? Concrete suggestie?
Neem de afgesproken CO 2
-waarden op als contractvoorwaarde
en verplicht marktpartijen tot
het aanleveren van bewijslast. Controle is namelijk
super belangrijk en marktpartijen willen echt
wel de verantwoordelijkheid nemen.
STEL EEN PLAFONDWAARDE IN
De MKI is ook nog niet helemaal volwassen, er
is te veel ruimte voor interpretatie en verschillende
rekenmethoden. Er is een onvoldoende
‘fair playingfield’, volgens de experts. Wat zou
helpen, is dat de opdrachtgever exact aangeeft
hoe hij het berekend wil zien, zoals ProRail dat
doet. Dan is het tenminste duidelijk voor leveranciers
en word je maximaal gestimuleerd
om te verduurzamen. Stel bovendien een plafondwaarde
in, zo wordt geopperd aan tafel.
“Als alle opdrachtgevers per direct zouden eisen
dat betonproducten niet meer boven een
bepaalde milieukostengrens de markt op mogen,
zou dit direct leiden tot een CO 2
-reductie
van minstens 20 procent. We moeten ervoor
zorgen dat Ecocem uitverkocht raakt. Iedereen
kan vandaag CO 2
-arm beton gebruiken. Het
is onbegrijpelijk dat we het laaghangend fruit
dat van de bomen valt, laten verrotten. En dat
niemand opstaat die zegt ‘we gaan het anders
doen’. Een prefab heipaal uit portlandcement,
daar kunnen we morgen al mee stoppen.”
Paul Roos trapte het gesprek af met een duidelijke visie. Beton is volgens
hem ‘het mooiste bouwproduct dat de mensheid ooit heeft voortgebracht’.
EERLIJKE CONCURRENTIE
Verder wijzen de experts op de noodzaak van
Europese regelgeving, zoals het Carbon Border
Adjustment Mechanism (CBAM). “De groenste
cement en de nieuwste staalovens staan
in China, die met een hele lage MKI worden
geleverd omdat transportafstanden geen onderdeel
zijn van de MKI. Met CBAM wordt dat
gereguleerd en voorkomen we dat beton uit
landen als China of Vietnam de markt overspoelt.
Zonder zo’n correctie wordt duurzaam
Europees beton oneerlijk beconcurreerd.”
Streven naar de laagste MKI kan er volgens de
experts ook toe leiden dat materialen worden
gebruikt die niet goed recyclebaar zijn of een
kortere levensduur hebben. “Je wilt niet iets
bouwen dat over dertig jaar al stuk is of niet
hergebruikt kan worden.” Kijk dus verder dan
alleen de milieudruk van het eerste gebruik en
neem circulariteit structureel mee in de beoordeling.
Een voorstel is dan ook: koppel CO 2
-
impact aan levensduur en beloon circulariteit.
70
RONDETAFEL
De MKI is nog niet helemaal volwassen, er is te veel ruimte voor interpretatie en verschillende rekenmethoden. Er is een onvoldoende ‘fair playingfield’, volgens de experts.
CONCRETE INSTRUMENTEN
En wie moet de kar trekken als het gaat om
innovatie en opschaling van CO 2
-arm beton?
Is dat de overheid of de markt? De conclusie:
beide. Al zijn de experts van mening dat we
het van de Nederlandse overheid alléén niet
moeten hebben, de kaders worden veel meer
op Europees niveau bepaald. CBAM is daar een
voorbeeld van, net als de CSRD op organisatorisch
vlak. De markt heeft vervolgens de opdracht
én verantwoordelijkheid om binnen die
kaders te vernieuwen en leveren. MKI, circulariteit
en EPD’s moeten niet slechts buzzwoorden
zijn in aanbestedingsteksten, maar concrete
instrumenten die daadwerkelijk bijdragen aan
een duurzame, toekomstbestendige bouwsector
die veel meer CO 2
-gedreven moet opereren
dan enkel en alleen eurogedreven.
TIJD VOOR ACTIE
Er is genoeg kennis, technologie en bereidheid,
maar nu moeten we het echt gaan doen. Meer
samenwerking in de keten, duidelijke kaders
vanuit opdrachtgevers, het zichtbaar maken
van succesvolle toepassingen en investeren in
bewustzijn zijn cruciale sleutels. Het pad naar
écht duurzaam beton is bekend. Nu moeten
‘Neem actie en zorg ervoor dat we geen
CO 2
-lockdown krijgen’
Het pad naar écht duurzaam beton is bekend. Nu moeten we het gaan bewandelen.
we het gaan bewandelen. Stel als professional
in de bouwketen jezelf de vraag ‘welke bijdrage
lever ik aan het verduurzamen van beton?’.
Neem actie en zorg ervoor dat we geen CO 2
-
lockdown krijgen. ■
OVER ECOCEM
Ecocem ontwikkelt al sinds 2001
duurzame cementachtige bindmiddelen
voor de productie van hoogwaardig
beton. En nog steeds loopt zij hierin
voorop. Haar oplossingen zorgen
voor een revolutionaire vermindering
van de CO 2
-uitstoot en een fors
lagere ecologische voetafdruk dan
portlandcement. Het ultieme doel
van Ecocem is om de wereldwijde
betonindustrie in staat te stellen hun
CO 2
-emissies met 50% te reduceren
voor 2035.
71
Efficiënte
wapeningoplossingen
• ultieme capaciteit
• lokaal geproduceerd
• robuust en flexibel ontwerp
• effectief in gebruik
• lokaal geproduceerd
www.hrc-europe.nl
Wij geven advies en begeleiden projecten
waar gebruiker en leverancier kennis
en/of tijd te kort komen.
wire-more.eu
BETON EVENT 2025
‘En route’ naar duurzaam en circulair beton
DONDERDAG 20 NOVEMBER
CONGRESCENTRUM 1931 DEN BOSCH
START 09.00 UUR | CONGRESPROGRAMMA VANAF 10.00 UUR
NETWERKLUNCH 12.00 UUR | NETWERKBORREL 16.30 UUR
POWERED BY BETONVERENIGING
KOOP NU JOUW TICKET OP WWW.BETONEVENT.NL
BETON EVENT 2025
Tekst | Roel van Gils Beeld | Betonvereniging
Beton Event 2025:
nieuwe locatie, nieuw hoofdstuk
De belangstelling voor de editie van 2025 is groot. Alle plekken op de beursvloer zijn al vergeven.
Op 20 november 2025 vindt de 66e editie van het Beton Event plaats in Congrescentrum 1931
in Den Bosch. Na jaren in de Van Nelle Fabriek in Rotterdam is dit de eerste keer dat het grootste
kennis- en netwerkevenement voor de betonsector in Noord-Brabant neerstrijkt. De keuze voor
de nieuwe locatie is met veel enthousiasme ontvangen. Congrescentrum 1931 biedt niet alleen de
ruimte en faciliteiten om het evenement soepel te laten verlopen, maar ook een omgeving waarin
lezingen, ontmoetingen en beursvloer elkaar optimaal versterken.
EEN TRADITIE VAN VERNIEUWING
De Betonvereniging benadrukt dat verandering bijdraagt aan vernieuwing.
Waar de Doelen en later de Van Nelle Fabriek jarenlang een vertrouwd
decor vormden, is de stap naar Den Bosch een bewuste keuze.
“Als landelijke vereniging vinden we het belangrijk om op verschillende
plekken in Nederland zichtbaar te zijn”, zegt Maikel Jagroep, directeur
van de Betonvereniging. “De verhuizing valt samen met een belangrijk inhoudelijk
kantelpunt. De afgelopen drie jaar stond het programma in het
teken van het thema ‘en route’ naar duurzaam en circulair beton. Op 20
november wordt dit thema afgesloten én wordt het startschot gegeven
voor een nieuwe reeks die vanaf 2027 verder vorm krijgt.”
INSPIRATIE
Een van de hoogtepunten van de dag is de keynote van Mark Lammers,
voormalig bondscoach en innovator in de sportwereld. Hij staat
bekend om zijn inspirerende manier van kijken naar verandering, vernieuwing
en samenwerking. “Tijdens zijn bijdrage zal hij een tipje van de
sluier lichten over het thema voor de komende jaren”, verklapt Jagroep.
Beton Event biedt een rijk programma van twaalf lezingen,
verdeeld over vier programmalijnen.
74
BETON EVENT 2025
‘Verbinding staat centraal, niet
alleen tijdens het event zelf maar
ook in de aanloop ernaartoe’
Met een sterke mix van inhoud, inspiratie en ontmoeting belooft Beton Event 2025 een feest van kennis en verbinding te worden.
Daarnaast biedt het congres een rijk programma van twaalf lezingen,
verdeeld over vier programmalijnen:
· Ontwikkeling van nieuwe materialen;
· Adaptief en circulair ontwerpen, uitvragen en leveren;
· Levensduurverlenging en hergebruik van beton;
· Sociaal kapitaal.
“De inhoudelijke lijnen zijn samengesteld door de programmacommissie
onder leiding van Edwin de Kuiper, die opnieuw een aantrekkelijk en
relevant aanbod weet neer te zetten.”
“De belangstelling voor de editie van 2025 is groot. Alle plekken op
de beursvloer zijn al vergeven. Dat bevestigt de waarde die het Beton
Event heeft als ontmoetingsplek en kennisplatform.”
De Betonvereniging kijkt ernaar uit om bezoekers te verwelkomen in
Den Bosch en nodigt iedereen uit de betonwereld uit om aanwezig te
zijn. Met een sterke mix van inhoud, inspiratie en ontmoeting belooft
Beton Event 2025 een feest van kennis en verbinding te worden én het
begin van een nieuw hoofdstuk in de toekomst van beton. ■
PODCAST ALS VOORPROEF
Verbinding staat centraal. Niet alleen tijdens het event zelf, maar ook in
de aanloop ernaartoe. In samenwerking met Harm Edens lanceert de
Betonvereniging een nieuwe podcastserie: In Groen Beton Gegoten.
“Hierin gaan experts uit wetenschap, aannemerij, ingenieurs- en architectenbureaus
en betonbedrijven in gesprek over de toekomst van beton
als bouwmateriaal”, vertelt Jagroep. “Inmiddels is er al een aantal afleveringen
opgenomen, die in aanloop naar het event gepubliceerd worden.
Tijdens het Beton Event wordt de tiende en laatste aflevering opgenomen,
live vanaf het congres waar Edens meerdere gasten zal interviewen.”
BETON EXPERIENCE
Het Beton Event richt zich ook nadrukkelijk op studenten. Met de Beton
Experience opent het evenement een grote ruimte waar bedrijven
zich presenteren en jong talent letterlijk kan voelen, proeven en ruiken
aan beton. “Met dit onderdeel slaan we een belangrijke brug tussen
onderwijs en praktijk, en het trekt elk jaar een groot aantal studenten”,
weet Jagroep. Overigens heeft de vereniging qua animo geen klagen.
Maikel Jagroep (r), directeur van de Betonvereniging.
75
Tekst | Roel van Gils Beeld | Betonvereniging
Ontwikkel jezelf door deelname aan één van
de 40 cursussen van de Betonvereniging
KENNIS DELEN
EN ONTWIKKELEN
Team O&C Betonvereniging.
De Betonvereniging is al decennialang hét kennisinstituut op het gebied van beton in Nederland.
Vanuit die rol wordt actuele en relevante kennis gedeeld met het werkveld. Daarin vormen
de cursussen een belangrijke pijler. Ze zorgen ervoor dat vakmensen, van architect tot
betonconstructeur of -laborant, altijd beschikken over de meest recente inzichten en technieken.
In 2025 werden maar liefst acht nieuwe cursussen gelanceerd en ook voor komend jaar wordt
het opleidingsaanbod weer bijgeschaafd. Een gesprek met Chantal Mülders, programmamanager
Onderwijs en Innovatie bij de Betonvereniging.
76
Geslaagden.
Deelnemers cursus Betonkunde voor architecten.
‘Nieuw is de online instapcursus ‘Begin met beton’. In vijf korte modules
leren deelnemers de basisprincipes van beton, van grondstoffen en
eigenschappen tot toepassingen in de praktijk’
De filosofie achter het cursusaanbod is tweeledig, begint Mülders. “Enerzijds
zorgen we voor het onderhouden en actualiseren van ons bestaande
portfolio. Anderzijds kijken we met een innovatieagenda vooruit: welke
thema’s spelen er in de bouwsector, waar liggen de behoeften, en op welke
onderwerpen kunnen wij nieuwe cursussen ontwikkelen? Deze agenda
stellen we jaarlijks op, vaak met een doorkijk naar de langere termijn. Zo
waarborgen we dat ons aanbod aansluit bij wat de markt vraagt én bijdraagt
aan de verdere professionalisering van de sector.”
NIEUWE CURSUSSEN IN 2025
In 2025 heeft de Betonvereniging meerdere nieuwe cursussen gelanceerd,
waarvan er al enkele succesvol zijn gestart. “Een van de belangrijkste
onderwerpen is de Vernieuwde Eurocode 2, speciaal gericht op constructeurs.
De nieuwe Eurocode 2 is al in 2028 van kracht en zal de wijze
waarop we betonconstructies berekenen wezenlijk veranderen. Onze
ambitie is om tijdig cursussen te ontwikkelen waarmee professionals
zich hierop kunnen voorbereiden. Zij moeten weten welke wijzigingen
straks worden doorgevoerd en hoe die hun dagelijkse werk beïnvloeden”,
zegt Mülders. “Daarnaast zijn er drie nieuwe cursussen rondom betonkunde
gelanceerd, afgestemd op specifieke doelgroepen. Zo verdiepen
constructeurs zich in grondstoffen en materiaalkeuze, terwijl architecten
leren hoe ze met beton duurzaam en innovatief kunnen ontwerpen.
Daarmee brengen we de mogelijkheden van betontechnologie dichter bij
verschillende disciplines.”
DUURZAAMHEID EN CIRCULARITEIT
Ook duurzaamheid speelt een centrale rol in het cursusaanbod van de
Betonvereniging. “We hebben cursussen ontwikkeld voor zowel de infrastructuur
als woning- en utiliteitsbouw, waarin thema’s als de MilieuKostenIndicator
(MKI), plafondwaarden en wet- en regelgeving uitgebreid
aan bod komen. Deelnemers oefenen bovendien met het zelf uitvoeren
van MKI-berekeningen, zodat de theorie direct toepasbaar wordt in de
praktijk”, legt Mülders uit. “Een andere nieuwe cursus, die in september
dit jaar van start is gegaan en direct was volgeboekt, richt zich op het
hergebruik van bestaande constructies. Een actueel onderwerp, waarin
we inzoomen op hoe gebouwen kunnen worden herbestemd, getransformeerd
of uitgebreid, met bijzondere aandacht voor de rol van zowel
de constructeur als betononderhoudskundige. De grote belangstelling
onderstreept hoe relevant dit thema is; een herhaling van de cursus staat
dan ook al op de planning.”
ONLINE EN FYSIEK ONDERWIJS
Nieuw is ook de online instapcursus ‘Begin met beton’. In vijf korte modules
leren deelnemers de basisprincipes van beton, van grondstoffen
en eigenschappen tot toepassingen in de praktijk. Deze cursus is volgens
Mülders ideaal voor starters in de sector of professionals die hun basiskennis
willen opfrissen. “Voor 2026 werken we aan een vervolgcursus,
die heel toepasselijk ‘Verder met beton’ heet en eveneens online en modulair
wordt opgebouwd. We gaan hierbij dieper in op hoe bijvoorbeeld
processen verlopen in een betonmortelcentrale of prefab betonfabriek.
Daarnaast zullen er de komende jaren ook nieuwe, verdiepende cursussen
worden ontwikkeld als aanvulling op de cursus voor de Vernieuwde
Eurocode 2.”
Behalve het ontwikkelen van nieuwe cursussen onderhoudt de Betonverenging
uiteraard ook het bestaande aanbod van circa veertig cursussen.
“Bovendien spelen we flexibel in op signalen uit de markt”, zegt
Mülders. “Wanneer er nieuwe kennisvragen ontstaan, ontwikkelen we
maatwerkoplossingen. Zo blijft de Betonvereniging het centrale kennisplatform
waar de betonsector op kan bouwen.” ■
77
THEMA PREFAB BETON
Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | MBS Groep
Sneller, duurzamer en kostenefficiënter
seriematige woningen realiseren
GeoFrame bevat 14 basismodellen, waarmee 56 configuraties te maken zijn.
Configuratiesoftware
voor prefab
De bouwopgave in Nederland blijft urgent: er moeten honderdduizenden woningen gerealiseerd
worden, en dat in korte tijd. Prefab betoncasco’s worden steeds vaker gezien als de sleutel tot
versnelling. Ze combineren robuustheid en duurzaamheid met een voorspelbaarder bouwproces.
MBS Groep speelt hierop in met GeoFrame, een digitaal platform dat het gehele traject – van
configuratie tot offerte en integratie – ondersteunt.
GeoFrame is een online configuratietool
(SaaS) waarmee aannemers en ontwikkelaars
prefab betoncasco’s kunnen samenstellen op
basis van vooraf gedefinieerde woningtypen.
Het platform bevat veertien basismodellen,
waaronder rijwoningen, hoekwoningen en
tweekappers, die door verschillende beuk- en
dieptematen 56 configuraties opleveren. Per
type zijn opties beschikbaar zoals vloeren, uitbouwen,
isolatie en kozijnen. Binnen enkele
minuten genereert GeoFrame een 3D-weergave,
een deelbare link en een prijsindicatie.
Architecten en aannemers kunnen tevens
eigen toevoegingen doen, variërend van gevelafwerking
en metselwerk tot indelingen
en kopersopties. Zo ontstaat een compleet
model dat direct bruikbaar is voor ontwerp,
vergunning en uitvoering.
STANDAARDISATIE
MET FLEXIBILITEIT
“Een van de grote voordelen is de tijdwinst
die ontwikkelaars en aannemers besparen
in voorbereiding en vergunningstrajecten”,
aldus Victor Woesthuis, marketing manager
van MBS Groep. “Waar een traditionele offerte
soms vier tot zes weken kost, levert
GeoFrame binnen enkele dagen een sluitende
78
THEMA PREFAB BETON
Prefab betoncasco’s zijn een manier om de bouwopgave in de woningsector te versnellen.
MPG- EN MKI-SCORES
Woesthuis ziet de voordelen van GeoFrame
naast die van prefab beton. “We weten dat
prefab beton minder arbeid op de bouwplaats
vereist, een kortere bouwtijd heeft,
een hoge structurele kwaliteit oplevert en
een langere levensduur heeft dan in het werk
gestorte casco’s. Met GeoFrame worden gestandaardiseerde
componenten toegepast
die slimmer zijn ontworpen en waarbij minder
materiaalverspilling optreedt. GeoFrame
draagt ook bij aan de verduurzaming door
het gebruik van gerecyclede isolatie en ingestorte
kozijnen voor een betere luchtdichting.
De MPG- en MKI-scores per casco zijn direct
inzichtelijk in de configurator. Hoe gemakkelijk
wil je het hebben?” ■
berekening. Via het normale proces verloopt
het proces van prefab casco’s vaak versnipperd
en tijdrovend. Kleine ontwerpvarianten
leiden tot extra engineeringwerk, terwijl
aannemers en ontwikkelaars juist behoefte
hebben aan snelheid en voorspelbaarheid.
GeoFrame combineert standaardisatie met
flexibiliteit. Het resultaat: minder fouten,
kortere doorlooptijden en meer grip op kosten.
Bovendien koppelt GeoFrame de configuratie
aan BAG-data, waardoor direct een
visuele plot van de te bouwen woningen ontstaat.
Dit scheelt veel tijd bij het aanvragen
en beoordelen van vergunningen.”
EENVOUD
De configurator bevat veertien vooraf gedefinieerde
woningtypen met verschillende
beuk- en dieptematen. “Daarmee zijn ruim
56 configuraties mogelijk”, stelt Woesthuis.
“Je kiest eenvoudig het type woning,
de maatvoering en opties zoals vloertype,
uitbouwen, isolatie en kozijnen. GeoFrame
genereert vervolgens automatisch een 3Dmodel,
een deelbare link en een prijsindicatie.
We hebben de software sinds 2023 getest
bij verschillende klanten en begin 2025
zijn voor de herintroductie functionaliteiten
toegevoegd. Tijdens pilots bij middelgrote
aannemers bleek dat het systeem tot 20%
tijdwinst in de voorbereidingsfase opleverde.
Ook gaven gebruikers aan dat de voorspelbaarheid
in kosten en planning een doorslaggevend
voordeel was bij aanbestedingen. Zo
zijn bij een seriematig woningbouwproject in
het oosten van Nederland zestig woningen in
recordtempo voorbereid met GeoFrame.”
‘Tijdens pilots bij middelgrote aannemers
bleek dat het systeem tot 20% tijdwinst in
de voorbereidingsfase opleverde’
Kies de breedte- en dieptematen, voeg eventueel een aanbouw, isolatie en kozijnen toe en het casco is klaar.
De productie van prefab casco’s in de fabriek.
79
THEMA PREFAB BETON
Tekst | Rien Krol en Tjerk van Duinen Beeld | Productvlog
Partnerschap in digitalisering prefab productie
Volledige grip op
het prefab proces
Spaansen Bouwsystemen is een innovatief familiebedrijf dat complete casco’s en kant en klare
gevels levert, inclusief montage op de bouwplaats. Het ontwikkelt tegenwoordig prefab gevels
die visueel én technisch niet te onderscheiden zijn van traditioneel metselwerk. Dat is mede
mogelijk door digitaal te innoveren. Samen met partner BIM4Production ® heeft Spaansen het hele
productieproces gedigitaliseerd. Met resultaat.
Overzicht van de fabriek bij Spaansen waar de gevelsystemen worden geproduceerd.
Raimond Lotz, directeur operations bij Spaansen.
Ooit begon Spaansen Bouwsystemen als
transportbedrijf. Via de betonindustrie en
kanaalplatenproductie groeide de onderneming
uit tot een prefab specialist, met een
belangrijke rol voor automatisering. Hoewel
Spaansen al 25 jaar in 3D tekent, gebruikte
het team deze modellen tot acht jaar geleden
vooral intern bij de werkvoorbereiding.
“We zagen kansen om het hele proces slimmer
aan te sturen”, vertelt Raimond Lotz,
directeur operations. “We zochten naar
automatisering, betere planningscontrole en
een slimmere logistiek. Precies daar komt
BIM4Production ® in beeld.”
