2025 10 18 Athalia - Amsterdam Baroque Orchestra & choir + Ton Koopman

Za 18 okt 2025
Grote Zaal
20.15 uur
Serie Oude
Muziek
Athalia
Amsterdam Baroque
Orchestra & choir
+ Ton Koopman
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale
programmaboekje is een extra service
ter voorbereiding op het concert. Het is
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie
tijdens het concert te raadplegen via je mobiele
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de
andere concertbezoekers.
Bij voorbaat dank.

Programma
Athalia
Amsterdam Baroque
Orchestra & choir
+ Ton Koopman
Serie Oude
Muziek
Za 18 okt 2025
Grote Zaal
20.15 – 22.40 uur
ca. 60 minuten voor de pauze
ca. 60 minuten na de pauze
Ton Koopman klavecimbel, dirigent
Suzanne Jerosme sopraan (Athalia)
Ilse Eerens sopraan (Josabeth)
Kieran White tenor (Mathan)
Tim Mead countertenor (Joad)
Andreas Wolf bas-bariton (Abner)
Georg Friedrich Händel (1685 – 1759)
Athalia HWV 52 (1733)
Staat je mobiele telefoon al uit?
Dank je wel.
2

Toelichting
Athalia is na Esther en Deborah het derde Engelse oratorium van Georg Friedrich Händel, en
het behoort niet bepaald tot zijn bekendste werken. Sterker: het stuk beleefde pas in 1986
zijn eerste plaatopname. Net als veel van zijn opera’s hebben ook de meeste oratoria van
Händel lang op herontdekking moeten wachten.
Eigenlijk waren het alleen Messiah,
Alexander’s Feast en Israel in Egypt die in de
twee eeuwen na Händels dood echt repertoire
hebben gehouden in Engeland. Vooral als
men stevig wilde uitpakken met koorzang
waren deze werken in de late 18e en 19e
eeuw favoriet. Voor uitvoeringen van Messiah
werden soms honderden koorzangers
bijeengebracht en het Engelse publiek
was goed vertrouwd met het stuk. Deze
werken bleven dus deel uitmaken van het
bekende repertoire, al dan niet in bewerkte
vorm. Wolfgang Amadeus Mozart bewerkte
Messiah in een Duitse versie als Der Messias,
Felix Mendelssohn nam Israel in Egypt
onder handen en Edward Elgar bewerkte
Alexander’s Feast. Maar de andere oratoria
kwamen pas in de tweede helft van de 20e
eeuw weer in de belangstelling en de meesten
van Händels opera’s moesten nog iets langer
wachten op herontdekking.
Händel componeerde Athalia in 1733 als
opdrachtwerk voor de universiteit van
Oxford. De première vond plaats in het
Sheldonian Theatre aldaar. Het stuk werd
goed ontvangen, zowel door het publiek
als door de aanwezige pers. Uitvoeringen
in Covent Garden in Londen volgden twee
jaar later en uitvoeringen in 1743 en 1756
zijn ook gedocumenteerd. Maar daarna werd
het angstig stil rond dit voor onze oren zo
aantrekkelijke stuk.
Bijbels verhaal
Het verhaal is gebaseerd op de tragedie
Athalie van Jean Racine uit 1691. Racine op
zijn beurt nam het Bijbelse verhaal van Athalia
als uitgangspunt. Athalia was de echtgenote
van koning Jehoram van Judea. Na zijn dood
wilde Athalia alle macht naar zich toe trekken
en het volk van Israël en Judea bekeren tot
het geloof in de afgod Baäl. Rechtmatige
troonopvolgers, afstammelingen van David,
werden door Athalia uit de weg geruimd.
Athalia nam de troon over en voerde een
schrikbewind. Maar wat ze niet wist, was dat
de enig overgebleven troonpretendent Joas
was gered door hogepriester Joad en zijn
vrouw Josabeth. Ze hadden de jongen onder
een valse naam geadopteerd waardoor hij kon
ontsnappen aan Athalia’s wraakzucht.
Als Athalia een nachtmerrie krijgt over een
jongen, die haar door het hart steekt, wordt ze
door Mathan, hogepriester van Baäl, gemaand
kalm te blijven. Het was immers maar een
droom. Maar Joad en Josabeth onthullen
tijdens een ceremonie de ware identiteit van
hun geadopteerde zoon en Athalia herkent
de jongen uit haar droom. Uiteindelijk moet
ze het veld ruimen en zweert ze wraak. Joas
wordt tot nieuwe koning gekroond.
Het verhaal van Athalia werd een Engels
symbool voor de roep om terugkeer tot de
monarchie van de Stuarts en Oxford was
een belangrijk centrum van die beweging.
3