SAMEN BOUWEN AAN
SLIMME SOFTWARE
Tijdens de oriëntatiefase vergeleek Spaansen
meerdere softwareoplossingen. De keuze viel
op BIM4Production ® vanwege de flexibiliteit
én klik met de mensen erachter. “Vanaf dag
één luisterden Jan Vogelzang en Karel Kamp
naar onze wensen”, zegt Lotz. “We merkten
direct: dit is geen leverancier, maar een partner.”
De samenwerking groeide uit tot een
gedeelde ontwikkeling. “BIM4Production ®
gebruikt onze input om het platform in de
breedte te versterken. Wij profiteren daar
direct van omdat het platform écht aansluit
op onze processen.”
80
THEMA PREFAB BETON
‘Samen versterken we
elkaars businesscase’
KLAAR OM DOOR TE GROEIEN
De winst zit voor Spaansen in het volledige
overzicht. Lotz legt uit: “Wij werken datagestuurd.
We sturen het zaagproces aan met
minimale verspilling en voorkomen overbelading.
Daarna willen we realtime weten waar
elk element zich bevindt, zowel op ons eigen
terrein als op de bouwplaats. Die informatie
moet straks op elk moment beschikbaar zijn
via smartphone of tablet.” Spaansen is klaar om
door te groeien. Lotz: “We gaan nu ook alle
kwaliteitscontroles registreren in BIM4Production
® . Van visuele inspecties met foto’s tot afkeurregistratie.
Zo borgen we de kwaliteit van
prefab wanden volledig digitaal. Alle betrokkenen
hebben altijd toegang tot relevante kwaliteitsinformatie,
inclusief herkomst en status.”
Het BIM4Production ® -platform is inmiddels volledig verweven met het productieproces van Spaansen.
OPTIMALE FLOW
Voor de nieuwe Gevelklaar-fabriek, die in
2020 van start ging, verzorgde BIM4Production
® binnen negen maanden de volledige
data-inrichting. Hierdoor is het platform inmiddels
volledig verweven met het productieproces
van Spaansen. Vanaf de eerste vierkante
meters bij opdrachtstart tot het exacte
gewicht in de vrachtwagen: alle data stroomt
automatisch mee. Zo minimaliseert Spaansen
zaagverlies en voorkomt zij overbelading.
Dat zorgt voor een optimale flow. De capaciteitsplanning
biedt inzicht van globale raming
tot fijnmazige detailplanning. De vrachtvisualisatie
biedt realtime inzicht in tonnages en
transportplanning. Lotz: “We kunnen projecten
nu tot in de puntjes volgen en sturen.
Klanten zien precies hoe hun levering ervoor
staat. Intern besparen we tijd en verkleinen
we de foutmarge.”
ÉÉN PLATFORM, ÉÉN DOEL
De samenwerking met BIM4Production ® voelt
voor Spaansen als co-creatie. “Wat ik het
meest waardeer, is de betrokkenheid van het
hele team”, zegt Lotz. “We denken samen na,
dagen elkaar uit en zetten steeds de volgende
stap. We werken als collega’s aan hetzelfde
doel.” En dat doel is ambitieus. “Onze ambitie
is om processen verder te automatiseren. BIM-
4Production ® helpt ons daarbij met flexibele
ondersteuning en doorontwikkeling. Samen
versterken we elkaars businesscase.” ■
Transport van de kant en klare gevelsystemen.
De aansturing van machines gaat ook via het
platform BIM4Production, dit vraag om goede
samenwerking.
81
THEMA PREFAB BETON
Tekst | Carolien Klees Beeld | Attema
Stekerbaar installeren
‘Installateur en aannemer
ontdekken massaal deze
slimme aanpak’
Attema introduceerde 2,5 jaar geleden haar concept ‘100% Installeren 2.0’: een installatieoplossing
waarmee men in de woningbouw volledig stekerbaar kan installeren. Attema maakt hierbij gebruik
van de installatieruimte in holle wanden en verlaagde plafonds. Daarmee biedt ze de mogelijkheid
om sneller, veiliger en goedkoper te bouwen. Vorig jaar spraken we Attema over de nieuwe vloeren
wanddozen waarmee ze eveneens een snelle installatiemethode voor (prefab) betonnen
wanden en vloeren bood. Benieuwd naar de groeiende impact op de bouwsector, spraken we
projectmanager Richard van de Wiel en zijn collega en technisch adviseur Lowie van Schijndel.
“Sinds de introductie van Installeren 2.0 is de
belangstelling vanuit de markt explosief gestegen.
Het enthousiasme was al groot, maar
wordt door de huidige ontwikkelingen alleen
maar groter”, vertelt Van de Wiel ons. “Steeds
meer installateurs en hun aannemers ontdekken
namelijk de voordelen. Zij realiseren zich
dat je met tijdwinst uiteindelijk de grootste besparing
op een project kunt behalen. De laatste
tijd merken we dat de installateurs de oplossing
actief meenemen richting hun aannemers. Dat
creëert een mooie kettingreactie.” Van Schijndel
vult aan: “Prefab bouwen neemt sterk toe en in
combinatie met ons systeem kun je faalkosten
reduceren en flinke tijdwinst boeken. De installatietijd
neemt met ons concept namelijk met
zestig procent af. De hogere materiaalkosten
worden dan ruimschoots gecompenseerd door
de lagere TCO. Indien gewenst, denken we vanaf
de allereerste fase van het ontwerpstadium
mee met de klant, die ook de opdrachtgever
van de aannemer kan zijn. Daarmee maken we
niet alleen het bouwproces efficiënter, maar nemen
we ook zorgen weg bij onze partners.”
ONDERSCHEIDEND CONCEPT
Een van de zaken die gebruikers erg enthousiast
maakt en waarmee Attema zich onderscheidt,
is de ronde stekker. Van Schijndel: “We
hebben bewust voor dit principe gekozen want
vierkante uitsparingen maken is duur. Onze
stekkers passen door een boorgat van 25 millimeter,
dat is makkelijk te boren of te frezen.”
Daarnaast heeft Attema er bewust voor gekozen
om met kleurcoderingen te werken. “Aan
de buitenzijde van onze voorbedrade opbouwen
centraaldozen corresponderen de kleuren
van de kabels én die van onze tekening. Op de
kabels staan tevens de lengtes weergegeven.
Daardoor is het voor installateurs, prefab bouwers
én betonverwerkers direct duidelijk waar
elke kabel naartoe moet. We werken vaak met
gevulde kits, gemaakt door de groothandel,
met daarin alle producten voor een bepaalde
ruimte. Is de doos leeg, dan weet iedereen dat
de elektra voor die ruimte is afgerond.”
UITBREIDING PRODUCTRANGE
Sinds wij Attema vorig jaar spraken, heeft zij ook
haar productrange voor Installeren 2.0 uitgebreid.
“Er is bijvoorbeeld een koppelhuls bijgekomen
voor de hout- en staalframebouwers. De
kabels worden daarin, op de kop van de wand,
vooraf gefixeerd en afgedopt, zodat er niets uit
de wand steekt en er op locatie snel en waterdicht
aangesloten kan worden. Dat er geen losse
kabels uit de elementen steken, geeft natuurlijk
ook een enorm voordeel tijdens het transport,
omdat je daarmee beschadigingen voorkomt”,
aldus Van de Wiel. “Dit is trouwens een van de
producten die we meenemen naar de PREFABbeurs
in de Brabanthallen begin oktober.”
Installeren 2.0 Click-mate NXT stekerbare groepenkast.
TOEKOMST
Stekerbaar installeren is actueler dan ooit, legt
Van Schijndel ons uit: “Niet alleen omdat de
prefab bouw gigantisch groeit, maar ook omdat
de opleverplanning nog weleens verandert. Dan
is het voor de aannemer een flinke uitdaging om
alles op tijd voor elkaar te krijgen en biedt ons
systeem een prettige flow aan een project.”
82
THEMA PREFAB BETON
‘Ons concept vermindert de installatietijd
met zestig procent waardoor de TCO veel
gunstiger wordt’
GUNSTIGE MPG-SCORE
Van de Wiel: “Stekerbaar installeren zal
steeds vaker de norm worden, zeker gezien
de toenemende focus op circulariteit, CO 2
-
reductie en dus de MPG-score. Onze systemen
zijn opnieuw te gebruiken en recyclebaar.”
Waar het systeem aanvankelijk vooral
in de woningbouw werd toegepast, zien de
heren nu ook een groeiend gebruik in de utiliteitsbouw,
zoals bij kantoorgebouwen en
zorgcomplexen. “We hebben lengtes tot en
met vijftien meter en met name in de repeterende
bouw, denk aan zorgunits of opvanglocaties,
werkt ons systeem dan ideaal.”
Richard van de Wiel: “Installateur en aannemer
ontdekken nu massaal deze slimme aanpak.”
Attema werkt regelmatig samen met ontwikkelaars
zoals Rebuildit Group in Nieuw Amsterdam.
Ook zijn transformatieprojecten aan
de orde van de dag, zoals op voormalig Vliegveld
Valkenburg, waar op dit moment 44 woningen
voor statushouders gerealiseerd worden.
“Door vooraf alles plug-and-play voor te
bereiden, kun je bijzonder snel en effi ciënt zo’n
project afwerken”, besluit Van Schijndel. ■
Installeren 2.0 stekerbare hollewanddozen.
83
THEMA PREFAB BETON
Volledig geautomatiseerde betonverdelers.
Zelfreactieve voorspanbedden met hydraulisch verstelbare randbekistingen
Tekst & beeld | Construx BV
Voorloper in oplossingen
voor voorgespannen
betonelementen
Construx-Weckenmann is al meer dan twintig jaar een vaste waarde in de internationale
prefabindustrie. Het bedrijf ontwerpt en produceert geavanceerde stalen mallen en
zelfreactieve spanbedden die nauw aansluiten op de eisen van moderne prefabproducenten.
Door vanaf de eerste ontwerpfase intensief samen te werken met klanten, worden oplossingen
gerealiseerd die technisch en economisch optimaal presteren en afgestemd zijn op de gewenste
productievolumes.
ZELFREACTIEVE SPANBEDDEN
De zelfreactieve spanbedden van Construx-
Weckenmann hebben de productie van voorgespannen
liggers ingrijpend verbeterd. De
ingebouwde voorspanankers maken externe
spanconstructies overbodig, waardoor ruimte
wordt bespaard en werkstromen efficiënter
verlopen. De systemen garanderen een
nauwkeurige positionering van voorspanlijnen,
wat een consistente productkwaliteit oplevert.
Dankzij hun modulaire opbouw kunnen
producenten eenvoudig schakelen tussen
verschillende liggerafmetingen en -configuraties,
met kortere insteltijden en een hogere
productiecapaciteit als resultaat.
PRECISIE IN MALLEN
Ook de mallen voor voorgespannen liggers getuigen
van hoogstaand vakmanschap. Ze combineren
een robuuste stalen constructie met verstelbare
bekistingen, waardoor uiteenlopende
liggerafmetingen en -vormen mogelijk zijn zonder
productieverlies. Innovatieve ontkistingssystemen
zorgen ervoor dat elementen eenvoudig
en schadevrij uit de mal worden gehaald, terwijl
de hoogwaardige materialen garant staan voor
een lange levensduur en minimaal onderhoud.
WERELDWIJD ACTIEF
Construx-Weckenmann heeft een indrukwekkend
portfolio aan internationale projecten. In
Frankrijk werd een 36 meter lange, zelfreactieve
vierdubbele mal ontwikkeld voor trapeziumvormige
dakspanten en in Hongarije leverde
het bedrijf een modulair prefabproductiesysteem
met negen spanbedden, geschikt voor
diverse liggerprofielen. Belgische producenten
verhoogden hun capaciteit met een combinatie
van zelfreactieve en niet-reactieve bedden en
verstelbare mallen. Ook buiten Europa is de expertise
zichtbaar: Indonesië kreeg een complete
productielijn voor voorgespannen vloerelementen
en in Canada werden zes zelfreactieve
voorspanbedden met hydraulisch verstelbare
randbekistingen geïnstalleerd, aangevuld met
volledig geautomatiseerde machines.
84
THEMA PREFAB BETON
Zelfreactieve enkelvoudige mal.
Zelfreactieve 4-voudige mal met 800 T aan actieve en passieve zijde.
Zelfreactief spanbed voor de productie van 1200 mm brede filigrane vloerelementen.
Zelfreactief spanbed met dead-end en verstelbare balkmal.
‘Innovatieve mallen en spanbedden tillen prefabproductie naar een hoger niveau’
PARTNER IN PRODUCTIE
Construx-Weckenmann ziet zichzelf niet alleen
als machinebouwer, maar als een betrouwbare
partner in het productieproces. Door continu
te investeren in technische innovatie en klantgerichte
engineering levert het bedrijf turnkey oplossingen
die de productiviteit van klanten verhogen
en hen helpen concurrerend te blijven.
TOEKOMSTGERICHT
De missie van Construx-Weckenmann is duidelijk:
de toekomst van prefabproductie mee
vormgeven. Door duurzame partnerschappen
op te bouwen en innovatieve oplossingen
te ontwikkelen, wil het bedrijf bijdragen aan
een nieuwe standaard in efficiëntie, kwaliteit
en betrouwbaarheid. ■
Bedden met spanhoofden.
85
THEMA PREFAB BETON
Tekst & beeld | De Hoop Pekso Productie
De spilfunctie van
projectcoördinatie in het
succes van breedplaatvloeren
Bij De Hoop Pekso, onderdeel van Groep De Hoop, draait alles om verbinding: tussen materialen,
processen én mensen. Het projectteam rondom de productie en levering van breedplaatvloeren
bewijst hoe cruciaal die verbinding is. We spreken met Hoofd Verkoop René Verstraete en Hoofd
Engineering Johan van Geel over de kracht van breedplaatvloeren, het belang van projectcoördinatie
en de voordelen van een langdurige samenwerking met bouwbedrijven.
86
De breedplaatvloer is in vele
projecten de ideale oplossing.
THEMA PREFAB BETON
Een succesvol bouwproject is geen optelsom van losse prestaties,
maar het resultaat van intensieve samenwerking.
Groot voordeel van de breedplaatvloeren van De
Hoop Pekso is de grote flexibiliteit en vormvrijheid.
BREEDPLAATVLOEREN ALS RUGGENGRAAT
VAN DE BOUW
“De breedplaatvloer is in vele projecten de ideale oplossing”, begint
Van Geel. “We produceren een gewapende prefab vloer met een
betonnen schil van 50 tot 70 millimeter dik, voorzien van tralieliggers
en plaatwapening. Na het leggen volgt de installatiefase en vervolgens
de opstort, waarmee we een robuuste vloer creëren die zowel geluidswerend
als constructief sterk is.”
Wat deze oplossing zo krachtig maakt? Volgens Van Geel is het vooral
het maatwerk: “Elke plaat wordt specifiek geëngineerd. Er is dus geen
sprake van standaardoplossingen. Onze eigen engineers voeren alle
berekeningen uit. Zo kunnen we exact inspelen op de projectvereisten
en tegelijk snel schakelen met de klant.”
VAN VOORBEREIDING TOT UITVOERING
De werkelijke sleutel tot succes zit echter niet alleen in de techniek,
maar in de coördinatie. Verstraete licht toe: “Onze projectcoördinatoren
vervullen een centrale rol tussen de klant, commerciële dienst, engineering
en uitvoering. Ze zijn vanaf de eerste fase betrokken, begeleiden de
technische afstemming en zorgen dat informatie tijdig en volledig bij de
juiste mensen terechtkomt. Dat voorkomt fouten en vertraging.”
Die nauwe betrokkenheid werpt zijn vruchten af, zeker bij complexe
projecten in binnenstedelijk gebied. “Denk aan logistieke beperkingen,
beperkte opslagruimte en just-in-time leveringen”, vervolgt Verstraete.
“Onze projectcoördinatoren zorgen dat we daarop anticiperen. We
gaan verder dan leveren; we denken graag actief mee met onze klant.”
SAMENWERKING ALS FUNDAMENT VOOR
KWALITEIT
Een succesvol bouwproject is geen optelsom van losse prestaties, maar
het resultaat van intensieve samenwerking. “We investeren bewust in
langdurige relaties met bouwbedrijven die ook voor kwaliteit en continuïteit
gaan”, stelt Van Geel. “Dan weet je wat je aan elkaar hebt.
Samenwerking gaat dan verder dan alleen technische afstemming. Je
ontwikkelt een gezamenlijk ritme.”
‘De werkelijke sleutel tot succes zit
niet alleen in de techniek, maar in
de coördinatie’
Dat partnerschap wordt na ieder groot project geëvalueerd. “We stellen
onszelf altijd de vraag: wat ging goed, waar kunnen we verbeteren? Die
lerende houding houdt ons scherp”, aldus Verstraete. “Zo zorgen we
dat we ook bij toekomstige projecten weer het verschil kunnen maken.”
TROTS OP HET RESULTAAT
Of het nu gaat om duizenden vierkante meters breedplaatvloer of om
kleinere binnenstedelijke projecten: “Het is bijzonder om te weten dat
vele gezinnen op onze vloeren leven. Dat is meer dan beton, maar een
bijdrage aan wooncomfort en kwaliteit”, sluit Van Geel af.
OVER DE HOOP PEKSO
De Hoop Pekso is producent en leverancier van ruwbouwproducten,
van funderingselementen tot breedplaatvloeren, EPS-oplossingen en
wapeningsstaal. Met sterke engineeringcapaciteiten, een geïntegreerde
werkvoorbereiding en projectcoördinatie biedt het bedrijf bouwpartners
de garantie van betrouwbaarheid, flexibiliteit en vakmanschap. ■
Er is geen sprake van standaardoplossingen.
87
THEMA PREFAB BETON
Tekst | Roel van Gils Beeld | IJB Groep
Een nieuwe stap in duurzaam bouwen
Eco-vriendelijke
funderingsbalk
Na de succesvolle introductie van de holle heipaal, ook wel
bekend als ECO-paal ® , zet de IJB Groep opnieuw een grote
stap richting verduurzaming van de bouwsector. Deze keer
richt de innovatie zich op de funderingsbalk, een cruciaal
onderdeel van de hoofddraagconstructie in de woningbouw.
Met de lancering van de ECO-funderingsbalk ® is een product
ontwikkeld dat niet alleen voldoet aan alle technische eisen,
maar tegelijkertijd een aanzienlijke bijdrage levert aan de
reductie van de CO 2
-uitstoot.
De ECO-funderingsbalk is een prefab betonelement
met een holle kern in het midden van
de balk. “Hierdoor wordt 20% minder beton
gebruikt per element, wat direct leidt tot een
20% lagere CO 2
-uitstoot”, zegt John Engelsman,
algemeen directeur van de IJB Groep. “Dit
maakt de balk niet alleen duurzamer, maar ook
lichter en daardoor gemakkelijker te vervoeren
en te verwerken op de bouwplaats.” De balk is
vooral bedoeld voor toepassing in seriematige
woningbouw. “De bouwsector staat immers
voor de uitdaging om de CO 2
-uitstoot fors te
reduceren. Voor 2030 geldt de doelstelling om
55% minder uitstoot te realiseren. De ECO-funderingsbalk
is een concrete stap in die richting.”
UITGEBREID REKEN-
EN TESTWERK
Door slimmer gebruik te maken van materiaal
en ontwerp wordt niet alleen een aanzienlijke
reductie behaald, maar blijft de constructieve
kwaliteit volledig intact. “Het definitieve ontwerp
van de ECO-funderingsbalk is tot stand
gekomen na uitgebreid reken- en testwerk. In
samenwerking met TNO hebben we de balk
destructief getest. De proefbalken zijn letterlijk
kapot gedrukt om de draagkracht en
veiligheid te garanderen”, benadrukt Engelsman.
“De uitkomsten waren positief: de balken
bleken zelfs sterker dan de berekeningen
voorspelden. Dankzij deze garanties kan het
product betrouwbaar en direct in de praktijk
worden toegepast, zonder concessies te
doen aan kwaliteit.”
PRAKTISCHE VOORDELEN
VOOR AANNEMERS
Grote aannemers reageerden volgens Engelsman
enthousiast op de lancering. “Zij zijn op
zoek naar concrete, direct toepasbare oplossingen
die schaalbaar zijn en niet slechts
op laboratoriumniveau blijven steken. Onze
ECO-funderingsbalk biedt precies dat: een
innovatief product dat past binnen bestaande
bouwprocessen, zonder beperkingen in afmetingen
of toepassingsmogelijkheden. Daarnaast
levert de lichtere constructie praktische
voordelen op in transport en plaatsing.
Kraanbewegingen worden eenvoudiger, en
doordat de balken prefab geproduceerd en
geleverd worden, blijft de kwaliteit constant
en de verwerking efficiënt.”
Algemeen directeur John Engelsman voor het
IJB-hoofdkantoor in Lemmer met een doorsnede van
de ECO-funderingsbalk.
TOEKOMSTLAB
Het concept van de ECO-funderingsbalk
is bedacht in het Toekomstlab van de IJB
Groep, een interne broedplaats voor innovaties.
“De bij het lab betrokken medewerkers
krijgen hier een dag in de week de ruimte
om te experimenteren, te brainstormen en
nieuwe oplossingen uit te werken”, legt Engelsman
uit. “Dit levert niet alleen creatieve
ideeën op, maar ook tastbare resultaten die
snel hun weg vinden naar de praktijk.” De introductie
van de ECO-funderingsbalk is volgens
Engelsman slechts een begin. Er wordt
al gewerkt aan een doorontwikkeling, waarbij
onder andere gekeken wordt naar het toepassen
van alternatieve granulaten in plaats
van grind, het vergroenen van de wapening
88
THEMA PREFAB BETON
‘De innovatieve funderingsbalk is direct toepasbaar binnen
bestaande bouwprocessen, zonder beperkingen in afmetingen of
toepassingsmogelijkheden’
en de losmaakbaarheid van de balken, verklapt
hij. “Dat laatste zou een grote stap betekenen
richting circulair bouwen.”
Met de introductie van de ECO-funderingsbalk
en de eerder gelanceerde ECO-paal (holle
heipaal) laat de IJB Groep zien dat duurzaamheid
en betrouwbaarheid uitstekend hand in
hand kunnen gaan. De combinatie van minder
materiaalgebruik, een lagere CO 2
-uitstoot,
praktische voordelen en bewezen draagkracht
maakt de ECO-funderingsbalk tot een belangrijke
innovatie voor de woningbouw. Tegelijkertijd
vormt het een stevige stap richting de
klimaatdoelen van 2030 en een duurzamere
toekomst voor de bouwsector. ■
Impressie van de nieuwe ECO-funderingsbalk met een 20% lagere CO 2
-uitstoot.
89
THEMA PREFAB BETON
Tekst | Roel van Gils Beeld | LG Beton
Sterke focus op innovatie en totaalservice
Prefab beton staat symbool voor
efficiëntie, duurzaamheid en maatwerk.
Bouwen aan de toekomst
met prefab beton
Prefab beton is vandaag de dag veel meer dan een bouwmateriaal. Het staat symbool voor
efficiëntie, duurzaamheid en maatwerk. Dat weten ze bij LG Beton als geen ander. Al meer dan
zestig jaar levert het bedrijf kwalitatieve betonelementen, maar de ambitie reikt verder dan alleen
productie. LG Beton wil dé totaalpartner zijn voor bouwprojecten, van ontwerp tot oplevering.
ALLES ONDER ÉÉN DAK
Waar bouwheren vroeger bij verschillende leveranciers
aanklopten voor losse elementen,
merken ze bij LG Beton een duidelijke trend.
“Klanten zoeken één aanspreekpunt”, zegt zaakvoerder
Jurgen Vanelderen. LG Beton speelt
hierop in door een breed assortiment aan te
bieden. “We zijn gekend van onze klassieke
producten zoals gevelpanelen in diverse kwalitatieve
afwerkingen, gewapende balken en kolommen
en funderingsbalken, maar breiden ons
assortiment steeds verder uit met onder andere
tribune-elementen, vloerplaten op maat en
niet-dagelijkse betonproducten. Klanten kunnen
hun volledige pakket bij LG Beton neerleggen.”
SERVICE ALS FUNDAMENT
Beton mag dan stevig en robuust zijn, de relatie
met de klant vraagt volgens Vanelderen juist
om flexibiliteit. Daarom zet LG Beton sterk in
op service. “Dat begint bij een duidelijke en
snelle offertebehandeling en loopt door tot
een correcte facturatie”, vertelt hij. “Tijdens
het hele proces is er oog voor een vlotte communicatie,
stipte leveringen en een nauwe betrokkenheid
bij klanten én transporteurs. Onze
interne tekenafdeling heeft hierin ook een belangrijke
rol. Met heldere plannen en een efficiënte
dossierbehandeling bereiden zij de
productie optimaal voor. En ze schromen niet
90
THEMA PREFAB BETON
om waar nodig optimalisaties door te voeren.
Dit zorgt niet alleen voor rendabiliteit, maar
ook voor maatwerk dat perfect aansluit bij de
wensen van de opdrachtgever.”
INNOVATIE EN SAMENWERKING
Stilstand is achteruitgang, zeker in de bouwsector.
LG Beton investeert continu in onderzoek
en ontwikkeling om producten te verbeteren
en nieuwe oplossingen in de markt te
zetten. “We beschikken over een R&D-afdeling
met eigen laboratorium voor uitgebreid
onderzoek”, zegt Vanelderen. “Daarbij werken
we nauw samen met externe partners.
De focus ligt op innovatie in betoncomposities,
CO 2
-reductie, gewichtsoptimalisatie en
nieuwe afwerkingsmogelijkheden.”
ZICHTBETON
Een opvallende trend bij LG Beton is de verschuiving
van puur functionele industriële toepassingen
naar zichtbeton. “Esthetiek en kwaliteit
krijgen steeds meer aandacht”, volgens
Vanelderen. “Hogere wanden, diversifiëring
in oppervlaktes en strengere visuele eisen
zorgen ervoor dat prefab beton vandaag een
veel prominentere rol speelt in de bouw en
architectuur. We maken dan ook steeds vaker
andere elementen dan we tot voor een paar
jaar geleden gewoon waren. En daarvoor investeren
we in nieuwe productietechnieken,
zoals geavanceerde tafels, en werken we met
aangepaste mengsels.”
GRENZEN VERLEGGEN
De kernmarkt van LG Beton strekt zich uit
over een straal van zo’n 200 kilometer rond
thuishaven Bree, met projecten in de Benelux,
Frankrijk en Duitsland. Toch reikt de ambitie
verder. “Dossiers worden ook uitgewerkt
voor projecten in landen als Spanje, Letland,
Polen en Hongarije”, zegt Vanelderen. “Dat
vraagt om creatieve oplossingen rond transport
en verankering van elementen, maar levert
tegelijk waardevolle inzichten op om ook
dichter bij huis efficiënter te werken. Het letterlijk
verleggen van grenzen helpt zo om de
lat ook intern hoger te leggen.”
Jurgen Vanelderen, zaakvoerder bij LG Beton.
EEN FAMILIE VAN GENERATIES
LG Beton vierde vorig jaar haar 60-jarig bestaan.
“Sommige werknemers behoren tot de
derde generatie binnen dezelfde familie. Dat is
toch iets om trots op te zijn”, stelt Vanelderen
terecht. “Onze medewerkers, samen met onze
jarenlange, vaste klanten vormen de basis voor
de dynamiek die door ons hele bedrijf waarneembaar
is.” Het bewijst niet alleen de stabiliteit,
maar ook de toewijding waarmee LG Beton
gebouwd is en verder groeit. “De toekomst
van ons prefab beton ligt in perfect maatwerk,
duurzaamheid en totaalservice. Daarin willen
wij – samen met ons ganse team op de twee
prefab sites – een voortrekker zijn.” Met een
sterke focus op innovatie, klantgerichtheid en
samenwerking blijft prefab beton niet enkel
een bouwsteen, maar een stevige basis voor
een gefundeerde toekomst. ■
‘De toekomst van ons
prefab beton ligt in
perfect maatwerk,
duurzaamheid en
totaalservice’
Hogere wanden, diversifiëring in oppervlaktes en
strengere visuele eisen zorgen ervoor dat prefab
beton vandaag een veel prominentere rol speelt in
de bouw en architectuur.
Een opvallende trend bij LG Beton is de verschuiving van puur functionele
industriële toepassingen naar zichtbeton.
LG Beton breidt diens assortiment steeds verder uit
met onder andere tribune-elementen, vloerplaten op
maat en niet-dagelijkse betonproducten.
91
VOOR ELK PROJECT
DE JUISTE VLOER
Airdeck ®
Unieke gewichtsbesparende verdiepingsvloer
Breedplaatvloer
Ideale vloer voor leidingwerk
Terneuzen
Duitslandweg 2
4538 BK Terneuzen
Oosterhout
Visserijweg 9
4906 CJ Oosterhout
0115 68 09 11 info@dehoop-pekso.nl
dehoop-pekso.nl
Machines voor
kanaalplatvloeren
˛ Volledige turn-key leverancier voor uw
voorgespannen productie
˛ Eigen engineering en
software-oplossingen
˛ Geautomatiseerde machines
Echo Precast Engineering ontwerpt en produceert
installaties en machines voor de productie van
voorgespannen kanaalplatvloeren - en meer.
www.echoprecast.com
THEMA PREFAB BETON
Tekst | Philip Doutreligne Beeld | Fingo / i-Theses
Resultaat van verregaande automatisering en digitalisering:
Belgische producent van
betonnen kanaalplaten profileert
zich verder op Nederlandse markt
Fingo, met vier vestigingen in België en verkoopkantoren in Nederland en Duitsland, is in haar bijna
tachtigjarig bestaan uitgegroeid tot een toonaangevende speler in de productie van voorgespannen
en gewapende welfsels. Ruim 25 jaar geleden ging het bedrijf een nauwe samenwerking aan met
i-Theses voor de digitale optimalisering van haar productieprocessen. Een verdere profilering op de
Nederlandse markt is intussen volop aan de gang.
Impressie van de nieuwe fabriek in Hardenberg.
VAN AD-HOC- NAAR
CONTINUE SAMENWERKING
Gert Van Cauwenbergh, gedelegeerd bestuurder
bij Fingo: “De samenwerking met i-Theses
startte met de implementatie van een tekenprogramma
voor het opmaken van legplannen.
Nadien werd de automatisering stapsgewijs
uitgebreid tot vrijwel alle productiegerelateerde
processen, met uitzondering van aankoop
en boekhouding. Elke uitbreiding kwam tot
stand op basis van een concrete vraag vanuit
ons bedrijf. Bij administratieve knelpunten in
het productieproces ontwikkelde i-Theses telkens
een passende softwareoplossing. Deze
pragmatische ad-hocaanpak evolueerde tot
een dagdagelijkse samenwerking met een duidelijk
concurrentievoordeel en laat Fingo momenteel
toe om met nog meer slagkracht de
Nederlandse markt aan te pakken.”
SOFTWAREMATIG
ZENUWSTELSEL
Bij Fingo zijn alle productiefasen softwarematig
met elkaar verbonden, als een allesomvattend
zenuwstelsel. Hierdoor hoeven gegevens
slechts één keer ingevoerd te worden, verkort
de doorlooptijd aanzienlijk en krijgt het
concept van een volledig papierloos kantoor
steeds meer vorm. Tegelijk wordt het risico op
fouten en productieverlies sterk gereduceerd.
Rony Verlee, zaakvoerder bij i-Theses: “Fingo
maakt gebruik van zowel AutoFloor- als
PlanDesk-modules, die samen een vlotte en
beheersbare productieflow mogelijk maken.
Concreet gaat het om PreCastOffice
94
THEMA PREFAB BETON
met ProjectManager voor projectbeheer en
-opvolging, CapacityPlanner voor reservaties,
productieplanning en kwaliteitscontrole
en een logistieke module voor bevrachting,
levering en stockbeheer. Deze combinatie
zorgt voor een volledige automatisering van
beheer, ontwerp en productie en garandeert
een naadloze uitwisseling van cruciale data
met de productiemachines.”
Daarnaast zijn heel wat PlanDesk-applicaties
al web-gebaseerd, waardoor op elk toestel,
elke locatie en elk moment gewerkt kan
worden. “De samenwerking met Fingo verloopt
continu en is gebaseerd op regelmatige
feedback, zodat snel kan worden ingespeeld
op nieuwe noden. Voor de boekhouding gebruikt
Fingo een apart systeem dat automatisch
gevoed wordt met exportbestanden uit
onze software. Enige tijd geleden werd ook
de module ‘Yardplanner’ toegevoegd. Deze
stuurt digitaal het stockbeheer mét locatie,
wat vroeger nog op papier gebeurde.”
Opmerkelijk is ook de recente robotisering
met volledige terugkoppeling, wat onder
andere automatisch zagen op de juiste afmetingen
toelaat. “En ook tal van nabewerkingen
worden intussen robotgestuurd. De
terugkoppeling laat het eveneens toe om
fout geproduceerde elementen automatisch
opnieuw te laten aanmaken met minimaal
tijdverlies. Alles vindt plaats binnen een constante
dialoog tussen Fingo, machinebouwer
Nordimpianti en i-Theses.”
DUURZAME AANPAK
Fingo vond in i-Theses een ervaren en betrouwbare
partner voor de digitale optimalisering
van haar processen. i-Theses ontwikkelt
al meer dan 25 jaar PreCastOffi ce,
de toonaangevende software voor het ontwerp
van prefab elementen in gewapend en
voorgespannen beton en de automatisering
van bijhorende bedrijfsprocessen. De BIM-,
CAD- en planningsoplossingen van i-Theses
worden vandaag in meer dan twintig landen
toegepast door toonaangevende producenten
van prefab beton.
Naast digitalisering investeert Fingo ook sterk
in duurzaamheid. Zo beschikt het bedrijf over
een eigen windturbine en behaalde zij onder
meer het Silver CSC-certifi caat voor duurzame
en verantwoorde betonproductie, het statuut
van nul-lozer, een BREEAM-erkenning en de
ISO 14001-certifi catie. Dankzij deze focus en
werkmethodiek werd gedelegeerd bestuurder
Gert Van Cauwenbergh in 2021 uitgeroepen
tot Antwerpse Jonge Ondernemer van het Jaar.
Gecoördineerd 3D model via IFC export vanuit AutoFloor.
PlanDesk Production Feedback – instant informatie over productie en status van
de verschillende elementen op de verschillende banen.
‘Deze combinatie zorgt voor een volledige
automatisering van beheer, ontwerp en productie
en garandeert een naadloze uitwisseling van
cruciale data met de productiemachines’
VERDERE UITBREIDING
IN NEDERLAND
Om de Nederlandse markt nog beter te kunnen
bedienen, staat er een productievestiging
met capaciteit van 900.000 vierkante meter in
de steigers. De nieuwe fabriek wordt gebouwd
in Hardenberg en houdt de transportlijnen
met Nederlandse klanten straks zo kort mogelijk.
Een betere landelijke spreiding leidt tot
minder gereden kilometers, dus ook minder
kosten en minder CO 2
-uitstoot. ■
PlanDesk Project Manager – Vrachtverdeling.
95
THEMA PREFAB BETON
Tekst | Carolien Klees Beeld | Preco
Prefab betonelementen
Alles onder één dak
geeft prefab specialist
unieke positie
Wie regelmatig het haven- en industriegebied Moerdijk bezoekt, kan de aanwezigheid van
Preco niet ontgaan. Als specialist in prefab betonelementen is het bedrijf hier een veelgevraagde
leverancier voor de bouw van distributiecentra en warehouses. Zo leverde Preco eerder de
betonelementen voor het prestigieuze project van DSV (het grootste distributiecentrum van de
Benelux). Nu verzorgt zij, in opdracht van bouwbedrijf Van de Heijden, de betonelementen voor
een omvangrijk warehouse en expeditiecentrum op het naastgelegen perceel.
De nieuwe gevel neemt vorm aan: een strakke, eigentijdse uitstraling met hoogwaardige prefab betonelementen die het gebouw zijn robuuste karakter geven.
Stefan Jongewaard, hoofd projectleiding bij
Preco, vertelt dat dit project een aanzienlijke
productie vraagt. “We leveren 5.500 vierkante
meter uitgewassen isolatiewanden voor de gevel,
een volledige brandwand van ruim 6.700
vierkante meter, dakplaten van vier lichtkernen
en 114 sets laaddocks. Daarnaast leveren we
9.000 vierkante meter mezzanine kanaalplatenvloer
en nog eens 4.000 vierkante meter
kanaalplaten voor de kantoren. In totaal gaat
het om tienduizenden vierkante meters prefab
beton. Voor ons is dit echter dagelijkse kost,
want we leveren door heel Nederland aan
projecten van soortgelijke omvang, van hoogbouw
tot distributiecentra.”
UNIEKE POSITIE
Preco onderscheidt zich in de markt door alle
facetten van prefab betonproductie in eigen
huis te hebben. Het bedrijf beschikt over een
eigen fabriek, een betoncentrale en een wapeningscentrale.
Daarmee is ze de enige betonproducent
in Nederland die volledig onafhankelijk
kan produceren.
BREED PRODUCTAANBOD
Het productportfolio van Preco is breed en
omvat onder andere prefab wanden, kolommen,
balken en docksystemen. “Wij maken
twee typen docksystemen, beide ontwikkeld
om de logistieke doorstroming te optimaliseren
en te voldoen aan de hoge eisen die
gelden in moderne warehouses.” Daarnaast
96
THEMA PREFAB BETON
levert Preco ook architectonisch beton. Een
waardevolle toevoeging om de uitstraling van
een gebouw te verhogen. “Vorig jaar maart
hebben we voor het eerst gepolijst beton toegepast
bij The Bridge in Amsterdam”, vertelt
Jongewaard. “Het resultaat is een spiegelglad
oppervlak dat nauwelijks van natuursteen te
onderscheiden valt. Voor ons een mooie stap
in het leveren van beton met niet alleen functionele,
maar ook esthetische waarde.”
DUURZAAMHEID
Duurzaamheid staat bij Preco hoog op de
agenda. Het bedrijf werkt voortdurend aan
het verminderen van de CO 2
-uitstoot en aan
efficiëntere productiemethoden. In de betoncentrale
wordt bijvoorbeeld restbeton
hergebruikt, water gerecirculeerd en zijn de
productieprocessen dermate ingericht dat materiaalverlies
tot een minimum wordt beperkt.
Ook wordt gewerkt met alternatieve bindmiddelen,
zoals cementvervangers, om de milieuimpact
van beton verder terug te dringen.
Een kijkje bij de toekomstige laaddocks, waar precisie en degelijkheid
samenkomen in de uitvoering van de betonnen elementen.
‘We kijken continu
naar innovaties
die ons helpen de
levensduur van
gebouwen te verlengen
en tegelijkertijd de
footprint te verkleinen’
“Wij willen bijdragen aan een bouwsector die
niet alleen vooruitgang boekt in efficiëntie en
kwaliteit, maar ook in duurzaamheid”, benadrukt
Jongewaard. “Daarom kijken we continu
naar innovaties die ons helpen de levensduur
van gebouwen te verlengen en tegelijkertijd
de footprint te verkleinen. Zo wekken onze
3.300 zonnepanelen genoeg energie op om
tweehonderd huishoudens in Apeldoorn van
stroom te voorzien.”
ONTZORGING
Met een team van 180 enthousiaste vakmensen
staat het bedrijf bekend om haar no-nonsense
aanpak: luisteren, meedenken en meteen de
handen uit de mouwen steken. Preco neemt
klanten letterlijk alle zorgen uit handen door
de engineering, productie, levering en montage
naadloos op elkaar af te stemmen. ■
De indrukwekkende lengte van de gevelwand onderstreept de schaal van het project
en de kracht van prefab beton in grootschalige logistieke bouw.
97
THEMA PREFAB BETON
Met twee bedrijfshallen en twee modelwoningen toont Olbecon de vele
mogelijkheden én nieuwste technieken van prefab bouw.
“Door standaardmaten slim toe te passen, wordt prefab bouwen
aanzienlijk doelmatiger en meer betaalbaar.”
Tekst | Carolien Klees Beeld | Olbecon
De voordelen van prefab beton optimaal benutten?
‘BETREK ONS VANAF
DE SCHETSFASE’
Met eigen ogen zien welke mogelijkheden prefab beton biedt voor zowel de woning- als
utiliteitsbouw? Dan is een bezoekje aan het Gelderse Lochem nabij de A1 een absolute must. Hier
heeft Johan Oltvoort, directeur van Olbecon, iets unieks gebouwd: met twee bedrijfshallen en twee
modelwoningen toont hij de vele mogelijkheden én nieuwste technieken van prefab bouw. “En in
één adem kan men dan gelijk een bezoek brengen aan ons duurzame kantoor, dat we zelf gebouwd
hebben en dat energielabel A met 5 sterren heeft.” Bijzonder aan de bedrijfshallen is dat er tijdens
de bouw veel foto’s zijn gemaakt, waardoor men binnenkort op diverse plekken in de hallen
middels een QR-code kan zien wat zich qua constructie achter de wand en vloer afspeelt.
Olbecon is gespecialiseerd in het leveren van
prefab betonelementen zoals systeemvloeren,
wanden, balken, kolommen, trappen en balkons.
Het bedrijf werkt samen met zorgvuldig
geselecteerde producenten in Nederland, België
en Duitsland. Hierdoor kan zij klanten volledig
ontzorgen: van advies en engineering tot
logistiek en levering.
TIJD- EN KOSTENBESPARING
Oltvoort legt uit: “Onze kracht zit in het bundelen
van alle disciplines. Bij bouwprojecten
worden vaak uiteenlopende prefab betonelementen
door verschillende leveranciers
aangeleverd. Dat vraagt veel tijd en aandacht.
Olbecon neemt dat uit handen, zodat alle
betrokkenen optimaal profiteren van alle mogelijkheden
en voordelen van prefab beton.
We bieden één aanspreekpunt voor advies,
prijsvorming, engineering en logistiek. De aannemer
hoeft dus niet zelf alle zaken met de
verschillende leveranciers te coördineren en
de producenten zijn minder tijd kwijt aan verkoop
en engineering.”
VROEGTIJDIG INSCHAKELEN
“Veel partijen denken pas aan prefab beton
als het ontwerp al vaststaat, terwijl je juist in
het voortraject enorme winst kunt behalen”,
zegt Oltvoort, die met zijn team al sinds 1986
werkt aan innovatie prefab betonoplossingen.
“Wil je iets met prefab beton gaan doen,
neem dan vroegtijdig contact met ons op, al
is het nog slechts een schetsontwerp. Dan
kunnen we meedenken over hoe het zo snel,
efficiënt en betaalbaar mogelijk gerealiseerd
kan worden.”
98
THEMA PREFAB BETON
“Veel partijen denken pas aan prefab beton als het ontwerp al
vaststaat, terwijl je juist in het voortraject enorme winst kunt behalen.”
“We bieden één aanspreekpunt voor advies, prijsvorming,
engineering en logistiek.”
‘In onze
inspiratiehallen en
modelwoningen
kan men de vele
mogelijkheden zien
van prefab beton’
gelaten en bevat voedingsstoffen voor mos.
Dankzij een gel met sporenelementen en een
slim irrigatiesysteem groeit hier binnen enkele
weken een prachtige groene mosgevel.
“Een moswand van zeventien vierkante meter
neemt net zoveel CO 2
op als een gemiddelde
boom. Daarnaast zorgt het voor de opname
van fijnstof en draagt het bij aan geluidsdemping
en het groene imago van een bedrijf.”
MVO
Door de Voedselbank de gelegenheid te
geven één van deze inspiratiehallen te gebruiken,
sluit dit project naadloos aan bij de
missie van Olbecon. “Maatschappelijk verantwoord
ondernemen, circulariteit, duurzaamheid,
het milieu en de efficiency vanuit
prefab bouw komen hier mooi samen”, besluit
Oltvoort. ■
SLIMME TOEPASSINGEN
Een belangrijk speerpunt bij Olbecon is standaardisatie.
“Als je elke trap of vloer opnieuw
ontwerpt, moeten er telkens nieuwe mallen
gemaakt worden. Dat kost tijd én geld. Door
standaardmaten slim toe te passen, zoals verdiepingsvloeren
in vaste breedtes en trappen
met herbruikbare mallen, wordt prefab bouwen
aanzienlijk doelmatiger en meer betaalbaar.”
INSPIRATIEHALLEN
Deze aanpak werd bijvoorbeeld toegepast bij
de eerdergenoemde bedrijfshallen in Lochem.