Toelichting
Het onderwerp van dit oratorium was dus
geen toevallige keuze en de première in
Oxford was ook om die reden een groot
succes.
Oratorium of opera?
Maar ís Athalia wel een oratorium en niet
gewoon een opera in het Engels? Toen
Händel het stuk in 1733 schreef was hij in
Londen nog actief als operacomponist en
theaterdirecteur. Hij had net moeten toezien
hoe ook zijn tweede operagezelschap ten
onder ging en hij was inmiddels begonnen
met het schrijven van oratoria, een vorm die
tot dan toe in Engeland nog niet bestond.
Het oratorium als vorm, een Bijbels gegeven
als uitgangspunt voor een langer vocaal
werk, komt oorspronkelijk uit Italië. Giacomo
Carissimi ontwikkelde het genre voor gebruik
in de Romeinse Jezuïetencolleges maar
de opzet was nog bescheiden. Alessandro
Scarlatti breidde de vorm uit en toen de jonge
Händel in 1706 in Italië neerstreek begon ook
hij met het schrijven van omvangrijke oratoria.
Het was toen in Rome niet toegestaan om
opera’s uit te voeren dus het oratorium bood
een welkome vervanging.
Maar Händel begon ook al spoedig met het
componeren van echte opera’s en in 1711
begon met Rinaldo zijn grote zegetocht
in Londen. Rond 1730 kreeg hij echter te
maken met de ene tegenslag na de andere.
Zangers liepen over naar concurrerende
operagezelschappen en steeds meer
opera’s van Händel flopten. Het succes
van The Beggar’s Opera van Johann
Christoph Pepusch – een zangspel met korte
eenvoudige Engelse liedjes in plaats van
eindeloos lange Italiaanse da capo-aria’s, die
vooral bedoeld waren om de zangers te laten
schitteren maar die het verhaal nodeloos
ophielden – kwam daar nog eens bovenop.
Het publiek bleek op den duur genoeg te
hebben van de Italiaanse opera en wilde iets
anders. Händel had nog een troef in handen:
het oratorium, maar dan in het Engels en niet
in het Latijn of Italiaans. Athalia was zijn derde
Engelse oratorium op rij, maar de opdracht
voor het werk kwam dus niet uit religieuze
kring en de uitvoeringen vonden plaats in een
theater hoewel er geen enscenering was.
Rol van het koor
Maar wat was dan nog het muzikale verschil
met de opera’s die Händel al vele jaren
schreef? Wie luistert naar Athalia hoort veel
dramatische muziek die in een opera niet
zou misstaan, maar verschil is er ook. Händel
ruimde in zijn oratoria een zeer belangrijke
plaats in voor het koor. Waar het koor zich in
de Italiaanse opera’s meestal beperkt tot een
enkele bijdrage – vaak werden de koordelen
gewoon door alle solisten samen gezongen
– speelt het in de Engelse oratoria een even
belangrijke rol als de solisten. Het koor levert
commentaar op de handeling, biedt troost
na een dramatische gebeurtenis en vertolkt
hier ook de rol van de bange onderdanen van
Athalia.
Een koordeel kan razendsnel van stemming
verschieten, van diep bedroefd naar
triomfantelijk en andersom. Het Hallelujah
aan het eind van de eerste akte van Athalia
klinkt dan ook helemaal niet vreugdevol,
4

Toelichting
eerder angstig. Het volk siddert voor de
zelfbenoemde en tirannieke koningin. Händel
laat het koor klagen, bidden en uiteindelijk
ook jubelen en wringt en passant de stemmen
in grillige harmonische bochten. Doordat
Athalia zo’n vreeswekkend personage is krijgt
de donkere kant van Händel hier de overhand.
De solisten moeten ondertussen wel heel
wat virtuoze kunsten verrichten, dat is weer
een overeenkomst met wat Händel in zijn
opera’s deed. Hij schrijft, vooral in de eerste
akte, uitgebreide da capo-aria’s waarbij
het eerste deel met versieringen herhaald
wordt. Maar naarmate het stuk vordert en de
gebeurtenissen elkaar in steeds sneller tempo
opvolgen, worden de aria’s korter en vaker
afgewisseld met korte koordelen.
Het orkest is fors bezet met naast strijkers
ook twee fluiten, twee hobo’s, twee fagotten,
twee trompetten en pauken. Maar het stuk
is beslist geen achtbaan van emoties zoals
Händels opera’s dat vaak zijn. Alle elementen
zijn aanwezig maar Händel zet ze gedoseerd
in. Aan het eind, als de nieuwe koning
gekroond wordt, klinkt het koor, ondersteund
door de trompetten en pauken, des te
triomfantelijker.
Marcel Bijlo
5

Liedteksten
Georg Friedrich Händel
Athalia
Libretto: Samuel Humphreys (ca. 1697 – 1738)
Synopsis
Athalia is de dochter van koning Achab van
Israël en koningin Izebel. Na de dood van
haar echtgenoot Joram, de koning van Juda,
is Athalia vastbesloten de Joodse koninklijke
lijn, afstammend van David, uit te roeien. Ze
laat, zo denkt ze, alle erfgenamen van de
troon vermoorden. Zelf bestijgt ze de troon
en laat het volk Baäl vereren in plaats van de
God van Israël. Het kind Joas, de rechtmatige
erfgenaam van de troon, werd echter
door Joad, de hogepriester, en zijn vrouw
Josabeth gered van de dood en opgevoed
als hun eigen zoon onder de naam Eliakim.
Deel 1
Tijdens een religieus feest in de tempel
bidden de Joden tot God. Hogepriester
Joad betreurt de godslastering van koningin
Athalia, die probeert het volk te dwingen
Baäl te vereren. Iedereen voegt zich in
gebeden om bevrijding van haar tirannieke
heerschappij.
In het paleis wordt de koningin onrustig door
een droom: een jonge jongen, gekleed als
Joodse priester, steekt een dolk in haar hart.
Mathan, de hogepriester van Baäl, stelt haar
gerust en zegt dat het slechts een droom
is en suggereert dat de tempel doorzocht
wordt. Abner, kapitein van de wachters en
trouw aan de God van Israël, haast zich
naar de tempel om te waarschuwen voor
de naderende zoektocht, terwijl Joad en
Josabeth zich voorbereiden om aan het
volk te onthullen dat de jongen Eliakim, die
zij als hun eigen zoon hebben opgevoed,
in werkelijkheid Joas is, afstammeling van
David en de rechtmatige koning. Josabeth
is bezorgd en wanhopig over het naderende
onderzoek, maar haar man raadt haar aan op
God te vertrouwen.
Sinfonia
Chorus of Young Virgins
The rising world Jehovah crown’d
With bright magnificence around!
He hung the radiant orbs on high,
And pour’d the sunbeams through the sky.
He lent the flow’rs their lovely glow,
And breath’d the fragrance they bestow;
The plains with verdant charms array’d,
And beautifi’d with green the glade.
Grand Chorus
O mortals, if around us here
So wond’rous all his works appear,
Ah think with awe, ye sons of men,
How wond’rous is their author then!
Solo and Chorus
Josabeth
Tyrants would in impious throngs
Silence his adorers’ songs;
But shall Salem’s lyre and lute
At their proud command be mute?
Chorus
Tyrants, ye in vain conspire!
Wake the lute and strike the lyre!
6