Hier is een prefab fundatie toegepast met geïsoleerde
kanaalplaatvloeren. De druklaag is gescheiden
met een folie. Dit maakt het mogelijk
om de platen later te demonteren en opnieuw
te gebruiken, een stap richting circulair bouwen.
DUURZAME MOSWAND
Een andere unieke eigenschap vormt de moswand
die Olbecon bouwde. De buitenste laag
van de prefab betonwand is hierbij poreus
De moswanden vier weken na het aanbrengen van de gel.
99
THEMA PREFAB BETON
Tekst & beeld | Progress Software Development
Revolutie in prefab betonproductie:
Baanbrekende technologie
en gestroomlijnde processen
In het snel evoluerende landschap van bouwtechnologie stelt Byggelement, een cruciaal onderdeel
van de Zweedse Peab Group, nieuwe normen door geavanceerde softwareoplossingen en machineautomatisering
van Progress Group te integreren. Deze strategische samenwerking herdefinieert
de prefab betonindustrie door een naadloze combinatie van baanbrekende technologie en
gestroomlijnde processen.
De geautomatiseerde fabrieken in Ucklum en Hallstahammar zijn volledig geautomatiseerd en gedigitaliseerd.
INTEGRATIE VAN GEAVANCEERDE
MACHINES EN SOFTWARE
Progress Group, bekend om haar complete
prefabtechnologie, heeft Byggelement uitgerust
met twee nieuwe carrouselinstallaties. Bij
de Hallstahammar locatie produceert de installatie
tot drie pallets per uur, gericht op massieve
en sandwichwanden, mogelijk gemaakt
door machine-automatiseringssystemen zoals
de Form Master-shutteringsrobot en eCon
Drive-betonstortmachine. Ondertussen richt
Byggelement zich in Ucklum op halve platen tot
drie meter breed, en houdt zo de precisie met
behulp van hooggeautomatiseerde processen.
Volledig geïntegreerd is ook de M-System-nettenlasinstallatie,
die efficiënt vlak netten produceert
maar ook complexe korven van 6 tot 16
mm, wat de arbeidskosten aanzienlijk verlaagt
en de operationele efficiëntie verhoogt.
GEOPTIMALISEERDE
PRODUCTIVITEIT
Een sleutelelement van Byggelements vooruitgang
is de inzet van softwareoplossingen
ontwikkeld door Progress Software Development,
een bedrijf van de Progress Group.
Het ebos-softwareplatform biedt uitgebreide
controle-, bewakings- en analysemogelijkheden.
Het stelt Byggelement in staat om haar
volledige productieproces efficiënt te bewaken,
knelpunten te identificeren en de productiviteit
te verhogen via een gedetailleerd
digitaal workflow-overzicht. Daarnaast versterkt
het ERPbos-systeem de operaties van
Byggelement op diverse functies, van verkoop
en productieplanning tot logistiek en facturering.
ERPbos wordt gezien als het meest
robuuste ERP-systeem dat beschikbaar is en
ondersteunt CSRD door inzichten te bieden
in de milieu-impact van betonelementen,
met gedetailleerde CO 2
-berekeningen en Milieuproductverklaringen
(EPD's) voor diverse
elementen en betonmengsels.
BELANGRIJKSTE VOORDELEN
Byggelement heeft na de implementatie van
ebos verschillende voordelen vastgesteld:
• Gebruiksgemak & leercurve: het ebosplatform
is gebruiksvriendelijk en stelt nieuwe
gebruikers snel in staat zonder uitgebreide
training. Deze gemakkelijke overgang is gunstig
voor wie bekend is met vergelijkbare systemen.
• Integratie & ondersteuning: de naadloze
integratie van machines en software zorgt
voor efficiënte operaties en de hoge mate
van ondersteuning van Progress Group
bevordert continue verbeteringen en een
sterke communicatie.
100
THEMA PREFAB BETON
Volledige transparantie in 3D met GPA (Graphical Performance Analyzer) in ebosyc. Het identifi ceert knelpunten in één oogopslag, maakt optimale tafeltoewijzing
mogelijk en levert realtime gegevens.
• Maatwerk & rapportage: ebos maakt aanpasbare
rapportage mogelijk om aan specifi eke
gebruikersbehoeften te voldoen, inclusief cruciale
meeteenheden zoals het totale gewicht
per element, waardoor weloverwogen besluitvorming
mogelijk is.
• Stabiliteit & betrouwbaarheid: de software
biedt een hoge stabiliteit, met slechts
geringe prestatievertragingen die gemakkelijk
beheersbaar zijn.
• Toekomstige uitbreiding: aangemoedigd
door de succesvolle implementatie van ebos
plant Byggelement het systeem uit te breiden
naar meer locaties en om oudere systemen gefaseerd
uit te faseren.
STRATEGISCHE INVESTERING EN
SAMENWERKING IN INNOVATIE
De strategische beslissing van Byggelement
om een turnkey-plantoplossing met Progress
Group te implementeren, is zowel operationeel
als fi nancieel succesvol gebleken. Deze
samenwerking kenmerkt zich door een uitstekende
service en sterke interpersoonlijke
‘Sterke relaties
zijn cruciaal voor
het oplossen van
onvermijdelijke
uitdagingen in unieke
projecten’
relaties, waardoor effectieve grensoverschrijdende
communicatie mogelijk is. Byggelement
heeft deze innovaties uitgerold naar bestaande
en nieuwe faciliteiten, wat zorgt voor uniforme
operationele vooruitgang. Byggelement
benadrukt dat sterke relaties cruciaal zijn voor
het oplossen van onvermijdelijke uitdagingen
in unieke projecten. De attente aanpak van
Progress Group wordt hoog gewaardeerd.
LEIDEN IN DE TOEKOMST
VAN PREFAB BETON
Als onderdeel van de Peab Group behoort
Byggelement tot de toonaangevende leveranciers
van geprefabriceerde betonelementen
in Zweden, die bouwbedrijven bedienen die
gericht zijn op residentiële projecten van 80
tot 120 appartementen. Door vooruitstrevende
technologische investeringen en robuuste
partnerschappen zoals die met Progress
Group beweegt Byggelement zich aan
de voorhoede van de prefab betonindustrie.
Ze vormt een model van naadloze integratie,
geavanceerde technologie en visionair leiderschap
en zet nieuwe normen voor effi ciëntie
en innovatie in de bouw. ■
De opslagbeheersoplossing zorgt voor transparantie door de hele toeleveringsketen,
verhoogt de effi ciëntie en optimaliseert het opslagbeheer met behulp van een mobiele applicatie.
101
tttttttt.....bbbbbb.....vvvvvvvv..... kkkkkkkaaaaaaaabbbbbbeeeeeeeellllllllooooooooff
Affzzzzeeeeeeeettttttttmmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss
hhhaaaaaaaaaaaaaaaakkkkkkkaaaaaaaarrrrrrrrmmmmmmm-ssssssss\sssssssstttttttteeeeeeeeeeeeeeeemmmmmmm
11166
Baaaaaaaannnnnnnhhooooooooeeeeeeeekkwwwwwweeeeeeeeg
LA Doooooooorrrrrrrrdddddddrrrrrrrreeeeeeeecccchhttt
333333331113333
iinnnnnnnfffoooooooo@mmmmuuuulllldddddddeeeeeeeerrrrrrrreeeeeeeeuuuurrrrrrrrooooooooppeeeeeeee...ccccoooooooommmm
wwwwwwwwwwwwwwwwww...mmmmuuuulllldddddddeeeeeeeerrrrrrrreeeeeeeeuuuurrrrrrrrooooooooppeeeeeeee...ccccoooooooommmm
Affzzzzeeeeeeeettttttttmmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrr
sssssssstttttttteeeeeeeeuuunnnnnnnnppppppooooooootttttttteeeeeeeennnnnnnn
mmmmmmmeeeeeeeetttttttt
ggggggggeeeeeeeemmmmmmmoooooooonnnnnnnntttttttteeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrdddddddd
Miiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss
eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnn oooooooopppppplllllllleeeeeeeeggggggggggggggggeeeeeeeerrrrrrrr
oooooooopppppp
mmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss
Sttttttttaaaaaaaattttttttiiiiiiiioooooooonnnnnnnnaaaaaaaaiiiiiiiirrrrrrrreeeeeeee
oooooooopppppp bbbbbboooooooouuuwwwwwwwtttttttteeeeeeeerrrrrrrrrrrrrrrreeeeeeeeiiiiiiiinnnnnnnneeeeeeeennnnnnnn
vvvvvvvvoooooooooooooooorrrrrrrr
Euurrrooooppppeeeeeeee ddeeeeeeee
Muulllddeeeeeeeerrr
ssssppppeeeeeeeeciiiiaaaaallliiiisssstttt
beeeeeeeettttoooonnnmmmiiiixeeeeeeeerrr
wwwwwweeeeeeeettteeeeeeeennnnnnn? Sccccaaaannnnnnn dddddddeeeeeeee QR-Coooooooodddddddeeeeeeee oooooooofff bbeeeeeeeezzooooooooeeeeeeeekk oooooooonnnnnnnzzeeeeeeee wwwwwweeeeeeeebbsiittteeeeeeee
Meeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrr
wwwwwwwwwwwwwwwwww...mmmmuuuulllldddddddeeeeeeeerrrrrrrreeeeeeeeuuuurrrrrrrrooooooooppeeeeeeee...ccccoooooooommmm
VERNIEUWEN, VERBETEREN EN VERDUURZAMEN
SCHUREN, POLIJSTEN EN IMPREGNEREN VAN BETONVLOEREN
Aventurijn 802 3316 LB Dordrecht | 078-61 84 765 | info@betonpolish.nl | www.betonpolish.nl
00053273002 - KUSTER BETONPOLISH.indd 1 09-04-2025 11:33
Beeeeeeeettooonnnnmmiixxeeeeeeeerrrrrrss
Euurrrrrrooopeeeeeeee
MMuulldddeeeeeeeerrrrrr Vaannnn
Miiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss ggggggggeeeeeeeemmmmmmmoooooooonnnnnnnntttttttteeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrdddddddd oooooooopppppp eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnn vvvvvvvvrrrrrrrraaaaaaaacccchhhttttttttwwwwwwwaaaaaaaaggggggggeeeeeeeennnnnnnn
Opppp mmmaaaaaaaaaatttt ggeeeeeeeemmmaaaaaaaaaaktttteeeeeeee ooooppppllloooossssssssiiiinnnggeeeeeeeennn
Muuullllllllddddddddeeeeeeeerrrrrrrr (uuurrrrrrrrooooooooppppppeeeeeeee pppppprrrrrrrroooooooodddddddduuucccceeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrtttttttt eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnn bbbbbbrrrrrrrreeeeeeeeeeeeeeeedddddddd
vvvvvvvvoooooooooooooooorrrrrrrr iiiiiiiinnnnnnnn ffaaaaaaaabbbbbbrrrrrrrriiiiiiiieeeeeeeekkkkkkksssssssshhhaaaaaaaalllllllllllllllleeeeeeeennnnnnnn
ssssssssccccaaaaaaaallllllllaaaaaaaa aaaaaaaaaaaaaaaannnnnnnn bbbbbbeeeeeeeettttttttoooooooonnnnnnnnmmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss vvvvvvvvoooooooooooooooorrrrrrrr ddddddddeeeeeeee
bbbbbbeeeeeeeettttttttoooooooonnnnnnnnvvvvvvvveeeeeeeerrrrrrrrwwwwwwweeeeeeeerrrrrrrrkkkkkkkiiiiiiiinnnnnnnnggggggggssssssssmmmmmmmaaaaaaaarrrrrrrrkkkkkkktttttttt..... Vaaaaaaaannnnnnnn mmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss
ggggggggeeeeeeeemmmmmmmoooooooonnnnnnnntttttttteeeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrdddddddd oooooooopppppp eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnn
vvvvvvvvrrrrrrrraaaaaaaacccchhhttttttttwwwwwwwaaaaaaaaggggggggeeeeeeeennnnnnnncccchhhaaaaaaaassssssssssssssssiiiiiiiissssssss ttttttttooooooootttttttt oooooooopppppp mmmmmmmaaaaaaaaaaaaaaaatttttttt
MMeeeeeeeeeeeeeeeerrrrrr dddaannnn 10000.000000000000
ggggggggeeeeeeeemmmmmmmaaaaaaaaaaaaaaaakkkkkkktttttttteeeeeeee oooooooopppppplllllllloooooooossssssssssssssssiiiiiiiinnnnnnnnggggggggeeeeeeeennnnnnnn Muuullllllllddddddddeeeeeeeerrrrrrrr iiiiiiiissssssss eeeeeeeerrrrrrrr
beeeeeeeettooonnnnmmiixxeeeeeeeerrrrrrss geeeeeeeelleeeeeeeeveeeeeeeerrrrrrddd
ttttttttrrrrrrrroooooooottttttttssssssss oooooooopppppp lllllllleeeeeeeevvvvvvvveeeeeeeerrrrrrrraaaaaaaannnnnnnncccciiiiiiiieeeeeeeerrrrrrrr tttttttteeeeeeee zzzziiiiiiiijjjjnnnnnnnn vvvvvvvvaaaaaaaannnnnnnn eeeeeeeennnnnnnnkkkkkkkeeeeeeeelllllllleeeeeeee
vvvvvvvvaaaaaaaannnnnnnn ddddddddeeeeeeee ggggggggrrrrrrrroooooooooooooooottttttttsssssssstttttttteeeeeeee bbbbbbeeeeeeeettttttttoooooooonnnnnnnnpppppprrrrrrrroooooooodddddddduuucccceeeeeeeennnnnnnntttttttteeeeeeeennnnnnnn iiiiiiiinnnnnnnn
Neeeeeeeeddddddddeeeeeeeerrrrrrrrllllllllaaaaaaaannnnnnnndddddddd..... Daaaaaaaannnnnnnnkkkkkkkzzzziiiiiiiijjjj oooooooonnnnnnnnzzzzeeeeeeee jjjjaaaaaaaarrrrrrrreeeeeeeennnnnnnnllllllllaaaaaaaannnnnnnnggggggggeeeeeeee
eeeeeeeerrrrrrrrvvvvvvvvaaaaaaaarrrrrrrriiiiiiiinnnnnnnngggggggg bbbbbbiiiiiiiieeeeeeeeddddddddeeeeeeeennnnnnnn wwwwwwwiiiiiiiijjjj hhhooooooooooooooooggggggggwwwwwwwaaaaaaaaaaaaaaaarrrrrrrrddddddddiiiiiiiiggggggggeeeeeeee
mmmmmmmiiiiiiiixxxxeeeeeeeerrrrrrrrssssssss ddddddddiiiiiiiieeeeeeee ooooooooooooooookkkkkkk nnnnnnnnoooooooogggggggg eeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnnssssssss aaaaaaaaaaaaaaaannnnnnnn uuuwwwwwww
wwwwwwweeeeeeeennnnnnnnsssssssseeeeeeeennnnnnnn kkkkkkkuuunnnnnnnnnnnnnnnneeeeeeeennnnnnnn wwwwwwwoooooooorrrrrrrrddddddddeeeeeeeennnnnnnn aaaaaaaaaaaaaaaannnnnnnnggggggggeeeeeeeeppppppaaaaaaaasssssssstttttttt!
Sppppppeeeeeeeecccciiiiiiiiaaaaaaaaaaaaaaaallllllll Boooooooouuuwwwwwww
Neeeeeeeedddddddeeeeeeeerrrrrrrrllllaaaannnnnnnddddddd
Teeeeeeeelllleeeeeeeefffoooooooooooooooonnnnnnn: 00078 662222 1113333000000
RESIWALL STRUCT
wandelementen in vol beton
RESIWALL THERM
geïsoleerde wandelementen
RESISTRUCT
kolommen en balken
in gewapend beton
RESIWALL DECO
PRINT LAVÉ STONE
BRIK
RESIWALL DECO STRIP
RESIWALL DECO COLOR
Uw betrouwbare partner voor prefab betonnen wanden, kolommen en balken
Weg op Bree 125, 3670 Oudsbergen | Kanaalkaai 2, 3960 Bree | T +32 (0)11 79 02 02 | www.lgbeton.eu | info@lg-beton.be
THEMA PREFAB BETON
Tekst & beeld | IDEA StatiCa
PREFAB ONDER
CONTROLE, VAN
VLOER TOT CONSOLE
Prefab betonelementen zijn populair, van liggers en kolommen tot vloer- en wandelementen.
En dat is niet zonder reden. Ze versnellen de bouw en verbeteren de kwaliteit, maar stellen de
constructeur ook voor nieuwe uitdagingen. Prefab betonelementen moeten zowel in gebruik als
tijdens transport en montage voldoen aan de normregels voor stabiliteit en sterkte. Elk onderdeel
van de prefabconstructie brengt zijn eigen specifi eke aandachtspunten met zich mee.
DE KRACHT BEGINT IN DE VLOER
Meer dan 80% van alle vloeren worden in prefab
beton uitgevoerd, waarbij kanaalplaatvloeren
het meest gestandaardiseerd zijn. IDEA
StatiCa Beam en RCS maken het mogelijk om
dergelijke doorsneden eenvoudig te modelleren
en analyseren, inclusief eventuele stortlaag
en toetsing van afschuiving in het aansluitvlak.
De verschillende bouwfases van productie tot
einde levensduur kunnen gecontroleerd worden,
inclusief voorspanning en de lange termijn
effecten van kruip en krimp.
‘De console draagt
de ligger en de
constructeur de
verantwoordelijkheid’
De krachten uit de kanaalplaten worden doorgaans
afgedragen via een wand of ligger. Een typisch
voorbeeld is een dragend binnenspouwblad
met kozijnopeningen en een oplegnok
voor de vloerplaten. De wapening rondom de
sparingen vormt hierbij een kritisch aandachtspunt.
Zeker wanneer het betonelement als
wandligger moet functioneren, is een nietlineaire
FEM-analyse noodzakelijk. Met IDEA
StatiCa Detail kunnen wandliggers nauwkeurig
worden ontworpen en berekend, inclusief wapening
en de controle op scheurwijdtes.
WIE MAG VOOR?
Prefab liggers zijn effi ciënt, tot je ruimte moet
besparen. Dan verschijnen er grote sparingen
voor installaties en beland je als constructeur in
een D-gebied waar de klassieke Bernoulli-hypothese
niet meer werkt. Modelleer een prefab
ligger met tandopleggingen en openingen
eenvoudig in de IDEA StatiCa Detail-applicatie.
Het programma berekent de spanningsvelden
en toont waar scheuren ontstaan, zodat jij de
wapening hierop kunt afstemmen.
De kracht uit de balk gaat langs de opening, via
de console, de kolom in. Een goed ontwerp
van de wapening is essentieel om scheurvorming
in de oplegging te beperken. De console
draagt de balk, de wapening de console, en jij
de verantwoordelijkheid.
HIJSEN ZONDER HOOFDPIJN
Constructieve elementen moeten niet alleen
voldoen in de gebruiksfase, maar ook tijdens
de bouw in situaties zoals transport en hijswerk
op de werf. Dat wisten de oude Egyptenaren
al. Bij prefab is dit cruciaal, omdat de elementen
in de fabriek geproduceerd en vervolgens
als geheel vervoerd en gemonteerd worden.
Door voorspanning en prefab te combineren,
kunnen grotere overspanningen
worden bereikt met slankere doorsnedes.
Echter vraagt dit om extra zweet van de
constructeur, omdat slanke liggers gevoelig
zijn voor instabiliteit tijdens hun reis naar de
beloofde plek. Wat in de eindtoestand stabiel
is, kan tijdens transport plots kwetsbaar
zijn voor kip (lateral torsional buckling). Met
IDEA StatiCa Beam breng je hier meer
zekerheid in. De tijdafhankelijke analyse
(TDA) houdt rekening met kruip, krimp en
veroudering van het beton. Daarnaast kun
je de stabiliteit toetsen tijdens de hijsfase of
op transport.
EEN VOLLE GEREEDSCHAPSKIST
Prefab is effi ciënt bouwen, maar vraagt om
zorgvuldige engineering. IDEA StatiCa biedt
hiervoor een complete gereedschapskist.
Van eenvoudige doorsnedes tot complexe
D-gebieden: elk prefab element kan betrouwbaar
worden doorgerekend. Dankzij
modules als RCS, Beam, Detail en Member
beschikt de constructeur over alle tools om
het gedrag van prefab onderdelen integraal
te beoordelen. Daarnaast genereert de
software rapportages en stuklijsten die direct
bruikbaar zijn voor controle, documentatie
of productie. Dit versnelt de workfl ow
en verhoogt de betrouwbaarheid van het
gehele ontwerpproces. ■
104
THEMA PREFAB BETON
Kanaalplaatvloer met stortlaag en toetsing van afschuiving in het aansluitvlak in IDEA StatiCa RCS.
Prefab ligger met tandopleggingen en openingen. Rechts een kolom met console berekend in IDEA StatiCa Detail.
Slanke voorgespannen prefab ligger. Toetsing van stabiliteit en sterkte tijdens transport in IDEA StatiCa Beam.
Prefab wand met openingen en oplegnok. Links de spanningen in de wapening in IDEA StatiCa Detail.
105
THEMA PREFAB BETON
Tekst | Carolien Klees Beeld | Stabiel Management
Prefab cascospecialist ontzorgt aannemer bij
prefab bouw en neemt risico’s voor haar rekening
‘WIJ SLAAN EEN BRUG
TUSSEN ADVIESPARTIJEN
EN MAAKPARTIJEN’
Stabiel Management verzorgde de
engineering, het projectmanagement en
de realisatie van het prefab casco van
Hotel ibis Styles Ahoy.
Aannemers die huiverig zijn voor prefab bouw, hikken vaak aan tegen hogere kosten en een gebrek
aan fl exibiliteit tijdens de ontwerp- en constructiefase. “Onterecht en onnodig”, stelt Silvester
Snijders hen gerust. “Zo lang je met een partij werkt die verstand van zaken heeft, biedt prefab
bouwen vooral veel voordelen. Zo is de bouwtijd aanzienlijk korter, ligt de kwaliteit van het beton
een stuk hoger en zijn de faalkosten beduidend lager.” Als mededirecteur van Stabiel Management
heeft hij veel ervaring met de realisatie van slimme constructies en prefab casco’s voor woontorens,
scholen, hotels, kantoren en zorgcentra.
Als prefab cascospecialist neemt Stabiel Management
een unieke plaats in. Waar veel partijen
alleen adviseren, neemt zij als een van de
weinigen óók het gehele prefab casco voor een
vaste prijs aan. De benodigde constructiekennis
heeft zij namelijk volledig in eigen huis. “Wij adviseren
al vroeg in de ontwerpfase en ontwerpen
de prefab constructie zodanig, dat deze slim
en tegen minimale kosten te realiseren is. Vervolgens
nemen we de complete verantwoordelijkheid
voor de projectleiding, werkvoorbereiding,
ontwikkeling, engineering, productie
en montage. De aannemer wordt dus volledig
ontzorgd en de risico’s en eventuele faalkosten
liggen bij ons. De besparing in bouwplaatskosten
en voorbereiding is voor de aannemer.”
INTEGRAAL ONTWIKKELEN
Bij prefab bouw is een goede planning cruciaal.
“De installateur zal bijvoorbeeld eerder dan bij
traditionele bouw met de benodigde instortvoorzieningen
moeten komen”, aldus Snijders.
“Kennis is echt een belangrijk ingrediënt van
een succesvolle prefab constructie. Wanneer
er tijdens de adviesfase voldoende prefab
constructiekennis aanwezig is, kun je direct inzichtelijk
maken wat de impact van bepaalde
ontwerpkeuzes op de kosten en planning zijn.
Prefab bouwen is anders dan in het werk storten
en de constructieve beperkingen en moge-
106
THEMA PREFAB BETON
Silvester Snijders, mededirecteur
van Stabiel Management.
lijkheden moet je wel kennen. Vaak zien we dat
adviespartijen te weinig kennis hebben, waardoor
de maakpartijen die in een later stadium
betrokken worden en wél de kennis bezitten,
geen invloed meer op het ontwerp hebben. Dat
zijn gemiste kansen.”
Stabiel Management verzorgde het prefab casco van het kantoorgebouw Herman Sr. in Zwijndrecht.
‘Veel aannemers vrezen onterecht dat de
kosten van prefab hoger zijn’
ADVIES ÉN MAAKPARTNER
De combinatie van gedegen constructiekennis
van prefab bouw en de ervaring in de realisatie
is ideaal voor aannemers die prefab willen bouwen
maar daar zelf niet veel kennis van hebben.
Maar ook voor projecten die voor een aannemer
te groot en/of te complex zijn. “Wij slaan
een brug tussen adviespartijen en maakpartijen,
door beide te doen.”
INDRUKWEKKEND PORTFOLIO
Deze succesformule komt tot uiting in een indrukwekkend
portfolio. Onlangs verzorgde
Stabiel Management in opdracht van Jongekrijg
Maasbouw het complete prefab casco (inclusief
engineering, levering en montage) voor het
nieuwe Cultuur-, Onderwijs- en Mediagebouw
in Ridderkerk. Het casco bestaat uit prefab
betonnen wanden met houtmotief, stalen kolommen,
stalen liggers, houten kolommen en
houten liggers. Een mooie mix van materialen
en disciplines, wat het tot een prachtig hybride
casco maakt. Snijders: “Als vaste partner van
VORM2050 hadden we bovendien de verantwoordelijkheid
voor de engineering, het projectmanagement
en de realisatie van het prefab
casco van High Five in Utrecht. Dit betrof de
bouw van twee woontorens van elk 21 verdiepingen
en is een mooi voorbeeld van de snelheid
waarmee wij kunnen werken. Zo hadden
wij maar vier dagen per bouwlaag nodig, inclusief
het opperen van de prefab badkamers en
alle afbouwpakketten.”
Hij sluit af met de uitnodiging aan aannemers om
hun ontwerp te laten checken: “Dat doen we
graag en binnen een dag kunnen we al aangeven
of het ontwerp geschikt is voor prefab!” ■
Stabiel Management had de verantwoordelijkheid voor de engineering, het projectmanagement
en de realisatie van het prefab casco van High Five.
Stabiel Management verzorgde het complete prefab casco voor het nieuwe
Cultuur-, Onderwijs- en Mediagebouw in Ridderkerk.
107
THEMA PREFAB BETON
Prefab modulaire fietspaden bieden een bewezen systeem: snel aan te leggen,
onderhoudsarm en voorbereid op de toekomst.
Easypath is leverbaar in verschillende afmetingen en kan eenvoudig worden
aangepast aan elk tracé, ook in glooiend of kwetsbaar terrein.
Tekst & beeld | Easypath Nederland
Modulaire fietspaden in prefab beton:
Comfortabel, circulair
en toekomstbestendig
De fiets speelt een steeds grotere rol in de Nederlandse mobiliteit. Niet alleen recreanten en
scholieren, maar ook forenzen, e-bikers en bakfietsers kiezen massaal voor de tweewieler. Dat
betekent drukker gebruikte paden, meer variatie in snelheid en een zwaardere belasting van de
infrastructuur. De verwachtingen rondom veiligheid, comfort en duurzaamheid zijn daardoor hoger
dan ooit.
Prefab modulaire fietspaden bieden hiervoor een bewezen systeem:
snel aan te leggen, onderhoudsarm en voorbereid op de toekomst. Ze
combineren de robuustheid van beton met de flexibiliteit van een modulair
ontwerp. Voor opdrachtgevers en eindgebruikers betekent dat:
veiliger, comfortabeler en duurzamer fietsen, met een infrastructuur
die generaties mee kan.
EEN BEWEZEN SYSTEEM
Sinds 2006 ontwikkelt Easypath Nederland BV prefab betonelementen
die gekoppeld worden via een wigverbinding tot één strak, vlak fietspad.
Wat begon als een innovatief idee, is inmiddels uitgegroeid tot een
uitgekristalliseerd systeem dat breed wordt toegepast in Nederland en
België, van stedelijke woonwijken tot duingebieden. Voor opdrachtgevers
als gemeenten, provincies, waterschappen en recreatieschappen
betekent dit: voorspelbare kwaliteit, een kortere aanleg van trajecten
en een fietspad dat generaties mee kan.
COMFORT EN KWALITEIT ALS UITGANGSPUNT
De kracht van het systeem ligt in de combinatie van precisie en eenvoud.
De elementen worden onder kwaliteitsborging geproduceerd
en worden vervolgens bij de aanleg naadloos aan elkaar gekoppeld.
Het resultaat is een vlak wegdek zonder voelbare voegen. Dat levert
direct merkbaar fietscomfort op, terwijl scheurvorming en wortelopdruk
tot een verleden behoren. Dankzij de hoge kwaliteit gewapend
108
‘Het mooiste moment? Als we een
traject opleveren waar de klant blij
van wordt en waar de fi etser elke
dag het verschil voelt’
THEMA PREFAB BETON
Het resultaat is een vlak wegdek zonder voelbare voegen.
beton kan het voorbereidende grondwerk voor het cunet of de ondergrond
tot een minimum worden beperkt. Dankzij deze eigenschappen
zijn Easypath-fi etspaden onderhoudsarm, onkruidbestendig, met een
verwachte levensduur van meer dan zestig jaar. Voor beheerders betekent
dit minder ingrepen en voorspelbare kosten, terwijl gebruikers
dagelijks profi teren van een veilig en comfortabel traject.
FLEXIBILITEIT EN TOEKOMSTBESTENDIGHEID
Prefab modulariteit maakt het systeem bijzonder fl exibel. Easypath is leverbaar
in verschillende afmetingen en kan eenvoudig worden aangepast
aan elk tracé, ook in glooiend of kwetsbaar terrein. Omdat de elementen
demontabel zijn, blijven kabels en leidingen altijd bereikbaar. Dat vereenvoudigt
toekomstig onderhoud of herinrichting aanzienlijk en draagt bij
aan de hoge restwaarde en hergebruik van de materialen.
Het turnkey karakter is een ander belangrijk voordeel. Easypath levert
niet alleen de elementen, maar desgewenst ook de complete engineering
en realisatie. Zo weet de opdrachtgever dat ontwerp, aanleg en
afwerking naadloos op elkaar aansluiten.
De fi ets speelt een steeds grotere rol in de Nederlandse mobiliteit.
DUURZAME INNOVATIES
Easypath blijft haar product ontwikkelen met oplossingen die inspelen
op actuele maatschappelijke opgaven. Thermopath ® houdt paden ijsen
sneeuwvrij zonder strooizout, Refl expath ® vergroot de zichtbaarheid
met een refl ecterende, slijtvaste toplaag, Climatepath ® combineert
fi etspad en waterberging en Solarpath ® zet het pad zelfs in als
energiebron. Ook kunnen prefab betonelementen worden voorzien
van gasdoorlatende openingen. Deze subtiele gaatjes laten vrijkomend
gas natuurlijk ontsnappen, waardoor ophoping wordt voorkomen en
gaslekken sneller traceerbaar en meetbaar zijn. Met deze innovaties
groeit het fi etspad uit tot meer dan een infrastructuur: een multifunctionele
drager van veiligheid, klimaatadaptatie en energietransitie.
SAMENWERKEN AAN WAARDE
Wat opdrachtgevers vooral waarderen, is de integrale manier van werken.
Easypath denkt mee vanaf de ontwerpfase, stemt details af en borgt
dat de aanleg effi ciënt en hinderarm verloopt. Dat maakt het systeem
niet alleen technisch sterk, maar ook organisatorisch en fi nancieel aantrekkelijk.
Directeur Jim Brouwer verwoordt het treffend: “Het mooiste
moment? Als we een traject opleveren waar de klant blij van wordt en
waar de fi etser elke dag het verschil voelt.”
Prefab, modulair bouwen in beton is geen experiment meer, maar een
bewezen aanpak die comfort en duurzaamheid samenbrengt. Easypath
laat zien dat fi etspaden toekomstbestendig kunnen zijn: robuust in gebruik,
fl exibel in toepassing en voorbereid op de maatschappelijke opgaven van
morgen. Voor opdrachtgevers betekent dit grip op kwaliteit, kosten en levensduur;
voor gebruikers betekent het simpelweg meer fi etsplezier. ■
KERNCIJFERS & SPECIFICATIES (INDICATIEF)
• Systeem: gekoppelde prefab betonelementen;
KOMO-gecertifi ceerde productie.
• Levensduur: 60+ jaar (ontwerp en productie op voorspelbare
kwaliteit).
• Beheer: demontabel, kabels/leidingen bereikbaar, lage
rolweerstand (comfort/veiligheid).
• Boomwortelopdruk: constructie stimuleert wortelgroei in de
diepte; geen opdrukschade.
• Zero-emissie aanleg: lage stikstofdepositie mogelijk; elektrisch
materieel toepasbaar.
• Varianten: Thermopath ® (verwarmd), Refl expath ® (refl ecterend),
Climatepath ® (waterberging), Solarpath ® (energieopwekkend).
109
WITH A PROVEN TRACK
RECORD IN OVER 110
COUNTRIES, CONSTRUX SETS
THE STANDARD AS THE GLOBAL
ONE-STOP PARTNER FOR
FULLY INTEGRATED PRECAST
AND ON-SITE CONSTRUCTION
SOLUTIONS. BRINGING
TOGETHER ENGINEERING
EXPERTISE, CUSTOM
MANUFACTURING, AND
PROJECT KNOW-HOW, ALL
FROM ONE TRUSTED SOURCE.
Precast Moulds | Tunnel Segments Moulds | Machinery | Circulation Plants
Stationary Plants | Formwork for Civil Engineering | Shuttering and Scaffolding
Magnets and Side-Forms | Lifting, Tilting and Turning Equipment
Part of the Construx Group
Let’s talk!
construx.eu
Ik maak geen compromissen als het
gaat om tijd en nauwkeurigheid
Voor snelle en nauwkeurige berekeningen is
IDEA StatiCa de standaard voor al mijn
verankeringsontwerpen.
Probeer het hier
zelf gratis uit:
Software voor het ontwerpen van
staal- en betonconstructies
UW PARTNER IN SLIMME
VERANKERINGEN
Van instortvoorzieningen
tot montage
Wij denken mee, leveren snel en
bieden duurzame oplossingen.
ROTTERDAM THE BAANTOWER
Tekst | Jean van Pol Beeld | Hilti Nederland
Leverancier van bevestigingsmaterialen is volwaardig
lid van bouwteam The BaanTower
‘De gehele gevel zit met
onze technieken vast
aan het gebouw’
Momenteel is de bouw van één van de meest in het oog springende hoogbouwprojecten
van Rotterdam in volle gang: The BaanTower. Ook de geveltechniek met toepassing van
duizenden undercut ankers is bijzonder. Vanaf het begin van de realisatie van de gevel is Hilti
niet alleen leverancier van bevestigingsmaterialen geweest, maar heeft het bedrijf ook een rol als
sparringpartner in het bouwteam gespeeld en zo haar meerwaarde kunnen bewijzen.
De volledige gevel van The BaanTower is verankerd
met bevestigingsmaterialen van Hilti.
Hilti werd gevraagd om mee te denken over de verankering
van de natuursteen gevelpanelen.
Hilti focuste zich binnen project The BaanTower op twee hoofddisciplines:
geveltechniek en installatietechniek. Thomas Goedegebuure zelf,
business developer facade bij Hilti Nederland, was primair betrokken
bij de gevels. “Het eerste contact over de gevelbekleding voor The
BaanTower werd gelegd in het najaar van 2022”, zegt hij over de 159
meter hoge woontoren waarvan de oplevering in 2026 gepland staat.
“Hilti werd gevraagd om mee te denken over de verankering van de
natuursteen gevelpanelen en de montage van de grote kozijnen van
gevelbouwer Blitta.”
VOLWAARDIG LID BOUWTEAM
Wat dit project volgens Goedegebuure voor Hilti zo bijzonder maakt,
is de rol in het bouwteam. “We zijn geen externe leverancier die alleen
levert wat gevraagd wordt, maar een volwaardige sparringpartner.
Er werden regelmatig overleggen gevoerd met de hoofdconstructeur,
detailconstructeur, Blitta, natuursteenleverancier, hoofdaannemer RED
Bouw en ontwikkelaar. Dat maakte het verschil. Juist die samenwerking
tussen alle partijen heeft ervoor gezorgd dat we de gevelconstructie
met elkaar betrouwbaar en efficiënt konden realiseren.”
SLIMME VERANKERING
Een belangrijk onderdeel van de geveltechniek was de toepassing van Hilti’s
HSU-R undercut ankers. “Dit zijn kleine ankers die in de achterkant van
de natuursteenpanelen worden geplaatst. Per paneel zijn er slechts vier
nodig om het volledige paneel veilig te bevestigen”, aldus Goedegebuure.
“Voorafgaand aan de uitvoering zijn er uitgebreide testen en protocollen
doorlopen en is er een mock-up van de aluminium achterconstructie gemaakt.
Deze proefopstelling is op de bouwplaats te bezichtigen.”
112
ROTTERDAM THE BAANTOWER
VERNIEUWENDE MONTAGEWIJZE
Ook de montagewijze was vernieuwend. In plaats van op de bouwplaats
te boren, werd de verankering al tijdens het betonstorten meegenomen.
Daarvoor leverde Hilti de ankerrails. Uniek is dat dezelfde rails zowel de
bevestiging van de natuursteen als die van de gigantische kozijnen van
Blitta moesten opnemen. “In eerste instantie werd gedacht dat hiervoor
vijf tot tien verschillende types ankerrails nodig zouden zijn”, vervolgt
Goedegebuure. “Dat zou de montage extreem complex maken. Tijdens
de engineeringfase hebben wij dit samen met de partners teruggebracht
naar twee types. Dat vereenvoudigde het proces enorm en verkleinde
de foutmarge. Juist hier zie je de meerwaarde van onze rol als sparringpartner.
Dit soort oplossingen kun je alleen ontwikkelen als je samen met
alle partijen in één team zit en de belangen naast elkaar legt.”
STEVIG FUNDAMENT
Het eindresultaat is dat de complete gevel met Hilti-materialen is verankerd:
bijna 16.000 ankerrails en 60.000 undercut ankers werden toegepast.
“Daardoor kunnen we nu met recht zeggen: de hele gevel zit met
Hilti vast aan het gebouw”, aldus een trotse Goedegebuure.
‘Dit project laat zien wat er mogelijk
is als een leverancier optreedt als
sparringpartner in het bouwteam’
Voor Hilti is The BaanTower dan ook méér dan een indrukwekkende
referentie. Het project laat volgens Goedegebuure zien wat er mogelijk
is als een leverancier optreedt als sparringpartner in het bouwteam:
“We hebben wensen geïnventariseerd, oplossingen bedacht, vereenvoudigd
en faalkansen verkleind.” Hilti bewijst met The BaanTower
dat samenwerking in het bouwteam leidt tot efficiëntere processen
en maximale veiligheid in de uitvoering. Daarmee wordt niet alleen de
productiviteit verhoogd, maar ook de duurzaamheid van het gebouw
voor de lange termijn gegarandeerd. ■
In de gevel van The BaanTower werden bijna 16.000 ankerrails verwerkt.
Mock-up gevelfragment uitgevoerd met undercut ankers, aluminium
draagprofiel en ankerrails, allemaal van Hilti.
Ook de montagewijze met de ankerrails was vernieuwend.
In de achterkant van de natuursteenpanelen werden kleine ankers geplaatst.
113
VLAARDINGEN WATERZUIVERING
Tekst | Roel van Gils Beeld | Hoogheemraadschap van Delfland
De toekomst van water
zuiveren in Vlaardingen
Om voorbereid te zijn op de toekomst gaat het Hoogheemraadschap van Delfl and een nieuwe waterzuivering bouwen in Vlaardingen.
Het Hoogheemraadschap van Delfl and werkt onder andere aan het zuiveren van afvalwater. Om
voorbereid te zijn op de toekomst gaat het waterschap een nieuwe waterzuivering bouwen in
Vlaardingen. Het aantal inwoners en bedrijven in de regio Vlaardingen, Schiedam, Maassluis, Midden-
Delfl and en De Lier blijft groeien. Het afvalwater uit deze regio wordt nu gezuiverd op installatie
‘De Groote Lucht’ in Vlaardingen. Deze zuivering is verouderd en niet klaar voor de toekomst.
Na uitvoerig onderzoek is gekozen voor nieuwbouw in plaats van renovatie én voor een, voor
Nederlandse begrippen, bijzondere zuiveringstechniek. Remco Verschoor, projectdirecteur van de
nieuwe waterzuivering Vergulde Hand vertelt over het belang van deze nieuwe zuivering en de
unieke techniek die hiervoor is gekozen.
DE UITDAGINGEN
Net als veel andere waterschappen staat ook
het Hoogheemraadschap van Delfl and voor een
aantal uitdagingen de komende jaren. “Zo gaat
de Europese richtlijn voor stedelijk afvalwater
veranderen en stelt de Europese Kaderichtlijn
Water eisen aan de kwaliteit van het oppervlaktewater
waar Delfl and op loost”, aldus Verschoor.
“Ook neemt de bevolkingsgroei in de
regio sterk toe, waardoor de capaciteit van de
huidige waterzuivering niet meer voldoende is.
Al met al een complexe puzzel om op een goede
manier invulling te geven aan die toekomstige
uitdagingen, zeker als je bedenkt dat we ook nog
in een redelijk dichtbevolkt gebied leven en keuzes
moeten maken over de beperkte ruimte.”
DE LOCATIE
Waterzuivering De Groote Lucht bereikt het
einde van haar technische levensduur in 2030.
“In de verkenningsfase hebben we uitgebreid
onderzoek gedaan naar nieuwbouw of renoveren,
rekening houdend met alle genoemde
uitdagen”, legt Verschoor uit. “In Vlaardingen
hebben we het geluk dat de oude zuivering is
gelegen tegenover bedrijventerrein Vergulde
Hand West, met ruimte voor de bouw van
een nieuwe zuivering vlakbij het bestaande
leidingstelsel. Na alle risico’s en voor- en nadelen
afgewogen te hebben, heeft Delfl and
besloten om voor nieuwbouw te gaan. Inmiddels
hebben we het terrein van ruim 13 hectare
aangekocht van de gemeente Vlaardingen.
De afspraak is dat we vanaf begin 2027
het terrein bouwrijp opgeleverd krijgen om te
kunnen starten met de bouw.”
114
VLAARDINGEN WATERZUIVERING
‘Op InfraTech, het kennisplatform voor de
gehele infrasector, hebben we allerlei bedrijven
alvast actief proberen te enthousiasmeren om
weer de waterschapswereld in te stappen’
Remco Verschoor, projectdirecteur van de nieuwe
waterzuivering Vergulde Hand.
SLIBSCHEIDING DOOR
MEMBRANEN
2027 lijkt nog ver weg, maar volgens Verschoor
moet er voor die tijd nog veel gebeuren. “We
gaan een zuivering bouwen voor 450.000 vervuilingseenheden
met 16.000 m 3 aan hydraulische
capaciteit. In de planfase hebben we in goede
samenwerking met de ingenieurscombinatie
Witteveen+Bos/Haskoning vier kansrijke alternatieven
onderzocht en beoordeeld op basis
van doelmatigheid, duurzaamheid, bedrijfsvoering
en de impact op milieu en omgeving. Uiteindelijk
is gekozen voor de Modified University of
Cape Town (mUCT) technologie met slibscheiding
door membranen. Bij deze techniek wordt
in plaats van nabezinktanks een membraan gebruikt
om het slib van het gezuiverde water te
scheiden. Het is een nieuw concept in de waterschapswereld
in Nederland, maar wel op basis
van bewezen technologie. Zo wordt het op
grote schaal toegepast in de drinkwatersector
en zijn er onder meer vergelijkbare afvalwaterzuiveringen
in Stockholm en Versailles.”
wordt aangescherpt. Verder scoorde de techniek
het best op levenscycluskosten en op het
hergebruik van effluent. Dit is gezuiverd rioolwater
dat na de behandeling uit een afvalwaterzuiveringsinstallatie
wordt geloosd.”
SAMENWERKING MET DE MARKT
Voordat de bouw start, zoekt het Hoogheemraadschap
van Delfland nadrukkelijk de
samenwerking op met de markt. “Waterschappen
staan voor een immense opgave.
Dat kunnen we niet alleen. Deze markt is klein
en eerder is een aantal partijen in Nederland
uit de markt gestapt. Dit vanwege de manier
waarop waterschappen aanbesteden en de risicoverdeling
organiseren. Dat gaan we nu anders
doen. Onder meer door met een goede
marktconsultatie het gesprek aan te gaan. Op
InfraTech, het kennisplatform voor de gehele
infrasector, hebben we allerlei bedrijven alvast
actief proberen te enthousiasmeren om weer
de waterschapswereld in te stappen. Daar zetten
we op in. We doen er alles aan om tot een
aanbestedingsvorm te komen die voor zoveel
mogelijk partijen interessant is en voor ons oplevert
wat wij nodig hebben.”