Liedteksten
Josabeth
Why should Salem’s lyre and lute
At their proud command be mute?
Chorus
Wake the lute and strike the lyre!
Recitative - Abner
When he is in his wrath reveal’d,
Where will the haughty lie conceal’d?
Solo and Chorus
Abner
When storms the proud to terrors doom,
He forms the dark majestic scene,
He rolls the thunder through the gloom,
And on the whirlwind rides serene.
Chorus
O Judah, boast his matchless law,
Pronounc’d with such tremendous awe;
When tempests his approach proclaim’d,
And Sinah’s trembling mountain flam’d,
All Judah then his terrors saw!
Recitative - Joad
Your sacred songs awhile forbear,
Our festival demands your care;
And now no longer let your stay
The due solemnities delay.
Accompagnato - Joad
O Judah, Judah, chosen seed,
To what sad woes art thou decreed!
How are thy sacred feasts profan’d,
Thy rites with vile pollution strain’d!
Proud Athalia’s impious hand
Sheds desolation through the land,
Bids strange, unhallow’d altars flame,
And proudly braves Jehovah’s name.
Solo and Chorus
Joad
O Lord, whom we adore,
Shall Judah rise no more?
Can this be thy decree?
Hear from thy mercy seat
The groans thy tribes repeat,
The sighs they breathe to thee!
Chorus
Hear from thy mercy seat,
The groans thy tribes repeat,
The sighs they breathe to thee!
Accompagnato - Athalia
What scenes of horror round me rise!
I shake, I faint with dire surprise!
Is sleep, that frees the wretch from woe,
To majesty alone a foe?
Recitative
Athalia
O Mathan, aid me to control
The wild confusion of my soul!
Mathan
Why shrinks that mighty soul with fear?
What cares, what danger can be near?
Athalia
E’en now, as I was sunk in deep repose,
My mother’s awful form before me rose,
But ah! she chill’d my soul with fear,
For thus she thunder’d in my ear:
Accompagnato - Athalia
«O Athalia, tremble at thy fate!
For Judah’s God pursues thee with his hate,
And will with unrelenting wrath this day
Set all his terrors round thee in array!»
7

Liedteksten
Chorus of Attendants and Sidonian Priests
The gods, who chosen blessings shed
On majesty’s anointed head,
For thee their care will still employ,
And brighten all thy fears to joy.
Recitative - Athalia
Her form at this began to fade,
And seem’d dissolving into shade.
In racking starts I vainly press’d
To clasp her to my panting breast.
She, pale, from my embrace withdrew,
And bleeding limbs lay mangled in my view.
The horrid carnage dogs contending tore,
And drank with dreadful thirst the floating
gore.
Chorus of Attendants and Sidonian Priests
Cheer her, O Baal, with a soft serene,
And in thy votary protect the queen!
Recitative
Athalia
Amidst these horrors that my soul dismay’d,
A youth I saw in shining robes array’d,
Such as the priests of Judah wear,
When they for solemn pomp prepare.
His lovely form and winning smile
Suspended all my fears awhile.
But as the young barbarian I caress’d,
He plung’d a dagger deep within my breast.
No efforts could the blow repel,
I shriek’d, I fainted, and I fell!
Mathan
Great queen, be calm! These fears I deem
The birth of a delusive dream.
Let harmony breathe soft around,
For sadness ceases at the sound.
Air - Mathan
Gentle airs, melodious strains,
Call for raptures out of woe,
Lull the regal mourners’ pains,
Sweetly soothe her as you flow.
Air - Athalia
Softest sounds no more can ease me,
Heav’n a weight of woe decrees me,
Horrors all my hopes destroy.
Whilst such rising torments grieve me,
Tuneful strains can ne’er relieve me,
Vain is all the voice of joy.
Recitative
Mathan
Swift to the temple let us fly, to know
What mansion hides this youthful foe.
Abner
I’ll haste the pontiff to prepare
For this black storm of wild despair.
Chorus of Attendants
The traitor, if you there descry,
Oh, let him by the altar die.
Recitative
Joad
My Josabeth, the grateful time appears
To bid dejected Judah end her fears.
Josabeth
O tell the people, as I oft have craved,
How I from death the royal infant sav’d.
Abner
Priest of the living God, with anxious heart
Proud Athalia’s purpose I impart.
With vengeful haste she marches here,
To brave the God whom we revere.
8

Liedteksten
She says this pile conceals a youthful foe,
Whose fall, she means, shall end her jealous
woe.
Josabeth
O killing shock of unexpected pain!
O innocence, my tender care in vain!
Must I at last my cherish’d joys forgo,
And drink, alas, this bitter cup of woe!
Air - Josabeth
Faithful cares in vain extended,
Lovely hopes for ever ended,
Beamy dawn of joy, farewell!
Gentle death, at last reveal me,
For the cruel woes that grieve me,
Thou alone canst now repel.
Recitative
Abner
Oh cease, fair princess, to indulge your woe,
No mortal to your son can prove a foe.
Joad
This grief, O Josabeth, degrades your soul,
Can God no longer Judah’s foe control?
I trust he will his gracious care employ,
To make us close this festival with joy.
Air - Joad
Gloomy tyrants, we disdain
All the terrors you intend.
All your fury will be vain,
And in low confusion end.
Chorus
Allelujah, allelujah!
Deel 2
In de tempel zingen de Joden prachtige
lofzangen tot God. Athalia verschijnt en
schrikt bij het zien van Eliakim, die precies
lijkt op de jongen uit haar droom. Ze
ondervraagt hem en wanneer hij zegt een
wees te zijn, biedt ze aan hem te adopteren.
Hij verwerpt echter met afschuw het
idee om nauw verbonden te zijn met een
afgodendienares zoals zij. Athalia wordt
woedend en vertrekt, zwerend dat zij het
kind hoe dan ook zal krijgen.
Josabeth, bijna ten einde raad, krijgt opnieuw
de raad van Joad om op God te vertrouwen.
Het koor merkt op dat de schuldigen
onvermijdelijk gestraft zullen worden.
Chorus and Solo
Chorus
The mighty pow’r in whom we trust,
Is ever to his promise just;
He makes this sacred day appear
The pledge of a propitious year.
Joad
He bids the circling season shine,
Recalls the olive and the wine,
With blooming plenty loads the plain,
And crowns the fields with golden grain.
Chorus
Give glory to his awful name,
Let ev’ry voice his praise proclaim!
Pauze
9

Liedteksten
Air - Josabeth
Through the land so lovely blooming,
Nature all her charms assuming,
Wakes the soul to cheerful praise.
Verdant scenes around us rising,
Each delighted sense surprising,
Softly crown the circling days.
Recitative
Abner
Ah! were this land from proud oppression
freed,
Judea would be bless’d indeed!
Joad
O Abner, wert thou certain that the sword
Had not devour’d the race by thee deplor’d,
Did one dear branch of that great stem
remain,
Wouldst thou, O Abner, then his cause
maintain?
Air - Abner
Ah canst thou but prove me!
To vengeance I spring,
No terrors shall move me,
I’ll fall for my king.
But whilst you relieve me
A while from my pain,
I fear you deceive me
With joys that are vain.
Recitative
Joad
Thou dost the ardour that I wish display.
Revisit me before the close of day.
See, see, the proud imperious queen
Approaches with a glaring mien.
Recitative
Athalia
Confusion to my thoughts! My eyes have
view’d
My dreadful vision in this place renew’d!
Through all my veins the chilling horrors run.
Say, Josabeth, is this fair youth thy son?
Josabeth
Though much he merits my fond love, yet he
Is not indebted for his birth to me.
Athalia
Who is thy father? Let his name be known!
Josabeth
He has no father but kind heav’n alone.
Athalia
Why so officious does thy zeal appear?
I mean the answer from his lips to hear.
How art thou call’d?
Joas
Eliakim.
Athalia
Unfold thy father’s name!
Joas
In me, alas, behold an orphan,
Cast on providence, and ne’er
As yet acquainted who his parents were!
Athalia
Give me to understand whose tender cares
Sustain’d and rear’d thee in thy infant years?
Air – Josabeth
Will God, whose mercies ever flow,
Expose his children’s youth to woe?
The little birds his bounty taste,
All nature with his gifts are grac’d.
Each day his care I implore,
He feeds me from his altar’s store.
10

Liedteksten
Recitative
Athalia
‘Tis my intention, lovely youth, that you
A scene more suited to your worth shall view;
You to the palace shall this day repair,
And live consigned to Athalia’s care.
Joas
Shall I behold the God by whom I’m bless’d
Profan’d by you with rites that I detest?
Athalia
Princess, in discipline you much excel;
Whate’er you dictate he remembers well.
But be assured that one revolving hour
Shall snatch your learned pupil from your
pow’r.
Air - Athalia
My vengeance awakes me,
Compassion forsakes me,
All softness and mercy away!
My foes with confusion
Shall find their illusion,
And tremble before me today.
Gladly with a grateful heart,
And I trust he will renew
Blessings he did once impart.
Both
Whate’er this tyrant may decree,
Returning joys we soon shall see.
Recitative - Abner
Joad, ere day has ended half his race,
Again expect me in this sacred place.
Chorus of Young Virgins
The clouded scene begins to clear,
And joys in gentle trains appear.
Chorus of Priests and Levites
When crimes aloud for vengeance call,
The guilty will be doomed to fall.
Tutti
Rejoice, O Judah, in thy God!
The proud alone shall feel his rod.
Whilst blessings, with a mild decree,
His mercy now prepares for thee.
Recitative - Joad
Dear Josabeth, I trembled whilst thy woe
Did in its first emotions wildly flow;
But when at last thou didst the pang control,
My fading joy rekindled in my soul.
Duet – Joad & Josabeth
Joad
Cease thy anguish, smile once more,
Let thy tears no longer flow!
Judah’s God, whom we adore,
Soon to joy will change thy woe.
Josabeth
All his mercies I review,
11

Liedteksten
Deel 3
Door God geïnspireerd voorspelt Joad de
ondergang van Athalia. Hij en Josabeth
onthullen aan Eliakim dat hij in werkelijkheid
Joas is, de rechtmatige koning, en kronen
hem tot groot gejuich van het volk. Athalia
verschijnt en eist dat het kind aan haar
wordt overgedragen. Wanneer ze hoort dat
hij gekroond is, beveelt ze dat het verraad
gestraft wordt, maar al haar soldaten hebben
haar verlaten. Zelfs Mathan, hogepriester
van Baäl, erkent dat de God van Israël
heeft gezegevierd. Athalia weet dat haar
einde nabij is, maar gaat ten onder met de
verklaring dat zij zelfs uit het graf wraak zal
zoeken. Allen prijzen de rechtmatige koning
en de ware God.
Accompagnato - Joad
What sacred horrors shake my breast!
Ah, ‘tis the pow’r divine confess’d!
Who can his energy control?
He comes, he comes, and fires my soul!
Chorus
Unfold, great seer, what heav’n imparts,
And speak glad tidings to our hearts.
Accompagnato - Joad
Let harmony breathe soft around,
And aid my raptures with the sound.
Solo and Chorus
Joad
Jerusalem, thou shalt no more
A tyrant’s guilty reign deplore;
No longer with dejected brow,
Shalt solitary sit, as now.
Her fury soon shall cease to grieve thee,
Destin’d vengeance swiftly flies;
Heav’n itself will now relieve thee;
See, she falls, she bleeds, she dies!
Chorus
O shining mercy, gracious pow’r
That aids us in the needful hour!
Recitative
Joad
Eliakim!
Joas
My father!
Joad
Let me know,
Should heav’n on thee a diadem bestow,
What reign of Judah’s kings wouldst thou
that day
Choose for the model of thy future sway?
Joas
Should God such glory for my lot ordain,
Like righteous David I would wish to reign.
Joad
O Joas, O my king! Thus low to thee
I pay the homage of my bended knee.
Joas
Is this reality, or kind deceit?
Ah, can I see my father at my feet?
Josabeth
Ye sacred bands, who serve the God of truth,
Revere your sov’reign in that royal youth!
Chorus
With firm united hearts, we all
Will conquer in his cause, or fall!
12