KENNIS EN EXPERTISE
Een belangrijk punt in de marktbenadering van
Delfland is het opbouwen van kennis en expertise.
“Met dit grote project doet Delfland veel
kennis en ervaring op, die we actief delen met
andere waterschappen en de markt. Daarnaast
nemen we ook ervaringen mee van andere waterschappen.
Zo hebben we bijvoorbeeld de
voorkeursalternatieven laten challengen door
procestechnologen van waterschapcollega’s,
zelfs uit het buitenland. We streven ernaar om
de nieuwe waterzuivering Vergulde Hand in
2030 op te leveren”, sluit Verschoor af. ■
FLEXIBILITEIT VOOR
DE TOEKOMST
Uitgangspunt van het Hoogheemraadschap
van Delfland is om met de nieuwe zuivering
ook een zekere mate van flexibiliteit richting de
toekomst te bewerkstelligen. Verschoor: “De
mUCT-technologie levert het meest schone
water van de vier alternatieven. Deze techniek
vraagt de minste oppervlakte, zodat er in de
toekomst nog ruimte is voor uitbreidingen of
aanpassingen voor als de regelgeving verder
Situatie van de bestaande installatie De Groote Lucht en nieuw te bouwen zuivering Vergulde Hand.
115
VUGHT VUGHT VERDIEPT
Tekst | Roel van Gils Beeld | Civiele technieken deBoer
Een brug op een brug:
Champions
League
staalbouw
In Vught start binnenkort één van de meest complexe spoorprojecten van Nederland: Vught Verdiept.
Daarbij wordt het spoortracé onder het maaiveld gebracht. Om dat ongehinderd te kunnen
uitvoeren, moet het bestaande spoor worden omgelegd via een tijdelijke bypass. En die kruist op
enig moment de N65. Precies op dit punt spelen zusterbedrijven Rijnstaal Nieuwegein en Civiele
technieken deBoer een cruciale rol. Ze bouwden letterlijk een brug op een brug. Twee keer zelfs.
Sinds 2024 werkt BAM aan het omleggen
van het spoortraject door Vught, met een
nieuw spoortracé, een tijdelijk station en een
traverse (voetgangersbrug) over het spoor.
Pas wanneer dit gereed is, volgens planning
eind 2025, kan het bestaande spoor vrijkomen
voor de aanleg van de verdiepte ligging:
een tunnelbak waarin de treinen onder Vught
door gaan rijden. Alles wat met staal te maken
heeft binnen dit project was in handen
van zusterbedrijven Rijnstaal Nieuwegein en
Civiele technieken deBoer. Hun opdracht
omvatte de engineering, productie en montage
van de traverse, spoorbrug en fi etsbrug.
Allemaal tijdelijk van aard. Die laatste twee
kunstwerken liggen parallel aan elkaar en
kruisen de N65.
CIRCULAIR STAAL
“We zijn begonnen met het engineeren en produceren
van de fi etsbrug, die grotendeels is opgebouwd
uit circulaire materialen”, zegt Bjarne
Snel, werkvoorbereider bij Rijnstaal Nieuwegein.
“De liggers zijn samengesteld uit stalen
profi elen van 1,40 meter hoog die bij eerdere
projecten dienstdeden als ondersteuningsconstructies.
Ze lagen op ons terrein te wachten
op een volgende klus. Met deze circulaire inzet
scoorde BAM belangrijke punten in de tender.”
De fi etsbrug bestaat uit vier liggers die in lengte
per twee zijn gekoppeld. De liggers aan weerszijden
zijn met een in het werk gestort betondek
aan elkaar verbonden. “Dat is ook de enige
verbinding, en die combinatie tussen beton en
staal maakte het constructief uitdagend.”
De verbindingen zijn uitgevoerd met M36- en
M42-voorspanbouten, die met elektronische
momentsleutels zijn nagespannen.
116
VUGHT VUGHT VERDIEPT
‘Door de complexe faseringen met afl aten
en omschuiven van technisch ingewikkelde
constructies kwam de synergie tussen onze
bedrijven optimaal tot zijn recht’
Dankzij de boutverbindingen kunnen grote delen in de toekomst opnieuw gebruikt worden.
het hele dek van de onderdoorgang vrij om de
tijdelijke spoorbrug te kunnen bouwen.”
UITDAGENDE CONSTRUCTIE
Jawel, ook de spoorbrug is gebouwd op de onderdoorgang
en blijft daar ook liggen. “Na het
bouwen van onze hulpconstructies zijn op het
dek van de onderdoorgang C-liggers aangevoerd
van 16 ton per stuk. Die zijn door de specialisten
van Rijnstaal Nieuwegein in het werk volledig
doorgelast tot twee constructies van elk 51 meter
lengte”, legt Gorter uit. “Vervolgens hebben
we de vijzels gepositioneerd en hesen twee zware
kranen de constructie in positie, waarna de
vakwerkdelen en boogconstructies werden toegevoegd.
De verbindingen zijn uitgevoerd met
M36- en M42-voorspanbouten, die met elektronische
momentsleutels zijn nagespannen. Elke
las is bovendien niet-destructief onderzocht om
absolute veiligheid te garanderen. Het was met
recht Champions League staalbouw met allemaal
montageverbanden voor tijdelijke stabiliteit.”
Eenmaal afgemonteerd is de spoorbrug 120
centimeter opgevijzeld door Civiele technieken
deBoer. “Op die manier kon BAM de bekisting
maken voor het storten van het betondek”, legt
Gorter uit. “Voor en achter de onderdoorgang
zijn nieuwe landhoofden gemaakt, waarop uiteindelijk
de hele constructie 180 centimeter is
afgevijzeld, en waarbij ook de defi nitieve opleggingen
zijn aangebracht.” Hoewel de kunstwerken
tijdelijk van aard zijn, voldoen ze volgens
Gorter aan alle eisen van nieuwbouw. “Dankzij
de boutverbindingen kunnen grote delen in de
toekomst opnieuw gebruikt worden. Al met al
een bijzondere referentie voor ons als zusterbedrijven.
Door de complexe faseringen met aflaten
en omschuiven van technisch ingewikkelde
constructies kwam de synergie tussen onze bedrijven
optimaal tot zijn recht.” ■
Het was met recht Champions League
staalbouw met allemaal montageverbanden
voor tijdelijke stabiliteit.
SCHUIFBANEN
De fi etsbrug is voorgebouwd op het brugdek
van de onderdoorgang in de N65. Er werd
dus letterlijk een brug op een brug gebouwd.
“Voorafgaand aan de bouw hebben we schuifbanen
op het brugdek geplaatst en zijn er vijzels
op de wand van de onderdoorgang geplaatst”,
legt Anton Gorter uit, projectleider bij Civiele
technieken deBoer. “Nadat het beton van de
fi etsbrug was uitgehard, is het kunstwerk met
vijzels afgelaten op de schuifbaan. Vervolgens is
de fi etsbrug één lengte opgeschoven en is er
een crashdeck aan vastgebouwd als montagedek
voor de latere fase. Daarna is de fi etsbrug
doorgeschoven naar zijn eindpositie. Deze
hangt nu boven de N65. Dankzij het crashdeck
hoefden we de N65 niet af te sluiten en was
Rijnstaal Nieuwegein en Civiele technieken deBoer
stonden in voor de engineering, productie en
montage van de traverse, spoorbrug en fi etsbrug.
117
Dauwpuntsensor-ad-1:2-omgezet.indd 1 15-09-2025 20:41
Nobel
Waterwerken
Uw assistent op het water
Met onze kraanschepen zijn wij multifunctioneel op het gebied van waterwerken.
www.nobelwaterwerken.nl
Bruningsstraat 5 Tel. 0183-504334
4251 LA Werkendam
admin@nobelwaterwerken.nl
Werken bij
Werken bij Gebr. Van Kessel Speciale Technieken en Producten
Meest bijzondere, uitdagende en uiteenlopende (renovatie)projecten binnen de
branche. Van parkeergarages tot infra kunstwerken;
Uitstekende voorwaarden;
Samenwerken met een team van specialisten door heel Nederland.
Neem contact op met
onze recruiter
Thomas Voogt
+31625761287
tvoogt@kessel.nl
kessel.nl/werkenbij
THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE
Tekst | Carolien Klees Beeld | Gebr. Van Kessel
Slim en duurzaam brugonderhoud
Samenwerking en innovatie
onmisbaar bij de renovatie
van duizenden bruggen
Lamellenwapening versterkt bestaande constructies zonder langdurige afsluiting.
Duurzaam onderhoud zoals onze houtrenovatie techniek verlengt
de levensduur van kunstwerken aanzienlijk.
De komende jaren staat Nederland voor een van de grootste infrastructurele uitdagingen ooit.
Duizenden bruggen, tunnels, sluizen en viaducten naderen het einde van hun levensduur en vragen
om grootschalige vervanging of renovatie. Gebr. Van Kessel, onderdeel van VolkerWessels, laat zien
hoe technische kennis, innovatie en samenwerking de sleutel vormen om deze V&R-opgave tot een
goed einde te brengen. “Voor kunstwerken zoals bruggen en tunnels is het simpelweg afsluiten vaak
geen haalbare optie”, legt Johnny Blommers uit. “Ze vormen essentiële schakels in het dagelijkse
verkeer en worden intensief gebruikt. Juist daarom is volledige vervanging vaak niet realistisch en
richten we ons op het verlengen van de levensduur door slim en duurzaam onderhoud.”
Een extra uitdaging daarbij is de invloed van
trillingen door passerend verkeer op bijvoorbeeld
het uithardingsproces van beton. “Dat
vraagt om maatwerk. We denken actief met
de opdrachtgever mee over wat technisch mogelijk
is. Door specifieke toevoegingen aan het
beton kunnen we de gevoeligheid voor trillingen
verminderen. Ook kunnen we aanvullende
constructies toepassen die de impact van trillingen
op het brugdek beperken.”
VERSTERKING VAN BRUGGEN
“Ook bij het versterken van bruggen is een
grondige analyse essentieel om de juiste aanpak
te bepalen. Per kunstwerk onderzoeken
we welk onderdeel versterkt of verstevigd
moet worden en welke techniek daarvoor het
meest geschikt is. Soms adviseren we het toepassen
van lijmwapening, terwijl het in andere
gevallen beter is om een specifiek betondeel
gecontroleerd te slopen, zodat we daar extra
wapening kunnen aanbrengen. Zo zorgen we
voor een duurzame en veilige versterking, afgestemd
op de situatie ter plaatse.”
DUURZAAM VERLENGEN
“Vrijwel al onze technieken zijn gericht op het
verlengen van de levensduur van kunstwerken.
Daarvoor gaan we actief in gesprek met
leveranciers en ontwikkelen we samen innovatieve
oplossingen. Een goed voorbeeld is onze
120
THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE
Met verschillende technieken kan Gebr. Van Kessel ervoor zorgen dat de trillingen van het verkeer geen invloed hebben op de kwaliteit van de renovatiewerkzaamheden.
specialisatie in houtrenovatie, waarvoor we
BRL-gecertificeerd zijn. In plaats van het volledig
vervangen van een meerpaal kunnen we
het aangetaste deel verwijderen en opvullen
met epoxy, zodat de constructie nog jarenlang
mee kan. Ook op het gebied van betonwapening
zetten we stappen. Om roestvorming
van wapeningsstaal tegen te gaan, passen we
kathodische bescherming toe. Dat levert een
aanzienlijke verlenging van de levensduur op.
Daarnaast onderzoeken we alternatieve materialen
zoals cementloos beton en zetten we in
op emissievrije uitvoering met elektrisch aangedreven
machines en voertuigen.”
VEILIGHEID
Bij elk project krijgt de verkeersveiligheid veel
aandacht. Tijdens inspecties en werkzaamheden
denkt het bedrijf mee over mogelijke risico’s
en schakelt ze waar nodig gespecialiseerde
partners in. “Het gaat natuurlijk niet alleen om
de veiligheid van onze medewerkers, maar ook
om die van de weggebruikers.”
SAMENWERKING CRUCIAAL
Wat is volgens Blommers nodig om de V&Ropgave
effectief aan te pakken? “Een goede samenwerking,
want gezamenlijk hebben we alle
kennis in huis. En het is belangrijk dat alle betrokken
partijen, waaronder de ingenieursbureaus
en opdrachtgevers, hun vragen en wensen goed
communiceren. Te vaak zien we dat een bestek
prachtig is uitgewerkt, maar praktisch niet uitvoerbaar
is. Dan is er kostbare tijd en geld verloren
gegaan. Door in een vroeg stadium samen
te werken, voorkom je frustratie en vertraging.”
De kracht van Gebr. Van Kessel ligt juist in
die samenwerking. Als onderdeel van VolkerWessels
kan het bedrijf rekenen op de
expertise van zusterbedrijven als KWS, Vialis
en Van Hattum en Blankevoort. “Zo hebben
we alle facetten in huis, van inspectie tot renovatie
en vervanging. Juist die combinatie
maakt ons uniek.” Een actueel voorbeeld is
het groot onderhoud aan de Schelde-Rijnverbinding
dat binnenkort start. Vier bruggen
krijgen daarbij een flinke opknapbeurt en
Rijkswaterstaat heeft de klus aan KWS Infra
en Gebr. Van Kessel gegund. ■
‘Gezamenlijk hebben
we alle kennis in huis’
Betonrenovatie conform BRL 3201
en CUR 118 uitgevoerd.
Gebr. Van Kessel kan elektrisch aangedreven machines en voertuigen inzetten
waaronder een elektrische knijperwagen met haakarm.
121
THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE
Tekst | Tjerk van Duinen Beeld | Dauwpuntsensor.nl
Voor schildersbedrijven betekent het kwaliteitswerk op basis van volledige data.
Duidelijkheid bij schilderwerk met dauwpuntsensor
METEN IS WETEN
IS KWALITEIT
Het balletje kan raar rollen, weet Anthony van den Hondel van Cathodic Protection Supplies.
Al decennia houdt hij zich bezig met het beschermen van betonconstructies met kathodische
bescherming. Deze techniek neutraliseert met elektrische stroom of opofferingsanodes het
corrosieproces en is een beproefde methode om de levensduur van gebouwen, infrastructuur
en stalen objecten aanzienlijk te verlengen. Daar komt monitoring bij kijken om prestatie in
de tijd te verzekeren, door digitalisering en toepassing van IoT. Niet alleen bespaart dat veel
tijd, het levert ook veel interessante en nuttige data op. Kan dat niet ook bij schilderwerk,
vroeg een grote klant? Jazeker. En zo werden na een jaar testen in september de eerste vijftig
dauwpuntsensoren uitgeleverd.
122
THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE
‘Exacte data waaronder het schilderwerk
is aangebracht, is en blijft altijd
beschikbaar’
De dauwpuntsensor is eenvoudig op te
nemen in de werkroutine.
“Bij schilderwerk kan veel misgaan en een
van de belangrijkste aspecten is onvoldoende
hechting”, begint Van den Hondel. “Dat ligt
niet aan de vaklui, het materiaal of de gebruikte
producten, maar aan de weersomstandigheden
tijdens de applicatie. Als het regent, kun
je niet verven, dat snapt iedereen. Maar het is
minder duidelijk als het net iets te koud is. De
geldende norm NEN EN ISO 8502-4 schrijft
een oppervlaktetemperatuur van minimaal
3°C boven het dauwpunt voor, tenzij anders afgesproken.
Als de temperatuur te laag is, vormt
zich condens op het materiaal, of het nu hout,
beton of metaal is.”
FOUTEN
Om de condities waaronder geschilderd wordt
goed in de gaten te houden, kun je handmatig
metingen doen. Maar daarbij kan van alles
fout gaan. Van den Hondel: “Omstandigheden
veranderen soms snel. Zo kan een meting in
de ochtend een uur later al achterhaald zijn.
Of een meetinstrument wordt direct vanuit
een verwarmde keet gebruikt: niet goed, want
de sensor moet tijd krijgen om de ondergrond
over te nemen. Ook zie je onvolledige controles
met bijvoorbeeld alleen luchttemperatuur
en relatieve vochtigheid, terwijl de oppervlaktetemperatuur
en het dauwpunt essentieel
zijn. Meten en registreren is handwerk en daar
treden ook fouten op. Als het fout gaat met
dauwvorming, krijg je kwalitatief ondermaats
schilderwerk en daar zit de klant bepaald niet
op te wachten.”
EXACTE DATA
Voor grote afnemers van schilderwerk, zoals
woningcorporaties, het Rijksvastgoedbedrijf of
Rijkswaterstaat, telt alleen voorspelbare kwaliteit.
“Een relatie van mij, een groot bedrijf waar
ik veel kathodische bescherming mee doe, levert
graag die voorspelbare kwaliteit voor haar
klanten”, vervolgt Van den Hondel. “Daar werden
alle metingen van de mensen in het veld
handmatig ingevoerd in spreadsheets. Dat kost
veel tijd en de kans op fouten is groot. Mijn
klant zei toen: kunnen we dat net als bij KB niet
slimmer aanpakken? We zijn toen meteen een
goede sensor gaan ontwikkelen en na een jaar
testen is de eerste serie net uitgeleverd. Die
gaan zich snel terugbetalen. Waar een sensor
hangt, wordt werk uit handen genomen en
hoeft geen manuur meer aan handmatig meten
te worden besteed. De voorman wordt actief
geïnformeerd en kan inloggen voor realtime
data. De exacte data waaronder het schilderwerk
is aangebracht, is en blijft zo altijd beschikbaar.
Dus ook discussies met verzekeraars
zijn verleden tijd. Voor schildersbedrijven betekent
het kwaliteitswerk op basis van volledige
data, precies weten wanneer je moet stoppen
of het werk kunt hervatten, dus minder verloren
uren en geen fouten bij het registreren.
En het is eenvoudig op te nemen in de werkroutine:
bouwkeet neerzetten, dixie ernaast
en dan een dauwpuntsensor ophangen.” ■
123
THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE
Tekst & beeld Fereb Belgium
De weg naar duurzaam
betonherstel
Aanbrengen van de spuitmortel.
Fereb is de Belgische Federatie van specialisten in betonherstelling, betonversteviging en
betonbescherming. Samen met haar leden, aannemers, fabrikanten en dienstverleners ijvert zij voor
een duurzame betonherstelling.
124
THEMA BETONONDERHOUD | REPARATIE | RENOVATIE
Manueel aanbrengen van de reparatiemortel.
BETONSCHADE
Betonschade kan verschillende oorzaken hebben.
Bij gewapend beton wordt de schade vaak
veroorzaakt door het roesten van de wapening.
De wapening zet uit en de betondekking
begint te scheuren en barsten. In de meeste
gevallen ligt carbonatatie aan de basis van betonschade.
Het is een natuurlijk proces waarbij
CO 2
in het beton dringt. Zodra het carbonatatiefront
de wapening bereikt, begint deze te
roesten met barsten en scheuren tot gevolg.
Deze vorm van betonschade komt meestal
voor bij oudere betonconstructies.
Een ander veel voorkomend probleem zijn
chloriden. Vooral door dooizouten en in een
omgeving waar veel zout aanwezig is, zoals aan
de kust, komt dit vaak voor. De chloriden dringen
door in het beton met roestvorming van de
wapening tot gevolg. Vroeger mengde men ook
wel eens chloriden in de betonspecie om sneller
te kunnen werken bij koude temperaturen.
DIAGNOSE OF
VOORONDERZOEK
De basis van elk duurzaam betonherstel is de
diagnose of het vooronderzoek. Deze diagnose
gaat altijd vooraf aan de herstelling en moet uitgevoerd
worden door een gespecialiseerde architect
of studiebureau. Zij beschikken over de
nodige apparatuur om metingen te doen en zo
de oorzaak en omvang van de schade te bepalen.
In sommige gevallen zijn een diepgaand onderzoek,
verkregen door het uitvoeren van een
kernboring, en een analyse door een gespecialiseerd
laboratorium noodzakelijk. Op basis
van het vooronderzoek kunnen vervolgens een
bestektekst en prijsraming worden opgemaakt.
‘Eén van de
belangrijkste elementen
bij het uitvoeren van de
betonherstelling is de
controle’
KEUZE VAN EEN
ERVAREN AANNEMER
De keuze van de aannemer is erg belangrijk.
Kies voor een ervaren aannemer, lid van Fereb,
die over de nodige expertise beschikt en bij
voorkeur een beroep doet op Benor gecertificeerde
arbeiders.
Aanbrengen van opofferanode voor kathodische bescherming.
KEUZE VAN DE
AANGEPASTE PRODUCTEN
Ook de keuze van de producten moet zorgvuldig
gebeuren. Er zijn immers verschillende
herstelmortels: mortels voor handmatige verwerking,
spuitmortels en mortels voor het herstellen
van structurele of esthetische schade.
De herstelmortels moeten verplicht het CElabel
dragen en bij voorkeur ook Benor gecertificeerd
zijn. In sommige gevallen kunnen
nieuwe producten en technieken betonschade
herstellen of voorkomen.
CONTROLE TIJDENS
EN NA UITVOERING
Eén van de belangrijkste elementen bij het uitvoeren
van de betonherstelling is de controle.
Tijdens de uitvoering van de werken zal de
aannemer zelf een aantal controles uitvoeren.
Zo noteert hij zorgvuldig alle badgenummers
van het product en de omstandigheden waarin
het werd aangebracht. Er worden ook op regelmatige
basis hechtproeven uitgevoerd. Bij
Benor gecertificeerde aannemers kan er tijdens
en na de werken een controle worden
uitgevoerd door BCCA.
BESCHERMING VAN
BETONCONSTRUCTIES VOOR
EEN LANGERE LEVENSDUUR
Om de levensduur van betonconstructies te
verlengen, kan men het best de betonconstructies
beschermen na uitvoering van de
herstelling. Hiervoor gebruikt men naar gelang
de situatie waterdichtingsproducten, carbonatatieremmende
coatings, chemisch resistente
coatings of kathodische bescherming. ■
Andere oorzaken van betonschade zijn onder
andere waterinsijpeling, scheurvorming door
mechanische invloeden, zoals trillingen door
zwaar verkeer, maar ook chemische invloeden
in de industrie. Ook concept- en uitvoeringsfouten
kunnen leiden tot vroegtijdige schade.