Liedteksten
Recitative
Mathan
O princess, I approach thee to declare
How much thy welfare is my care.
Josabeth
What means, proud Mathan, thy intrusion
here?
Has heav’n no vengeance for thy crimes to
fear?
Mathan
Fair Josabeth, though you insult me so,
Trust me, in Mathan you behold no foe.
Air - Josabeth
Soothing tyrant, falsely smiling,
Virtue’s foes I ne’er shall fear;
Flatt’ring sounds and looks beguiling
Lose their artful meaning here.
Go, thou vain deceiver, go,
Alike to me a friend or foe.
Recitative
Joad
Apostate priest! How canst thou dare
To violate this house of pray’r?
Mathan
Joad, I scorn thy proud insulting mien,
Prepare to answer thy offended queen!
Athalia
O bold seducer, art thou there?
Where is the youth, inform me, where?
Joad
Ye priests, the youth before her bring,
Proud woman, there, behold our king!
Chorus and Solo
Around let acclamation ring;
Hail, royal youth!
Long live the king!
Joad
Reviving Judah shall no more
Detested images adore;
We’ll purge with a reforming hand
Idolatry from out the land.
May God, from whom all mercies spring,
Bless the true church, and save the king!
Chorus
Bless the true church, and save the king!
Recitative
Athalia
Oh, treason, treason, impious scene!
Abner, avenge thy injur’d queen!
Joad
Great chief, behold thy royal Joas there,
Preserv’d by Josabeth’s successful care;
Thy dauntless loyalty of soul I know,
Thou canst not be to David’s race a foe.
Abner
Does heav’n this blessing then at last
accord?
O royal Joas, O my honour’d Lord!
Air - Abner
Oppression, no longer I dread thee,
Thy terrors, proud queen, I despise;
Thy crimes to confusion have led thee,
And Judah triumphant shall rise!
13

Liedteksten
Recitative
Athalia
Where I am? Furies, wild despair!
Where are my guards, my vassals, where?
Mathan, invoke thy god to shed
His vengeance on each rebel’s head!
Mathan
He hears no more, our hopes are past,
The Hebrews’ God prevails at last.
Alas, alas! my broken vow,
His dreadful hand is on me now.
Air - Mathan
Hark! His thunders round me roll,
His angry, awful frowns I see,
His arrows wound my trembling soul.
Is no more mercy left for me?
Ah no, he now denies to save!
Open, O earth, and be my grave!
Recitative
Joad
Yes, proud apostate, thou shalt fall,
Thy crimes aloud for vengeance call.
Athalia
I see all hopes, all succours fail,
And Judah’s God will now prevail.
I see my death this day decreed;
But, traitors, I can dare to bleed;
Let Jesebel’s great soul my bosom fill,
And ev’n in death, proud priest, I’ll triumph
still.
Shall in the due season,
Weep blood for this barbarous day.
Recitative
Joad
Now, Josabeth, thy fears are o’er.
Josabeth
Bless’d be his name, whom we adore.
Duet – Joad & Josabeth
Joad
Joys in gentle trains appearing,
Heav’n does to my fair impart;
And, to make them more endearing,
I shall share them with thy heart.
Josabeth
Softest joys would but deceive me,
Hadst thou not thy happy part;
O my dearest lord, believe me,
Thou shalt share them with my heart.
Recitative - Abner
Rejoice, O Judah, this triumphant day,
Let all the goodness of our God display,
Whose mercies to the wond’ring world
declare,
His chosen people are his chosen care.
Chorus
Give glory to his awful name,
Let ev’ry voice his praise proclaim!
Air - Athalia
To darkness eternal
And horrors infernal,
Undaunted, I’ll hasten away.
O tyrants, your treason
14

Biografieën
Componist
Georg Friedrich
Händel
Al op jonge leeftijd
openbaarde zich bij
Georg Friedrich Händel
(1685 - 1759) zijn talent
en belangstelling voor
muziek. Hij begon zijn
muziekopleiding bij de
organist Friedrich Zachow,
maar studeerde daarnaast
rechten.
Al snel genoot hij grote
faam als organist en werd
hij aangesteld als organist in
de gereformeerde domkerk
van Halle. In 1703 gaf hij
zijn baan en rechtenstudie
op, vertrok naar Hamburg
en werd violist in het
Theater am Gänsemarkt.
Händel vervolgde zijn
muziekopleiding in de
Italiaanse steden Firenze,
Rome, Napels en Venetië
waar hij Alessandero en
zoon Domenico Scarlatti,
Benedetto Marcello en
Arcangelo Corelli ontmoette.
In Venetië had hij succes
als operacomponist. Na zijn
terugkeer uit Italië, in 1710,
werd hij hofkapelmeester in
Hannover. In datzelfde jaar
maakte hij zijn eerste reis
naar Londen. Twee jaar later
ging hij opnieuw naar Londen
en vanaf 1714 vestigde hij
zich er definitief. Daar richtte
hij de Royal Academy of
Music op, waar zijn Italiaanse
opera’s hoogtij vierden. In
1727, het jaar waarin Händel
Engels staatsburger werd,
ging de Royal Academy
of Music failliet en Händel
startte een nieuwe
onderneming in Haymarket
Theatre. Hij maakte een reis
naar Italië en Duitsland, waar
hij onder anderen Wilhelm
Friedeman Bach ontmoette.
Bij zijn terugkeer in Londen
legde Händel zich vooral toe
op het schrijven oratoria,
waarvan de Messiah de
bekendste is. In 1751, tijdens
het schrijven van zijn laatste
oratorium Jephta, kreeg hij
last van zijn ogen en werd hij
geleidelijk blind. In 1753 was
hij volledig blind geworden,
maar bleef desondanks wel
orgel spelen en dirigeren. Hij
stierf op 14 april 1759
en werd in de Westminster
Abbey begraven.
Uitvoerenden
Suzanne Jerosme
Sopraan
Suzanne Jerosme is een
Franse sopraan, opgeleid
aan de Guildhall School of
Music and Drama in Londen
en de Hochschule für Musik
und Tanz in Keulen.
Na haar studie werd Jerosme
al snel lid van het ensemble
van Theater Aachen, waar
ze tot en met het seizoen
2023/24 verbonden was.
Haar veelzijdige repertoire
omvat rollen als Poppea in
L’incoronazione di Poppea,
Blanche in Dialogues des
15

Biografieën
Carmélites, Zerlina in Don
Giovanni, Lauretta in Gianni
Schicchi, Despina in Così fan
tutte, Bellezza in Händels
Il Trionfo del Tempo e del
Disinganno, de titelrol in La
Calisto, Helena in Brittens
A Midsummer Night’s
Dream, Manon in Massenets
gelijknamige werk, Mimì
in La Bohème, Susanna in
Le Nozze di Figaro en de
Comtesse di Folleville in Il
viaggio a Reims.
16
foto: Claudia Link
Ze was finaliste van de Pietro
Antonio Cesti Competition
en zong de titelrol in Octavia
van Reinhard Keiser op
het Innsbruck Early Music
Festival. Ze maakte haar
debuut in Bayreuth als
Giuditta in Nicola Porpora’s
Carlo il Calvo en trad op
bij Theater an der Wien,
het Concertgebouw in
Amsterdam en La Scala in
Milaan. Daarnaast is ze ook
actief als concertzangeres
en voert ze liedrecitals uit in
steden als Parijs en Avignon.
Ilse Eerens
Sopraan
Ilse Eerens (1982) is een
veelzijdige Belgische
sopraan, bekend om
haar stralende stem en
muzikale gevoeligheid. Ze
begon haar zangstudie op
14-jarige leeftijd aan het
Lemmensinstituut in Leuven
en vervolgde haar opleiding
bij Jard van Nes aan de
Nieuwe Opera-Academie
in Amsterdam en Den
Haag, waar zij zowel haar
bachelor- als masterdiploma
cum laude behaalde.
Eerens won verschillende
prestigieuze wedstrijden,
waaronder de Arleen Augerprijs
bij het Internationaal
Vocalistenconcours in
’s-Hertogenbosch (2004)
en de derde prijs bij de
ARD-Musikwettbewerb in
München (2006).
Haar internationale
operacarrière omvat rollen
bij onder meer La Monnaie,
Salzburg Festival, Opéra de
Lyon, Covent Garden en Het
Koninklijk Concertgebouw.
Daarnaast is ze
concertzangeres en werkte
ze samen met orkesten als
het Sinfonieorchester des
Bayerischen Rundfunks
en het Rotterdams
Philharmonisch Orkest.
Eerens is ook actief als
docente klassieke zang en
is nu verbonden aan het
Koninklijk Conservatorium
Brussel.

Biografieën
Tim Mead
Countertenor
Tim Mead (1981) is een
toonaangevende en
gewaardeerde Engelse
countertenor. Hij studeerde
aan King’s College,
Cambridge, en vervolgde
zijn zangopleiding aan het
Royal College of Music bij
Robin Blaze.
Mead wordt geroemd
voor zijn interpretatie van
barokrepertoire, en maakte
naam met zijn vertolkingen
van Händel-rollen als Giulio
Cesare, Rodelinda, Ottone
en Rinaldo, die hij bracht
op podia van internationaal
gerenommeerde huizen
zoals de Dutch National
Opera, Glyndebourne, Opera
Vlaanderen en English
National Opera. Hij is ook
een gewilde concertsolist,
met optredens in werken als
Messiah, Bachs Matthäus
Passion en Mis in b, samen
met topensembles als de
New York Philharmonic,
Academy of Ancient Music
en Bach Collegium Japan.
Zijn recente discografie
bevat onder andere de
soloalbums Sacroprofano
(Alpha Classics, 2023)
en Beauteous Softness
(Pentatone, 2023), naast
tal van opnamen in het
barokrepertoire.
Kieran White
Tenor
Kieran White is een Britse
tenor, geroemd om zijn
heldere, expressieve stem
en zijn interpretaties van
barokrepertoire.
White begon als koorzanger
in Sherborne Abbey en
zong daarna bij het Wells
Cathedral Choir, waar hij al
op jonge leeftijd als solist
optrad. Na zijn studie aan
de Royal Academy of Music
bouwde hij een internationale
carrière op met optredens in
Europa en de VS.
Hij werkte met gerenommeerde
ensembles zoals
Amsterdam Baroque, Vox
Luminis en het Monteverdi
Choir onder Sir John Eliot
Gardiner. Zijn operarollen
omvatten Castor in Castor
et Pollux (Jean-Philippe
Rameau), Oronte in Alcina
en Damon in Acis and
Galatea (beide van Georg
Friedrich Händel). Ook als
concertzanger is hij geliefd,
met vertolkingen van
Bachs Matthäus Passion,
17