Ten slotte is er nog ASR (Alcali Sillica Reactie),
wat leidt tot het uitlogen van het beton zelf.
Als het gaat om betonschade, kan onderscheid
gemaakt worden tussen esthetische schade en
structurele schade. Voor een duurzaam betonherstel
heeft Fereb samen met haar leden een
stappenplan ontwikkeld.
Opgelijmde wapening.
125
Staalplaat-betonvloeren
Onderdeel van uitkragingen
De nieuwe
ComFlor ® 210+
Ontwerpprogramma op onze website
www.dutchengineering.nl
T +31 (0)71-5418923 E info@dutchengineering.nl W dutchengineering.nl
LICHTGEWICHT MET
EXTREEM DRAAGVERMOGEN
Circulair bouwen
tot in het kleinste detail.
Skellet is het stalen circulair constructiesysteem
met eindeloze mogelijkheden, elke keer opnieuw.
Skellet is demonteerbaar tot en met het kleinste
onderdeel. Zowel de profielen als de verbindingsstukken
zijn 100% herbruikbaar in elk denkbaar
project. Met Skellet is het mogelijk licht en effi cient
te bouwen zonder in te leveren op structurele
draagkracht, waardoor het voor grote overspanningen
en hoge belastingen uitermate geschikt is.
EN1090 Gecertificeerd. Uitvoeringsklasse EXC3
Reijrink Skellet BV. opereert vanuit een nieuwe
vestiging in Tilburg. Een intensieve samenwerking
met Skellet Benelux (BE), bedenker en ontwikkelaar
van dit circulaire staalbouwsysteem.
WWW.REIJRINK.COM
REIJRINK SKELLET BV Kalundborg 10, Tilburg
WE STEEL THE FUTURE!
Tekst | Marjolein de Wit-Blok Beeld | Wyli en Kobout
Samenwerking levert win-winsituatie op
Strak windverband dankzij
excentrische stelring
Toepassingen van de Wyli zijn te vinden in het spelingvrij monteren van windverbanden.
De excentrische stelring Wyli Tension Disc is meer dan tien jaar geleden ontwikkeld door Erik
Gerssen om strakke windverbanden te monteren. Door de sterk groeiende vraag is het bedrijf een
samenwerking aangegaan met Kobout. Deze specialist in bevestigingsmiddelen heeft alle kennis en
capaciteit in huis voor een geoliede handling van losse onderdelen. De voorbereidingen zijn in volle
gang om de levering via Kobout vanaf half september te kunnen starten.
De Wyli is snel en eenvoudig te monteren en
bovendien vrijwel onzichtbaar.
De thermisch verzinkte ring voldoet aan de Europese eisen, is vrijwel
onzichtbaar en levert daarnaast 80% tijdbesparing op bij de montage.
128
Kobout is al meer dan 40 jaar partner voor bevestigingsmaterialen
in West-Europa. Op basis
van kennis, een (zeer) breed assortiment en een
team van meer dan 140 medewerkers, bedient
het bedrijf jaarlijks duizenden klanten in de handel,
industrie, bouw en export. ‘Snel en goed’
staan hoog in het vaandel. Dit betekent dat alle
processen en logistieke systemen zodanig zijn
ingericht, dat de kans op fouten vrijwel nihil is.
Kwaliteit is daarnaast niet alleen gegarandeerd
bij de producten zelf, maar ook terug te vinden
in de verpakkingen en vele mogelijkheden om
leveringen optimaal af te stemmen op de omstandigheden
en wensen van de klant.
NIEUW: DE WYLI TENSION DISC
Regelmatig worden er afspraken gemaakt
met producenten van uiteenlopende soorten
bevestigingsmateriaal om een zo compleet
mogelijk assortiment te kunnen bieden. Een
serieus ‘pareltje’ is de nieuwe samenwerking
met Wyli, waar onder andere de bijzondere
oplossing is ontwikkeld voor het realiseren
van spelingsvrije en strakke windverbanden.
Eigenaar Erik Gerssen: “Een strak windverband
is niet altijd vanzelfsprekend, ondanks
de hoge maatvastheid van staalconstructies
tegenwoordig. Een windverband staat al gauw
bol waardoor hij feitelijk niet functioneel is en
het staat zeker niet fraai. De Wyli is hiervoor
een oplossing die zich inmiddels meer dan bewezen
heeft. Zeker gezien de sterke groei.”
De thermisch verzinkte ring voldoet aan de
Europese eisen, is vrijwel onzichtbaar en levert
daarnaast 80% tijdbesparing op bij de montage
in vergelijking met andere oplossingen. Gerssen:
“Inmiddels worden ze toegepast voor het spelingvrij
monteren van windverbanden in gevels
en daken maar ook om speling in de staal-, stelling-,
glastuin- en machinebouw te verhelpen.”
VOORRAAD IN
KOBOUT MAGAZIJN
Gerssen was al een tijdje op zoek naar een
goede partner voor de logistiek en het vergroten
van de omzet. En vooral naar een
partner die de klappen van de zweep kent in
de beton- en staalbouwwereld. Hij kwam in
contact met groothandel in bevestigingsmaterialen
Kobout. Directeur Joost Kunst: “Er was
direct een klik en dat is belangrijk om tot een
goede samenwerking te komen. Het was ook
duidelijk een win-winsituatie: wij kunnen ons
assortiment verder completeren met een bijzonder
product terwijl Wyli mee kan liften op
onze logistiek en ons verkoopteam.”
Inmiddels is afgesproken dat de Wyli’s op
voorraad komen te liggen in praktisch alle
beschikbare uitvoeringen en afmetingen. Ze
kunnen vanuit deze voorraad los worden geleverd,
maar ook als onderdeel van een totaalbestelling.
Inclusief producten van derden
indien gewenst. Kunst: “Onze salesmensen
hebben een training gekregen zodat ze over
de benodigde kennis beschikken om onze
klanten het juiste advies te geven. Ook dáár
zit een stukje kwaliteit van Kobout.” ■
‘Een strak windverband is niet altijd
vanzelfsprekend, ondanks de hoge
maatvastheid van staalconstructies
tegenwoordig’
Een windverband staat al gauw bol waardoor hij feitelijk niet functioneel is en
het staat zeker niet fraai. De Wyli is hiervoor een oplossing.
De innovatieve oplossing is ook geschikt om speling in de staal-,
stelling-, glastuin- en machinebouw te verhelpen.
Er was direct een klik en dat is belangrijk om tot een goede
samenwerking te komen. Links: Erik Gerssen, rechts: Joost Kunst.
129
Tekst & beeld | Liemar
Steeds strengere regels, steeds hogere druk
Van digitale facturen
naar ketengerichte
procesoptimalisatie
De administratieve druk in de bouw- en staalbouwsector neemt toe. Overheden stellen steeds
strengere eisen, marges staan onder druk en tegelijkertijd groeit de behoefte aan betere grip op
projecten en processen. In die context is Peppol geen toekomstthema meer, maar een directe
realiteit. Sinds 2024 zijn Belgische bedrijven verplicht hun facturen aan overheden (B2G) via het
Peppol-netwerk te versturen. Vanaf 1 januari 2026 wordt deze verplichting uitgebreid naar alle
zakelijke facturatie tussen bedrijven (B2B). Ook in Nederland staat een vergelijkbare regeling
gepland, met een deadline op 2030.
Illustratie werking Peppol.
Toch draait het bij Peppol om meer dan alleen
voldoen aan regelgeving. Volgens Jan van Hapert
van Liemar ligt hier een bredere kans. “Peppol
is geen IT-project”, zegt hij. “Het is de opstap
naar een administratieve structuur die net zo
voorspelbaar en betrouwbaar moet worden als
je productieproces.” Ook Maarten Van Goethem
van Nymus ziet de wettelijke verplichting
vooral als een aanleiding om structureel slimmer
te gaan werken. “Het mooie aan Peppol is dat
het je dwingt om processen te herijken. Bedrijven
investeren vaak in software voor productie,
maar niet in hun administratie terwijl daar
enorme winst te behalen valt: minder fouten,
snellere doorlooptijden en realtime inzicht.”
ACCESS POINTS
Het idee achter Peppol is eenvoudig: bedrijven
versturen en ontvangen facturen
via een beveiligd netwerk van erkende Access
Points, in een uniform formaat (UBL).
Maar de échte waarde ontstaat wanneer
het systeem goed geïntegreerd wordt in de
bestaande bedrijfsprocessen. “Onze klanten
willen weten of hun specifieke situatie
werkt”, vertelt Van Hapert. “Met vorderingsstaten,
goedkeuringsflows, afwijkende
btw – al die uitzonderingen zijn binnen Peppol
goed te ondersteunen, mits je het slim
inricht. Dat is precies waarom wij met Nymus
samenwerken.”
Van Goethem vult aan dat standaardoplossingen
in de praktijk vaak tekortschieten, zeker
in de staalbouw. “De staalbouw is geen standaardsector”,
zegt hij. “Facturen zijn vaak omvangrijk,
gekoppeld aan meerdere projecten of
faseringen. Generieke access points missen die
nuance. Daarom richten wij onze infrastructuur
specifiek in voor partners als Liemar, met
aandacht voor het hele traject: van UBL-opbouw
tot correcte ontvangst en verwerking.”
SAMENWERKING
ALS FUNDAMENT
Die samenwerking is bewust opgebouwd. Liemar
zorgt voor de juiste datalevering vanuit het
130
ALLES AUTOMATISCH
OP Z’N PLEK
Bijlagen zoals bestelbonnen of certificaten kunnen
gewoon worden meegestuurd, en ook bij
inkomende facturen worden bijlagen automatisch
ingelezen. Daarbij worden gegevens zoals
artikelregels, kostensoorten en bestelinfo automatisch
ingevuld, mits aanwezig in de UBL.
Ook bij foutmeldingen blijft het proces eenvoudig:
een factuur kan direct vanuit Liemar of
via het portaal van Nymus opnieuw worden
aangeboden. Klanten behouden altijd controle
over het goedkeuringsproces; weigeren, corrigeren
en crediteren zijn volledig ondersteund.
Jan van Hapert van Liemar.
VERDER DAN FACTURATIE
Peppol is bovendien nog maar het begin. In
2028 start in België de volgende stap: e-reporting,
oftewel automatische btw-rapportage
via hetzelfde netwerk. Nymus is actief
betrokken bij Europese pilots zoals het VIDAprogramma
en deelt inzichten uit die trajecten
met partners als Liemar. “We willen niet pas
aanhaken als iets verplicht wordt, maar willen
dat vóór zijn”, zegt Van Goethem. “Omdat we
‘Wie nu investeert in een goed ingerichte, sectorgerichte oplossing, bouwt
aan overzicht, veiligheid en proceszekerheid, met minder handmatig
werken en meer controle over de cijfers’
ERP-systeem, terwijl Nymus de verzending,
validatie en koppeling naar boekhouding en
administratie verzorgt. Van Hapert: “Onze filosofie
is dat je administratie net zo gestroomlijnd
moet zijn als je fabriek. En dat begint bij
samenwerking. Geen losse tools, maar ketens
die met elkaar praten.”
Die keten begint bij een goede implementatie,
legt Van Hapert uit. “Maar dan wel eentje die
zó logisch in elkaar zit, dat je er als gebruiker
nauwelijks naar hoeft om te kijken.” Volgens
hem is de kracht juist dat Peppol in Liemar volledig
meeloopt in de bestaande processen. “Je
activeert het één keer en vanaf dat moment
sluit alles automatisch op elkaar aan. Btw-codes
worden op de achtergrond gekoppeld aan
de juiste standaarden en je verstuurt je verkoopfacturen
gewoon zoals je altijd al deed –
alleen nu met één klik via Peppol. Inkomende
facturen worden vanzelf opgehaald en gekoppeld
aan de juiste leverancier, inclusief alle bijlagen
en data. Het komt direct op de juiste plek
in je administratie terecht, zonder extra werk
of handmatige stappen.”
De voordelen worden pas echt voelbaar als ze
doorwerken in de praktijk. Volgens Van Goethem
is dat precies wat bij klanten gebeurt.
“We horen van klanten dat hun verwerkingstijd
drastisch daalt. Geen zoekgeraakte facturen
meer en geen fouten bij het overtypen.
Alles komt gegarandeerd aan én is direct beschikbaar.
Dat creëert rust op de werkvloer.”
Van Hapert ziet die verandering ook. “Juist dat
verschil proberen we zichtbaar te maken. We
nemen de complexiteit weg, zodat onze klanten
zich kunnen focussen op hun kerntaken.”
geloven dat digitalisering geen losse ingrepen
zijn, maar een doorlopende ketenontwikkeling.”
Peppol is dus geen eindpunt, maar een
fundament. Wie nu investeert in een goed ingerichte,
sectorgerichte oplossing, bouwt aan
overzicht, veiligheid en proceszekerheid, met
minder handmatig werken en meer controle
over de cijfers.
Dit artikel is gebaseerd op inzichten uit het
webinar ‘Peppol in de praktijk’, én het tweede
webinar over technische implementatie, georganiseerd
door Liemar, Nymus en InfoSteel. ■
Maarten Van Goethem van Nymus.
131
Tekst & beeld | pgb-Europe
Innovatieve
bevestigingsoplossingen
maken bouwen efficiënter
Bij het bevestigen van staalconstructies is betrouwbaarheid cruciaal.
pgb-Europe onderscheidt zich als toonaangevende leverancier van hoogwaardige
bevestigingsmaterialen die voldoen aan de strengste Europese normen.
Het assortiment is zorgvuldig samengesteld om structurele verbindingen niet
alleen sterker, maar ook veiliger en efficiënter te maken. Met onder andere
HV- en SB-constructiebouten en de innovatieve Lindapter-klemsystemen
worden oplossingen geboden die tijd, kosten én risico’s beperken.
LINDAPTER-KLEMSYSTEMEN: SNELLER, VEILIGER,
SLIMMER
Traditioneel worden staalconstructies vaak verbonden door lassen of
boren op de werf. Dat is arbeidsintensief, tijdrovend en brengt bijkomende
veiligheidsrisico’s met zich mee. Lindapter-klemsystemen bieden
hiervoor een slim alternatief. Ze maken lassen of boren overbodig, waardoor
er geen vergunningen voor heet werk nodig zijn en de veiligheid
op de werf aanzienlijk verbetert. Bovendien kan montage eenvoudig van
bovenaf gebeuren, zodat er minder steigers of hoogwerkers nodig zijn.
Het resultaat? Een snellere installatie, lagere kosten en meer veiligheid.
Deze klemsystemen zijn bijzonder geschikt voor toepassingen zoals
vloerconstructies, ophangsystemen voor HVAC, leidingen en verlaagde
plafonds. Dankzij de schuifbare verstelling van de profielen kan de positie
exact worden aangepast vóór het definitief aandraaien. Dat garandeert
een perfect afgewerkte en duurzame verbinding.
VOORSPANBOUTEN: MAXIMALE
BETROUWBAARHEID
Voor veeleisende verbindingen in staalbouw biedt pgb-Europe een
compleet gamma voorspanbouten conform EN 14399 in 10.9 staal.
Deze bouten garanderen de noodzakelijke klemkracht dankzij een voorgeschreven
aandraaimoment. Het aanbod omvat:
• Type HV (EN 14399-4): diameters M12 t/m M36
• Type HR (EN 14399-3): diameters M12 t/m M30
De thermisch verzinkte voorspanbouten zijn onmisbaar bij staalconstructies
die worden blootgesteld aan zware omstandigheden. Ze voldoen
aan de strikte eisen van EN 1090-2, de Europese richtlijn voor
staalbouw. Daarmee bieden ze de zekerheid dat uw verbindingen niet
alleen sterk, maar ook duurzaam en conform de regelgeving zijn. De
bouten worden geleverd als complete set, dus bouten, moeren en
rondellen in dezelfde verpakking.
SB-BOUTEN: VEELZIJDIG EN NORMCONFORM
Naast voorspanbouten levert pgb-Europe ook SB-bouten volgens EN
15048. Deze bouten in kwaliteit 8.8 zijn beschikbaar in uitvoeringen conform
EN ISO 4014 en 4017. Het gamma omvat verzinkte bouten (M10 t/m
M24) en thermisch verzinkte versies (M12 t/m M36). Voor grotere maten
is maatwerk op aanvraag mogelijk, zodat u altijd de juiste oplossing vindt.
Een belangrijk voordeel van de thermisch verzinkte SB-bouten en moeren
is dat ze allemaal ISOPASSEND zijn. Dat betekent dat ze probleemloos
passen op moeren met tolerantieklasse 6H. Dankzij de markering
8.8U herkent u deze eigenschap direct.
INSTORTANKERS
Het gamma van pgb-Europe wordt voortdurend uitgebreid met innovatieve
producten. Nieuw zijn de verzinkte en thermisch verzinkte instortankers,
beschikbaar in maten M16 t/m M24 en in verschillende lengtes.
Speciaal ontworpen afdekkapjes beschermen de draad tijdens het betonstorten
en kunnen nadien eenvoudig verwijderd worden. Dat maakt
het installatieproces vlot en betrouwbaar, zonder kwaliteitsverlies.
132
‘Het resultaat? Een snellere installatie,
lagere kosten en meer veiligheid’
CONCLUSIE
Bij pgb-Europe wordt innovatie gecombineerd met betrouwbaarheid.
Het brede productassortiment – van klemsystemen en voorspanbouten
tot SB-bouten en instortankers – is ontwikkeld om uw projecten
veiliger, sneller en efficiënter te realiseren. Of het nu gaat om standaardtoepassingen
of complexe staalconstructies: met pgb-Europe
kiest u voor zekerheid, kwaliteit en gebruiksgemak. Laat u overtuigen
op 9 oktober 2025 op de Staalbouwdag, stand 38. ■
Lindapter-klemsystemen maken lassen of boren overbodig.
133
Het complete prefab casco bij één partij:
Vanaf ontwerp tot en met montage
Prefab casco’s Ontwikkeling Engineering Productie Levering Montage
• Prefab bouwen: wel de voordelen, niet de risico’s
• Vrijblijvend constructief advies in de ontwerpfase
• Meer en sneller bouwen met minder mensen
Beton I Staal I Hout I Woontorens | Hotels | Kantoren | Scholen | Zorgcentra
TERWA Uw partner voor de
ruw- en prefabbeton bouw
Terwa ontwikkelt en produceert diverse
prefabbetonsystemen voor de beton- en
prefabindustrie. Met onze systemen bieden wij
altijd een innovatieve oplossing voor ieder detail.
Onze producten combineren een hoge mate van
betrouwbaarheid met een eenvoudige montage.
Waar nodig zijn ze voorzien van KOMO-certificering,
ETA en/of CE-markering. Voor elke uitdaging de
perfecte verbinding!
Terwa beheerst het volledige proces: van concept
en ontwerp tot productie en aftersales. Zo kunnen
wij ons flexibel aanpassen aan de eisen en wensen
van onze klanten. Onze eigen engineeringafdeling
richt zich op het ontwikkelen van nieuwe producten
en het continu optimaliseren van bestaande
oplossingen. Door gebruik te maken van de
nieuwste innovatieve technieken spelen wij in op de
actuele behoeften en technische uitdagingen binnen
de bouw- en prefabsector.
Prefab Beton Systemen
Terwa B.V. (HQ)
Kamerlingh Onneslaan 1-3
3401 MZ IJselstein
+31 (0)30 699 1329
www.terwa.com
info@terwa.com
Terwa Prefab
Connector
Doorkoppelsysteem
Hijssystemen
Sandwichelement
Verankeringssysteem
Bevestigingssystemen
IJsseldijk 31
info@preco.nl
7325 WZ Apeldoorn verkoop@preco.nl
085 11 22 360 www.preco.nl
UW TOTAALLEVERANCIER VAN
HOOGWAARDIGE PREFAB
BETONELEMENTEN
Wanden
Kanaalplaatvloeren
Kolommen & Balken
Trappen & Bordesplaten
Balkon- & Galerijplaten
T-Docks
Specials
Gepolijst beton
Tekst | Roel van Gils Beeld | RvR Betonpomp Verhuur
Krachtig in elke kubieke meter
Pionier in betonpompen
viert 20-jarig jubileum
Hans de Bruin (l) en René van Rijs (r) van RvR Betonpomp Verhuur.
RvR Betonpomp Verhuur bestaat twintig jaar! Het avontuur begon twintig jaar geleden met een
klein betonpompje en een flinke dosis lef. Waar anderen zich lieten beperken door moeilijk
bereikbare locaties, zag dit familiebedrijf juist kansen. Inmiddels staat er een modern wagenpark met
betonpompen en -mixers in verschillende formaten, schuimbetonoplossingen en zelfs de eerste
accubetonpompen van Nederland.
136
De kracht van RvR Betonpomp Verhuur zit ‘m
in innovatie en een scherpe blik op wat beter
kan. Oprichter en praktijkman pur sang René
van Rijs zag dat er in de bouw niets bestond
tussen een kruiwagen en een grote betonpomp.
“Het storten van naden tussen kanaalplaten
gebeurde handmatig via een kubel aan
een hijskraan, een tijdrovend en zwaar karwei.”
Hij besloot te experimenteren met een kleine
pomp en een 50 mm slang, waarmee kanaalplaten
snel en efficiënt gevuld konden worden.
Het bleek een schot in de roos: eenvoudiger,
sneller en goedkoper. Daarmee was de eerste
kleine betonpomp in Nederland geboren.
KLEINE ACCUBETONMIXER
In de jaren die volgden, breidde het machinepark
zich gestaag uit en ook een compagnon
diende zich aan in de persoon van Hans
de Bruin. RvR Betonpomp Verhuur bracht
een kleine revolutie teweeg in de sector. “De
nieuwste stap is volledig emissievrij werken”,
zegt Van Rijs enthousiast. Inmiddels draaien
er drie accubetonpompen en in oktober 2025
is de laatste primeur onthuld: de allereerste
kleine betonmixer op accu van Nederland.
“Compact genoeg om achter een auto te hangen
en ideaal voor binnenstedelijke projecten
of op locaties waar werkmaterieel zwaarder
dan 3.500 kg niet kan komen.”