Biografieën
Johannes Passion en
Weihnachtsoratorium. White
wordt geprezen om zijn
emotionele diepgang en
muzikale finesse.
Andreas Wolf
Bas-bariton
De Duitse bas-bariton
Andreas Wolf studeerde bij
Heiner Eckels en Thomas
Quasthoff en groeide uit tot
een veelgevraagd solist op
internationale podia.
Wolf schitterde in
operaproducties als Don
Giovanni, Le nozze di
Figaro en Die Zauberflöte
18
in huizen als Teatro Real
Madrid, De Munt Brussel
en het Grand Théâtre de
Genève. Als concertzanger
is hij vooral geroemd om
zijn interpretaties van
Bach en Händel, waarmee
hij te horen was in de
Philharmonie de Paris, het
Barbican Center Londen
en het Concertgebouw
Amsterdam. Hij werkte
samen met dirigenten als
William Christie, René Jacobs
en Peter Dijkstra. Naast
opera en oratorium heeft
Wolf een passie voor het
liedrepertoire, dat hij vertolkt
met pianist Kit Armstrong.
Sinds september 2023 geeft
hij les aan de Haute École de
Musique in Genève.
Ton Koopman
Dirigent
Ton Koopman studeerde
orgel, klavecimbel en
muziekwetenschap in
Amsterdam. Daarnaast
ontwikkelde hij zich al
vroeg als dirigent met
een grote belangstelling
voor en kennis van het
17e- en 18e-eeuwse
ensemblerepertoire.
foto: Claudia Link
In 1979 richtte hij het
Amsterdam Baroque
Orchestra op, in 1992
gevolgd door het
Amsterdam Baroque Choir
(ABO&C). Van 1994 tot
2004 werkte Koopman
met het ABO&C aan het
uitvoeren en opnemen
van alle overgeleverde
cantates van Bach. Voor
dit bijzondere Bachproject
werden hem verschillende
prijzen toegekend. Zijn
volgende grote project
was het uitvoeren en
opnemen van het gehele
overgeleverde oeuvre
van Dieterich Buxtehude,
bestaande uit 31 cd’s. Naast
zijn werk voor het koor

Biografieën
en orkest bleef Koopman
zich ontwikkelen tot een
internationaal gerespecteerd
organist, klavecinist en
dirigent en werkte hij als
gastdirigent met de Berliner
Philharmoniker, het New
York Philharmonic en het
Symphonieorchester des
Bayerischen Rundfunks. In
het Bach-herdenkingsjaar
2000 werd hem een
eredoctoraat van de
Universiteit Utrecht
verleend, vanwege zijn
bijdragen aan het onderzoek
naar en de vertolking van
Bachs religieuze oeuvre. In
2006 ontving hij de Bachprijs
van de stad Leipzig, in
2010 een ere-professoraat
aan de Anton Bruckner
Universiteit in Linz, in 2012
de Buxtehude-Preis van
Lübeck en in 2014 de Bachprijs
van de Royal Academy
of Music in Londen. Hij kreeg
een ere-professoraat aan de
Musikhochschule Lübeck
en werd Honorair Artistiek
adviseur van Guangzhou
Opera House. In 2017 ontving
hij de Edison Oeuvreprijs.
Ton Koopman is erelid
van de Royal Academy of
Music in Londen en artistiek
directeur van het Franse
muziekfestival Itinéraire
Baroque. Hij is voorzitter
van het Internationale
Buxtehude Gesellschaft en
sinds 2019 president van
het Bach Archiv in Leipzig.
Ter gelegenheid van zijn 80 e
verjaardag in 2024 maakten
Koopman en het ABO&C
een tournee met Händels
vroegste oratorium Esther.
foto: Martina Simkovicova
Amsterdam Baroque
Orchestra & Choir
Ton Koopman richtte
het Amsterdam
Baroque Orchestra op
in 1979. Deze groep van
internationaal vermaarde
barokspecialisten komt
enkele malen per jaar samen
om te werken aan nieuwe
programma’s.
Het repertoire van het orkest
bestaat uit instrumentaal en
vocaal-instrumentaal werk,
gecomponeerd tussen 1600
en 1791. Het Amsterdam
Baroque Orchestra & Choir
heeft opnamen gemaakt
van alle belangrijke
barokke en klassieke
19

Biografieën
werken, voor verschillende
labels. Het orkest ontving
daarvoor onder andere
The Gramophone Award,
Diapason d’Or, 10-Repertoir,
Stern des Monats-Fono
Forum, de Prix Hector
Berlioz en twee Edisons.
Ton Koopman richtte in
maart 2003 zijn eigen
label Antoine Marchand
op, een nieuw sublabel van
Challenge Classics, waarop
alle nieuwe opnamen worden
uitgebracht. Ton Koopman
en het Amsterdam Baroque
Orchestra & Choir zijn
regelmatig te gast in de
grote zalen van Europa, de
Verenigde Staten en Japan.
Koor:
Peter de Groot koorleider
Sopraan
Bethany Shepherd, Tanja
Obalski, Elisabeth Blom,
Carolina Andrade, Merel
van Geest (soli), Francesca
Calero, Tineke Roseboom,
Laurie Hamiche
Alt
Iris Bouman, Bart Uvyn, Hebe
de Champeaux, Jonathan de
Ceuster, Rob Cuppens, Mieke
van Laren
20
Tenor
Kieran White, Chris Postuma,
Emanuele Petracco, Martí
Doñate, Guido Groenland,
Henk Gunneman
Bas
Donald Bentvelsen, Hidde
Kleikamp, Jasper Schweppe,
Andreas Goetze, Simón Millán,
Martijn de Graaf Bierbrauwer
Orkest:
Eerste viool
Catherine Manson, Joseph
Tan, Rie Kimura, Anna Ryu,
Natascha Pichler
Tweede viool
David Rabinovich, John
Wilson Meyer, Elin Eriksson,
Chiara Zanisi
Altviool
Marta Jiménez, Annemarie
Kosten-Dür
Cello
Werner Matzke, Esmé de
Vries
Contrabas
Michele Zeoli
Hobo
Marcel Ponseele, Hanna
Lindeijer
Blokfluit
Reine-Marie Verhagen, Inês
d’Avena
Fagot
Wouter Verschuren, Marc
Vallon
Trompet
Amir Rabinovitz, Tobias
Fehse
Hoorn
Thomas Müller, Fabio
Forgiarini
Pauken
Luuk Nagtegaal
Orgel
Kathryn Cok

Verwacht
Venus
B’Rock + Jeanine De Bique
Serie Oude
Muziek
Wo 5 nov 2025
Grote Zaal
20.15 uur
Met een ‘eindeloze rijkdom aan keur en nuance’
(Opernwelt) is de uit Trinidad afkomstige Jeanine De Bique
in korte tijd uitgegroeid tot ‘een van de meest opwindende
sopranen die je tegenwoordig op het podium kunt zien’
(Operawire). In april 2024 zette ze het Muziekgebouw al
op zijn kop. Nu komt ze terug met B’Rock om de godin van
de liefde te bezingen. Zoals ze op haar Edisonwinnende cd
Mirrors operaheldinnen van verschillende kanten belichtte,
zo krijgt Venus nu kleur door onder anderen Händel,
Legrenzi, Zelenka en Pepusch.
Jeanine De Bique is met haar heldere, wendbare stem en
enorm charisma uitgegroeid tot de sopraan die je gehoord
moet hebben. Vorig seizoen schitterde ze nog samen met
Pygmalion in de veelbesproken productie Le lacrime di Eros
van De Nationale Opera waar de donkere kant van de liefde
centraal stond.
Jeanine De Bique
foto: Marco Borggreve
Programma: Aria’s en instrumentale muziek uit opera’s van
Jean-Baptiste Lully, André Campra, Jean-Philippe Rameau,
Henry Desmarest, John Blow, Henry Purcell, Johann
Christoph Pepusch, Georg Friedrich Händel, Daniel Purcell,
Giovanni Legrenzi, Domenico Sarro, Jan Dismas Zelenka,
Giuseppe Porsile en Andrea Adolfati
21

Verwacht
Oktober
zo 19 okt / 11.00 uur /
Kleine Zaal
75 jaar Fokker-orgel!
Ere Lievonen + Anne
Veinberg en anderen
zo 19 okt / 20.15 uur
Losgezongen
Nederlands Kamerkoor
wo 22 okt / 19.30 uur
Bachs Sonates en partita’s
Isabelle Faust
do 23 okt / 20.30 + 22.45 uur
Music for 18 musicians
Het Muziek + HIIIT
zo 26 okt / 20.00 uur /
Kleine Zaal
Nothing Happens, Twice
Emile Souvagie, Ferre Vuye +
Stan Martens
wo 29 okt / 12.30 uur
CvA Percussion
Lunchconcert i.s.m.
Conservatorium van
Amsterdam
wo 29 okt / 20.15 uur
Die Büchse der Pandora (1929)
Olga Pashchenko + Jed Wentz
do 30 okt / 20.15 uur
Tribes!
Abel Selaocoe
Sjostakovitsj Special
vr 31 t/m zo 1 nov
vr 31 okt / 19.30 uur
Preludes en fuga’s
van Sjostakovitsj
Alexander Melnikov
za 1 nov / 15.00 uur
Drie strijkkwartetten
van Sjostakovitsj
Quatuor Danel
za 1 nov / 20.15 uur
Pianokwintetten
van Sjostakovitsj en
Weinberg
Quatuor Danel +
Alexander Melnikov
November
Kijk Muziek
zo 2 nov
13.30 uur
Zoemmm (4+)
Oorkaan + Aires Tropicales
13.30 + 15.30 uur /
Kleine Zaal
Fa sol la ti doos (2,5+)
Cie Selderie
SoundLAB Workshop
Maak je eigen muziek met de
wonderlijkste instrumenten.
Voor kinderen (7+) met
volwassenen in de Atriumzaal
om 13.00 uur op verschillende
zondagen.
muziekgebouw.nl/soundlab
WannaSwing
Op de kade voor het
Muziekgebouw staat de
interactieve muziekinstallatie
WannaSwing van theatermaakster
Caecilia Thunissen
en scenograaf Jan Boiten. Acht
schommels sturen composities
aan van hedendaagse
componisten als Joey Roukens,
Mayke Nas en Rob Zuidam.
muziekgebouw.nl/wannaswing
Huil van de Wolff
Elke 22e van de maand
klinkt om 20.00 uur het
geluidsmonument Huil van de
Wolff van Martijn Padding ter
herinnering aan oprichter van
het Muziekgebouw Jan Wolff
(1941 - 2012).
muziekgebouw.nl/
huilvandewolff
Muziekgebouw 20!
Selectie van concerten
die klinkt als een
prachtige staalkaart.
muziekgebouw.nl/concerten20
22

Foto: Erik van Gurp
Op de hoogte blijven?
Mis geen enkel concert en schrijf je
in voor onze nieuwsbrief! Scan de
QR-code of ga naar muziekgebouw.
nl/nieuwsbrief. Of volg ons via
Facebook, LinkedIn of Instagram.
Dudok aan ‘t IJ
Kom voor of na het concert eten
in Dudok aan ‘t IJ. Reserveren:
020 788 2090 of dudokaanhetij.nl.
Rondom het concert
- Na aanvang van het concert heb je
geen toegang meer tot de zaal.
- Zet je mobiele telefoon uit voor
aanvang van het concert.
- Het maken van beeld- of
geluidsopnamen in de zaal alleen
met schriftelijke toestemming.
- Algemene Bezoekersvoorwaarden
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl.
Bij de prijs inbegrepen
Reserveringskosten zijn bij de
kaartprijs inbegrepen.
Ook een drankje, tenzij anders
vermeld op je concertkaartje.
Word Vriend
Inkomsten uit kaartverkoop dekken
ten dele onze kosten.
Word vriend: met jouw steun
kunnen we concerten op het
hoogste niveau blijven organiseren.
Meer informatie:
muziekgebouw.nl/wordvriend.
Dank!
Wij kunnen niet zonder de steun van
onze vaste subsidiënten en Vrienden
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen
daarvoor zeer erkentelijk.
Druk binnenwerk
druk & printservice
23