‘Waar concullega’s
ons concept kopiëren,
blijven wij continu
vernieuwen’
TOTAALONTZORGING
Naast innovatie is veelzijdigheid een pijler van
RvR Betonpomp Verhuur. Het bedrijf biedt opdrachtgevers
de mogelijkheid om het complete
traject uit handen te geven: beton leveren, verpompen,
storten én afwerken met complete
stort- en afwerkploegen. Daarnaast heeft
schuimbeton een vaste plek gekregen binnen
de werkzaamheden. Het lichte materiaal
wordt toegepast voor het isoleren en ophogen
van vloeren en is daarmee een veelgebruikte
oplossing bij renovatie- en verduurzamingsprojecten.
Vanuit die expertise is RvR Totaalvloer
ontwikkeld: een compleet vloerconcept waarbij
schuimbeton wordt gecombineerd met
vloerverwarming en een deklaag. “Het voordeel
van RvR Totaalvloer is dat wij het hele traject
verzorgen”, legt Van Rijs uit. “Van advies
op locatie tot snelle uitvoering, vaak al binnen
Ook in de hoogbouw voelt RvR Betonpomp Verhuur zich thuis, zoals hier
aan de Coolsingel in Rotterdam op de 22e verdieping.
dezelfde week. Met één aanspreekpunt en een
compleet servicepakket nemen we de klant al
het regelwerk uit handen.”
HOOGTEPUNTEN
Hoogtepunten zijn er dan ook genoeg. Van Rijs
somt er enkele op: “Het emissievrij storten op
het Binnenhof, de indrukwekkende klussen aan
de Botlekbrug of de renovatie van de historische
kademuren in Amsterdam en Utrecht.”
Ook in de hoogbouw voelt het bedrijf zich
thuis: zo werd aan de Coolsingel in Rotterdam
in een multi-tenant kantoortoren op meerdere
verdiepingen beton gestort, zelfs tot op de 22e
verdieping. “Geen locatie is ons te gek”, zegt
Van Rijs. “Van smalle stegen en binnenstedelijke
bouw tot projecten op en over het water:
we bedenken altijd een oplossing.”
GROTE AFSTANDEN
OVERBRUGGEN
Die creatieve aanpak levert unieke machines
op. “Zo hebben wij er in samenwerking met
Putzmeister (fabrikant van betonpompen, red.)
voor gezorgd dat we de druk van onze 36 meter
giekpomp elektrisch kunnen variëren tussen
de 85 en 130 bar. Dit is handig bij hoogbouw
waar je meer druk nodig hebt of bij paden in
kassen waar grote afstanden moeten worden
Het wagenpark met betonpompen en -mixers in verschillende formaten,
schuimbetonoplossingen en zelfs de eerste accubetonpompen van Nederland.
overbrugd”, zegt Van Rijs. Ook beschikt het
bedrijf over een mobiele betonmast op rupsbanden.
“Een vondst uit Italië, waar de machine
oorspronkelijk werd gebruikt in tunnelprojecten.
Wij hebben het onderstel voorzien van
een dieselmotor, zodat we grote projecten aanzienlijk
efficiënter kunnen uitvoeren.”
FAMILIEBEDRIJF
Wat RvR Betonpomp Verhuur volgens Van
Rijs echt bijzonder maakt, is dat het ondanks
de groei (naar inmiddels 70 collega’s, red.) een
echt familiebedrijf is gebleven. “Ons hele gezin
is inmiddels actief in het bedrijf. De lijnen zijn
kort en er is een sterke verbondenheid onderling.
De sfeer is no-nonsense: gewoon doen,
samen aanpakken en altijd zoeken naar een
oplossing.” Die aanpak levert tussen de zestig
en zeventig klussen per dag op, van grote landelijke
aannemers tot kleine lokale opdrachten.
De ambitie voor de toekomst is helder voor
Van Rijs. “Nóg specialistischer worden en
voorop blijven lopen in innovatie en veiligheid.
Waar concullega’s ons concept kopiëren, blijven
wij continu vernieuwen.” En dat is precies
de reden dat grote spelers in de bouwsector
hun weg blijven vinden naar dit innovatieve
familiebedrijf. ■
137
Tekst & beeld | Matrix Software
Ontgrendel volledige interoperabiliteit
met geavanceerde API
Naadloze integraties
voor efficiënter
constructief ontwerpen
Matrix Software begrijpt dat efficiëntie en samenwerking cruciaal zijn in de wereld van constructief
ontwerp. “Daarom hebben we een krachtige API ontwikkeld voor MatrixFrame/MatrixTools en FEM-
Design, waarmee we een robuuste integratie mogelijk maken tussen onze software en veelgebruikte
platformen zoals Revit, Tekla, Excel, Grasshopper, Rhino en Dynamo”, vertelt accountmanager
Shahram Omary. “Deze interoperabiliteit stelt ingenieurs en ontwerpers in staat om hun workflows te
stroomlijnen, de productiviteit te verhogen en de betrouwbaarheid van hun processen te verbeteren.”
138
‘Deze interoperabiliteit stelt ingenieurs
en ontwerpers in staat om hun workflows
te stroomlijnen, de productiviteit te
verhogen en de betrouwbaarheid van
hun processen te verbeteren’
Eenvoudig gegevens uitwisselen
en realtime samenwerken.
VOLLEDIGE
GEGEVENSUITWISSELING
“Onze API maakt het mogelijk om gegevens en
modellen eenvoudig uit te wisselen tussen MatrixFrame/MatrixTools
en andere softwaretoepassingen”,
aldus Omary. “Dit vermindert de
kans op fouten aanzienlijk en versnelt de projectcyclus.
Of je nu werkt met BIM-platforms
zoals Revit, gegevens verwerkt in Excel of ontwerpen
maakt met Grasshopper en Dynamo:
onze API zorgt ervoor dat de verschillende
systemen soepel met elkaar communiceren.”
Met bijvoorbeeld de MatrixFrame-Revit integratie
kun je eenvoudig de gegevens van een
Revit-model exporteren naar MatrixFrame
voor constructieve analyses. “Dit gebeurt door
het gebruik van de Revit-API en een volledig
geautomatiseerde koppeling, die ervoor zorgt
dat modelinformatie zoals geometrie, belasting
en materiaalparameters op een betrouwbare
en efficiënte manier wordt overgedragen naar
MatrixFrame. Onze oplossing ondersteunt
verschillende soorten gegevens zoals wapeningsdetails,
materialen, belastingen en zelfs
ontwerpparameters, zodat je geen handmatige
invoer nodig hebt, wat de kans op fouten minimaliseert.
Daarnaast biedt onze API de mogelijkheid
om te werken met YAML of JSONbestanden,
die beide eenvoudiger, compacter
en leesbaarder zijn dan XML. Dit zorgt voor
nog efficiëntere gegevensuitwisseling en configuratiebeheer.
Het gebruik van JSON of YAML
maakt de integratie met andere systemen
eenvoudiger, aangezien deze formaten breed
worden ondersteund door verschillende tools
en platformen zoals Dynamo en Grasshopper.
Via onze Matrix en FEM-Design API kunnen
ontwerpers en ingenieurs dus eenvoudig gegevens
manipuleren, configureren en uitwisselen
tussen diverse applicaties.”
GEAVANCEERDE INTEGRATIE
Naast de gestandaardiseerde gegevensuitwisseling
via API's en bestandsformaten biedt de
Matrix Software API ook ondersteuning voor
Command Line Interface (CLI) en C#. Dit
maakt het mogelijk om geavanceerde workflows
te automatiseren en volledig te integreren
met andere applicaties en systemen. “Met
de CLI-functionaliteit kun je MatrixFrame/MatrixTools
integreren in je bestaande systemen
zonder de gebruikersinterface te openen”,
vertelt Omary. “Het is ideaal voor het automatiseren
van herhalende taken en het uitvoeren
van batchprocessen. Via de CLI kun je
bijvoorbeeld modelanalyses, berekeningen en
rapportgeneratie volledig automatiseren. Dit
bespaart tijd en verhoogt de efficiëntie door
menselijke handelingen te minimaliseren. De
MatrixFrame Command Line maakt het mogelijk
om het systeem via geautomatiseerde
scripts te bedienen, wat bijdraagt aan een gestroomlijnde
en efficiënte workflow.”
De C#-API biedt uitgebreide mogelijkheden
voor maatwerk en integratie van MatrixFrame/
MatrixTools in andere softwaretoepassingen.
“Met C# kun je volledig geautomatiseerde
workflows creëren en complexe taken in je
ontwerpproces automatiseren. Door gebruik te
maken van C# kunnen ontwikkelaars de kracht
van MatrixFrame in hun eigen applicaties benutten,
met toegang tot alle functies zoals het inleiden
van gegevens, het uitvoeren van berekeningen
en het genereren van rapporten, zonder de
MatrixFrame-interface te openen. De C#-ondersteuning
maakt het mogelijk om workflows
naadloos aan te passen en te optimaliseren voor
specifieke projectbehoeften. Meer informatie
hierover is beschikbaar op onze kennisbank op
de Matrix Software website.”
Waarom kiezen voor de Matrix Software API?
Verhoogde productiviteit: automatiseer de
gegevensinvoer en analyseprocessen tussen
verschillende platformen, zodat je meer tijd
hebt om te concentreren op de creatieve en
technische aspecten van je ontwerp. Dankzij de
integratie met Revit, Excel, Grasshopper, Rhino
en Dynamo kunnen teams eenvoudig gegevens
uitwisselen en realtime samenwerken.
Verbeterde nauwkeurigheid: door handmatige
gegevensinvoer te elimineren, minimaliseer
je het risico op fouten en zorg je ervoor dat
je ontwerpen altijd nauwkeurig zijn. Met opdrachtregel
en C#-ondersteuning kun je geavanceerde
workflows instellen, wat het risico
op menselijke fouten verder verkleint. ❯
139
BASIS
MatrixProject basis helpt jou door al jouw projecten
overzichtelijk te houden. Zo heb jij al je benodigde
informatie in één programma. Nooit meer losse
urenbriefjes, offertes, facturen of losse excel
bestanden.
Relatiebeheer
Aanvragen
Offertes
Opdrachten
Urenregistratie
Inkoopfacturen
Verkoopfacturen
Materiaalverbruik
Nacalculatie
PROFFESIONAL
BASIS
Termijnfacturering
en - sjablonen
Inkooporders
Export EDI
Proffesional is een pakket dat
speciaal is samengesteld
voor de staalbouwers die
graag zoveel mogelijk wil
automatiseren.
PAKKET
Globale planning
Export boekhouding
CE markering
Automatische
tijdregistratie
Toegang via web
Enterprise is een pakket
voor de staalbouwer die
ten alle tijden inzicht willen
houden en hun effiëncy
willen maximaliseren.
ENTERPRISE
PROFFESIONAL
PAKKET
Automatische
verzending
Verkoopfacturen
Voorraadbeheer
Inkomstenregistratie
Fase-, productie-, in-
koop- en verkoopanalyse
Voor een vrijblijvend
adviesgesprek neem
je contact op met onze
verkoopadviseur
Brian Hendriks
Business developer
Tel:
06 3900 3400
e-mail:
b.hendriks@matrix-software.com
‘Zo kun jij je volledig richten op het ontwerpen
van de constructies van de toekomst!’
Betere samenwerking: de integratie van MatrixFrame/MatrixTools
met platformen zoals
Revit, Rhino en Excel stelt teams in staat om
effi ciënter samen te werken, gegevens realtime
te delen en ontwerpbeslissingen sneller
te nemen. De tweezijdige synchronisatie tussen
Revit en MatrixFrame/MatrixTools houdt
je modellen altijd up-to-date.
Geoptimaliseerde workflows: of je nu werkt
met BIM-software zoals Revit, parametrisch
ontwerp in Rhino/Grasshopper of computationeel
ontwerp met Dynamo, de Matrix Software
API zorgt ervoor dat al je tools soepel
samenwerken, zodat je meer tijd hebt voor innovatie
en verfi jning van je ontwerpen. Je kunt
dynamische modellen in Rhino creëren en direct
naar MatrixFrame/MatrixTools sturen voor
constructieve analyse met realtime feedback.
Flexibiliteit in gegevensbeheer: dankzij de
mogelijkheid om met YAML en JSON-bestanden
te werken, krijg je extra fl exibiliteit bij het beheren
van gegevens, zodat je je processen verder
kunt afstemmen op de behoeften van je project.
Dit biedt gestandaardiseerde, fl exibele gegevensuitwisseling
en maakt het eenvoudiger om confi
guraties aan te passen en gegevens te beheren.
START VANDAAG NOG!
Met de Matrix Software API beschik je over
de benodigde tools om je constructieve ontwerpprocessen
naar een hoger niveau te tillen.
“Of je nu werkt met Revit, Excel, Rhino,
Grasshopper, Dynamo of YAML- of JSONbestanden,
onze API biedt uitgebreide interoperabiliteit”,
besluit Omary. “Zo kun jij
je volledig richten op het ontwerpen van de
constructies van de toekomst!” ■
141
Dejo ontwerpt en produceert custom made roosters voor speciale
projecten en bedenkt totaaloplossingen voor elke branche.
medewerkers
met passie voor
roostertechnologie
dat is dejo
Ambachtsstraat 3 Wolvega | 0561 691 691 | info@dejo.nl
www.dejo.nl
00041915001 - DEJO METAALINDUSTRIE.indd 1 09-09-2024 12:06
Bouw slimmer, sneller
en foutloos
Tot in detail, van ontwerp
tot realisatie.
Genereer werktekeningen,
stuklijsten en productiedata
vanuit het 3D-model.
Open BIM en geavanceerde
IFC-ondersteuning.
Ontwerp en beheer nauwkeurige, datarijke 3D-modellen
voor elk type constructie. Optimaliseer samenwerking,
verhoog de efficiëntie en minimaliseer faalkosten en
verspilling met de krachtige tools van Tekla Structures.
Ontdek de nieuwste AI features en
de nieuwe STEP- en IGES-exports
voor staalfabricage
construsoft.nl
info@construsoft.com
(+31) 316-200 000
BETON & STAAL PARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de Beton & Staal partners,
scan deze QR code met uw smartphone
www.betonenstaalbouw.nl/bedrijf
BJOND INNOVATION
CONSTRUX
AALBORG PORTLAND BELGIUM
Evergemsesteenweg 195
B-9030 GENT
T +32 471 955 129
E yves.terneu@aalborgportland.com
W www.aalborgportland.be
Eerste straat 11
B-3680 MAASEIK
T +32 89 56 53 15
E jvm@bjond.be
W www.bjond.be
Hazebeekstraat 11
B-8531 HULSTE
T +32 56 72 47 93
E info@construx.eu
W www.construx.eu
ENVO-FIX
Willem de Zwijgerstraat 18
2411 VV BODEGRAVEN
T +32 172 61 22 88
E info@envo-fix.nl
W www.envo-fix.nl
NV BEKAERT SA
Bekaertstraat 2
B-8550 ZWEVEGEM
T +32 56 76 61 11
E veerle.tack@bekaert.com
W www.bekaert.com
BUITING STAALBOUW
Van Dongenstraat 42
8107 AG BROEKLAND
T +31 570 53 10 10
E info@buitingstaalbouw.nl
W www.buitingstaalbouw.nl
CT DE BOER
Marconibaan 44
3439 MS NIEUWEGEIN
T +31 30 600 91 51
E info@ctdeboer.nl
W www.ctdeboer.nl
Belgische Vereniging van specialisten in de
herstelling, bescherming en versteviging van beton
FEREB VZW
Grootveldlaan 148
B-1050 BRUSSEL
T +32 15 41 31 24
E info@fereb.be
W www.fereb.be
BETONHUIS
Zaagmolenlaan 20
3447 GS WOERDEN
Postbus 194
3440 AD WOERDEN
T +31 348 48 44 74
E info@betonhuis.nl
W www.betonhuis.nl
CATHODIC PROTECTION SUPPLIES BV
Dalkruidbaan 142
2908 KC CAPELLE AAN DEN IJSSEL
T +31 10 820 87 04
E info@cp-supplies.nl
W www.cp-supplies.nl
DUTCH ENGINEERING
Energieweg 46
2382 NL ZOETERWOUDE
T +31 71 541 89 23
E info@dutchengineering.nl
W www.dutchengineering.nl
HRC Europe NL B.V.
Mortelstraat 7
8211 AD Lelystad
T +31 320 72 70 30
E info@hrc-europe.com
W www.hrc-europe.com
CONSTRUSOFT
ECHO PRECAST ENGINEERING NV
BETONVERENIGING
Tielweg 3
2803 PK GOUDA
T +31 182 53 92 33
E info@betonvereniging.nl
Hengelder 16
6902 PA ZEVENAAR
T +31 6 20 00 00
E info@construsoft.com
W www.construsoft.com
Industrieterrein Centrum Zuid 1533
B-3530 HOUTHALEN
T +32 11 600 800
E info@echoprecast.com
W www.echoprecast.com/nl
INPIEQ
Liberatorstraat 3
4651 SC STEENBERGEN
T +31 850 81 20 00
E info@inpieq.nl
W www.betonvereniging.nl
W www.inpieq.nl
BIM4PRODUCTION
Plaagslagen 5
7463 PJ RIJSSEN
T +31 548 539 329
CONSTRUX MAARSBERGEN
Haarbos 13
3953 HA MAARSBERGEN
T +31 343 71 154
ECOCEM BENELUX
Plaza 22
4782 SK MOERDIJK
T +31 168 382 324
INTERBOOR MIDSLAND
Postbus 40392
3504 AD UTRECHT
T +31 30 241 19 19
E hello@bim4production.nl
E info@construx.eu
E ecocembenelux@ecocemglobal.com
E info@interboor-midsland.nl
W www.bim4production.nl
W www.construx.eu
W www.ecocemglobal.com
W www.interboor-midsland.nl
144
BETON & STAAL PARTNERS
Voor uitgebreide informatie over
de Beton & Staal partners,
scan deze QR code met uw smartphone
www.betonenstaalbouw.nl/bedrijf
I-THESES BVBA
Moortelstraat 27
B-9160 LOKEREN
T +32 9 33 88 252
E info@i-theses.com
W www.i-theses.com
MBS GROEP
Energieweg 2
3762 ET SOEST
Postbus 115
63760 AC SOEST
T +31 35 588 18 88
E info@mbsgroep.nl
PENETRON BENELUX
Toekomstlaan 6
B-2200 HERENTALS
T +32 14 39 83 90
E info@penetron.be
W www.penetron-benelux.be
SCHROEDER-ANKERS BV
Radonstraat 10
7031 GT WEHL
T +31 315 65 1706
E info@schroeder-ankers.nl
W www.mbsgroep.nl
W www.schroeder-ankers.nl
Our part in every solution
JG STAALPLAATBETONVLOEREN BV
Burg. Daalderopstraat 3
6916 CC TOLKAMER
Postbus 57
6916 ZG TOLKAMER
T +31 316 54 27 17
E info@jg-cladding.nl
MECO METAL N.V.
Weg op Bree 125
B-3670 OUDSBERGEN
T +32 11 27 86 27
E info@mecometal.be
W www.mecometal.be
PERI BENELUX B.V.
Van Leeuwenhoekweg 23
5482 TK SCHIJNDEL
T +31 73 5 47 91 00
E info@peri.nl
W www.peri.nl
STAFA
Den Engelsman 18
6026 RB MAARHEEZE
T +31 495 599 888
E info@stafa.nl
W www.stafa.nl
W www.jg-cladding.nl
KOBOUT B.V.
Nijverheidsweg 43
3341 LJ HENDRIK-IDO-AMBACHT
T +31 78 684 66 11
E info@kobout.nl
W www.kobout.nl
MISA NEDERLAND B.V.
Stuttgartstraat 18
3047 AS ROTTERDAM
T +31 85 013 74 91
E info@misaplatform.nl
W www.misaplatform.nl
PRECO BV
IJsseldijk 31
7325 WZ APELDOORN
T +31 85 11 22 360
E info@preco.nl
W www.preco.nl
TERWA B.V.
Kamerlingh Onneslaan 1-3
3401 MZ IJSSELSTEIN
T +31 30 669 1329
E info@terwa.com
W www.terwa.com
ERP STAALCONSTRUCTIE-SOFTWARE
LIEMAR SOFTWARE BV
Ekkersrijt 4502 a
5692 DM SON
T +31 40 248 40 41
E info@liemar.nl
W www.liemar.nl
MOUW HOEDLIGGERS BV
Boylestraat 22
6718 XM EDE
T +31 318 63 32 26
E info@mouwhoedliggers.nl
W www.mouwhoedliggers.nl
®
PROGRESS SOFTWARE DEVELOPMENT
Julius-Durst-Strasse 100
I-39042 BRIXEN (BZ)
T +39 0472 979 159
E info@progress-psd.com
W www.progress-psd.com
WILLEMS BOVEN-LEEUWEN
Waterstraat 24
6657 CP BOVEN-LEEUWEN
T +31 487 74 56 00
E info@willems.nl
W www.willemsconstructiegroep.nl
DE BETONBEKISTING
NOE-BEKISTINGSTECHNIEK BV
MATRIX SOFTWARE
Kerkenbos 1065-H
6546 BB NIJMEGEN
T +31 88 567 80 00
E info@matrix-software.nl
Vlietskade 1009
4241 WD ARKEL
Postbus 25
4240 CA ARKEL
T +31 183 56 98 99
E info@noe.nl
SAINT-GOBAIN WEBER BEAMIX B.V.
Hastelweg 161
5662 CJ EINDHOVEN
T +31 40 259 79 11
E info@saint-gobain.com
WÜRTH NEDERLAND BV
Het Sterrenbeeld 35
5215 MK 's-HERTOGENBOSCH
T +31 73 629 19 11
E info@wurth.nl
W www.matrix-software.nl
W www.noe.nl
W www.weber-beamix.nl
W www.wurth.nl
145
Maatwerk in prefab beton casco’s
www.mbsgroep.nl
info@mbsgroep.nl
035-588 18 88
Industrieweg 3, Lemmer
ijbgroep.nl
Ons Zinculair ® zink is Cradle to Cradle
Certified ® op niveau Silver. De Cradle to Cradle
Certified ® productenstandaard is een streng
en uitgebreid certificerings-programma dat
producten en materialen beoordeelt op veiligheid,
recyclebaarheid en verantwoorde productie.
SAMEN DUURZAAM,
BETROUWBAAR EN FLEXIBEL
ROTOCOAT IS
ZINCULAIR ®
E verkoop@rotocoat.nl T 085 044 27 27 www.rotocoat.nl
ROTO Family member